Issuu on Google+

В М Р О - Д П М Н Е ШТО ОСТВАРИВМЕ ВО ИЗМИНАТИТЕ ЧЕТИРИ И ПОЛ ГОДИНИ


• ÈÈ

ÈÈ

ВОВЕД . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

5

ПРВ ДЕЛ - ПРОЕКТИ РЕАЛИЗИРАНИ ОД ИЗВРШНАТА ВЛАСТ . . . . . 11 •

ФИНАНСИИ – ЕКОНОМИЈА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12

ИНФРАСТРУКТУРА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28

КОМУНАЛНАТА ИНФРАСТРУКТУРА ВО ФУНКЦИЈА НА ЗДРАВАТА ЖИВОТНА СРЕДИНА . . . . . 50

МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА МИРОТ, СИГУРНОСТА, ПРАВДАТА И БЕЗБЕДНОСТА . . . . . . . . 58

РЕФОРМИ ВО ПРАВОСУДСТВОТО . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68

РЕФОРМА НА АДМИНИСТРАЦИЈАТА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86

ЗЕМЈОДЕЛСТВО И ШУМАРСТВО . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92

МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА ЕДНАКВИ МОЖНОСТИ . . . . . . . . . . . . . . . . . .

ЕКОНОМИЈА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118

ЕНЕРГЕТИКА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126

ТУРИЗАМ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136

МАКЕДОНИЈА – ЗЕМЈА НА ЗНАЕЊЕ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140

МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА ИНФОРМАТИЧАРИ И РАЗВОЈ НА ИНФОРМАТИЧКОКОМУНИКАЦИСКАТА ТЕХНОЛОГИЈА И КРЕИРАЊЕ ДИГИТАЛНИ СИСТЕМИ . . . . . . . . . 162

ЗДРАВСТВО: ЗДРАВА НАЦИЈА И РАЗВОЈНА ЕКОНОМИЈА . . . . . . . . . . . . . . . . 178

НАДВОРЕШНИ РАБОТИ И ЕВРОПСКИ ИНТЕГРАЦИИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190

ОДБРАНА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202

КУЛТУРА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

РАЗВОЈ НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240

МЛАДИ И СПОРТ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246

106

208

ВТОР ДЕЛ - ПРОЕКТИ РЕАЛИЗИРАНИ ОД ЗАКОНОДАВНАТА ВЛАСТ . 257 •

ПОСТИГНУВАЊА НА ПРЕТСЕДАТЕЛОТ НА СОБРАНИЕТО И НА ПРАТЕНИЧКАТА ГРУПА НА ВМРО-ДПМНЕ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Содржина

3


Почитувани граѓани, погледнувајќи наназад, во времето на осамостојувањето, граѓаните на Република Македонија ја дочекаа својата независност со големо нетрпение и со големи очекувања за иднината. Вековниот сон, кој конечно се исполни, требаше да значи и подобра иднина, иднина за која ќе одлучува нацијата и која требаше да донесе просперитет за целата држава. Сепак, Република Македонија не успеа безболно да го направи преминот кон друг државен систем и да ги имплементира новите вредности што ги носи демократското општество. Предолго бевме заглавени во мачната транзиција која предизвика несигурност, нејасни политики и генерално слабо организирана држава. Кога ВМРО-ДПМНЕ ја подготви програмата за парламентарните избори во 2006 година постави неколку основни цели по кои се водевме: ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ

Завршување на транзицијата во Република Македонија; Подобрување на економските услови; Продолжување на евроатлантските интеграции; Слух за потребите на граѓаните; Одржување на близок контакт со народот и постојано присуство на терен; Унапредување на образовните капацитети; Подигнување на животниот стандард.

Исполнувањето на овие цели беше нашата водилка. Сметавме дека доколку успееме да создадеме добар, конкретен и спроведлив план ќе успееме да ги придвижиме нештата напред. Нашата желба беше да понудиме програма што ќе овозможи просперитет, стабилност и подобар живот. Врз темелот на овие принципи беше создадена програмата „Преродба во 100 чекори“. Јасна и прецизна, со точно наведени проекти и рокови за нивно исполнување, со интересите на Република Македонија во нејзината суштина. Истовремено тоа беше прва професионално подготвена политичка програма во Република Македонија со утврдени рокови за исполнување на проектите, со носители и со буџет за истите. Исто така, за прв пат од осамостојувањето на Република Македонија поставивме нови стандарди на водење на влада која во текот на целиот мандат континуирано ја имплементираше програмата и доследно работеше на остварување на ветувањата со давање на отчет на граѓаните за реализираните активности.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ВОВЕД

5


Како што покажа вашиот суд, оваа програма беше достојна и ја доби поддршката од народот. ВМРО-ДПМНЕ се обврза да го спроведе ветеното. Се обврзавме да го промениме ликот на македонската политика и да го обновиме нејзиниот углед во очите на граѓаните. За таа цел, нашиот тим беше составен од личности што имаат сила да ги спроведат ветувањата дадени пред изборите, кои на своите плеќи не носат товар од минатото и на чиј збор може да се верува. Напорно работевме за да ја оправдаме вашата доверба. Неуморно и посветено ги реализиравме дадените ветувања, за кои Вие ни дадовте мандат да ги спроведеме. Со овој нов начин на работа успеавме и постигнавме видливи резултати. Во тие неколку години Република Македонија оствари најголем економски раст во својата историја, 6.1% во 2007 година. Остваривме пораст на извозот од 60% во првите две години откако ја формиравме Владата. Остваривме и голем пораст во БДП по глава на жител од 68% во однос на 2005-2006 година. Тоа беше доказ дека доколку се работи чесно, посветено и искрено, резултатите не можат да изостанат. Република Македонија од земја обременета од транзицијата започна да се претвора во помодерна и брзорастечка европска држава.

ВОВЕД

Во 2008 година беа распишани предвремени парламентарни избори. Следејќи ги позитивните искуства и постигнатите успеси со програмата „Преродба во 100 чекори“ решивме истата да ја дореализираме и да ја надополниме со нови идеи и проекти. Така се роди новата изборна платформа: „Преродба во 100 чекори – надградена и проширена“. Во неа беа опфатени сите ветувања дадени во 2006 година, чиј рок беше даден за периодот по 2008, беа додадени бројни нови проекти и уште еднаш беше потенциран јасниот став на ВМРО-ДПМНЕ за заштита на идентитетот и на основните обележја на македонската нација и држава. Повторно се обврзавме да продолжиме да работиме како и во минатиот период, чесно, одговорно и посветено, за да оствариме уште поголеми придобивки за граѓаните на Република Македонија. По втор пат, на демократски начин, ја добивме Вашата доверба и благослов за продолжување на современите реформи.

6

Годините што следеа беа тешки. На светот му се случи најголемата економска криза по Големата депресија од 30-тите години на 20. век. Светската економија беше сериозно погодена и се соочи со вртоглав пад. Тоа беше тежок период за сите развиени земји и земји во развој. Овие случувања го запреа забрзаниот развој на македонската економија и донесоа нови сериозни предизвици со кои требаше да се соочиме. Нашата основна задача, во овие услови, беше задржување на стабилноста и ограничување на неизбежните негативни ефекти од кризата. Направивме сè за да не дојде до масовни отпуштања и затворање на работни места. Воведовме антикризни мерки со кои го спречивме пропаѓањето на банките. Спречивме појава на масовно затворање на фирми. Не дозволивме да дојде до намалување на платите и пензиите. Не дозволивме девалвација на де-

www.vmro-dpmne.org.mk


Ниту една држава не излезе како победник од кризата, но Македонија остана непоразена. И во овие отежнати услови најдовме можност и сила да продолжиме со исполнувањето на ветувањата дадени пред изборите. Проектите што рековме дека ќе ги исполниме и мерките што ветивме дека ќе ги спроведеме во најголем дел беа реализирани. Не останавме должни пред народот. Вредно и неуморно работевме на исполнување на дадените ветувања. Знаевме дека тоа што ќе го направиме ќе има голем ефект врз сегашноста, но и врз иднината на Македонија. Голема е мотивацијата за остварување кога тоа што го работиш ќе остане запаметено. Уште позначајно е кога знаеш дека работиш за својата држава и за својот народ. За остварување на подобро утре, но и подобро денес. Свесни за одговорноста што ја носиме пред граѓаните во ниту еден момент не се поколебавме и не почувствувавме недостаток на енергија. Визијата за подобар живот и посилна Македонија ни вдахнуваше нова сила секогаш кога ни беше потребно тоа. Таквиот начин на работа и таквата посветеност на интересите на државата ни овозможија да постигнеме успеси со кои се гордееме. Денес повторно сме на прагот на нови избори. Иако ВМРО-ДПМНЕ настојуваше наредните избори да бидат редовни, тоа сепак се покажа како невозможно. Сакавме да ја искористиме преостанатата година од мандатот за да ги завршиме работите што ги почнавме. Сакавме без непотребни одолговлекувања да ја извадиме Македонија од економската криза. За жал, одредени случувања нè спречија во нашите намери. Туѓите желби, ставени пред интересите на државата и народот, се закануваа да направат заложник од Република Македонија. Одредени лица и групи, вам добро познати, се обидоа да создадат чувство на несигурност и неизвесност. Се обидоа да ги вратат одамна надминатите години на незрела и опасна политика која со сигурност значи уназадување на демократијата и на државата. Политика која е во ��отполна спротивност со принципите на

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

нарот, како што се случуваше во многу земји, ниту пак ги зголемивме даноците. Напротив, во екот на кризата даноците дополнително ги намаливме. Не дозволивме земјата да се презадолжи и останавме со еден од најниските дефицити во Европа со 2,7% од БДП во 2009 односно 2,5% од БДП во 2010 година. Спречивме масовни отпуштања од администрацијата или пак намалување на социјалната помош. Сиве овие работи се случуваа во многу од земјите во Европа и во светот. Одлуката за предвремено раздолжување на земјата во 2007 и во 2008 година многу ни помогна за време на светската криза која Република Македонија ја дочека како ниско задолжена земја. Ја заштитивме економијата од големи падови и државата од презадолжување. Благодарение на вложените напори, како и на добрата политика воведена во периодот од 2006 година, во 2009 година падот на македонската економија беше трет најнизок во Европа.

7


работа на ВМРО-ДПМНЕ, водена без почит и без демократски правила на игра. Не можеме и не смееме немо да стоиме пред активностите на опозицијата за изнудување на власт по цена на сè и секого, па дури и иднината на земјата и граѓаните. Употребата на вакви подмолни средства и методи што можат скапо да ја чинат државата е недозволива. ВМРО-ДПМНЕ нема да дозволи Македонија да биде колатерална штета во нечии игри и пресметки. Република Македонија заслужува многу повеќе. Сите заслужуваме повеќе. Поради тоа, во вакви моменти, потребно е да се потпреме на моќта на демократијата. Судот на народот е последниот суд. Затоа ни се потребни избори што ќе одлучат дали ќе се враќа Македонија во минатото или ќе се движи кон иднината. Овие избори имаат можност да бидат запаметени како точка на пресврт во македонската историја - како конечно ослободување од товарот на транзицијата и сè што носеше таа со себе, но и како вовед во новата ера во која Република Македонија станува зрела европска држава која повеќе не гледа назад, туку смело и решително се движи напред. Во овој предизборен период, во духот на нашите заложби за транспарентност и за одговорност пред вас, Владата на Република Македонија предводена од ВМРО-ДПМНЕ по четири и пол години работа го издава овој Отчет. ВМРО-ДПМНЕ е прва политичка партија во Република Македонија која дава отчет пред граѓаните во многу прецизна и транспарентна форма како што е оваа.

ВОВЕД

ОСТВАРИВМЕ

8

Во периодот од 2006 до првата половина од 2011 година, Владата на Република Македонија предводена од ВМРО-ДПМНЕ, во целост исполни 1185 ветувања дадени пред граѓаните од вкупно 1428 ветувања. Во просек, тоа значи 22 проекта во секој месец или 5 проекти во секоја недела. Реализацијата е започната и тече на дополнителни 216 проекти. Проектите што се реализирани и што се во тек, заедно сочинуваат 98% од она што го ветивме на изборите и за што јавно дадовме збор во текот на управувањето со државата дека ќе го оствариме. Не се завршени 1.33% од проектите. Нивното реализирање продолжува да биде дел од новата програма на ВМРО-ДПМНЕ и тие ќе бидат остварени во рамките на предвидената динамика или по воспоставувањето на неопходните услови за нивна реализација. Од ветените проекти, 0.56%, односно 8 од вкупно 1428 проекти нема да бидат спроведени во најголем дел заради изнаоѓање на подобра алтернатива за реализација на истите. Сите проекти од споменатите категории се изложени во продолжение на секое од поглавјата од овој отчет.

www.vmro-dpmne.org.mk


1185 216

19

во тек

нема да се спроведат заради подобри решенија

8

степен на реализација на проектите од програмата во бројки

реализирани

82,90 %

нереализирани, со образложение

1,33 %

во тек

15 ,10 %

нема да се спроведат заради подобри решенија

0 ,56 %

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

нереализирани, со образложение

реализирани

9

степен на реализација на проектите од програмата во проценти

www.vmro-dpmne.org.mk


П Р В

Д Е

Л

ПРОЕКТИ РЕАЛИЗИРАНИ ОД ИЗВРШНАТА ВЛАСТ


ФИНАНСИИ – ЕКОНОМИЈА

12

www.vmro-dpmne.org.mk


Во изминатите четири и пол години можат да се издвојат два различни периода кои траеја приближно исто, по две години. Во првите две години од нашиот мандат, периодот пред светската економска криза, Република Македонија ги оствари најдобрите економски резултати во изминатите 20 години: ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Порастот на БДП во 2007 изнесуваше 6.1%, а во 2008 година 5% (иако во последниот квартал македонската економија веќе беше зафатена од светската економска криза). Ниту една година претходно БДП немаше пораст повисок од 4%. Извозот во тие две години се зголеми за цели 60%. БДП по жител како основен индикатор на степенот на развој на економијата се зголеми од 2.939 долари во 2005 на 4.801 долари во 2008, пораст за цели 63%! Стапката на невработеност се намали од 36.5% во 2006, на 33.5% во 2008, за подоцна да се намали на 30.9% во 2011 година. Тоа, иако сè уште високо, е најниското ниво на невработеност во последните 10 години. Странските директни инвестиции во периодот 2007-2010 достигнаа вкупно 1.272 милиони евра. Тоа е за 300 милиони евра повеќе од вкупниот прилив на странски инвестиции на сите влади на СДСМ во целиот период на транзиција! Само во 2007 и 2008 година странските директни инвестиции достигнаа 930 милиони евра, по што светската криза доведе до намалување на овој висок раст. Стапката на бруто-инвестиции (домашни и странски инвестиции како процент од БДП) се зголеми од 21.3% во 2005 на 26.8% во 2008 година. Тоа е највисоко ниво на инвестиции од осамостојувањето на Република Македонија! Добрите макроекономски резултати овозможија да ги зголемиме платите, пензиите и социјалните надоместоци. Платите на вработените во јавниот сектор се зголемија за околу 25%, пензиите во просек за околу 35%, а најниските за 42%, додека социјалните надоместоци во просек ги зголемивме за 30%.

Но светската економска криза, најголема во последните 80 години, го прекина успешниот тренд на македонската економија. Во текот на 2009 и 2010, економското опкружување стана многу тешко. Многу земји во светот без разлика на нивниот степен на економска развиеност, потклекнаа пред кризата. Но и во такви вонредни околности, Владата остана континуирано ангажирана и фокусирана на економијата. Работевме напорно и посветено за да го избегнеме

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Економијата беше и останува наш врвен приоритет!

13


тоа што се случи во повеќето земји во светот: банкротства на држави; пропаѓања на големи корпорации; масовни отпуштања од работа; намалување на плати, пензии и социјални надоместоци; пропаѓање на банки и други финансиски институции; девалвации на валутите и високи задолжувања; зголемување на даноци и други негативни економски последици. Ангажираниот однос на Владата и реализираните антикризни мерки во текот на кризата помогнаа да бидат поумерени последиците од неа. Во споредба со другите земји, Република Македонија оствари резултати што се меѓу подобрите во Европа: Задржана е економската стабилност. БДП во 2009 забележа минимален пад од 0.9%, што е трет најмал пад на економската активност во европските земји (во балтичките земји падот на БДП достигна 18%, а во земјите од соседството до 8%). Веќе во 2010, македонската економија се врати во позитивната зона. Остварен е мал, но значаен пораст на БДП од 0.7%. ÈÈ Ангажман на Владата на ВМРО-ДПМНЕ со антикризни мерки. Во текот на кризата, Владата интервенираше во насока на поддршка на стопанството и на граѓаните со четири пакети антикризни мерки во вкупна вредност од над 500 милиони евра.

ФИНАНСИИ – ЕКОНОМИЈА

ÈÈ

14

Уште на почетокот на кризата, кон крајот на 2008 година, Владата на ВМРО-ДПМНЕ реагираше навремено и донесе прв пакет антикризни мерки кој се состоеше од мерки за подобрување на ликвидноста на фирмите преку репрограмирање на достасаните обврски кон државата и простување на каматата за дел од обврските, целосно ослободување на фирмите од плаќање данок на добивка доколку данокот не се распредели во дивиденда, намалување на стапките на социјални придонеси, намалување на царините и сл. Вредноста на овој пакет изнесуваше повеќе од 330 милиони евра. Во наредните 2 години беа донесени уште три пакети антикризни мерки кои вклучуваа мерки за намалување на буџетската потрошувачка и пораст на капиталните инвестиции, што директно влијаеше врз поттикнување на активностите во градежништвото и други 20 поврзани индустриски гранки. Преку реализација на капитални проекти во патната и железничката инфраструктура, образованието, здравството и енергетиката, водоснабдителни и канализациски системи, изградба на социјални станови, спортски и културни објекти, се овозможи работа за стотици фирми и плати за десетици илјади вработени во тие фирми. Дадените концесии, како онаа за аеродромите, претставуваа дополнителни инвестиции што ја поттикнаа економската активност во земјата. За поддршка на малите и средни претпријатија, Владата во текот на светската криза обезбеди поволна кредитна линија од ЕИБ во износ од 100 милиони евра, наменети за ликвидност и инвестиции. Се реализираа нови 70 мерки

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

Задржана е фискалната стабилност. Покрај антикризните мерки, економијата беше поддржана и со умерениот буџетски дефицит, главно насочен кон зголемени капитални инвестиции. Буџетскиот дефицит на Република Македонија од 2.7% од БДП во 2009 и 2.5% од БДП во 2010 е -трет најмал буџетски дефицит во европските земји (за споредба, во некои европски земји буџетскиот дефицит достигна над 14%).

ÈÈ

Капитални инвестиции. Континуирано ги зголемувавме капиталните инвестиции преку кратење на сите непродуктивни трошоци на министерствата. На тој начин го поддржавме македонското стопанство кое имаше потреба од помош во услови на намалена побарувачка од странските партнери заради светската економска криза. Инвестициите од Буџетот се зголемија за 40% во однос на 2005-2006 година. Мерките што ги презедовме ја постигнаа целта. Стопанството, пред сè градежништвото и над 20 индустриски гранки поврзани со градежната индустрија, успешно ја пребродија светската економска криза. За разлика од масовните отпуштања од работа и пропаѓања на фирми кои се случија во многу други посилни земји, во Република Македонија ваквите негативни економски последици беа минимални.

Задржани се ниските даноци. Во текот на светската криза, преку 80% од европските земји ги зголемија даноците или воведоа нови кризни давачки. Владата на ВМРО-ДПМНЕ не го направи тоа. Даноците во Република Македонија и во текот на кризата останаа непроменети, на најниско ниво во Европа. Задржувањето на даноците на ниско и непроменето ниво во услови на криза претставуваше најголема поддршка од државата кон приватниот сектор. Дополнително, во екот на кризата, Владата одлучи да имаат 0% стапка данок на добивка компаниите што ќе ја распределуваат добивката, даноците за земјоделците се намалија за околу 80%, а се намалија и придонесите за здравствено и пензиско осигурување како и осигурување од невработеност. ÈÈ Задржана е социјалната стабилност. Стапката на невработеност од 36.5% во 2006 е намалена на 30.9% во јануари 2011. Тоа е најниско ниво на невработеност во последните 10 години. Бројот на вработени во Република Македонија во 2011 е зголемен за 95.000 во однос на 2006 година. Овој резултат го остваривме наспроти ризиците и заканите од светската економска криза, која во многу земји во светот предизвика масовни отпуштања на работниците од работа и зголемување на стапката на невработеност, како и социјални немири. Многумина предвидуваа и посакуваа таква судбина на Македонија, ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

за помош на стопанството во рамките на проектот Регулаторна гилотина. Дополнително, Владата дејствуваше со намалување на стапката за ДДВ за изградба на станови и за градежништвото, намалување на акцизите за автомобили, намалување на цената на дворното земјиште на едно евро по квадрат и други мерки за поддршка на фирмите и заштита на стандардот на граѓаните.

15


ФИНАНСИИ – ЕКОНОМИЈА

16

со илјадници работници останати на улица. Ние пак, напорно работевме да не се оствари тоа сценарио. Постојано се консултиравме со стопанствениците, носевме нови економски мерки, водевме активна буџетска политика, континуирано ја унапредувавме деловната клима, репрограмиравме даночни обврски, водевме активни политики за вработување. Резултатот е познат. Република Македонија е една од ретките земји во Европа која во текот на светската економска криза не само што не забележа пораст на невработеноста, туку истата и ја намали. Поддршката на државата кон стопанството, антикризните мерки и капиталните инвестиции од буџетот обезбедија социјална стабилност и во најтешките и најпредизвикувачки околности што ги наметна светската економска криза. ÈÈ Во 2007 и 2008 година ги зголемивме значајно платите, пензиите и социјалните надоместоци. Во текот на кризата, многу посилни земји од Македонија ги намалија платите и пензиите, го намалија и бројот на вработени во јавниот сектор. Владата на ВМРО-ДПМНЕ не презеде такви мерки. Знаевме дека и без тоа животот на граѓаните не е лесен и не сакавме товарот од светската криза да им ги зголеми тешкотиите. Кај нас не се намалија платите, пензиите и социјалните примања. И покрај сите предизвици во текот на кризата, секогаш беше обезбедена редовна исплата на пензиите, платите и социјалните надоместоци. ÈÈ Сочувани се монетарната и девизната стабилност. Наспроти штетните јавни шпекулации на опозицијата дека ќе девалвира курсот на денарот, денарот остана стабилен со што директно се придонесе во заштитата на стандардот на граѓаните. Во некои земји девизниот курс во текот на кризата депресираше за над 30%, што значеше соодветно намалување на реалните плати, пензии и други примања. Во Република Македонија, девизните резерви на крајот од 2010 година достигнаа историски највисоко ниво од 1.7 милијарда евра, што е за 200 милиони евра над нивото од пред почетокот на кризата во 2008 година. ÈÈ Сочувана е стабилноста на банкарскиот систем. Во текот на светската криза, силни и големи банки пропаѓаа во најразвиените држави во светот. Ниту една банка во Република Македонија не се соочи со предизвици за банкротирање или со неможност да се исплатат штедачите. Ја задржавме стабилноста на банкарскиот и финансискиот сектор. Го зголемивме осигурувањето на штедните влогови на граѓаните од 10.000 евра на 30.000 евра за поединечен штеден влог во една банка (односно 100.000 евра со влегувањето во ЕУ), со што дополнително се зајакна довербата во банкарскиот систем. Тоа резултираше во зголемување на штедењето, што е основа за инвестиции. Денес штедните влогови се повисоки отколку во периодот пред светската економска криза. Република Македонија немаше успешно да се справи со кризата

www.vmro-dpmne.org.mk


Потврда за реформите и резултатите и признание за успехот е фактот што според реномираниот извештај на Светската банка, Doing Business, три години по ред во 2007, 2008 и во 2009 година, Република Македонија е рангирана меѓу најдобрите реформатори во светот! Во конкуреција на 180 земји, во 2007 година Република Македонија беше прогласена за четврти реформатор, во 2008 година за осумнаесетти, а во 2009 година за трет најдобар реформатор во светот во однос на бизнисклимата! Со овие резултати, вкупното рангирање на Македонија е подобрено од 96. место во 2006 на 32. место во 2009, ниво на кое се рангирани земји како Холандија и Франција. И во 2010 година Македонија останува подобро рангирана од сите земји од Централна, Источна и од Југоисточна Европа. Во 2010 година Република Македонија напредуваше за 5 места на светската листа за конкурентност на Економскиот форум и беше рангирана на 79. место во конкуренција со 139 земји. Македонија го подобри рангирањето на овој индекс за 15 места споредено со 2007 година кога се наоѓаше на 94. место. Во 2010 година Република Македонија напредуваше за 15 места на листата на Форбс, според која се оценуваат условите за водење бизнис. Македонија се наоѓа на 36. место, споредено со 2009 кога бевме рангирани на 51. место. Од регионот на таа листа пред нас се наоѓа само Република Словенија. Овие достигнувања се секако резултат на континуирано спроведување на структурните реформи за подобрување на бизнис-климата: Ги намаливме даноците. Со рамна стапка од 10%, Република Македонија има најниски даноци во Европа. Сите добро се сеќаваме како се спротивставуваше СДСМ на концептот на рамен данок, како предвидуваше колапс на буџетот. Уште еднаш се покажа дека не се во право и дека не ја разбираат економијата. Фирмите не сакаат високи и прогресивни даноци за кои се залага СДСМ. Со низок рамен данок од само 10%, кој го воведе ВМРО-ДПМНЕ, бизнисмените се позадоволни, а буџетот е пополн. ÈÈ Намалени се стапките за придонеси за пензиско и за здравствено осигурување. Стапката на придонесот за пензиско осигурување е намалена од 21.2% на 18%, а на придонесот за здравствено осигурување е намалена од 9.2% на 7.3%. По завршувањето на светската економска криза, Владата на ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

доколку во годините пред светската економска криза и во текот на кризата не се реализираа значајни реформи за подобрување на бизнис-климата и за висок економски раст.

17


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ФИНАНСИИ – ЕКОНОМИЈА

ÈÈ

ÈÈ

18

ÈÈ

ВМРО-ДПМНЕ ќе продолжи да ги намалува стапките на придонесите, за да се намалат трошоците на фирмите и да се подобри нивната конкурентност. Зголемени пензии, ветивме и остваривме. Просечната пензија ја зголемивме за 35%. Најмногу се зголемени најниските пензии каде зголемувањето изнесуваше 42%. Просечната пензија денес изнесува 10.145 денари, споредено со 7.684 денари во 2006 година. Тоа е зголемување од цели 2.500 денари. Зголемени плати во јавниот сектор, ветивме и остваривме. Просечната плата ја зголемивме за 25%, што повлече зголемување на платите и во приватниот сектор. Порастот на платите ќе продолжи и во иднина. Реализирана е реформата Бруто-плата, со која е зголемена редовноста во исплатата на платите. Процентот на работниците што нередовно примаат плата со оваа реформа е намален од 10% на околу 2% од сите вработени во Република Македонија. Со проектот 1 евро за квадратен метар овозможивме граѓаните да го откупат дворното земјиште на индивидуалните куќи и станбени згради. Иако не беше ветена оваа мерка, истата се реализира на барање и со голема поддршка од народот. Над 107.000 граѓани ја искористија можноста по симболична цена од едно евро за квадрат да станат сопственици на земјиштето кое со години го користеле и го сметале за свое. Исто така, за 30% се намали цената што ја плаќаа фирмите за откуп на градежно земјиште за комерцијални, деловни, стопански и производствени објекти. Со овој историски чекор, граѓаните што ги откупија дворните места создадоа капитал за себе, своите деца, внуци и за идните поколенија. Со оваа мерка, вредноста на земјиштето е зголемена, може слободно и без страв да се доградува и да се надградува, земјиштето да се користи за хипотека кај банките итн. ВМРО-ДПМНЕ реши уште еден децениски проблем што се провлекуваше во Македонија, како што впрочем се реши денационализацијата и старото девизно штедење заробено во банките на бившата СФРЈ. СДСМ, иако имаше бројни можности, не се ни обиде да изнајде решение за овие децениски проблеми на граѓаните. Нив не ги интересираат граѓаните, туку само елитите. Тоа е разликата меѓу нас и нив. Донесен е Законот за постапување со бесправно изградени објекти, со кој конечно ќе можат да се легализираат досегашните дивоградби по симболична цена од едно евро по квадратен метар. Повторно како во случајот со денационализацијата, старото девизно штедење и откупот на дворно земјиште, решивме еден децениски долг проблем на генерации и генерации македонски граѓани и илјадници семејства. И повторно, СДСМ имаше можност да им помогне на граѓаните, но тие не го направија тоа. Тоа е разликата меѓу нас и нив, кога ВМРО-ДПМНЕ ветува, ВМРО-ДПМНЕ остварува!!! Донесена е одлука за 1 евро почетна цена за продажба на државно градежно неизградено земјиште, на кое според деталните урбанистички пла-

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

нови е предвидена изградба на индивидуални куќи, катни гаражи, стопански капацитети (фабрики, погони и сл.), хотелски објекти, како и откупно дистрибутивни и центри за земјоделски производи. Дополнително за 95% се намалија и комуналиите за изградба на индустриски објекти, хотели, катни гаражи и откупно дистрибутивни центри за земјоделски производи. Со проектот Регулаторна гилотина значајно е поедноставена регулативата, поевтинети се услугите и намален е бројот на потребните документи при административните процедури. Во првата фаза од овој проект во соработка со стопанските комори и фирмите ревидирана е листа од 2000 прописи (закони и подзаконски акти) и во насока на поедноставување на регулативата направени се измени на 40 закони и на 383 подзаконски акти (од кои 349 се укинаа, голем дел од нив беа прописи што датираат од поранешната СФРЈ). Во 2009, со втората фаза од Регулаторната гилотина се спроведоа 54 мерки за поедноставување на процедурите за прекугранична трговија, а во третата фаза која се реализираше во 2010 се пристапи кон мерки за дополнително намалување на административните бариери во водењето на бизнис, унапредување на казнената политика и намалување на глобите. Со мерките за унапредување на казнената политика во просек се намалија глобите за 50%, а се воведе и мерка укажување и постапка за едукација кај полесните прекршоци. Намалени се надоместоците за хомологација за 50% и трошоците за регистрација на возила за 30%, вклучувајќи ги и премиите за осигурување од автомобилска одговорност. Со измена на Законот за царинска тарифа во јануари 2009 година се изврши намалување и укинување на царинските стапки за вкупно 498 стоки од царинската тарифа, од кои за 286 производи целосно се укинати царинските стапки, а за останатите 212 направено е делумно намалување и воедначување. Во таа насока извршено е намалување на царините и во 2010 година, согласно со Договорот за стабилизација и асоцијација со ЕУ. Сите законски акти се доставуваат на разгледување и коментари до стопанските комори пред да бидат донесени од Владата во насока на континуиран дијалог со бизнис-заедницата за сите важни прашања. Хармонизирани се основиците за персоналниот данок на доход и придонесите за плата и интегрирана е наплатата на социјалните придонеси и даноци од страна на УЈП. Драстично се намалени цените на услугите на Централниот регистар, Службен весник, Катастарот и на други државни институции. Намалени се акцизите за автомобили, при што пресметката на оваа давачка се базира на вредноста на возилата, наместо според зафатнината на моторот. Притоа, возилата со вредност до 3.000 евра се целосно ослободени

19


ÈÈ

ÈÈ

ФИНАНСИИ – ЕКОНОМИЈА

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

20

ÈÈ

од плаќање акциза, а за сите возила до 6.000 евра фактурна вредност на акцизата е до 90 евра. Зголемување имаше на акцизите за околу 10 проценти од возилата што спаѓаат во најлуксузната категорија. Со тоа се создадоа услови да се обнови возниот парк во Македонија со понови, побезбедни и со поеколошки возила. Граѓаните на Македонија ја поздравија оваа мерка, при што во 2010 и првите месеци од 2011 година набавија околу 50.000 возила, со кои ги заменија старите дотраени возила, или по прв пат станаа сопственици на патничко возило. Воведен е систем на пресметување и плаќање на придонеси врз основа на бројот на сработени часови, со што е зголемена флексибилноста работодавците да ангажираат лица за сезонска и работа за која не е потребно полно работно време. Презентирани се инвестициските можности на Република Македонија пред повеќе од 1.500 реномирани мултинационални компании во многу земји во светот. Реализирана е четвртата фаза на кампањата „Инвестирајте во Македонија“, која ги опфаќа најреномираните светски печатени и електронски медиуми. Агенцијата за странски инвестиции, во соработка со Министерството за надворешни работи, испрати 30 економски промотори во најразвиените земји во светот, со цел да ги промовираат можностите за инвестирање во Република Македонија. Како резултат на овие промотивни активности, брендот „Инвестирајте во Македонија“ денес е препознатлив меѓу инвеститорите, финансиерите и политичарите од релевантните земји во светот. Но, вистинските придобивки од овие промотивни активности се инвестициите на компаниите што инвестираа или ќе инвестираат во Република Македонија во следниот период. Во тек се активностите за обука на македонски менаџери во странски компании преку проектот Топ-менаџмент. Тоа ќе го зајакне квалитетот на средниот менаџмент во македонските компании. Преку Земјоделскиот кредитен фонд се овозможи подобрување на пристапот до долгорочни и краткорочни кредити за земјоделците и за малите и средни претпријатија чија основна дејност е преработка и извоз на земјоделски производи. Владата ги намали каматните стапки за крајните корисници на средствата. Каматата изнесува 4% на годишно ниво за примарно земјоделско производство и 5% за преработка и извоз на примарни земјоделски производи. Со проектот Самовработување обезбедивме по 3.000 евра за отпочнување со микро и семејни бизниси. Со овој проект, самостоен бизнис започнаа над 4.000 лица.

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Се реализира Програмата за субвенционирање на вработувањето на посебни групи: вработување деца без родители, инвалидни лица, самохрани родители, брачни двојки со 3 или повеќе деца и родители на деца со посебни потреби, постари лица (од 55 до 64 години), млади лица до 27-годишна возраст, невработени лица на кои работниот однос им престанал врз основа на стечај, ликвидација или технолошки вишок и жртви на семејно насилство. Со измени на Законот за работни односи е постигната поголема флексибилност на работната сила и поедноставени се административните процедури. Се воведе електронски систем за пријава и одјава на работен однос. Новата електронска услуга, популарното електронско поднесување на образецот М1/М2, за работодавците ќе значи полесно и поефикасно извршување на задачите што се однесуваат на процесот на задолжително пријавување и одјавување на работен однос. Спроведени се активности за отстранување на манипулациите при пријавување и одјавување работници. Со измените на Законот за работните односи, работодавецот е должен да го пријави работникот пред стапувањето на работа или да го одјави на денот на напуштањето на работата. Веќе не се остава можност за злоупотреба и за неправилна примена на законот. Воспоставен е Економско-социјалниот совет, како платформа за дијалог меѓу Владата и социјалните партнери од синдикатите и работодавците за прашањата од работни односи и други социјални и економски теми. Првпат се воведоа критериуми за репрезентативност на синдикатите и на организациите на работодавци. Во насока на поедноставување на постапката за регистрирање фирма, со измените на Законот за трговски друштва укината е обврската за нотарска заверка на изјавите. Со измените на Законот за градење воспоставена е нова професија – надзорен инженер со јавни овластувања заради зголемување на ефикасноста на инспекциите поврзани со изградба на нови објекти и спречување дивоградби. Воведовме електронски услуги во УЈП. Овозможивме проширување на капацитетот на постојниот портал е-даночни сервиси во УЈП, за малите и за средните даночни обврзници да можат по електронски пат да поднесуваат даночни пријави, потврди за платен данок и други документи. Функционирањето на е-порталот ги елиминира посетите на Управата за јавни приходи од страна на даночните обврзници при плаќањето на данокот на добивка, ДДВ и персоналниот данок на доход, со што фирмите заштедуваат време и средства.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

21


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ

ФИНАНСИИ – ЕКОНОМИЈА

ÈÈ

22

ÈÈ

Царинската управа почна да го спроведува едношалтерскиот електронски систем за електронско аплицирање, за добивање увозно-извозни лиценци и дозволи и за поднесување барања за доделување квоти. На овој начин, фирмите имаат помали трошоци при работењето, а административните процедури се сведени на минимум. Воспоставен е Интернет-портал на кој се објавуваат правосилните одлуки за стечајните постапки и детални информации за имотот што се продава. Рокот за регистрација на правните субјекти е сведен на 4 часа. Ова се овозможи преку подобрување на законската регулатива и реализација на втората фаза од едношалтерскиот систем при Централниот регистар кој е во финална фаза. Почнувајќи од април 2011 година, идните претприемачи ќе можат и електронски да аплицираат и да поднесуваат документи за отворање фирма. Во тек е реализацијата на Проектот за целосно електронско поднесување документи за отворање фирма. Овозможена е електронска апликација за уникатноста на името на секое ново претпријатие. Воспоставен е Електронски регистар за лица против кои е изречена мерка забрана за вршење дејност. Воспоставен е регистар на утврдени побарувања на доверителите во стечајна постапка при Централниот регистар. Во областа на едношалтерскиот систем за доброволна ликвидација на фирма овозможивме забрзана постапка за доброволно затворање фирма и предвидовме побрза постапка за бришење на друштвата што немаат ненамирени побарувања. Доколку утврди ликвидаторот дека нема пријавено побарувања по истекот на 30 дена од денот на последната објава за ликвидација, друштвото ќе се избрише од евиденција во рок од 7 дена. Во рамките на Регулаторната гилотина ги скративме роковите за објавување постапка за ликвидација. Наместо од 15 до 30 дена, таа ќе се објавува во рок од 7 до 15 дена. Роковите за повикување на доверителите да ги пријават своите побарувања се преполовуваат од 60 на 30 дена. Истовремено воведовме кратки рокови во кои ќе треба да се заклучи постапката за ликвидација и да се намират доверителите, по што друштвото веднаш се брише од трговскиот регистар. Заради предвидливост на постапката и креирање јасни правила, ги утврдивме начинот и постапката за впаричување на имотот на друштвото, овластувањата и начинот на постапување на ликвидаторот и воспоставување ефикасен систем на контрола на работата на ликвидаторот.

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

Во тек е реализацијата на проектот Електронска соработка помеѓу нотарите, Катастарот и Централниот регистар за поевтино и побрзо обезбедување на заложните и на хипотекарните права. Последен чекор во реализацијата на ова решение е завршување на постапката и на потпишување на договор со избраниот најповолен понудувач. Воспоставен е нов систем за регистрација на недвижности Е–катастар, кој засега е целосно оперативен во Скопје. Забрзано се спроведува воспоставувањето катастар на недвижности на целата територија на Република Македонија. Со овие промени ќе се обезбеди ажурирана база на податоци во катастарот, истиот ќе стане поефикасен и ефективен, ќе се овозможи развој на ефикасни пазари за земјиште и недвижности и ќе се добие поголема транспарентност во процесот на решавање на барањата. Моментално од страна на Катастарот се покриени 98,4% од територијата на Република Македонија. За реформите што ги спроведе Агенцијата за Катастар на недвижности на Република Македонија, Светска банка го прогласи Проектот на катастар на недвижности за еден од десетте најдобри во конкуренција на 282 проекти од Источна Европа и Централна Азија. Воспоставување на База на метаподатоци за правните лица. Поради тесната поврзаност со проектот Едношалтерски систем - фаза 2, Централниот регистар предвидува проектот База на метаподатоци да започне во првата половина на 2011 година, односно во период кога проектот Едношалтерски систем фаза 2 ќе биде во завршна фаза. Времетраењето на реализацијата на проектот се проценува на 9 до 12 месеци. Воспоставени се повеќе нови регистри. Регистар на споредни казни за сторени кривични дела на правни лица, поврзан со трговскиот регистар и со регистарот на други правни лица. Преку проектот за интероперабилност, овие информации ќе бидат достапни до сите институции што имаат потреба од овие податоци; Регистар на вложувања во недвижности на резиденти во странство и на нерезиденти во Република Македонија; Регистар на директни инвестиции на нерезиденти во Република Македонија и резиденти од Република Македонија во странство. Воведен е Дизастер рикавери-систем (Disaster recovery system) - на Централниот регистар, кој е лоциран во Штип. Комплетна реализација на проектот Европски бизнис-регистар (European Business Register). Централниот регистар на Република Македонија е провајдер на производите на земјите-членки на Европскиот бизнисрегистар, при што како следен чекор е предвидено Централниот регистар да стане нивни дистрибутер. Реализирана е првата фаза на пилот-проектот Интероперабилност, во која е извршено поврзување на Министерството за внатрешни работи,

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

23


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ФИНАНСИИ – ЕКОНОМИЈА

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

24 ÈÈ

ÈÈ

Управата за јавни приходи, Царинската управа, Агенцијата за катастар на недвижности и Централниот регистар. Целта е граѓаните да не мора да прибавуваат документи одејќи од шалтер на шалтер во различни институции, туку државните институции по службена должност да ги бараат тие документи ако веќе постојат во некоја друга државна институција. Во насока на олеснување на пристапот до кредити, проширен е опфатот на постојниот јавен Кредитен регистар во рамките на Народна банка на Република Македонија, со што се овозможува зголемување на базата на податоци, како и овозможување на корисниците на кредити да имаат пристап до своите податоци. Формирано е првото приватно кредитно биро во Република Македонија. Тоа ќе овозможи подобра информираност на сите пазарни субјекти за кредитоспособноста на другите учесници. Неговото функционирање ќе придонесе за полесно добивање кредити за дисциплинираните потрошувачи и спречување на презадолжувањето. Извршени се дополнувања на Законот за премер, катастар и запишување на правата на недвижностите, во насока на забрзување на процесот на реформи во Катастарот. Со Законот, во зависност од видот на услугата, скратени се роковите за катастарските услуги. Постапката за запишување на правата на недвижностите во постапка на одржување е олеснета и со воведувањето на приватната геодетска практика. Овозможено е безготовинско плаќање на сите шалтери на Катастарот и инсталирани се ПОС-терминали во сите подрачни одделенија и во Центарот за катастар на недвижности Скопје. Со Измените и дополнувањата на Законот за парнична постапка максималниот праг за судски спорови од мала вредност е зголемен од 60.000 на 180.000 денари. Со ова, при решавањето спорови од мала вредност ќе се применуваат поедноставни судски постапки, со што трошоците и времето за решавање на овие предмети значително се намалуваат. Со измените и дополнувањата на Законот за трговски друштва е воведена законска основа за поднесување предлог за доброволна ликвидација на фирма. Со оваа мерка се забрзува постапката за доброволно затворање на фирма, односно брза, ефикасна и економична доброволна ликвидација. Во насока на поголема специјализираност и професионалност во водењето на стечајните постапки, се организираат континуирани задолжителни обуки на стечајните управници од областа на правото, економијата и на менаџментот. Во рамки на проектот Едношалтерски систем фаза 2, покрај онлајн-поднесувањето документи за регистрација на фирма, предвидена е и ре-

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ПРОЕКТИ ОД ПРОГРАМАТА ШТО СЕ ЗАПОЧНАТИ И ЧИЕ СПРОВЕДУВАЊЕ Е ВО ТЕК Ќе ги зголемиме трошоците за вадење и користење готовина, за да се намали готовинското плаќање, а со тоа и сивата економија. Во тек е изработка на мерки што ќе придонесат за намалување на готовинските плаќања. ÈÈ Започнавме подготвителни активности за формирање на Регионална даночна академија, која ќе биде единствен центар за обуки на даночните администрации на земјите од Југоисточна Европа. ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

ализација на следните активности: Е-filing за регистрации во Трговскиот регистар и во регистарот на други правни лица и размена на информации и податоци со Агенцијата за вработување на Република Македонија, Фондот за здравствено осигурување на Република Македонија и Фондот за пензиско осигурување на Република Македонија; регистрации во Регистарот на дисквалификувани ентитети, заснован на судски санкции и блокирани банкарски сметки; Е-решение за управување стечајни постапки од страна на стечајни управници и Е-решение за доброволно затворање/ликвидација на трговско друштво; и Е-filing за регистрации во заложен регистар, како и E-filing за регистрации во регистарот на лизинг. Во тек е реализацијата на проектот за спроведување на новиот систем за регистрација Е-катастар во сите одделенија за катастар на недвижности низ Република Македонија. Електронскиот катастар ќе се врши преку поврзување на одделенијата преку Интернет и ќе биде комплетно информатичко решение за запишување на правата на недвижностите. Рок на завршување на проектот е крајот на 2011 година. Со измените на Законот за јавни набавки се пристапи кон задолжително спроведување на јавни набавки по пат на електронска аукција, според системот на негативна лицитација, со што се штеди време и се намалуваат трошоците. Воведено е користење на анализи за контрола на ризик при избор на компании, на кои се врши даночна инспекција и ревизија на даночното работење. Го поддржавме развојот на општините и нивната финансиска самостојност. Ги зголемивме приходите на општините преку пораст на трансферите од ДДВ, од 3% на 4,5%. На општините им овозможивме да издаваат општински обврзници за финансирање на капитални проекти.

25


Царинската управа ќе изврши групирање на инспекциите што се спроведуваат поединечно при увоз и извоз на стоки (царински, фитосанитарни, гранична контрола и ветеринарни) со цел вршење на инспекции во една постапка и на едно место, заради намалување на потребното време за контрола. ÈÈ Замена на постојната софтверска апликација ASYCUDA со ново посовремено софтверско решение. ÈÈ Бизнис-академија - центар за менаџерско образование. Бизнис-планот за Центарот за менаџерско образование е изработен од Меѓународниот совет на инвеститори – МСИ и Стопанската комора на Македонија – СКМ. Во тек е изработка на акциски план за основање Академија за менаџери. ÈÈ

НЕ ВЕТИВМЕ, НО РЕАЛИЗИРАМЕ! ÈÈ

ФИНАНСИИ – ЕКОНОМИЈА

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

26 ÈÈ

Осовременување на казнената политика и подобрување на бизнис-климата во Република Македонија. Заклучно со март 2011 година, 119 закони се усогласени со мерките на казнената политика. Подобрување на конкурентноста. Подготвен е интегриран акциски план за подобрување на позицијата на Македонија според Извештајот за глобална конкурентност на Светскиот економски форум. Подготвен е Акцискиот план од сите министерства и државни институции, а вклучени се и мерки предложени од стопанските комори. Националниот извештај за 2010 година е подготвен и во него се дадени препораки за унапредување на конкурентноста во Македонија. Во тек е реализација на проектот „Поддршка на националната агенда за општествена одговорност на претпријатијата во Република Македонија“ во рамките на програмата ЦИП (Competitiveness and Innovation Framework Programme) на Европската комисија. Проект за подобрување на општинските услуги. Проектот започна во 2009 година и се имплементира без потешкотии. До јануари 2011 година склучени се договори за заем со 5 општини, 6 општини имаат добиено согласност од Владата за задолжување, а 8 општини поднеле документација со барање за задолжување. Набавка на Софтвер за управување со јавен долг. Во тек е последната четврта фаза од имплементација на овој проект, по што софтверот ќе биде оперативен. Рокот за завршување е јуни 2011 година.

www.vmro-dpmne.org.mk


Ќе го завршиме процесот на приватизација на фирмите во државна сопственост (ЕМО, Охис, Еурокомпозит, Сувенир, Тутунски комбинат Прилеп). Спроведени се неколку јавни постапки за приватизација на овие компании, при што не се пријавија заинтересирани инвеститори. Во наредниот период преку нови модели за приватизација ќе најдеме стратешки партнери за овие компании. ÈÈ Измена на Законот за данокот на имот за да го скратиме рокот за заверка на договорите за пренос на сопственоста на недвижен имот. Ќе ја разгледаме можноста доказот за платен данок на промет на недвижности да не биде услов при упис на сопственоста. ÈÈ Еквити-фондови - ќе се поддржи формирањето на инвестициски еквити-фондови. Постоењето на вакви фондови е значајно за развојот на економијата, бидејќи преку нив се врши докапитализација на малите и средни приватни претпријатија, коишто имаат потреба од капитал и know how. Завршени се консултациите со приватните пензиски фондови, чии сугестии ќе бидат имплементирани во Предлог-концептот за формирање на еквити-фондови. ÈÈ

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

НЕРЕАЛИЗИРАНИ ПРОЕКТИ ОД ПРОГРАМАТА СО ОБРАЗЛОЖЕНИЈА

27

www.vmro-dpmne.org.mk


Инфраструктура

28

ИНФРАСТРУКТУРА www.vmro-dpmne.org.mk


Економскиот развој бара добра инфраструктура. Затоа во изминатите години реализиравме во целост или отпочнавме со реализација на десетици проекти во областа на транспортната, енергетската, информатичката, образовната, комуналната и другата инфраструктура, во функција на подобрување на условите за живот на граѓаните и на вкупниот амбиент за бизнис:

Патна инфраструктура ÈÈ

Студија за преструктурирање на патниот сектор во Република Македонија. Поранешниот Фонд за магистрални и регионални патишта е трансформиран во Агенција за државни патишта, а во тек се активности за трансформирање и на ЈП Македонија пат.

Автопати КОРИДОР 10 Изградба на делницата Табановце-Куманово. Во тек е изградба на автопатската делница Табановце-Куманово во должина од 7.5 км како дел од патниот Коридор 10. Изградбата на автопатот треба да заврши до крајот на 2011 година, а вредноста на проектот изнесува околу 15.5 милиони евра. ÈÈ Проект за изградба на нова автопатска делница Демир Капија – Смоквица. Овој проект со вкупна вредност од 270 милиони евра, ќе се реализира со средства од Владата на Република Македонија, Европската банка за обнова и развој, Европската инвестициска банка и со средства од компонентата за Регионален развој од ИПА-фондовите на ЕУ. Во текот на 2009 и 2010 година беа изготвени проект и неопходните студии. Предвидено е договорот за изградба да се склучи до крајот на 2011 година, а изградбата да заврши најдоцна до 2016 година. Со завршувањето на оваа делница, која е во должина од 28.2 км, целосно ќе се комплетира Коридорот 10 на ниво на автопат. Одлуката за обезбедување средства во висина од 107 милиони евра за Република Македонија во април 2011 беше усвоена на одборот на директори на ЕБОР и со тоа се затвори финансиската конструкција за реализација на овој проект. ÈÈ

КОРИДОР 8 ÈÈ

Обиколница на Скопје. Во текот на 2008 година беше пуштена во употреба Обиколницата на Скопје, која е дел од Коридорот 8, на ниво на автопат во должина од 26.8 км. Вкупната вредност на проектот изнесува околу 9.3 милијарди денари.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Инвестиции за раст на економијата!

29


ÈÈ

Концесија за изградба, реконструкција, одржување, наплата на патарините и за користење на дел од патиштата долж Коридорот 8. Во тек е проект за концесија на патиштата на Коридорот 8, како и на други делници. Предмет на концесија се повеќе делници поделени во два пакета. Пакет 1: Крива Паланка – Романовце: делници Крива Паланка – Страцин и Страцин – Романовце, Кочани – Штип; Миладиновци – Штип, делница Миладиновци – Штип преку Свети Николе во вкупна должина од 138 км и Миладиновци – Скопје (Хиподром), Обиколница на Скопје, за кои вкупната должина изнесува 38 км. Пакет 2: Стенковец - Блаце (граница со Косово), Гостивар - Ќафасан (граница со Р. Албанија) и Требениште – Охрид и Струга – Подмоље: делници Гостивар – Букојчани – Кичево, Кичево – Требениште, Требениште – Охрид, Требеништа – Струга. Струга – Ќафасан (граница со Албанија), Струга – Подмоље за кои вкупната должина изнесува 141 км, како и патниот правец Гостивар - Тетово - Скопје (М4), за кој вкупната должина изнесува 54 км. По евалуацијата на понудите, Комисијата утврди дека 5 компании ги исполниле условите за учество во втората фаза на постапката во која ќе се изврши евалуација на доставените финансиски понуди од страна на квалификуваните компании. Понудите ќе бидат доставени до крајот на јули 2011 година.

Други автопатски, магистрални и регионални патишта За патната делница Миладиновци - Свети Николе - Штип е потпишан договор за изработка на техничка документација на ниво на основен и изведбен проект за автопат. Се очекува истиот да биде изработен во текот на 2011 година. ÈÈ Изградба на патната делница Градско - Прилеп до Росоман. Изработена е инвестициско-техничка документација на ниво на идеен проект за делницата од Градско до Росоман во должина од 25.5 км. ÈÈ Проектирање и изградба на автопат Штип – Струмица. Во тек е изработка на проектна документација за овој патен правец во должина од 67 км, која ќе биде готова до 2012 година, додека патот Струмица-Радовиш кој претставува дел од трасата на оваа патна делница е во речиси завршна фаза на градба. ÈÈ Патна делница Велес – Штип – Делчево - граница. Во тек е изработка на идеен проект. Според зацртаните планови, потегот од Штип до Кочани ќе се даде под концесија. Проектот треба да биде изготвен во текот на 2011 година.

