Issuu on Google+

Soulmates

WIN o.a.

Anat Geiger & Marcel van de Vis Heil

EEN WELLICIOUS VOUCHER

T.W.V. ¤250,-

HOT YOGA

Wij zijn fan! Lekker wakker worden

12

in houdingen

Culinaire duizendpoot

ALAIN CARON

YOGASTER ADRIENE MISHLER

“Trouw blijven aan jezelf is soms een uitdaging, ook in de yogawereld”

Nr. 2 november/december 2016 ¤4,95

AP


landelijk verkrijgbaar bij de grotere Aalbert Hheijn winkels landelijk verkrijgbaar bij de Hzgrotere Aalbertgrunschnabel. Hheijn winkels en honderden speciaalzaken. ie ook www. nl en honderden speciaalzaken. Hzie ook www.grunschnabel.nl

lalcatcotseovservijijrijij glugtluetnevnrvr vevgaegnan sojsaovjarvijrij ei-evi-rvijrij


Lieve yogavrienden Die stormige geest wil helemaal niet liggen

en misschien nog wel meer als je die zonder de ontwijkende monkey mind, een borrel, of andere afleiding, recht in het

Dat ‘zitten’ doe ik ’s ochtends op een schapenwollen matje

gezicht kijkt (Yoga off the mat pag. 37).

met een schitterende meerkleurige jak wollen meditatiedeken uit Tibet (voor minder gaan we niet) rond benen en heupen

Nog meer fun, no-nonsense, doe-maar-gewoon met de

gewikkeld. De poes vindt het geweldig, die eist altijd heel

immens populaire Texaanse yogi en actrice Adriene Mishler,

opdringerig ook zijn plek onder de deken op.

door Charlot Spoorenberg exclusief geïnterviewd voor Yoga

Dat klinkt suf, maar is het niet. Want onze creatieve mind

International (Yogahelden pag. 22).

(vooral de mijne) wil maar niet stil. En dit helpt nu eenmaal, het is mijn dagelijkse hoofddouche.

En er staat natuurlijk nog veel meer in deze wintereditie om je samen met ons over te verbazen en verwonderen. Ditmaal een

Vooral de laatste tijd, want het was weer retedruk, vooral met

Yoga International om je aan te verwarmen

Yoga International! De cover bijvoorbeeld, die we met vereende

in deze stormachtige koude maanden

krachten nog even last minute moesten maken kwam er niet

(Hot yoga pag. 54). Geluk en verdriet dansen

vanzelf. Dat geeft stress, bij de hele redactie. Maar dan is het

en razen om ons heen in ons drukke

opeens allemaal klaar en zo mooi en het magazine weer een

bestaan. Dus: Houd je voeten warm en

stukje beter. En dan genieten we na van het plezier en de

let op je nieren (Winterhulp pag. 36).

verbazing nu we de dansende van Floortje Laan (Paaldansserie

Maar vooral: Eet, drink en geniet met

pag. 18) en haar vriend Koos Volkers (Op het matje pag. 8) beter

elkaar de komende feestmaand (Mijn

leerden kennen. Zo hélemaal yoga, sexy, sprankelend met fun,

Franse keuken, Alain Caron pag. 70). En ook

voor mij voorbeelden van de Hogere Levenskunst.

daarna natuurlijk, in de bezinningsmaand januari.

Vaak blijkt stress, werkdruk of storm, juist heel mooi te zijn, zoals ook bleek tijdens het interview met de über-drukke

Heel veel liefs en leesplezier met deze

enthousiastelingen The Fat Yogis Anat Geiger en Marcel van

tweede Yoga International alweer!

de Vis Heil. Lees hoe zij als echte soulmates hun gezamenlijke yoga-ondernemingsplezier beleven (pag. 12). Maar dan: pats…! In dezelfde week was de begrafenis van onze goede vriend en columnist Bart Vleming, die plotseling toch nog ziek bleek te zijn en binnen twee maanden zomaar onder onze handen door wegglipte. Lees op de plek van zijn column (pag. 81) ons afscheidsstuk en een deel uit het gedicht van F. Foto: Brigitte Kroone

Starik, speciaal voor Bart geschreven. Werkdruk en verdriet zijn dan weer uitdagende gevoelens om te

PS We stellen feedback op YI zeer op prijs; stuur je reacties naar:

combineren. En wij yogi’s willen de dingen eerlijk voelen, dus

facebook.com/YogaInternationalMagazine

weglopen is dan geen optie. Op sommige momenten lijkt het dagelijkse leven dan heel banaal.

