Issuu on Google+

bikbrief 10 November 2009

Verstand van kunst ĂŠn kinderen

Bik-opleiding is post hbo

Kunst in en over het water

Kwaliteit opleiding gegarandeerd k pagina 4

6 kunstenaars, 10 basisscholen, 1 thema k pagina 12

Een bijzondere kerst in Oldenzaal Een bikweek voor goed doel k pagina 15

Een greep uit de vele verrassende projecten van nieuwe bik-kunstenaars

k zie pagina 8


Inhoud

Colofon Bikbrief is een uitgave van Kunstenaars&CO

Nieuwe Herengracht 119 Postbus 2617, 1000 CP Amsterdam E-mail bik@kunstenaarsenco.nl De opleiding Beroepskunstenaars in de klas wordt mogelijk gemaakt door het ministerie van OCW, Stichting Kunstenaars&CO en de betrokken regionale instellingen voor cultuureducatie. Samenwerkende partners Amsterdam Pier K / Hoofddorp, www.pier-k.nl Contactpersoon Trudie Verhoeff

03

Bios verrast leerlingen met eigen werk

04

Bik is post hbo

07

ICC + bik

08

Bik-lichting 2008-2009

Kwaliteit opleiding gegarandeerd

Utrecht UCK, www.uck.nl Contactpersoon Caroline van Rhijn Groningen Kunstencentrum, www.kunstencentrum.nl Contactpersoon Hanny van Schijndel Maastricht Kumulus, www.kumulus.nl Contactpersoon Natasja Wolfs

Projectcoördinatie Kunstenaars&CO, www.kunstenaarsenco.nl Contactpersoon Theo van Adrichem E-mail: bik@kunstenaarsenco.nl Ontwerp OSAGE / Communicatie en Ontwerp, Utrecht Redactie Kunstenaars&CO, Amsterdam April Onderwijs en Communicatie: Daniëlla van ’t Erve Drukwerk Drukkerij Holland, Alphen a / d Rijn Oplage: 15.000 exemplaren verspreid onder basisscholen, bik-kunstenaars, cultuureducatie-instellingen en overige relaties.

nieuwe projecten

samenwerking

11

Terugb(l)ik Herinneringen verbeeld

12

Kunst in en over water Bik in Zwartewaterland

13

En nu wij Wat vinden leerlingen er

14

Bik-nieuws

16

Bik-deal

Nieuwe ruimte BikAmsterdam

eigenlijk van?

15

Bik en… Kerst Een bikweek voor goed doel

Wilt u meer exemplaren ontvangen of weet u andere belangstellenden, mail dan naar bik@kunstenaarsenco.nl.

Drie vragen over een bik-project

Wat is bik? Praktische informatie

ISSN: 1876-8563

Beeld omslag Xxx 2 / nummer 10 / november 2009

Een greep uit de

over hun

Arnhem Edu-Art, www.edu-art-gelderland.nl Contactpersoon Leon Muilwijk

Tilburg Bureau Cist, www.cist.nl Contactpersoon Jan Stoel

de Interne Cultuurcoördinator

Rotterdam Willem de Kooning Academie, www.wdka.nl Contactpersoon Robin Punt

Zwolle KCO / de Muzerie, www.kco.nl, www.muzerie.nl Contactpersoon Gerry Kloek

Bik-kunstenaars en


Bios verrast leerlingen met eigen werk Donderdag 12 november ging de bioscoop in Almelo speciaal open voor de twee animatiefilms die leerlingen onlangs samen met bik-kunstenaar Floris Stoffelsma hebben gemaakt. Voor de leerlingen was deze verrassing de slagroom op de chocoladetaart. In opdracht van de bibliotheek verzon illustrator/vormgever Floris Stoffelsma voor de kinderboekenweek het bik-project Teken je Eigen Film. Uiteindelijk deden twee scholen mee aan dit schoolbrede project waarin leerlingen een animatiefilm maken van het verhaal van Sjakie en de Chocoladefabriek. In groepjes werkten ze steeds een klein stukje tekst uit: ze ontwierpen de hoofdrolspelers van gekleurd papier, plakten die op magneetjes en filmden steeds zelf een scène. Ook spraken de kinderen zelf de dialogen in. De allerkleinsten maakten Oempa Loempa’s, de mannetjes in de wildernis, die steeds tussen de scènes door te zien zijn. “Het plezier in wat ze maken, staat voorop”, vertelt Stoffelsma die erg tevreden is over het resultaat. “Ik hou een oogje in het zeil, maar de leerlingen doen het vooral allemaal zelf. Het filmen is een kwestie van vertrouwen, leerlingen vinden het prachtig. Ach, en als er een stukje onscherp is, kan ik dat altijd later nog een beetje corrigeren.” PC basisschool de Telgenborch in Almelo is een van de scholen die meedeed. “Floris heeft al eerder een project gedaan, dat ons goed is bevallen. Over dit project waren we dan ook meteen enthousiast”, vertelt leerkracht Miranda Haakmeester. “En wat is nou mooier dan dat het eindresultaat in de bioscoop te zien is? Voor de kinderen was het echt een superverrassing, sommigen waren zelfs nog nooit eerder in een bioscoop geweest!”