Инфраструктура

ÈÈ

30

www.vmro-dpmne.org.mk


Реализирани градби ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

ÈÈ ÈÈ ÈÈ

ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ

Изградена е трета лента на делница од Дреново до Прилеп (Плетвар) во должина од 10 км и во вредност од околу 273 милиони денари (2008 година). Изградена е клучката Прдејци, во вредност од околу 29 милиони денари (2008 година). Реконструкција со проширување на регионален пат Жировница – Бошков Мост во должина од 14 км и во вредност од околу 342 милиони денари (2008 година). Изграден е патот до манастирот Свето Преображение во Крушево, како и пат до местотото Вршник, во должина од 4 км (2008 година). Реконструкција на крстосницата кај Момин Поток (2008 година). Реализиран е Проект за санација и зајакнување на мостовите во Република Македонија. Во 2007 година заврши првата фаза од проектот, со која беа опфатени 29 моста на потегот од Скопје до Велес. Во текот на 2008 година е завршена втората фаза, кога беа пуштени во употреба 21 мост од проектот за реконструкција на мостовите на Коридорот 10. Изградена регионална делница Куклиш – Банско во должина од 8.2 км и во вредност од околу 100 милиони денари (2009 година). Реконструкција на регионален пат Лакавица – Неготино во должина од 33.5 км и во вредност од околу 219 милиони денари (2010 година). Реконструкција на регионален пат Давидово – Раброво во должина од 13.5 км и во вредност од околу 73 милиони денари (2010 година). Реконструкција на регионален пат Струга – Дебар, во должина од 24.2 км и во вредност од околу 243 милиони денари (2010 година). Реконструкција на регионален пат Прилеп – Кривогаштани, во должина од 22 км и во вредност од околу 141 милион денари (2010 година). Реконструкција на регионален пат Превалец – Смојмирово, во должина од 13.6 км и во вредност од околу 119 милиони денари (2010 година). Изградена обиколница на Охрид, булевар „Железничка” во должина од 2.4 км и во вредност од околу 150 милиони денари (2011 година). Завршена е реконструкцијата на 62 локални патишта во должина од 140 км, во вкупна вредност од околу 575 милиони денари:

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Изградба, реконструкција и проектирање на магистрални и регионални патишта

31


Инфраструктура

РЕКОНСТРУИРАНИ ЛОКАЛНИ ПАТИШТА

32

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37

Р -509 - с. Ореово с. Новаци - с. Рибарци с. Мусинци - с. Мојно с. Сенокос - с. Мраморани с. Костинци - ж.с. Слепче с. Волино М-4 - с. Лактиње М-4 - с. Врбјани М-4 - с. Годивје Р-302-Тефериќ Драчевска с. Љуботен - с. Љубанци с. Љуботен н.м. Љуботински пат с. Визбегово н. Бутел - с. Раштак н. Јане Сандански - с. Инџиково (прв дел) н. Шуто Оризари - с. Горно Оризари Железничка станица - с. Старо Чајле с. Боговиње - с. Жеровјане с. Синичане - с. Горно Седларце с. Русиново - с. Владимирово М-5 - с. Тркање с. Горни Подлог - с. Долни Подлог Кочани - Брана Градче с. Грљани - маала Маринци Св. Спас - с. Пеклани с. Драгобраште – маала Мирмарци Пехчево - Равна Река Кратово - с. Железница с. Ранковце - Крајчина маала за с. Петралица (училиште - црква) за с. Одрено клучка Р-604 - клучка Р-611 Д. Капија - с. Дошница Градско - с. Водоврати Градско - с. Подлес

www.vmro-dpmne.org.mk

ДОЛЖИНА (во км)

ВКУПНА ВРЕДНОСТ (во денари)

2.1 км 3.0 км 4.5 км 2.3 км 1.8 км 1.55 км 2.3 км 2.45 км 3.5 км 0.9 км 1.0 км 2.05 км 1.25 км 0.75 км 1.5 км 3.0 км 0.6 км 1.0 км 1.35 км 2.25 км 1.75 км 3.05 км 1.15 км 0.6 км 4.8 км 1.7 км 2.8 км 1.15 км 3.9 км 2.20 км 0.8 км 0.85 км 1.45 км 1.75 км 2.0 км 2.9 км 1.35 км

6.880.167,00 6.884.415,00 6.747.328,50 10.707.438,00 5.571.665,00 3.536.519,00 5.042.516,42 6.728.655,00 6.220.854,98 7.841.741,92 4.150.405,74 8.613.498,50 3.488.566,16 3.248.588,38 6.571.598,18 12.614.565,80 4.365.216,48 6.982.097,76 18.499.474,78 9.388.416,30 9.970.977,58 12.188.848,94 4.883.798,16 2.488.951,58 22.063.857,12 9.748.913,38 12.491.379,70 4.755.860,20 10.662.002,10 8.236.977,02 4.036.113,30 3.873.860,94 5.747.103,86 8.251.558,28 11.671.706,86 8.367.738,72 4.604.570,04


38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62

Неготино - с. Курија Неготино - с. Тимјаник за с. Сирково Р -106 - с. Канатларци с. Радодор – с. Долна Чарлија Пеленице - с. Горно Количани Делчево - с. Вратиславци Р-523 - с. Стар Истевник с. Оровник - Ман. Св.Недела Китка С. Нагоричане - с. Никуљане с. Сакулица - с. Шопско Рудари Валандово - с. Пирава М-6 - с. Сушица с. Чанаклија - с. Гечерлија Понов Мост - с. Богородица Р-112 - с. Ума за с. Орман за с. Велгошти М-4 - с. Мислешево с. Калишта - М-4 (с. Франгово) с. Ајватовци - с. Мршевци с. Еднокуќево - с. Моноспитово с. Радово - с. Старо Балдовци Дебар - с. Коњари

ДОЛЖИНА (во км)

ВКУПНА ВРЕДНОСТ (во денари)

3.5 км 1.25 км 3.15 км 5.8 км 2.2 км 3.8 км 7.5 км 0.8 км 1.55 км 0.5 км 1.9 км 4.5 км 2.8 км 1.55 км 2.10 км 1.8 км 3.0 км 2.4 км 3.5 км 1.4 км 1.45 км 3.9 км 2.35 км 0.65 км 3.3 км

18.945.511,24 3.878.080,62 6.490.245,44 15.694.177,00 4.752.302,00 16.719.195,00 18.624.459,00 3.244.507,00 5.383.475,00 8.119.649,00 15.180.448,00 10.626.625,00 16.804.899,00 10.169.241,00 13.729.330,00 12.440.407,00 15.957.470,00 8.863.320,00 18.100.343,00 11.578.385,00 8.643.548,00 13.390.305,00 11.453.472,00 3.014.445,00 14.752.360,00

Градби во тек Радовиш - Струмица. Последната делница од овој пат е во должина од 10 километри. Изградбата е започната во март 2009 година и предвидено е да се заврши до октомври 2011 година. Вредноста на проектот изнесува околу 424 милиони денари. ÈÈ „Смрдлива Вода“ - скијачки центар „Кожуф“. Патот е со должина од 17.4 километри. Изградбата е започната во март 2009 година и предвидено е да заврши до крајот на јули 2011 година. Вредноста на проектот изнесува околу 417 милиони денари. ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

РЕКОНСТРУИРАНИ ЛОКАЛНИ ПАТИШТА

33


ÈÈ

ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Инфраструктура

ÈÈ

34

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Коломот Мост - с. Близанско (Порече). Изградбата на оваа делница е предвидено да трае до крајот на август 2011 година. Вредноста на проектот изнесува околу 506 милиони денари. Џепиште - граница со Албанија. Градежните работи треба да завршат до август 2011. Вредноста на проектот изнесува околу 28 милиони денари. Мост во Пласница. Изградбата треба да заврши до октомври 2011. Рехабилитација на делницата Катланово – Велес - Катланово. Градежните работи се предвидени да завршат до 2013 година. Реконструкција на регионалната делница Радовиш – Конче - Лубница. Градежните работи треба да завршат до крајот на 2011 година. Вредноста на проектот изнесува 131.710.842,00 денари. Реконструкција на регионалната делница Анѓелци - Вељуса. Според динамиката, предвидено е да завршат градежните работи до крајот на 2011 година. Вредноста на проектот изнесува 42.354.840,00 денари. Реконструкција на регионалниот пат Ржаничино – Овче Поле во должина од 35.5 км, која ќе заврши до јуни 2011 година. Вредноста на проектот изнесува околу 191 милион денари. Реконструкција на регионалниот пат Страцин - Пробиштип, во должина од 26.3 км, која ќе заврши до јуни 2011 година. Вредноста на проектот изнесува околу 236 милиони денари. Реконструкција на регионалниот пат Макази (М-5) – Маркова Нога, во должина од 37.5 км, која ќе заврши до јуни 2011 година. Вредноста на проектот изнесува околу 292 милиони денари. Реконструкција на регионалниот пат Прилеп – Македонски Брод, во должина од 37 км, која ќе заврши до јуни 2011 година. Вредноста на проектот изнесува околу 283 милиони денари. Реконструкција на регионалниот пат Р-604 Струмица (М-6) – Нов Дојран – Дојран (граница со Грција) во должина од 24.7 км, која ќе заврши до јуни 2011 година. Вредноста на проектот изнесува околу 166 милиони денари. Реконструкција на регионалниот пат Илинден – Калуѓерец со должина од 19 км, која ќе заврши до јуни 2011 година. Вредноста на проектот изнесува околу 144 милиони денари. Рехабилитација на делницата Куманово - Липково - Арачиново. Во текот на 2011 година, Агенцијата за државни патишта во соработка со ЈП Македонија пат ќе врши рехабилитација на делницата, а паралелно ќе се започне и со изработка на проект за реконструкција. Се планира целосната реконструкција да заврши во 2013.

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Патен правец до манастирот во Трескавец. Подготвени се основните и изведбените проекти за изградба на патниот правец. Во 2012 година ќе заврши изградбата на овој патен правец. Кичево (Извор) - Бошков Мост и Дебар - граничен премин Блато. Во тек е изработка на проектната документација за изградба и реконструкција, а според зацртаната динамика треба да биде завршена до крајот на 2011. Свети Николе - Пробиштип. Во тек е изработка на проектната документација за реконструкција, која треба да биде готова до јули 2011. Регионален патен правец за Сончев Град. Во тек е изработка на проектната документација за нов патен правец за поврзување на Сончев Град со централното градско подрачје на Скопје. Проектот ќе биде изработен до крајот на 2011 година, а изградбата во 2012 година. Изградба на регионалната делница Нова Брезница – Кула – Коломот. Со изградбата на оваа делница која е во должина од околу 16 км ќе се обезбеди поквалитетна континуирана патна врска од главниот град кон Порече. Овој правец е продолжение на делницата Коломот – Близанско чија градба е во тек. Изработката на проектната документација ќе биде готова до крајот на 2011 година. Региона��на делница Маково – Манастир (спој со Р-109). Оваа делница е дел од проектот со кој е планирано да се обезбеди непрекинато патно поврзување од Битола до Гевгелија преку реконструкција и доизградба на постојните регионални делници. Со овој патен правец преку Мариово ќе се овозможи инфраструктурно поврзување на Пелагонискиот со Вардарскиот регион. Изработката на проектната документација ќе биде готова до крајот на 2011 година. Изградба на регионален пат, делница Бошава – Конопиште – Мушов Гроб. Оваа делница е дел од проектот со кој е планирано да се обезбеди непрекинато патно поврзување од Битола до Гевгелија преку реконструкција и доизградба на постојните регионални делници. Со изградба на овој патен правец ќе се скрати должината и времето на патување од Кавадарци и Демир Капија до Прилеп и Битола. Изработката на проектната документација ќе биде готова до крајот на 2011 година. Изградба на регионален пат, делница Аргулица – Теранци – Видовиште. Изградбата на овој патен правец кој е во должина од околу 14.10 км, ќе овозможи поврзување на повеќе општини од источниот регион, а истовремено ќе се скрати и времетраењето на патување кон градовите Штип, Виница и Кочани. Изработката на проектната документација ќе биде готова до крајот на 2011 година.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

35


ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Изградба и реконструкција на регионалната делница Опае – Белановце – граничен премин кон Станчиќ. Изработката на проектната документација ќе биде готова во текот на 2012 година. Изградба на делницата Косел – Охрид – граничен премин Св. Наум. За овој патен правец изработен е идеен проект. Поврзување на технолошко–индустриски развојни зони со клучки. Изработени се проекти за поврзување на технолошко–индустриските развојни зони во Скопје и во Тетово. Во рамки на проектот за локални патишта, веќе се потпишани договори за реконструкција на 97 локални патишта во вкупна должина од 217.53 километри, во вредност од околу 924 милиони денари. Во тек е реконструкција на 35 локални патишта со вкупна должина од 77.53 км во вредност од околу 349 милиони денари. Реконструкцијата на овие локални патишта треба да заврши во месец јуни 2011 година.

Инфраструктура

РЕКОНСТРУКЦИЈА НА ЛОКАЛНИ ПАТИШТА ВО ТЕК

36

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22

Ј.Сандански - с. Инџиково (втор дел) с.Брњарци-с.Стајковци 1.с. Требош - с. Палатица Пробиштип - с. Ратавица Куманово - с. Пчиња Н. Село - с. Барбарево Р-115 - с. Веселчани Р-109 - с. Бонче с. Лопатица - с. Подмол Р-106 - с. Радобил за с. Езерани за с. Поешево Р-509 - с. Д. Оризари - с. Карамани - с. Трн за Другово (М-4-Амбуланта) М-4 - с. Попоец Р-406 - с. Брждани М-4 - с. Строгомиште с. Горна Белица - Вевчани Кичево(М-4) - мотел Крушино мотел Крушино - с. Кнежино с. Ложани - с. Биѓево с. Биѓево - с. Ливада

www.vmro-dpmne.org.mk

ДОЛЖИНА (во км)

ВКУПНА ВРЕДНОСТ (во денари)

0.6 км 1.55 км 2.23 км 3.75 км 9.15 км 0.15 км 1.65 км 3.05 км 3.3 км 4.5 км 2.5 км 3.85 км 6.50 км 0.65 км 1.1 км 1.5 км 2.15 км 0.5 км 2.35 км 1.6 км 2.0 км 1.45 км

6.490.227,00 8.804.722,00 7.205.247,00 27.600.551,00 37.022.151,00 5.435.396,00 7.237.584,00 16.018.732,00 14.265.820,00 19.502.919,00 10.583.496,00 7.334.091,00 13.236.571,00 2.883.175,00 3.691.839,00 8.505.253,00 4.847.773,00 1.533.117,00 11.503.328,00 6.533.871,00 7.742.957,00 4.903.742,00


23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 ÈÈ

с. Д. Белица - с. Велешта с. Мислешево - „Еуротел“ с. Ракотинци - мост с. Добри Дол (прв дел) Р-101 - с. Грушино с. Таор - с. Ржаничино Р-404 - с. Милетино с. Требиште - с. Велебрдо Тетово - с. Требош Р-405 - с. Старо Село с. Прељубиште - с. Туденце за с. Вратница К-1 кон амбуланта за с. Вратница К-1 кон центар Теарце - с. Пршовце - с. Глоѓи

ДОЛЖИНА (во км)

ВКУПНА ВРЕДНОСТ (во денари)

2.35 км 0.75 км 1.65 км 1.0 км 3.05 км 1.5 км 2.1 км 1.45 км 1.0 км 1.9 км 0.85 км 0.6 км 3.25 км

11.652.592,00 2.752.715,00 6.316.050,00 3.387.624,00 31.778.756,00 14.968.403,00 7.311.872,00 18.660.997,00 3.107.400,00 4.644.129,00 2.728.854,00 2.040.876,00 7.199.585,00

Во тек е постапка за избор на најповолен понудувач, за реконструкција на 123 локални патишта, со вкупна должина од 264.28 км во вредност од околу 1.4 милијарди денари. Се планира реконструкцијата на овие патишта да отпочне во 2011 година. РЕКОНСТРУКЦИЈА НА ЛОКАЛНИ ПАТИШТА

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16

Р101 - в. Грушино Пирок – М4 Боговиње - Селце Кеч Милетино - Р404 с. Тумчевисхте - с. Чегране с. Форино с. Форино - с. Чегране до с. Лавчани Р402 до с. Добарце Р402 до с. Церово станица Зелениково с. Пакосхево - с. Ново Село Илинден – Хиподром Илинден - Пуста Кула с. Сиричино - с. Туденце Р405 - до с. Орашје Крушино до с. Кнежино

www.vmro-dpmne.org.mk

ДОЛЖИНА ВКУПНА ВРЕДНОСТ (во метри) (во денари)

758.67 2644.70 475.50 2185.64 2829.25 438.00 4537.71 866.96 2959.14 850.00

4,804,690.00 11,572,609.38 2,080,680.94 11,006,124.25 13,185,879.76 2,408,710.04 19,855,993.52 4,616,592.54 8,986,932.24 3,917,401.80

1628.00

8,781,600.52

1418.00 400.00 1405.00 1739.80 1769.23

9,100,976.28 2,773,284.80 4,786,781.92 6,066,258.25 9,316,795.18

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

РЕКОНСТРУКЦИЈА НА ЛОКАЛНИ ПАТИШТА ВО ТЕК

37


Инфраструктура

РЕКОНСТРУКЦИЈА НА ЛОКАЛНИ ПАТИШТА

38

17 с. Мамудовци и с. Лазаровци - манастир Бигорски 18 Р409 Свети Јован Бигорски 19 Р409 до с. Сенце 20 Р409 до с. Нистрово (Маврови Анови - Дебар) 21 Р104 до в. Лупште 22 Мала Река до с. Калуѓерец 23 с. Арангел - с. Поповјани 24 ЛП Петровец – Огњанци 25 Катланово с. Бадар 26 Р513 (в. Ижиште) - с. Преглово 27 Сопиште - с. Ракотници – мост - д.Добри Дол 28 Тетово – Бродец 29 Тетово – Фалише 30 с. Коџаџик (Кемал Ататурк) 31 с. Визбегово - Шуто Оризари 32 с. Бутел - Љуботенски Пат 33 Кучевишка Бара – Чучер Сандево 34 Дрма - Идризово (Кадински пат) 35 Сингелиќ – Раштак ул. Козле - Нерези 36 Козле, (Долно Нерези - Горно Нерези) 37 локален пат Драчевска 38 Киро Фетак 39 Речиште 40 Братиндол - Р507 41 с. Лавци - врска со асфалтиран пат до с. Лавци 42 с. Крстоар од Р508 до с.Крстоар 43 с. Олевани од Р508 до с. Олевани 44 с. Велушина од Р508 до с. Велушина 45 од М5 с. Ротино до Р532 до с. Гопеш 46 Горна Белица – Вевчани 47 с. Ново Село то в. Белчишта 48 с. Бешеишта до с. Волино 49 с. Стругово до с. Загориче 50 Р416 до с. Кочишта (железничка делница) 51 Лажани – Дебериште

www.vmro-dpmne.org.mk

ДОЛЖИНА ВКУПНА ВРЕДНОСТ (во метри) (во денари)

776.69

3,222,081.10

797.95

5,142,397.18

2912.15 758.00 5327.49 1427.00 1520.00 650.00 916.00 523.00 1617.00 2300.00 3535.00 1397.22 1346.77 818.64 1850.00 1150.53 4621.70

16,020,072.74 6,180,162.98 25,010,825.42 8,693,011.44 9,946,749.28 3,520,608.00 6,764,006.81 3,485,637.27 8,646,105.22 17,090,585.20 16,863,088.48 7,949,793.20 5,831,287.24 3,582,183.92 6,348,700.80 6,306,856.38 18,677,602.42

2622.00

17,345,561.69

973.13 400.00 700.00 2061.00 1288.00 722.98 957.17 1930.00 7678.00 245.00 3037.00 1591.00 1495.33 3267.00 4951.25

4,583,699.68 2,320,957.60 3,226,095.60 10,301,066.26 3,423,746.02 3,086,076.66 5,048,883.20 7,353,226.66 27,417,724.32 1,583,225.80 12,476,751.66 5,396,265.11 9,671,613.74 13,139,868.32 20,702,076.95


52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87

Кривогаштани - Бучим до с. Црничани до с. Путурус с. Брод до Р510 с. Мегленци до с. Арматуш с. Зовик до Р511 ЛП13 до Манастри Селце Р109 до Штавица Р109 до Дуње Клепач до Ерековци Беровци то Галичани с. Шум - Теферич - с. Вишни локален пат с. Добовјани локален пат с. Татеши - с. Делогоџа локален пат до с. Октиси Демир Капија - с. Дошница с. Горно Јаболчиште - с. Дреново Р-107 - с.Ресава - с. Бегниште Велес - с. Бузалково Богданци - с. Стојаково Струмица - с. Попчево с. Чанаклија - с.Гечерлија (втор дел) с. Ораовица - с. Калаузлија Ул.Плачковица - Р-528 с. Покрајчево - М-6 с. Каратманово - с. Дорфулија Р527 - с. Липец - Осојница с. Мородвис - с. Видовиште лок.пат с. Зрновци -врска со регионален пат Зрновци – Виница Аргулица – Црвулево с. Долни Балван – с. Горни Балван с. Оризари – Врговци Каврак - Кнежево К.Паланка - с. Мартиница с. Конопица - с. Мозхдивнјак с. Клецховце - с. Војник

www.vmro-dpmne.org.mk

ДОЛЖИНА ВКУПНА ВРЕДНОСТ (во метри) (во денари)

2547.00 846.78 1183.00 1576.55 2486.43 1460.00 2186.83 1013.06 3149.81 2564.00 1685.28 4285.29 1649.50 1594.70 1085.60 500.00 8950.00 5950.00 9300.00 4250.00 6100.00 350.00 1300.00 800.00 2200.00 2100.00 2333.00 643.92

11,175,729.21 5,467,447.06 7,386,543.48 7,403,093.88 13,103,918.86 6,786,133.12 11,600,709.64 6,407,624.36 16,003,984.36 16,127,066.76 10,417,525.82 17,626,139.96 4,383,352.26 4,237,151.92 3,783,130.26 2,816,102.00 47,254,044.00 35,827,506.00 36,445,770.00 12,677,016.00 38,819,254.00 2,258,784.00 13,098,988.00 12,908,710.00 11,340,792.00 11,127,388.00 19,604,741.00 4,055,194.94

158.00

889,659.58

747.39 2100.00 4186.00 2873.00 1129.81 2671.84 5540.00

1,986,703.20 5,816,740.80 25,811,127.99 18,679,635.16 12,512,939.82 12,858,879.67 25,326,841.28

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

РЕКОНСТРУКЦИЈА НА ЛОКАЛНИ ПАТИШТА

39


РЕКОНСТРУКЦИЈА НА ЛОКАЛНИ ПАТИШТА

88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108

Инфраструктура

109

40

110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123

с. Карпош – Зебрењак Речице - Ваксинце - Лојане - Граница Милино – Ѓуземелци локален пат во с. Саса (Ристовци) Пробиштип - в. Плешенци С. Отошница, Чколо - Брана с. Гиновце, Гиновце - Милутници локален пат с. Ерџелија Црнилиште - М5 (Сарамзалино) - делница 2 Црнилиште - М5 (Сарамзалино) - делница 3 с. Бајловце Младо Нагоричане - трафо Џипунци Чифлик – Облешево Богданци – Ѓавато Горна маала Јосифово - Р110 (Удово Раброво) Јазла (М-5) - с. Иванковци до с. Коцхилари с. Горно Чичево - в. Долно Чичево Ладно Долче – Страгово - Коњево с. Тимјаник – с. Долни Дисан локален пат до с. Смолари локален пат Зубово - пат Ново Село – Мокриево до с. Паликура - Росоман до с. Трстеник - мун. Росоман Муртино - с. Свидовица до Манастир – Мокрени - Теовски усхи С. Нагоричане- с. Никуљане (втор дел) Куманово - с.Пчиња (втор дел) Р-524 - Ѓердови Воденици - с. Русиново Крива Паланка - с. Станци с. Чешиново - с. Уларци Р-523 - с. Стар Иственик (втор дел) с. Тодоровци - Паламарска Маала за с. Шашаварлија за с. Мородвис Спортско игралиште во с. Зрновци - р-609

www.vmro-dpmne.org.mk

ДОЛЖИНА ВКУПНА ВРЕДНОСТ (во метри) (во денари)

883.00 3792.00 1986.00 1737.40 3291.26 1570.00 1018.00 2724.00 1186.00 1393.00 4423.76 1118.00 1030.00 678.00 2842.10 2181.00 693.00 1073.50 7930.00 1887.00 2247.00

3,338,737.32 19,020,310.40 8,613,480.20 9,851,172.99 13,955,368.58 6,963,759.40 4,655,246.44 12,695,273.76 5,535,464.78 4,908,228.88 17,178,822.86 3,567,486.82 8,587,277.14 6,102,030.95 17,017,206.15 31,460,651.20 3,944,536.72 6,398,194.84 44,126,327.02 19,145,617.61 10,545,190.64

374.00

2,526,245.80

296.00 1260.00 2089.50 4865.00 1550.00 1100.00 1900.00 4550.00 1800.00 750.00 2550.00 5650.00 700.00 600.00

1,570,326.70 3,480,453.08 12,631,631.38 29,408,223.78 12,158,820.00 5,114,008.00 5,660,476.00 31,913,508.00 10,848,822.00 1,952,628.00 13,072,514.00 34,398,220.00 3,608,152.00 3,057,654.00


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Електронска наплата на патарини во Република Македонија. Модернизацијата на системот на наплата на патарина се предвидува да се реализира со средства обезбедени од ЕБОР преку воведување на интегриран систем за готовинска и безготовинска наплата согласно со директивите на ЕУ за интероперабилност на системите во другите земји, на петте постојни наплатни станици на Коридорот 10 и изградба на четири нови наплатни станици на Коридорот 10. Реализацијата на проектот е предвидена на почетокот на 2012 година. Сигнализација. Во тек е изработка на проект за сигнализација на магистрални и регионални патишта во Република Македонија, кој ќе биде завршен до крајот на 2011 година. Изработен е проект за сигнализација на Коридорот 10. Сигнализацијата за дел од Коридорот 10 ќе биде поставена до крајот на 2011 година. Студија за сообраќаен систем на градот Скопје со идејни проекти за сообраќајниците: булевар „Свети Климент Охридски“ и подземна сообраќајница од Соборниот храм до комплексот банки. Целта на студијата е давање предлози кои ќе бидат основа за подобрување на сообраќајниот систем во Градот Скопје, за одржлив развој на урбаниот транспорт, како и подготовка на предлог-проекти за подобрување на безбедноста на сообраќајот. Исто така Владата потпиша меморандум со Градот Скопје, со што се обврза дека ќе финансира две третини од подземната сообраќајница од Соборниот храм до комплексот банки, чија реализација треба да отпочне во 2012 година. Изработена е Национална транспортна стратегија (2007-2017). Стратегијата ги одредува основните насоки за развој на транспортната политика во Република Македонија, преку идентификување на целите и стратегијата за развој на патниот сектор. Студии за развој на стратегиски мултимодални јазли. Овие мултимодални јазли комбинираат повеќе видови сообраќај на едно место заради поефикасна и поефективна размена на стоки и на патници. Реализацијата на проектот ќе заврши во 2012 година. Зајакнување на капацитетите на транспортниот инспекторат. Во тек е постапка за избор на консултант, кој ќе биде задолжен да изработи прирачници за работа на Државниот инспекторат за транспорт согласно со европските стандарди. Проектот финансиран со средства од ИПА-фондовите на ЕУ ќе заврши на крајот од 2012 година.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

41


Авиосообраќај и аеродромска инфраструктура ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Инфраструктура

ÈÈ

42

ÈÈ

ÈÈ

Завршен е процесот за давање под концесија на аеродромите „Александар Велики“ во Скопје и „Свети апостол Павле“ во Охрид. Аеродромите се дадени под концесија на турската фирма „ТАВ“, која има обврска да ги модернизира аеродромите во Скопје и во Охрид, како и да изгради карго-аеродром во Штип по завршувањето на неопходните мерења и технички подготовки. Градежните работи на Охридскиот аеродром се завршени, на Скопскиот аеродром се очекува да завршат на 8 септември 2011 година, а на изградбата на штипскиот карго-аеродром е предвидена да заврши до 2023 година. Во тек се активности за привлекување нискотарифни авиопревозници на аеродромите „Александар Велики“ во Скопје и „Св. апостол Павле“ во Охрид. Со преземањето на аеродромите, оваа обврска ја презема концесионерот кој ќе бара начини за привлекување нискотарифни авиопревозници на аеродромот „Александар Велики“ во Скопје и „Св. апостол Павле“ во Охрид. Авиокомпанијата ВИЗАИР започнува со нудење услуги и веќе на почетокот на летната сезона во 2011 година ќе оперира со лет за Лондон. Исто така, авиокомпанијата „Флај Ники“ ќе сообраќа најмалку двапати неделно на релацијата Скопје - Виена - Скопје од септември по цени за повратен билет кои ќе чинат помалку од 100 евра. Формирано е акционерско друштво во државна сопственост за вршење на дејноста давател на услуги на воздухопловната навигација М-НАВ АД Скопје. Во рамките на надворешната политика во полето на авиосообраќајот потпишани се: Спогодба помеѓу Европската заедница и Република Македонија за некои аспекти на воздушниот сообраќај т.н. „Хоризонтална спогодба“, Мултилатерална спогодба за основање на Европска заедничка воздухопловна област (ЕСАА), Спогодби за редовен воздушен сообраќај помеѓу Владата на Република Македонија и Владата на Црна Гора, Владата на Република Турција, Швајцарскиот сојузен совет, државата Катар и Владата на Арапската Република Египет. Обезбедено е полноправно членство на Република Македонија во Здружените воздухопловни власти (ЈАА-Joint Aviation Authorities). Со тоа се исполни една од најбитните обврски од Протоколот В од Мултилатералната спогодба за основање на европска заедничка воздухопловна област, склучена со Европската унија. Потпишан е работен документ (Working Agreement) помеѓу Агенцијата за цивилно воздухопловство на Република Македонија и Европската

www.vmro-dpmne.org.mk


Железничка инфраструктура ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Активности за модернизација на железничката пруга по должина на Коридорот 10. Обезбедени се средства од ЕБОР во висина од 17.6 милиони евра, со кој ќе се изврши модернизација во две фази. Првата фаза опфаќа модернизација на 26 км на правецот Табановце - Куманово и Миравци – Смоквица и е предвидено да заврши до јули 2012 година. Втората фаза на модернизација на железничката пруга се однесува на правецот Ногаевци – Градско – Неготино и се планира да заврши до ноември 2013 година. Доизградба и модернизација на железничката мрежа Куманово – Бељаковце - Деве Баир (Коридор 8, дел кон Бугарија). Со средства што ги обезбеди Владата од ЕБОР се работат студија за економска оправданост (физибилити) и студија за влијание врз животната средина. Финансиската конструкција на проектот кој ќе изнесува околу 477 милиони евра ќе биде обезбедена со средства од ЕБОР и ЕИБ, како и со буџетски средства. Изградбата ќе започне по завршувањето на сите неопходни студии и другата проектна документација. Изградба на железничка инфраструктура од Кичево до Лин, граница со Република Албанија. Изработени се физибилити-студијата со идејните проекти и студија за оценка на влијанието врз животната средина. Во наредниот период ќе се аплицира за обезбедување финансиски средства преку оперативната програма ИПА за изработка на основните проекти за трасата, железничките станици и за другите објекти од високоградба (мостови, тунели). Надградба и модернизација на железничката мрежа Битола - Кременица. За делницата Битола - Кременица се обезбедени 10 милиони евра преку ИПА-фондовите на ЕУ. Изработена е тендерска документација за изработка на проектна документација. Железничкото поврзување на делницата Битола -Лерин ќе заврши во 2014 година. Надградба и модернизација на железничката мрежа Скопје - Кичево. Уредени се 15 нови патни премини со електронски уреди за затворање на пругата. Обновувањето на возниот парк на Македонски железници Транспорт АД. Досега испорачани се 11 плато-вагони, а останатите се очекува да бидат доставени до 20 април 2011. Исто така извршена е ремоторизација и модернизација на 4 електрични маневарски дизел-локомотиви, како и реконструкција и теристоризација на 2 електрични локомотиви.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

агенција за воздухопловна безбедност (ЕАСА-European Aviation Safety Agency).

43


ВлаДа 2006-2010

ВлаДа 2002-2006

8,5

милиони евра

0

евра

иНВЕСТиции За ОбНОВа На ВОЗНиОТ ПаРк На МакЕДОНСки ЖЕлЕЗНици Воведување електронска наплата на билети во патничкиот железнички сообраќај. Во текот на 2009 година спроведена е првата фаза од проектот, при што во Железничката станица во Скопје е инсталиран софтвер преку кој можат да се издаваат билети по електронски пат. ÈÈ Рехабилитација и надградба на Железничката станица во Скопје. Со средства од европските фондови во тек е фаза на изработка на проектната документација, а реализацијата на овој проект е планирана да заврши до октомври 2012 година.

Инфраструктура

ÈÈ

44

Други проекти Изградена е северната трибина на Националната арена „Филип II“, со што е зголемен капацитетот на 9600 гледачи и капацитет од 466 седишта за ВИП-публика. ÈÈ Реконструирана е јужната трибина на Националната арена „Филип II“, со што е зголемен капацитетот на 10572 гледачи. ÈÈ Изградба на источната и на западната трибина на Националната арена „Филип II“. Проектот е во фаза на реализација и се предвидува да заврши до 24 април 2011 година. Со изградбата на источната и на западната трибина, капацитетот ќе се зголеми на 11920 седишта. Со реконструкцијата и изградбата ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

на сите четири трибини, капацитетот на Арената Филип II ќе се зголеми од 25.000 на 32.558 седишта. Вкупната вредност на проектот изнесува околу 60 милиони евра, а досега се реализирани околу 30 милиони евра. Изградба на станови за лица во социјален ризик и други ранливи групи – „Проект за домување на социјално ранливи групи“. Вкупната вредност на овој проект изнесува 51 милион евра, од кои 23.350.000 евра се обезбедени преку кредит од Банката за развој при Советот на Европа, а остатокот се средства на Република Македонија. Со проектот ќе се изградат 34 објекти во: Скопје, Битола, Ресен, Демир Хисар, Охрид, Гевгелија, Прилеп, Кичево, Македонски Брод, Македонска Каменица, Кочани, Берово, Пехчево, Виница, Куманово, Крива Паланка, Штип, Свети Николе, Пробиштип, Кавадарци, Неготино, Струмица, Тетово, Гостивар, Дебар и Велес. Завршени се осум објекти: два во Скопје и по еден во Кочани, Кавадарци, Охрид, Кичево, Македонска Каменица и во Крива Паланка. Во фаза на градба се објекти во Штип и во Битола, кои треба да бидат завршени до мај 2011 година и објект во Берово, чија градба треба да заврши во септември 2012 година. Исто така завршен е проект за објект во Струмица и во фаза на проектирање се 5 објекти во Скопје и по еден во Ресен, Демир Хисар, Прилеп, Македонски Брод, Кочани, Пехчево, Виница, Свети Николе, Пробиштип, Неготино и во Гостивар, кое треба да биде комплетирано до јуни 2011 по што, согласно со динамиката на обезбедување средства, ќе почне нивната изградба. По завршување на изградбата на сите објекти, ќе има изградено вкупно 1.753 стана наменети за социјално ранливи групи. Изградба на станови наменети за продажба на станбено необезбедени лица (млади брачни парови и самохрани родители, самци и др.). Со програмата е предвидена изградба на 5 станбени објекти, од кои 3 во Скопје, 1 во Битола и 1 во Велес, со вкупно 263 станбени единици. Завршена е градбата на 2 станбени објекта во Скопје со вкупно 93 станови, додека во завршна фаза со градба е 1 станбен објект во Битола со вкупно 70 станови. Изградба на станови наменети за продажба. Досега се изградени 1 станбен објект со вкупно 70 стана во Охрид, додека во градба се 1 станбен објект со вкупно 149 стана во Битола, 1 станбен објект со вкупно 56 стана во Прилеп и станбен објект во Скопје со вкупно 50 стана. Изградба на станови наменети за продажба предвидени во Инвестициската програма на ЈПССДП. Во моментов во градба се објекти со вкупно 187 стана и тоа во Скопје и во Струмица. Во Скопје ќе бидат изградени 152 стана, а во Струмица 35 стана. Реализацијата на градбата во Скопје е 60%, а во Струмица 75%. Во 2011 година се очекува да започнат со градба уште 16 станбени објекти со вкупно 833 стана.

45


Изградба на катна гаража „Судска палата“, со место за паркирање на 500 возила, со развиена бруто-површина од близу 20.000 м2, од кои 15% се деловен простор. Во исто време, во соработка со општина Центар, град Скопје, Јавното претпријатие за стопанисување со станбен и деловен простор, како и со приватниот сектор, во тек е постапка за започнување со изградба на уште 10 други катни гаражи на различни локации, и тоа: локација „Работнички дом“, локација „Беко“, локација кај „Нова Македонија“, 2 катни гаражи кај „МЕПСО (на Плоштад)“, локација „Холокауст“, локација „Маџир Маало“, локација „Парк 2 (покрај Вардар)“, локација кај „Универзитетска библиотека“. ÈÈ Започната е изградба на катната гаража на локација „Стара железничка станица“ во Скопје, за што Владата му преотстапи земјиште на Градот Скопје. Инвестицијата е во вредност од 10 милиони евра, а ќе заврши до 2013 година. ÈÈ Урбанизација на земјиште со цел создавање можности за изградба на капитални објекти, а во функција на зголемување на економскиот раст и локален развој на општините. Извршена е урбанизација на земјиште со намена за изградба на хотели во општините Петровец, Охрид, Скопје, Гевгелија, Виница, Штип, Дебар, Струмица, Кратово и Пробиштип; урбанизација на земјиште со намена за изградба на болници во општините Велес, Кавадарци, Гостивар, Штип, Прилеп, Куманово и Битола; урбанизација на земјиште со намена за изградба на винарии во општините Битола, Росоман, Кавадарци, Неготино, Демир Капија и Дебарца; урбанизација на земјиште со намена за изградба на казнено–поправни установи во општините Шуто Оризари, Тетово и Куманово; урбанизација на земјиште со намена за изградба на мали хидроцентрали во општините Крива Паланка, Ресен, Струга, Делчево и Дебарца; урбанизација на земјиште со намена за изградба на откупни центри во општините Ресен, Гевгелија, Богданци, Кочани, Свети Николе, Неготино, Битола и Облешево, Валандово, Демир Капија, Штип и Врапчиште; како и урбанизација на земјиште со намена за изградба на трговски центри во општините Гевгелија, Струга, Битола, Куманово. ÈÈ Преземени се повеќе активности за отуѓување градежно неизградено земјиште за влегување на нови инвестиции. Во периодот од октомври 2006 до април 2011 година е продадено земјиште со следниве намени:

Инфраструктура

ÈÈ

46

www.vmro-dpmne.org.mk


катни гаражи трговски центри хотели бензински пумпи комерцијални и деловни објекти објекти за индивидуално домување колективно домување со деловен простор Објекти за спорт и рекреација објекти за индустрија, сервиси , производство низ целата земја образовни објекти болници ВКУПНО:

Продадено и издадено градежно неизградено земјиште 12 4 16 9 56 906 70 10 280 4 6 1373

Притоа, вкупно се наплатени околу 3.4 милијарди денари во Буџетот на Република Македонија, а со измените на Законот за градежно земјиште, 80% од оваа сума е приход во буџетите на општините. Уредување на крајбрежјето на Охридското и на Дојранското Езеро преку склучување на договори за краткотраен закуп на 18 плажи во општината Охрид, 13 плажи во општината Струга и на 8 плажи во општината Дојран. ÈÈ Во тек е доградбата на карабината на поранешната „Југобанка“. Инвестицијата е вредна од околу 9 милиони евра, а зградата се протега на површина од 14.000 квадратни метри распоредени на 11 нивоа. Таа ќе биде енергетски најефикасниот јавен објект во земјава, во кој ќе бидат вградени современи материјали за изолација, независен систем за затоплување и ладење, како и употреба на стакло со високосоларен коефициент на трансмисија, со заштеда на енергија и заштита на околината. Објектот ќе располага и со современ систем на обезбедување. Изгледот на зградата ќе биде репрезент на значењето и традицијата на институцијата сместена во него. Внатрешноста на зградата ќе има најсовремена технологија. ÈÈ Во тек е изградба на нова зграда за Агенцијата за електронски комуникации, објект на Министерствотот за земјоделство, шумарство и водостопанство, новите згради на Министерството за надворешни работи, Кривичниот суд, Јавното обвинителство, како и зградата каде ќе бидат сместени Уставниот суд, Државниот архив и Археолошкиот музеј. ÈÈ Санација на каналите Билјанини Извори и Св. Наум во Охрид. Пристаништето Св.Наум е санирано во текот на 2009 година. ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Намена

47


ÈÈ

Водоснабдување на Тетово со зафаќање на површинските води од Студена Река и реката Пена во општината Тетово. Во перидот 2007-2011 од Буџетот на Република Македонија за овој проект се обезбедени 153.600.000,00 денари.

НЕ ВЕТИВМЕ, НО РЕАЛИЗИРАМЕ! ÈÈ

202 новопроизведени двокатни автобуси. Пристигнат е 1 автобус, а предвидено е во 2011 година да пристигнат уште 67 автобуси, до 2012 година 68 автобуси и до 2013 година 66 автобуси. 2 од овие автобуси се од отворен тип, од кои 1 ќе биде доделен на општината Охрид. Дополнително, во тек е набавка на уште 15 панорамски двокатни автобуси со ретро дизајн од отворен тип. Истите ќе се користат во редовниот сообраќај во периоди кога временските услови го дозволуваат тоа. ВлаДа 2006-2010

Инфраструктура

46

милиони евра

ВлаДа 2002-2006

0

милиони евра

иНВЕСТиции ВО НабаВка На НОВи аВТОбУСи За гРаДСки ПРЕВОЗ

48

80 новопроизведени автобуси. Веќе се пристигнати 24 автобуси, кои се вклучени во сообраќај, до јули 2011 година ќе пристигнат и другите 56 автобуси. ÈÈ 16 новопроизведени минибуси. Се очекува да пристигнат овие автобуси кон крајот на 2011 година. ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk


Поради необезбедени средства за проектирање и градба како резултат на последиците од светската економска криза нема да се реализираат согласно со предвидениот план и динамика следните проекти: ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ

Патен правец Таор – Катланово, Патен правец с. Вашарејца - с. Бучим, Патен правец с. Трап - с. Будаково, Патен правец с. Новаци - с. Трап, Патен правец Битола – Ресен до Охрид и Велес – Прилеп – Битола – Ресен – Меџитлија.

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

НЕРЕАЛИЗИРАНИ ПРОЕКТИ ОД ПРОГРАМАТА СО ОБРАЗЛОЖЕНИЈА

49

www.vmro-dpmne.org.mk


КОМУНАЛНАТА ИНФРАСТРУКТ УРА ВО ФУНКЦИЈА НА ЗДРАВАТА ЖИВОТНА СРЕДИНА

КОМУНАЛНАТА ИНФРАСТРУКТУРА ВО ФУНКЦИЈА НА ЗДРАВАТА ЖИВОТНА СРЕДИНА

50

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Проект: Водоснабдување на Прилеп. Во целост се завршени градежните работи за замена на цевководи и куќни приклучоци, изградба на бетонски шахти со инсталирање големи мерачи на протек и замена на вентили и затворачи во водоснабдителната мрежа на Прилеп. Вкупната вредност на проектот изнесуваше 10.2 милиони евра. Проект: Подобрување на водоснабдувањето на ЕЛС од регионалниот водовод Студенчица. Распределени се средства на општината Прилеп за решавање на проблемот со водоснабдувањето преку реализација на проектот: „Изградба на нов бунарски систем Орушица - Кишоица - Бегова Ливада“. Изградени се 10 бунари и поврзани се со цевки. Реализирани се средства во висина од 28.000.000 денари. Проектот ќе продолжи до целосно завршување. Реализирани се 1. и 2. фаза од проектот Водоснабдување на Свети Николе. Проектот се реализира во 3 фази, при што завршени се првата и втората фаза, а во септември 2009 година отпочнатa е реализација и на третата фаза на проектот. Со досегашниот степен на реализација на проектот, на граѓаните од Св. Николе им се обезбеди потребната количина вода, сè до конечно приклучување на Св. Николе на регионалниот водоснабдителен систем Злетовица. Во тек е реализацијата на проектот за водоснабдување на 8 општини во Македонија со финансиски средства обезбедени преку банката КфВ (KfW) од СР Германија. Неговата цел е обезбедување на одржливо снабдување со вода за пиење на населението во 8 општини: Битола, Гевгелија, Гостивар, Кавадарци, Кочани, Неготино, Радовиш и Тетово. Проектот ќе се реализира до крајот на 2012 година. Висината на оваа инвестиција изнесува околу 44 милиони евра. Изградени се делови од водоснабдителни системи за населените места Центар Жупа и Броштица (општина Центар Жупа), Скудриње (општина Маврово-Ростуше), Нераште (општина Теарце). Со реализацијата на проектите од областа на комуналната инфраструктура значително се зголемуваат квалитетот, ефикасноста, достапноста и сигурноста во водоснабдувањето, а со тоа се создава позитивен импулс за понатамошен развој на населените места. Реализирање на проекти преку „Компензациски фонд од странска помош -Швајцарија“.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Здравата животна средина е нужен приоритет што треба да биде обезбеден. Градиме водоснабдителни и канализациски мрежи, ги санираме депониите и градиме нови, набавуваме нова опрема за урбано-комунално третирање на отпадот и вршиме облагородување, заштита и промоција на природните богатства на нашата земја.

51


Водоснабдување на с. Бардовци, општина Карпош. Водоснабдување на с. Горно Орашје, општина Јегуновце. Изградба на канализациски систем во населеното место Кадино, општина Илинден. Изработка на физибилити-студија за третман на отпадни води на градот Скопје со цел зголемување на квалитетот на водата на реката Вардар, развој на основен план за третман на отпадните води, подготовка на студија за економска оправданост на станиците за канализација и на акциски планови за финансиски и институционални подобрувања и третман на индустриските отпадни води. Изработена е физибилити-студија за управување со отпадни води. Проект за водоснабдување на населените места во околината на градот Скопје. Проектот опфаќа подобрување на водоснабдувањето во 12 населени места во општините Петровец, Илинден и Гази Баба. Во рамките на овој проект е изградена пумпна станица со капацитет од 32.5 литри во секунда, во населеното место Јурумлери. Реализирани се активности од Акциската програма за унапредување на општините и на животната средина (МЕАП) за изградба, рехабилитација и проширување на инфраструктурата за водоснабдување и третман на отпадните води во шест општини во Република Македонија (Струмица, Струга, Охрид, Куманово, Велес и Штип). Изграден е систем за водоснабдување во населените места Долно Агларци, Горно Агларци и Делбеговци, општина Новаци. Изграден е доводен цевковод во должина од 6.000 метри, а извршена е замена на главната селска водоводна мрежа во населените места. Реализирани се активности за институционално јакнење на Јавното комунално претпријатие во општината Врапчиште, со што се овозможи долгорочно водоснабдување во општината Врапчиште. Изграден е водоснабдителен систем за населеното место Буково, општина Битола. Изграден е доводен цевковод во должина од 4.000 метри. Корисници се околу 760 жители. Изграден е доводен цевковод, во должина од 8.500 метри, за водоснабдување на населените места Дедебалци, Добрушево и Алинци- општина Могила од градската водоводна мрежа. Изградена е филтер-станица за водоснабдување на населеното место Раштак, општина Гази Баба, со капацитет од 8 литри во секунда. Изградена е браната Лошана. Со изградбата на овој значаен објект се овозможува подобрување на водоснабдувањето на Делчево и на околните населени места. • • •

КОМУНАЛНАТА ИНФРАСТРУКТ УРА ВО ФУНКЦИЈА НА ЗДРАВАТА ЖИВОТНА СРЕДИНА

ÈÈ

52

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Во 2006 година е донесена Одлука за распределба на 120.000.000 денари за изградба на водоснабдителни и канализациски системи во вкупно 59 општини: Арачиново, Берово, Битола, Богданци, Боговиње, Босилово, Брвеница, Василево, Велес, Виница, Вранештица, Врапчиште, Гевгелија, Гостивар, Дебар, Дебарца, Делчево, Демир Капија, Демир Хисар, Дојран, Долнени, Зајас, Илинден, Карбинци, Кичево, Кочани, Крива Паланка, Кривогаштани, Крушево, Куманово, Липково, Лозово, Маврово и Ростуше, Македонска Каменица, Неготино, Ново Село, Осломеј, Охрид, Пехчево, Пласница, Прилеп, Пробиштип, Ресен, Росоман, Сопиште, Старо Нагоричане, Струга, Струмица, Студеничани, Теарце, Тетово, Центар Жупа, Чашка, Чешиново Облешево, Чучер Сандево, Штип, Карпош, Чаир, Шуто Оризари. Во 2007 година е донесена Одлука за распределба на 94.000.000 денари за изградба на водоснабдителни и канализациски системи во 45 општини: Битола, Босилово, Брвеница, Валандово, Василево, Вевчани, Виница, Вранештица, Гостивар, Градско, Дебар, Дебарца, Делчево, Дојран, Зелениково, Зрновце, Јегуновце, Конче, Кратово, Маврово и Ростуше, Македонски Брод, Могила, Новаци, Охрид, Петровец, Пехчево, Пласница, Прилеп, Пробиштип, Радовиш, Ранковце, Струга, Теарце, Тетово, Чучер Сандево, Штип, Аеродром, Бутел, Гази Баба, Ѓорче Петров, Карпош, Кисела Вода, Сарај, Шуто Оризари. Во 2008 година е донесена Одлука за распределба на 126.201.000 денари за изградба на водоснабдителни и канализациски системи во 38 општини: Арачиново, Битола, Валандово, Велес, Гостивар, Градско, Дебар, Дебарца, Делчево, Долнени, Зелениково, Илинден, Кавадарци, Конче, Кратово, Крива Паланка, Крушево, Куманово, Липково, Могила, Новаци, Ново Село, Петровец, Пехчево, Прилеп, Радовиш, Ранковце, Свети Николе, Сопиште, Струмица, Тетово, Штип, Бутел, Гази Баба, Ѓорче Петров, Кисела Вода, Сарај, Шуто Оризари. Во 2008 година е донесена Одлука за префрлање на 70.000.000 денари за изградба на водоснабдителни и канализациски системи. Средствата беа распределени во 7 општини за реализација на 7 проекти, и тоа во следните општини: Куманово, Липково, Пехчево, Теарце, Гази Баба, Ѓорче Петров и Кисела Вода. Во 2008 година е донесена Одлука за префрлање на 300.000.000 денари за изградба на водоснабдителни и канализациски системи. Средствата беа распределени во 60 општини за реализација на 85 проекти, и тоа во следните општини: Арачиново, Берово, Битола, Босилово, Брвеница, Валандово, Василево, Вевчани, Велес, Врапчиште, Гевгелија, Гостивар, Градско, Дебарца, Дојран, Долнени, Желино, Зајас, Зелениково, Зрновци, Илинден, Јегуновце, Боговиње, Карбинци, Кичево, Конче, Кочани, Кратово, Крива Паланка, Крушево, Куманово, Липково, Могила, Неготино, Новаци, Ново Село, Осломеј, Охрид, Петровец, Пехчево, Прилеп, Пробиштип, Радовиш, Ранковце, Ресен,

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

53


ÈÈ

КОМУНАЛНАТА ИНФРАСТРУКТ УРА ВО ФУНКЦИЈА НА ЗДРАВАТА ЖИВОТНА СРЕДИНА

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

54

ÈÈ

Свети Николе, Сопиште, Струга, Струмица, Студеничани, Тераце, Тетово, Штип, Аеродром, Бутел, Гази Баба, Ѓорче Петров, Кисела Вода, Сарај и Чаир. Во 2009 година е донесена Одлука за распределба на 90.000.000 денари за изградба на водоснабдителни и канализациски системи во 36 општини: Арачиново, Битола, Валандово, Врапчиште, Гостивар, Градско, Желино, Зајас, Зрновци, Илинден, Јегуновце, Кичево, Конче, Кочани, Кратово, Крушево, Липково, Могила, Новаци, Охрид, Пехчево, Прилеп, Радовиш, Ранковце, Сопиште, Струга, Струмица, Теарце, Тетово, Штип, Аеродром, Бутел, Ѓорче Петров, Чаир, градот Скопје. Започната е реализација на посебен проект за изградба на канализации и на водоводи во сите општини во вредност од 50 милиони евра. Во тек е имплементација на над 250 проекти за водоснабдување и одведување на отпадни води во сите 84 општини во Република Македонија. Проектот за изградба на каскадни прегради на реката Вардар. Во рамки на овој проект започната е реализација на проектите за изградба на канализациска мрежа во Ѓорче Петров и изградба на колекторските системи за населените места Грчец, Глумово, Шишево – општина Сарај, кои се предуслов за изградба на каскадите на реката Вардар во Скопје. Изградена е канализација во општината Шуто Оризари со донација од Република Австрија. Финансирана е изградба на водоснабдителни и канализациски системи во рамките на Стратегијата за Ромите на Република Македонија, Декадата за вклучување на Ромите 2005-2015 година. Финансирани се проекти во Шуто Оризари, Велес, Битола, Прилеп, Кочани, Делчево, Штип, Виница, Кичево, Дебар, Гази Баба, Куманово, а во 2011 ќе се финансираат проекти во Битола, Делчево, Кичево, Кочани, Прилеп, Штип, Чаир, Ѓорче Петров и во Гази Баба. Изградена е пречистителна станица во болницата Јасеново, општина Чашка, со што се подобри третманот на отпадните води во болницата Јасеново, општина Чашка. Реализирани се активности за изградба на канализација во Кривогаштани со што се изгради канализациска мрежа во должина од 3.700 метри, пречистителна станица за општината Кривогаштани, нова канализациска мрежа во должина од 1.200 метри и изградба на пумпна станица со мрежа до новата пречистителна станица во должина од 2.500 метри. Изградени се канализација во три села и пречистителна станица во Чучер Сандево. Проектот опфати изградба на 7.500 метри канализациска мрежа за селата Бразда, Глуово и Мирковци и изградба на пречистителна станица.

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ ÈÈ

ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

Изградени се канализациски системи во населените места Инџиково, општина Гази Баба; Драчево, општина Кисела Вода; Велешта, општина Струга; општина Кратово; Горно Оризаре, општина Велес. Изградба на водоснабдителни системи во Радишани, општина Бутел; Броштица, општина Центар Жупа; Нераште, општина Теарце; Камник, општина Гази Баба; Пинтија, општина Кисела Вода; општина Пехчево; Скудриње, општина Маврово Ростуше; Октиси, општина Струга. Изградени се канализациска мрежа и систем за третман на отпадни води во населеното место Рогачево, општина Јегуновце. Проектот е целосно реализиран со буџетски средства во висина од 7.000.000,00 денари, при што изградена е канализациска мрежа во должина од 2457 метри со пречистителна станица. Корисници се околу 400 жители или 90 домаќинства. Извршена е санација на мостот на реката Треска, на локалниот пат село Шишево во општина Сарај, во вредност од околу 10.000.000,00 денари. Извршена е санација на појавеното свлечиште во населеното место Ракотинци, општина Сопиште. Извршена е санација на активното свлечиште Гермо, општина Тетово. Со проектот беше изграден цевковод во должина од 185 метри, со кој беа прифатени подземните и површинските води од реонот на свлечиштето. Извршена е санација на активното свлечиште Рамина во општина Велес преку изградба на две потпорни колови конструкции. Извршена е санација на свлечиште во Крива Паланка. Изграден е потпорен ѕид на дел од населеното место Зајас во општина Зајас. Извршени се активности за санирање на појавеното свлечиште на патот Битола - Ресен. Во тек е реализацијата на Проектот за санација на појавеното свлечиште во Крива Паланка. Во тек се активности за санација на свлечиштата во Скудриње, општина Маврово-Ростуше и во Могорче, општина Дебар. Во 2009 година беа извршени геолошки испитувања на теренот, врз основа на кои беше изработена проектна задача како основа за започнување на градежните работи за санација на свлечиштата. Проектот продолжува со реализација во 2010 и во 2011 година, за што веќе се избрани изведувачи, кои го започнаа изведувањето на градежните работи за санација на свлечиштата. Во тек се активности за чистење на реката Вардар, реката Брегалница, дел од реките Лепенец, Пчиња, Црна Река и Драгор, како и реките и дел од крајбрежјето на Преспанското Езеро. Во 2010 година е реализиран Акциски план за чистење на речни корита и дел од крајбрежјето

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

55


КОМУНАЛНАТА ИНФРАСТРУКТ УРА ВО ФУНКЦИЈА НА ЗДРАВАТА ЖИВОТНА СРЕДИНА

56

на Преспанското Езеро. Исчистени се коритата на повеќе од 50 реки во околу 35 општини во Република Македонија. Акцијата продолжува и во 2011 година. ÈÈ Во тек се активности за изградба на пешачки патеки, хортикултурно уредување и осветлување на езерата во Република Македонија. Во првата фаза на уредување се опфатени крајбрежјата на Мавровското Езеро, езерото Младост, Дојранското Езеро и Крушевското Езеро. Втората фаза се однесува на крајбрежјата на Дебарското Езеро, Беровското Езеро и на Прилепското Езеро. Третата фаза предвидува во 2012 година да се уредат крајбрежјата на Охридското Езеро, Преспанското Езеро и на Глобочичкото Езеро, а во 2013 година ќе се имплементира четвртата фаза за уредување на крајбрежјата на Тиквешкото Езеро, езерото Водоча, езерото Мантово, езерото Турија, езерото Калиманци, езерото Матка, езерото Треска, езерото Градче, езерото Паљурци, Липковското Езеро, езерото Козјак и езерото Мавровица. Проектот треба да се реализира до крајот на 2015 година. ÈÈ Изградени се и адаптирани се јавни тоалети во општините Берово, Битола, Валандово, Делчево, Демир Капија, Демир Хисар, Дојран, Илинден, Јегуновце, Кавадарци, Кратово, Крива Паланка, Кривогаштани, Прилеп, Пробиштип, Радовиш, Ранковце, Старо Нагоричане, Центар Жупа, Чешиново-Облешево, градот Скопје, Ѓорче Петров, Центар и Шуто Оризари. ÈÈ Се спроведуваат континуирани активности за заживување на Зоолошката градина во Скопје преку изградба на нови живеалишта за повеќе видови животни и обнова на старите живеалишта.