@Yoga_Inter @yogainternationalmagazine

Stormige gevoelens die allemaal heel oprecht en puur zijn,

redactie@yoga-international.nu

yoga international


inhoud 3 Voorwoord 10

Op het matje: Koos Volkers

12

Soulmates: Anat Geiger en Marcel van de Vis Heil

22

Yogahelden: Adriene Mishler

28

Lichaamswerk: Osteopathie

36

Winterhulp

22

38 Stemwerk

4

42

Energiewerk: Elektrosmog: Sluipende ziekmaker?

44

Ë™ Old Skool: Bhujangasana

46

Heerlijk verhelderend met Vera Helleman

50

Hart voor zaken: Yoga in je toga

54

Yoga & passie: Hot yoga

58

Yoga & filosofie: Het slagveld van Kurukshetra

62

De idealist: Lucy Draper-Clarke, PhD

66

Yoga & wetenschap:

Nekproblemen door je smartphone

69

Yogi & dier: Yvonne Teuben en Leo

70

Eten: De Franse keuken van Alain Caron

76

Kunst: Margo van Berkum

Kunst: Margo van Berkum

76

78 Boeken 81

In Memoriam: Bart Vleming

Columns 27

Chakra’s & Chardonnay: #goedgevoelwijnen

37

Yoga off the matt: Een uitgekauwd thema?

61

Zen, zin & onzin

Oefeningen 18

Paaldansen: cheap of chique?

32

Crescent core yogaserie

Service 5 Colofon 7 Agenda 7 Nieuws 52 Abonnementen 82

Volgend nummer

En verder 17/31 Winacties 26 Shopping

yoga international

SOULMATES

12


Colofon:

Heerlijk verhelderend met Vera Helleman

46

Jaargang 1, Nummer 2 november/december 2016 Yoga International is een uitgave van Virtùmedia B.V. Hoofdredactie Marciel Witteman Eindredactie Karlijn van der Aa Aan deze uitgave werkten mee: Danielle Bersma, Han Ko Bicknese, Dorien Biersteker, Mieke Bouma, Ellen Dekkers, Lucy Draper-Clarke, Esther Ekhart, Cathelijne Esser, Knud Hannerd, Floortje Laan, Lydwina Meerman, Alberto Paganini, Viola Prissiajniouk, Charlot Spoorenberg, Heidi Vandamme, Esther van ’t Wout. Met dank aan: Margo van Berkum, Kristin Campbell, Connie van Dam, Anat Geiger, Marcel van de Vis Heil, Vera Helleman, Adriene Mishler, F. Starik, Yvonne Teuben, Jennilee Toner, Paula Vasconcelos, Koos Volkers. Redactieadres Uitgeverij Virtùmedia, t.a.v. Yoga International Postbus 595, 3700 AN Zeist (030) 692 06 77 redactie@yoga-international.nu Vormgeving Kristel Guit, Twin Media BV Uitgever Pepijn Dobbelaer, Virtùmedia pdobbelaer@virtumedia.nl

De Franse keuken van Alain Caron

70

Marketing Babette Gabriël bgabriel@virtumedia.nl (030) 307 22 46 Advertenties Elma Noë (030) 693 31 92
 enoe@virtumedia.nl Klaartje Grol (030) 303 12 95 kgrol@virtumedia.nl Druk Veldhuis Media, Raalte Distributie Aldipress.nl Abonnementen Yoga International verschijnt 6 keer per jaar. Prijs jaarabonnement Nederland & België: € 27,50 (bij automatische incasso) Buitenland: € 43,95 (Prijswijzigingen en drukfouten voorbehouden.)