Kijk voor meer informatie en andere bik-projecten op www.beroepskunstenaarsindeklas.nl nummer 10 / november 2009 / 3


Xxx

Project: Xxx

Uitgevoerd op: Xxx

Bik-kunstenaar: Xxx

Tijd: Xxx

Geschikt voor: Xxx

Kosten: Xxx Meer informatie: Xxx

Xxxx

Kijk voor meer informatie en andere bik-projecten op www.beroepskunstenaarsindeklas.nl 4 / nummer 10 / november 2009


Xxx

Project: Xxx

Uitgevoerd op: Xxx

Bik-kunstenaar: Xxx

Tijd: Xxx

Geschikt voor: Xxx

Kosten: Xxx Meer informatie: Xxx

Xxxx

nummer 10 / november 2009 / 5


, Vervolg pagina 5

6 / nummer 10 / november 2009


ICC+bik ‘Er is meer mogelijk dan je denkt’ Basisschool het Landje in Rotterdam is al meer dan 20 jaar een kunstzinnige school. “Dat was eigenlijk al lang zo voordat het die naam mocht dragen”, vertelt interne cultuurcoördinator Ludo Hoes. “Tot nu toe werkten we erg ad hoc. Om de kwaliteit te verhogen willen we veel planmatiger gaan werken, met een activiteitenplan waarin alle disciplines vertegenwoordigd zijn. Het liefst zou ik de leerdoelen stapelen, dus dat kunst- en cultuur verweven raakt met alle vakken op school.” Ingerold Hoes is de ICC-functie ‘ingerold’, Twintig jaar werkte hij als zelfstandig beeldend kunstenaar, volgde daarna de verkorte pabo en maakte de overstap naar het basisonderwijs. Toen zijn ICC-collega ziek werd, werd hij voor die functie gevraagd. De ICC-cursus leerde hem weinig nieuws. “Maar de ontmoetingsdagen met educatief medewerkers van allerlei instituten zijn erg nuttig.” Op het Landje werkt hij veel samen met bik-kunstenaars. Dat bevalt goed, al heeft de ene bik’er volgens Hoes meer talent voor pedagogisch handelen dan de ander. “Natuurlijk zijn het kunstenaars en dat moeten ze ook zeker blijven, maar ik vind dat de opleiding daar wel meer aandacht aan mag besteden.” De bik-kunstenaars hebben als meerwaarde dat ze op een andere manier de stof kunnen brengen. “Zo wilden we een groot architectuurproject uitvoeren. Het meest voor de hand liggende is dan om maquettes te maken. Uiteindelijk zijn twee kunstenaars met de kinderen gaan dansen. Dat was echt fantastisch.”

Dansen Op dit architectuurproject kijken de kunstenaars Kira Groos en Yoland de Pater van Zwart Konijn heel positief terug. “In vijf dagen kun je echt veel doen. We lieten de kinderen via beweging ruimte ervaren: hoog, laag, groot, klein, voor en achter. Het zijn basiselementen van de dans. Vervolgens hebben we met de kinderen kostuums bedacht en gemaakt met geometrische vormen. De eindpresentatie was fantastisch en vond plaats in het Nederlands Architectuurinstituut, beter kon gewoon niet.” Groos heeft inmiddels zelf ook de ICC-cursus gevolgd. “Ik vond het heel leerzaam. Behalve dat je je netwerk vergroot, krijg je zicht op wat er nu leeft in scholen en hoe je met je aanbod als kunstenaar een goede bijdrage kunt leveren aan het jaarprogramma op school.” Zorg voor een goed netwerk, geeft Hoes van het Landje als tip aan beginnende ICC’ers. “Dan weet je bij wie je waarvoor terecht kunt en wat voor kwaliteit je in huis haalt. En geen geld is onzin. In dit subsidieland is er meer mogelijk dan je denkt: als je maar zorgt voor een goed plan dat aan de randvoorwaarden voldoet.”