Измени во законската регулатива Закон за третман на бесправно изградени градби. Со донесувањето на законот, сите граѓани и фирми што ги исполнуваат пропишаните услови ќе можат да ги легализираат своите бесправно изградени објекти. Легализацијата на куќите се овозможи да биде само по цена од 1 евро за квадратен метар. ÈÈ Скратена постапка за добивање одобрение за градење, при што постапката се сведува на 3 чекори за изградба на станбени куќи, односно 4 чекори за стопански објекти за кои е потребно одобрување за влијанието на животната средина. ÈÈ Донесен е нов Закон за домување, со кој, покрај уредувањето на односите во етажната сопственост на станбените згради и нивното одржување, конечно ќе биде завршен процесот на приватизација на општествените станови отпочнат во 1992 година. ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk


Со измени во повеќе законски прописи овозможивме слепите лица да се ослободат од плаќање патарина, се предвиде можност за добивање на бесплатни возни билети во јавниот превоз и можност за добивање социјални станови изградени по Програмата за изградба и одржување на станови во сопственост на Република Македонија.

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

57

www.vmro-dpmne.org.mk


МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА МИРОТ, СИГ УРНОСТА, ПРАВДАТА И БЕЗБЕДНОСТА

МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА МИРОТ, СИГУРНОСТА, ПРАВДАТА И БЕЗБЕДНОСТА

58

www.vmro-dpmne.org.mk


Поважни случаи во борбата против криминалот и корупцијата „Фиком“ – како прв случај во доменот на урбаната мафија. Приведени се вкупно 4 лица, кои беа осудени на вкупно 26 години затвор. Преку „повеќекратна“ продажба на станови, како и продажба на фиктивни станови, измамени се над 160 граѓани, а е направена штета од повеќе милиони евра. ÈÈ „Тутунски комбинат Прилеп“ – случај во кој е приведен генералниот директор на ТКП, а подоцна и неговиот претходник и е поднесена кривична пријава за даночно затајување, поради постоење на основано сомневање дека Буџетот на Република Македонија во периодот од 2002 до 2005 година е оштетен врз основа на неплатени даноци, акцизи, ДДВ, за вкупно 463.453.746 денари (над 7,5 милиони евра). Во борбата против шверцот со цигари Министерството за внатрешни работи за четири години откри 280 случаи на шверц и штета на буџетот од околу 65 милиони евра. Во рамките на активностите на Министерството за внатрешни работи, насочени кон превенција, откривање и спречување на криминалот со цигари, во периодот од 2007 до 2010 година беа откриени 275 кривични дела од Законот за акцизи и Кривичниот законик на Република Македонија, а мерки на кривичен прогон се преземени против 308 сторители, од кои 22 се бугарски и по еден турски и албански државјанин. Во изминатите четири години се запленети околу 30 тони разновидни цигари, во вредност од над два и пол милиони евра, како и еден тон и 631 килограм дробен тутун, што претставува значително зголемување на запленетите количини цигари во однос на претходните четири години (2003- 2006 ), кога беа запленети само 94.698 штеки цигари. Сепак вториот сегмент од постапувањето веројатно е тој што остави печат и ја промовираше Република Македонија во земјите каде законот ќе важи подеднакво за сите и каде нема да бидат толерирани моќните тутунски босови. Тоа се откриените злоупотреби во тутунски комбинати во изминатите четири години. Во периодот од 2007 до 2010 година, во рамки на преземените мерки за откривање на случаи на коруптивна злоупотреба на службената положба се откриени шест случаи на злоупотреби сторени од 68 раководни лица во акционерски друштва и ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Во изминативе четири и пол години водевме тешка, но бескомпромисна и неселективна борба со корупцијата и организираниот криминал, која стана карактеристика на работењето на Владата предводена од ВМРОДПМНЕ. Притоа, останавме доследни на ветувањето дека секој за кого има основани сомненија дека го прекршил законот - независно од неговата професија, политичка или каква било друга припадност - ќе се соочи со правдата.

59


МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА МИРОТ, СИГ УРНОСТА, ПРАВДАТА И БЕЗБЕДНОСТА

��È

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

60 ÈÈ

ÈÈ

друштва со ограничена одговорност што ја остваруваат својата дејност во тутунската сфера. Сторителите, со овие инкриминации за себе или за други лица се стекнале со противправна имотна корист од над 3.9 милијарди денари или преку 60 милиони евра, а на шетата на Буџетот на Република Македонија и акционерските друштва. Заради утврдените незаконитости, покрај злоупотребата на службената положба, лицата се пријавени и за други дела од економската област – „злоупотреба на овластувањата во стопанството“, „фалсификување или уништување на деловни книги“, „издавање чек без покритие и злоупотреба на кредитна картичка“, дела по Законот за акцизи и други. „Армиско оружје“ - спречен е шверц на оружје од АРМ, претходно добиено како донација за потребите на македонската армија. Притворени се четири лица, кои подоцна се осудени на различни затворски казни во вкупно траење од 13 години. Штетата на државата во овој случај е неколку стотици илјади евра. „Бачило 1 и 2“ - случај што ја опфаќаше незаконската продажба на денационализирано земјиште во центарот на Скопје. На државата ѝ е направена штета во висина од речиси шест милиони евра. Беа приведени 21 лице, од кои за 11 беа пресудени затворски казни во вкупно траење од 50 години. Беа пријавени судии, нотари, еден заменик-министер, полицаец, ветеринар и др. „Кокаин“ - на граничниот премин „Блаце“ во камион, односно во канти со поликолор, откриено е историски најголемото количество кокаин, речиси 487 килограми, кој од Венецуела, преку Црна Гора, Косово и Македонија, требало да се транспортира до солунското пристаниште. Проценетата вредност на дрогата се движи околу 90 милиони евра. Осомничени се две лица, кои со правосилни пресуди се осудени на затворска казна од вкупно 29 години. Помеѓу поголемите акции за откривање на шверцот на кокаин е и случајот „Мадам Пепи“, кој остана запаметен од македонската јавност. „Бумеранг“ - во координирана акција на граничните премини Деве Баир, Табановце, Меџитлија и Богородица уапсени се 41 лице, од кои 26 вработени во МВР, 10 царински службеници и петмина вработени во угостителски објекти во близина на граничниот премин Деве Баир, сите за сторено кривично дело примање поткуп. Во акцијата се откриени 37.575 евра и 145.500 денари. „Дунав“ - МВР во координирана акција на полициите од повеќе земји од регионот приведе 19 лица, македонски државјани, учесници во меѓународен канал за шверцување мигранти. Поднесена е кривична пријава против генералниот директор на „ОХИС“, а подоцна се приведени и кривично пријавени и членовите на УО на компанијата, поради основано сомнение дека ги злоупотребиле службената положба и овластувањата оштетувајќи ја компанијата за вкупна сума од 54.461.542 дена-

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

ри, односно овозможувајќи ѝ противправна имотна корист на „Еуростандард банка“, во висина од речиси еден милион евра. „Планинска бура“ - извонредно плански организирана и професионално изведена полициска акција во селото Бродец, Тетовско, во функција на заштита на територијалниот интегритет и суверенитет на Република Македонија, каде што е разбиена терористичко-криминална група и запленет е огромен арсенал разновидно оружје и муниција. Кривично се пријавени 17 лица, а по давањето оружен отпор, од живот се лишени шест припадници на групата. „Змиско око“ - по неколкумесечни оперативни активности заврши акцијата „Змиско око“, која резултираше со вкупно 79 кривични пријави против вработени во ЈП „Македонија пат“, инкасанти, контролори и заменик-раководител, кои се сомничат дека од април до август 2007 година го оштетиле Фондот за магистрални и регионални патишта на РМ за околу пет милиони евра. „Тифани“ - поднесена е кривична пријава против поранешната директорка на Управата за јавни приходи на Република Македонија поради основано сомнение дека сторила кривично дело несовесно работење во службата, оштетувајќи го буџетот на РМ за 35.000.000 денари или над 550 илјади евра. Поднесена е кривична пријава против тогаш актуелен државен функционер – државен секретар во Министерството за одбрана - поради постоење на основано сомнение дека во октомври 2006 година при вработувањето на работното место државен советник во Министерството, приложила фалсификувано уверение за завршен VII степен - Економски факултет во Белград, Република Србија. Приведени се и кривично се пријавени бивш градоначалник на скопската општина Аеродром и уште четворица општински раководители поради постоење на основано сомнение дека сториле кривично дело „примање поткуп“. Тие од приватен инвеститор барале поткуп во висина од 100.000 евра за да му издадат дозвола за изградба на локација на територијата на општината. Приведен е претседателот на Основниот суд Кочани, кој е осомничен за злоупотреба на службената положба и овластувањата. Поради неговото незаконско постапување оштетен е негов сограѓанин за 717.590 евра. Подоцна осомничениот е осуден на затворска казна во траење од една година. Приведени се поранешен заменик-јавен правобранител за подрачјето Велес, како и поранешен судија во Основниот суд Велес, кои со незаконско постапување овозможиле противправна имотна корист во висина од 244.162 евра за друго лице. Приведен е раководител во Министерството за транспорт и врски поради примање поткуп во висина од 10.000 евра.

61


ÈÈ

ÈÈ

МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА МИРОТ, СИГ УРНОСТА, ПРАВДАТА И БЕЗБЕДНОСТА

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

62 ÈÈ

„Кафе 21“ - со приведувањето на двајца од тројцата осомничени расветлен е оружениот напад врз интернет-кафето „21“ во општина Чаир од 18 мај 2006 година, каде беа убиени три момчиња, а петмина други минаа со потешки и со полесни повреди. Поднесена е кривична пријава против поранешен директор на Институтот за срцеви заболувања при Клиничкиот центар во Скопје, кој во периодот мај-јуни 2004 година ја злоупотребил својата позиција оштетувајќи ја институцијата за 1.950.300 денари. Поднесени се две кривични пријави против поранешни директори на Јавното претпријатие за стопанисување со спортски објекти на Република Македонија за кривично дело злоупотреба на службената положба и овластувањата, кои предизвикале штета на имотот на државата во износ од над 25 милиони евра. Државните институции преку вршење на континуирана контрола во угостителски објекти на подрачјето на Тетово и Гостивар во изминатите неколку години открија стотици странски државјанки без регулиран престој и статус. Поднесени се кривични пријави против 15 лица, од кои дел за раководители на „Јака табак“, дел именувани владини службеници во владината Комисија за процена на квалитетот, квантитетот и староста на тутунот, како и против поранешен директор на Бирото за стоковни резерви. Тие во периодот од 2001 до 2007 година на штета на државата овозможиле противправна имотна корист на „Јака табак“ во висина од над 12,5 милиони евра. „Мени“ - полициска акција во која е пресечен шверцерски канал за трговија со луѓе, кој го користеле осомничените за шверцување лица од Косово во земјите на ЕУ. „Фаланга“ - акција што во јуни 2010 ефектуираше со кривични пријави против 29 лица и заплена на над 3.000 монети што потекнуваат од различни историски периоди, повеќе од 20 различни фигури со различна големина изработени од камен, бронза, бакар и мермер, голем број керамички, бакарни и месингани садови, над 160 парчиња разновиден накит, 10 икони и над 300 други предмети, чија парична, но и културно-историска вредност е непроценлива. „Пајажина“ – Одделот за организиран криминал при МВР на РМ во координација со Управата за финансиска полиција, Управата за јавни приходи и Управата за спречување перење пари и финансирање тероризам поднесе кривична пријава против 23 физички лица, на возраст од 27 до 63 години, од кои 18 се македонски државјани, четворица се од Косово и еден турски државјанин, кои фигурираат како сопственици, управители и вработени во повеќе друштва со седиште на ул. „Перо Наков“, како и против 10 правни

www.vmro-dpmne.org.mk


Статистичките показатели го потврдуваат континуитетот во борбата против криминалот: ÈÈ

Само во текот на 2009 година во 551 расветлено кривично дело од областа на недозволената трговија со дроги двојно е зголемено количеството на зап-

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

лица за сторени кривични дела злосторничко здружување, даночно затајување, перење пари и други приноси од казниво дело, злоупотреба на службена положба и овластување, оштетување или повластување на доверители, повреда на правата од индустриска сопственост и неовластена употреба на туѓа фирма, спречување на докажување чл. 368 во периодот од 2006 до 2010 година. Штетата, која сè уште не е конечна, засега се проценува во милионски суми евра. ÈÈ „Пепел“ - криминал кој со години наназад беше толериран и помаган од минатите власти. Со него е нанесена материјална штета на Буџетот на Република Македонија од над 3.4 милијарди денари или 50 милиони евра. Откриено е дека пријавените 55 лица деј��твувале како организирана криминална група и нелегално го презеле Тутунскиот комбинат а.д. „Боро Петрушевски“ - Куманово, а потоа тутунските добра (повеќе од 25 тони цигари), без или со фалсификувани контролни маркици ги продавале и ги дистрибуирале на пазарот во државата и во соседните земји. ÈÈ „Виторија“ – акција во која Министерството за внатрешни работи откри организирана криминална група составена од осум лица (од кои двајца полициски службеници), кои во период од 2008 до февруари 2011 година со континуирана употреба на сериозни закани и насилство кон повеќе лица од Република Македонија со поставување на експлозивни направи, подметнување на пожари, уценување и грабнување на членови на семејството на „должниците“, успеале од две лица од Скопје да прибават парични средства во вкупен износ од околу 16.000 евра. Во други три случаи во тек било изнудување на парични средства во износ од повеќе милиони денари. Истите се осомничени за злосторничко здружување, изнуда и грабнување. ÈÈ „Диригент“ или борба со „Франкфуртската мафија“ - Министерството за внатрешни работи во соработка со Германската и со Австриската служба за борба против дрога во текот на 2010 година спроведе заедничка меѓународна истрага со цел обезбедување докази и лишување од слобода на лица припадници на организирана криминална група од Македонија кои се инволвирани повеќе години во организирање и улична продажба на хероин на територијата на Германија и Австрија. Во операцијата „Диригент“, беа поднесени кривични пријави против 33 членови на оваа криминална група заради неовластено производство и пуштање во промет наркотични дроги, психотропни супстанции и прекурзори и перење пари и други приноси од казниво дело од Кривичниот законик на Република Македонија.

63


МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА МИРОТ, СИГ УРНОСТА, ПРАВДАТА И БЕЗБЕДНОСТА

64

ленетите наркотици во споредба со 2008 година, кое достигна бројка од над еден тон разни видови опијати чија вредност на домашниот пазар е проценета на над шест милиони евра. Во рамките на меѓународната соработка на македонската, турската и бугарската полиција при спроведувањето на заедничката меѓународна операција „Босфор“ во 2009 година беа пресечени пет меѓународни канали во Р Македонија, како и по еден во Република Турција и Република Бугарија, при што вкупно беа запленети над 346 килограми хероин, од кои над 100 килограми во Република Македонија. Акцијата продолжи и во првата половина од оваа година со заплена на уште стотина килограми хероин, од кои 26 килограми во Македонија и околу 75 килограми хероин во соседна Грција. ÈÈ По однос на недозволена трговија со оружје и експлозивни материи само за 12 месеци се запленети околу 1.300 парчиња разновидно оружје, над 20.000 парчиња разновидна муниција, над стотина килограми експлозив, над 1.500.000 разни видови пиротехнички материјали. Со акции како онаа во близина на селото Долно Блаце и во близина на селото Рашче, како и акцијата во Бродец од 2007 година, покрај огромните заплени на оружје и експлозивни средства, спречени се и неутрализирани се сериозни безбедносни закани врз Република Македонија. ÈÈ Во споредба со бројот на крвните деликти, односно убиствата, за периодот од 2002-2006, кога се евидентирани 300, бројот на овие кривични дела е во намалување и во периодот од 2006-2010 година изнесува 137. Како резултат на овие успеси и реформите спроведени во последните четири години, направен е значаен напредок во рангирањето на Република Македонија. Во споредба со периодот од 2002 до 2006 година, кога Република Македонија во рангирањето на Транспаренси интернешнел (Transparency International) котираше на 105. место, во периодот од 2006-2010 состојбите се значително подобрени и Република Македонија е рангирана на 62. место, што претставува подобрување за 43 места. Спроведена е медиумска кампања за борба против корупцијата. Кампањата ги охрабри граѓаните да ја пријавуваат корупцијата на државните службеници. ÈÈ Отворена е бесплатна телефонска линија за пријавување на корупциски случаи што ја врати довербата на граѓаните во институциите. Акциите како „Метастаза“ и „Бумеранг“ беа спроведени по многубројни укажувања на граѓаните за корупција во полицијата, царината, здравството. ÈÈ Донесена е Антикорупциската програма на Министерството за внатрешни работи која содржи акциски план кој доследно се имплементира. За прв пат воведена е обврска полициските службеници да пополнуваат анкетни ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk


Извршени се значајни инвестиции во опремување на полицијата: ÈÈ ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Во декември 2009 беа промовирани 4 нови хеликоптери. Од февруари 2010 година е активен ТЕТРА-системот, инсталирани се 38 базни станици, 5.000 станици во возилата, дежурни центри и рачни мобилни единици. Сите гранични премини и 10 полициски станици се опремени со целосен 24-часовен видеонадзор. Камери на патиштата. Во тек се активности за поставување камери на магистралните и на регионалните патишта, како и на фреквентните сообраќајници во големите урбани центри, заради унапредување на регулирањето и контролата на сообраќајот на патиштата и зголемување на безбедноста на сообраќајот на патиштата. Проектот е подготвен и за подрачјето на СВР-Скопје, влезовите-излезите, наплатните станици пред влезовите и излезите на градот и поголемите фреквентни раскрсници, булевари и улици. Досега целосно е покриен градот Скопје, а во наредниот период се очекува да се покријат Куманово и Тетово. Воведени се т.н ловци-возила на полицијата опремени со софистицирани камери, кои регистрираат возење со поголема брзина од пропишаната во градските центри и со кои се овозможува ефикасно санкционирање на учесниците во сообраќајот што ја загрозуваат безбедноста. Извршена е набавка на нови интервентни возила за потребите на полициските станици, интервентни оклопни возила за потребите на посебните полициски единици, како и посебни возила за превоз на единицата за службени кучиња. Набавена е нова машина за изработка на лични документи. Во средината на јуни 2010 година заврши инсталирањето на новата машина за изработка

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

листови, обврска која е исполнета преку 95%. Воведена е и можноста анонимно, по електронски пат, да се поднесуваат пријави и претставки против полициските службеници до СВКПС. ÈÈ Спроведени се повеќе активности за реформа на полицијата, хармонизација и ратификација на релевантната регулатива со ЕУ, како и развивање ефикасен систем за управување на човечките ресурси. Донесени се Законот за полиција, Законот за внатрешни работи, Законот за странци, Стратегијата за управување со човечки ресурси (систем на кариера), во целост усогласени со законодавството на ЕУ. Со овие закони се овозможуваат децентрализација на полицијата, воведување на системот на кариера на полициските службеници, транспарентна постапка за остварување на правата на странците во Македонија.

65


ÈÈ

ÈÈ

МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА МИРОТ, СИГ УРНОСТА, ПРАВДАТА И БЕЗБЕДНОСТА

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

66 ÈÈ

ÈÈ

на лични документи за надградување на капацитетот на системот за лични документи. Новата машина има можност за персонализирање на максимум 5.000 картички. Во досегашниот период издадени се околу 2.500.000 биометриски документи (патни исправи, лични карти, возачки дозволи итн.). За потребите на МВР во Скопје во целост е поставена оптичка мрежа, која е независна од постојните мрежи на јавните и приватни телекомуникациски провајдери. Преку Стејт департментот на САД е добиена полициска опрема во вредност од 1 милион американски долари. Реализиран е првиот ИПА-проект во регионот за поддршка на спроведувањето на Стратегијата за реформи во полицијата. Проектот е реализиран и функционираше со меѓународни полициски експерти од СИВИПОЛ во рамките на МВР и во секој од секторите одделно. Целосно се реновирани објектите на СВР Тетово, СВР Струмица, ПС Кисела Вода, 3 згради во касарната во Ѓорче Петров, изградена е нова бензинска станица во кругот на касарната. Во рамките на ИПА-проектот за реформи во полицијата спроведени се реновирања на 8 полициски станици на просториите за задржување лица. Воспоставен е Државен совет за превенција. Во секторите за внатрешни работи функционира Одделение за превенција. Во соработка со единиците на локалната самоуправа на локално ниво се формирани локалните совети за превенција. Во ноември 2009 година започна да работи Државниот совет за превенција од малолетничко престапништво. Донесена е Националната стратегија на Република Македонија за унапредување на безбедноста на сообраќајот на патиштата 2009-2014 во соработка со Републичкиот совет за безбедност во патниот сообраќај. Во тек е проект за воспоставување База за криминалистичко разузнавање во функција на поефикасно откривање, гонење и документирање на организираниот криминал. Континуирано се реализира проектот База на податоци за сторители на кривичното дело трговија со луѓе. Се продолжува зајакнувањето на механизмите за контрола над работата на полицијата преку подобрување на капацитетите на Секторот за внатрешна контрола и професионални стандарди. Целосно е реновирано и пуштено е во употреба одморалиштето на Пониква, кое освен за одмор и релаксација на вработените, се користи и за тренинг и обука на посебните полициски единици.

www.vmro-dpmne.org.mk


Се вршат активности за надградување на пограничните полициски станици во делот на границата со Србија, Косово и со Албанија (Гошинце, Попова Шапка, Чашка, Белановце, Стење, Франгово, Стрезимир, Лабуниште, Џепиште и Езерска контрола). ÈÈ Во тек е реализацијата на Проектот за модернизација на лабораториите на Криминалистичка техника за обработка на папиларни линии и отпечатоци, ДНК-анализа, анализа на траги од биолошко потекло. ÈÈ

Формиран е Центарот за обука во Министерството за внатрешни работи.

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

67

www.vmro-dpmne.org.mk


РЕФОРМИ ВО ПРАВОСУДСТВОТО

РЕФОРМИ ВО ПРАВОСУДСТВОТО

68

www.vmro-dpmne.org.mk


Согласно со клучните индикатори за мерење на независноста на судството и во насока на унапредување на постојната законска рамка согласно со препораките на Европската унија, во 2010 година донесени се пакет закони од областа на судството: Закон за Академија на судии и јавни обвинители, во кој се вградени препораките од досегашните извештаи на Европската комисија за прогресот на Република Македонија од 2007 до 2009 година и препораките од извештаи на КАРДС-проектот. Законот ги содржи основните претпоставки за унапредување на независноста и стручноста на судиите и јавните обвинители. Во насока на поефикасно менаџирање и јакнење на независноста на Академијата, подобрена е структурата на органите на Академијата, како и нејзиното финансирање со обезбедување на потребни буџетски средства. Во поглед на континураната обука ефикасно се спроведени вкупно 220 обуки со 5.805 учесници, како и специјализирани обуки на 92 новоизбрани судии и јавни обвинители. Дополнително, усвоени се Рамковната програма за постојано стручно усовршување на судии и јавни обвинители за периодот 2011-2013 година, Рамковната програма за едукација на судската служба и Рамковната програма за обука на јавнообвинителски службеници за периодот 2011-2013 година, како и донесен е нов Статут на Академијата. Во подготовка се и останатите подзаконски акти поврзани со програмите на Академијата. Во однос на изборот на судии и јавни обвинители што ја завршиле обуката во Академијата, постигнат е голем напредок, и до декември 2010 година избрани се вкупно 39 кандидати кои ја завршиле обуката во Академијата. Имено од првата генерација се избрани 26 кандидати, од кои 15 судии и 11 јавни обвинители. Од втората генерација, од вкупно 27 кандидати, досега се избрани 12 судии и 3 јавни обвинители. Исто така, во однос на III генерација кандидати кои ја завршиле обуката во Академијата за судии и јавни обвинители, Судскиот совет на Република Македонија и Советот на јавни обвинители имаат обврска според Плановите за избор на судии и јавни обвинители на кандидатите од III генерација да извршат избор на 10 судии и 7 јавни обвинители. ÈÈ Закон за изменување и дополнување на Законот за судовите. Со овој закон се редефинираат општите услови за избор на судија, пропишувајќи услови кои ги содржи и Законот за академија на судии и јавни обвинители. Истовремено се воведува систем на кариера при унапредувањето на судиите од понизок во повисок суд преку пропишување на посебните услови за избор на судија и се пропишуваат објективни и мерливи критериуми кои ја ограничуваат можноста за евентуален субјективизам при утврдување на нестручно и несовесно постапување на судија и утврдување на дисциплинска одговорÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Независност на судството

69


РЕФОРМИ ВО ПРАВОСУДСТВОТО

70

ност на судија. Исто така, за судија или судија поротник не може да биде избрано лице кое со член на Судскиот совет е во сродство во права линија или во странична линија до трет степен или е негов брачен другар. Во насока на подобрување на транспарентност на работата на судовите, како и информирање на граѓаните за движењето на предметите во сите судови, отворени се 33 Канцеларии за односи со јавност и определени се и одговорни лица за односи со јавноста. Исто така, континуирано се објавуваат судски одлуки на веб-страниците на судовите (досега објавени над 52.000 одлуки) и извршена е надградба на веб-страниците на судовите со воведување линк, преку кој ќе им се овозможи на граѓаните пристап до информации од јавен карактер преку електронско барање. ÈÈ Закон за изменување и дополнување на Законот за Судскиот совет на Република Македонија. Се пропишува постапката и се дефинираат објективни и мерливи квантитативни и квалитативни критериуми за следењето и за оценувањето на работата на судиите, со цел да се елиминира можноста од каква било субјективност и пристрасност во оценувањето. Оцената за работата на судијата се пресметува врз основа на бодовите што ќе ги добие судијата за својата работа (квалитативни и квантитативни критериуми). Бодовите се добиваат во зависност од бројот на решени предмети; процентот на предметите во кои се испочитувани законските рокови за преземање процесни дејства; процентот на укинати и преиначени одлуки од повисокиот суд; вклученоста на судијата при изработка на нацрт-закони и објавени стручни трудови. Бодовите утврдени врз основа на овие критериуми можат да се намалат во зависност од тоа дали и каква дисциплинска мерка му е изречена на судијата, доколку Европскиот суд за човекови права утврдил повреда на правото на правично судење, доколку е донесена одлука на Врховниот суд за утврдена повреда на правото на судење во разумен рок, како и доколку дошло до застарување на предметот како резултат на постапувањето на судијата. Со законот се доуредува и се надградува дисциплинската постапка за утврдување на дисциплинска одговорност на судиите и постапката за утврдување на нестручно и несовесно вршење на судиската функција. По однос на транспарентноста во работата на Советот, функционира вебстраницата, а исто така седниците на Советот се јавни. ÈÈ Закон за изменување и дополнување на Законот за судски буџет. Со овој закон се унапредува постапката за изготвување и менаџирање на судскиот буџет, со утврдување на судскиот буџет во износ од најмалку 0.8% од бруто-домашниот производ, што претставува двојно зголемување од постојните 0,4%. Зголемувањето ќе започне да се применува од буџетската 2012 година и подеднакво ќе го достигне процентот од 0.8% во буџетската 2015 година. Исто така, во случај на ребаланс на Буџетот на Република Македонија не може да се намалуваат средствата наменети за финансирање на судската власт; во

www.vmro-dpmne.org.mk


Ефикасност на судството Во насока на натамошно зголемување на ефикасноста на судството, правната рамка е надоградена со донесување на повеќе закони: ÈÈ Закон за изменување и дополнување на Законот за парничната постапка. Основна цел на законот е зајакнување на правната сигурност, поефикасно и поекономично постапување на судовите со намалување на времетраењето на постапката и создавање поповолна бизнис-клима. Како најзнајни новини во законот можат да се издвојат следниве: • Задолжителноста на подготвителното рочиште, со што ќе се мотивираат странките сериозно да ги аргументираат сопствените барања; • Определување рокови за преземање на процесните дејства пред првостепениот суд, со што се очекува времетраењето на носење на провостепената пресуда да се намали за 60 дена. • Воведување на рокови во постапката пред второстепен суд, кој е должен да донесе одлука по жалба најдоцна во рок од три месеци, а во посложените предмети во рок од шест месеци од денот на приемот на предметот.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

рамките на Судскиот буџет се утврдуваат средства за непредвидени случаи како постојна и тековна резерва кои не можат да надминат 2% од тековните расходи на Судскиот буџет и при распределувањето на средствата од Судскиот буџет, најмалку 2.5 % задолжително се издвојуваат за стручно усовршување на судиите, судските службеници, државните службеници, судската полиција и другите вработени во судовите. ÈÈ Закон за изменување и дополнување на Законот за судска служба. Со законот се доуредува положбата на судскиот администратор со утврдување на поголема надлежност на судскиот администратор во делот на одлучување за правата, обврските и одговорностите на судските службеници, се врши доуредување на постапката за вработување како во поглед на составот на Комисијата за вработување, начинот на спроведување на постапката, поедноставување на постапката во делот на аплицирањето, хоризонтално напредување на судските службеници преку воведување на кариерен додаток, полесно и побрзо напредување во службата по пат на интерен оглас врз основа на точно утврдени критериуми и услови, посебно се уредува начинот на вработување на судските службеници-приправници, приправничкиот стаж и на приправничкиот испит. ÈÈ Закон за изменување �� дополнување на Законот за управните спорови, со кој се обезбедува уставно загарантираното право на жалба во управните спорови, преку воведување на второстепена постапка по која ќе одлучува новиот Виш управен суд.

71


• •

РЕФОРМИ ВО ПРАВОСУДСТВОТО

72

Исто така за писмената изработка на пресудата/решението се воведува во рок од осум дена, а во посложените случаи во рок од 15 дена од денот на нејзиното објавување, како и рок од два дена за нејзино објавување на веб-страницата на судот од денот на нејзиното изготвување и потпишување; Второстепениот суд ќе може само еднаш да ја поништи првостепената пресуда и предметот да го врати на повторно одлучување на првостепениот суд. Доколку истиот предмет по вторпат се најде пред второстепениот суд, ќе мора да го одлучи мериторно. Второстепениот суд донесува одлука по жалба најдоцна во рок од 3 месеци, а во посложените предмети во рок од 6 месеци од денот на приемот на предметот во работа; За Врховниот суд на Република Македонија се воведува рок од осум месеци, во рамките на кој е должен да одлучи по барањето за ревизија; Се промовира медијацијата како алтернативен начин за решавање на споровите. Судот е должен во поканата за подготвителното рочиште да им укаже на странките да се изјаснат дали се согласни да го решат спорот во постапка за медијација. Исто така, доколку странките склучиле спогодба во постапка на медијација, склучената спогодба добива својство на судско порамнување, доколку за тоа се исполнети условите; Се подобрува системот за достава на писмената и се воведува задолжителна електронска достава преку задолжително регистрирање на адресата на електронското сандаче во Централниот регистар на Република Македонија за адвокати, нотари, извршители, медијатори, вештаци, проценители, државни органи, орган на државната управа, единици на локалната самоуправа, правни лица (трговски друштва) и за лица што вршат јавни овластувања; Се воведува тонско снимање на рочиштата што ќе обезбеди посигурно забележување на исказите за фактите и за доказите за кои се расправа во постапката.

Кодификација на граѓанското право Потпирајќи се на правното наследство и на правната историја, како и врз позитивното право, практиката, компаративните искуства и науката, Владата на ВМРО-ДПМНЕ пристапи кон процесот на подготвување на Граѓанскиот законик. Кодифицирањето на граѓанското право на Република Македонија има за цел да ја доизгради и да ја стабилизира граѓанско-правната материја преку интегрирање на нормите со кои се уредуваат граѓанско-правните односи во комплетен и во непротивречен систем. Кодифицираното уредување на стоковно-паричните општествено–економски односи создава правна сигурност на учесниците во

www.vmro-dpmne.org.mk


правниот промет, ставајќи им на располагање систематизирани начела, правни институти и норми во регулирањето на меѓусебните правни односи. Закон за вештачење. За прв пат оваа материја се уредува на единствен начин. Со овој закон се пропишуваат критериуми за вршење на вештачењата од страна на високо професионални и стручни субјекти преку исполнување на пропишаните услови и полагање на стручен испит, како и издавање лиценци за работа, со што се гарантира квалитетно извршување на вештачењето. Особено внимание во законот се посветува на постојаното стручно усовршување, односно континуираната обука на вештаците која е задолжителна и нивно коморско здружување. Предвидена е и парична гаранција за секоја сторена штета врз странката од страна на вештакот, односно осигурување од одговорност на штета која вештакот може да ја причини при вршење на вештачењето кон нарачателот или трето лице. Со овој закон ќе се надмине сегашната состојба каде се вршеше именувањето на вештаците само врз основа на пријава на лицето без исполнување на предвидени потребни критериуми, што резултираше со појави на нестручност, неефикасност и неажурност во постапките пред судот. За имплементација на Законот за вештачење, донесени се сите подзаконски акти. ÈÈ Закон за процена. Со овој закон се утврдува процена што ќе биде вршена од стана на овластени проценувачи. Проценувачите ќе се раководат од вредноста на предметот на процена, а неа ќе ја утврдуваат врз основа на донесени методологии и прифатени меѓународни стандарди. ÈÈ Закон за управување со судски предмети. Со овој закон се предвидува управување со движењето на предметите во судовите во Република Македонија, преку користење на автоматизиран компјутерски систем за управување со судски предмети; почитување на законските рокови за преземање на процесните дејства, законските рокови за донесување, изготвување и објавување на судските одлуки и роковите определени со овој закон; спречување на застој во движењето на судските предмети, и спречување на создавање на заостаток на нерешени судски предмети. За имплементација на Законот, предвидено е Судскиот совет да ја утврди содржината на Годишниот план за управување со движењето на судските предмети и спречување на создавање на заостаток на нерешени предмети или намалување на заостатокот и спречување на застојот на движењето на судските предмети. Исто така, формирана е работна група за изготвување на Правилник за начинот на објавување и пребарување на судските одлуки на веб-страницата на судот.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

73


Реализација и ефекти од извршувањето Во декември 2010 година е донесен Законот за изменување и дополнување на Законот за извршување, со кој се уредува начинот на извршувањето на налозите што ја задолжуваат трезорската сметка на Трезорот при Министерството за финансии за буџетски корисници за извршување со Законот за здравствено осигурување и со Законот за платниот промет. Истовремено се вршат технички подобрувања на текстот на законот, прецизирање на две дисциплински повреди со цел да се обезбеди законито работење на извршителите. Во октомври 2010 година донесен е Правилникот за начинот на вршење надзор над работата на Комората на извршители на Република Македонија и извршителите, со кој се пропишува начинот на вршење надзор над работата на Комората на извршители и извршителите од страна на Министерството за правда.

РЕФОРМИ ВО ПРАВОСУДСТВОТО

Процентот на реализација на извршните исправи во месец октомври 2010 година, изнесува 53 %, а за ноември 48%. Во извештајниот период извршени се 7 вонредни надзори над работата на извршителите. Во септември 2010 година е објавен седмиот Конкурс за именување на 18 извршители за подрачјата на основните судови. Постапката за именување на извршителите е во тек. Во јануари 2011 година во соработка со Комората за извршители и со Стопанската комора на Република Македонија, изготвена е нова Тарифа за наградата и надоместокот на трошоци за работа на извршителите.

74

Нотаријат. Министерството за правда, во соработка со Нотарската комора изготви нова Нотарска тарифа. ÈÈ Закон за бесплатна правна помош. Со овој закон се уредува правото на бесплатна правна помош на граѓаните, а со цел да се обезбеди еднаков пристап до институциите на системот заради остварување на ефективна правна помош согласно со начелото за еднаков пристап до правдата. Согласно со Законот, бесплатна правна помош можат да добијат корисници на социјална помош, корисници на право на инвалидски додаток кои не остваруваат други приходи, корисници на најниска пензија кои живеат во семејна заедница со две или повеќе лица издржувани од нив, семејства или самохрани родители кои остваруваат право на детски додаток, лица со право на азил, внатрешно-раселени, раселени или прогонети лица со престојувалиште во Македонија, странски државјанин кој согласно со меѓународните договори остварува право за кое е надлежен македонски државен орган, лице без државјанство кое законски престојува во земјава и државјанин на земја-членка на ЕУ под услови утврдени со Законот. Со Законот, се предвидуваат два вида бесплатна правна помош. Претходната правна помош се задолжени да ја даÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk


Oд статистичките податоци за работата на судовите за 2010 може да се констатира дека се зголемува нивната ефикасност. Во 2010 година приливот на нови предмети е совладан за 41%. Приливот на нови предмети во сите судови за периодот од 2006 до 2010 година е намален за 23%, а исто така е намален и бројот на нерешени предмети за 22%.

Реформа на казненото право Закон за изменување и дополнување на Кривичниот законик. Со овој закон, се воведува конфискација на посредна имотна корист и проширена конфискација за тешки кривични дела, нови споредни казни за правните лица, како и нови коруптивни кривични дела: „Противправно стекнување и прикривање на имот“ и „Измама на штета на фондовите на Европската заедница“, со што се зголемија казните за кривичните дела на корупција и се воведе задолжително изрекување на казната „Забрана за вршење професија“, дејност или должност за кривичните дела на корупција. Дополнително, се изврши усогласување на повеќе закони со измените на Кривичниот законик: Законот за едношалтерски систем и за водење на трговскиот регистар, Законот за јавни набавки, Законот за банките, Законот за акцизи, Законот за додадена вредност, Закон за вршење на услуги на брз трансфер на пари, Законот за инвестициски фондови, Законот за игри на среќа, Законот за супервизија на осигурување, Законот за преземање на акционерски друштва, Законот за меница. ÈÈ Закон за кривична постапка. Согласно со одредбите од новиот закон, кривичната постапка ќе биде усогласена со меѓународните и со европските стандарди и ќе овозможи модернизација на кривичното правосудство и негова ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ваат подрачните одделенија на Министерството за правда и овластени здруженија на граѓани, а се состои во давање правни совети на граѓаните за користење на правната помош, помош во составувањето на барањето за бесплатна правна помош и други општи правни информации. Додека, правната помош во судските и управните постапки, ќе ја даваат адвокатите, преку застапување на граѓаните во сите степени во судските и во управните постапки. Од стапување во сила на Законот за бесплатна правна помош (07.07.2010 година) до крајот на декември 2010 година во Регистарот на адвокати за давање правна помош, запишани се 196 адвокати, а добиени се 82 барања за остварување на правото за бесплатна правна помош. ÈÈ Закон за изменување и дополнување на Законот за медијацијата. Измените се однесуваат на допрецизирање на видовите спорови за примена на медијацијата и проширување на примената и во семејни и кривични спорови, намалување на траењето на постапката од 60 на 45 дена.

75


РЕФОРМИ ВО ПРАВОСУДСТВОТО

76

компатибилност со европските законодавства, забрзување на кривичното постапка, како и организациско и функционално јакнење на јавното обвинителство. Предвидена е и нова поактивна улога на јавните обвинители во претходната постапка. Основни одредници на реформата се: проширување на примената на начелото на опортунитет на кривичното гонење; афирмирање на вонсудско спогодување и поедноставени постапки; напуштање на судскиот патернализам со префрлување на товарот на докажување врз странките; обезбедување активна и раководна улога на јавното обвинителство во претходната постапка, со ефикасна контрола врз полицијата; укинување на судската истрага и преземање на водењето на претходната постапка од јавното обвинителство; воведување систем на преклузии за одделни процесни дејства и мерки против злоупотребата на процесните овластувања на странките; строги рокови за донесување и писмена изработка на пресудата; рационализација на системот на правни лекови; имплементација на документите на Европската унија и на Советот на Европа за казнената постапка; креирање ефикасно јавно обвинителство и востановување нова операционална и менаџерска структура како и раководење и соработка со полицијата и другите органи што го применуваат законот. Јавниот обвинител има сосема нова улога во постапката и во поставеноста, како во односите со судот, така и во односите со правосудната полиција и другите органи со истражни овластувања. Посебно е регулирана надлежноста на јавниот обвинител, како и неговата раководна улога во откривањето и гонењето на кривичните дела. Со тоа што е прифатен акузаторен модел, новиот закон не пропишува судско одобрување на одлуката на јавниот обвинител за гонење во рана фаза на постапката. Во однос на роковите, во законот се пропишани исклучително кратки рокови во сите фази од кривичната постапка. Со воведување на обвинителска истрага судијата ќе ја контролира легалноста на мерките при собирањето на доказите наместо да биде активен истражувач, со што значително се забрзува судската постапка. Новите односи помеѓу јавното обвинителство и полицијата и формирање на Правосудната полиција и истражни центри на јавното обвинителство се втора голема новина во претходната постапка. По примерот на повеќето европски држави, јавното обвинителство може самото да го преземе секое дејство потребно за откривање и гонење на кривично дело и неговиот сторител за кое со закон е овластена Полицијата, Финансиската полиција и Царинската управа на РМ. Целта на оваа реформа е полицијата од самиот почеток на кривичната постапка да се стави во функција на собирањето и обезбедувањето на доказниот материјал. Исто така, бранителот од почетокот на извршување на својата должност има можност да презема определени дејства заради пронаоѓање и собирање докази во корист на одбраната.

www.vmro-dpmne.org.mk


Измените во однос на редовните правни лекови се однесуваат на основите и постапката по жалба. Во однос на основите за поднесување жалба предлогот предвидува обжалување на пресудата само поради погрешно утврдена фактичка состојба, а не и поради нецелосно утврдена фактичка состојба. Истовремено, за првпат се внесе преклузија во предлагањето докази со жалбата во таа смисла што во жалбата не смеат да се наведуваат нови факти или нови докази освен оние за кои странките ќе докажат дека не можеле да ги изнесат до завршување на доказната постапка во текот на главната расправа бидејќи не им биле познати или достапни. На овој начин се одбегнува тактизирањето, најчесто на одбраната, со докази кои значително влијаат врз конечниот исход на постапувањето, а не се изнесуваат во текот на првостепената постапка. Со цел за забрзување на постапувањето, корегирани се роковите за поднесување одговор на жалбата како и роковите во кои постапува судијата известител по прием на предметот. Едновремено, доколку се работи за обжалена пресуда која веќе еднаш била укината, законот пропишува обврска за второстепениот суд да одржи расправа и да одлучи мериторно по предметот. На овој начин ќе се избегне долготрајното траење и повторно судење во кривичните постапки во ситуации на неколкукратно враќање на предметите пред судечкиот суд. Во Предлог-законот намален е бројот на вонредните правни лекови, со тоа што е напуштено вонредното ублажување на казната, а исто така воведени се измени и во однос на основите за повторување на постапката. Забрзаните постапки опфаќаат четири можни облици на постапување со кое се поедноставува и се забрзува постапувањето, а со тоа се ефектуира казнената правда: скратената постапка, донесување пресуда врз основа на спогодба на јавниот обвинител и на осомничениот во истражната постапка, постапка за медијација и постапка за издавање казнен налог. За примената на Законот изготвен е Акциски план, кој ќе се имплементира до 2012 и опфаќа хармонизација на националното законодавство, спроведу-

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Главната расправа, како најзначаен дел од постапката, претрпува измени преку растоварување на судот вистината да ја утврдува по службена должност, што непотребно го оптоварува судството наметнувајќи му практично дел од обврските на странките во постапката. Функцијата во целост би требало да ја преземе обвинителството, кое го презема и водењето на претходната постапка, како и товарот вината да ја докаже надвор од секакво разумно сомнение, што на извесен начин ќе придонесе судот да остане независен и непристрасен арбитер кој ќе врши контрола на законитоста на постапките. При изведување на доказите ќе биде дозволено директно, вкрстено и дополнително испитување.

77


вање обуки за имплементација на Законот и јакнење на капацитетите на сите вклучени субјекти и институции. Во сиве овие активности како партнерски организации се вклучени Здружението на судии на Република Македонија, Здружението на јавни обвинители на Република Македонија, здруженија од областа на казненото право и други меѓународни организации, здруженија и фондации и проекти. Во текот на изминатите три години, реформските зафати беа поддржани од повеќе странски донатори: Амбасадата на САД во Република Македонија, Набљудувачката мисија ОБСЕ во Скопје, Институтот Отворено општество Македонија, Република Италија, како и Фондацијата за меѓународно-правна соработка на Сојузна Република Германија. Законот за меѓународна соработка во кривичната материја. Основна цел на законот е солидарна и транснационална соработка меѓу државите во сузбивањето на криминалитетот. Законот е од исклучително значење и претставува предуслов за успешна идна соработка на Rепублика Mакедонија со Европската канцеларија за соработка во областа на правосудството (EUROJUST). На 28.10.2010 година стапи на сила Договорот за судска соработка помеѓу Република Македонија и Европравда, со кој се овозможува директна соработка на правосудните органи во Република Македонија и оние од земјите-членки на ЕУ во делот на судската соработка во кривичната материја, екстрадицијата и трансферот, како и делата на организираниот криминал, вклучувајќи го и тероризмот. Институција одговорна за непосредно спроведување на Договорот ќе биде Јавното обвинителство на Република Македонија, во соработка со Министерството за правда. Во наредниот период, ќе се официјализираат контакт-точките од надлежните и��ституции за спроведување на Договорот преку кои ќе може да се остварува директна комуникација помеѓу надлежните правосудни органи на Република Македонија и земјите-членки на Европската унија во спречувањето и во решавањето на делата на организираниот криминал. ÈÈ Формирано е посебно Основно јавно обвинителство за борба против организираниот криминал и корупцијата, преку измени на Законот за јавно обвинителство на Република Македонија и на Законот за судовите. ÈÈ Закон за управување со конфискуван имот, имотна корист и одземени предмети во кривична и прекршочна постапка и воспоставена е Агенцијата за управување со конфискуван имот. Извршена е конфискација на имот во хартии од вредност, станбени објекти, деловен простор и друг движен и недвижен имот во вредност од околу 20 милиони евра.

РЕФОРМИ ВО ПРАВОСУДСТВОТО

ÈÈ

78

www.vmro-dpmne.org.mk


Составен дел на процесот на реформа на судството претставува Стратегијата на Владата на Република Македонија за информатичко-комуникациската технологија (ИКТ) во македонското правосудство 2007-2010. Од јануари 2010 година во сите судови започна да се користи Автоматизиран информатички систем за управување со судски предмети (ACCMIS), за што беа спроведени обуки за 2037 судии и судски службеници. ACCMIS овозможува евиденција и работа со судските предмети и поврзување на надворешни влезни документи со соодветниот судски предмет. Истовремено, со ACCMIS, како дел од софтверското решение е опфатен и делот за генерирање на централизирани и унифицирани извештаи по видови на судски предмети, кои ги користи Судскиот совет за следење на работата на судиите и на работата на судовите во целост. Во насока на зголемување на транспарентноста на правосудните институции на Интернет-страниците на судовите континуирано се врши објавување на т.н. анонимизирани судски одлуки и пресуди до кои имаат пристап граѓаните во секое време (досега внесени се 52.457 одлуки). Базата на закони ЛДБИС континуирано се пополнува со новите правни прописи, при што досега внесени се вкупно 20.960 закони, подзаконски акти, меѓународни договори и други прописи. Во насока на унапредување на ИКТ во јавните обвинителства изготвена е студија за утврдување на состојбата со просторните услови и ИТ-опрема во јавните обвинителства.

Судска инфраструктура За подобрување на судската инфрастуктура и обезбедување на соодветни услови за работа во судовите, целосно е завршено реновирањето и опремувањето на 10 судски згради на основни судови со проширена надлежност, и тоа: ОС Тетово, ОС Велес, ОС Струга, ОС Охрид, ОС Штип, ОС Струмица, ОС Прилеп, ОС Гостивар, ОС Кочани и ОС Куманово. Судниците, судските кабинети и канцеларии се реновирани и опремени се со нов мебел, архивите се опремени со мобилни метални архивски плакари, обновени се фасадите на судските згради, реновирани се санитарните јазли, инсталација на нова опрема за заштита од пожар, обезбедени се просториии за приведени лица, рампа за хендикепирани и лифт-платформа во ветробран. Во тек е изградба на нова заграда на Кривичниот суд во Скопје со површина од 8.826 м2, како и изградба на нова зграда на Јавното обвинителство со површина од 9.620 м2.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Информациско-комуникациска технологија - ИКТ

79


Република Македонија е на вистинскиот пат за целосна реформа на правосудството и признание за успешната реализација на судските реформи, пишува во најновиот Извештај за спроведувањето на Стратегијата за реформа на правосудниот систем во рамките на Проектот ИПА 2007, изготвен во мај 2010. Во Извештајот се констатира дека Стратегијата за реформа на правосудсниот систем е успешно спроведена и дека за краток временски период се донесени огромен број закони и се извршени важни технички и организациски промени. Се истакнува дека „во врска со областа на судската независност, напредокот е навистина импресивен и системот на формални гаранции за судската независност компатибилен со потребата за флексибилност и за контрола на професионалната работа“. Со цел да се елиминира каква било можност за влијание на извршната власт во работата на Судскиот совет, Владата на ВМРО-ДПМНЕ принципиелно се заложи за измена на Уставот во насока министерот за правда да не членува во Судскиот совет. Владата ќе продолжи со несмалено темпо да работи на заокружување на реформите во областа на правосудството што несомнено ќе придонесе за зајакнување на правната држава и на владеењето на правото, за унапредување на правната сигурност, како и за зголемување на квалитетот на правната заштита на граѓаните и на правните лица во Република Македонија.

РЕФОРМИ ВО ПРАВОСУДСТВОТО

Преземени активности за подобрување на условите во казнено-поправните и воспитно-поправните установи:

80

Во КПД Идризово е реновирано одделението за стари лица со капацитет за 40 лица, набавена е опрема за пекарница, набавена е опрема за пералница, набавена е нова опрема за видеонадзор, камери, рендген-тунел, метал-детекторски врати итн. Во тек е и санација на полуотвореното одделение што ќе биде ставено во функција во септември 2010 година. ÈÈ Во КПД Скопје е изградено и пуштено е во употреба ново притворско крило со капацитет за 170 лица, реновирани се 20 простории од постојниот притворски дел во вкупна површина од 520 м2, набавена е опрема за видеонадзор, алармен систем, блокатори за мобилни телефони итн. Исто така, ставени се во функција осум шеталишта, со што се обезбеди остварување на правото на надворешен престој на осудените лица, набавена е стоматолошка опрема и ставена е во функција стоматолошка ординација. ÈÈ Завршена е санација на затворите: Тетово, Гевгелија, Охрид и Струга. Во затворот Битола е изградена нова амбуланта и санирани се дежурната амбуланта, санитарните јазли и набавена е опрема за пералница. Извршена е санација и доградба и набавка на опрема на затвор од полуотворен тип во Струмица. ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk


Во рамките на Проектот за реконструкција на казнено-поправните установи и воспитно-поправните установи, поддржан од Банката на Советот на Европа, во тек е довршувањето на градежните работи на затворот Куманово и во тек е подготвување документација за основен проект за изградба на воспитно-поправен дом во Тетово на локацијата во општината Брвеница, во селото Волковија.

