Issuu on Google+

PIRAINAK

June Azpirotz, Itziar, Iker L eta Belate 2013/2/15 1


AURKIBIDEA 1.Sarrera:................................. 3. orr 2.Ezaugarriak........................... 4. orr 3.Elikadura............................... 5. orr 4.Ugalketa................................ 6. orr 5.Bizitokia................................. 7. orr 6.Bitxikeriak.............................. 8. orr 7.Bukaera................................ 9. orr

2


Sarrera Piraina ornodun taldeko animalia da, arrainen familikoa. Bere izenak bi hitzez osatua dago, “Pira” arraina esan nahi du eta “aina”-k gizon pertsonai maltzurra hesanaia dauka, deabrua. Hortik piraña, arrain beldurgarria. Azaldu dugun animaliaren espezieak Serrasalmiare eta Characídae dira. Animalia honen izen zientifikoa “PYGOCENTRUS NATTERERI” da. Itxura beldurgarria dute eta haragijaleak dira, taldean ehizatzen dute, normalean. Ezagutzen direnen artean mota asko daude, Cartoprion, Myleus, Mylopus, Mylossoma, Pristobrycon eta Pygocentrus.

3


Ezaugarriak Piraina munduko haragijale txikiena da. Aipatu dugun animalia normalean 34 edo 15 zentrimetrokoa da baina jendeak 40 zentimetro-koa ere aurkitu egin du itsasoan. Normalean txikiak dira baina azkarrak. Bere pisua, gutxi gorabehera, 0,5 kg -koa da. Txikitan zilar kolorekoak dira eta orban beltzak dituzte; helduak direnean, aldiz, orbanak desagertzen dira eta sabel azpiko aldea gorria izaten dute. Itsaso barruan kolorea argia dute baina 500 metrotik jeisten direnean, gorputzeko kolorea iluntzen da. Piraina batzuk buruan linterna bezalako organo bat dute beste animaliak erakartzeko. Modu honetan, ikusi bezain laster liluratzen dira, hurbiltzen dira eta pirainek aprobetxatzen dute harrapatu ahal izateko.

4


Elikadura Elikagaiak lortzeko buruko linterna bezalako organo berezia dute, hots, buruan makil baten antza duen atal argiduna dute bere presa harrapatzeko. Lehen aipatu dugun bezala, gainerako animaliak liluratu egiten dira eta hurbiltzen direnean hartzen dituzte jateko. Batzuk belarjaleak dira. Hondartza batzuetan pirainek eraso egin diote gizakiei.

5


UGALKETA Pirainentzat zaila da harremanatzea itsaso behean dena beltza dagoelako eta ezin delako ikusi. Arrak emeari buruan koska egiten dio eta egunak pasatzen direnean, arra emearen jabea izaten da. Arrak emearekin konektatzen da, hau da, arraren odola emearen gorputzetik sakabanatzen da. Emeak itsasoaren behean jartzen ditu arrautzak gero gora igotzeko, baina piraina batzuek besteen arrautzak jaten dituzte. Pirainek, normalean, arrautz asko jartzen dituzte, 300 edo 1000 inguruan. Arrek zuloak egiten dituzte arrautzak sartzeko. hermafroditak dira, zera, arra eta emea aldi berean. Animalia hauek ilunabarrean ugaltzen dira.

6

Piraina

batzuk


BIZITOKIA Arrain hauek Amerikako gune tropikaletan bizi dira: Orinoko, Guayanas, PerĂş, Bolivia, Amazonas eta Paraguay, esaterako, baina beste batzuk ere Amerikako hondartzan aurkitu dira.

7


BITXIKERIAK Pirainak itsuak dira, horrez gain, usaimen oso ona dute. Aipatu dugun animalia batzuk kamuflatzen dira, hau da , bere azala ispilu bat bezala dela.

Pirainen pelikulak egin dituzte, pelikuletan gaiztoak direla agertzen da, baina Amazonasen pirainekin uretan sartzen dira problemarik gabe.

Animalia hauek, Bolivian jaten dira tomate eta limoiarekin. Haragijale honek jan ahal du bere ezpezieko bat bi minututan. Esaten da marrazoa esperierik beldurgariena dela eta gero piraina. Arrain honen etsaiak gizakiak dira, hau da, gizakiarekin ez dauka harreman onik.

8


Franzisko Deuna Ikastetxe Publikoa Iru単a-Pamplona

9


Pirañak