nummer 10 / november 2009 / 7


Xxx Xxx Xxx

8 / nummer 10 / november 2009


nummer 9 / februari 2009 / 9


10 / nummer 10 / november 2009


Terugb(l)ik

Project: De verhuisrollen Wie: 150 leerlingen van de Pro Regeschool in Amsterdam

Op deze pagina kijkt een

Tijd: twee à drie lessen per kunstenaar (totaal 4 bik-kunstenaars)

bik-kunstenaar terug op

Bik-kunstenaars: Marie-Chantal Kramers (beeldend / schilderen), Marloes Albers (animatie),

een project.

Bettina Weller (animatie / fotografie) en Geert Jonkers (beeldend / techniek) Kosten: in overleg

Reactie van de school

Herinneringen verbeeld

“De kinderen hebben enorm genoten

Geert Jonkers: “De Pro Regeschool wilde graag een blijvende herinnering

invalshoek benaderen. Ook het werken

aan het oude gebouw dat afgebroken wordt. In een reeks lessen zijn we met

met gereedschappen en materialen die

de leerlingen op zoek gegaan naar wat nou specifiek bij dat gebouw hoorde,

niet voor de hand liggen, zorgden voor

van bepaalde spullen tot geluiden, kleuren en geuren. Ze ontdekten de meest

een unieke ervaring. Dit leverde niet alleen

prachtige dingen. Zo stond ik met vijftien kinderen in het keukentje te luisteren

fantastische beelden van kinderen op, maar

naar het geluid van de geiser. In kleine bonte collages legden de leerlingen vast

ook een resultaat waar iedereen met een

wat ze graag van dit gebouw wilden meenemen naar het nieuwe. Ze maakten

trots gevoel aan terug denkt. De vraag om

een stripverhaal, schilderden met materialen als zand en koffie en verwerkten

een kunstwerk te maken waar kinderen aan

er restjes school in, zoals handdoekhaakjes of stukjes tapijt. Van de collages

kunnen zitten en wat permanent kan blijven

hebben we tien verhuisrollen gemaakt, gebaseerd op de Tibetaanse gebeds-

staan, is ver overtroffen. We kijken dan ook

rollen. Zoals de Tibetanen daarmee het gebed levend willen houden, kunnen

terug op een zeer geslaagd en bijzonder

de leerlingen nu de oude school in leven houden. In de rollen zitten wensen van

project wat de kunstenaars voortreffelijk

kinderen verstopt, deze mogen pas over 25 jaar gelezen worden. De reacties

hebben gedaan.” Liesbeth de Kooker,

waren tijdens de opening van het nieuwe gebouw zeer positief. Het mooie is

adjunct-directeur Pro Regeschool.

omdat kunstenaars hen met een andere

dat het een blijvend, maar geen statisch kunstwerk is: het is de bedoeling dat je er aanzit. Toen ik er laatst was, zag ik dat dat ook echt zo was: het heeft een bijzondere plek in de centrale hal waar kinderen er langslopen, het bekijken en betasten en het daarmee ook weer veranderen.”

nummer 10 / november 2009 / 11


De 6 bik-kunstenaars: Jacomijn Schellevis, Anne van Tiel, Ingrid Wielema, Marit de Wolf, Corine Aalvanger en Annet van der Kamp. Meer informatie: www.artkamp.nl De 10 scholen Mastenbroek: de Driemaster Genne: OBS Genne Hasselt: De Toermalijn, De Driemaster, Het Anker en Pr. Willem Alexanderschool Genemuiden: De Ichthus, De Vogelaar, Johannes Calvijnschool Zwartsluis: De Arembergschool

Lieve juf Ingrid Wielema. Wat was het leuk deze week met u. We hebben veel geleerd van u. En het leukste was natuurlijk de flessenpost. Het verfen was ook heel leuk!! Voor al met u. We wisten niet veel van kunst. Dat je uit oude dingen nieuwe dingen konden maken. En met de rollers was ook heeeeeel leuk!!!! Jammer dat het maar drie dagen was, hopelijk zien we u de volgende keer weer. Groetjes Chantal en Judith.