Други активности ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Формирана е Управата за водење матични книги. Целта е поедноставување на постапката на евиденција и издавање документи поврзани со граѓанските состојби (матична евиденција, евиденција на живеалиште и престојувалиште, издавање лични карти и патни исправи, државјанство и др.). Во тек се подготвителни активности за изработка на софтвер за електронско поврзување на податоците од граѓанската евиденција, заради комуникација помеѓу матичните подрачја и размена на податоци и започнати се активности во врска со изработка на софтвер за електронско издавање документи поврзани со матичната евиденција на граѓаните. Донесен е Закон за спречување судир на интереси. Особено внимание им е посветено на одредбите во кои се утврдува забрана за вршење повеќе дејности, забрана за вршење дејност по престанокот на вршењето на јавните овластувања и должности, забрана за стекнување акционерски права и забрана за примање подароци. Донесени се Законот за застапување на Република Македонија пред Европскиот суд за човекови права, како и Законот за извршување на пресудите на Европскиот суд за човекови права, во мај 2009 година. Со законите се врши детално регулирање на улогата, правата и обврските на владиниот агент и Одделението за поддршка на владиниот агент во застапувањето на државата пред ЕСЧП. Направена е промена на одделни закони заради создавање нормативно-правни услови и пренесена е надлежноста за евиденција на избирачкото право од Министерството за правда во Државната изборна комисија. Создадени се и организациско-технички и методолошки услови за обработка на податоците во Избирачкиот список во еден орган - Државна изборна комисија. Донесен е Закон за претставки и предлози. Со законот ќе се овозможи ефикасно остварување на уставното право на граѓаните да поднесуваат претставки за работа на органите на државната управа. Во тек се активности за создавање ресурси во центрите за социјална работа во Република Македонија. Во тек е кадровско екипирање на центрите

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

81


ÈÈ

ÈÈ

РЕФОРМИ ВО ПРАВОСУДСТВОТО

ÈÈ

82

ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

за социјална работа, а реализирано е создавање технички услови за извршување алтернативни мерки. Спроведена е обука на 30 стручни работници од центрите за социјална работа во Република Македонија за извршување на алтернативните мерки. Склучен е меморандум за соработка со јавните претпријатија што функционираат на ниво на градот Скопје во кои ќе може да се извршува алтернативната мерка општокорисна работа. Континуирано се преземаат активности за зајакнување на институционалното извршување на воспитните мерки кон малолетниците. За во��поставување на Дисциплинскиот центар за малолетници е идентификуван соодветен објект, спроведени се почетни обуки на стручниот кадар од страна на ЈУ Завод за социјални дејности и е подготвена Програмата за работа на Дисциплинскиот центар. Во тек е отворање на Дисциплинскиот центар. Донесен е Закон за изменување и дополнување на Законот за спречување на корупцијата. Со законот се доразработија мерките за спречување на корупцијата во вршењето на власта и доверените јавни овластувања, со што се потенцираа превенцијата и нејзината улога во откривањето на причините и условите што водат до корупција, како и нивното елиминирање. Донесен е Закон за здруженија и фондации, со кој е уредено прашањето за начинот, условите и постапката за основање, регистрација и престанок на здруженијата, сојузите, фондациите, како и на организациските форми на странските организации. Овој закон содржи ново решение што се однесува на формирање здруженија и од страна на правни лица. Друга позначајна новина е што со овој закон се пропишува постапка за доделување статус на организации од јавен интерес. Донесен е Законот за измени и дополнувања на Законот за народен правобранител. Донесен е Законот за измени и дополнувања на Законот за финансирање на политичките партии, за да се направат измени во насока на транспарентност во финансирањето на политичките партии, зајакнување на контролата на финансиското работење на политичките партии и зајакнување на надлежноста на државните органи во процедурата за постапување по финансиските извештаи. Донесен е Законот за унапредување и заштита на правата на припадниците на заедниците што се помалку од 20% од населението во Република Македонија. Според решенијата од овој закон, се формира посебен орган за да ги следи и да ги унапредува остварувањето и заштитата на правата на припадниците на заедниците што се помалку од 20%. Донесен е Закон за правната положба на црквата, верските заедници и религиозна група, кој ги уреди прашањата што се однесуваат на основањето и правниот статус на црквата, верската заедница и религиозната група,

www.vmro-dpmne.org.mk


ПРОЕКТИ ОД ПРОГРАМАТА ШТО СЕ ЗАПОЧНАТИ И ЧИЕ СПРОВЕДУВАЊЕ Е ВО ТЕК Ќе ја интензивираме меѓуинституционалната соработка на сите субјекти вклучени во борбата против криминалот и корупцијата преку воспоставување на стандарди за единствена методологија на следење на кривичните дела од страна на сите засегнати национални и меѓународни корисници на информации и поврзување на базите на податоци. ÈÈ Воведување дотации за изедначување на фискалните капацитети. Министерство за локална самоуправа: Закон за данокот од имот, Закон за административните такси, Закон за комунални такси, со овие приходи сега управуваат единиците на локалната самоуправа. Законска обврска е воедначувањето да се врши според критериумот по жител (најмалку 50%) и други критериуми. Покачување на приходите на одделни општини, во 2010 година се обезбеди со измените на Уредба за изменување на Уредбата за методологија за распределба на приходите од данокот на додадена вредност по општини за 2010, со воведување на фиксен дел за сите општини во износ од 3 милиони денари. Со ова се постигна повисок степен на воедначување на приходите по општини, односно минималниот износ на дотацијата од ДДВ која се распределува по општини изнесува не помалку од 4 милиони денари. Во моментов се вршат дополнителни анализи од странски експерти. ÈÈ

НЕ ВЕТИВМЕ, НО РЕАЛИЗИРАМЕ! Градење на капацитетите на институции коишто го спроведуваат законот за соодветен третман на задржани и притворени лица – ИПА 2009. Подготвена и усвоена е финална верзија на Водич за апликанти. ÈÈ Поддршка за реформата на полиција и кривичното право – ИПА 2009. Подготвено е твининг-фише и доставено е до Министерството за финансии. ÈÈ Развој на капацитетите на Одделот за организиран криминал. Одделот за организиран криминал во континуитет презема активности за зајакнување на сопствените капацитети, со цел успешно спротивставување на организираниот криминал и корупцијата и истите во најголема мерка се концентрирани во четири области: • Нормативно-правно дорегулирање на методологијата на работа на ОддеÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

уредувањето на богослужбата, молитвата и верскиот обред, верската поука и образовните дејности, остварувањето приходи на црквата, верската заедница и религиозната група како и други прашања.

83


лот за организиран криминал ; Стручно усовршување и надградување на знаењата и вештините на работниците распоредени во Одделот за организиран криминал; • Зајакнување на кадровскиот потенцијал на Одделот за организиран криминал; • Материјално-техничко доопремување на Одделот за организиран криминал. Согласно со можностите на Министерството за внатрешни работи и на Одделот за организиран криминал во тие рамки, во текот на 2010 година беа преземани напори за натамошно материјално-техничко доопремување на Одделот за организиран криминал. •

Во тој контекст, Одделот за организиран криминал во оваа година обезбеди: донација од 30. 000 евра од Сојузна Република Германија во опрема за следење и документирање на прикриени операции; • уреди за тајно следење и документирање – обезбедени со финансиски средства на Министерството за внатрешни работи на Република Македонија; • во просториите на Касарната „Ѓорче Петров“ беше опремена командна соба за менаџирање со оперативни истраги и криминалистичко-разузнавачки операции, како и магацински простории за привремено чување на запленета дрога и оружје. Средствата за објектот беа обезбедени од страна на Европската команда на Армијата на САД во координација со Амбасадата на САД во Република Македонија и програмата на Министерството за правда на САД – ИЦИТАП; • два компјутерски сервера за потребите на Единицата за борба против компјутерски криминал при Одделот за организиран криминал – обезбедени се со финансиски средства на Министерството за внатрешни работи на Република Македонија.

РЕФОРМИ ВО ПРАВОСУДСТВОТО

84

Проект за интегрирана база за странци, вклучувајќи податоци од областа на азилот, миграциите и визите. Проектот ќе биде реализиран до крајот на 2011 година. ÈÈ Проект за интегрирана база за странци, вклучувајќи податоци од областа на азилот, миграциите и визите, во кој се вклучени Министерството за внатрешни работи, Министерството за правда, Јавното обвинителство, Управата за перење пари и финансирање на тероризмот, Управата за јавни приходи, Финансиската полиција, Царинската управа и Централниот регистар. ÈÈ Градење на капацитетите за гранично управување вклучително детекција на фалсификувани документи, анализа на ризици, профилирање и сертифицирање на форензички експерти. Проектот ќе биде реализиран ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ ÈÈ ÈÈ

НЕРЕАЛИЗИРАНИ ПРОЕКТИ ОД ПРОГРАМАТА СО ОБРАЗЛОЖЕНИЈА Ќе изградиме отворено одделение на КПД Штип 2009 –2011 година. Ќе спроведеме анализа за можностите за реализирање на оваа активност во рамки на изготвувањето на Националната стратегија за развој на затворскиот систем, која ќе се поддржи со проектот ИПА 2009, чија имплементација е предвидена во текот на 2011 година. ÈÈ Ќе изградиме затвор од полуотворен вид во Струмица 2009–2011 година. Недонесувањето на деталниот урбанистички план на општина Струмица е причина за нереализација на оваа активност. Инаку во постојниот затвор е извршена санација и доградба и набавка на опрема. ÈÈ

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

до крајот на 2011 година. Цел е да ги зајакне капацитетите на МВР, особено во делот на Секторот за гранични работи и миграција и Одделот за криминалистичка техника, со цел успешно откривање и анализа на фалсификувани документи, 01.01.2010 – 31.12.2011. Обука на воздухопловни техничари за хеликоптери МИ17/171. Инструментална модернизација на лабораторија за ДНК-анализа на референтен материјал. Набавка на гасно-масен спектрометар со троен-квадропол детектор. Набавка на скенирачки електронски микроскоп.

85

www.vmro-dpmne.org.mk


РЕФОРМА НА АДМИНИСТРАЦИЈАТА

86

РЕФОРМА НА АДМИНИСТРАЦИЈАТА www.vmro-dpmne.org.mk


Целта на реформата на јавната администрација е надградба и доуредување на законската и административната рамка, примена на концептите и стандардите на ЕУ и подобрување на општиот административен капацитет, како и административниот капацитет во различните сектори. На овој начин ќе се постигнат целите на таканареченото „добро владеење“. Администрацијата ќе се трансформира од регулаторно ориентирана администрација во администрација ориентирана кон услуги, којашто во целост ќе се инкорпорира во „Европскиот административен простор“. Сево ова, треба да придонесе за зајакнување на капацитетите на Владата и на Министерството за информатичко општество и администрација, кое е одговорно за администрацијата, а во насока на соодветно управување со процесот на спроведување на реформата на јавната администрација. Владата врз основа на експертски и компаративни искуства, процени дека реформата на јавната администрација треба да се концентира во еден орган со цел стратегиски и плански да се преземаат организирани и координирани мерки за имплементацијата на овој процес. Во таа насока е и оценката дека Министерството за информатичко општество и администрација треба да биде надлежниот орган кој треба да биде носител на овој процес. Во тоа е и клучната улога на Министерството за информатичко општество и администрација преку современи информатички процеси да ги унапреди капацитетите на администрацијата, да ги поедностави процесите и постапките, а истовремено и да го сведе на минимум влијанието на човечкиот фактор во сервисирањето на услугите на граѓаните и на бизнис-заедницата. Појдовна точка на овој реформски процес се Стратегијата за реформа на јавната администрација и Акцискиот план за имплементација на стратегијата за реформа на јавната администрација, што ги донесе Владата на седницата одржана на 28.12.2010 година. Во функција на реализација на споменатите цели и поставување на правната рамка за овозможување на ефикасна и ефективна администрација, преземени се активности во насока на унапредување и надградување на постојната законска рамка и тоа:

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Една од главните стратешки цели и определби на Владата е реформата на јавната администрација. Остварувањето на реформите, ја наметнува потребата од создавање ефикасна, професионална и одговорна администрација пoдготвена целосно да се посвети на остварувањето на поставените задачи.

87


Измени и дополнувања на закони со кои се операционализира реформата на јавната администрација Закон за изменување и дополнувања на Законот за јавни службеници. Измените и дополнувањата на Законот се во насока на обезбедување стручна, компетентна, професионална и деполитизирана јавна администрација, преку квалитативно подобрување на постапката за селекција и вработување, воведување пробна работа за секое вработување во јавната служба, олеснување на критериумите за унапредување по пат на интерен оглас, воведување нова основа за престанок на вработувањето и усогласување со Законот за организација и работа на органите на државната управа и со Законот за државните службеници, во поглед на надлежностите на Министерството за информатичко општество и администрација. • Подзаконски акти согласно со Законот за јавни службеници. Согласно со одредбите од Законот за јавни службеници изготвени се 7 подзаконски акти.

ÈÈ

Закон за државни службеници. Целта на измените и дополнувањата на Законот е да се обезбеди стручна, компетентна, професионална и деполитизирана државна администрација, преку квалитативно подобрување на ефикасноста, зголемување на одговорноста и потребата државната администрација целосно да се посвети на остварувањето на поставените задачи. • Подзаконски акти согласно со Законот за државни службеници. Согласно со одредбите од Законот за државни службеници, донесен е Правилник за начинот на селектирање и вработување на државните службеници и за формата и содржината на пријавата за интерен оглас за вработување на државен службеник и Правилник за изменување и дополнување на Правилникот за начинот на селектирање и вработување на државните службеници и за формата и содржината на пријавата за интерен оглас за вработување на државен службеник. Исто така, согласно со Законот за државни службеници изготвени се 11 подзаконски акти, кои до средината на 2011 година ќе бидат објавени во Службен весник.

ÈÈ

Закон за општа управна постапка. Со предложените измени и дополнувања на законот ќе се постигне зголемена ефикасност и ефективност во остварувањето на надлежностите на министерствата, организациите утврдени со закон и други државни органи, кога во управните работи решаваат за правата, обврските и за правните интереси на физичките и правните лица. Со измените во одредбите од законот се врши зајакнување на механизмот на прибавување податоци, исправи и други документи по службена должност

РЕФОРМА НА АДМИНИСТРАЦИЈАТА

ÈÈ

88

www.vmro-dpmne.org.mk


www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

за кои надлежните органи водат евиденција. Службеното лице што ја води постапката е должно по службена должност да ги прибави податоците за фактите за кои службена евиденција води органот надлежен за решавање, како и во случај кога во однос на фактите службена евиденција води друг државен орган, односно друг субјект кој води регистар на податоци. За државниот орган, односно субјектот што води службена евиденција, се воведува обврска да ги достави бараните податоци во рок од три дена од денот на приемот на барањето. Исто така, се подобрува механизмот на постапување уште во фазата на поднесување на поднесоците, во фазата на доказната постапка и во текот на постапката на поднесување на поднесоци. Имено, органот што е надлежен за приемот на поднесокот, односно усното соопштение, е должен да ги користи личните податоци на подносителот за потребите на постапката, во согласност со закон. Истовремено, независно од одредбите на посебните закони и подзаконските акти, странката не е должна да поднесува исправи со барањето (уверенија, сертификати, потврди и друго) за факти за кои органот на државна управа и органот на локална самоуправа или пак друг собјект води службена евиденција. Се воведува ЕДНОШАЛТЕРСКИ СИСТЕМ. Особено е значајно што се надградува една постапка која претходно беше пропишана со одредбите од институтот „молчењето е одобрување“. Имено, се дефинираат процесите во случај надлежниот орган да не донесе решение по однос на поднесено барање на странката. Во тој случај се предвидува функционерот што раководи со органот, односно раководното лице на органот кој постапува по поднесокот да донесе решение најдоцна во рок од пет работни дена од приемот на барањето со кое ќе го уважи или ќе го одбие барањето. При тоа, се предвидува кривична одговорност на функционерот кој раководи со органот, раководното лице на органот, односно овластеното службено лице поради пречекорување на овластувањата или неизвршување на службената должност доколку не донесе решение под услови и во постапка пропишана со закон. Исто така, се предвидува глоба за функционерот кој раководи со органот, лицето кое раководи со правно или друго лице на кои со закон им е доверено да вршат јавни овластувања, односно овластеното службено лице ако не донесе решение поради што настапиле законските услови за примена на институтот „молчењето е одобрување“, како и глоба за службеното лице во случај на повреда на постапката и непостапување согласно со законот. Со предложените измени се надградува механизмот на жалба, се доуредува правото на жалба во рамките на системот на органите на управата и истиот се усогласува со системот на внатрешната организација на државната управа и со Амандманот XXI на Уставот на Република Македонија. Истовремено, се врши усогласување на надлежноста на Министерството за информатичко општество и администрација со Законот за организација и работа на органите на државната управа.

89


Закон за управна инспекција. Со измените и дополнувањата на Законот за организација и работа на органите на државната управа, Државниот управен инспекторат е орган во состав на Министерството за информатичко општество и администрација. Со овие измени и дополнувања на законот ќе се постигне зголемена ефикасност и ефективност во остварувањето на надлежностите на истиот. Имено, се зголемува и надлежноста, но и одговорноста на службените лица во Државниот управен инспекторат при преземањето на дејствата во управната постапка. Се зајакнува надзорот над овластеното службено лице што решава во управната постапка за остварување на правата и обврските на граѓаните и на правните лица. Постапката за надзорот над постапувањето на службените лица, раководните лица во органите и функционерите по однос на поднесените барања или известувања се зајакнува со цел да утврди дали истата е спроведена на начин пропишан со закон. Во рок од три работни дена од денот на извршениот надзор, инспекторот е должен да го извести подносителот на барањето за утврдената состојба. Во случај на непочитување на постапката утврдена со законот, се предвидува кривична одговорност и глоба, како за службеното лице, односно раководното лице на органот, така и за функционерот кој раководи со органот. Но, предвидена е и кривична одговорност и на функционерот - директорот на Управниот инспекторат и инспекторот во случај на непостапување согласно со постапките предвидени со законот при спроведувањето на нивната надлежност. Исто така, со измените и дополнувањата на законот се врши усогласување на надлежноста на Министерството за информатичко општество и администрација со измените и дополнувањата во Законот за организација и работа на органите на државната администрација и Законот за инспекциски надзор, се врши прецизирање на постапувањето на службените лиц��, се уредува механизам за воспоставување на поголема одговорност на службените лица во водењето на управната постапка, се дава можност инспекторот да иницира постапка за утврдување на дисциплинска одговорност и се зголемуваат глобите за сторените прекршоци. Истовремено, се предвидува глоба за функционерот што раководи со органот, раководното лице на органот, односно овластеното службено лице на субјектот на надзор во случај на непостапување согласно со закон при вршење на надзор од страна на надлежен орган, односно непостапување согласно со упатствата од надзорот. Предвидена е глоба за службеното лице што презема дејства во управна постапка или овластено службено лице што решава во управна постапка ако не постапува согласно со закон. ÈÈ Закон за организација и работа на органите на државната управа. Измените на Законот за организација и работа на органите на државната управа се однесуваат на рационализација и надминување на преклопувањето на

РЕФОРМА НА АДМИНИСТРАЦИЈАТА

ÈÈ

90

www.vmro-dpmne.org.mk


Останати активности во насока на модернизација и остручување на администрацијата Министерството за информатичко општество и администрација подготви предлог за Годишна програма за генеричка обука на државните службеници во Република Македонија за 2011 година. ÈÈ Во тек е подготовка на тендерска документација за развој на Регистар за јавни службеници и истиот се очекува да биде функционален до датумот на стапување во сила на Законот за јавни службеници. ÈÈ Изготвено проектно фише - ИПА 2011 за поддршка на имплементација на Акцискиот план согласно со Стратегијата за реформа на јавната администрација и за имплементација на Националната стратегија за е-Влада. ÈÈ Потпишан е Меморадум за соработка со Амбасадата на Обединетото Кралство на Велика Британија и Северна Ирска за проект со наслов „Поддршка кон процесот на модернизација на државната администрација“. Реализирана е идентификациска мисија за поддршка на Република Македонија во реформа на јавната администрација со „National school of Government“, како основа за поддршка на Министерството во наредните две години. ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

надлежностите на Агенцијата за развој и инвестиции со други органи и тела што се формирани во изминатиот период. ÈÈ Закон за Влада на Република Македонија. Целта на измените и дополнувањата на Законот е да се поедностави постапката по вложено правно средство на првостепено решение на орган на државна управа во функција на поефикасна, поефективна и побрза заштита на правата и интересите на странките во управната постапка. ÈÈ Закон за електронско управување. Со измените и дополнувањата на овој закон се врши усогласување со Законот за измени и дополнувања на Законот за организација и работа на органите на државната управа во поглед на називот на Министерството за информатичко оптество и администрација. ÈÈ Закон за основање на Македонска академска истражувачка мрежа. Со измените и дополнувањата на овој закон се врши усогласување со Законот за измени и дополнувања на Законот за организација и работа на органите на државната администрација во поглед на називот на Министерството за информатичко општество и администрација.

91


ЗЕМЈОДЕЛСТВО И ШУМАРСТВО

ЗЕМЈОДЕЛСТВО И ШУМАРСТВО

92

www.vmro-dpmne.org.mk


За следната 2012 година се планирани нови 130 милиони евра за земјоделците и со тоа ќе се исполнат ветените 500 милиони евра за периодот 20062012, така како што беше ветено и согласно со ветената динамика. Независно од светската криза, Владата во континуитет ги зголемуваше субвенциите за земјоделците. ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ

2006 година – 20 милиони евра 2007 година – 25 милион евра 2008 година – 45 милиони евра 2009 година – 70 милиони евра 2010 година – 100 милиони евра 2011 година – 115 милиони евра 2012 година – 130 милиони евра ВлаДа 2006-2010

260

милиони евра

ВлаДа 2002-2006

милиони евра

СУбВЕНции ВО ЗЕМјОДЕлСТВОТО За 4 гОДиНи

www.vmro-dpmne.org.mk

15

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Го остваруваме тоа што го ветивме во 2006 година. За четири и пол години на земјоделците им се исплатени вкупно 260 милиони евра субвенции, а со сумата од 115 милиони евра кои веќе се исплаќаат за 2011 година, вкупната сума ќе изнесува 365 милиони евра.

93


Дополнително, преку програмата ИПАРД обезбедени се средства во висина од околу 100 милиони евра за поддршка на земјоделството и инвестициите во земјоделството до 2013 година. На тој начин, за субвенции за македонските земјоделци во периодот 20062012 ќе бидат исплатени и повеќе од ветените 500 милиони евра! Започнатиот тренд на пораст на откупните цени од 2007 и 2008 година повторно е воспоставен во 2010 и во 2011 година по намалувањето на ефектите од светската криза. За тутунот, зголемена е просечната откупна цена за 50 денари по килограм или за над 40%, а се воведоа и субвенции за производството на тутун од цели 60 денари по килограм! Просечната откупна цена на тутунот за периодот 2002-2006 година изнесуваше 116 денари по килограм, додека за периодот 20072010 година просечната цена е зголемена на 167 денари по килограм. Во 2010 година постигната е највисока цена за откупување на тутунот и истата изнесуваше 192 денари по килограм. Владата на ВМРО-ДПМНЕ ги исплати ветените, а неисплатени субвенции на претходната влада кон крајот на 2006 година, додека во 2009 година и понатаму 2010 и 2011 година, субвенциите за килограм тутун беа подигнати на рекордни 60 денари по килограм (или 1 евро). Ветено – остварено!

ЗЕМЈОДЕЛСТВО И ШУМАРСТВО

Со поголемиот број на мерки и прилагодување на критериумите кон реалните состојби на земјоделците драстично е зголемен бројот на корисници на субвенциите од 6.000 во 2006 година на 110.000 во 2011 година.

94

Сега субвенциите се стабилни, а единствената измена од година во година е зголемениот износ на поддршка. За споредба, висината на субвенциите по единица производ во 2011 и 2005 се: Субвенција за Житни култури Млеко Грозје Овошје и зеленчук Ориз Сончоглед Овци Кози Пчелно семејство

www.vmro-dpmne.org.mk

Висина на субвенции во 2011 година 8.500 ден./ха (плус 2.500 ден./ха за користење на сертифицирано семе) 3,5 ден./литар (плус 2.700 ден./грло говедо) 40.000 ден./ха 25.000 ден./ха 12.000 ден./ха 12.000/ха 950 ден./грло 850 ден./грло 500 ден.

Висина на субвенции во 2005 година 3.000 ден./ха 0 0 0 0 2.500 ден./ха 150 ден./грло 100 ден./грло 0


Органско производство Подигање на нови лозови насади Подигање на нови овошни насади

Висина на субвенции во 2011 година 30% поголем износ на сите субвенции 140.000 ден./ха за винско грозје и 160.000 ден./ха за трпезно грозје

Висина на субвенции во 2005 година 0%

100.000 ден./ха

25.000 ден./ха

45.000 ден./ха

Континуирано се зголемува вкупната буџетска поддршка на земјоделството. Во 2005 година процентот на средства во буџетот наменети за земјоделството изнесуваше 2,19%, а во 2011 процентот на средства во буџетот наменети за земјоделство изнесува 5,3%. ВлаДа 2006-2010

ВлаДа 2002-2006

60

15

денари килоГрам

денари килоГрам

СУбВЕНции За ТУТУН

Кои се резултатите од зголемените субвенции и средства за земјоделството? За 34% е зголемена вредноста што ја остварува земјоделството во македонската економија. Земјоделскиот бруто -домашен производ од 30.9 милијарди денари во 2005 година е зголемен на 41.3 милијарди. ÈÈ За над 50% е зголемен извозот на македонските земјоделски производи. Во 2005 година беа извезени земјоделски производи во вредност од 278 ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Субвенција за

95


милиони евра, а во 2009 година извозот достигна 358 милиони евра. Трендот на пораст продолжи и во 2011 кога е извозот зголемен за дополнителни 66 милиони евра, и достигна досега рекордни 424 милиони евра! ÈÈ Зголемено е производството на тутун, градинарски производи, грозје и овошје и органското производство, зголемен е бројот на овци и кози, додека кај помалку конкурентните сектори каде што имаше сериозен пад во обемот на производство, истиот е намален или стабилизиран.

Што друго беше направено? Намален е ДДВ за земјоделската опрема, механизацијата и ѓубривата, од 18% на 5% - прва одлука на Владата на Република Македонија во 2006 година. ÈÈ Формирана е и успешно функционира платежната агенција ИПАРД (Агенција за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој), која овозможува непристрасна и независна исплата на државните средства за поддршка на земјоделството. ÈÈ Добиена е акредитација на платежната ИПАРД агенција. Агенцијата доби национална акредитација во март 2009 година, а европската акредитација ја доби во декември 2009 година. Ова беше предуслов за отпочнување на користењето на европските пари за македонското земјоделство. Досега само од два огласа во текот на 2010 година, поддржани се инвестиции во македонското земјоделство и прехранбен сектор во висина од 8 милиони евра. ÈÈ Се спроведуваат активности за формирање на откупно–дистрибутивни центри за поддршка на откупот и извозот на земјоделски производи. Компанијата „Агрокор“ ја почнува реализацијата на откупно-дистрибутивен центар во Струмица, за кој Владата обезбеди целосна логистичка и конкретна финансиска поддршка од 90 милиони денари за инфраструктурно уредување и подготовка на проектна документација. Центарот целосно ќе биде ставен во функција за откуп на градинарски производи во јуни оваа година. Во април 2011, Агрокор купи уште една локација до сегашната за проширување на својот капацитет на 50.000 тони во втората фаза. Од јуни 2011, преку овој центар треба да се откупуваат количини на земјоделски производи кои се околу 20% од вкупното производство во регионот. Покрај тоа, Владата преку програмите за финансиска поддршка, со половина од трошоците кофинансира изградба или проширување на 6 откупно-дистрибутивни центри. Обезбедени се поволни градежни локации за изградба на откупно-дистрибутивни центри на 14 локации во Македонија: Ресен, Гевгелија, Богданци, Кочани, Св. Николе, Росоман, Битола, Облешево, Валандово, Демир Капија, Штип и Врапчиште. 3 од овие локации се веќе продадени на приватни инвеститори

ЗЕМЈОДЕЛСТВО И ШУМАРСТВО

ÈÈ

96

www.vmro-dpmne.org.mk


Од август 2006 – 4.768 ха 2007 - 7.548 ха 2008 - 10.408 ха 2009 - 8.871 ха 2010 - 6.193 ха или, вкупно за периодот од август 2006 до 2011 година доделено е земјиште со површина од 37.788 ха. За разлика од претходниот период, кога се преферираше мал број избрани фирми да поседуваат големи површини земјиште (само 400 корисници користеа 100.000 ха), ова земјоделско земјиште е доделено на нови 3.614 земјоделци. Кога ќе се додаде на овие површини земјиштето дадено на плодоуживање, вкупната површина на земјоделско земјиште, доделена на 4.113 нови земјоделци изнесува 41.450 ха.

• • • • •

Засилена е контролата над незаконското користење на земјиште во државна сопственост, со што е намалена површината на узурпираното земјоделско земјиште. Во периодот пред 2006 година, земјиштето беше делено на големи блокови на нетранспарентен и сомнителен начин. Во изминатите четири и пол години, Државниот инспекторат за земјоделство преку засилени инспекции вршеше зголемена контрола на теренот, при што се раскинуваа неправедно склучените договори и се пристапуваше кон транспарентна прераспределба на ослободеното земјиште. Со интензивните контроли на терен беа откриени многу злоупотреби што резултираше со раскинување на 110 договори за површина од 14.000 ха, кои потоа се доделуваа на оглас на нови корисници. ÈÈ Распределбата на земјиштето во последните четири и пол години се врши согласно со месечни планови, на јавен и транспарентен начин, со законски поставени критериуми за избор и постапка на јавно отворање на понудите. ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

кои треба да започнат со изградба на откупни центри за овошје и зеленчук. Со динамика на градење на најмалку 5 центри годишно се планира значително намалување на проблемот со откупот и со пласманот на земјоделските производи. И на крајот, Владата започна со активностите за изградба на еден откупно-дистрибутивен центар во Ресен за откуп на јаболка и друго овошје со цел да обезбеди поповолни услови за истиот да привлече приватен инвеститор. Досега се направени потребните испитувања на теренот и се подготвува целосната техничка документација. ÈÈ Во соработка со израелска компанија формирано е мешовитото акционерско друштво „Агриленд“ за откуп и извоз на земјоделски производи. ÈÈ Континуирано се спроведува распределба на земјоделското зем­јиш­ те:

97


ÈÈ

ÈÈ

ЗЕМЈОДЕЛСТВО И ШУМАРСТВО

ÈÈ

98

ÈÈ

ÈÈ

За периодот од 2006 до 2010 година се доделени 3.662 ха земјоделско земјиште на плодоуживање на 449 нови земјоделци, претходно социјални категории на население. Во 2008 година на старите плодоуживатели од 2003 година во целост им беа исплатени средствата за придонеси за социјално осигурување во првата година од работењето и еднократната помош во вкупен износ од над еден милион евра, кои им ги имаше ветено минатата влада, но никогаш не ги исплати, туку на плодоуживателите им ги остави само долговите. Во насока на окрупнување и консолидација на земјоделското земјиште, законски се ограничи понатамошното раситнување на земјоделското земјиште помало од 2 ха. Се обезбедија средства за целосно покривање на оперативните трошоци за земјоделците кои сакаат да го разменат земјиштето помеѓу себе и со тоа да го окрупнат. Во 2009 година реализирани се и пробни активности за окрупнување на земјиштето во скопскиот регион, а во тек се подготовки за промоција и проширување на консолидацијата и во други земјоделски региони. Се подготвува сеопфатна национална стратегија за консолидација на земјоделско земјиште. Во 2010 година донесен е Кодексот на добра земјоделска практика, како основа која треба да им помогне на земјоделците во спроведување на исправни методи на земјоделско производство и спроведена е промоција на одржливите земјоделски практики. Овие активности преку советодавните служби продолжуваат и во 2011 година. Во програмата за рурален развој, Владата од уште од 2007 година ги покрива половина од трошоците за инвестиции за користење на обновливите извори на енергија и за енергетска ефикасност на земјоделски стопанства. Дополнително во 2010 година беше реализирана и широка промотивна кампања за користење на обновливите извори на енергија, за енергетска ефикасност и за одржливи земјоделски практики во руралните средини во соработка со Шведската влада и со Светската банка. Набавка и доделување земјоделска механизација под поволни услови. Во периодот 2006-2009 година Владата по најповолни услови (1 година грејс-период и 7 години отплата) им додели на земјоделците 240 трактори и околу 800 парчиња друга приклучна земјоделска механизација (плугови, балирачки, сеалки и сл.). Дополнително, преку програмата за рурален развој со кофинасирање во висина од 50% неповратна помош од државата, за четири години земјоделците набавија нови 700 трактори и 1.400 парчиња друга земјоделска механизација.

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

За периодот од 2006 до 2010 година извршено е чистење на вкупно 319.639 метри одводни канали. Во 2011 година се планира чистење на дополнителни 60 километри. Пред 2006 година оваа активност беше целосно запоставена, што беше основна причина за честото поплавување на земјиштето и предизвикување на огромни штети на земјоделското население. Континуирано се спроведува најголемата акција за пошумување во Југоисточна Европа - акцијата „Ден на дрвото“! Владата на Република Македонија, во соработка со невладините организации и со граѓаните, секоја година реализира масовни акции за пошумување на Република Македонија преку акцијата „Ден на дрвото“. Во 2008 година се засадени 2.560 ха, 2009 година нови 3.915 ха, 2010 година - 2.017 ха, и 2011 година на пролетната акција на Денот на дрвото се засадени 744 ха. Досега преку оваа акција Македонија е побогата за 9.236 ха зелена површина. Дополнително преку редовната програма за Проширена репродукција на шумите во периодот од крајот на 2006 година до 2010 година се засадени вкупно 3.000 ха нови шумски површини (или по околу 600 ха годишно). Само за споредба, во 2004 година, кога претходната влада бележи издвојување на најголем износ средства за пошумување, пошумени се само 955 ха. Извршена е набавка на 3 најсовремени авиони од типот „аир-трактор“, специјализирани за гаснење пожар на шумски површини. Набавени се и 30 нови противпожарни возила, кои се распределуваат на општините во Република Македонија. Дел од овие возила се специјализирани за гаснење на пожари во планински региони. Во соработка со Јапонската банка за меѓународна соработка заврши првата фаза од проектот Злетовица, наменет за искористување на водите од сливот на реката Злетовица. Овој проект, чија вкупната вредност на изнесува 105 милиони евра, претставува најголемата капитална инвестиција во оваа област во Република Македонија. Досега се инвестирани 70 милиони евра. Хидросистемот Злетовица ќе обезбеди вода за пиење за 100.000 жители во регионот. Започнати се подготовките за втората фаза за доизградба на водоводната мрежа во должина од 75 км, како и изградба на асфалтен пат во должина од 25 км, по што ќе започне реализацијата на третата фаза, која вклучува изградба на седум минихидроцентрали. Втората фаза на проектот треба да се реализира до 2014 година. Комплетирана е првата фаза од Програмата за наводнување на јужната долина на реката Вардар, со која изграден е и рехабилитиран систем за наводнување на 4.500 ха во најземјоделските региони на јужниот дел на Република Македонија. Владата потпиша договор за заем за отпочнување на

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

99


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ЗЕМЈОДЕЛСТВО И ШУМАРСТВО

ÈÈ

100

ÈÈ

ÈÈ

инвестициски активности за втората фаза од овој капитален систем со кој ќе се изгради систем за наводнување на нови 4.500 ха земјоделско земјиште. Активностите за изградба на Хидросистемот Лисиче се завршени и истиот е ставен во функција на снабдување со вода на Велес и наводнување на дел од околните земјоделски површини. Со 10 милиони денари започнати се активностите за проектот Хидросистем Оризарска Река (изработка на идеен проект, изведбен проект и главен проект). До крајот на годината ќе се почнат активности за изградба на хидросистемот. Започната е изработка на техничка документација за Брана Конско на ниво на основен проект. Целта на овој проект е да обезбеди водоснабдување на Гевгелија и наводнување на поголеми земјоделски површини во истиот регион по гравитациски пат, со што треба да се замени скапиот начин на обезбедување на вода со пумпи на електрична енергија. Се имплементира проектот Изградба на околу 100 нови винарии на државно земјоделско земјиште. Целта на овој проект е да се изградат нови винарски визби кои треба да обезбедат зголемен откуп на вишокот на винско грозје, а истовремено ќе претставуваат и јадро на еден поширок концепт на развивање вински и рурален туризам. Агенцијата за поттикнување на развојот на земјоделството обезбедува бесплатни стручни совети и помош на земјоделците на терен, особено при пополнување на барањата за субвенции, зголемување на информираноста на земјоделците и примена на поефикасни производни методи на земјоделско производство. Извршена е реформа на правната и институционалната рамка, како неопходен предуслов за спроведување на развојните политики во земјоделството. Проблемите што постоеја пред 2006 година, сега се надминати со донесување на сите клучни закони од областа на земјоделството, руралниот развој и безбедноста на храната. Овие закони се целосно усогласени со законодавството на ЕУ, за што државата континуирано добива позитивни критики од страна на Европската унија. Привршува реализацијата на петгодишниот Проект за зајакнување на земјоделството и пристап кон Европската унија, со кој преку средствата од 15 милиони евра обезбедени од Светската банка се поддржа имплементацијата на сите клучни реформски процеси како што се: формирање на новата платежна агенција, обновување на објектите на институциите, инвестиции во информациските системи во земјоделството од европски тип кои треба да обезбедат полесно и посигурно спроведување на постапките за аплицирањена за земјоделската поддршка.

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Донесена е нова систематизација, усогласена со потребите за имплементација на новите европски политики во земјоделството, со која се формирани посебни одделенија за поддршка на новите информатички системи кои се воспоставуваат. Привршува изградбата на новата зграда на Министерството, како и реконструкцијата на 10-те најголеми подрачни единици низ државата, со што ќе се подобрат условите во кои земјоделците ги оставруваат мерките на поддршка, а ќе се зголеми и ефикасноста на администарцијата. Воспоставен е Единствен регистер на земјоделски стопанства, во кој се евидентирани над 100.000 фарми. Системот за идентификација на земјишни парцели е во финална фаза на имплеменатција (по веќе реализираните услови на авионско снимање на територијата на државата, на изработка на ортофото снимки и набавка на потребната опрема). Мрежата на сметководствени податоци на фарма (ФАДН) веќе обезбедува економски и финансиски податоци од 600 земјоделски стопанства за потребите на Министерството и земјоделците, а Пазарниот информативен систем функционира со редовно доставување неделни и месечни извештаи за движење на цените на вебстраницата на Министерството. ИПАРД-планот за поддршка на македонското земјоделство е подготвен и е одобрен од ЕУ во 2007 година. Во тек се континуирани активности за воведување нови мерки или подобрување на постојните за поголем опфат на земјоделци и други корисници и подобро искористување на расположливите средства. Завршена е изградбата на објектите за ветеринарна и фитосанитарна контрола на граничниот премин Табановце, во согласност со насоката на ЕУ за исполнување на стандардите од европската легислатива што се однесува на исполнувањето на ветеринарните и фито-условите за увоз и транзит на стоки од растително и од животинско потекло, како и за увоз и транзит на живи животни. Во насока на поддршка на економското здружување на земјоделците, во програмите за поддршка предвидени се и се имплементираат мерки за поддршка на формирање и функционирање на земјоделски задруги преку покривање на 80% од трошоците за плата на раководителот, сметководство и за обука на членовите на задругата. Ваквата поддршка ја користат во просек 15 задруги годишно. Заради целосно информирање на земјоделците за нивно здружување, Министерството, во соработка со Холандската агенција за развој, подготви Прирачник за формирање и функционирање на земјоделски задруги.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

101


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ЗЕМЈОДЕЛСТВО И ШУМАРСТВО

ÈÈ

ÈÈ

102

ÈÈ

Обезбедена е 24 часовна ветеринарна контрола на граничните премини Табановце и Богородица, со што се олесни и се забрза транзитот и извозот на земјоделските производи надвор од земјата. Укинато е издавањето на решенија на централно ниво со кои се дозволува увоз на производи од животинско потекло во Република Македонија. Сега овие решенија се издаваат на граничните премини, со што се надмина постапката која претходно траеше еден месец. Либерализиран е пазарот на ветеринарните услуги. Создадовме законски услови за издавање на здравствени уверенија кај сите 100 регистрирани ветеринарни станици, за разлика од досега, кога истите беа достапни само преку 33 станици избрани на тендер. Укинати се одобренијата за увоз на семенски и саден материјал во Република Македонија и обезбедено е автоматско прифаќање на регистрираните сорти во Европскиот сортен каталог, со што се либерализира увозот на квалитетен европски семенски материјал во земјата, се обезбедува побрзо минување на пратките и збогатување на асортиманот на сортите на земјоделски видови. Формирана е Агенција за ветеринарство и храна која треба да обезбеди интегриран пристап при контролата и надзорот на здравствената исправност на прехранбените производи. Донесен е Законот за земјоделството и рурален развој со кој заради посигурен откуп се регулира пазарот на земјоделските производи, се пропишуваат потребните услови за регистрирање на откупувачите, а се пропишува и задолжително постоење на договори меѓу откупувачите и земјоделците. Овозможено е лицата што имаат засадено повеќегодишни култури на државно земјиште без договор (или со истечен договор) правно да го регулираат неговото користење. Со новиот Закон за земјоделско земјиште се дава можност и да се легализираат градби за земјоделска намена (штали, амбари, магацини за земјоделски производи) на земјоделско земјиште што преставуваше проблем и за искористување на средствата од програмата ИПАРД. По донесување на законот се објави првиот оглас за доделување на земјиште со јавен повик во три катастарски општини од Тиквешијата. Со измените на Законот за вино се уреди прометот и заштитата на квалитетот на виното по европски терк и се пропиша обврска винарските визби да мора да ги имаат исплатено обврските кон лозарите доколку сакаат да продолжат да произведуваат вино.

www.vmro-dpmne.org.mk


Донесен е Законот за квалитет на земјоделски производи со кој за прв пат во Република Македонија се пропишуваат класите на квалитет на земјоделските производи и заштитата на квалитетот и географското потекло согласно со европските стандарди. ÈÈ Во тек се активности од 15 проекти финансирани од Првата компонента на програмата ИПА за промоција на системот за идентификација на земјишни парцели, уредување на пазарите со земјоделски производи и политика на агроеколошки мерки со кои треба да се зголеми административниот капацитет на надлежното министерство. ÈÈ Преку програмата АгБиз на УСАИД се реализира поддршка на организирањето на винарскиот сектор во државата во ново здружение „Вина од Македонија“ и промоција на македонските вина на повеќе европски пазари.

ПРОЕКТИ ОД ПРОГРАМАТА ШТО СЕ ЗАПОЧНАТИ И ЧИЕ СПРОВЕДУВАЊЕ Е ВО ТЕК ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

Пласман на земјоделски производи – откупни центри. Обезбедувањето на поволни услови за привлекување на домашни и странски компании за инвестирање во откупни центри останува континуирана активност во следниот период. Одземање на земјоделското земјиште од оние што не го користат или оние што ги злоупотребуваат договорите. Процесот по 2007 година се одвива континуирано, а ослободеното земјиште се огласува на редовните огласи. Воведување на политиката на окрупнување на земјоделското земјиште е долготраеен процес кој е започнат и за кој се воведени мерки на поддршка што треба да се интензивираат во следниот период. Целосното воспоставување на Системот за идентификација на земјишни парцели е влезен во последната фаза на имплементација. Поддршка на активностите за промовирање на карактеристични национални брендови на земјоделски производи и нивна промоција на надворешните пазари. Финансиската поддршка за заштита и промоција на квалитетот на нашите производи е обезбедена, а во понатамошниот процес треба да се зголеми информираноста на земјоделците за пријавување на заштита на квалитет и негово користење.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

103


ПРОЕКТИ ОД ПРОГРАМАТА ШТО НЕМА ДА СЕ РЕАЛИЗИРААТ ЗАРАДИ ПОНУДА НА ПОДОБРИ РЕШЕНИЈА Подобрување на пласманот и маркетингот на земјоделските производи. Трансформација на ЈП Агроберза во Стокова берза нема да се реализира. Подобрување на маркетингот со земјоделски производи ќе се врши преку веќе преземени мерки, кои ќе се интензивираат во следниот период со цел привлекување на приватни инвестиции во откупно-дистрибутивните центри.

ЗЕМЈОДЕЛСТВО И ШУМАРСТВО

ÈÈ

104

www.vmro-dpmne.org.mk


105

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011


МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА ЕДНАКВИ МОЖНОСТИ

МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА ЕДНАКВИ МОЖНОСТИ

106

www.vmro-dpmne.org.mk


Пензиите се зголемени во просек за 33.5%, а најниските за 40%! Во 2006 година најниската пензија беше 4.023 денари, а во декември 2010 година 5.634 денари, што претставува зголемување за 40%. Од јули 2006 година до декември 2010 година просечната пензија се зголеми за 33.5%, од 7.683 денари во 2006 година на 10.273 денари во 2010 година. ÈÈ Просечната нето-плата во Република Македонија е зголемена за 61%! Нето-платата во 2006 изнесуваше 12.600 денари, а во 2010 таа достигна сума од 20.303 денари. ÈÈ Платите во јавниот сектор во 2007 и во 2008 година беа зголемени за по 10%, а третото зголемување за 10%, кое беше одложено поради светската економска криза, ќе се реализира по целосното завршување на светската криза. ÈÈ

ВлаДа 2006-2010

ВлаДа 2002-2006

33,5%

0% ВиСиНа На ПРОСЕЧНа ПЕНЗија

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Согласно со одредбите од Уставот, според кои Република Македонија е социјална држава, како и идеолошките и програмските определби на ВМРО-ДПМНЕ, Владата им посветува особено внимание на ранливите групи на македонското население. За подобрување на нивниот стандард, Владата во неколку наврати ги зголеми паричните и другите надоместоци за овие граѓани што се издвојуваат од Буџетот.

107


ВлаДа 2006-2010

ВлаДа 2002-2006

2 X 10%

0%

МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА ЕДНАКВИ МОЖНОСТИ

ЗгОлЕМУВаЊЕ На ПлаТиТЕ

ВлаДа 2006-2010

ВлаДа 2002-2006

108

2.140

1.700

денари месеЧно

денари месеЧно

СОцијалНа ЗаШТиТа

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

За 26% е зголемен износот на социјалната помош! Еден носител на правото на социјална заштита во 2006 година добивал 1.700 денари, додека заклучно со 2011 година износот е зголемен на 2.140 денари, со соодветно зголемување по бројот на членовите. За 27% е зголемен износот на постојаната парична помош. Износот за еден носител на правото на постојана парична помош во 2006 година е 2.519, додека заклучно со 2011 година е 3.210 денари, со соодветно зголемување по бројот на членовите. За 28% е зголемен износот на правото за помош и нега од друго лице. Во 2006 година правото за 1. група изнесува 3.275 денари, додека заклучно со 2011 година се зголемува на 4.185 денари. За 2. група во 2006 година износот е 2.897 денари, а истиот износ заклучно со 2011 година се зголемил на 3.702 денари. За 78% е зголемен износот на паричната помош за лице што до 18 години било дете без родители и родителска грижа. Во 2006 година правото изнесувало 3.149 денари, додека заклучно со 2011 година ова право изнесува 5.600 денари. За 9 пати е зголемена паричната помош за децата без родители. За децата без родители и родителска грижа што по полнолетството ја напуштиле установата или згрижувачкото семејство, еднократната парична помош е зголемена на 180.000 денари, споредено со 20.000 денари претходно.

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

109

www.vmro-dpmne.org.mk


ВлаДа 2006-2010

3.210 денари месеЧно

ВлаДа 2002-2006

2.519

денари месеЧно

МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА ЕДНАКВИ МОЖНОСТИ

ПРаВО На ПОСТОјаНа ПаРиЧНа ПОМОШ

110

ВлаДа 2006-2010

4.185 денари месеЧно

ВлаДа 2002-2006

3.275

денари месеЧни

ПРаВО За ПОМОШ и НЕга ОД ДРУгО лицЕ

www.vmro-dpmne.org.mk


180.000 денари

ВлаДа 2002-2006

20.000

денари

ПОМОШ За ДЕца бЕЗ РОДиТЕли ÈÈ

Отворени се 36 народни кујни од 2006 до 2010 година. Со овој проект се опфатени повеќе од 3.500 корисници во десетици градови во Република Македонија, за кои на дневна основа се обезбедени три оброци. • Континуирано се врши деинституционализација на штитениците од Специјалниот завод во Демир Капија. Досега се отворени 10 станбени единици во Скопје и во Неготино за лица со посебни потреби со помош и поддршка на заедницата, со тенденција за постојан пораст на нивниот број.

Реализирано е ветувањето за парична поддршка за секое третородено дете. Согласно со законот, секоја мајка за третородено дете во период од 10 години прима месечен паричен надомест од државата во висина од 8.048 денари. Овој месечен надомест ќе се усогласува со порастот на трошоците за живот за претходната година објавени од Државниот завод за статистика за тековната година. ÈÈ Реализирано е ветувањето за парична поддршка за секое четвртородено дете. Сите мајки што родиле четврто дете ќе добиваат доживотна парична помош (еден вид пензија) во висина од 8.000 денари месечно, по навршувањето на 62 години живот на мајката, под услов мајката да е невработена, да не може да оствари право на пензија, да се грижела за децата ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ВлаДа 2006-2010

111


до нивната 18-годишна возраст и да не ѝ е одземено родителското право над ниту едно од децата. ВлаДа 2006-2010

ВлаДа 2002-2006

8.048

0

МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА ЕДНАКВИ МОЖНОСТИ

денари месеЧно

112

денари месеЧно

ПОДДРШка За ТРЕТО ДЕТЕ ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Поедноставена е постапката за добивање помош за новородено дете. Се реализира проектот Бањско-климатска рекреација на пензионерите. Со овој проект во текот на секоја година на бањско-климатска релаксација ќе отидат околу 10.000 пензионери. До сега се испратени најмалку 18 групи пензионери од сите градови во Република Македонија. Се реализира проектот СОС-маркети. Во периодот на најсилното влијание на економската криза, Владата во соработка со неколку компании отвори СОС-маркети. Овој проект беше наменет за социјално најзагрозените категории граѓани. Зголемен е износот на цивилната инвалиднина за 50% и таа е изедначена со воената инвалиднина. Со овој потег на Владата, Република Македонија влезе во рамките на групите на европски држави во кои ова право беше изедначено од почетокот. Континуирано се спроведува акцискиот план за изградба на пристапни рампи за лицата со инвалидност во јавни објекти на локално ниво.

www.vmro-dpmne.org.mk


ВлаДа 2002-2006

10.000

0

бРОј На ПЕНЗиОНЕРи кОи ЌЕ МОЖаТ Да кОРиСТаТ бЕСПлаТНО баЊСкО лЕкУВаЊЕ и РЕкРЕација ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ ÈÈ

Успешно функционираат 22 дневни центри за лица со посебни потреби. Во текот на 2009-2010 отворени се вакви центри во Струмица, Кратово, Валандово и во други градови, со цел да се обезбеди соодветна грижа за ови лица и нивна социјализација. Воведен е системот за електронски избор на посвоители на деца. Со овој проект ќе се овозможи транспарентен, професионален и одговорен метод за избор на потенцијалните посвоители на деца. Континуирано се работи на развој на мрежата на згрижувачки семејства во Република Македонија. Згрижувачките семејства добиваат финансиски стимуланси од страна на државата. Конкретната бројка е 140 згрижувачки семејства, во кои се сместени 216 деца. Отворен е Малиот групен дом во Берово. Во негови рамки е деинституционализирана првата група деца од домот за деца без родители „11 Октомври“. Во завршна фаза на формирање се дневните центри за деца од улица во Битола, Прилеп и во Охрид. Во завршна фаза на реализација е отворањето транзитен центар за 24-часовно сместување деца од улица. Во моментот функционираат 2 дневни центри под капата на Министерството и 3 дневни центри за деца од улица, раководени од страна на невладин сектор.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ВлаДа 2006-2010

113


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА ЕДНАКВИ МОЖНОСТИ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

114 ÈÈ ÈÈ

Реализиран е проектот за вклучување на децата-Роми во предучилишното образование. Досега со неговата имплементација во градинките се вклучени повеќе од 370 деца од ромски семејства. Овој проект се реализира во соработка со 18 општини. Во тек е изградба на градинка во општината Аеродром, која треба да биде готова на крајот на 2012 година. Отворањето на новата градинка во Ѓорче Петров ќе се изврши до крајот на 2011 година. Од септември 2010 започна реализацијата на проектот Енергетска сиромаштија. Проектот опфаќа субвенционирање на електрична енергија и други видови енергенси за над 50.000 најзагрозени домаќинства, во износ од 10 евра по семејство. Ги намаливме акцизите на нафтените деривати заради ублажување на нафтениот удар на светските берзи, со што цените на овие енергенси значително се намалија. Реализиран е проектот Условени парични трансфери. Со овој проект е предвидено да им се дава финансиска поддршка на социјално загрозените семејства од 12.000 денари годишно, под услов нивните деца редовно да одат во училиште. Донесена е Националната стратегија за интеграција на бегалците, стратегиски документ, со кој ќе се овозможи усовршување на целокупниот систем за интеграција на бегалците. Отворен е Прифатниот центар за азиланти. Центарот е со комплетен капацитет за прифаќање на 150 лица. Овој проект е реализиран со поддршка на Европската агенција за реконструкција. Донесен е Законот за малолетничка правда. За прв пат казнувањето малолетнички сторители на кривични дела не се врши репресивно, туку на малолетното лице и на неговото семејство им се дава можност за поддршка од страна на стручни лица за соодветна ресоцијализација и реинтеграција. Донесен е акцискиот план за превенција и справување со сексуалната злоупотреба и педофилијата. Реализирани се повеќе активности насочени кон брза и рана идентификација на деца-жртви на сексуална злоупотреба и работа со нив. Основана е и националната СОС-линија за пријавување сексуална злоупотреба на деца и педофилија. Континуирано се спроведува Националната стратегија за заштита од семејно насилство. Во соработка со УНДП се спроведуваат пилот-проекти во 5 општини, преку економски програми за вклучување на жртвите на се-

www.vmro-dpmne.org.mk


ПРОЕКТИ РЕАЛИЗИРАНИ ВО СОРАБОТКА СО ОПШТИНИТЕ Општина Кочани ÈÈ

Изградена е зграда за домување за лица со понизок социјален статус.

Општина Крива Паланка ÈÈ

Преку проектот на Владата за ангажирање на 50 невработени лица, општината изврши повеќе активности за санирање на загрозените и руинирани локалитети, како и изградба на инфраструктурни објекти, што резултира со тоа што градското подрачје и приградските населби ги подигнаа стандардите за чиста и уредена еколошка средина. Со шестмесечна акција беа расчистени многуте депонии и санирани деградирани локации, со што Крива Паланка стана почист и поуреден град за живеење, со зелени и уредени површини.

ПРОЕКТИ ОД ПРОГРАМАТА ШТО СЕ ЗАПОЧНАТИ И ЧИЕ СПРОВЕДУВАЊЕ Е ВО ТЕК ÈÈ

Отворање на дополнителни седум дневни центри за лица што злоупотребуваат дрога, како и за бездомници. Отворен е дневен центар за лица што злоупотребуваат дрога. Во Скопје е отворено засолништето за жртви кое е во фаза на осигурување на негова целосна функционалност. Во Битола е отворен дневeн центaр за деца на улица.

НЕ ВЕТИВМЕ, НО РЕАЛИЗИРАМЕ! ÈÈ

Проект за имплементација на социјалната заштита - СПИЛ финансиран со заем на Светската банка. • Проектот, како и активностите во делот на пензиските реформи се во завршна фаза. • Во делот на социјалната заштита во тек е изработка на софтвер за администрирање на сите социјални бенефиции со кој ќе се постигне целосен

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

мејно насилство во нормалните економски текови и за нивно активно вклучување на пазарот на трудот. ÈÈ Успешно функционираат советувалишта за работа со жртви на семејно насилство и Советувалиште за превенција од дрога и други психотропни супстанции за малолетни деца - сторители на криминогени дејства. ÈÈ Обезбедивме месечна поддршка од 18.000 денари за децата без родителска грижа коишто ќе се запишат на додипломски, магистерски и докторски студии.