Hot yoga

35

Abonnementen kunnen bij ieder nummer ingaan en worden elk jaar vernieuwd. Abonnee worden kan via yoga-international.nu of rechtstreeks bij de klantenservice. Adreswijzigingen graag schriftelijk doorgeven met vermelding van het oude en het nieuwe adres en het nieuwe telefoonnummer. Opzeggingen 2 maanden voor vervaldatum doorgeven aan de klantenservice.

Correspondentieadres Uitgeverij Virtùmedia, t.a.v. Yoga International Postbus 595, 3700 AN Zeist klantenservice@virtumedia.nl Telefoon: +31(0)85-0407400 Losse verkoop Yoga International is verkrijgbaar bij de boeken tijdschriftenhandel, warenhuis, supermarkt en kiosk. Adviesprijs los nummer: € 4,95. ©Yoga International. Niets uit deze uitgave mag op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. ISSN 2468-8401 yoga-international.nu

5


WEETJES

Barre yoga

Agenda

Het Barre concept verovert in hoog tempo de wereld. De workout combineert de houding en elegantie van ballet met de lenigheid en kracht van yoga, de precisie van Pilates en werkt aan je conditie als een cardiotraining. barreconceptnederland.nl Barre yoga is een combinatie van Ballet barre training en yogahoudingen. yogadreams.nl Kijk op pagina 31 om een gratis Barre yogales met Myrna van Kemenade te winnen!

Yoga en mindfulness retraite

2 t/m 4 dec 2016 Het land van nu, Siddeburen hetlandvannu.com/ onze-retraites/ yoga-en-mindfulnessretraite Serious Yoga

10 t/m 23 december Diverse locaties seriousyoga.nl

Yoga is een industrie Urban Retreat

Yoga is het meest succesvolle commerciële

27 t/m 30 december Samana Yoga Center, Amsterdam samanayogacenter.nl/ yoga-retreat

product van de 21e eeuw. In de VS is het de vierde snelst groeiende industrie. In Japan groeit yoga het snelst: daar is het aantal yogi’s de afgelopen vijf jaar met maar liefst 413% gestegen!

200 Hour Dynamic Spiral & Yin Fascial Yoga

De Internationale Yogafederatie schat dat er wereldwijd 300 miljoen

27 januari 2017 t/m 19 februari 2017 Koh Yao Noi, Phang-nga, Thailand betalisboa.com/calender

mensen aan yoga doen. strech.nl

Savasanaconcert Leah Kline

Yoga met een twist Acroyoga is een combinatie van acrobatiek en yoga.

30 januari 2017 De Nieuwe Yogaschool, Amsterdam leahkline.com

Luchtyoga is yoga in een hangmat. Broga is yoga voor mannen. Budokan yoga combineert vechtsport en gymnastiek met asana’s. Budokan is Japans voor ‘het pad van de

Kashmiran Tantra Yoga Retreat

spirituele krijger’. Jal yoga is yoga in het water (Jal is Sanskriet voor water) Partneryoga spreekt voor zich; samen is alles beter, toch?

Onze favorieten

Doga is yoga met je hond.

elephantjournal.com

Snowga is yoga in de sneeuw.

yogaspy.com

Onderwater yoga is een variatie op Jal

yoganonymous.com

yoga; maar dan onder water.

yogajournal.com

Voga combineert yoga met elementen

yogiyogablad.nl

van ‘vogueing’ op muziek uit de jaren

yogakrant.nl

tachtig.

yogaindebuurt.nl

22 t/m 26 januari 2017 Veenwoude yogamoves.nl Wil je graag vermeld worden op onze agenda of heb je een nieuwtje dat je met Yoga International wilt delen? Stuur een mail naar: redactie@ yoga-international.nu

yoga international

7


LEVEN

KOOS VOLKERS 1

Hoe ‘yoga’ ben je eigenlijk in het dagelijks leven?

6

Andere vrouwen?

door te laten inspireren. Ik realiseer

Zoveel mogelijk. Niemand is

me dat we allemaal iets bijzonders en

Ik voel me vaak niet yoga. Alsof ik

iemands bezit. Argentijnse tango is

unieks hebben en dat een vis niet in

gevangen ben in een absurd primitief

voor mij een veilige vorm om intimiteit

bomen hoeft te klimmen.

verleden een paar honderd jaar terug

te delen. Verder als het puntje bij paal-

in de tijd. Ik heb het gevoel dat ik nog

tje komt ben ik best wel monogaam.

een hele weg te gaan heb naar het hier en nu, en naar vertrouwen hebben in de overvloed van leven.