12 / nummer 10 / november 2009


Kunst in en over het water Zes bik-kunstenaars voerden dit voorjaar op maar liefst tien basisscholen in de gemeente Zwartewaterland projecten uit met het thema Water als inspiratie. Het is een voorbeeld van wat mogelijk is als gemeente, scholen en de instelling voor kunst- en cultuureducatie hun krachten bundelen. Drijfobjecten, flessenpost, waterspiegelingen en waterige stripverhalen. Dat zijn de vier projecten waaraan leerlingen van tien basisscholen in Mastenbroek, Genne, Hasselt, Zwartsluis en Genemuiden aan deelnamen. Zes bik-kunstenaars gaven drie keer 1,5 uur les in de groepen 3 tot en met 6. Kinderen kregen les aan de hand van verschillende kunstwerken in de meest uiteenlopende technieken als (aquarel)schilderen, striptekenen, fotografie en monoprint.

Cultuureducatie voor iedereen Het beeldende kunstproject maakte deel uit van het nieuwe cultuureducatie programma dat vertegenwoordigers van scholen zelf samen stellen. Naast een bijdrage van de scholen, wordt dit programma financieel mogelijk gemaakt door de gemeente Zwartewaterland en Kunst & Cultuur Overijssel. Het doel is om cultuureducatie toegankelijk te maken voor alle leerlingen in de gemeente. De coördinatie was in handen van bik-kunstenaar Annet van der Kamp uit Zwolle: “Het was een enorm project om te organiseren en de planning was soms wel wat lastig. Over het geheel ben ik erg tevreden: scholen waren enthousiast en ook de kinderen vonden het allemaal heel leuk om te doen.”

Ook maakten de leerlingen van afvalmateriaal flessenpost en drijfobjecten. Deze fantastische kunstwerken werden ook echt te water gelaten. Zo lieten alle leerlingen van groep 4 uit het Zwartwaterland hun mooiste drukwerk in een plastic fles het Zwartewater afzakken, in de hoop dat de vinder hun werk zal bewonderen en een reactie terug zal sturen.

En nu wij

Leerlingen beschrijven hoe zij een

Project: Flessenpost

project ervaren. Dit keer de leerlingen

Bik-kunstenaars: Annet van der Kamp

van groep 4 van Basisschool De

en Ingrid Wielema

Driemaster in Hasselt. Zij deden mee

Inhoud: De leerlingen mochten

aan het kunstproject met het centrale

stempelen, sjablonen snijden uit papier,

thema Water. Zie ook linkerpagina.

drukken met inktrollers. Een van hun kunstwerken hebben ze in een plastic fles meegegeven aan het Zwartewater. Als herinnering kregen alle leerlingen een foto van zichzelf en hun kunstdrukwerk mee naar huis.

We hebben het de afgelopen drie dag en heel leuk met juf Ingrid Wielema gehad. Het was heel leerzaam en leuk. En we wisten niet dat je zoveel uit een schilderij kon halen. En wij wisten niet dat je met al die oude spullen zoveel mooie dingen kon maken. En we vonden het proefschrift heel leuk, en de rollers met de verschillende kleuren. De juf was ook heel lief. Ze was ook heel leerzaam met wat ze allemaal heeft meegenomen. Groetjes Kelly en Amber.