115


увид, целосна контрола на исплатите и полесно остварување на правата на корисниците. Активности со жените од руралните средини за информирање за нивните права и начин на остварување на правата. Реализирани се активности во Могила, Теарце, Кичево, Крушево, Охрид, Куманово и во Берово. ÈÈ Национална стратегија за борба против сиромаштијата и социјалната исклученост во Република Македонија. Националната стратегија за намалување на сиромаштијата и социјалната исклученост е усвоена од страна на Владата, а во тек е подготовката на оперативните планови за реализација на истата. ÈÈ

НЕРЕАЛИЗИРАНИ ПРОЕКТИ ОД ПРОГРАМАТА СО ОБРАЗЛОЖЕНИЈА Разгледување на можноста, покрај жената и мажот да има право на краткотрајно породилно боледување во првите еден или два месеца по раѓањето на детето, со цел да и помогне на мајката во почетниот период по породувањето, и да се грижи за здравјето на новороденчето и неговите потреби. Реализацијата на ова право на мажот ќе се овозможи во 2013 година. ÈÈ Покривање на најголемиот дел од трошоците за сместување во предучилишни установи, бесплатни оброци, облека и други потреби на децата што живеат во сиромашни семејства. Реализацијата се одложува за 2012 година заради фискални импликации поврзани со справувањето со последиците од светската економска криза.

МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА ЕДНАКВИ МОЖНОСТИ

ÈÈ

116

ПРОЕКТИ ОД ПРОГРАМАТА ШТО НЕМА ДА СЕ РЕАЛИЗИРААТ ЗАРАДИ ПОНУДА НА ПОДОБРИ РЕШЕНИЈА ÈÈ

Разгледување на можноста за воведување на повластена стапка на данок за детска облека, обувки, опрема, храна и хигиенски производи за деца. Од наведените видови добра, а во однос на данокот на додадена вредност, повластена даночна стапка може да се примени само на храна и на автомобилски седишта за деца.

www.vmro-dpmne.org.mk


117

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011


ЕКОНОМИЈА

ЕКОНОМИЈА

118

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

Измена и дополнување на Законот за заштита на потрошувачите – Основна цел е усогласување на законодавството со ЕУ-регулативите и воведување на одредбите за нечесно пазарно однесување и колективна заштита. Закон за надзор на пазарот. Целта на законот е воспоставување на рамка за надзор на пазарот во Република Македонија и Европската заедница и контрола на производи што влегуваат на пазарот. Закон за изменување и дополнување на Законот за техничката инспекција. Целта на донесување на овој закон е поефикасно работење на техничката инспекција и овозможување на странски независни правни лица акредитирани од земји-членки на ЕУ или земји-кандидатки за членство во ЕУ да извршуваат технички прегледи и испитувања. Законот за возила и донесените правилници согласно со законот. Со донесувањето на овој закон и потребните правилници се воспостави правна рамка за одобрување на возила. Истовремено се воспостави систем за овластување на независни правни лица – технички служби што ќе ги вршат испитувањата (хомологација), односно одобрување на возилата. Закон за заштита на конкуренција. Основна цел на Законот е понатамошно хармонизирање на законодавството за заштита на конкуренцијата во Република Македонија со соодветното законодавство на ЕУ, како и подобрување на ефикасноста на постапката и отстранување на детектираните недостатоци и слабости во досегашното постапување на Комисијата за заштита на конкуренцијата. Законот за контрола на државна помош. Основна цел на Законот е понатамошно хармонизирање на законодавството за државна помош во Република Македонија со соодветното законодавство на ЕУ, како и подобрување на ефикасноста на постапката и отстранување на детектираните недостатоци и слабости во досегашното постапување на Комисијата за заштита на конкуренцијата. Спроведување на Националната програма за реструктурирање на челичната индустрија на Република Македонија. Донесена е Стратегија за развој на текстилната индустрија. Основната цел е зголемување на конкурентноста на домашните индустриски капацитети и нивно побрзо и поуспешно вклучување на домашниот и на меѓународниот пазар. Донесена е Стратегија за интелектуална сопственост на Република Македонија 2009-2012.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Градиме систем што овозможува одржлив раст и развој

119


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ЕКОНОМИЈА

ÈÈ

120

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Реализација на Програма за поттикнување на инвестициите на Република Македонија 2007-2010, чија цел беше надминување на административните бариери што се пречки кај инвеститорите, подобрување на деловното опкружување преку започнатите реформи, зголемување на приливот на странски директни инвестиции, зајакнување на институциите надлежни за инвестирањето во државата, овозможување влез на нови технологии и намалување на стапката на невработеност. Подготвена е Програма за поттикнување на инвестициите во РМ за периодот 2011-2014 година. Подготовката на новата Програма е направена во соработка со деловната заедница, инвеститорите и владините институции. Оваа програма претставува дел од Извештајот за инвестициска политика и е компатибилна со Индексот за инвестициски реформи (ИРИ) 2010 на ОЕЦД, како клучна алатка за споредување на прогресот во регионот. Целта на оваа програма е да се подобри инвестициската клима во земјата и да се привлечат повеќе инвеститори. Проширена е структурата на националните метролошки лабратории на Бирото за метрологија, како и нивните калибрациони можности преку набавка на нова лабораториска опрема за маса, притисок, температура и скапоцени метали. Исто така, во овој контекст, набавена е и нова опрема за лабораторија за време и фреквенција во вредност од 805 илјади евра. Со овие инвестиции се овозможува реализација на повеќе национални еталони, се обезбедува следливост на лабораториите за калибрација, како и на контролните лаборатории. Освен тоа, се зголемува и опсегот на метролошките услуги, кои Бирото за метрологија ги испорачува на македонското стопанство. Донесен е стратегискиот документ „Индустриска политика на Република Македонија 2009-2020“ и Програма за имплементација на Индустриската политика во РМ за 2011 година, со основна цел зголемување на конкурентноста на македонската индустрија базирана на знаење, иновации и истражување и соработка, кои водат кон раст и развој. Од 2007 година се донесуваат годишни Акциски планови за намалување на сивата економија, кои се насочени кон повеќе пунктови за одделни области, со посебен осврт на унапредувањето на институционалната рамка. Програми за поддршка на текстилната индустрија во Република Македонија за 2009 и за 2010 година, со основна цел спроведување на компонентите од Стратегијата за ревитализација на текстилната индустрија. Од 2009 година се донесуваат годишни Програми за поддршка и развој на кластерското здружување во Република Македонија, со основни цели: зголемена конкурентност на македонската економија, која ќе води кон економски раст, развој и иновации, вмрежување на компаниите по хоризонтала и по вертикала, во функција на зголемување на нивната конкурентска

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

способност, поврзување со институции, во функција на развој на иновации и екопроизводи. Национална агенда за општествена одговорност на претпријатијата за РМ, 2008-2012, која го одредува просторот на дејствување на сите засегнати страни во временска рамка од 5 години. Во нејзиното промовирање и спроведување учествуваат сите три сектори - јавниот, деловниот и граѓанскиот. Донесена е Стратегија за спроведување на законодавството за соодветните хоризонтални организации (стандардизација, акредитација, метрологија и надзор на пазарот) во областа на движењето на стоките. Донесени се програми за основни геолошки истражувања за 2007, 2008, 2009, 2010 и за 2011 година. Програмите за период 2007-2010 година се реализирани. Целта на овие програми е обезбедување на основни геолошки карти на РМ потребни за планирање за понатамошни детални геолошки истражувања (истражувања за отворање на нови рудници), геотехника, просторно планирање и сл. Донесена е Програма за геолошко-информациски систем (ГИС) за 2007, 2008, 2009, 2010 и за 2011 година, како и набавка на нов софтвер Арц Едитор 1-лиценца, изготвена е програма за обработка и следење на предметите, векторизација на основните геолошки карти во размер 1:100 000 и формирана е базата на податоци. Во областа на реализацијата на проектот МАКПОС, во тек е воспоставување активна ГПС-мрежа на територијата на РМ (систем за прецизно позиционирање и навигација). Поставени се сите предвидени 14 ГПС-перманентни станици. Донесен е Законот за минерални суровини. Донесени се повеќе подзаконски акти, кои имаат значајна улога во уредувањето на материјата, и тоа: 1. Тарифник за утврдување на висината на надоместоците за издавање дозволи и концесии за вршење детални геолошки истражувања и концесии за експлоатација на минералните суровини. 2. Правилник за поблиските услови и начинот на издавање на лиценца и овластување за изведување рударски работи. 3. Правилник за поблиските услови и начин на добивање лиценца и овластување за изработка на рударски проекти. 4. Правилник за видот, содржината и за начинот на подготвување и чување на рударски планови. 5. Правилник за формата, содржината и за начинот на водење на книгата за извршените истражни работи за деталните геолошки истражувања. 6. Правилник за содржина на рударските проекти.

121


7. Правилник за утврдување на поблиските услови и начин на добивање лиценца и овластување за изработка на геолошка документација. 8. Правилник за содржината и начинот на изработката на геолошката документација за вршење на основни геолошки истражувања. 9. Правилник за содржината на геолошката документација за вршење детални геолошки истражувања. 10. Уредба за начинот на вршење технички преглед на рударски објекти и висината на трошоците за вршење технички преглед. 11. Правилник за начинот на водење евиденција на произведените количества минерални суровини. 12. Правилник за класификација и категоризација на резервите на цврсти минерални суровини (во изработка). ÈÈ

ÈÈ

ЕКОНОМИЈА

ÈÈ

122

ÈÈ ÈÈ

Донесена е програма за експлоатација и одржливо искористување на минералните суровини за 2008 и за 2009 година. Во рамките на овие програми се направени проектни документации, дополнителни геолошки истражувања на јагленовите наоѓалишта „Лавци“ – Ресен и „Неготино“, изработени се Елаборати за рудни резерви за јагленовите наоѓалишта „Лавци“ – Ресен и „Неготино“ - Неготино, како и анализа на постојната документација од аспект на постоење на потенцијал во РМ за истражувања за нафта. Донесени се Програми за детални геолошки истражувања на енергетски минерални суровини за 2010 и за 2011 година, при што во 2010 година се изработи Физибилити-студија за почеток за експлоатација на јаглен од јагленовото наоѓалиште „Неготино“ – Неготино. Исто така се изработени и проекти за дополнителни детални геолошки истражувања за јаглен во рамки на јагленовите наоѓалишта „Звегор – Стамер“ – Делчево, „Панчарево“ – Берово и „Лавци“ – Ресен. Донесени се програми за детални геолошки истражувања за 2008, 2009 и за 2010 година, а врз основа на кои на транспарентен начин на јавен повик се доделени простори т.е. се склучени 127 договори за концесии за вршење на детални геолошки истражувања. Донесена е Програмата за заштита на потрошувачите за периодот 20112012 година. По потпишувањето на Дополнителниот протокол со Анекс 3 кон ЦЕФТА 2006, од страна на земјите-членки на ЦЕФТА, со кој се регулира натамошната либерализација на трговијата со земјоделско-прехранбените производи, следи процес на негова ратификација, а потоа и имплементација на договорената либерализација.

www.vmro-dpmne.org.mk


Република Македонија, согласно со рангирањето од страна на тимот Doing business на Светска банка е прва земја во Европа и во Централна Азија по брзина на отворање бизнис, а петта во светот. Единствено Канада, Австралија, Нов Зеланд и Сингапур се земјите кои до 1.1.2011 година имаат побрз влез на пазарот од аспект на основање, регистрирање, отворање сметка и започнување бизнис со деловниот потфат (трговското друштво). Во тој правец, земјата од 1.02.2011 година преку проектот Едношалтерски систем фаза 2, разви софтверско решение за онлајн-регистрирање на трговско друштво за што единствено ќе биде потребно корисникот да има валидна кредитна картичка. Преку процесот на онлајн-регистрација, основачот ќе може да користи свој постоен или да купи нов електронски потпис и со користење на Интернет-технологија и пополнување на апликација со англиска поддршка од кое било место на светот може да отвори трговско друштво во Република Македонија.

Европска интеграција Усвоен е Законот за изменување и дополнување на Законот за трговските друштва, со кој се овозможи усогласување со Директивата 32007L0036 за остварување на правата на акционерите во друштвата чии акции котираат на берза, како и подобрување на правната рамка за водење бизнис во Република Македонија. ÈÈ Усвоен е Законот за изменување и дополнување на Законот за трговските друштва со кој се овозможи усогласување со Директивата 32005L0056 за прекугранично спојување на трговски друштва, односно спојување на македонските трговски друштва со трговските друштва од Европската унија по иста правна постапка. ÈÈ Усвоен е Законот за европски друштва, во кој се вградени одредбите од Регулативата за Статутот на Европското друштво 32001R2157 и Директивата 32001L0086 за учеството на вработените во Европското друштво. ÈÈ Усвоен е Законот за изменување и дополнување на Законот за едношалтерски систем и за водење на трговскиот регистар и регистарот на други правни лица. Со овие измени се овозможи усогласување на правилата за регистрација на трговските друштва со Директивата 32003L0058 и се овозможи електронско поднесување на сите документи при упис на основани трговски друштва во трговскиот регистар. Со овие измени се предвиди можноста потребните документи да бидат подготвени во електронска форма и потпишани со електронски потпис наместо нотарски заверени во ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Подобрување на деловното окружување

123


писмена форма. Со тоа овој закон целосно е хармонизиран со Директивата 32003L0058. ÈÈ Донесен е закон за градежни производи, правилници и стандарди што го следат законот (377 основни стандарди и стандардизациски документи).

Институционална рамка Во рамките на проектот Едношалтерски систем фаза 2 во вкупна вреденост од 3.1 милиони подготвени се и пуштени се во употреба при Централниот регистар следните софтверски решенија: ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ

ЕКОНОМИЈА

ÈÈ

124

Електронско поднесување документи за упис во трговскиот регистар (Електронско регистрирање трговски друштва), Електронско следење на стечајните постапки, Електронско поднесување документи во регистарот на лизинг, Електронско поднесување документи во заложниот регистар, Електронско пријавување на првите вработувања при регистрација на трговски друштва (М1 и М2), Електронски регистар на лица на кои им е забрането да управува��т и да основаат трговски друштва, Софтвер за електронско поднесување на годишни сметки на трговските друштва во регистарот на годишни сметки, Хардверска платформа за Едношалтерскиот систем фаза 2 (систем за спас на база на податоци на Централниот регистар на Република Македонија).

Централниот регистар со своите приближно 300 вработени има развиено комплетна електронска инфраструктура за овозможување брз и ефикасен упис во надлежните регистри при што согласно со тарифникот на услуги секоја од услугите чини колку административниот трошок за реализација на истата. Од 2008 до 2011 година цените за услугите што ги дава Централниот регистар се намалени во просек од 70% до 80%.

ПРОЕКТИ ОД ПРОГРАМАТА ШТО СЕ ЗАПОЧНАТИ И ЧИЕ СПРОВЕДУВАЊЕ Е ВО ТЕК ÈÈ

Отворен е новиот површински јагленокоп Брод Гнеотино. Експлоатацијата од истиот во 2011 година е на ниво од 900 илјади тони, а во 2012 година се очекува екплоатацијата да биде на ниво на предвидените количини од 2 милиони тони јаглен годишно. Едновремено, во 2008 и

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

Извештај за инвестициската политика во Република Македонија е во финална фаза. УНКТАД го изработи Извештајот за инвестициска политика во Република Македонија со цел привлекување на повеќе и поквалитени инвестиции во земјата. Во подготовката на Извештајот зедоа учество јавниот, приватниот и граѓанскиот сектор. Извршено е истражување и направени се анализи во врска со климата за инвестирање, трендовите на странските инвестиции, законската рамка и нивното влијание врз економијата во Република Македонија. Се предвидува финалниот Извештај за инвестициската политика да се презентира заедно со Програмата за поттикнување на инвестициите во РМ за периодот 2011-2014 година по нејзиното усвојување од страна на Владата на РМ до крајот на месецот мај.

Во тек е реализацијата на ИПА 2008 - Регионален проект за инфраструктура на квалитетот за Западен Балкан и за Турција. Клучна цел на проектот e со предвидените активности да се зајакне способноста на телата за инфраструктура на квалитетот: акредитација, стандардизација, метрологија, надзор на пазарот и во делот на оцена на сообразноста, да се обезбедат услуги на индустријата, со што ќе се овозможи слободно движење на стоките со земјите на ЕУ и ЕФТА и да се подготват земјите за идните преговори со ЕУ за пристапување. ÈÈ Во тек се активности за изработка на Дигитална топографска карта на РМ во размер 1:25 000. Досегашните активности овозможија да бидат покриени 80% од територијата на Република Македонија, а до крајот на 2011 година ќе биде покриена целата територија на државата. ÈÈ Проект 3Д веб-сервис. Во тек е реализацијата на првата фаза на вебпорталот ГИС. ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

во 2009 година е изработена инвестициско-техничка документација, а во 2010 година отпочна отворањето на подинската јагленова серија во постојниот рудник за јаглен Суводол. Основна цел на овој проект е преку заедничка работа на трите јагленови копови да се обезбеди доволно количество лигнит за непречена работа на ТЕЦ Битола во следните 25 години. Вкупната вредност на проектот е 94 милиони евра. Паралелно со експлоатацијата на овие јагленови копови ќе се работи на истражување на други јагленови извори на територијата на државата (Поповјани, Мариово, Неготино и Живојно) во функција на непречена работа на постојните термоелектрични централи и изградба на нови.

125


ЕНЕРГЕТИКА

ЕНЕРГЕТИКА

126

www.vmro-dpmne.org.mk


Еден од клучните приоритети за обезбедување раст на економијата се вложувањата во енергетиката. Таа ја претставува движечката сила за која ќе имаме сè поголема потреба, нешто што претставува глобален тренд и прашање. Затоа Владата во континуитет спроведува активности и проекти од областа на енергетиката: ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Донесен е Законот за енергетика, со кој се овозможува постепена либерализација на пазарите на енергија, безбедно сигурно и квалитетно снабдување на потрошувачите со различни видови енергија, промоција на енергетската ефикасност, обновливите извори на енергија и друго. Донесена е Стратегија за развој на енергетиката на Република Македонија до 2030 година, која ги содржи стратегиските определби за развој на енергетскиот потенцијал на земјава во следните 20 години. Донесена е Стратегија за обновливи извори на енергија на РМ до 2020 година која содржи механизми и начин за зголемено воведување на обновливите извори на енергија во финалната потрошувачка на енергија во Република Македонија, a исто така и го определува вкупниот потенцијал за можно искористување на обновливите извори на енергија во енергетски цели. Донесена е Стратегијата за унапредување на енергетската ефикасност во Република Македонија до 2020 година, со која се определува политиката за ефикасно користење на енергијата во периодот до 2020 година. Донесен е првиот Акциски план за енергетска ефикасност на Република Македонија до 2018 година, со кој се определуваат мерки и активности за подобрување на енергетската ефикасност во Република Македонија, периоди за нивна реализација, носители за одделните активности, потребни финансиски средства и извори за нивно обезбедување. Овозможивме да се изгради гасната централа ТЕ-ТО во Скопје, приватна странска инвестиција со вкупна вредност  од 180 милиони евра. Со тоа ја добивме првата комбинирана гасна електроцентрала во Македонија, со инсталирана моќност од 220 МW за прoизводство на електрична енергија и 160 МW за производство на топлинска енергија. Проектот за градење на капацитети за системи за мониторинг, верификација и евалуација на политиките за енергетска ефикасност во Jугоисточна Европа, во однос на процесот на пристапување кон Европската унија е финансиран од отворениот регионален фонд за енергетика на ГИЗ (GIZ ORF-E) и е наменет за државите потписнички на Договорот

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Енергетската иднина се обезбедува!

127


за енергетска заедница. Целта на овој проект е да воспостави систем за следење на реализацијата на Акциските планови за енергетска ефикасност, преку дефинирање на методологија за собирање податоци во врска со енергетската ефикасност, начинот на пресметка на заштедите на енергија и модели на извештаи кои ќе треба да се доставуваат до Енергетската заедница и Европската комисија. Дополнително, во рамки на овој проект е обезбедена техничка поддршка за Република Македонија за изработка на Правилник за енергетска контрола, Правилник за означување на потрошувачката на енергија и другите ресурси за производите што користат енергија и Уредба за еко-дизајн. Проектот ќе се спроведува во периодот до декември 2011 година. ÈÈ Во ноември 2010 година започна да се реализира кампања за подигање на јавната свест и едукација – Штедете електрична енергија. Таа се спроведува преку електронските и печатените медиуми, преку организирање на предавања во основните училишта за начинот и можностите за штедење на електрична енергија, организирање на трибини по градовите/општините и друго. ÈÈ Во 2010 година се донесени: • Правилник за начин за стекнување статус повластен производител на електрична енергија произведена од високоефикасни комбинирани постројки, како и содржината, формата и начинот на водење на регистар на повластени производители на електрична енергија произведена од високоефикасни комбинирани постројки; • Правилник за начинот на издавање гаранции за потекло на електрична енергија произведена од високоефикасни комбинирани постројки, како и содржината, формата и начинот на водење на регистарот на издадени гаранции за потекло на електрична енергија произведена од високоефикасни комбинирани постројки. Во 2009 година донесен е Правилник за начинот за стекнување статус повластен производител на електрична енергија произведена од обновливи извори на енергија, како и содржината, формата и начинот на водење регистар на повластени производители на електрична енергија произведена од обновливи извори на енергија. ÈÈ Завршена е санацијата на постојниот багер од рудникот Суводол. Финансиските средства се во износ од 8.2 милиона и се обезбедени од АД ЕЛЕМ. ÈÈ Континуирано се преземаат активности за модернизација на ТЕЦ Битола. Првата фаза на модернизацијата на ТЕЦ Битола (модернизација на турбините и генераторите со автоматизација), со очекувано зголемување на инсталираната моќност за најмалку 8.3 MW по блок, односно вкупно 24.9 MW, во вредност од 56 милиони евра, почна на 15.12.2009 година. Во текот на 2010

ЕНЕРГЕТИКА

ÈÈ

128

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Во тек е процесот на реализација на првиот ветерен парк во Богданци. Проектот ќе биде финансиран преку кредит во висина од 32.9 милиони евра од германската банка КфВ, за што е веќе потпишан и договор помеѓу АД ЕЛЕМ и банката. Дополнителните средства во висина од околу 22 милиони евра за реализација на целиот проект ќе ги обезбеди АД ЕЛЕМ. Со овој проект ќе се зголеми производството на електрична енергија од обновливи извори за околу 100 GWh и ќе се намали увозот на елект��ична енергија во земјата. Во ноември 2009 година се пуштени во работа двата реконструирани турбоагрегата во подружницата „Енергетика“. Вкупната вредност на инвестицијата изнесуваше 3.6 милиони евра. Предмет на инвестицијата беше модернизација на старите турбини, произведени во периодот од 1964 до 1966 година, кои со години не беа во функција и кои по реализацијата на проектот работат во когенеративен режим, односно комбинирано произведуваат електрична и топлинска енергија. Со реализацијата на проектот, АД ЕЛЕМ дополнително доби на располагање 30 MW инсталирана моќност, со можност за годишно производство од 160 GWh електрична енергија за потребите на електроенергетскиот систем на Република Македонија. Еден од поголемите инвестициски зафати и врвен приоритет на АД ЕЛЕМ во 2007 година беше дислокацијата на реката Темница, чие корито поминуваше во средината на рудникот Осломеј - Запад и која претставуваше физичка пречка за понатамошниот ископ на јаглен и јаловина од ова лежиште. Вкупната вредност на инвестицијата изнесуваше 7 милиони евра. Инвестицијата придонесе новото речно корито на реката Темница да претставува грандиозен градежен објект, со кој се ослободени за експлоатација 8.000.000 тони јаглен од рудникот Осломеј -Запад, со што работниот век на РЕК - Осломеј е продолжен за наредните 10 години. Имплементиран е управувачки Диспечерски центар (SCADA) во АД ЕЛЕМ во вредност од 2,2 милиони евра, заради прецизно планирање и регулација на производството на електрична енергија во постојните термо- и хидроцентрали. Во јуни 2007 година пуштен е во употреба 400 kV далековод, кој ги поврзува Република Македонија и Република Грција. Вредноста на проектот изнесуваше 3.72 милиони евра.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

година заврши модернизацијата на првиот блок, додека во текот на 2011 година се предвидува да завршат активностите со вториот блок. • Во тек е втората фаза за комплексната ревитализација на котлите во ТЕЦ Битола со приспособување на емисиите на NOx кон светските еколошки стандарди, како и можност за производство на топла вода за греење. Проектот се проценува на 50 милиони евра.

129


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ЕНЕРГЕТИКА

ÈÈ

ÈÈ

130 ÈÈ

ÈÈ

Изградба на ХЕЦ Света Петка. Со мало задоцнување, постои значителен напредок во изградбата на ХЕЦ Света Петка според предвидената динамика и условите на теренот. Се очекува овој објект со инсталирана моќност од 36.4 MW и годишно производство од околу GWh да биде ставен во функција до крајот на 2011 година. Изграден е и пуштен е во работа 400 kV далековод, кој ги поврзува Република Македонија и Република Бугарија. Во 70-километарската далеководна мрежа се инвестирани над 10 милиони евра. Проектот е реализиран од 2006 до 2008 година и претставува прво инфраструктурно поврзување на коридорот Исток-запад. Изградена е и ставена е во функција нова 400/110 kV трафостаница Штип, која е најголема енергетска инвестиција во источна Македонија во изминативе 20 години. Вложени се над 13 милиони евра, а станицата е изградена од април 2008 година до декември 2009 година. Изградено е ново 400/110 kV далеководно поле во 400/110 kV трафостаницата „Дуброво“. Проектот е реализиран во 2008 година, а во него се инвестирани околу 600.000 евра. Целосно е реконструиран Националниот диспечерски центар, од каде што АД „МЕПСО“ го управува електроенергетскиот систем на Република Македонија. Инвестирани се 350.000 евра, а проектот е реализиран во 2010 година. Модернизирани се 16 трафостаници во мрежата на АД „МЕПСО“. Набавена е високонапонска опрема во вредност од 2.1 милиони евра, која треба да биде инсталирана до крајот на годинава и во текот на 2011 година. Обновени се повеќе од 15 трафостаници со модернизација на системите за контрола, управување, заштита и сопствено напојување, проект вреден над 3.3 милиони евра. Следува набавка на опремата и имплементација до крајот на годинава и во текот на 2011 година. Поврзување на преносната мрежа на АД „МЕПСО“ со оптичко јаже во должина од 275 километри. Вредноста на проектот е околу 550.000 евра, а имплементацијата заврши на крајот од 2010 година. Во ноември 2008 година е пуштен во употреба 400 KV интер-конективен далновод Штип - Црвена Могила, во вредност од 9.5 милиони евра. На овој начин се поврзуваат електроенергетските системи на Република Македонија и на Република Бугарија. Во февруари 2010 година е пуштена во работа 400/110 KV трафостаница во Штип во вредност од 10 милиони евра.

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Потпишан е меморандум помеѓу АД МЕПСО и операторот на албанскиот електропреносен систем за изработка на физибилити-студија и поврзување помеѓу двата електроенергетски системи на 400 кV напонско ниво, што претставува прво вакво поврзување помеѓу двете држави. На овој начин ќе се зголеми стабилноста во снабдувањето со електрична енергија на регионот и ќе се зголеми сигурноста и на електроенергетскиот систем. Во тек се активности за изградба на интерконективен 400 kV далновод ТС Штип – ТС Ниш со предвидена инвестициска вредност од 19.2 милиони евра. Подготвителните работи за изградбата на двосистемски 2x110 kV далековод ТС Битола 3 – ТС Битола 4 во вредност од 3.25 милиони евра започнаа во јуни 2009. Во тек се активности за реконструкција на 110 kV далековод ТС Скопје 1 – ТС Тетово 1, во која е планирана и изградба на 110 kV далеководно поле во ТС Југохром, проекти во износ од 15 милиони евра. Активности за гасификација на Република Македонија. Во 2010 година заврши изработката на студијата за економска оправданост на гасоводен систем со идеен проект, која ќе ги дефинира приоритетите и фазите за реализација на гасоводниот систем. Во тек е изработка на техничка и проектна документација. До 2015 година е предвидена изградба на магистралните траси: Клечовце –Штип - Кавадарци во должина од 96.65 км; Кавадарци – Прилеп - Битола во должина од 91.70 км и Скопје - Тетово - Гостивар во должина од 76.60 км. Во периодот 2015-2017 година предвидена е изградба на магистралните траси: Штип – Радовиш - Хамзали во должина од 59.96 км, Хамзали – Струмица – Богданци - Грција во должина од 59.96 км и Гостивар - Кичево во должина 5996 км. Преостанатиот дел од националниот гасоводен систем во Република Македонија се планира да се реализира по 2017 година, согласно со предвидените рокови. Во јуни 2010 година е потпишан Договорот за клириншкиот долг на СССР кон СФРЈ во износ од 60 милиони долари, со што се создаваат услови за искористување на овие средства во функција на изградба на гасоводот во Република Македонија во соработка со рускиот гигант „Гаспром“. Активности за реализација на проектот Вардарска Долина. На 11 април 2011 година, со Кинеската развојна банка и со кинеската компанија CWE, потпишан е Меморандум за соработка и можно финансирање на овој проект. Завршени се 4 огласи за доделување на концесија за вода за изградба на мали хидроелектрични централи и потпишани се 47 договори за концесија за вода за производство на електрична енергија од мали

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

131


хидроелектрични централи. Вкупниот инсталиран капацитет изнесува 34.7 MW, а инвестицијата е проценета на околу 62 милиони евра. ÈÈ Објавен е петтиот јавен оглас за доделување на концесија за вода за производство на електрична енергија од 44 мали хидроелектрични централи, а рокот за доставување на понуди е 30 мај 2011 година. ÈÈ Доделени се субвенции за поставување соларни термални колектори во домаќинствата во Република Македонија во 2007 и во 2009 година, во вредност од 16 милиони денари. На 11 март 2011 година се објави уште една постапка за доделување субвенции.

НЕ ВЕТИВМЕ, НО РЕАЛИЗИРАМЕ!

ЕНЕРГЕТИКА

ÈÈ

132

Во тек е реализацијата на Проектот ГЕФ за одржлива енергија. За проектот беа потпишани два проектни договора со Светската банка и, согласно со тие договори, рокот за имплементација е 30.09.2012 година. По преструктуирањето на проектот се реализирани следните активности: • Формирана е Единица за спроведување на првата и втората компонента на проектот; • Избрани се четири општини во чиишто јавни згради (згради на училишта) ќе се спроведат мерки за подобрување на енергетската ефикасност, со можност за спроведување на такви мерки во една или две дополнителни општини, во зависност од расположивоста на финансиските средства на проектот. За потребите од спроведување на тие мерки во досегашниот период се избрани две консултантки куќи за вршење на енергетски контроли, подготовка на проектната документација и техничките спецификации за спроведување на тендерска постапка; • Во завршна фаза е постапка за избор на консултант за подготовката на Национална програма за енергетска ефикасност на згради во јавниот сектор; • Избрана е консултантска куќа за изработка на Студија за интегрирање на ветерни електрани во преносниот електроенергетски систем на Република Македонија; • Во тек се активности за реализација на Проектот за воспоставување база на податоци на потенцијалот на ветерната енергија во Република Македонија, вклучувајќи и поставување опрема за мерење на потенцијалот на ветерната енергија на пет ��окации, при што опремата за четири локации ќе биде финансирана од Проектот ГЕФ за одржлива енергија, додека поставувањето на опремата за петтата локација предвидено е да се реализира во соработка со Агенцијата за енергетика на Република Македонија, со финансиски средства обезбедени од страна на Италијанското министерство за животна средина, земја и море;

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Во рамки на третата компонента на Проектот ГЕФ е одобрено кредитирање на проектот за фотоволтаична централа со инсталирана моќност од 1 MW, „МЕГА СОЛАР“.

Од 15.01.2010 година започна да се реализира Проект за создавање средина за воведување на енергетска ефикасност на градежни објекти во Република Македонија. Проектот се реализира од страна на Агенцијата за енергетика на Република Македонија и Австриската агенција за енергетика, а согласно со потпишаниот Договор за услуги. Рокот за имплементација е 15.09.2012 година. Во октомври 2009 година започна да се реализира проект за Ублажување на климатските промени преку подобрување на енергетската ефикасност во градежниот сектор и истиот треба да заврши до крајот на 2011 година. Главни резултати од овој проект ќе бидат: воспоставување на национална база на климатолошки параметри по региони, инвентар на јавните објекти по општините во целата земја, како и развивање на најефективна инвестирачки ориентирана програма за енергетска ефикасност на јавните објекти. Во реализацијата на регионалниот Проект за енергетска ефикасност UN ECЕ (ЕЕ 21) во периодот 2009-2010 година учествуваше Агенцијата за енергетика на Република Македонија. Во рамки на истиот oформена е регионална веб-платформа на стручни лица и изработена е анализа на реформите во енергетските политики и студија на случај за финансирање проекти од областа на енергетска ефикасност. Со финансиска и техничка поддршка од УСАИД во тек е реализацијата на Проектот за енергетска ефикасност во згради во кои живеат семејства со ниски приходи. Преку спроведување на одделни мерки за подобрување на енергетската ефикасност во три избрани пилот-згради во кои живеат семејства со ниски приходи ќе се покаже дека инвестициите во подобрувањето на енергетската ефикасност треба да се користат како модел за намалување на енергетската сиромаштија. Реализацијата на проектот започна во декември 2009 година, а планирано е да заврши за период од 18 месеци. Исто така, УСАИД има обезбедено уште 1.5 милиони долари за проширување на овој проект на територијата на цела држава, со тоа што интервенциите за енергетска ефикасност би се реализирале во 6 општини со 24-30 згради. Во тек е изработка на проектна задача за Проектот за модернизација на ТЕ Осломеј во две варијанти – користење домашен јаглен и користење природен гас (оваа варијанта е нова и е тесно поврзана и во голема мера зависна од реализација на проектот за развојот на Гасификациската мрежа на територијата на Република Македонија).

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

133


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ЕНЕРГЕТИКА

ÈÈ

ÈÈ

134

ÈÈ

ÈÈ

Се спроведува втората фаза од Проектот за ревитализација на постојните хидроелектрични централи II фаза, чија цел е зголемување на вкупната инсталирана моќност на хидроцентралите во системот на АД ЕЛЕМ за 18.31 MW, како и дополнително производство на електрична енергија од околу 50 GWh, со предвидена инвестиција од 31.88 милиони евра за периодот 2010-2015 год. Избран е консултант за проектот, кој во соработка со АД ЕЛЕМ го изготвува тендерот за опремата и учествува во спроведувањето на проектот. Се очекува до крајот на јуни 2011 година да биде изработена целата тендерска документација. Се преземаат мерки за реализација на проектот ХЕЦ Чебрен и Галиште. Проектот опфаќа изградба на две големи хидроелектрични централи со капацитет од 526 MW. За реализацијата на овој проект на 28 јануари 2011 година објавен е меѓународен јавен повик за доделување концесија за вода за изградба на хидроелектрични централи на Црна Река и учество во постапка на јавно-приватно партнерство со АД ЕЛЕМ. Во првата фаза на претквалификација интерес изразија 16 кандидати, додека 10 од нив ги исполнија условите и се квалификуваа во втора фаза. Крајниот рок за доставување на понуди е 29 јули 2011 година. Министерството за економија и ИФЦ склучија договор за финансиско-советодавни услуги за успешна реализација на овој проект. Се преземаат мерки и активности за реализација на проектот ХЕЦ Бошков Мост, кој опфаќа изградба на нова хидроелектрична централа со капацитет од 70 MW, со вкупна инвестициска вредност од 76 милиони евра. Активно се одвиваат преговорите со Европската банка за обнова и развој за обезбедување на кредит во износ од 65 милиони евра. Во тек се активности за реализација на проектот Брана Луково Поле, со предвидена инвестиција од 60 милиони евра. Проектот ќе обезбеди дополнително производство на електрична енергија од 163 GWh. Инвестициската вредност на овој проект се предвидува на 62 милиони евра. Светската банка искажа интерес за финансирање на проектот. Во тек се активности за изградба на 110 kV далековод ХЕЦ Козјак – ТС Скопје 3 (за приклучок на ХЕЦ Св. Петка) и ревитализација на 110 kV далековод ТС Скопје 1 – ТС Куманово 1. Во тек е реализацијата на Проектот за овозможување средина за воведување енергетска ефикасност на градежните објекти во Република Македонија. Проектот ќе се спроведува до 15.9.2012 година. Во тек е реализацијата на проектот од Европската комисија - Поддршка на Националната агенда за ООП во РМ, финансирана од програмата ЦИП. Потпишан е Договорот меѓу Министерството за економија и ЕК за користење на грантот и за почнување на проектот, кој ќе трае две години. Оф-

www.vmro-dpmne.org.mk


НЕРЕАЛИЗИРАНИ ПРОЕКТИ ОД ПРОГРАМАТА СО ОБРАЗЛОЖЕНИЈА ÈÈ

ТЕ Неготино – енергетска перспектива на Македонија. ТЕ Неготино долги години беше користена како ладна резерва во електроенергетскиот систем на Република Македонија од причини што цената на мазутот како погонско гориво не дозволуваше нејзино економски прифатливо работење. Со порастот на цените на електричната енергија и сè поголемата зависност на Република Македонија од увозна електрична енергија, се наметнува итна потреба од преземање соодветни чекори за нејзина модернизација. Едниот начин е да се направат технички подобрувања со намалување на вредноста на оперативниот технички минимум и трансформација на работа на оваа електрана од базична во вршна електрана. На тој начин би можело сериозно да се подобри економската оправданост во работењето на овој енергетски капацитет, кој беше занемаруван долги години. Во изминатиот период беа објавени две постапки за јавна набавка за изведување на работите и двете беа неуспешни.  Вториот начин е да се извршат многу посериозни инвестиции со што би се променило погонското гориво на ТЕ Неготино од мазут на гас, со можност оваа инвестиција да се реализира како јавно-приватно партнерство со странски инвеститор. Вториот начин ќе овозможи и редовно производство на електрична енергија.

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ормен е проектниот тим, а во тек се подготвителните активности за почеток на проектот.

135

www.vmro-dpmne.org.mk


Т УРИЗАМ

ТУРИЗАМ

136

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Ја заокруживме законската регулатива од областа на туризмот и угостителството, а со тоа создаваме услови за инвестиции и подобрување на квалитетот на услугата и зголемена заштита на потрошувачот. Промоција на туризмот. Континуирано се промовираат можностите за инвестирање во капацитети во рамките на постојната и во нова туристичка инфраструктура, за хотели и други туристички објекти во туристичките дестинации. Градиме препознатлив туристички имиџ на Република Македонија, преку низа промотивни кампањи во светот и во Република Македонија. Спроведени се активности за урбанизирање и модернизирање на плажите на охридското, струшкото и дојранското крајбрежје преку издавање под краткотраен закуп. Во тек е постапката на давање под концесија на локации од страна на Министерството за транспорт и врски за изградба на хотели, мотели и разни други туристички содржини околу коридорите 8 и 10. Почна реализацијата на програмата за субвенционирање на тур-операторите што носат туристи во Република Македонија. Како резултат на овие активности, во 2010 се реализирани првите тури на туристи од Русија, Холандија, Израел и од други земји. За 2011 година најавени се нови три чартер-линии од Холандија, продолжуваат чартер-линиите од Русија и од Израел, а за прв пат се воведува и чартер-линија од Финска и од Чешка. Во областа на развојот на спортскиот туризам подготвена е студија за економска оправданост за развојот на туризмот во шарпланинскиот регион. Развојот на руралниот туризам го поддржуваме преку програмата ИПАРД, преку спроведување на обуки и семинари за развој на руралниот туризам, за нивна промоција, како и за поддршка на винскиот туризам. Се промовираат и се развиваат нови туристички понуди од типот на пештерскиот и ловниот туризам кои привлекуваат сè поголем број домашни и с��рански туристи. Започнати се активности за означување (сигнализација) на интерeсните туристички дестинации по препознатливи светски стандарди – туристички кафеави табли.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Спроведуваме активности за развој на туризмот и промовирање на Република Македонија како привлечна туристичка дестинација. Ги промовираме природните и културните богатства, богатата и комплексна историја, убавата храна и гостопримливост на народот.

137


ПРОЕКТИ РЕАЛИЗИРАНИ ВО СОРАБОТКА СО ОПШТИНИТЕ Општина Кочани ÈÈ

Изградена е екопатека, која ги поврзува селата Пантелеј и Лесново.

Општина Ресен ÈÈ

Извршено е тампонирање и асфалтирање на 700 м до плажата во с. Сливница (Макази - Маркова Нога).

ПРОЕКТИ ОД ПРОГРАМАТА ШТО СЕ ЗАПОЧНАТИ И ЧИЕ СПРОВЕДУВАЊЕ Е ВО ТЕК ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Т УРИЗАМ

ÈÈ

138

ÈÈ

Проект „Македонско село“. Овој проект претставува нова туристичпка понуда на Република Македонија, а посебно на градот Скопје, бидејќи истиот е лоциран во близина на Манастирот „Свети Пантелејмон“. Изградбата на проектот „Македонско село“ како туристичка атракција, која се состои од 12 автентични куќи од различни региони во Македонија, како и други придружни објекти (музеј, меана, ан, амфитеатар, воденица) е во фаза на потпишување на договор за градба. Очекуваме градежните работи да започнат во мај 2011 година. Вкупната вредност на проектот е 3.5 милиони евра. Финансиска поддршка преку програмите за поддршка на мали и средни претпријатија и други средства за изградба на фамилијарни хотели и пансиони. Езерски туризам. Зголемување на потенцијалите на Охридското, Преспанското и на Дојранското Езеро преку создавање услови за привлекување на домашни и странски инвеститори за развој на крајбрежјата и уредување на плажите, поврзано со можностите за екотуризам во околните паркови. Преземени се активности за развивање на пештерски туризам во Слатинска Пештера, Пештера Песна, Пештера Голубник, Пештера Убавица и други преку достапност, обележување, осветлување на пештерите и едуцирање на туристички водичи за нивна презентација. Две пештери во Националниот парк Маврово и пештерата Врело во Кањонот Матка се отворени за посетители, а пуштена е во употреба и Интернет-страница за спелеологијата во РМ. Спортски туризам. Создадовме услови за привлекување инвестиции во изградба на капацитети за голф и развој на елитен туризам. Истовремено работиме на комерцијализација и изградба на инфраструктура за алтернативни спортови, како што се алпинизам, параглајдерство во Крушево, Галичица и во Матка, спортско пилотирање на аеродро-

www.vmro-dpmne.org.mk


ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

мите во Стенковец, Битола и во Куманово, велосипедизам и ролање, кајакарство на мирни и диви води и моторџиско откривање на Македонија. Посебно внимание посветуваме на сезонскиот зимски туризам во туристичките центри: Маврово, Попова Шапка, Пелистер и Кожуф. Изградбата на скијачкиот центар на Кожуф ќе го зголеми бројот на туристи од Европа, кои се љубители на скијањето и на други зимски спортови. ÈÈ Поддршка на руралниот туризам со развивање на проекти во постојните селски локации: Брајчино, Вевчани, Берово, Пехчево, Смоларе, Банско, Мокрино, Колешино, Галичник и Зрновци. Реализацијата на ова ветување е во тек преку меѓународни програми за туристичка промоцијa и инфраструктурa. ÈÈ Продолжуваме со активностите за поттикнување на приватниот сектор да ја развие инфраструктурата и капацитетите за конференциско-конгресен туризам.

139

www.vmro-dpmne.org.mk


МАКЕДОНИЈА – ЗЕМЈА НА ЗНАЕЊЕ

МАКЕДОНИЈА – ЗЕМЈА НА ЗНАЕЊЕ

140

www.vmro-dpmne.org.mk


Само 7% од невработените лица во Република Македонија се со високо образование. Затоа Владата во изминатиот период континуирано ги зголемуваше средствата за образование. За 60% е зголемен буџетот за образование: од 200 милиони евра во 2005 на 318 милиони евра во 2010, односно 343 милиони евра во 2011. За 3 пати се зголемени средствата за капиталните инвестиции во образованието: од 494 милиони денари во период од 2003 до 2005 на 1.454 милиони денари во период од 2007-2009. Двојно е зголемен износот за финансирање научно-истражувачки проекти од 300.000 денари во 2005 на 600.000 денари (по единица проект) на годишно ниво во 2010. Кои се резултатите од инвестициите во образованието? Иако ќе дојдат вистинските резултати до израз на подолг рок, почетните резултати се веќе видливи: процентот на опфатеноста на матурантите во високообразовните институции е драстично зголемен: во 2010 година има 96,5% опфатеност на матурантите, а во 2006 тој процент изнесувал 42%! ВлаДа 2006-2010

ВлаДа 2002-2006

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Вложувањето во образованието е најдобрата инвестиција во иднината!

141

1.454.000.000 денари

494.000.000

каПиТалНи иНВЕСТиции ВО ОСНОВНОТО и СРЕДНОТО ОбРаЗОВаНиЕ

www.vmro-dpmne.org.mk

денари


ВлаДа 2006-2010

600.000 денари

ВлаДа 2002-2006

300.000

денари

ФОНД За НаУЧНи иСТРаЖУВаЧки ПРОЕкТи

ВлаДа 2002-2006

МАКЕДОНИЈА – ЗЕМЈА НА ЗНАЕЊЕ

ВлаДа 2006-2010

142

96,5%

42%

МаТУРаНТи ЗаПиШаНи ВО ВиСОкООбРаЗОВНи иНСТиТУции

www.vmro-dpmne.org.mk


Обезбедени се бесплатни учебници за сите ученици од основното и од средното образование. Првпат оваа година се обезбедени учебници за 14 струки од средното стручно образование, како и 22 учебници од општообразовните предмети за средното стручно образование. Објавивме конкурс за 536 учебници за стручните предмети. Досега учениците од овие училишта стручните предмети ги изучувале без учебници. Покрај тоа: ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Воведен е системот на деветгодишно основно образование и осовременување на наставните програми во основното образование. Воведено е задолжително средно образование. Воведен е задолжителен предмет Информатика во основното образование. Воведен е задолжителен предмет Англиски јазик од прво одделение. Воведена е Етиката како задолжителен предмет во шесто одделение. Воведен е предметот Етиката во религиите како изборен предмет во петто одделение. Во рамките на проектот Компјутер за секое дете, обезбедени се и распределени се 50.000 клупи и 100.000 столчиња во основните и во средните училишта. Извршено е осовременување на наставните програми во средното образование, особено во стручното образование од четиригодишно траење, а донесени се и концепциите за двегодишно и тригодишно стручно образование, како и постсредно, со што е направена модернизација на наставните програми во насока на потребите на пазарот на трудот. Извршено е осовременување на наставните програми во средното образование, особено во стручното образование до тригодишно траење.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

По децениска стагнација на платите и ерозија на стандардот на просветните работници, извршено е зголемување на платите на вработените во основните и во средните училишта – во 2010 во однос на 2006 тоа зголемување изнесува 60% за највисоките плати, односно 110% за најниските плати!

143


ВлаДа 2006-2010

60%

ВлаДа 2002-2006

7,8%

ЗгОлЕМУВаЊЕ На НајВиСОкаТа ПлаТа ВО ОбРаЗОВНиОТ СЕкТОР ВлаДа 2002-2006

МАКЕДОНИЈА – ЗЕМЈА НА ЗНАЕЊЕ

ВлаДа 2006-2010

144

110%

0%

ЗгОлЕМУВаЊЕ На НајНиСкаТа ПлаТа ВО ОбРаЗОВНиОТ СЕкТОР

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Овозможено е олеснување на проодноста на учениците со завршено тригодишно средно образование во четврта година со намалување на бројот на диференцијалните испити што ќе треба да ги полагаат, од дваесет на само пет предмети (3 стручни и 2 општообразовни). Дополнителната и додатната настава во основно и средно образование станаа задолжителна обврска на училиштата. Со оваа реформа им овозможуваме на учениците дополнителна помош во изучувањето на одредени предмети, а за родителите крај за трошоците за приватни часови. Додатната настава пак, овозможува стекнување знаења во пошироки рамки за одредени предмети по желба на учениците кои покажуваат извонредни резултати (талентирани ученици), со цел правилно насочување и искористување на нивниот талент и креативност. Континуирано се преземаат активности за изградба на основни и средни училишта. Досега се изградени 22 нови основни училишта и 3 нови средни училишта. Во тек на изградба се 6 основни училишта и 2 средни училишта. Континуирано се преземаат активности за реконструкција, санација и адаптација на основните и средните училишта. Досега се извршени реконструкција, санација и адаптација на 126 основни училишта и 65 средни училишта, доградби и надградби на 7 основни училишта и 4 средни училишта, реконструкција на санитарните јазли во 24 основни училишта во Скопје и 19 средни училишта, како и санација и реконструкција на санитарните јазли во 345 основни училишта. Во 14 училишта е воведено топловодно греење. Изградба на 21 училиште во селата низ Македонија. Министерството за образование и наука ќе изгради 21 училиште во руралните средини во 16 општини низ државата. Тендерот за изградба на училиштата е распишан на 28 март 2011 година, а според планот објектите треба да бидат готови до почетокот на новата учебна година. Со проектот, ќе се овозможи учениците да посетуваат настава во соодветни услови во своето населено место. Нови училишта ќе бидат изградени во селата Отовица, Елово, Светомитрани, Драчевица, Ношпал, Беровци, Галичани, Чепигово, Дедино Црнилиште, Глишиќ, Мојанци, Волино, Паничари, Ново село, Селце Кече, Марена, Едерниково, Карамани, Крклино и Трапчин Дол.

Образование достапно до граѓаните Основан е универзитетот „Гоце Делчев“ со седиште во Штип. ÈÈ Основан е Универзитетот за информатички науки и технологии „Св. Апостол Павле“ со настава на англиски јазик и со комбинација на домашни и странски ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

145


професори (претежно од САД). Универзитетот има седиште во Охрид и во неговиот состав се формирани 5 факултети: 1. Факултет за компјутерски науки и инженерство; 2. Факултет за комуникациски мрежи и безбедност; 3. Факултет за машинска интелигенција и роботика; 4. Факултет за податочно рударење и визуализација; 5. Факултет за информациски теории и анализи. ÈÈ

Извршено е проширување на универзитетите и на факултетите при сите државни универзитети. • Проширување на факултетите при Универзитетот „Гоце Делчев“ во Штип: Филолошки факултет во Штип, Медицински факултет со седиште во Штип, Факултет за туризам и угостителство со седиште во Гевгелија, Технолошко-технички факултет во Пробиштип, Машински факултет со седиште во Виница, Електротехнички факултет со седиште во Радовиш.

ÈÈ

Основање на Факултетот за администрација и менаџмент на информациските системи, во состав на Универзитетот во Битола. Основање на Технолошко-техничкиот факултет, Ветеринарниот факултет и Правниот факултет во состав на универзитетот „Св. Климент Охридски“- Битола. Основање на Факултетот за безбедност во Скопје во состав на универзитетот „Св. Климент Охридски“ - Битола. Основани се Православниот богословски факултет и Факултетот за исламски науки, како приватно-јавни непрофитни високообразовни установи, со што студентите запишани на овие факултети имаат исти права и обврски, како и студентите запишани на јавните факултети. Основан е Факултетот за бизнис-администрација со седиште во Куманово. Основан е Факултетот за дизајн и технологии на мебел и ентериер во состав на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ - Скопје.

ÈÈ

МАКЕДОНИЈА – ЗЕМЈА НА ЗНАЕЊЕ

ÈÈ

146

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

Отворени се нови дисперзирани студиски програми на сите државни универзитети низ сите поголеми населени места во Република Македонија, со што образованието стана подостапно за македонските граѓани. А. Универзитет „Св.Кирил и Методиј“ во Скопје: 1. Факултет за земјоделски науки и храна - Скопје, дисперзирани студии по тутун во Прилеп и дисперзирани студии по градинароцвеќарство во Струмица; 2. Економски факултет - Скопје, дисперзирани студии по финансиски менаџмент и сметководство и ревизија во Струга; 3. Правен факултет - Скопје, дисперзирани правни студии во Велес;

www.vmro-dpmne.org.mk


Б. Универзитет „Св.Климент Охридски“ во Битола: 1. Правен факултет - Кичево, дисперзирани правни студии во Битола и во Струга; 2. Технолошко-технички факултет - Велес, дисперзирани студии по прехранбена технологија и биотехнологија и процесно инженерство и прехранбена индустрија во Кичево, дисперзирана студиска програма по нутриционизам во Битола; 3. Технички факултет - Битола, дисперзирани студии по информатика и компјутерска техника во Прилеп и во Велес; 4. Факултет за туризам и угостителство - Охрид, дисперзирани студии по туризам, осигурување, гастрономија и хотелско-ресторанска насока во Велес, дисперзирана студиска програма за безбедност и финансиска контрола во Охрид (заедничка студиска програма со Факултетот за безбедност - Скопје). В. Државен универзитет Тетово во Тетово: 1. Правен факултет - Тетово, дисперзирани студии по правосудна насока во Скопје и Кичево, дисперзирани студии по новинарство и дисперзирана програма по политички студии во Скопје; 2. Економски факултет - Тетово, дисперзирани студии по маркетинг и менаџмент во Струга; 3. Факултет за бизнис и администрација - Куманово, дисперзирани студии по бизнис-администрација во Скопје и во Кичево; 4. Филолошки факултет - Тетово, дисперзирани студии по англиски јазик и литература во Дебар и во Скопје, дисперзирани студии по германски јазик во Дебар и во Скопје, дисперзирани студии по француски јазик и литература во Дебар; 5. Факултет за медицински науки - Тетово, дисперзирани студии по физиотерапија во Дебар. Г. Универзитет „Гоце Делчев“ во Штип: 1. Правен факултет - Кочани, дисперзирани студии по применета политика и дипломатија и новинарство во Штип;

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

4. Природноматематички факултет - Скопје, дисперзирани студии по информатика во Крива Паланка; 5. Градежен факултет - Скопје, дисперзирани студии по градежништво во Крива Паланка; 6. Технолошко-металуршки факултет - Скопје, дисперзирани студии по металургија и метални материјали во Кавадарци.

147


2. Педагошки факултет - Штип, дисперзирани студии по одделенска настава во Струмица; 3. Економски факултет - Штип, дисперзирани студии по финансиски менаџмент во Струмица; 4. Земјоделски факултет - Струмица, дисперзирани студии по енологија и лозарство во Кавадарци, дисперзирани студии по општа насока во Струмица, Свети Николе и во Штип; 5. Факултетот по информатика - Штип, дисперзирани студии по информатика во Струмица и Берово; 6. Факултет за природни и технички науки - Штип, дисперзирани студии по рударство во Прилеп и Скопје, дисперзирани студии по геологија во Скопје и Прилеп, логистика и компјутерски дизајн во Кавадарци; 7. Факултет за туризам и бизнис-логистика - Гевгелија, дисперзирани студии по бизнис-логистика во Скопје и гастрономија, исхрана и диететика во Скопје и Штип; 8. Машински факултет - Виница, дисперзирани студии по транспорт, организација и логистика во Струмица. Донесена е одлука за вршење високообразовна дејност на странската високообразовна установа Универзитетот Френклин, Охајо, САД и остварена е соработка со Универзитетот Бостон од САД. ÈÈ Формирани се антикорупциски канцеларии во државните високообразовни институции и една централа при Министерството за образование и наука што ќе ги координира. ÈÈ Во тек е реализацијата на набавката на опрема за лаборатории за јавните универзитети и јавни научни установи во износ од 60 милиони евра. Проектот ќе биде реализиран во период од 4 години, од 2010 година до 2013 година. Набавката на лабораториите ќе придонесе за унапредување на квалитетот на високото образование, но и за подобрување на условите за научноистражувачката работа како еден од главните двигатели за развој на државата.