2

8

7

8

Zuiverheid? Ik begrijp dat alles wat ik doe

Jaloezie?

consequenties heeft. Dat ik met elke

Heb ik moeten leren van mijn

euro die ik uitgeef een stem uitbreng

vroegere Italiaanse vriendin :-) Ik

naar zowel de toekomst als het

Word je nog wel eens kwaad?

ben wel jaloers op wat veel mensen

verleden.

Te weinig. Hooguit geïrriteerd.

kunnen, maar probeer me daar vooral

Als er geen oordelen meer zijn is

Ik neem dan een stapje terug en

er zuiverheid. Deze zitten diep

geniet van het leermoment. Maar het

verankerd in ingesleten gewoontes.

kan geen kwaad me af en toe meer

Ik probeer nog steeds mijn huis

boos te maken.

3

Leugentjes? De werkelijkheid is relatief en

buigzaam genoeg om die niet nodig te hebben.

4

Stelen? Respect voor andermans

spullen is heel belangrijk. Respect voor alles eigenlijk. Bezit is maar een idee. Eigenlijk hebben we alles in bruikleen. Dus ik kan wel genieten van andermans spullen als ware die van mezelf om die dan weer heerlijk los te kunnen laten.

5

Waar kan je vriendin zich aan ergeren bij jou?

Gebrek aan initiatief, vuur energie. Ik heb nog veel moeite met het uit­spreken van verwachtingen mede omdat ik die mezelf niet gun.

yoga international

KORTE BIO Geboren: 2 juni 1968, Sprang-Capelle Opleiding: het leven zelf: van muziektherapie tot de derde wereld, van allerlei vrijwilligerswerk tot meubels maken en dansen. Tantra yoga bij Shri Kali Ashram in India. Beroep: docent Argentijnse tango en yoga. Hoe begonnen: als kind dacht ik al na over god en de zin van het leven, turnen, brommers en muziek, tai-chi en tango, raja yoga en hatha yoga. Belangrijke leraar: boerenwijsheid, mijn leerlingen, Osho, Krishnamurti, mijn dementerende moeder en vader, mijn vader nu in de laatste fase van zijn leven Passie: tango, gitaarspelen en recentelijk weer motorrijden

rommelvrij te maken.

9

Tevredenheid en ambitie? De paradox van het leven. Van

beide nog wat meer graag. Ambities: alle sluiers van het leven laten verdwijnen – vind het nog veel te langzaam gaan – en mezelf leren verkopen.

10

Doe je dagelijkse practice? Elke dag is weer een practice

op zich. Ik sta niet dagelijks in yogahoudingen maar met name raja yoga heeft me geleerd dat ik in letterlijk alles yoga kan zijn. Toch vind ik verbinding en intimiteit vaak ook eng en ben bang om mijn werkelijke ik te laten zijn en zien, en niet te kunnen voldoen aan mijn eigen verwach­tingen. Tantrayoga helpt me om deze los te laten en dat is de practice.


HART & ZIEL

9

Koos geeft tantric yoga op dinsdagochtend bij rasalila in Amsterdam rasa-lila.nl

yoga international


Kom dichterbij je ware natuur met Martial Minds is zelfkennis vanuit de beweging door middel van mindful gebruik van vormen uit Martial Arts, Yoga en Meditatie.

Omdat de 'mind' verre van perfect is. Schrijf je nu in voor een gratis groepsproefles of informeer naar persoonlijke begeleiding op:

Locatie: Amstelveen Martial Minds is een product van Pragma Health.

Voor een pragmatisch gezond leven

www.pragmahealth.nl

Een perfecte fit en een comfortabel gevoel, anywhere, anytime. Moonskin.