nummer 10 / november 2009 / 13


Bik-nieuws Bik Amsterdam in de garage De ruimte waar eerst kapotte auto’s werden opgeknapt, is omgetoverd tot een bruisende werkplaats voor creatieve organisaties. Garage Notweg in Amsterdam is nu onder meer de nieuwe thuisbasis van Bik Amsterdam, een collectief van ruim 50 bik-kunstenaars. Met een spectaculaire ‘lauf der dingen’, een installatie waarbij één zetje alles in beweging zet, werd het gebouw begin oktober geopend. Bik-kunstenaars Geert Jonkers en Eva van der Meer ontwierpen deze installatie. Verder konden bezoekers genieten van een modeshow en een bik-voorstelling met leerlingen, een ambachtelijke markt en workshops van de nieuwe ‘bewoners’. Garage Notweg biedt meer dan alleen een onderdak aan organisaties, het wil ook een ontmoetingsplek voor de buurt zijn en het nadenken over creatieve oplossingen voor maatschappelijke problemen stimuleren. Richard Smolenaers van Bik Amsterdam is blij met de nieuwe ruimte. “Het is een ideale plek, omdat we vanuit hier cultuureducatieve projecten kunnen aanbieden, maar ook uitvoeren. We hebben zelfs al enkele projecten op scholen in de buurt gedaan.” Zie voor meer informatie: www.garagenotweg.nl en www.bikamsterdam.nl

Bik over de grens Connecting Arts is een internationaal netwerk van sociaal betrokken kunstenaars. Het is opgericht door bik-kunstenaar Cas Rooseboom om kunst nog beter te kunnen inzetten in de samenleving. Rooseboom werkt zowel in Amsterdam als in Oost Afrika en wil uitwisseling tussen kinderen, leerkrachten en kunstenaars stimuleren. “Een uitwisseling tussen scholen uit Nederland met scholen in bijvoorbeeld Kenia kan voor beiden interessant zijn”, vertelt Rooseboom. “Keniaanse scholen maken kennis met moderne onderwijsmethodes en Nederlandse scholen kunnen leren van het improviserend vermogen van Kenyaanse scholen. Kunstenaars zijn de aangewezen personen om deze uitwisseling te begeleiden, omdat er behalve een taal- ook een cultuurverschil kan zijn die zij goed weten te overbruggen.” Connecting Arts maakt naar aanleiding van de wensen van de school een programma op maat, van beeldende kunst tot theater of muziek, in het lokaal of op een bijzondere locatie. Voor meer informatie: www.connectingarts.net

14 / nummer 9 / februari 2009


Bik en… kerst Bik-kunstenaars kunnen met hun projecten aansluiten op thema’s die leven in de school. Basisschool de Meander in Oldenzaal besloot dit jaar met hulp van maar liefst negen bikkunstenaars iets bijzonders van de Kerst te maken.

Project: Kerstmarkt voor goed doel, thema Engelen

Bik-kunstenaars: Myra Cervenka, Floris Stoffelsma, Valerie

Tijd: een week

Zwart, Kirsten Offringa, Anita Eijsink, Mirjan Koldeweij, Jeanet

Voor wie: alle groepen (600 leerlingen)

Timmermans, Martine Luca en Gabriëlle Groothuis

“Bik-kunstenaars kunnen bij kinderen talenten aanboren die je

In je hart

als leerkracht niet zomaar naar boven krijgt. Ze brengen

In week 50 komen alle kunstenaars op school. Bik-kunstenaar

bovendien een andere wereld de school in, ik kijk er erg naar

Mirjan Koldeweij gaat samen met de leerlingen van groep 7

uit”, vertelt een enthousiaste Ilona Stoeten, leerkracht en

beelden maken van speksteen, een zachte steensoort die in de

ICC’er op basisschool de Meander. De school besteedt haar

meest uiteenlopende kleuren voorkomt. Koldeweij: “Elke

cultuurbudget dit jaar aan een kerstmarkt waarvoor negen bik-

steen is vanwege de vorm en kleur al uniek. De kinderen gaan

kunstenaars met de leerlingen producten maakt. Met Emmy R.

de vorm verder uitwerken door te raspen, schuren en te

Bergsma van Kunst en Cultuur Overijssel brainstormde ze over

poetsen. Dat geeft eigenlijk altijd mooie resultaten.” Ze kan

de invulling van de week. “We kwamen op het thema Engelen.

zich helemaal vinden in het thema en het goede doel. Onlangs

Dat past natuurlijk perfect bij ons goede doel, de stichting

mocht ze zelf voor een soortgelijke stichting een beeld maken

Doe Een Wens die wensen van kinderen met een

met een achtjarig ziek meisje. “Het is een geweldige eer dat je

levensbedreigende ziekte vervult. Emmy begeleidde de

zoiets mag doen, zo’n meisje gaat echt in je hart zitten. Ik vind

kunstenaars met het ontwikkelen van een project op maat. Het

het dan ook fantastisch dat de opbrengst van de markt met

is een bijzonder geheel geworden: van het ontwerpen van

kunstwerken naar zo’n goed doel gaat.”