МАКЕДОНИЈА – ЗЕМЈА НА ЗНАЕЊЕ

ÈÈ

148

www.vmro-dpmne.org.mk


60

милиони евра

ВлаДа 2002-2006

0

милиони евра

иЗДВОЕНи СРЕДСТВа За НабаВка На лабОРаТОРии ÈÈ

ÈÈ

Склучени се договори за набавка на: • лабораторија за скрининг на психоактивни супстанции, • имунолошка лабораторија, • лабораторија за морфолошки и функционални нарушувања на локомоторниот систем, • оптичка кохерентна томографска лабораторија на предниот сегмент на окото (остас), • лабораторија за остеодензитометрија, • медицинска биохемиска лабораторија, • лабораторија за биохемиска пренатална дијагностика, • клиничко-биохемиска лабораторија, • лабораторија за пресметување со високи перформанси (ХПЦ), • лабораторија по генетика, • лабораторија за обработка со деформација и брзи прототипови, • текстилна лабораторија. Донесена е Одлука за избор за набавка на 62 лаборатории: • лабораторија за вибрации и бучава, • лабораторија за мехатроника, • лабораторија за тестирање на градежни материјали, геомеханика и градежни конструкции,

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ВлаДа 2006-2010

149


• • • • • • • • • • • • •

МАКЕДОНИЈА – ЗЕМЈА НА ЗНАЕЊЕ

150

• • • • • • • • • • • • • • • •

лабораторија за санитарна техника, лабораторија за геотехника, лабораторија за нарушен мотилитет на гастроинтестиналниот тракт со дигестивна ендоскопија кај децата, лабораторија за дигестивна ендоскопија, лабораторија за цитогенетски, пренатални и преимплантациски испитувања, лабораторија за фертилизација ин витро, замрзнување на полови клетки и на ембриони, комора за гасна анализа на слободен формалдехид и и испарливи органски компоненти – VOC, лабораторија за контрола на квалитет на почва, вода, ѓубрива и растителен материјал, лабораторија за екстракција на етерични масла од зачински и лековити растенија и детeрминација на биолошки активни материи, лабораторија за микротраги, лабораторија за анализа на органски супстанции во сложени матрици, лабораторија за мерење на еколошките параметри, централна лабораторија за биомониторинг и екотоксиколошки истражувања, мобилна (теренска) лабораторија за животна средина - група инструменти за анализа на атмосфера, лабораторија за микроскопија и електронска микроанализа, ла��ораторија за органска хемија, биохемија, хетероциклични соединенија и природни производи, лабораторија по општа физика, централна физичко-хемиска лабораторија, лабораторија за еколошки, прехранбени и форензични анализи, лабораторија за форензичка токсикологија, лабораторија за метаболички скрининг, форензичка ДНК-лабораторија, генетска лабораторија со цитогенетика, лабораторија за структурна карактеризација на материјали, лабораторија за наноматеријали, лабораторија за ин витро култури на растителни ткива, лабораторија за контрола на природен гас, нафта, нафтени деривати и биодизел, хемиска лабораторија, минерална технологија - Оддел за ренгенска дифракција, флуоресцентна спектроскопија и потенциометриско-гранулометриски испитувања, лабораторија за информатичко-криминалистички испитувања,

www.vmro-dpmne.org.mk


• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • ÈÈ

лабораторија за грид паралелно и дистрибутивно процесирање, компјутерска лабораторија за теориска хемија, лабораторија за софтверско инженерство, надежност, квалитет и тестирање на софтверски систем, лабораторија за оптичка комуникација, лабораторија за дигитални видеосистеми, лабораторија за обработка, анализа и за складирање на податоци од областа на атомска и нуклеарна физика, лабораторија за еко-информатика, лабораториска опрема - лабораторија за мобилни и мултимедиски апликации, лабораторија за процесирање на сигнали во телекомуникациите, серверска лабораторија, лабораторија за геномика и протеомика, лабораторија за молекуларна патологија и експериментална генска терапија, лабораторија за електронска микроскопија, лабораторија за фармацевтска микро/нанотехнологија, лабораторија за биомолекуларни фармацевтски анализи, лабораторија за испитување и контрола на квалитет, хемиско-биохемиска лабораторија, лабораторија за детски дијабет, лабораторија за форензичка патологија, лабораторија за ХПВ-типизација и онкопрофилакса, лабораторија за молекуларна дијагностика, национална референтна лабораторија при Институтот за белодробни заболувања и туберкулоза, лабораторија за ЈЗУ институт за медицина на труд на РМ, лабораторија за цитогенетика, стоматолошка лабораторија, лабораторија за радиофармација, лабораторија за учење на далечина, лабораторија за органска хемија, неорганска хемија и биохемија, микробиолошка лабораторија, лабораторија за анализа на храна - Кичево, лабораторија за органска хемија, неорганска хемија и биохемија, микробиолошка лабораторија, лабораторија за анализа на храна - Велес.

Реализиран е проект за надградба на лабораторија за нуклеарна физика на Институтот за физика на Природноматематичкиот факултет во Скопје, а резултатите се проширени и на Електротехничкиот факултет и на Катедрата за физика при Државниот универзитет во Тетово.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

• • •

151


Во тек се активности за доделување стипендии за втор циклус на студии во странство, за студенти запишани на најдобрите 50 универзитети во светот и на 20-те највисокорангирани универзитети во Европа. ÈÈ Намалена е партиципацијата на високообразовните институции, и тоа на 200 евра во државната квота, 400 евра во квотата за кофинансирање, како и 100 евра на дисперзирани студии. ÈÈ Субвенционирање на 300 научно-истражувачки трудови. Преку конкурс ќе бидат доделени еднократни финансиски средства за објавени научно-истражувачки трудови од домашни автори во влијателни меѓународни научни списанија. Ќе бидат доделени субвенции за 300 научно-истражувачки труда, во износ од 15.000 денари, за секој поединечно. Конкурсот важи за 2011 година и ќе трае цела година. Секој домашен научник од приватен или јавен универзитет кој во тековната година ќе објави научен труд во списание со фактор на влијание, ќе добие научна субвенција од страна на државата. Субвенциите ќе бидат еднакво распределени по области, односно по 50 за трудови од природно-математичките науки, техничко-технолошките, медицинските, биотехничките, општествените и хуманистичките науки. Како еден од најзначајните показатели во светот за нивото на науката во една држава е бројот на објавени и цитирани трудови во списанија со фактор на влијанија. Во меѓународните научни кругови тоа се смета за еден од најзначајните фактори со кои се евалуира научниот потенцијал на една земја. ÈÈ

МАКЕДОНИЈА – ЗЕМЈА НА ЗНАЕЊЕ

ВлаДа 2006-2010 државна квота

200€ 400€

самоФинансираЊе

ВлаДа 2002-2006 државна квота

400€ 1000€ државна квота

152

ПаРТициПација За СТУДиРаЊЕ На ФакУлТЕТ ВО ДРЖаВНа кВОТа и кВОТа На СаМОФиНаНСиРаЊЕ

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

Воведен е концептот на државна матура и екстерно пилот-тестирање. Обезбеден е бесплатен превоз на учениците од задолжителното средно образование (од учебната 2008-2009 година). Се инвестираат 10 милиони евра во изградба на згради на Универзитетот во Тетово, а наскоро ќе започне изградбата на Медицинскиот факултет во Штип. Воведен е системот E-dorming, односно онлајн-аплицирање за добивање места во студентските домови - се реализира од 2009. Завршени се реконструкцијата и опремувањето на првата и втората машка зграда на Студентскиот дом „Стив Наумов“ - Скопје. Реконструкцијата и опремувањето се целосно завршени и студентите се сместуваат од студиската 2009/2010, односно 2010/2011 година. Доделени се 125 стипендии за информатика во вредност од 5.000 денари месечно. Стипендиите се доделени на талентирани студенти од студиите по информатика на државните и на приватните универзитети во Република Македонија. Овој проект за доделување по 125 стипендии годишно за млади информатичари се случува секоја година. Доделивме 11 стипендии за студенти што се запишани на најпознатите универзитети во светот од областа на информатиката, земјоделските науки и храна и антропологијата, чија струка или дисциплина ќе придонесе за развојот на стопанството на Република Македонија. „Проект 45“ за високо образование на возрасни. На сите мажи што се постари од 45, односно жени постари од 35 години, им овозможуваме да се стекнат со високо образование, доколку во минатото немале можност да го сторат тоа. Во учебната 2010/2011 се запишаа вкупно 406 студенти. Формирана е јавната установа Центар за образование на возрасните Скопје, како и Советот за образование на возрасните. Се реализира Проект за образование на возрасните во општината Арачиново. Во тек е проектот „Превод на 1000 стручни, научни книги и учебници“ од областа на правото во Франција и Германија од кои се учи на најдобрите и најреномираните универзитети во САД и Англија. Со овој проект им се дава можност на нашите студенти да се користат со литературата која ја користат нивните колеги кои студираат на врвни универзитети. Досега се преведени, испечатени и дистрибуирани 471 учебник. Одржани се училишни летни спортски кампови во Охрид и во Крушево, на кои учествуваа 218 најдобри ученици-спортисти од цела Македонија и познати македонски спортски ѕвезди од оние дисциплини што се застапени во системот на натпревари во училишниот спорт.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

153


Изграден е детскиот софтверски пакет ТУЛКИД (TOOLKID) на македонски и на албански јазик и направени се негови преработки, проширувања и приспособувања, согласно со наставните програми во основното образование. ÈÈ Во сите училишта е инсталиран бесплатниот отворен и слободен оперативен систем ЕДУБУНТУ (EDUBUNTU) со 50 образовни програми за повеќе предмети од основното и од средното образование. ÈÈ Во рамките на Проектот за модернизација на образованието, завршена е обуката на сите наставници од основното и од средното образование за унапредување на воспитно-образовниот процес, доделени им се грантови на 246 основни училишта за инфраструктурни и други развојни потреби - набавка на опрема, наставни помагала и обука на наставници. ÈÈ Се реализираат активности во рамките на потпишаниот договор на националната Темпус-канцеларија со Европската комисија. Имплементацијата на програмата се врши преку поддршка на 50 меѓународни тима на високообразовни институции. Крајниот рок за аплицирање на објавениот конкурс за 2009 година истече на 9 март 2010 година. Беа поднесени вкупно 35 успешни апликации, од кои 7 се прифатени. Вкупната вредност изнесуваше приближно 1.5 милиони евра, со што е исполнет финансискиот лимит предвиден за оваа намена. ÈÈ

МАКЕДОНИЈА – ЗЕМЈА НА ЗНАЕЊЕ

Се врши мониторинг на Темпус-проекти што се реализираат на универзитетите во Република Македонија и подготовка на мониторинг-извештаи за Европската комисија.

154

Активности на Националната СИПУС-канцеларија (CEEPUS) - Партиципација на високообразовните установи од државата во Централноевропската програма за размена во областа на универзитетските студии од учебната 2006/2007 до денес. Во март 2010 година потпишан е меѓународниот договор СИПУС III, со што, од 1 мај 2011 година, ќе се започне со реализацијата на третата фаза од Програмата - од мобилност до научно истражување. Договорот е со ��ажност од 5 календарски години. ÈÈ

Дизајнирање и имплементација на Националната рамка на квалификации. Овој проект е координиран од страна на Универзитетот „Св. Климент Охридски“ во Битола, а Министерството за образование и наука учествува како партнер во проектот.

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

Донесен е Законот за високото образование. Заради подобрување на калвитетот на високото образование, Министерството за образование и наука предложи законски измени кои беа донесени од страна на Собранието на РМ. Целите на ваквото законско решение беше постигнување на: • Ефикасни предавања - Професорите и асистентите мора да ги извршуваат педагошките обврски (професорите да држат предавања и да бидат достапни за консултации, а асистентите да држат вежби); • Ефективен наставник - Предлагаме за избор во наставно-научни звања наставникот да има објавено одреден број трудови во определени списанија или зборници и да има позитивна оценка од самоевалуацијата; • Транспарентност во работењето - Отчетност на јавните универзитети, вклучувајќи ја и финансиската отчетност, пред основачот, Собранието на Република Македонија, а преку него пред сите граѓани на Македонија, бидејќи автономијата исто така значи и одговорност; • Точна информираност - Обврска на наставникот е да ја објави основната предложена литература на веб-страницата на универзитетот, за да не учат веќе студентите, од скрипти, белешки и препишувани делови од учебници, туку да имаат точна информација која е литературата од која што треба да учат и да ги полагаат испитите; • Вреднување на работата на наставникот - Студентот ќе ја вреднува работата на наставникот, преку воведување на електронска самоевалуација од страна на студентите, што претставува демократски начин за одредување на квалитетот на високото образование од страна на студентите; • Интернационализација на универзитетите - Обврска за акредитација на минимум 2 (две) студиски програми на англиски јазик на додипломски и минимум 4 (четири) на постдипломски студии; • Поголема слобода при студирањето - Студентот одлучува со какви компетенции ќе се стекне во процесот на студирање. Предвидовме 60% да се задолжителни предмети, 30% да се изборни предмети во рамки на факултетот, а 10% да се изборни предмети од целиот универзитет. На пример: студент по право кој ќе сака да се занимава со кривично право ќе може да го избере предметот Судска медицина на Медицинскиот факултет; • Поголема редовност - Обврска е на студентот и на професорот да бидат дел од предавањата. Предвидовме воведување електронски индекс, во кој ќе се евидентира присуството на студентот и електронски систем на евиденција за присуството на професорот; • Поголемо учество на студентите во одлуките на универзитетот -

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Подготвување законски и подзаконски акти за унапредување на високото образование

155


МАКЕДОНИЈА – ЗЕМЈА НА ЗНАЕЊЕ

156

Предвидовме зголемување на бројот на студентите во сенатот на универзитетот од досегашните 10% на 15%; • Унифицирање на системот за акредитации – Преку формирањето на единствена Агенција за акредитација и евалуација по урнек на европските земји ќе се обезбеди полесно, поефективно и поефикасно акредитирање од една страна, но и одржување на квалитетот на високото образование кое е предвидено со самата акредитација од друга страна; • Крај на непотизмот - Лица до определен степен на сродство не можат да засноваат работен однос во наставно-научни звања на иста единица на високообразовна установа. Исто така, лица до определен степен на сродство со кандидатот не можат да бидат членови на комисии за одбрана на магистерски или докторски труд; • Регулирани критериуми за менторите на докторскиот труд – Утврдени се комисиите за одбрана на трудот и содржината на докторските студии - модел кој е прифатен во повеќето земји на Европската унија и регионот; • Поефикасно признавање на странски дипломи - Систем за признавање на странски дипломи со олеснета процедура за признавање на дипломите стекнати на најдобрите 500 универзитети во светот. ÈÈ Донесена е Уредбата за нормативите и стандардите за основање високообразовни установи и за вршење високообразовна дејност, во која се опфатени и забелешките од Интеруниверзитетската конференција. ÈÈ Рангирање на универзитетите. За прв пат спроведуваме рангирање на високообразовните институции во Република Македонија. Склучивме договор со една од најреномираните институции, Универзитетот Џио Тонг од Шангај, којашто врши рангирање на сите светски универзитети на најпрестижната Шангајска листа. Со ова ќе им овозможиме на граѓаните на Република Македонија да имаат јасна перцепција и визија каде сакаат да го стекнат и да го дооформат своето високо образование. ÈÈ Поставени се ЛАН-мрежи (LAN) и е воведен бесплатен Интернет-пристап во студентските домови. Идејата е целосно поставување комуникациска инфраструктура до секоја соба во студентските домови и опремување на една просторија со компјутери и бесплатен Интернет-пристап во ученичките домови. Проектот се спроведува со донација на „Македонски телекомуникации“. Во сите 11 студентски дома е поставена мрежата и активна опрема - рутери. Проектот е реализиран во март 2010.

www.vmro-dpmne.org.mk


ПРОЕКТИ РЕАЛИЗИРАНИ ВО СОРАБОТКА СО ОПШТИНИТЕ ÈÈ

Реконструкција на средно општинско училиште „Миле Јаневски Џингар”.

Општина Гевгелија ÈÈ

Започната е изградба на училишна спортска сала во с. Иловица.

Општина Демир Капија ÈÈ

Извршено е реновирање на старата школска зграда на ОУ „Димче Ангелов Габерот“.

Општина Јегуновце ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ

Доделен е училиштен миниавтобус од Владата на Република Македонија за потребите на општината Јегуновце. Извршена е реконструкција на кровната конструкција и фасадата на ЦОУ „Александар Здравковски“ – Јегуновце. Извршена е замена на стари дрвени прозорци и врати со нови ПВЦ-прозори и врати во ЦОУ „Симче Настовски“ – Вратница. Извршена е реконструкција на ОУ „Симче Настовски“ во Рогачево, Орашје и Старо Село. Извршена е целосна промена на електричната инсталација на ЦОУ „Александар Здравковски“ – Јегуновце. Извршена е реконструкција на кровната конструкција на ПОУ „Александар Здравковски“ во с. Јанчиште и с. Раотинце.

Општина Новаци Извршена е целосна реконструкција на ЦОУ „Славко Лумбарковски“ – с. Новаци, како и на 4 негови подрачни училишта. ÈÈ Изградени се санитарни јазли во подрачните училишта во селата Добромири, Бач и Живојно. ÈÈ

Општина Ѓорче Петров ÈÈ

Извршена е реконструкција и санација на санитарни јазли во ОУ „Димитар Поп Георгиевски Беровски“, ОУ „Мирче Ацев“, ОУ „Тихомир Милошевски“, ОУ „Јоаким Крчовски“ - с.Волково, ОУ „Ѓорче Петров“, ОУ „Страшо Пинџур“.

Општина Зрновци ÈÈ

Реализиран е проект за изградба на парно греење во основното училиште во с. Мородвис.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Општина Македонска Каменица

157


Општина Крива Паланка ÈÈ

Извршена е реконструкција на атриумот во училиштето „Партизан“.

Општина Радовиш ÈÈ ÈÈ

Во тек е изградба на нова зграда на ОУ „Орце Николов“ - с. Злеово. Извршена е доградба на ОУ „Никола Карев“.

Град Скопје ÈÈ

Изградена е зграда на средното училиште „Зеф Љуш Марку“.

Општина Штип Извршена е реконструкција на ООУ „Гоце Делчев“ - Штип, ПОУ „Гоце Делчев“ -Три Чешми, ООУ „Тошо Арсов“ - Штип, ПОУ „Димитар Влахов“, СОУ „Јане Сандански“ - Штип, СОУ „Славчо Стојменски“ - Штип, СОУ „Коле Нехтенин“ - Штип, СОУ „Димитар Мирасчиев“ - Штип, ПУ „Димитар Влахов“ и ООУ „Димитар Влахов“. ÈÈ Поставен е камен-темелник за доградба на детска градинка во населбата Сењак - Штип. ÈÈ

Општина Прилеп Извршена е реконструкција и опремување на ОУ „Блаже Конески“, СОУ „Орде Чопела“, ОУ „Добре Јованоски“, ОУ „Гоце Делчев“, ОУ „Климент Охридски“, ОУ „Кочо Рацин”, СОУ „Мирче Ацев”, СОУ „Ристе Ристески – Ричко“, СОУ „Кузман Јосифоски – Питу“, ООУ „Рампо Левката“. ÈÈ Извршена е реконструкција и опремување на подрачните училишта во селата Старо, Беровци, Загорани, Галичани - ООУ „Кире Гаврилоски“, ООУ„Кирил и Методиј“ – с. Канатларци, СОУ „Ѓорче Петров“, ООУ „Страшо Пинџур“ - с. Мало Коњари, с. Кадино Село.

МАКЕДОНИЈА – ЗЕМЈА НА ЗНАЕЊЕ

ÈÈ

158

Општина Пробиштип ÈÈ

Извршена е реконструкција на СОУ „Наум Наумовски Борче“.

Општина Градско ÈÈ

Извршено е реновирање на училиштен објект во с. Кочилари – ПОУ „Даме Груев“.

Oпштина Вевчани ÈÈ

Во фаза на изградба е новата зграда на основното училиште.

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ ÈÈ

Ја намаливме партиципацијата за студирање на државните високообразовни институции, и тоа на само 200 евра во државната квота, односно 400 евра во квотата за кофинансирање. Овозможивме временото вработување над пет години во образованието да се трансформира во работен однос на неопределено време. И извршивме ваква трансформација. Со последните измени на Законот за работни односи го намаливме прагот на само две години. Министерството за образование и наука е првото министерство во Република Македонија, кое во своето работење го воведе системот за управување со квалитет ISO 9001:2008, одобрен од страна на реномираниот Lloyd’s Registry Quality Assurance. Воведовме задолжителна практична настава за студентите на јавните и на приватните високообразовни установи и обврска за високообразовните установи да организираат клиничка настава (предавања на студентите од страна на истакнати стручни лица во практиката). Набавивме современи наставни помагала за средните медицински училишта во Скопје (30 микроскопи, модели на органи, фантом-кукли итн.). Проект за стипендирање, менторство и туторство на средношколци Роми. Во континуитет се спроведува секоја учебна година. Преземање мерки и дејства за подигање на јавната свест на граѓаните и особено на младите и децата во воспитно-образовниот процес, соработка и поддршка на невладините организации од овој домен, медиумите и воопшто континуирано дејство за опасностите од недозволената трговија со дрога и опасностите по животот и здравјето. Во континуитет се спроведува секоја учебна година.

ПРОЕКТИ ОД ПРОГРАМАТА ШТО СЕ ЗАПОЧНАТИ И ЧИЕ СПРОВЕДУВАЊЕ Е ВО ТЕК Во тек е реализацијата на Проектот за изградба на 145 училишни спортски сали. Завршени се 9 спортски сали во Битола, Богданци, Карпош, Стојаково, Василево, Делчево, Тетово, Кавадарци и Валандово, 13 спортски сали ќе бидат завршени до крајот на мај, а отпочната е изградба на 28 нови спортски сали. ÈÈ Целосно ќе го заокружиме процесот на децентрализација во доменот на основното и средното образование. 76 општини и градот Скопје се во втора фаза на децентрализација, а остануваат 7 општини во првата фаза. ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

НЕ ВЕТИВМЕ, НО РЕАЛИЗИРАМЕ!

159


Во тек е постапка за целосна реконструкција на бараките во Студентскиот комплекс „Стив Наумов“ - Скопје. ÈÈ Во тек е постапка за реализација на јавно-приватно партнерство за изградба на нови студентски домови во Скопје, Штип и во Тетово. ÈÈ Во завршна фаза е подготовката за реализација на Проект за образование на возрасните за членовите на Здружението на резервните воени обврзници. ÈÈ

НЕРЕАЛИЗИРАНИ ПРОЕКТИ ОД ПРОГРАМАТА СО ОБРАЗЛОЖЕНИЈА Ќе склучиме Колективен договор за високо образование и Колективен договор за наука. Чекаме повратни информации од надлежните тела во високообразовните и научни институции. ÈÈ Ќе го имплементираме проектот Виртуелна библиотека, со кој ќе овозможиме да се достапни во дигитализирана форма сите или најголемиот број учебници. Заради природата на светската економска криза и ефектите што ги почувствува Република Македонија, не беа обезбедени средства за реализација на овој проект.

МАКЕДОНИЈА – ЗЕМЈА НА ЗНАЕЊЕ

ÈÈ

160

www.vmro-dpmne.org.mk


161

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011


МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА ИНФОРМАТИЧАРИ И РАЗВОЈ НА ИКТ И КРЕИРАЊЕ ДИГИТАЛНИ СИСТЕМИ

162

МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА ИНФОРМАТИЧАРИ И РАЗВОЈ НА ИНФОРМАТИЧКОКОМУНИКАЦИСКАТА ТЕХНОЛОГИЈА И КРЕИРАЊЕ ДИГИТАЛНИ СИСТЕМИ www.vmro-dpmne.org.mk


Либерализација на фиксната телефонија. Во 2009 година се создадоа услови за влегување на уште 6 нови фиксни алтернативни оператори кои на граѓаните на Република Македонија започнаа да им обезбедуваат фиксни говорни телефонски услуги и тоа за 60% пониски цени за меѓународни и национални разговори во фиксната мрежа и за 15% пониски цени за разговори кон мобилните мрежи. ÈÈ Воведен е трет мобилен оператор. Со влегувањето на третиот мобилен оператор, потрошувачките кошници се намалени во просек над 50%. Понатаму, во 2009 и во 2010 година под влијание на намалувањето на цената за интерконекција и либерализацијата на пазарот, уште повеќе се намалува цената на разговорите во мобилната телефонија. ÈÈ Виртуелен мобилен оператор. Од 03.08.2010 се создаде можност за влез на нови виртуелни мобилни оператори. World Teleconnect International Holding B.V, регистрираше локална компанија ВТИ Македонија, која веќе подигна 100.000 претплатнички броеви за мобилна телефонија (073 3xx xxx). Компанијата го најавува почетокот со работа за втората половина во 2011 година. ÈÈ Воведена е услугата преносливост на броеви. На корисниците на услугите на фиксната и на мобилната телефонија им се овозможи да го сменат операторот без да го менуваат својот дотогашен кориснички број. Оваа услуга е промотор и силна алатка за развој на конкуренцијата, разбивање на монополите во телефонијата и намалување на цените на телефонските услуги. Досега оваа услуга ја искористија над 83.000 граѓани и нивниот број од ден на ден сè повеќе се зголемува. ÈÈ

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Модерното општеството е базирано на воведувањето на информатичко-комуникациски технологии и електронски системи, кои ги олеснуваат процедурите и овозможуваат поефикасно и поефективно задоволување на потребите на граѓаните и на субјектите.

163

www.vmro-dpmne.org.mk


МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА ИНФОРМАТИЧАРИ И РАЗВОЈ НА ИКТ И КРЕИРАЊЕ ДИГИТАЛНИ СИСТЕМИ

ВлаДа 2006-2010

164

95,05%

ВлаДа 2002-2006

61,57%

УПОТРЕба На МОбилНа ТЕлЕФОНија Спроведени се активности за развој на оптичка мрежа и за нејзина либерализација. Усвоена е Национална стратегија за развој на следната генерација широкопојасен Интернет. Преку овозможување на пристап до кабелската инсталација директно се стимулира развојот на следната генерација на електронските комуникациски мрежи. Во Република Македонија веќе е отпочнат развојот на оптичките мрежи и граѓаните можат да ги користат услугите коишто се обезбедуваат преку овие мрежи (брз Интернет, телевизија со висока резолуција – HDTV). ÈÈ Реализиран е проектот Дигитална телевизија. Владата го овозможи и влезот на дигиталната телевизија во земјава, во период кога веќе се чувствуваа ефектите од либерализацијата на комуникацискиот пазар. „Телеком Словеније“ АД преку брендот БУМ-ТВ во септември 2009 година почна да ја нуди услугата за дигитална телевизија. ÈÈ Изработен е проект за изградба на дигиталната земска телевизиска мрежа на ЈП Македонска радиодифузија, преку која ќе се овозможи следење на дигитален видеосигнал на приближно 96% од вкупното население во Р Македонија. Во тек е реализација на тендерот за набавка на потребната опрема и во периодот од 01.06.2011 до 01.06.2013 ќе започне да емитува ТВсигнали во дигитална форма. Оваа мрежа ќе обезбеди и воведување телевизија со висок квалитет на сликата – HD-телевизија. ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Извршена е трансформација на ЈП „Македонска радиодифузија“. Со измените се направи промена на организациското управување во ЈП МРД и се даде можност ЈП МРД да нуди електронски комерцијални услуги. Преземени се повеќе нормативни активности за усогласување со директивите на ЕУ во областа на електронските комуникации и радиодифузната дејност. Со овие измени се овозможи целосна либерализација во делот на електронските комуникации, а исто така се укинаа и концесиските договори кои беа најголема забелешка на ЕУ во овој дел. Воведен е системот на услугата трипл плеј. Започна да се нуди услугата трипл плеј (телефонија, Интернет и телевизија), и тоа не само од страна на „Македонски телеком“ АД, туку и од голем број кабелски оператори. Воведувањето на оваа услуга е од особено значење, бидејќи се создадоа услови за конкуренција меѓу разни видови комуникациски мрежи. Користа од ова за граѓаните е во намалувањето на цените на услугите, воведувањето нови комуникациски услуги, но и во достапноста до нови радиодифузни содржини: голем број телевизиски програми, воведување на услугата плати-па-гледај (pay-per-view), видео-по-барање (video on demand) итн. Воведена е комерцијализација на капацитетите на оптичката мрежа на „Македонски железници“. Со поставувањето на фибер-оптичкиот кабел по должината на Коридорот 10 се создаде можност ЈП МЖ „Инфраструктура“ да комерцијализира дел од оптичките влакна. За таа цел на транспарентен начин по пат на јавно наддавање беа склучени договори со „ВИП“, „Телесмарт“, „Телесмарт-телеком“, „Кабелтел“ и „Неотел“. Формирана е Агенција за пошти, која од самиот почеток функционира како самостојно и непрофитно правно лице, кое врши јавни овластувања утврдени со Законот за поштенски услуги. Со формирање на агенцијата се исполни уште една европска директива, но исто така се воспостави и ред во делот на поштенскиот сектор. Преземени се активности за делумна приватизација на Македонска пошта. Избраниот консултант (КПМГ) достави студија и предлог-модел за трансформација на Македонска пошта. Следува имплементација на студијата и јавен повик за продажба на малцинскиот пакет акции. Воведен е систем за електронска продажба на градежно земјиште. Првото електронско јавно наддавање се одржа во јули 2009 година. Овој систем ќе биде задолжителен за општините што ќе управуваат со градежно земјиште по 1 јули 2011 година. Воведен е систем за решавање предмети во рок од најмногу 15 дена по поднесувањето комплетирано барање. Се работи за предметите што се однесуваат на отуѓување и давање под долготраен и краткотраен ��акуп на градежно земјиште, сопственост на Република Македонија. По решавањето

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

165


МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА ИНФОРМАТИЧАРИ И РАЗВОЈ НА ИКТ И КРЕИРАЊЕ ДИГИТАЛНИ СИСТЕМИ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

166 ÈÈ

на предметите, најмногу 15 дена од приемот на комплетната документација, Секторот за документирање и управување градежно земјиште го доставува договорот за земјиштето до странката. Воспоставен е систем за издавање лиценци на градежни компании. Во 2009 година почна постапката за издавање лиценци на правни лица. Од јануари 2009 до март 2011 година издадени се вкупно 2217 лиценци, од кои 756 за проектирање, 894 за изведувач, 128 за вршење ревизија и 439 за надзор. Со оваа постапка се овозможи регулирање на градежниот сектор што беше едно од барањата на стопанските комори во РМ. Воведен е систем за електронска распределба на социјални станови. Во периодот 2007-2010 година, по електронски пат распределени се вкупно 153 стана наменети за лица со ниски примања во градовите Штип, Дебар, Тетово, Гевгелија, Скопје, Велес и Делчево, 339 стана наменети за социјално ранливи групи во градовите Скопје, Македонска Каменица, Охрид, Кичево, Кочани, Крива Паланка и Кавадарци и 93 стана наменети за продажба на млади брачни двојки во градот Скопје. Ваквиот начин на распределба на станови овозможи транспарентна постапка во која воопшто не е возможно инволвирање на човековиот фактор. На овој начин се елиминираат сите можности за корупција или незаконско дистрибуирање на становите. Воспоставен е систем за електронско аплицирање за добивање редовни линии за меѓународен и меѓуопштински превоз на патници. Имплементацијата на овој современ електронски систем, овозможува превозниците да се ослободат од административните процедури за прибирање на потребната документација за аплицирање, како и да се избегнат проблемите при доставувањето на некомплетна документација. Со ова им се овозможува на превозниците во периодот на траење на постапката 24 часа да аплицираат повеќе пати, како и да ги дополнуваат недополнетите апликации и да вршат промена на истите. Воспоставен е систем за електронска распределба на ЦЕМТ-дозволи. Преку овој систем, на компаниите им се овозможува достапност на услугата од 24 часа, заштеда на време и трошоци, се зголемува ефикасноста на процесот за одобрување и издавање на дозволите, се врши целосно елиминирање на неправилностите и на можноста за коруптивно влијание. Воведен е систем за лиценцирање на транспортните компании. Во 2009 година започна процесот на лиценцирање на траспортните компании. До април 2011 година се издадени: 3100 лиценци за вршење превоз во патниот сообраќај, од кои 448 лиценци за вршење јавен превоз на патници, 76 лиценци за вршење превоз за сопствени потреби на патници, 1978 лиценци за јавен превоз на стока и 598 лиценци за вршење превоз за сопствени потреби за стока.

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Воведен е систем за издавање сертификати за советник за безбедност при вршење превоз на опасни материи. До април 2011 година издадени се 111 сертификати за советник за безбедност при вршење превоз на опасни материи. Воведен е систем за издавање лиценци за правни лица - носители за изработка на урбанистички планови. Воведен е систем на категоризација на автобуските станици. Во текот на 2008 година за прв пат започна категоризацијата на автобуските станици и заклучно со април 2011 година категоризирани се 25 автобуски станици. 7 автобуски станици се прва категорија, 8 автобуски станици се втора категорија, 5 автобуски станици се трета категорија и 5 автобуски станици се четврта категорија. Со овој процес се воведоа минимум стандарди за функционирање на една автобуска станица и различни категории на автобуски станици, а соодветно на тоа и сумата која се наплаќа за услугите за превозниците. Воведен е систем за издавање јавно овластување за вршење на работите на издавање мемориски картички (тахографи). Со спроведувањето на одредбите од Законот за работното време, за задолжителните одмори на мобилните работници и на возачите во патниот сообраќај и уредите за запишување во патниот сообраќај, се овозможи создавање подобри услови за превозниците, особено во делот на нивната заштита во патниот сообраќај, зголемувањето на безбедноста во сообраќајот, спречувањето на нелојалната конкуренција, спречувањето на пречекорувањето на максималното неделно работно време што се однесува на мобилните работници. Република Македонија, меѓу првите земји во регионот го заокружи процесот на имплементирање на одредбите од Европската спогодба за мобилните работници во меѓународниот патен превоз (АЕТР). Примерот на Република Македонија како пример за добра практика ќе биде вклучен во извештајот на активности, кој го издава Европската комисија секоја година на повеќе јазици. Изработена е базата на податоци – регистар на транспортни компании што се занимаваат со внатрешен и меѓународен транспорт на стока. Целта е воспоставување евиденција на транспортните фирми што вршат меѓународен превоз на стоки со вработените возачи и возниот парк со кој располагаат, чии податоци автоматски се споредуваат со податоците на Централниот регистар. Воведен е електронски систем во секторот за документирање и за управување градежно земјиште, за евидентирање на сите предмети. Со овој систем се овозможува тековно следење на обврските од лицата што купиле градежно земјиште од аспект на запазување на роковите за градба.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

167


МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА ИНФОРМАТИЧАРИ И РАЗВОЈ НА ИКТ И КРЕИРАЊЕ ДИГИТАЛНИ СИСТЕМИ

ÈÈ

168

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Континуирано се спроведуваат активности за реформи при издавањето градежни дозволи. На 29.6.2010 година е склучен договор со ИФЦ, во согласност со кој треба да се поедностави процедурата за добивање одобрение за градење. Направени се измени на пакет на закони. Со последните измени, од досегашните 21 чекор, постапката за изградба на станбени куќи се намали на три, а за стопански објекти на четири чекори. Времетраењето на чекање од сегашните 146 дена се намали на 30 дена во просек, а се намали и надоместокот за комуналии за изградба на стопански објекти, катни гаражи и хотели на пет отсто од сегашната цена. Се спроведуваат активности за развој на безжична економија. Владата ја усвои Информацијата за развој на економијата како резултат на развојот на електронските комуникации поврзани со користењето на радиофреквенцискиот спектар или „безжична економија“. Во таа насока извршено е ревидирање на постојните подзаконски акти што се однесуваат на управувањето, доделувањето и висината на надоместокот за користење на радиофреквенциите, усогласен е Планот за доделување и користење на радиофреквенции со измените на ЗЕК, изработен е план за идната дигитална дивиденда, изработена е студија за потребата и за начинот од воведување на принципот на тргување со радиофреквенции. Со ова започнуваат активности за целосна реализација на оваа мерка ако се има предвид дека со предвидената дигитализација ќе се ослободат радиофреквенции (именувано како „дигитална дивиденда“). Агенцијата за електронски комуникации, постојано и периодично преку печатени и електронски медиуми објавува намери за доделба на слободни радиофреквенциски опсези за нови иновативни безжични технологии и услуги. Реализиран е системот на интегрирано гранично управување. Континуирано се спроведува проектот Следната генерација на е-легислатива. Собранието на Република Македонија ја усвои Националната стратегија за развој на електронските комуникации со информатички технологии (НСЕКИТ). Го воведуваме проектот Е-владеење на локално ниво, кој е особено значаен за тековните реформи на децентрализацијата. Овој проект обезбедува поддршка за новите надлежности и одговорности на општините заради зголемување на ефикасноста и квалитетот на услугите што ги нудат тие. Спроведени се повеќе активности за зголемување на ИТ-вештините на граѓаните. Иницијативата ИТ-образование за сите е проект со чија реализација го зголемивме нивото на ИТ-вештините на граѓаните. Во рамките на проектот обезбедивме бесплатни ИТ-курсеви, Интернет-пристап и е-учење за над 30.000 граѓани низ повеќе општини во земјава.

www.vmro-dpmne.org.mk


Воведен е систем за повремен бесплатен Интернет за сите граѓани. Континуирано се спроведуваат активности за развој на информацискокомуникациската технологија во локалната самоуправа. • Донесен е Закон за електронско управување, а во тек е усвојувањето на подзаконските акти. • Усвоена е Национална стратегија за Е-влада, како и акциониот план, а во тек е реализацијата на споменатата стратегија. • Донесен е Закон за основање на МАРНет, а изработена е и веб-локацијата за Форум за јавни набавки. • Се спроведуваат континуирани активности за воведување универзален систем за сигурносно објавување на апликации базирани на веб и за транспарентен пристап до ресурсите од инфраструктурата. Најголемата инвестиција во образованието во изминатите 17 години ја направивме со проектот Компјутер за секој ученик. Со овој проект се обезбедени 17.818 персонални компјутери, 98.710 ЛЦД-монитори, 98.710 тастатури и глувчиња и 80.892 тин-клиенти за основните и за средните училишта во Македонија. Дистрибуирани се 53.000 лаптоп-компјутери за учениците од прво до трето одделение и 22.000 лаптоп-компјутери за наставниците. ÈÈ

Други проекти Доделување вредносни ваучери. Во 2007 и во 2008 година беа доделени вкупно 22.476 ваучери, кои беа реализирани од страна на студентите во Република Македонија. Во 2008 номиналната вредност на ваучерите изнесуваше 15.500 денари и тие беа наменети како директна финансиска помош при купување компјутери. Целната група за која беше наменета оваа програма се редовните студенти-државјани на РМ првпат запишани во завршна година на студии на кој било акредитиран факултет во РМ, како и сите студенти што се евидентирани како лица со специјални потреби. ÈÈ Интернет за сите средни и основни училишта. Како надополнување на проектот за компјутеризација на училиштата по спроведеното Интернет-поврзување во сите училишта во Македонија, ги реализиравме обврските за обезбедување Интернет-врска до училиштата. ÈÈ Бесплатни Интернет-клубови. Во рамките на овој проект отворивме бесплатни Интернет-клубови во 22 града во Македонија, за да им се овозможи на граѓаните на Македонија бесплатен пристап на светската Интернет-мрежа, со тоа придонесувајќи за намалување на дигиталниот јаз и за зголемување на ИТ-вештините. Овие клубови ќе работат на ист принцип во наредните 4 години. Оваа година ќе се отворат уште 8. ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

169


ÈÈ

МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА ИНФОРМАТИЧАРИ И РАЗВОЈ НА ИКТ И КРЕИРАЊЕ ДИГИТАЛНИ СИСТЕМИ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

170

ÈÈ

Воведен е систем на плаќање со мобилен телефон. Воведена е можноста граѓаните преку својот мобилен телефон да ги плаќаат административните и судските такси во дел од јавните институции. Изработени се е-формулари за институциите. Изработени се 22 апликации за 7 институции за да можат граѓаните по електронски пат да исполнат дел од своите обврски. Институциите се одбрани според барањата на Европската комисија за оценување на државите за напредокот на е-владеењето. ИТ-обуки за невработени лица. За да се намали бројот на невработените, планирана е обука на 80 невработени лица на полето на ИКТ. Станува збор за обуки на Cisco, Java, Net, C++ итн. По завршувањето на обуката, овие лица ќе бидат експерти во таа област и ќе можат да се вработат. Во тек е подготовката на јавен повик за фирми-обучувачи и за невработени лица - кандидати за обуките. Континуирана реализација на проектот Е-содржини. Покрај локализираните 43 слободни алатки за е-содржини и донацијата на Интел за 513 образовни содржини, усвоена е и Стратегијата за нови образовни содржини. Формиран е Советот за информатичко општество. Заради ефикасно и ефективно спроведување на мерките поставени во Националната стратегија за развој на електронските комуникации со информатички технологии (НСЕКИТ), Владата формира ново тело – Национален совет за развој на информатичкото општество, во кое учествуваат претставници од јавниот, приватниот и од невладиниот сектор, како и претставници од универзитетите. Воведен е безжичен комуникациски систем Вимакс (WiMax). Поттикнувајќи го развојот на новите технологии во 2007 година беше овозможен влез на нови оператори со користење на технологија WiMAX, при што беа доделени две национални и осумнаесет регионални Вимакс-лиценци за користење радиофреквенции за фиксен безжичен пристап за Интернет, телевизија и за телефонија. Со ова се овозможи зголемување на конкуренцијата на пазарот за фиксна телефонија и Интернет, што е особено значајно за развојот на руралните области и надминување на дигиталниот јаз. Воведен е системот на 3Г-услуги. Се работи за технологија што овозможува широк спектар на интегрирани услуги преку мобилен телефон - говор, слика, видео, брз Интернет, пренос на податоци, видеоповик, која веќе одамна е широкораспространета во Европа. Усвоена е Стратегија за развој на широкопојасен Интернет (броадбенд). Широкопојасниот Интернет има главна улога во модернизацијата на економиите и на општествата, односно за развој на информатичките и комуникациските технологии (ИКТ). Овие технологии се основни двигатели на растот на продуктивноста и на економијата во државата.

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Во Република Македонија во последните години кај домаќинствата се забележува значителен пораст во користењето на Интернет, особено во користењето на широкопојасниот Интернет. Во 2006 година само 1% од домаќинствата во Македонија користеле широкопојасен Интернет, а веќе во 2007 година тој процент изнесува 7%. Огромен скок од 16% е забележан во 2008 година, кога 23% од вкупниот број домаќинства во Македонија користеле широкопојасен Интернет. Веќе во 2009 година 33.8% од домаќинствата користеле широкопојасен Интернет, а во текот на 2010 година 37.4% од домаќинствата користеле широкопојасен Интернет. Зголемен е бројот на македонските содржини на Википедија (Wikipedia). Проектот се спроведува во соработка со приватните и со државните институции. Целта е да се зголеми бројот на македонските содржини на Википедија на македонски и на англиски јазик. Кога се потпиша меморандумот, на Википедија имаше 16.000 македонски единици. Моментално има повеќе од 40.000. Со овој проект се збогатуваат и англиските содржини специфични за Македонија. Изработени се првите македонски кирилични фонтови. Изработена е група од 80 фонтови, од кои 40 за употреба на Владата на РМ и 40 за употреба на граѓаните. Изработен е поимник со термини од ИТ-индустријата. Имајќи предвид дека англискиот јазик длабоко навлезе во секојдневната употреба, со цел да се заштити нашиот јазик, изработен е официјален поимник којшто ќе се користи за широка употреба. Е-Даноци. Во текот на 2011 година, граѓаните ќе можат преку Интернет да ги пополнат и да ги испратат обрасците што ги бара УЈП за платени даноци кон државата. Ќе се елиминира во целост потребата од одење во УЈП.

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

171

www.vmro-dpmne.org.mk


МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА ИНФОРМАТИЧАРИ И РАЗВОЈ НА ИКТ И КРЕИРАЊЕ ДИГИТАЛНИ СИСТЕМИ

ВлаДа 2006-2010

172

ВлаДа 2002-2006

40%

19,6%

ПРиСТаП ДО ШиРОкОПОјаСЕН иНТЕРНЕТ

ПРОЕКТИ ОД ПРОГРАМАТА ШТО СЕ ЗАПОЧНАТИ И ЧИЕ СПРОВЕДУВАЊЕ Е ВО ТЕК Е-ОБРАЗОВАНИЕ. Најголемата инвестиција во образованието во изминатите 17 години ја направивме со проектот Компјутер за секој ученик. Со овој проект се обезбедени 17.818 персонални компјутери, 98.710 ЛЦД-монитори, 98.710 тастатури и глувчиња и 80.892 тин-клиенти за основните и за средните училишта во Македонија, што ги задоволува потребите во големина од две третини. Целокупната опрема е набавена, доставена и поставена во училиштата каде постоеше можност. Завршени се сите 94 средни училишта. Од 347 централни основни училишта, проектот е реализиран во 303. Во 213 подрачни основни училишта опфатени со проектот опремата е доставена, но не е поставена бидејќи не се создадени предуслови за тоа. ÈÈ Е-БИЗНИС – Проектот за Регулаторна гилотина, кој го спроведовме е еден од најважните за подобрување на бизнис-климата. ИТ-технологијата има важна улога за успешно спроведување на регулаторните реформи преку поедноставување на административните процедури и развој на напредни двонасочни економични услуги. ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Со проектот Интерактивна Македонија ќе се обезбедат двонасочни напредни интерактивни и интегрирани услуги за издавање дозволи за увоз и извоз, дозволи за превоз на патници и стоки, регистрирање на вработувањата, услуги за регистрација на компании и сметководство на економските активности. За успешна реализација на овие активности ќе ја зајакнеме соработката со Централниот регистар, каде со измените во едношалтерскиот систем веќе се овозможи еднодневна електронска регистрација на бизнис. Проект Интерактивна Македонија во соработка со УСАИД – потпишан е Меморандум за соработка со УСАИД, изработените апликации од проектот Интерактивна Македонија ќе и овозможат на деловната заедница и да ги доставува своите барања онлајн и да добива електронски онлајн-одговор. Увид во содржината на имотен лист со товари и ограничувања за професионалните корисници. Во почетокот на 2008 беше пуштен во употреба и Интернет-сервис првенствено наменет за професионалните корисници (нотари, адвокати, извршители, банки и др.), преку кој, со склучување на договор со Агенцијата, корисниците добиваат право на увид во комплетната содржина на имотниот лист, вклучувајќи ги товарите и ограничувањата, во форма на информација. Веб-сервис за топографските карти. Кон средината на 2008 година беше воведен веб-сервис за приказ на топографските карти и авионски снимки за целата територија на Република Макеоднија, како и новоизработените топографски карти во размер од 1:25 000. МАКПОС (Македонски позициски систем). Во периодот од 2008 до 2010 година, Агенцијата работеше на воспоставување на единст��ена мрежа од перманентни GNSS (Global Navigation Satellite System) станици. Поставени се 14 станици што ја покриваат целата територија на Република Македонија. Нивната намена првенствено е да се овозможат точни и прецизни геодетски мерења на недвижностите, но и за поефикасно управување со инфраструктурни проекти и проекти од областа на просторно планирање и заштита на животната средина. Увид во содржината на имотен лист по адреса на недвижноста. Во средината на 2009 година беше изработен веб-сервис за пребарување во базата од катастарот на недвижности по адресата на недвижноста за катастарските општини што ги покрива Центарот за катастар на недвижности Скопје. На овој начин, граѓаните, знаејќи ја адресата на недвижноста можат да дојдат до информација за таа недвижност која е запишана во катастарската база на податоци. Е-катастар. Новиот систем за регистрација на недвижностите, е-катастар, беше ставен во употреба во Центарот за катастар на недвижности на крајот

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

173


МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА ИНФОРМАТИЧАРИ И РАЗВОЈ НА ИКТ И КРЕИРАЊЕ ДИГИТАЛНИ СИСТЕМИ

174

од месецот мај 2010 година. Со овој електронски систем се централизира базата на податоци од катастарот на недвижности, се воведуваат современи ИТтехнологии кои ќе овозможат поефикасна работа на катастарот и се отвораат широки можности за дистрибуција на катастарските податоци кон надворешните корисници. Овој систем е основа на која подоцна ќе можат да се надградуваат нови модули за побрза и поефикасна електронска комуникација со професионалните корисници на АКН, а особено нотарите и приватните геодетски фирми. Со овој систем, АКН создаде услови за електронска размена на податоци во проектот Интероперабилност, кој го води Министерството за информатичко општество и администрација и е една од првите институции што беше вклучена во проектот. Кон крајот на 2010 година се започна со обуки и на вработените од останатите Одделенија за катастар на недвижности низ Република Македонија, со цел да се стави во употреба новиот електронски систем еКат на целата територија на Република Македонија. До сега, освен Центарот за катастар на недвижности Скопје, новиот електронски систем го користат Одделенијата за катастар на недвижности во Кавадарци, Неготино, Кратово, Крива Паланка, Пробиштип, а во тек е обуката на вработените од Свети Николе и Куманово. Процесот на имплементација ќе продолжи со забрзано темпо во текот на оваа година со цел да се имплементира целосно електронскиот систем еКат на целата територија на Република Македонија. ÈÈ Е-шалтер. Во почетокот на 2011 година воведен е и електронскиот шалтер, кој ќе овозможи електронска достава на правните акти од нотарската канцеларија и приватните геодетски компании до АКН, за покренување на постапка за регистрација на недвижност во АКН и истиот веќе е во фаза на имплементација кај нотарите и приватните геодетски компании. До сега се склучени повеќе договори со нотарски канцеларии и приватни геодетски фирми кои активно го користат сервисот за поднесување на барање за промена во катастарот на недвижности, за издавање имотен лист или друг продукт кој може да се дистрибуира во дигитален формат, потпишан со дигитален потпис. Во тек се обуките за сите нотарски канцеларии и приватни геодетски фирми кои пројавија интерес да го користат електронскиот шалтер на АКН. ÈÈ Увид во содржината на поседовен лист. Во почетотокот на 2011 година беше ставен во употреба сервис наменет исклучиво за приватните геодетски компании за приказ на содржината на поседовните листови, во моментот на стапување на сила катастарот на недвижности за сите катастарски општини во Република Македонија. Сервисот е изработен на барање на комората на овластени геодети, а за потребите на изработка на геодетски елаборати. ÈÈ Увид во статус на поднесено барање. На почетокот на февруари 2011 година веб-сервис за увид во статусот на поднесено барање беше ставен во употреба за градовите каде е импелементиран електронскиот систем еКат,

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

Скопје, Кавадрци, Неготино, Кратово, Крива Паланка. Со овој веб-сервис граѓаните кои поднеле барање во одделенијата каде е имплементиран електронскиот систем еКат, имаат можност преку Интернет да го видат статусот на поднесеното барање и тоа: во решавање, решено, делумно решено и одбиено, со што се избегнува непотребно доаѓање на странката на шалтерите на АКН за да ја дознае истата информација. Увид во геопросторните податоци на Република Македонија. Завршен е и проектот кој ќе овозможи приказ на просторните податоци што ги поседува АКН. Преку сервисот се достапни сите топографски карти на Република Македонија во различни размери, дигитални катастарски планови за оние катастарски општини каде веќе е завршена дигитализацијата, авионски снимки, геодетски точки и информации потребни на приватните геодетски фирми, дигитален приказ на теренот во 3Д на целата територија на Република Македонија, приказ на објектите во 3Д, со можност да се добие информативен имотен лист за недвижноста која е од интерес. Сервисот нуди функционалности во 2D и 3D, како и интерактивност со корисниците во смисла на креирање на точки од интерес што ќе ја збогатат содржината на веб-сервисот. Со реформите во Царинската управа, Управата за јавни приходи и Државниот завод за статистика ќе обезбедиме интерконекција и интероперабилност со релевантни административни тела на ЕУ, како што се системот DGTAXUD и EUROSTAT. Во тек се следните активности на Царинската управа: изработка на нов софтвер за обработка на царински декларации, компатибилен со системите на ЕУ, кој според договореното со изведувачот требаше да заврши во октомври 2010 година. Во тек се преговори со изведувачот со кои ќе се дефинира начинот на продолжување на проектот. E-ИНФРАСТРУКТУРА - Владина ИТ-мрежа, која ќе претставува ’рбетна комуникациска инфраструктура што ги поврзува сите министерства во безбедна и интероперабилна околина. Во рамки на овој проект досега се поврзани државните институции сместени во зградата на „Нова Македонија“ и оние сместени во зградата на Владата на Република Македонија. Поврзувањето е спроведено преку оптички кабел. Универзитетска ИТ-мрежа – ќе ја поврземе Македонската академска и истражувачка мрежа МАРНет со регионалната SEEREN и понатаму со GEANT преку 1Gbps широкопојасен Интернет на земјите во регионот. Покрај Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“, планираме на оваа мрежа во иднина да бидат поврзани и останатите државни универзитети, сите основни и средни училишта, а на приватните ќе им се дозволи да ја изнајмуваат линијата. Досега комплетно е поврзан Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ од Скопје. Поврзаноста со SEEREN и GEANT се одвива преку еден линк од 155Mb/ps.

175


Е-здравје – Преку реализација на овој проект ќе функционира интегриран здравствен информатички систем (IHIS) и електронска здравствена картичка. ÈÈ Систем за управување со документи во сите министерства. Проектот е во завршна фаза и целосно ќе се реализира во првата половина на 2011 година. ÈÈ

МАКЕДОНИЈА - ЗЕМЈА НА ИНФОРМАТИЧАРИ И РАЗВОЈ НА ИКТ И КРЕИРАЊЕ ДИГИТАЛНИ СИСТЕМИ

НЕ ВЕТИВМЕ, НО РЕАЛИЗИРАМЕ!