vleugels van stof en zelfgemaakte papieren schalen met dons,

Natuurlijk hoopt de school dat er veel verkocht wordt op 16

tot en met de uitvoering van een schimmenspel, waarvoor

december. “Er zullen kinderen zijn die geen afstand kunnen

bezoekers entree betalen.”

doen van hun eigen kunstwerk”, verwacht Ilona Stoeten, “maar die moeten zorgen dat hun ouders er als eerste bij zijn. Dat is meteen een ander voordeel van deze week: het vergroot de betrokkenheid van ouders bij de school.”

Kijk voor meer informatie en andere bik-projecten op www.beroepskunstenaarsindeklas.nl nummer 10 / november 2009 / 15


Bik-deal Project: Van Letter naar Beeld Wie: Saber Mikael, beeldend kunstenaar In opdracht van: basisschool de Toermalijn in Franeker Inhoud: Leerlingen van groep 5 t/m 8 (200) ontwerpen vanuit het Arabische alfabet (een deel van) hun naam. Van deze letters maken ze samen een compositie van beelden van verschillende materialen en kleuren. Kosten: 240 euro per groep (exclusief materiaal en reiskosten) Tijd: 2 x 2 uur per groep Meer informatie: www.sabermikael.com

Jet Twijnstra, leerkracht

Saber Mikael, bik-kunstenaar

1. Wat was het idee?

1. Wat was het idee?

We wilden met de leerlingen graag een blijvend kunstwerk

In mijn project maken kinderen kennis met de Arabische taal en

maken. Via via kwamen we bij Saber Mikael terecht: zijn werk

cultuur. Ik leg uit dat het alfabet er heel anders uitziet en dat er

is vrolijk en ruimtelijk en figuurzagen doen we niet zo vaak met

van links naar rechts geschreven en gelezen wordt. Kinderen

de leerlingen. In twee weken maakten leerlingen kleurrijke

vinden dat heel interessant, zeker als het om hun eigen naam

Arabische letters van hout. De letters vormen bij elkaar een

gaat. Het idee is om van hun eigen letters één groot kunstwerk

bloeiende kunstboom.

te maken.

2. Hoe pakte het project uit?

2. Hoe pakte het project uit?

Heel goed. Leerlingen waren superenthousiast, sommigen

Het resultaat is elke keer anders, maar de leerlingen zijn altijd

maakten zelfs twee werkjes. Dat zagen ging ook prima, het

heel nieuwsgierig en enthousiast. Dat was hier ook zo. De

aantal gebroken zaagjes viel me echt mee. Bij zo’n project met

kinderen kozen hun mooiste letters, werkten die uit op triplex

200 leerlingen komt heel wat kijken, denk alleen al aan het

en schilderden het met acrylverf. Alle kunstwerkjes bij elkaar

materiaal. De samenwerking met Saber was dik in orde, al hoop

vormden een groot beeld.

ik voor hem dat hij inmiddels zijn rijbewijs heeft zodat hij niet meer afhankelijk is van het openbaar vervoer.

3. Tevreden?

3. Tevreden?

Absoluut. De reacties tijdens de eindpresentatie waren allemaal

Ja, het beeld is heel mooi geworden en ik vond zo’n groot

positief. Het resultaat is dan ook heel mooi, zowel de kunstboom

project ook leuk om te doen. Bovendien vind ik het heel

als de werkjes aan de muur. Als de groepen in januari naar het

belangrijk dat kinderen kennismaken met een andere cultuur,

hoofdgebouw verhuizen, krijgt het kunstwerk daar natuurlijk een

en wat is nou mooier om dat via de kunst te mogen doen?

centrale plek.

Xxxx

bik k verstand van kunst én kinderen Bik-kunstenaars zijn professionele kunstenaars die projecten uitvoeren op basisscholen. In het dagelijks leven zijn ze bijvoorbeeld danser, schrijver of schilder. Ze hebben een speciale opleiding gevolgd om met kinderen op basisscholen te werken. Bik-kunstenaars brengen vakmanschap en inspiratie in de klas. Vind úw kunstenaar op www.beroepskunstenaarsindeklas.nl.


Bikbrief 10