176

ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

Измена на Законот за општа управна постапка во смисла на поефективна примена на принципот „молчењето значи одобрување“. Подготовка на унифициран образец (формулар) за потребите по соодветен профил на стручен кадар и вишокот на кадар согласно со проценката на сите министерства и органи на државна управа. Воведена е конкуренција во сферата на прегледите за издавање на сертификати за оспособеност на возилата за сообраќај (ЦЕМТ-прегледи). До крајот на декември 2009 година еден субјект беше овластен да врши прегледи за издавање на сертификати за оспособеност на возилата за сообраќај (ЦЕМТ-прегледи). Од декември 2009 година до денес овластени се неколку правни лица кои вршат издавање на сертификати за оспособеност на возилата за сообраќај (ЦЕМТ-прегледи). Со воведувањето на конкуренција во оваа област цените на услугите се намалија од 30-50%, што претставува огромна придобивка за македонските превозници. Во тек е реализацијата на проектот Македонија се поврзува. Овозможени се подобар Интернет-пристап за бизнисите и за граѓаните и поттикнување на конкуренцијата што драстично ги намали цените на Интернет-пристапот. Се спроведуваат мерки за воспоставување систем на заштита на дигиталната интелектуална сопственост, во насока на намалување на степенот на злоупотребата на правата од интелектуална сопственост, зголемување на степенот на пазарната конкуренција во ИТ-индустријата, проширување и развивање на ИТ-секторот. Во тек е реализацијата на проектот Земјоделски информативен систем. Во тек е реализацијата на проектот Систем за менаџирање на граѓаните (ЦРМ). Во тек е реализацијата на проектот Е-документи. Проектот подразбира меѓусебно поврзување на институциите што им нудат услуги на гра��аните, за да можат потребните формулари да се пополнуваат електронски, а граѓаните да не се оптоваруваат. Рокот за целосната реализација е 2012 година. Во тек се активности за спроведување на систем што ќе овозможи дистрибуирана автентификација за пристап до ресурсите.

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Во соработка со СИСКО (CISCO), се изработува стратегија за креирање на Владина национална комуникациска мрежа. На оваа мрежа ќе можат да се поврзат сите државни институции и да користат Интернет и фиксна телефонија. На оваа мрежа би се поврзале универзитети, сите здравствени установи, сите образовни установи и сите подрачни единици на државните органи. Во тек е реализацијата на проектот Вајфај-точки (WiFi) во руралните средини. Во тек е поставувањето на Интернет-киосците низ земјава, кое треба да заврши оваа година. Треба да се постават Интернет-киосци на вкупно 680 локации распоредени низ целата територија на Република Македонија. Во тек е постапка на избор на давател на услугата целосен телефонски именик и телефонска служба за информации преку кои граѓаните ќе можат да добиваат информации за сите претплатници на мобилни и фиксни телефонски услуги, како и вооведување на социјални пакети за телефонски услуги за оние лица на коишто им се потребни. Ќе се обезбедат специјализирани терминални уреди наменети за лица со посебни потреби (слепи, глуви...). Воведен е бесплатен скратен телефонски број 190, на кој граѓаните можат да добијат информации за електронските комуникациски услуги, како и да пријават неправилности во работата на операторите и да поднесат приговор за висината на сметките за електронските комуникациски услуги. Започната е постапка за евиденција на подземните и надземните електронски комуникациски мрежи во електронски регистар, кој ќе служи за сите потреби на сегашни и идни потенцијални оператори. На овој начин се создава ред во изградбата и одржувањето на електронските комуникациски мрежи.

ПРОЕКТИ ОД ПРОГРАМАТА ШТО НЕМА ДА СЕ РЕАЛИЗИРААТ ЗАРАДИ ПОНУДА НА ПОДОБРИ РЕШЕНИЈА ÈÈ

Формирање Фонд за развој на информатичко општество заради постоење на подобри алтернативи за остварување на таа цел, особено заради тоа што активностите на Министерството за транспорт и врски, како и Министерството за информатичко општество и јавна администрација ги исцрпуваат целите заради кои беше предвидено формирањето на ваков фонд.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

177


ЗДРАВСТВО: ЗДРАВА НАЦИЈА И РАЗВОЈНА ЕКОНОМИЈА

178

ЗДРАВСТВО: ЗДРАВА НАЦИЈА И РАЗВОЈНА ЕКОНОМИЈА www.vmro-dpmne.org.mk


За таа цел досега: Воведен е концептот Здравствено осигурување за сите – обезбедување здравствено осигурување на лица што досега не беа осигурени по ниту една основа. ÈÈ Во тек е реализацијата на набавката на современа медицинска опрема во вредност над 100 милиони евра, што претставува најголемата инвестиција во опрема во македонското здравство во последните 20 години. • Само за трите клинички болници во Тетово, Битола и во Штип во набавката има Апарат за компјутеризирана томографија со најмалку 64 детекторски реда и најмалку 64 пресеци за основни неуролошки и акутни дијагностички процедури, апарат за магнетна резонанса со јачина на магнетно поле 1,5Т, литотриптор, ангиограф, коскен дензитометар, кардиолошки ехо-апарати, гинеколошки 4д ехо-апарати, инкубатори, апарати за анестезија, машини за механичко дишење, гастроскопски и ендоскопски кабинети, хируршки маси, лампи и инструменти со вкупна вредност 15. 360. 000 евра. • Во новата Градска болница 8 Септември во Скопје комплетното опремување опфаќа повеќе дијагностички, операциони и интервентни апарати, вклучително и апарат за компјутеризирана томографија со најмалку 64 детекторски реда и ангиограф со сите типови ехо-апарати во вкупна вредност 6. 930. 000 евра. • На Универзитетската клиника за радиологија се поставува најсовремен тип апарат за компјутеризирана томографија со 128 детекторски реда, заедно со апарат за магнетна резонанса со јачина на магнетно поле 1,5Т, ангиографски систем со дигитален детектор за ангиографски, васкуларни, церебрални и периферни дијагностички интервентни процедури, радиолошки ехо-апарати и мамограф со вкупна вредност над 6. 000. 000 евра. • На Универзитетската клиника за кардиологија пристигнати се дигитални ангиографи за интервентни кардиолошки и васкуларни процедури, машини за дишење, монитори и ехо-апарати со вкупна вредност 2. 520. 000 евра. • Ангиограф за дијагностика и интервенции со останата кардиолошка апаратура се дистрибуира и во Кардиоваскуларни заболувања во Охрид со вредност од 1. 200. 000 евра. • Универзитетската клиника за радиотерапија и онкологија го добива ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Посветено работиме на подобрување на условите и услугите во здравството. Свесни сме за проблемите во оваа сфера. Со години никој не вложувал во македонското здравство или, пак, тоа е правено недоволно и незначително.

179


ЗДРАВСТВО: ЗДРАВА НАЦИЈА И РАЗВОЈНА ЕКОНОМИЈА

180

линеарниот акцелератор, кој, заедно со бункерот за изолација, вреди над 3. 000. 000 евра. Во општите болници во Охрид, Гостивар, Велес, Прилеп, Куманово и во Струмица, покрај стандардниот панел квалитетна дијагностичка и хируршка опрема, се поставува и по еден апарат за компјутеризирана томографија со најмалку 16 детекторски реда, со вкупна вредност на опрема во овие 6 болници од 8. 400. 000 евра. Останатите 6 општи болници во Кочани, Кавадарци, Гевгелија, Дебар, Струга и во Кичево во најголем дел ја добиле опремата во мамографи, кардиолошки и гинеколошки ехо-апарати, апарати за анестезија, монитори, стерилизатори и ендоскопски сетови во вредност од 2. 300. 000 евра. Значајно се доопремува и Универзитетската клиника за хируршки болести „Св. Наум Охридски“ со апарат за компјутеризирана томографија 64 слајсен и магнетна резонанца 1,5Т, машини за дишење, монитори и инструментариум во вредност од 3. 933. 727 евра без ДДВ. Ова е позначајниот дел од опремувањето во институциите, а новата опрема ќе овозможи подобрување на општата здравствена состојба на населението преку навремено дијагностицирање на болестите, давање услуги според највисоки стандарди, намалување на просечното време на лекување, намалување на трошоците за болничко лекување по пациент, намалување на потрошувачката на лекови и постоперативни компликации и подобрување на работната способност на населението.

Започната е првата фаза од Проектот за реконструкција и доградба на болниците во износ од 100 милиони евра. Целта на оваа најголема инвестиција во здравствената инфраструктура во последните 30 години е подобрување на условите за граѓаните-корисници на услугите, како и за вработените во здравството. Завршени се подготовките на проектите за првите 17 објекти и во дел од нив почнуваат градежните работи. Во првата фаза опфатени се најкритичните објекти, како болнички така и клинички и три здравствени дома, дополнети со трите поликлиники од Здравствен дом Скопје. Во најскоро време ќе отпочне и реконструкција на Интерните клиники во Скопје. ÈÈ Како посебно значаен момент во делот на доградби и реконструкции е отворањето на новиот објект на Гинекологија, кој, конечно по период од 10 години од започнувањето на градбата, со поддршка од оваа Влада го добива својот модерен изглед и опременост и започнува комплетното вселување во новите простории. ÈÈ Воведен е систем на единствени цени на лекови. Покрај намалувањето на данокот на лекови од 18% на 5%, со донесувањето на единствените ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk


ВлаДа 2006-2010

ВлаДа 2002-2006

90

0

милиони евра

евра

иНВЕСТиции ВО ОПРЕМа

ВлаДа 2006-2010

ВлаДа 2002-2006

300

илјади евра

45

милиони евра

иНВЕСТиции ВО РЕкОНСТРУкции

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

цени на лековите се постигна значително намалување на цените и до 70%. Од особена важност е што намалувањето се однесува на најчесто употребуваните лекови.

181


ВлаДа 2006-2010

ВлаДа 2002-2006

15

100

милиони евра

илјади евра

ЗДРАВСТВО: ЗДРАВА НАЦИЈА И РАЗВОЈНА ЕКОНОМИЈА

иНВЕСТиции ВО кОМПјУТЕРиЗација

182

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Во тек е реализацијата на проектот Електронска здравствена картичка. Започнат е пилот-проект со 12 пилот-ординации, за чии пациенти се издадени пилот-картички. Во тек е издавање на ЕЗК за вработени во министерства, здравство и Фондот за здравствено осигурување. Во тек е реализацијата на проектот Интегриран здравствен информатички систем. Софтверот се очекува да биде дистрибуиран до сите ПЗУ од примарното здравство. Регистрите во Институтот за јавно здравје се во фаза на подготовка и се очекува до јуни 2011 да бидат функционални. Изграден е центар за здравствени информации како централна база. Програма Здравје за сите. Направени се над 180.000 превентивни бесплатни прегледи за населението со мерење на гликозата и на холестеролот во крвта и советувања за здрав начин на живот. Поставен е системот на дијагностички сродни групи со што е поставена основата за нов тип финансирање во здравството по ДСГ. Со овој модел се овозможува стабилно и ефикасно финансирање на здравствените институции. Во тек е реализацијата на Проектот за плаќање на лекарите во болниците по учинок. • Од 1. 01. 2011 започна комплетното спроведување на проектот во три институции (ЈЗУ Клиника за кардиологија, ЈЗУ Клиника за максилофацијална

www.vmro-dpmne.org.mk


хирургија и ЈЗУ Градска болница Скопје). Од 1. 03. 2011 започнува комплетното спроведување и во четирите други пилот-установи (ЈЗУ Клинички болници Битола, Штип и Тетово и ЈЗУ Клиника за пулмологија). • Во тек е пресметковно следење на имплементацијата на методологија и бодовникот, со коригирање на истите по укажани забелешки од релевантните институции. • Со одлука на Влада се формира и Национален комитет за координирање на овој проект, кој треба да даде конечна верзија на бодовникот на услугите. • Во фаза на изработка е и законската регулатива преку преговори и усогласување со другите ресори и синдикални организации. • Од 1. 05. 2011 проектот се планира да се спроведе и во другите јавни здравствени установи. • Спроведена и едукација на тимовите од 23 ново додадени болници на кои им беа објаснети целите и значењето на Проектот за плаќање по учинок на лекарите, како и обука на лицата од сите здравствени установи со новото апликативно решение и импорт на податоците. • Се усогласуваат апликативните информатички модели со софтверот за плаќање по учинок. • Во тек е постапка за набавка на компетентен софтвер за сите болничкоклинички институции. Поставени се основите за целосна примена на медицина заснована на докази. Изработени и во завршна фаза на печатење се преостанатите 9 стандардни упатства, за најчестите заболувања на секундарно ниво. Во тек е процедура за адаптација на сите клинички упатства преземени од конзорциумот НИЦЕ (NICE), со што ќе се овозможи дефинитивното оформување клинички патеки. Воведена е задолжителна вакцина против ХПВ за 12-годишни девојчиња. Донесена е програма за рано откривање болести на репродуктивните органи кај жената. Координирана програма со која во организирани акции се прегледани околу 40. 000 жени за карцином на дојка и за карцином на матка (ПАП-тест над 35. 000 жени, одржани 110 работилници за едукација на жените). Воведена е задолжителна вакцинација против хемофилус тип Б-вирус (ХИБ-вакцина) за сите новороденчиња. На овој начин, согласно со најсовремените медицински стандарди, се создаваат неопходни предуслови децата да бидат заштитени од голем број пневмонии и менингитис, чиј најчест причинител е овој вирус.

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

183


ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ЗДРАВСТВО: ЗДРАВА НАЦИЈА И РАЗВОЈНА ЕКОНОМИЈА

ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

184 ÈÈ

ÈÈ

Повторно се отвораат служби за итна помош во помалите градови, каде што тие се неправедно укинати во 2005 година. План за трансформација на општите и специјалните болници во наредните 10 години. Во тек е трансформација на Воената болница во Градска општа болница од 2010. Почната е јавна набавка за опрема неопходна за осовременување на функционирањето на новата градска болница. Реализирана е трансформацијата на болницата во Штип во клиничка болница. Градската болница „Св. Наум Охридски“ во Скопје ќе биде пренаменета во Градски ургентен центар. Донесена е Стратегија за палијативна нега - грижа за возрасните, со посебен осврт на подобрувањето на домашната посета и нега на старите и премалени лица. Донесен е нов Закон за јавно здравје. Првпат во Р Македонија е донесен овој исклучително значаен закон, кој е рамка за обединување на сите активности што влијаат на јавното здравство на населението. Донесен е нов Закон за лекови и медицински помагала, со 38 придружни правилници и тие комплетно се имплементираат. Донесен е нов Закон за хемикалии, кој е целосно усогласен со нормативите и стандардите што ги наметнува меѓународниот актуелен здравствен правилник и со европското законодавство. Донесен е Законот за опојни дроги и психотропни супстанции, кој е комплетно преработен и усогласен и ги разработува членовите за сите видови опојни дроги и психотропни супстанции, распоредени во 4 листи. Почната е нова специјализација по семејна медицина, со што се создадени сите предуслови и почнати се специјализациите на првите 10 специјализанти по семејна медицина, а од 1. 12. 2010 започна доедукација со специјализација на 62 лекари од примарното здравство. Основана е и Катедра по семејна медицина при Медицинскиот факултет. Реализирани се 6 курса за јавноздравствен менаџмент во соработка со Медицинскиот факултет во Скопје. Изведена е комплетна едукација со завршен испит за менаџерите во менаџерските тимови што ги раководат здравствените институции. Реализиран е студиски престој на директори од болниците и клиниките во јавното здравство на Република Македонија во врвни соодветни институции во САД и во Турција, како дел во надградувањето на капацитетите на актуелните менаџери на нашите институции. Конституирани се Институт за јавно здравје и 10 центри за јавно здравје.

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

Донесен е Закон за евиденции во областа на здравството, со кој се воспоставува систем за подобра евиденција и статистика во здравството, неопходен за преземање мерки и активности на одделни полиња за подобрување на здравјето. Донесен е Закон за заштита на правата на пациентите, со кој се воспоставува систем на права и должности на пациентите во здравствениот систем. Во финална фаза е подготовката на јасно дефиниран пакет на здравствени услуги, со кои на осигурениците ќе им се приближи квалитетот на услугите во здравствените установи. Комплетно е реализиран видеонадзор на објектите на здравствените институции, врз основа на претходното шематско мапирање. Сите системи за видеонадзор се во функција. Донесена е Стратегија за незаразни болести, во која се поставени правците кон кои ќе се работи за намалување на морбидитетот од незаразни болести (особено на кардиоваскуларните и малигните), како водечки причини за смртност на населението. Поставен е ГПРС-систем за следење на возилата на итната медицинска помош. Во финална фаза е проектот за донесување стратегија и акциски план за репродуктивно и сексуално здравје, со кои се предвидени мерки за подобрување на сексуалното и репродуктивното здравје кај населението, особено кај младите. Се очекува изградбата на 17 амбуланти во рурални подрачја да заврши во 2011 година. До крај на 2010 - 6 рурални амбуланти се комплетно предадени, останатите се во завршна фаза. Донесени се промени во Законот за здравствено осигурување за довршување на трансформацијата на здравствените домови. Во тек е стандардизација и акредитација на здравствени институции. Донесена е Здравствената стратегија до 2020, во која се поставија стратешките цели во корелација со целите – „Здравје за сите“ на СЗО и пристапот „Здравјето во сите политики“ на ЕУ. Воспоставени се 10 служби за превенција и лекување на злоупотреба на дрога низ цела република и воведен е бупренорфин во терапија. Донесен е нов Правилник за имунизација (2010) со европски систем за имунизација кај децата, со соодветна евиденција и контрола на имунизацијата. Донесен е нов Закон за безбедност во снабдувањето со крв, кој е целосно усогласен со европското законодавство во трансфузиологијата.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

185


Донесен и имплементиран е Закон за биомедицинско потпомогнато оплодување. Владата ги покрива трошоците за БПО. Лиценцирани се најголемите приватни и државни гинеколошки ординации во земјава. ÈÈ Донесен и имплементиран е Закон за заштита од пушењето. ÈÈ

ПРОЕКТИ ОД ПРОГРАМАТА ШТО СЕ ЗАПОЧНАТИ И ЧИЕ СПРОВЕДУВАЊЕ Е ВО ТЕК ÈÈ

ЗДРАВСТВО: ЗДРАВА НАЦИЈА И РАЗВОЈНА ЕКОНОМИЈА

ÈÈ

186

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

Значително ќе ја зголемиме транспарентноста на работењето на ФЗОМ и отчетноста пред осигурениците преку формирање на Собрание на осигуреници, составено од 25 члена. Активностите започнаа во првата половина на 2011. Воведувањето на електронската картичка и комплетна компјутеризација на здравствените установи. Дефинирана е содржината на картичката со која ќе се започне во пилот-проектот. Се работи на усогласување на аспекти поврзани со заштита на личните податоци. Започнат е пилот-проект со 12 пилот-ординации за чии пациенти се издадени пилот-картички. Ќе понудиме посебни финансиски стимулативни пакети за лекарите, со цел да се окрупнат ординациите во примарното здравство, каде што ќе може да се обезбеди интегрирана примарна здравствена заштита и да се намали упатувањето на пациентите во болниците. Во тек се интензивни подготовки за воведување интегриран систем на брза помош во сите здравствени домови. Ќе овозможиме достапност на лековите преку автоматска реализација на секој препишан рецепт од матичен лекар во сите аптеки, со воведување нов систем на издавање лекови и рецепти, сличен на системот во Израел. Реконструкција на 41. јавна здравствена установа. Целосно ќе се преуреди и ќе се реновира инфраструктурата од надворешната и внатрешната страна, ќе се санираат покривите што течат, прозорците што не се затвaраат, распаднатите фасади, уништените подови, дотраените врати што не се затвораат, санитарните јазли што го рушат достоинството на 41 здравствен објект во Скопје: Хируршките клиники, Гинекологија, Институтот за рендгенологија, Ургентниот центар, Клиниката за детски болести, Клиниката за хематологија, Клиниката за кардиологија, Клиниката за инфективни болести, Институтот за белодробни заболувања, Клиниката за психијатрија, Републичкиот завод за трансфузиологија, Клиниката за хируршки болести „Св. Наум Охридски“, Институтот за белодробни заболувања - Козле, Специјалната болница за гинекологија

www.vmro-dpmne.org.mk


www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

и акушерство - Чаир, Психијатриската болница, Здравствениот дом, болниците во Тетово, Струмица, Битола, Штип, Велес, Прилеп, Струга, Охрид, Куманово, Гевгелија, Гостивар, Кичево, Кочани, Специјалната болница Јасеново - Велес, Заводот за нефрологија Струга, Психијатриската болница Демир Хисар, Негорци, здравствените домови во Скопје, Крива Паланка, Охрид и во Прилеп. Проектот за реконструкција и доградба на ЈЗУ, финансиран со кредит од Банката за развој при Советот на Европа, е во фаза на реализирање на градежни работи. Согласно со склучените договори за реконструкција и доградба на објектите на јавните и здравствените установи во Република Македонија, и согласно со физибилити-студијата, усогласени со кредиторот Банката за развој при Советот на Европа (CEB), во тек е работа на 17 објекти. ÈÈ Нови амбуланти и ЈПП (јавното-приватно партнерство). Изработена е студија за спроведување проект за јавно-приватно партнерство во областа на хемодијализата. Во соработка со ФЗОМ, формирана е цената за третман и одредени се две локации. Во 2010 година реализирана е постапка за избор на прв најповолен партнер. Министерството за здравство прави напори за привлекување странски инвестиции во областа на дијализата - центри за дијализа и банка за матични клетки. Со активностите ќе се продолжи во текот на целата 2011 година. ÈÈ Ќе инвестираме во 17 нови амбуланти во руралните средини. Oпфатени ќе бидат следните региони: Охрид, Виница, Радовиш, Ростуше, Демир Хисар, Прилеп, Струга, Македонски Брод и Скопје. Амбулантите ќе бидат со големина од околу 80 м2 и ќе содржат: ординација за матичен лекар, соба за интервенции, просторија за вакцинација и патронажна служба, чекална и санитарни јазли. Амбуланти ќе отвориме во селата: Мало Коњари, Шутово, Корошиште, Танушевци, Калуѓерица, Мислодежда, Крушка, Скудриње, Церово, Мерово, Калиште, Франгово, Балинци, Грушино, Света, Манастирец, Ласки, Локвица, Горно Косоврасти, Робово, Чемерско, Пуста Река и во населбата „Свети Стефан“. ÈÈ Повторно ќе ги отвориме амбулантите во околу 100 населени места. Ќе ги стимулираме младите лекари да работат на село, преку покачување на вредноста на капитацијата. Со цел да обезбедиме достапна, навремена и квалитетна здравствена заштита за сите граѓани, ќе воведеме стимулативни мерки за лекарите преку дополнителни критериуми за плаќање според бројот на жители во селата, и оддалеченоста во километри од најблиската општина или град. Со ова, ќе овозможиме да се екипира соодветен лекарски тим во напуштените амбуланти во селата: Љубанци, Љуботен, Радуша, Бојане, Блаце, Танушевци, Арачиново, Брушино, Кадино, Петровец, Средно Коњари, Пирава, Ѓавато, Селемли, Петрово, Прдејци, Млетково, Давидово, Смоквица, Нико-

187


ЗДРАВСТВО: ЗДРАВА НАЦИЈА И РАЗВОЈНА ЕКОНОМИЈА

лиќ, Фурка, Зубово, Ново Коњарево, Али Коч, Ораовица, Долно Дупени, Царев Двор, Стење, Штрбово, Грнчари, Црква, Љубојно, Долно Дивјаци, Норово, Пуста Река, Жван, Ново Село, Дупјачани, Жеровјане, Урвич, Новаќе, Ново Село (Боговиње), Јеловјане, Гургурница, Милетино, Теново, Ѓурѓевиште, Зубовце, Речање, Симница, Лакавица, Корито, Рогачево, Требиште, Врбјани, Белчишта, Присојница, Вешала, Ѓермо, Секулица, Шлегово, Страцин, Шопско Рударе, Крилатица, Арбанашко, Бајловце, Облавце, Дурачка Река, Мождивњак, Обуд, Житилово, Конопница, Горно Коњаре, Пчиња, Табановце, Липково, Слупчање, Ранковце, Таринци, Три Чешми, Радање, Купиште, Долни Балван, Аргулица, Прналија, Русиново, Петљани, Град, Драмце, Тулица, Моштица, Бучиште, Долни Стубол, Лакавица, Драгоево, Лесковица, Нивичани, Лешница, Радожда, Луково, Нерези, Пискупштина, Челопеци, Козичино, Крушица, Прждево, Бистренци, Корешница, Дреново, Сирково, Марена, Сопот, Курија, Долно Јаболчиште и Горно Јаболчиште.

188

www.vmro-dpmne.org.mk


189

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011


НАДВОРЕШНИ РАБОТИ И ЕВРОПСКИ ИНТЕГРАЦИИ

НАДВОРЕШНИ РАБОТИ И ЕВРОПСКИ ИНТЕГРАЦИИ

190

www.vmro-dpmne.org.mk


воведени се висококвалитетни биометриски пасоши, ÈÈ воспоставен е Национален информативен виза-центар, ÈÈ воспоставен е Национален координативен центар за управување на границите, ÈÈ поврзани се граничните премини со базата на податоци на МВР, ÈÈ воспоставен е систем за интегрирано гранично управување, ÈÈ потпишан е договор за реадмисија со ЕУ, ÈÈ остварен е значителен напредок во борбата против трговијата со луѓе и со нелегалната миграција. 2. Добиени се два последователни позитивни извештаи од Европската комисија со препорака за почнување преговори за членство на Република Македонија во Европската унија! Република Македонија ги исполни осумте одредници (benchmark), што е констатирано од ЕК. Со позитивниот Извештај на Европската комисија за РМ за 2009 година, Европската комисија упати препорака до Советот на ЕУ за определување датум за почеток на финалните пристапни преговори. Република Македонија доби позитивен извештај за својот напредок и во 2010 година, кога благодарение на резултатите во реформите, Европската комисија констатираше напредок во сите области и ја повтори препораката за определување датум за почнување на пристапни преговори на нашата земја со Европската унија. ÈÈ

Македонија ги доби овие позитивни оценки благодарение на остварениот напредок во усогласување со Спогодбата за стабилизација и асоцијација, напредок во исполнување на политичките и економските критериуми, усогласување со европското законодавство како и напредок во сите области на реформи. Како резултат на целокупниот ангажман на Владата на РМ, во периодот од септември 2006 до април 2011 година донесени се над 430 закони и над 1200 подзаконски акти со европски предзнак преку кои нашето законодавство е усогласено со близу 2000 европски директиви, регулативи и одлуки. Забележан е континуиран напредок во секое од поглавјата, без исклучок, во политичките и во економските критериуми, како и во сите 33 поглавја на преговори.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Остварени се две големи стратегиски цели во надворешната политика: 1. Обезбедена е визна либерализација за македонските граѓани! Со одлуката што ја донесе Советот на министрите на земјите-членки на ЕУ, почнувајќи од 19 декември 2009 година, остварен е 20-годишниот сон на сите граѓани на независна Македонија. Паѓањето на визната бариера се должи на конкретните резултати постигнати во изминатиот период, пред сè во областа на внатрешните работи:

191


Во 2011 година, претседателот на Европската комисија најави воспоставување на дијалог на високо политичко ниво меѓу Република Македонија и Европската унија, кој на Република Македонија ќе и овозможи натамошен напредок во реформите, и дополнителен поттик на позитивните трендови во нашата европска агенда. Оваа одлука на Европската комисија претставува и директна потврда за правилната насока во која се движи нашата држава и за нашата посветеност кон целосна европеизација на Македонија. Единствената причина за непочнувањето на преговорите со ЕУ е спротивставувањето на Република Грција поради спорот што го наметна оваа земја во врска со името на нашата земја, што во повеќе наврати е потврдено од највисоките претставници на Европската унија. Покрај тоа: Поведена е правна постапка против Република Грција пред Меѓународниот суд на правдата во Хаг поради прекршување на членот 11 од Времената спогодба склучена меѓу Грција и Република Македонија во 1995 година. Меѓународниот суд на правдата е врховно судско тело на Обединетите нации, востановено со цел да одлучува за мирољубиво разрешување при споровите меѓу земјите-членки на ОН. На овој чекор се решивме за да ги заштитиме државните интереси, согласно со нормите на меѓународното право. Целта е, како Република Македонија, така и Грција да се придржува кон обврските кои ги презела со Спогодбата од 1995 година, а се однесуваат на почитувањето на воспоставениот механизам при зачленувањето на Република Македонија во меѓународни организации. Во ноември 2008 година поднесовме барање пред Меѓународниот суд на правдата во Хаг да го утврди прекршувањето на спогодбата и да и наложи на Грција да се однесува во согласност со нормите од Времената Спогодба. За таа цел, во соработка со истакнати домашни и странски стручњаци по меѓународно право, напорно работевме на подготвување на материјалите и доказите врз кои се темели нашето барање. Според досегашната динамика на работата на Судот, конечната пресуда се очекува да биде донесена наесен во 2011 година. ÈÈ Потпишана е Декларацијата за стратешко партнерство и соработка меѓу Република Македонија и САД. ÈÈ За прв пат, по 60 години донесена е Собраниска резолуција за бегалците од воените дејства во Република Грција за време на Граѓанската и на Втората светска војна. ÈÈ Во изминатите четири и пол години успеавме да направиме значајни исчекори кон остварување на стратешките цели на Република Македонија, за зачленување во НАТО и во Европската Унија. Сериозно пристапивме кон реформирање на државата и имплементирање на светските

НАДВОРЕШНИ РАБОТИ И ЕВРОПСКИ ИНТЕГРАЦИИ

ÈÈ

192

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

и европски стандарди во многу сфери кои, освен својата примарна задача, да го подобрат квалитетот на живот на граѓаните и нивото на работа на институциите, требаше да ни донесат и полноправно членство во овие организации. Меѓутоа, билатералниот проблем за уставното име на државата, наметнат од Грција, континуирано претставува пречка за остварување на придобивките кои, Македонија со многу труд и значајни реформи, ги заслужи. На самитот на НАТО во Букурешт, од 2. до 4. април 2008 година, и покрај целосната подготвеност на нашата држава и огромните напори вложени во грчко-македонскиот дијалог, како и директните заложби на нашите сојузници, меѓу кои и тогашниот претседател на Соединетите Американски Држави, Џорџ Буш, поради противењето на Грција, членството на Република Македонија во НАТО беше попречено. Ваквиот пристап на нашиот јужен сосед, што е грубо прекршување на Времената спогодба од 1995 година, е и причината зошто сè уште не е добиен датумот за почеток на преговорите со Европската Унија и после две години последователни позитивни препораки на Европската комисија. Иако овој неконструктивен однос во повеќе наврати ја забави евро-атлантската интеграција на Македонија ние останавме посветени на реформските процеси, како и на продлабочување на односите со ЕУ и со НАТО. Израел ги укина визите за граѓаните на Република Македонија. Потпишана е Стратегија за зајакнување на билатералните односи со Република Турција. Овозможено е правото на глас на дијаспората. Донесени се измени на Законот за избори, со кои се овозможува македонската дијаспора да може да гласа на парламентарните и на претседателските избори. Со одлука на Владата на Република Македонија, на државјаните на РМ што живеат и работат во странство им се овозможи постапката за добивање биометриски пасош да ја остварат во ДКП на РМ, со тоа што се испраќаат екипи со мобилни станици за преземање на биометриските податоци. Укинати се визите за граѓаните на други држави. Раководејќи се од заложбата за либерален визен режим, заради унапредување и развивање на економијата и на туризмот, Владата ги укина визите за државјаните на Канада, Австралија, Косово и Албанија. Привремено ги укина визите за државјаните на Руската Федерација и на Украина и ја поедностави постапката за добивање македонска виза за државјаните на Кувајт и на Катар. Отворени се амбасади во Њу Делхи, Тел Авив, Прага, Талин и Осло, како и конзулати во Мелбурн, Венеција, Минхен, Чикаго и во Њујорк.

193


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

НАДВОРЕШНИ РАБОТИ И ЕВРОПСКИ ИНТЕГРАЦИИ

ÈÈ

194

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

Купени се објекти за ДКП во Љубљана, Виена, Прага, Истанбул, Брисел (мисија) и во Будимпешта. Во фаза на реализација е доизградбата на ДКП во Анкара. Република Македонија воспостави дипломатски односи со Канада, Чиле, Доминиканската Република, Принципатот Андора, Република Боцвана, Република Косово, Фиџи и Сирија под уставното име. Индија во билатералната комуникација ќе го користи уставното име на РМ. Извршено е обележување на границата со Косово. Потпишани се договори за социјално осигурување со Австралија и со Канада, преку кои македонските иселеници го стекнуваат правото на користење пензија во Република Македонија, пензија што ја издава земјата во која живеат. Извршени се измени на Законот за надворешни работи, со кои се предвидени следниве работи: мандатот на државните службеници што се упатуваат на работа во ДКП на РМ во странство е продолжен од 4 години на 5 години, направени се измени во делот на стекнување дипломатски звања преку реформите во Дипломатската академија во состав на МНР. Со подзаконски акти е уредена самата постапка, донесена е уредба за утврдување незадоволителни резултати и штети на интересите на државата, со која се појаснува делот за отповикување на амбасадорите. Сите подзаконски акти во МНР се усогласени во измените на Законот за надворешни работи. Во периодот од септември 2006 до април 2011 година, Република Македонија обезбеди странска помош во форма на неповратни грантови во приближна вредност од една милијарда евра, со имплементирање на приближно 900 проекти. Странската помош беше во најголем обем насочена кон следните сектори: добро владеење и граѓанско општество, животна средина, социјална инфраструктура и услуги, образование, води, земјоделство, здравство, транспорт и енергетика. Воспоставена е структура за целосно искористување на фондовите на ЕУ и создавање на квалитетни проектни апликации со ангажман на преку 400 лица. Постигната е непречена имплементација на Спогодбата за стабилизација и асоцијација (ССА). Европската комисија донесе Предлог за отпочнување на втората фаза на ССА како рамка за политички дијалог. Во изминатите години се одржаа редовни состаноци на Советот за стабилизација и асоцијација, Комитетот за стабилизација и асоцијација и на сите поткомитети. Оваа година се заокружува седмиот циклус на редовни состаноци со ЕК. Во согласност со член 5 од Спогодбата за стабилизација и асоцијација (ССА), во октомври 2009 година,

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

Европската комисија потврди дека сите критериуми утврдени во првата фаза на ССА се исполнети и даде предлог за преминување во втората фаза на оваа Спогодба, односно во фазата на асоцијација. Засилени се човечките капацитети во Мисијата на Република Македонија при ЕУ во Брисел, со дополнителен ангажман на стручни административни лица од СЕП, МНР и други ресорни министерства. Во изминатите четири години беше зајакнат капацитетот на Мисијата на РМ во Брисел со што се зголеми ангажманот, присуството и видливоста во претставувањето на позициите на Република Македонија во ЕУ. Активностите на полето на евроинтеграциите континуирано се промовираа преку спроведување на проекти за информирање и комуникација со јавноста во насока на информирање на јавноста, зголемување на јавната свест, но и поддршка за процесот на европска интеграција. Реализирани се следниве активности: • Кампањата Учиме за ЕУ како дел од Стратегијата за информирање и комуникација со јавноста во процесот на пристапување на РМ во ЕУ 2007-2010 година. Целта на кампањата е да се зголеми степенот на информираност на младите генерации со процесот на европска интеграција на Република Македонија. Кампањата ја спроведуваат Секретаријатот за европски прашања и Министерството за образование и наука. Од почетокот на реализацијата на кампањата до денес, посетени се вкупно 144 основни училишта, 47 средни училишта и 15 факултети. • Кампањата Одиме локално се реализираше со цел да се зајакне свеста кај клучните субјекти на локално ниво. Преку градоначалниците и советниците да се пренесе пораката дека работејќи локално се придонесува за напредокот на национално ниво. Истовремено кампањата која се реализираше во форма на трибини го зајакна учеството на граѓаните, граѓанскиот и бизнис-сектор во креирањето на одлуките поврзани со европската иднина на Македонија на локално ниво. Кампањата ја реализираа Министерството за локална самоуправа во соработка со Секретаријатот за европски прашања, како и амбасадорите на земјите-членки на ЕУ. Беше формиран МК-ЕУ инфо-центар, во чиишто рамки функционира и посебна библиотека со литература за прашања од европските интеграции. Публикации од областа на европските интеграции. Од септември 2006 до денес беа изготвени и издадени следните публикации: • За институциите и вредностите на ЕУ, • Да ја запознаеме Европа, • Митови и легенди, • Програми на заедницата, • Преговорите за членство на Македонија во ЕУ,

195


Учиме за ЕУ на македонски, албански, турски, ромски и влашки, Европа од А до Ш - заедничко издание со фондацијата Конрад Аденауер, Договорот од Лисабон, превод на македонски јазик, Прирачник за договорот од Лисабон, Прирачник за преведување на правните акти на РМ, Прирачник за преведување на правните акти на ЕУ. ÈÈ Формирана е специјална работна група за реформа на јавната администрација. Република Македонија стана првата земја во регионот што воспоставува ваков модел на партнерство со Европска��а комисиј,а по однос на процесот на реформа на јавната администрација. ÈÈ Се врши континуирана реализација на процесот на децентрализација на управување со ЕУ-помошта и акредитација на структурата за ДИСстатус. Европската комисија донесе одлуки за децентрализирано управување со 4 од 5 компоненти на фондовите ИПА: • Прва компонента - Помош за транзиција и градење на институциите • Акредитацијата за првата компонента се очекува во септември-октомври 2010 година, со што би се обезбедило брзо потпишување, а потоа и реализација на финансиските договори за ИПА за Првата компонента од 2009 и од 2010 година. • Втора компонента - Прекугранична соработка • Во текот на 2011 година се очекува добивање на националната акредитација. • Трета компонента - Регионален развој • На 14. 9. 2009 година е потпишана Финансиската спогодба за Оперативната програма за регионален развој 2007-2009. Со потпишувањето на Спогодбата, Република Македонија има пристап до 40.5 милиони евра од европските фондови, кон кои Владата ќе обезбеди дополнително околу 38 милиони евра како задолжително национално кофинансирање, согласно со правилата за трошење на доделените средства во рамките на ИПА-помошта. • Четврта компонента - Развој на човечки ресурси • Потпишана е Спогодба за финансирање за периодот 2007-2010. Во тек е подготовка на проектни задачи за проектите во рамките на Оперативната програма. Република Македонија доби право за децентрализирано управување на средствата под оваа компонента на 16. 10. 2009. Истиот ден во Брисел е потпишана и Финансиската спогодба за Оперативната програма 2007-2011, за периодот 2007-2009, а процедурата е завршена во Скопје на 26. 10. 2009. • Петта компонента - Рурален развој • На 8. 12. 2009 беше одобрена акредитација за децентрализирано управување на ЕУ-фондовите од Петтата компонента од Инструментот за пре-

НАДВОРЕШНИ РАБОТИ И ЕВРОПСКИ ИНТЕГРАЦИИ

• • • • • •

196

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Доделени се 33 стипендии за постдипломски студии во странство и 33 стипендии за постдипломски студии на домашните универзитети во рамките на активностите за натамошно образование на државните службеници за потребите на процесот на европска интеграција. Во 2010 година стипендиите беа именувани „Габриела Коневска Трајковска“, во знак на почит кон починатата вицепремиерка за евроинтеграции. Остварена е првата фаза од проектот Дипломатска академија. Република Македонија успешно претседава со Комитетот на министри на Советот на Европа. Иницирани се предлози за склучување билатерални малцински спогодби со Р Албанија, БиХ, Р Бугарија, Р Словенија, Р Црна Гора. Отворена е Австралиско-македонска стопанска комора заради унапредување на бизнис-соработката на стопанствениците од двете држави. Првпат се организираше Совет на почесните конзули на РМ во странство заради разменување идеи за поголема соработка и наоѓање начин за привлекување странски инвестиции во РМ. Извршено е поврзување на сите ДКП на РМ со МНР за безбедна податочна и говорна комуникација со употреба на ИП ВПН- и ВоИП-технологија (IP VPN и VoIP). Континуирано се реализира Стратегијата за спроведување дополнителна настава на македонски јазик во странство и создавање мрежа на македонски училишта во светот.

3. Спогодбата за укинување на визниот режим меѓу Република Македонија и Република Албанија. 4. Потпишана е билатерална малцинска спогодба со Република Хрватска во насока на зачувување на македонскиот идентитет и поддршка на Македонците што живеат низ целиот свет. 5. Договор меѓу Република Македонија и Република Словачка за поттикнување и заемна заштита на инвестициите, склучен во Скопје на 25 јуни 2009. 6. Спогодба меѓу Владата на Република Македонија и Владата на државата Израел за соработка во областите на здравството и медицината, склучена на 16 ноември 2009 година, во Ерусалим. 7. Спогодба меѓу Владата на Република Македонија и Владата на Република Полска за заемна заштита на класифицирани информации, склучена во Скопје на

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

тпристапна помош (ИПА) Рурален развој. Согласно со Оперативната програма за рурален развој од 2007-2012, Македонија има на располагање 62.5 милиони евра средства од ИПАРД. Владата ќе обезбеди дополнително учество од 25 % како задолжително национално кофинансирање.

197


НАДВОРЕШНИ РАБОТИ И ЕВРОПСКИ ИНТЕГРАЦИИ

198

24 ноември 2009 година. 8. Договор меѓу Владата на Република Македонија и Владата на Република Франција за мобилност на млади. Договорот е ратификуван. 9. Спогодба меѓу Владата на Република Македонија и Швајцарскиот сојузен совет за редовен воздушен сообраќај, склучена на 10 ноември 2009 во Скопје. 10. Договор меѓу Владата на Република Македонија и Владата на Република Косово за полициска соработка, склучен во Приштина на 3 декември 2009. 11. Спогодба меѓу Владата на Република Македонија и Владата на Република Словенија за размена и заемна заштита на доверливи информации, склучена во Скопје на 31 март 2010 година. 12. Спогодба меѓу Владата на Република Македонија и Кабинетот на министрите на Украина за услови на заемни патувања на граѓаните, склучена во Минхен на 6 февруари 2010 година. 13. Спогодба меѓу Владата на Република Македонија и Владата на Република Молдова за соработка во областа на здравството и медицината. Во тек е постапка за ратификација. 14. Зголемување на платите на вработените во македонската дипломатија: Платите на вработените во МНР во два наврата беа зголемени за вкупно 20% (двапати по 10%). Платите на вработените во ДКП на РМ во странство во два наврата се зголемија за вкупно 20% (двапати по 10%). Со решение на министерот за надворешни работи, се зголемија основиците за плата за вработените во ДКП и со тоа се доби и дополнително зголемување на нивните плати како трето нивно зголемување. 15. Освежување на кадровскиот потенцијал на МНР со млад и стручен кадар и создавање модерна, европска, реформирана и професионална дипломатија. Министерството за надворешни работи кадровски се освежи со вработување нови професионални и стручни државни службеници. 16. Спогодба меѓу Владата на Република Македонија и Владата на Република Полска за соработка во областа на одбраната, склучена во Скопје на 21 јуни 2010 година. 17. Потпишана е нова Спогодба за заемни патувања, со Руската Федерација и со Украина. 18. Владата на Република Македонија, еднострано привремено ги укина визите за државјаните на Руската Федерација и на Република Украина во периодот 1. 07. -15. 10. 2010 година, по примерот на другите држави од регионот во насока на развој на туризмот.

www.vmro-dpmne.org.mk


Ширење на конзуларната мрежа. Отворени се нови конзулати во Мелбурн (Австралија), Венеција (Италија), Минхен (Германија), Гетеборг (Шведска), Чикаго (САД), Њујорк (САД), Сиднеј (Австралија), Перт (Австралија), со што на многу наши иселеници ќе им се подостапни услугите што ги даваат конзуларните канцеларии. Планот за отворање на конзулатите во Гетеборг, Перт и Сиднеј очекуваме да се реализира во периодот 2011/2012, во зависност од расположивите финансиски средства за оваа намена. ÈÈ Купување објекти за македонските амбасади во странство. Проектот не е целосно реализиран, согласно со точката 14 од третиот пакет за антикризните мерки на Владата на РМ, според кои: дел од проектите на Владата на РМ во делот на капиталните расходи се пролонгирани, односно добиваат нова динамика на реализација и исплата. ÈÈ Основање Центар за онлајн-образование во насока на модернизирање на наставата на македонски јазик. Проектот се реализира во две фази. Првата фаза, отпочната 2010 год. беше успешно реализирана со пилот-проект за изведување онлајн-настава по македонски јазик за децата во дијаспората на училишна возраст (првично во Германија, Швајцарија и во Холандија), преку Интернет-страница во таканаречена мултимедијална виртуелна училница во договорен термин со наставник од Република Македонија. Во 2011 год. опфатот на проектот ќе биде проширен, при што онлајн-наставата по македонски јазик ќе биде достапна и за Македонците во некои земји од непосредното соседство на Република Македонија. МНР континуирано спроведува активности од втората фаза како на пример, летни курсеви по македонски јазик во Охрид за млади Македонци од Србија, летна школа по македонски јазик на Шолта, Хрватска, за Македонците од балканските држави итн. ÈÈ

НЕ ВЕТИВМЕ, НО РЕАЛИЗИРАМЕ! Се работи на заокружување на мрежата на Националниот визен центар сместен во МНР, кој, кон крајот на октомври 2008, е поврзан со македонските амбасади во странство, со цел да постои единствена и централизирана контрола на издавањето на македонските визи. Министерството за надворешни работи подготви Информација за степенот на реализацијата на овој проект. Поврзани се сите ДКП со исклучок на ДКП во Доха, кое се предвидува да биде реализирано во 2011 година. ÈÈ Ги анализираме можностите за укинување на македонските визи за неколку држави, меѓу кои и за австралиските државјани, каде што живее ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ПРОЕКТИ ОД ПРОГРАМАТА ШТО СЕ ЗАПОЧНАТИ И ЧИЕ СПРОВЕДУВАЊЕ Е ВО ТЕК

199


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

НАДВОРЕШНИ РАБОТИ И ЕВРОПСКИ ИНТЕГРАЦИИ

ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

бројна македонска заедница. Во тек се активности за реализација на можноста за олеснување на визниот режим со ОК, САД, Република Индија, Народна Република Кина, Федерација Малезија, Република Јужна Кореја, Руската Федерација, Република Украина, Федеративна Република Бразил, Соединетите Мексикански Држави, Република Чиле, Република Перу, Република Аргентина, Република Уругвај, Арапската Република Египет, Република Тунис, Кралството Мароко, Република Катар и Обединетите Арапски Емирати, водејќи притоа сметка за позитивните ефекти од добиената визна либерализација Програма: Иницијатива до Русија и Израел за потпишување на Договор за слободна трговија. Се очекува повратен одговор од двете држави по однос на испратените предлози од Република Македонија. Опремување на дипломатско-конзуларните претставништва на Република Македонија (посебно новите објекти) со уметнички слики кои се дел од македонската култура и уметност и културно наследство. Во овој проект е вклучено и Министерството за култура. Обележување на границата со Република Албанија во Охридското Езеро. Интензивирање на преговорите со Република Грција за воспоставување на железнички граничен премин кај Дојран. Обезбедуваме дополнителна поддршка за развој на проекти на македонската заедница во странство, за обнова на постојните и отворање на нови македонски културни објекти, како и за заштита на спомениците на македонската култура во странство. Продолжуваме со поддршка на културните, спортските, научните и на останатите активности на Македонците во странство во соработка со домашните институции. Перманентно се остварува во рамките на Секторот за следење на националните приоритети на РМ при МНР. Додека во 2010 година за оваа цел беа поддржани вкупно 17 проекти, во 2011 година ќе бидат финансирани вкупно 23 проекти.

200

www.vmro-dpmne.org.mk


201

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011


ОДБРАНА

202

ОДБРАНА www.vmro-dpmne.org.mk


Република Македонија во целост ги исполни критериумите за добивање покана за членство во НАТО, со успешно спроведување на сите предвидени реформи, за што се доказ и оценките од сите меѓународни претставници. Денес реформите говорат за Република Македонија. ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Продолжено е учеството на Република Македонија во мировни мисии и истовремено беше зголемено учеството на припадниците на АРМ во меѓународни мировни мисии во странство (со што Република Македонија стана еден од најголемите учесници во мисијата ИСАФ, според глава на жител, со дополнителен ангажман во мисијата ФЕНИКС во Авганистан), со дополнително зголемување со 79 припадници на АРМ во мисијата ФЕНИКС во Авганистан. Посветено работиме на подигнување и одржување на одбранбената способност за да може Армијата на РМ да ја изврши својата уставна задача: одбрана на македонската државна територија (територијалниот интегритет и суверенитет), заштита на сувереноста и на независноста. Континуирано се работи на оспособување на вооружените сили за поголема помош на цивилните институции во земјата за извршување неборбени задачи, како што се помош во случај на пожари и други природни и еколошки несреќи, во акции на трагање и спасување лица итн. За таа цел беше набавена и нова опрема, за нуркање, за војување во зимски услови итн. Ја интензивиравме соработката со локалните самоуправи и владините институции и истата ја насочивме кон низа активности од граѓански карактер, како што беа чистење на крајбрежјето на Преспанското Езеро, чистење на повеќе канали, пробивање на повеќе локални патишта итн. Зголемени се платите на армискиот персонал, како и на армискиот персонал упатен на мисии во странство и подобрени се условите за нивно осигурување. Со проектот Старите касарни за нов развој - Владата за граѓаните, започнавме системски пристап во делот на одвојување на несуштинските објекти, како и трансформација на касарните. Во повеќе општини започнавме касарните или делови од касарни да ги ставаме во функција на локалниот економски развoj и тоа во: Струмица, Битола, Охрид, Гевгелија, Дојран, Дебар, Аеродром и Карпош. За да им излеземе во пресрет на барањата на општините за атрактивно градежно земјиште, започнавме со истиот процес и во општините: Велес, Кичево, Тетово, Радовиш, Делчево и Куманово. Паралелно со ова е започнат и процесот на дивестирање на караулите. Станува збор

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Секогаш за интересот на државата и на граѓаните!

203


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

за проект со кој овозможуваме прилив на десетици милиони евра во буџетите на општините. Од учебната 2009 година повторно почна да работи Воената академија, со што овозможивме едукација на идниот офицерски кадар на Република Македонија, како и едукација на кадри за потребите на заштитата и спасувањето и управувањето со кризи. Од 1 јануари 2010 година беше извршена трансформацијата на Воената болница и беа формирани два ентитета: Военомедицински центар и Градска општа болница „8 Септември“. Новоформираниот Военомедицински центар претставува ефикасна военоздравствена единица, која, покрај грижата за општата здравствена состојба на припадниците на АРМ, оспособена е и во целост ќе одговори на задачата за обука и упатување на медицински персонал во мировни мисии. Во тек е реализацијата на проектот Воен музеј на Република Македонија. Ги започнавме подготовките за отворање на Воениот музеј, кој ќе биде сместен на две различни локации кај тврдината Кале. За оваа цел, Владата на РМ на Воениот музеј му додели 400 м2 простор за постојаната музејска поставка, како и комплетниот расположив капацитет на објектите на Музејот на Македонија. Истиот простор е во целост реновиран и во тек е изработка на проект за поставување експонати. Водени од потребата за подобрување на условите за работа на припадниците на АРМ, започнавме изградба и реновирање на повеќе руинирани објекти на АРМ. Станува збор за објекти во касарната Илинден, објекти во касарната во Кичево, во касарната во Велес, во касарната во Петровец, комплексот Еребино, регрутниот центар-Скопје и др.

Започнавме повеќе проекти што се во насока на доближување на Армијата до граѓаните: Церемонијална промена на државните знамиња пред Собранието на Република Македонија, Владата на Република Македонија и Кабинетот на претседателот на Република Македонија. Припадниците на Баталјонот за почести и опслужување и Воениот оркестар на АРМ, еднаш во месецот, преку посебна церемонија вршат промена на државните знамиња поставени пред државните институции. ÈÈ Започнат е проектот Армијата до граѓаните, во кој Воениот оркестар на АРМ започна да одржува концерти во повеќе градови во Република Македонија, а паралелно со ова, Воениот оркестар на АРМ, го реализира и проектот за издавање албум Ритам Македонија. ÈÈ Во тек е реализацијата на проектот АРМ мој вистински дом. Со овој проект првпат по 18 години започна решавањето на станбеното прашање на при-

ОДБРАНА

ÈÈ

204

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

падниците на АРМ, кои под исклучително поволни услови ќе можат да имаат стан во своја сопственост. Проектот веќе е во фаза на проектирање, по што следуваат и наредните фази. Станови од овој вид би се изградиле во следните градови: Кичево, Тетово, Скопје, Куманово, Велес, Штип и во Прилеп. Донесен е нов Закон за служба во АРМ, во кој се предвидени повеќе реформски проекти, и истовремено се изработени и измени на Законот за одбрана. Изработена и донесена е новата Стратегија за одбрана, документ кој го немаат донесено и некои земји-членки на НАТО. Извршено е унапредување на системот на планирање, програмирање, буџетирање и извршување (ППБИ) и изработен е софтвер/програма за обука на истиот за сите вработени во МО, а како резултат на тоа се развиени Долгорочниот план за одбрана, осум главни програми и спроведени се повеќе проекти во сите области на одбраната. Во соработка со САД започнавме проект за воведување два различни интегрирани система - глобален комуникациско-информациски систем (ГКИС) и логистичко-информациски систем (ЛИС), во вредност од 5.7 милиони долари. Извршена е презентација на воздухопловниот ВИНГ на АРМ, на која беа прикажани резултатите од опремувањето и модернизацијата на ВИНГ на АРМ. Започнавме со реализација на проектот Школа за пилоти, која согласно со предвидената динамика, до крајот на 2011 година ќе ги прими првите кадети. Започнати се подготовки за реновирање на објектот на поранешната караула Попова Шапка и започнати се активности за реализација на проектот Регионален центар за обука во зимски услови на Попова Шапка. Започнат е проект за изработка на нови автентични униформи за припадниците на АРМ и нови униформи за припадниците на Баталјонот за почести и опслужување. Воведен е проектот Активна резерва, според кој професионалните војници по навршувањето на законски предвидената старосна граница од 38 години, би биле ангажирани како активна резерва, за што во наредните 10 години би добивале надомест во просек од околу 7500 денари месечно, а претходно би имале можност за преквалификација и доквалификација за цивилни професии на сметка на Министерството за одбрана. Водени од чувството за одговорност и солидарност кон поранешните професионални војници, во соработка со владините институции и Стопанската комора, овозможивме низа погодности во процесот на нивно вработување и изборот на нивната втора кариера.

205


ÈÈ ÈÈ ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

Започнати се активности за развивање на концептот на активен резервен состав на медицински кадар, во соработка со Министерството за здравство. Изработен и донесен е Долгорочниот план за развој на одбраната. Посветено пристапивме кон изградба на 12 нови содржини на армискиот полигон Криволак, со што се создадени услови за реализација на проектот Криволак - Регионален центар за обука. Започнавме градежни активности во кампот Св. Наум. Ја интензивиравме меѓународната соработка, како со земјите-членки на НАТО, така и со земјите од регионот.

НЕ ВЕТИВМЕ, НО РЕАЛИЗИРАМЕ! Унапредување на обуката. Унапредување на системот на проектирање, планирање, буџетирање и извршување за да се спроведе обука на припадниците на Армијата на Република Македонија.

ОДБРАНА

ÈÈ

206

www.vmro-dpmne.org.mk


207

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011


КУЛТ УРА

208

КУЛТУРА www.vmro-dpmne.org.mk


Цели и приоритети на Министерството за култура во изминатиот период беа: ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ

ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ

поддршка и негување на традиционалните и современите културни вредности на Република Македонија, поддршка на културите на етничките заедници на Република Македонија, големи вложувања во инфраструктурата во насока на подобрување на условите во коi работат уметниците и културните работници, вработувања и зголемување на платите на уметничкиот кадар, ставање на културата во функција на општиот економски и општествен развој, реставрација, конзервација и промоција на културното наследство, развивање на културниот, археолошкиот и амбиенталниот туризам како една од најголемите можности за промоција на културата и обезбедување на дополнителни приходи, сузбивање на недозволена трговија со културни добра, поттикнување и развој на културата на локално ниво, поврзување и зачленување во меѓународни асоцијации и фондови за користење на техничка, финансиска и стручна помош, поддршка на граѓанскиот сектор во сферата на културата и уметноста, поддршка на лицата со посебни потреби преку поддршка на проекти од областа на културата, поддршка за презентација на македонското творештвото во земјата и светот, како и интензивирање на промоцијата на македонската култура преку назначување на амбасадори на културата.

Реализирани проекти ÈÈ

Изграден е Спомен-домот на Мајка Тереза. Во пресрет на 100-годишнината од нејзиното раѓање и во присуство на голем број странски и домашни гости, во јануари 2009 година, беше промовиран Спомен-домот на Мајка Тереза. Со реализацијата на овој проект, Република Македонија даде значаен придонес во негувањето на универзалните хумани вредности за кои се залагаше Мајка Тереза. Овој значаен објект, кој досега е посетен од над 200. 000

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Општествениот развој на Република Македонија денес е правопропорционален со развојот на културата. Со големо внимание ги следиме сите процеси поврзани со културата во нашата држава и во изминатиот период вложивме многу енергија и средства за нејзиното унапредување и развој.

209


КУЛТ УРА

210

домашни и странски гости, стана неизоставен дел од туристичката карта на Република Македонија. ÈÈ Реализирана е доградба на Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“. На Денот на словенските просветители 24. мај, во 2009 година, свечено беше промовирана доградбата на „НУБ Св. Климент Охридски“. Со изградбата на овој објект, кој се простира на површина од 3300 м2, за првпат од основањето на оваа универзитетска библиотека, се создадоа просторни услови за соодветно чување на непроценливото книжевно богатство што го поседува Република Македонија, според светските стандарди во библиотечното работење. Нашите стари ракописи, ретките книги, вредното книжевно наследство во заштитена електронска форма стана достапно на македонската и на светската јавност. ÈÈ Изградба на „Спомен-куќа на Тодор Проески“ во Крушево. На Гумење, во Крушево, заврши изградбата на Спомен-куќата посветена на македонската музичка икона Тодор Проески. Објектот се простира на површина од околу 870 квадратни метри и има форма на крст. Музејската поставка на Споменкуќата на Тоше Проески обезбедува еден хронолошки приказ на неговото детство, на тинејџерските години, на периодот кога Тоше го достигна врвот во својата уметничка кариера и истата е збогатена со 350 автентични експонати. Спомен-куќата на Тоше Проески на Гумење ќе биде местото каде што ќе бидат зачувани хуманоста, високите човечки квалитети и уметничките вредности на Проески и на достоинствен начин ќе се одбележи споменот на оваа наша музичка легенда. Изградбата на Спомен-куќата на Тоше Проески е искрена благодарност и придонес на сите нас, граѓани на Република Македонија во негувањето на неговиот лик и дело. ÈÈ Музејски комплекс Музеј на вода кај Градиште на Охридското Езеро, село Пештани (2007-2010). Во 2009 г. пред јавноста свечено беше отворен музејскиот комплекс „Музеј на вода“ со целосна презентација на праисториската наколна населба во Заливот на коските и Римскиот кастел на ридот „Градиште“, која постоела 1200 години пр. н. е. Комплексот содржи комплетно уредени 24 праисториски куќички, две обновени плажи, театарски простор со сцена за изведба на камерни претстави, 11 нови бунгалови на парковно уредените простори и пристаниште. Фактите говорат дека во текот на изминатите две години реконструираната наколна населба од бронзеното и железното време, Музејот на вода, стана возбудлива културна и туристичка дестинација посетувана од илјадници домашни и странски туристи. Во текот на 2009 и 2010 година Музејот на вода во Охрид го посетиле околу 100. 000 посетители, бројка која јасно ја покажува одржливоста и економската и туристичката оправданост на овој импозантен проект со кој Охрид и Република Македонија ја збогатија својата културна понуда.

www.vmro-dpmne.org.mk


„130 тома македонска книжевност“. Во рамките на овој проект, на околу 32. 000 страници беа прикажани развојните процеси на македонската литература со сите жанровски, стилски и вредносни особености на голем број поети, раскажувачи, романсиери, драмски автори, критичари и есеисти, писатели за деца, литературни историчари и теоретичари. Промоцијата на проектот преку кој се осведочија македонските книжевни вредности создавани низ вековите беше во јануари 2009 година. Испечатените дела веќе се дистрибуирани до сите национални и локални библиотеки во земјава, како и до други културни и образовни установи. ÈÈ Превод на литературни дела на добитници на Нобеловата награда за литература. Преку овој проект, на македонската јавност и станаа достапни 104 дела на сите добитници на Нобеловата награда за литература. Со овој проект, Република Македонија се вброи во редот на земјите кои достојно го негуваат наследеното светско културно и книжевно богатство. ÈÈ Преводи на 500 стручни, научни книги и учебници од кои се учи на врвните, најдобрите и на реномираните универзитети во САД и во Англија, а од областа на правото, во Франција и во Германија. Во рамките на овој проект, Министерството за култура во декември 2009 година пред јавноста промовираше 23 книги од областа на археологијата, етнографијата, музеологијата, библиотекарството, архитектурата, ликовната, музичката, театарската и на филмската уметност, дела од кои се учи на врвните универзитети во САД и во Англија. ÈÈ Проект за илуминација (осветлување) на Камениот мост. Најимпозантниот симбол на мултикултурното поврзување на градот Скопје, Камениот мост, по долги години, во јули 2009 година, конечно беше осветлен. Илуминацијата на мостот го потенцираше значењето на овој споменик на културата кој му го врати носталгичниот гламур на главниот град.

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

211

www.vmro-dpmne.org.mk


ВлаДа 2006-2010

40,2%

ВлаДа 2002-2006

6,5%

СРЕДСТВа За РЕалиЗација На каПиТалНи ПРОЕкТи

Реконструкција на стражарницата на Камениот мост. Во контекст на интензивирањето на грижата за зачувување на богатото културно наследство, во јули 2008 година, хералдичкиот симбол на градот - Камениот мост, ја доби реконструираната стражарница, односно Стражарската кула која со години беше руинирана. ÈÈ Во септември 2010 година беше промовирано осветлувањето на југозападниот бедем на кулите на Скопската тврдина, со што овој локалитет, како археолошка оаза која има исклучителна позиција во централното подрачје на Скопје, блесна ��о својот полн сјај. ÈÈ Завршен е проектот за поставување 33 скулптури во централното подрачје на градот Скопје. Целта на овој проект, кој е комплексен и прв од ваков вид што се реализира во нашата држава, е разубавување на градот и внесување свежина во културното секојдневие. Овој проект има навистина значајна димензија во културниот, социјалниот и во општествениот живот на Република Македонија. Скулптурата претставува белег на препознатливост во сите светски метрополи. ÈÈ Нови депоа во Кинотеката на Македонија. По точно 35 години од постоењето, во септември 2009 година беа промовирани новите депоа на Кинотеката на Македонија, опремени според најсовремените стандарди за чување на националното аудиовизуелно наследство, кое долги години беше чувано

КУЛТ УРА

ÈÈ

212

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

на несоодветен начин. Со реализацијата на овој проект, Кинотеката на Македонија стана центар за зачувување на богатиот аудиовизуелен материјал, а консеквентно и вистински пример за презентација и популаризација на нашето богато културно наследство. Донесена е Националната стратегија за развој на креативните индустрии. Со донесувањето на оваа стратегија се овозможи преку креативните индустрии како одличен медиум за остварување на интеркултурната комуникација и врвна вредност на глобализираното општество, да се создадат услови за размена и вреднување на духовните творби, со што секторите на науката, културата и уметноста од продуктивни можат да станат потрошувачки субјекти. Реконструкција на Македонската опера и балет. По 30 години, објектот на националната установа Македонска опера и балет беше целосно реконструиран. Комплетно беше обновена сценската технологија, со што се овозможи реализација на комплексни сценско-уметнички дела со високи техничко-технолошки перформанси. Целосно беше санирана покривната конструкција, главниот влез, фоајето, санитарните јазли, билетарницата, пристапот до паркингот и фасадата на објектот. Условите за работа на институцијата се подобрија и со реновирањето на 55 работни специјализирани простории за музичарите, балетските играчи и за вработените во администрацијата. Извршени се уредувања на сите музеи во Република Македонија и поставување на етнолошки и археолошки поставки автентични за самите градови. По многу години запуштеност и руинираност, беа санирани 11 музеи и тоа во Кичево, Струга, Гевгелија, Куманово, Тетово, Крушево, Неготино, Кавадарци, Свети Николе, Кратово, Прилеп. Извршено е санирање на 22 центри и домови на културата, кои се главни двигатели на културните активности во градовите низ државата и тоа во Неготино, Охрид, Битола, Прилеп, Штип (Центар за култура и Дом на млади), Крива Паланка, Куманово, Струга, Кочани, Тетово, Струмица, Демир Капија, Демир Хисар, Кратово, Пробиштип, Св. Николе, Берово, Пехчево, Македонски Брод и Крушево. Со овој проект на Министерството за култура се овозможи непречено остварување на културните активности во сите градови на Република Македонија со што се создадоа услови за рамномерен културен развој. Реконструкција на просториите на Националната установа Ансамбл за народни игри и песни „Танец“. За првпат од вселувањето во зградата во 1972 година, во 2008 година беше извршена реконструкција на инфраструктурата на објектот во кој работи единствениот професионален фолклорен ансамбл во РМ. Со тоа се подобрија условите за работа на уметничкиот кадар, како и на административно-техничкиот персонал. Со доградбата на објектот се овозможи Ансамблот „Танец“ да располага со 4 нови сали за работа и соод-

213


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

КУЛТ УРА

ÈÈ

214

ветно депо - магацински простор специјализиран за чување на репрезентативната колекција на уникатни примероци на народни носии, која во изминатиот четиригодишен период беше збогатена со над 200 нови комплети. Поправка и санација на покривот на Филмскиот фонд на РМ. Во 2009 година за прв пат беше извршена целосна реконструкција на покривот, реновирање и адаптација на катот и фасадата на објектот во кој е сместен Филмскиот фонд на Република Македонија и „Вардар филм“. Истата година, НУ Филмски фонд на РМ со одлука на Владата се здоби со право на трајно користење на овие простории, со што се создадоа услови за работа на оваа национална установа. Заокружување на проектот за реконструкција на неолитското село Тумба Маџари. Со реализацијата на проектот се отвори еден нов сегмент во македонската реконструктивна археологија. Преку реконструкцијата на пет куќички од неолитски период и уредувањето на просторот на значајниот локалитет, Скопје доби нова туристичка атракција. Конзервација и реставрација на архитектурата и ентериерот на Шарената џамија во Тетово. Преку овој проект на Министерството за култура се заштити еден од најрепрезентативните споменици на архитектурата и сликарството од османлискиот период. Еден од најзначајните зафати во областа на заштитата на културното наследство беше и конзервацијата и реставрацијата на архитектурата и живописот на црквата од манастирскиот комплекс во Лешок. Преку овој проект се зачува бесценетата вредност на манастирот „Св. Атанасиј“, кој е еден од бисерите на македонската традиција. Обновата на овој манастир беше особено значајна не само од аспект на неговото зачувување како исклучително вредно културно наследство, туку и во насока на враќање на животот во Лешок како значаен црковен центар во регионот. Регионален центар на УНЕСКО за дигитализација на културното наследство. Отворањето на Центарот за дигитализација на културното наследство, кој е единствен од ваков вид во регионот, беше директна рефлексија на интензивната активност на Министерството за култура во рамките на УНЕСКО во изминатиот период. Регионалниот центар на УНЕСКО за дигитализација на културното наследство има мошне важна функција во целиот регион и креира обемна база на податоци за културното наследство во дигитална форма како принцип за негово зачувување. Со формирањето на Центарот за дигитализација, почна еден постојан процес во кој ќе се утврдат стандарди на полето на дигитализацијата на културното наследство, а ќе се воспостави и еден нов модел на соработка меѓу институциите од областа на културата и науката во регионот на Југоисточна Европа.

www.vmro-dpmne.org.mk


Меѓународна конференција за меѓуцивилизациски и меѓурелигиски дијалог. Во 2007 и во 2010 година во Охрид беа реализирани Првата и Втората светска конференција за меѓурелигиски и меѓуцивилизациски дијалог. На конференциите учествуваа повеќе од 200 лидери од сите религии и меридијани и околу 200 домашни учесници. Со овој настан Република Македонија уште еднаш беше промовирана како земја-лидер во подготвувањето на глобалната платформа за меѓурелигиски и меѓуцивилизациски дијалог. ÈÈ Во програмата за заштита на недвижно културно наследство беше ставен голем акцент на конзервација на многу објекти од сакралната архитектура меѓу кои се и: • Татар-синан џамија во Куманово, • Св. Ѓорги Победоносец, с. Младо Нагоричане, Кумановско, • Коџа Мехмет бег џамија во с. Табановце, • Јени џамија во Битола, • Црквата Св. Илија, с. Грнчари, Ресен, • Св. Богородица , Лешок, • Успение на Пресвета Богородица - Карпински манастир, • Св. Никола /св. Ѓорги во село Орах, Куманово • Св. Илија, с. Стенче, • Св. Никола, с. Косел, • Црквата Сите светци во с. Лешани, Охрид, • Џамија Хаџи Дургут, • Орта-џамија во Струмица, • Хаџи Хамза џамија во Охрид. Во 2008 година беше реализиран проектот за отворање на Галеријата на икони во црквата Св. Ѓоргија во Штип, со што сите посетители на овој град добија можност да видат вредни уметнички дела, кои се дел од македонската православна традиција, односно вредни икони изработени од повеќе наши познати и непознати зографи, кои работеле во црквите и манастирите од источна Македонија во 17. и 18. век, па сè до почетокот на 20. век. ÈÈ Реконструкција на куќата на Уранија во Охрид. Со проектот за реконструкција на Куќата на Уранија во Охрид, кој беше промовиран во декември 2009 година, се спречи натамошното уништување на овој значаен споменик на културата и вреден примерок на македонската градителска традиција. Куќата на Уранија долги години беше со сериозно нарушена статика и пред распаѓање. Министерството за култура преку овој проект ја манифестираше грижата за заштита на богатото културно наследство што го поседуваме. Овој објект по промоцијата беше предаден на користење на МАНУ. ÈÈ Со поддршка на Министерството за култура беше реализиран и проектот за обнова на фасадите на објекти на Широк Сокак, најрепрезенÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

215


КУЛТ УРА

216

тативната шетачка зона во Битола. Со овој потег, не само што беше спречено натамошното уништување на фасадите и на објектите кои се симбол на оваа зона, туку и на дело беа потврдени заложбите за зачувување на спомениците на културата што имаат културно-историска вредност, а се силен белег на препознатливост на Бит��ла. ÈÈ Во насока на популаризација на богатството на движен археолошки материјал, во дворот на Музејот на Македонија беше поставен репрезентативен споменик со ликот на Пајонска свештеничка. Монументалната скулптура е висока три и пол метри, а се базира на оригинални артефакти откриени на некрополата Лисичин Дол во Исар Марвинци. ÈÈ Институционализирани се новите национални установи: • Театар Тетово. Со основањето на институцијата во Тетово се задоволи повеќедецениската потреба за професионално остварување на театарската уметност и презентација на богатото македонско театарско творештво во овој град. Истовремено беше овозможено и вработување на едуциран и професионален кадар од областа на драмската уметност, како и збогатување на културната понуда во Тетово. • Конзерваторски центар Гостивар. Со формирањето на оваа национална установа се создадоа услови за поопсежна заштита и промоција на културното наследство во овој регион, со што се придонесе за зачувување на квалитетот и на вредностите на културните добра и афирмација на културното богатство од овој регион. • Националната галерија Тетово. Адаптирање на амамот во Тетово во нова установа - Национална галерија Тетово. Со основањето на оваа установа, се надополни повеќедеценискиот недостиг од професионален ликовен изложбен простор во кој континуирано ќе се развиваат и ќе се стимулираат ликовната и галериската дејност во Тетово и во регионот околу него. За оваа намена, Министерството за култура одвои средства со кои темелно беше реконструиран амамот, беше набавен специјализиран современ систем за климатизација, соодветен на потребите за дејноста и беше инсталирана специјална светлосна опрема. Со овие потфати беше обезбедена и соодветна заштита на амамот од 15. век како објект од извонредно културно значење. • Археолошкиот локалитет Стоби прерасна во самостојна институција преку која се овозможи целосна грижа и промоција на овој монументален археолошки локалитет, кој е од исклучително значење за Република Македонија. • Основана е националната установа Музејски комплекс на македонската борба за државност и самостојност, Музеј на ВМРО и Музеј на жртвите на комунистичкиот режим. Во Музејскиот комплекс ќе бидат

www.vmro-dpmne.org.mk


Со започнувањето на работата на Филмскиот фонд на Македонија, континуирано се спроведуваат активности за развој на филмското творештво. Преку поддржување на голем број играни долгометражни и краткометражни филмски проекти и копродукции, развој на дистрибутивна и продажна мрежа, развој на киномрежа, привлекување странски филмски продукции, онлајн-база на податоци за филмските ресурси, се придонесува за афирмација на македонската кинематографија во странство и за отворање нови работни места. Во изминатите три години поддржани се вкупно 79 филмски проекти (27 играни филмови, 20 кратки играни, 25 документарни, 7 анимирани фимови). Од нив завршени се 36 филмови, од кои 12 се долгометражни. ÈÈ Збогатени се програмите на фестивалите и установите од национален интерес: Охридско лето, Мајски оперски вечери, Денови на македонската музика, Македонска филхармонија, Македонска опера и балет, со присуство на еминентни уметници од елитните културни средини во светот. Во насока на унапредување на музичката култура во РМ, Министерството за култура во 2009 и 2010 година ги поддржа двете големи концертни претставувања на ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

прикажани најзначајните поглавја од богатото револуционерно и политичко минато на македонскиот народ. Основана е Националната установа „Спомен-куќа на Тодор Проески“ - Крушево. Со основањето на оваа институција, Македонија е побогата за уште еден музеј, преку кој ќе се заштити ликот и делото на Тоше Проески, а истовремено ќе се придонесе за развој на културниот туризам во Крушево. За првпат е основан професионален театар во Охрид во 2010 година, во кој се вработија 6 актери. Отворањето на театарот е стимулирачки и продуктивен импулс за младите дипломирани актери и театарски уметници кои живеат и работат во Охрид и кои во изминатиот период покажаа завидни резултати. Истовремено, охридската публика по безмалку шест децении доби можност континуирано да ужива во театарската уметност. Основана е Национална установа Археолошки музеј на Македонија - Скопје. Целта на основањето на оваа установа е заштита, истражување, собирање, средување, стручно и научно обработување и проучување на археолошки предмети од исклучително значење за Република Македонија. Донесена е Одлука за основање на Национална установа Музеј на албанската азбука - Битола. Со основањето на оваа институција ќе се овозможи заштита, истражување, собирање, средување, стручно и научно обработување и проучување на музејските предмети значајни за воедначувањето на азбуката на албанскиот јазик.

217


македонскиот ексклузивен пијанист Симон Трпчески и гостувањата на престижните симфониски оркестри од Лондон и оркестарот на театарот Бољшој од Москва. Во 2010 година, исто така го поддржа и концертот на легендарниот музички уметник Боб Дилан како златен настан на јубилејното 50. издание на фестивалот Охридско лето. Концертите претставуваа ексклузивни настани што ги одбележаа 2009 и 2010 и беа единствени по својот карактер и концепт. На овој начин беше демонстрирана новата стратегија за поддржување и вложување во трајните македонски вредности. Успешно беше реализирано Биеналето на млади уметници од Европа и Медитеранот, со што се овозможи уметничка презентација на творештвото на над 700 млади уметници од повеќе земји од светот. За прв пат главниот град беше домаќин на голем број уметници, што претставува реткост и за регионот. ÈÈ Успешна реализација на проектот „Крушево етноград“ во 2009 и во 2010 година. Основните цели на овој проект се промоција на градот Крушево со сите негови историско-културни белези, активирање и мотивирање на локалното население и бизнис-заедницата за заживување на угостителството, подобрување на туристичките капацитети и разубавување на улиците и фасадите низ градот. Главниот настан се случи во јули-август, кога низ историски времеплов Крушево се врати еден век назад во историјата, за време на Крушевската Република. Ефектите кои се постигнаа од проектот се економски развој, туристичка понуда и едукација, промоција на културно-историската традиција итн. Проектот се реализира во соработка со невладиниот сектор, Музејот во Крушево, Општина Крушево, а со поддршка на Министерството за култура и УНЕСКО. ÈÈ Реализиран е проектот „Културното наследство на Македонија“, преку кој беа печатени публикации за археолошките локалитети, македонските цркви, отоманските споменици и културното наследство на Охрид. КУЛТ УРА

ÈÈ

218

Зајакнување на човечките капацитети на културните институции и зголемување на платите на културните работници Во периодот од 2007 до 2008 година по подолго време беа вработени 175 уметници во трите установи: Македонска филхармонија, Македонска опера и балет и Ансамблот за народни игри и песни „Танец“, со што се реши повеќедеценискиот проблем со кадровската неекипираност на овие институции од музичко-сценската дејност. Во центрите и домовите на културата и во театрите се вработија 134 лица, од кои 50 актери. Во 2010 година во институциите во областа на кул-

www.vmro-dpmne.org.mk


Поддршка на проекти од областа на заштитата на културното наследство Водејќи се од фактот дека грижата за културното наследство е дел од стратегијата за одржлив развој и предмет на дејствување на целото општество, Владата на Република Македонија и Министерството за култура како никогаш досега инвестираа во заштитата на културното наследство. Во периодот од 2007 до 2010 година беа издвоени средства за реализација на капитални проекти од областа на археолошкото и сакралното културно наследство. На истражувањата на над 20 археолошки локалитети работеа 3.500 физички работници и стручни лица. Голем број досега невработени археолози за првпат добија можност да работат на терен. Археолошки истражувања се вршеа на: ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ

Скопската тврдина Кале, Скупи и Таор, Скопско; Кастелото кај Кожле, Катлановско; Стоби, Градско; Градиште-Антигонеа, Неготинско; Стибера и Трескавец, Прилепско како и Манастирскиот комплекс Зрзе; Хераклеја Линкестис во Битола; Плаошник и Самуилова тврдина во Охрид и Киклопските ѕидини-Енгелана, Охридско; Исарот Марвинци Некрополи, Валандовско; Вардарски Рид , Гевгелија; Цареви Кули, Струмица; Виничко Кале,Виница; Исарот во Штип и Баргала, Штипско; Кокино, Кумановско; Тетовско Кале-Балтепе во Тетово.

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

турата се вработија уште 480 стручни и професионални лица. Во споредба со 2006 година, во периодот од 2007 до 2009 година платите на уметничкиот кадар се покачија за 60% во масата, што овозможи подобрување на стандардот на македонските уметници и објективно вреднување на нивниот труд.

219


ВлаДа 2006-2010

278

милиони денари

ВлаДа 2002-2006

7,5

милиони денари

КУЛТ УРА

бУЏЕТСки СРЕДСТВа За каПиТалНи ПРОЕкТи ВО ОблаСТа На аРХЕОлОгијаТа

220

Со овие археолошки истражувања на локалитетите беа откриени исклучително вредни архитектонски остатоци на антички објекти, ранохристијански базилики, средновековни цркви, монументални бедеми од утврдените антички градови и средновековни тврдини, како и многуброен движен археолошки материјал: илјадници цели и фрагментирани керамички садови златни, сребрени и бронзени предмети од сите периоди, меѓу кои особено значајни се илјадници монети. Археолошкиот материјал даде нови научни сознанија за богатото минато на нашата земја и ги збогатија македонските музеи. Придобивките од овие истражувања се од исклучителна важност не само за археолошката наука, туку воопшто за развојот на овој сегмент од културата, за презентација и за популаризација на нашето богато културно наследство и консеквентно за афирмација во светски рамки. Истовремено, зголемувањето и интензивирањето на активностите во овој дел од културата има силен потенцијал во перспектива за економско јакнење на културата и нејзино позиционирање како силен фактор не само во нашето општество, туку и многу пошироко. Во текот на 2007, 2008, 2009 и 2010 како своевидна традиција беа организирани големи изложби на кои беа презентирани, односно се презентираат резултатите од археолошките истражувања. Овие изложби на кои беа претставени над 300.000 археолошки артефакти ископани на локалитетите низ цела Македонија, остварија силно влијание врз враќањето на публиката во музејските институции и нивно повторно заживување.

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

Скопска тврдина Кале. На Скопската тврдина во периодот од 2007 до 2010 година се вршеа систематски археолошки истражувања со цел да се истражат сите културни слоеви на овој локалитет. Во изминатиот период беа издвоени средства и за конзервација на југозападниот бедем со кулите, конзервација на објекти, беше подготвен проект за конзервација на киклопскиот бедем. Беше изготвена и проектна програма за ревитализација на Калето со цел враќање на посетителите на оваа атрактивна културна знаменитост. Скупи. Во рамките на капиталните проекти на археолошкиот локалитет Скупи, кој е еден од најзначајните римски градови на просторот на Република Македонија и пошироко, за првпат по долг временски период, во периодот од 2008 до 2010 година се вршеа обемни систематски археолошки истражувања. Обемните истражувања дадоа доста важни наоди, а меѓу порепрезентативните откритија се издвојува статуата на Венера. Ископувањата беа во насока на комплетно истражување на локалитетот, негова заштита како вовед во соодветна презентација, со што се збогати културната содржина и понуда на градот Скопје. Таор (2008-2010). На локалитетот Таор во изминатиот период за првпат беа спроведени систематски археолошки истражувања кои беа во насока на откривање на остатоците на родното место на византискиот император Јустинијан. Кастелот кај Кожле (2008-2010). Покрај научната валоризација на локалитетот, со археолошките истражувања се овозможи негова соодветна презентација и популаризација особено поради фактот што овој локалитет се наоѓа на интересна локација, на Коридорот 10. Подготвени се проекти за конзервација, реставрација и за реконструкција на бедемите, кулите и двете цркви во рамките на овој локалитет. Стоби. На овој македонски археолошки бисер, кој има исклучителна географска позиција меѓу реките Вардар и Црна, покрај европската магистрала, во рамките на капиталните зафати од 2008 до 2010 година, беа вршени обемни систематски истражувања на неистражените простори во внатрешноста на градот, како и на просторите покрај северниот бедем на Стоби. Беа извршени и поголеми конзерваторско-реставраторски работи на мозаичните површини од палатата Перистерија. Освен тоа, интензивно се работеше на археолошките истражувања на просторите од Форумот. Откриен е храм од раноримски период, како и големи ѕидни платна од југозападниот бедем на Стоби. Стибера, Прилепско. Во периодот од 2008 до 2010 година на локалитетот Стибера се одвиваа систематски археолошки истражувања и конзерваторско-реставраторски работи што овозможи соодветна научна валоризација на

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Капитални проекти во областа на археологијата

221


ÈÈ

ÈÈ

КУЛТ УРА

ÈÈ

ÈÈ

222

ÈÈ

локалитетот, со што ќе се создадат и услови за негова научна и комерцијална презентација. На тој начин регионот се здоби со една значајна културна содржина како силен потенцијал за институционалното засилување на сегментот на заштитата, а истовремено претставува ресурс за негов економски просперитет. Зрзе, Прилепско (2009-2010). Во изминатиот период во манастирскиот комплекс „Зрзе“ беа извршени големи археолошки истражувања кои резултираа со пронаоѓање на монашка населба од втората половина на 9. век во бигорната карпа и старохристијански комплекс со базилика и гробница на локален маченик од 4., 5. и 6. век. Во манастирот „Зрзе“ заврши реконструкцијата на владичиниот конак, по што ќе следува и реконструкцијата на монашкиот конак. Сиве овие активности се во контекст на заложбите за засилување на принципот на заштита на богатото културно наследство. Трескавец, Прилепско (2008). На Трескавец, Прилепско, се одвиваа систематски археолошки истражувања кои овозможија собирање податоци за овој сложен комплекс од разни градби, урнатини и доградби. Хераклеја Линкестис - Битола. Во рамките на капиталните проекти од областа на археологијата, на локалитетот Хераклеја Линкестис во периодот од 2008 до 2010 година беа реализирани систематски археолошки истражувања најголеми по обем досега, при кои се откриваше бедемот на Хераклеја и архитектонски градби од доцноантичкиот ранохристијански период. Во тригодишниот период 2008-2010 година, истражена е површина од околу 6.000 м2, додека низ историјата на истражувањата на овој локалитет до 2008 година беа истражени само 8.000 м2. Во изминатите три години беа ископани и инвентаризирани над 10.000 експонати. Исто така, на локалитетот беа реализирани помали проекти коишто се во насока на инфраструктурно подобрување на локалитетот со цел да се овозможи негова професионална презентација како културен, туристички и економски потенцијал познат не само во нашата земја, туку и во регионот. Вардарски Рид кај Гевгелија. Во периодот од 2008 до 2010 година на археолошкиот локалитет Вардарски Рид кај Гевгелија се спроведуваа обемни систематски археолошки истражувања и конзерваторски зафати. Покрај бронзената Артемида и теракотните мегарски чаши, на локалитетот Вардарски Рид беа откриени мошне значајни наоди, меѓу кои и 17 гробови од доцно- бронзено време. Зафатите на Вардарски Рид се реализираат заради научно дефинирање и интерпретација на овој значаен локалитет, но и за негова презентација и промоција како значен туристички ресурс особено поради неговата местоположба и близината со границата на Република Грција. Заложбата за унапредување на археологијата, како значаен сегмент од културната политика на Владата на Република Македонија и на Министерството

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

за култура, се рефлектираше преку поддршката на систематските археолошки истражувања на капиталниот проект Цареви Кули. Во периодот 2008-2010 беа извршени обемни систематски археолошки истражувања со кои беше откриен значаен квантум на археолошки материјал како сериозна подлога и потврда за археолошката наука на нашите простори, но и како еден фонд за збогатување на музејските збирки на НУ Завод за заштита на спомениците на културата и музеј - Струмица. Исар, Штип (2008-2010). Систематските археолошки истражувања на Исарот во рамките на капиталните проекти од областа на архологијата дополнително го раздвижија и го збогатија културното живеење на градот. Истовремено се збогати музејската збирка, а тоа доведе до враќање на публиката во музејот. Од научен аспект се отвори простор за хронолошко следење на цивилизациското живеење на овие простори. Со заокружувањето на археолошките истражувања на Исарот и со конзервацијата и реставрацијата, ќе се направат сите предуслови за соодветна презентација на овој простор кој ќе го засили неговиот културен потенцијал како ресурс за економски бенефит не само за градот туку и за целиот регион. Заштита и конзервација на Старите еврејски гробишта кај Ново Село, Штипско. Проектот „Заштита и конзервација на Старите еврејски гробишта кај Ново Село, Штипско“ е во завршна фаза. Реализацијата на проектот е од огромно значење бидејќи преку заштитата и конзервацијата на Еврејските гробишта во Штип, кои во изминатите децении беа заборавени и руинирани, се зачувуваат спомените и сеќавањата на еврејската заедница во овој град. Баргала, Штипско (2008-2010). Во рамките на археолошките истражувања, посебен акцент беше ставен на систематските археолошки истражувања на археолошкиот локалитет Баргала за негово зачувување и, пред сè, презент��ција пред широката публика, со што регионот се здоби со значаен културен ресурс во насока на институционално засилување на делот на заштитата на културното наследство. Истовремено, се отвори простор и за негово економско зацврстување преку овој сегмент од културата. Истражувања на Кокино, Кумановско (2009-2010). На овој локалитет којшто беше опфатен во рамките на капиталните проекти во археологијата се вршеа систематски археолошки истражувања. Се работеше на конзервација со цел, создавање на сите предуслови и исполнување на сите критериуми потребни Кокино да стане споменик на светското културно наследство на УНЕСКО. По завршувањето на археолошките истражувања на Кокино, ќе следат и активности за негово инфраструктурно уредување со цел овој локалитет кој го рангираше НАСА помеѓу четирите најстари праисториски опсерватории во светот, да се презентира во регионот и пошироко.

223


ÈÈ

Тетовско Кале-Балтепе (2008-2010). Овој доцносредновековен тврдински комплекс (отомански период, 17. век) над Тетово нуди исклучителни можности за негова заштита, конзервација, реставрација, реконструкција и презентација. Во рамките на капиталните зафати беа реализирани систематски археолошки истражувања, беше подготвен и реализиран проект за конзервација, реставрација и реконструкција на големиот објект „војничка трпезарија“, кој натаму се планира да биде искористен како културен комплексен простор за потребите на културниот развој на градот Тетово.

Други зафати во областа на заштитата на културното наследство ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

КУЛТ УРА

ÈÈ

ÈÈ

224

ÈÈ

„Св. Никола“, Мариово. Во насока на заштита и обновување на сакралното културно наследство, беа одобрени средства за реализација на проектот за темелна реконструкција на конакот на манастирот „Св. Никола“. Извршена е целосна санација на црквата во с. Велгошти. Еден од позначајните проекти што ги поддржа Министерството за култура е и проектот за обнова на објектот на Старата пошта во Струмица, која потекнува од 19. век и претставува заштитено културно наследство. Проектот се реализираше преку Заводот и музеј - Струмица и неговата реализација претставува модел за успешна ревитализација на споменик на културата. Исто така, во Струмица, Министерството за култура ги финансираше и: заштитното археолошко истражување на локалитетот Свети 15 тивериополски маченици; санацијата на оштетувањата на архитектурата и камбанаријата на црквата „Св. Петка“; систематското археолошко истражување и конзервацијата на Римската терма; истражувањето на археолошкиот локалитет Црвено Поле; конзерваторско-реставраторските зафати на манастирските комплекси во Водоча и Вељуса и др. Конзервација и реставрација на откриената кочија од 2. - 3. век во близината на Делчево. Процесот на конзервација на кочијата датирана од 2. - 3. век, која беше откриена во близина на Делчево, е реализиран. Следи процес на реконструкција на овој мошне значаен артефакт, по што ќе следува и презентација пред македонската и светската јавност. Овој извонредно значаен археолошки артефакт, кој беше пронајден на локалитетот Могилка кај Делчево, е еден од многубројните наоди кои го потврдуваат долгиот историски континуитет на овие простори. Во Тетово беше финансирана и обновата на оградните ѕидови на објектот Арабати баба теќе, а беше дадена и финансиска поддршка за санација и реконструкција на Беговски конак во Тетово.

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ ÈÈ

Реконструкција на куќата на Мехмет Палоши. Во изминатиот четиригодишен период започна реконструкцијата на куќата на бегот Мехмет Палоши изградена пред повеќе од 200 години. Со зафатот за реконструкција и конзервација на овој значаен споменик, кој е убав примерок од османлиската профана архитектура, Тетово ќе се здобие со уште еден атрактивен објект кој ќе го поттикнува локалниот туризам. Реставрација на покривна конструкција на куќата на Иџлал Сулејмани во Тетово. Конзервација и санација на Воска амамот во Охрид. Конзервација и реставрација на Турскиот амам во Стар Дојран. Целосна заштита на споменикот на културата - Амамот во Гевгелија. Конзервација на Амамот Стара бања во Дебар. Конзервација на куќата од Ајри Доко во Охрид и многу други.

ПРОЕКТИ ОД ПРОГРАМАТА ШТО СЕ ЗАПОЧНАТИ И ЧИЕ СПРОВЕДУВАЊЕ Е ВО ТЕК Комплекс Светиклиментов универзитет на Плаошник во Охрид (20072010). Во програмата на Владата на Република Македонија за првпат се најде и обемниот проект за возобновување на Светиклиментовиот универзитет на Плаошник, преку кој на Охрид му се дава нова духовна и туристичка димензија. Во периодот од 2007 до 2010 година на Плаошник се реализираа обемни систематски археолошки истражувања. На овој мошне значаен локалитет во изминатиот период беа извршени конзерваторско-реставраторските работи на откриените архитектонски остатоци од сите периоди. Со возобновувањето на овој културен и просветен монумент на македонската историја, повторно блесна вкупноста на црковното и световното жариште, на најсветото место за Македонија и за целиот словенски род, Охрид. ÈÈ Мултимедијален центар во спомен на жртвите на холокаустот. Мултимедијалниот центар е составен од повеќе функционални делови. Неодамна беше извршена промоцијата на музејскиот комплекс кој содржи поставка која го претставува животот на Евреите како значајна заедница во Македонија. Центарот е четврти во светот, по центрите во Израел, САД и во Германија. ÈÈ Во тек е изградбата на Театарот во Велес. Градот на првото училиште на македонски јазик, првата гимназија, првиот музеј, првиот театар и на првото музичко училиште во Македонија, отсекогаш имал предиспозиции да биде вистински центар на културните збиднувања во државава. Со изградбата на ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

225


КУЛТ УРА

226

овој објект велешките актери и публика ќе добијат театарска зграда изградена и опремена по сите светски стандарди. ÈÈ Изградба на Стариот театар во Скопје. Во програмата на Владата на Република Македонија се наоѓа и изградбата на Стариот театар, кој беше разурнат во земјотресот во 1963 година. Новиот театар ќе биде позициониран на вкупна површина од 7200 квадратни метри, а аудиториумот ќе биде поделен во голема сала со партер и две галерии со вкупно 724 седишта и мала сала со 213 седишта. Опремата, акустиката и сцената ќе бидат според современите и модерни технологии, а однадвор театарот ќе го задржи својот автентичен изглед. Република Македонија со изградбата на овој објект за првпат ќе добие современ театарски простор во кој ќе се негуваат уметноста и културата и ќе се реализираат содржини од сценско-уметничките дејности со високи технички перформанси. ÈÈ Изградба на концертна сала за Македонската филхармонија. Во програмата на Владата на Република Македонија за првпат во македонската историја е и проектот за изградба на концертна сала за Македонската филхармонија. По долги години потстанарство, ќе се реши проблемот со институционалното бескуќништво на Македонската филхармонија која со децении работи во изнајмени простории и крајно несоодветни услови во Домот на АРМ. Со изградбата на концертната сала на Македонската филхармонија, македонските уметници конечно ќе добијат акустичен простор според сите светски стандарди во кој ќе можат да ги презентираат своите креации, а граѓаните на државата ќе добијат и репрезентативен простор кој ќе овозможи гостувања на многу светски оркестри. ÈÈ Изградба на објектот „Музејски комплекс - Македонска борба за самостојност и државност“. Во програмата на Владата на Република Македонија и на Министерството за култура е изградбата на музејскиот комплекс „Македонска борба за самостојност и државност“. Овој комплекс ќе овозможи презентација на нашата богата и повеќеслојна историја, а преку изложбените експонати ќе бидат оживеани историските премрежија низ кои поминувал македонскиот народ во остварувањето на својата борба за државност и самостојност. Музејскиот комплекс, единствен од ваков вид во нашата држава, но и во регионот, ќе има образовна и едукативна мисија, а во него ќе има и голема библиотека во која ќе се наоѓаат архивски материјали и книги од историјата на нашата држава. Од програмските содржини, во музејскиот комплекс ќе бидат поставени 109 восочни фигури на истакнати личности од македонската историја, повеќе масовни сцени и портрети, како и вредни музејски експонати. Со изградбата на музејскиот комплекс, Република Македонија ќе добие нова своевидна туристичка атракција за сите домашни и странски посетители на нашата земја.

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

„Порта Македонија“. Објектот „Порта Македонија“ ќе биде лоциран во централното градско подрачје на улицата „11 Октомври“, една од радијалните улици кои водат кон градскиот плоштад. Портата има мултидимензионална функција и предвидува постоење на атрактивен галериски простор наменет за одржување изложби и други културни настани. Визуелниот приказ на „Портата Македонија“ претставува историско обликување со мотиви од длабок релјеф изработени од мермер на површина од 193 кв��дратни метри. Нејзината височина изнесува 21 метар. На релјефите на „Портата“, кои се изработуваат во Република Македонија, ќе бидат прикажани прикази од богатата историја на македонскиот народ. Отворената тераса на „Портата“ на последното ниво ќе дава визура на централното градско подрачје. Изградба на нов Археолошки музеј во Скопје, Уставен суд и Државен архив. Со изградбата на новиот Археолошки музеј ќе се подобри инфраструктурата на овој сегмент од културата, со што по повеќе од 30 години ќе се создадат услови за соодветно чување и презентација на богатото движно културно наследство како директна потврда на милениумскиот цивилизациски континуитет на овие простори. Во овој музеј ќе бидат претставени низа значајни археолошки предмети од различни периоди, кои ќе го потврдат фактот дека на оваа почва има повеќе културни слоеви. Изградба на новиот објект на Националната установа Турски театар во Скопје. Со изградбата на овој капитален објект кој се наоѓа во програмата на Владата на Република Македонија и на Министерството за култура, за првпат турската заедница во нашата земја ќе добие свој театар. Со изградбата на Турскиот театар, кој е носител на врвни домашни и меѓународни репрезентативни награди, ќе се надминат досегашните услови за работа на турските актери, кои со децении ја делат истата зграда со своите колеги од Албанскиот театар. Реконструкција и санација на Албанскиот театар. Во тек е реализацијата на проектот, со кој ќе се добие простор реконструиран и опремен според сите светски стандарди. Формирање на библиотека за слепи лица. Преку формирањето на посебно одделение за слепи лица во рамките на НУБ „Св. Климент Охридски“, за првпат една влада од независноста на Република Македонија и преку конкретни проекти, експлицитно, ја презентира грижата за лицата со посебни потреби, односно за слепите лица и лицата со оштетен вид. Со адаптација на простор во НУБ „Свети Климент Охридски“, оваа категорија лица ќе се здобие со своја библиотека, односно со просторни и технички услови за продукција на книжен фонд во формати соодветни за слепите лица. Сево ова ќе претставува важен импулс во достапноста на богатството на книжниот фонд за оваа категорија луѓе која, несомнено, досега беше во голема мера лишена од можноста за стекнување нови знаења и сознанија. Проектот се реализира во со-

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

227


ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ ÈÈ

КУЛТ УРА

ÈÈ

ÈÈ

228

ÈÈ

работка со Министерството за труд и социјална политика и со Министерството за образование. Превод на „130 тома македонска книжевност“ на англиски јазик. Проектот се реализира преку НУБ „Св. Климент Охридски“, Скопје и истиот треба целосно да биде завршен до јуни 2011 година. Преку овој проект, до целата светска јавност, на англиски јазик, ќе биде достапен репрезентативен избор на најдоброто од македонската книжевност, создавано низ вековите. „Ѕвезди на светската книжевност“. Едицијата „Ѕвезди на светската книжевност“ е проект на Владата на Република Македонија од исклучителна важност. Една од главните задачи на оваа едиција, која ги содржи најдобрите дела од светската книжевност е да го посочи континуитетот во светската литература и да укаже на нејзиниот развоен пат, како и унапредување на македонскиот литературен јазик. Преку овој проект, до македонските читатели на едно место ќе бидат достапни сите дела што ја одбележаа врвната светска книжевна историја. Реализацијата на проектот е предвидена во 4 буџетски години (2010, 2011, 2012 и 2013). Во тек се финалните активности за завршување на реконструкцијата и санацијата на манастирот Свети Јован Бигорски, кој е еден од најзначајните и највредните споменици за култура надалеку познат по својот иконостас. Изградба на нов театар на местото на поранешниот Македонски народен театар - театар Центар. Изградба на нов театар на местото на поранешниот Драмски театар. Во тек е изработката на проектите и истиот ќе се реализира по пат на јавно-приватно партнерство. Во тек е Проектот за обнова и ревитализација на споменикот на културата Хавзипашини конаци во с. Бардовци. Конаците, покрај музејската вредност, ќе имаат намена за заштита, чување и презентација на филмското културно наследство што го поседуваме како држава. Изградба на културно-образовен центар во Тетово. Новиот културно-образовен центар во Тетово ќе содржи нова библиотека и нов театар. Изградбата на новата библиотека во Тетово ќе ги потврди недвосмислените напори на Владата и на Министерството за култура за зачувување на непроценливото културно и книжевно богатство што го поседува овој град. Истовремено ќе биде и одговор на заложбите да се чекори со современите европски трендови во областа на информациската и библиотечната дејност. Во тек е изградба на 20 унифицирани репрезентативни мали монтажни објекти за културна и туристичка понуда на Република Македонија, културно-историски туристички Информативни центри. Проектот предвидува изработка и поставување на 20 типски монтажно-демонтажни објекти

www.vmro-dpmne.org.mk


ÈÈ ÈÈ

ÈÈ

ÈÈ

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

ÈÈ

(урбана опрема) на фреквентни и атрактивни локации низ целата држава, наменети за продажба на културно-туристички промотивен материјал (сувенири). Монтажните објекти ќе бидат поставени во Скопје, Битола, Тетово, Охрид, Крушево, Преспа, Дојран, Табановце, Богородица и во Националните паркови Маврово и Пелистер, и по должината на коридорите 10 и 8. Реновирање на Универзалната сала во Скопје. Проект го реализира Локалната установа „Универзална сала“. Во тек е изработката на сите потребни проекти. Изградбата ќе започне во 2012 година. Во тек на реализација се проектите за Реконструкција и санација на Стариот мост во Желино и Реконструкција и санација на Амамот во Дебар. Во тек е реализацијата на проектот Евидентирање, фотографирање, снимање и архивирање на видеоматеријали и разговори со Македонците протерани од Егејска Македонија во 20. век. Направена е база на податоци на целните групи и започнат е процесот на снимање на изјавите на преживеаните прогонети бегалци од Егејска Македонија што живеат во Република Македонија. Проектот се реализира во соработка со Кинотеката на Македонија, Институтот за национална историја, Сојузот на стопански комори и со невладиниот сектор. Проект за реконструкција на куќата на Мустафа Кемал Ататурк. Изградбата на овој спомен-дом ќе придонесе за продлабочување на културните врски помеѓу двете држави и ќе претставува реална основа за развој на локалниот туризам на општината Жупа. Компјутеризација и дигитализација на библиотеките. Процесот на компјутеризација на библиотеките целосно е завршен, а дигитализацијата се одвива во три фази, почнувајќи од 2009 година. Во сите три години ќе се набавува опрема за дигитализација на библиотечните добра што ги поседува Република Македонија. Со реализацијата на проектот за компјутеризација на библиотеките, институциите од областа на културата излегоа од еден период на инертност, добивајќи за прв пат можност и услови за работење според сите стандарди на библиотечното работење. На тој начин е обезбеден и квалитетот на услугата кон читателите што е и примарна функција на овие установи.

229


АКТИВНОСТИ ВО ОБЛАСТА НА МЕЃУНАРОДНАТА СОРАБОТКА ВлаДа 2006-2010

113

милиони денари

ВлаДа 2002-2006

55

милиони денари

КУЛТ УРА

ОбЕЗбЕДЕНи СРЕДСТВа ОД бУЏЕТОТ За МЕЃУНаРОДНи акТиВНОСТи

230

Министерството за култура има внимателно подготвена стратегија за презентација и афирмација на македонската култура надвор од границите на државава. Меѓународната соработка е базирана на неколку стратешки приоритети и се реализира преку организирањето на комплексни манифестации со квалитетни и разновидни содржини, презентацијата на македонското книжевно творештво на светските саеми, учество на светски познатите културни настани од типот на биеналето на ликовната уметност и архитектура во Венеција, промоцијата на македонското наследство и актуелно творештво во градовите-престолнини на културата, традиционалните одбележувања на манифестациите како „Св. Кирил“ во Рим итн. Исто така, Министерството за култура особено се грижи за релациите со меѓународните организации како што се УНЕСКО, Советот на Европа, Европската унија. Билатералната соработка со другите земји интензивно ја подвлекуваме и со потпишувањето на спогодби и програми за соработка во областа на културата, кои моделираат правна рамка и овозможуваат богата институционална поврзаност меѓу двете земји.

www.vmro-dpmne.org.mk


Во периодот од 2006 до 2010 година Министерството за култура потпиша 15 програми и спогодби за соработка во областа на културата. За првпат под уставното име, Република Македонија потпиша неколку спогодби и програми со земјитечленки на Европската унија: Чешка, Австрија и Република Франција. Во текот на овие три години беа обновени и програми за соработка во областа на културата со: Народна Република Кина, Република Турција, Италијанската Р��публика, Руската Федерација, Република Полска, Република Србија, Република Словенија, Република Бугарија и со Украина.

Поддршка на комплексни манифестации Министерството за култура реализираше низа комплексни манифестации во странство кои понудија спој на традиционалните македонски вредности и урбаната македонска култура. Со Деновите на македонската култура, пошироко беше претставена македонската култура и уметност во странство особено во земјите-претседавачи на ЕУ. Се реализираа „Денови на македонската култура во САД - Њујорк, Чикаго и Вашингтон“ и „Денови на македонската култура во Прага“, преку кои чешкиот народ и европската јавност имаа прекрасна можност да се запознаат со репрезентативното македонско музичко, ликовно, историско и културно творештво. Во 2010 година, во рамките на потпишувањето на Спогодбата со Австрија, беа одржани и Денови на македонската култура во Виена.

Културни манифестации Мошне значајно е традиционалното учество на Република Македонија на Биеналето на уметноста и архитектурата во Венеција, каде што и во 2009 и во 2011 е поддржано претставување на два проекта од областа на ликовната уметност. Понатаму, редовно партиципираме со поддржани проекти на манифестациите како Европска престолнина на културата.

Саеми на книгата Македонското книжевно творештво редовно се претставува на меѓународните саеми во странство, но за разлика од 2006 година, кога беше поддржано само учеството на Саемот во Болоња (кој е за литература за деца), во последниве три години Министерството за култура, ценејќи го значењето на овие саемски манифестации и презентацијата на богатиот македонски книжевен фонд, го поддржа учеството на саемите на книгата во Франкфурт, Москва, Лајпциг, Париз, Болоња, Тирана и во Белград. Од голема важност е дека во 2009 година, за првпат на Саемот на книгата во Франкфурт, Министерството за култура се претстави со целосно издржана стратегија за репрезентативно и достоинствено презенти-

www.vmro-dpmne.org.mk

ОТЧЕТ на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ и од коалицијата „За подобра Македонија“ 2006 - 2011

Спогодби и билатерални договори

231


рање на земјава не само од литературен аспект, туку и поглобално, со претставување на севкупните потенцијали на Република Македонија.

Културни центри Министерството за култура во годишната програма поддржува и проекти кои се реализираат во Културно-информативните центри во Софија и во Њујорк. Преку овие претставувања македонските уметници воспоставуваат и директни контакти со своите колеги и со познати продуцентски куќи од областа на уметноста.

Соработка со УНЕСКО Министерството за култура во периодот 2006-2010 ја продолжи и ја интензивира соработката со меѓународните организации и асоцијации. Во рамките на соработката со УНЕСКО, за првпат во овој период беа поддржани голем број проекти: Од УНЕСКО добивме итна поддршка во висина од 2.300.000 денари за опожареното древно македонско светилиште, манастирот „Св. Јован Бигорски“. ÈÈ По предлог на Министерството за култура, во рамките на Програмата на УНЕСКО за одбележување јубилеи на значајни личности и настани, за првпат се вклучени македонски јубилеи, и тоа: • - одбележување на јубилејот „100 години од раѓањето на Мајка Тереза (2010)“, нашата најпозната скопјанка и единствена нобеловка од Македонија. За да се зачува споменот за Мајка Тереза, Министерството за култура и Владата на РМ ја финансираа изградбата на Спомен-куќата на Мајка Тереза, која предизвика огромен интерес во јавноста и секојдневно е посетувана од домашни и странски гости; • поддршка за 50-годишнината од одржувањето на првата меѓународна манифестација „Струшки вечери на поезијата“ (2011 г. ), најстарата, најголемата и најзначајната поетска манифестација на Балканот, која претставува репрезентативна проекција на поетските остварувања во меѓународни рамки и мост меѓу литературните поетски меридијани на светот. ÈÈ Значајно за одбележување е дека Министерството за култура, освен финансиската поддршка на проектите од сопствениот буџет, настојува и успева да добие финансиски донации од УНЕСКО за добро осмислени проекти кои се актуелни со приоритетите на Организацијата, но во исто време ги афирмираат културата и универзалните вредности на нашата земја. Само во последните три години се реализирани донации од УНЕСКО во износ од 668. 680 евра и 316. 000 американски долари. ÈÈ Покрај соработката со УНЕСКО, Министерството за култура ја продолжува соработката и со Советот на Европа, со Европската унија, а активно партиципираме и во Форумот на словенските култури.

КУЛТ УРА

ÈÈ

232

www.vmro-dpmne.org.mk


Поважни закони од областа на културата Закон за аудиовизуелните добра. Собранието на Република Македонија во 2008 година го донесе Законот за аудиовизуелните добра. Со донесувањето на Законот за аудиовизуелните добра се заокружи нормативната рамка за регулирање на односите за заштита и користење на културното наследство, а вршењето на аудиовизуелната дејност се усогласи со странските компаративни искуства од другите европски земји. ÈÈ Закон за авторското право и сродните права. Законот за авторското право и сродните права беше донесен во 2010 година. Со Законот се изврши усогласување со Директивата 2004/48/ЕЗ за спроведување на правата од интелектуална сопственост, се допрецизира системот на заштита на авторското право и сродните права, (прецизирање на дефинициите, решенијата, поимите во областа), се усогласија одредени институти/модели во областа согласно со националното законодавство и странските искуства, се доразработи системот за колективно остварување, заштитата на правата и сл. Според својата структура и содржина, Законот за авторското право и сродните права е изготвен по урнекот на законите за авторско право и сродните права во Европа.