Perfect fit Yoga wear Moonskin yogakleding is gemaakt van 100% ventilerende Italiaanse jersey, die je 100% comfort geeft. Om het comfort voor vrouwen te optimaliseren zijn de tops voorzien van een geïntegreerde B.H. zodat je zonder afleiding je yoga of sport workout kan doen. Moonskin is Dutch Design, door mijzelf ontworpen en gemaakt in Nederland! Moonskin is ontwikkeld door gebruikers voor gebruikers. Het staat voor een perfecte fit, zonder inkijk!

Chandra Maan

Chandra

Ruim 20 jaar heb ik een eigen yogastudio gerund en lesgegeven aan vele honderden beoefenaars. Mijn visie op yoga en mijn lange ervaring als yogadocent hebben mij geholpen om de perfecte yogakledinglijn te ontwikkelen. Een perfecte fit en een comfortabel gevoel, anywhere, anytime. Een gevoel dat ik graag doorgeef aan jou!

moonskin.nl


LEVEN

THE FAT YOGIS

vieren feest! Yogatijgers van het eerste uur, Anat Geiger en Marcel van de Vis Heil, werken al jarenlang samen binnen YogaGarden. Hun samenwerking vieren ze nu onder een nieuwe naam; The Fat Yogis! TFY is een uitbreiding van YogaGarden, een nieuw project; online yoga. Tijdens ons interview wordt er veel met én om elkaar gelachen, dat zegt al genoeg. Fan! Door Marciel Witteman Fotografie Ingvild Molenaar

Wat was de eerste indruk toen jullie elkaar YogaGarden is een begrip in yoga∫ ∫ de eerste keer zagen? opleidingsland, wat is de geschiedenis? Anat: Hij liep rond alsof hij alles al wist. Ik vond hem onwetend en

Marcel: Valerie belde Anat en mij dat ze de perfecte ruimte had

dat hij geen respect had voor de ‘echte’ yoga, die ik deed natuurlijk

gevonden. Ze ging samenwerken met Anat. Ik werd hoofd

(grijns). Ik deed zelf al heel lang yoga, namelijk toen ‘al’ acht jaar

boekhouding en manager.

(ze lachen zich een kriek). Maar dat is alweer lang geleden.

Toen heette de club nog Dance Street, en YogaGarden zat meteen

We hadden nog geen tien woorden met elkaar gewisseld, dus het

al in de ruimte aan de tuin achterin en was vanaf dag één een

was totale projectie natuurlijk. Het was in de periode van de

mega succes. Die tuinruimte heeft altijd al die magische

oprichting van YogaGarden in 2004, door Valerie Valentine, een

yogasfeer gehad.

danseres, yogi en ex-soliste van het nationale ballet.

Anat: Pas in 2009 namen we YG over, omdat Dance Street

Marcel: Ik zag Anat in YogaGarden en ik vond haar beetje stom!

stopte en health club Jordaan werd. Gek genoeg stoort de health

Ik kwam uit de ashtangahoek en die was, toen zeker, zeer

club helemaal niet. De warme sfeer van het begin is misschien

serieus, en we namen onszelf dan ook zeer serieus. Ik was

versterkt omdat we er al twaalf jaar intensief yoga beoefenen. En

arrogant en misschien ook een beetje afgunstig.

wij hebben samen een heel fijne samenwerking nu. „

yoga international

13


LEVEN Jullie leven vóór jullie samenwerking in ∫ YogaGarden, en nu ook de Fat Yogis?

voelen in het lichaam, de intelligentie die door het lichaam

Anat: Ik kom uit het theater en was een performer. Mijn eerste

dan bij de andere.

opleiding deed ik bij Theresa Caldas in 1996. Ik was in die tijd

Marcel: Tussendoor stop je en ga je voelen wat er gebeurt. Yoga

de danswereld zat, ik was niet mager genoeg en het is een harde

alleen is eigenlijk alleen maar gymnastiek als je dat onderzoek

wereld. Ik zocht iets te doen voor de repetities en kreeg het idee

niet doet.

dat yoga wat voor mij zou zijn. Ik woonde ook naast Theresa en

Anat: Dat is trouwens ook weer prima maar yoga kan zoveel

had meteen een klik. Ik begon al na een jaar les te geven, het

meer zijn. De bedoeling is om naar binnen te gaan. Je eigen

ging vanzelf! Via Theresa kwam ik met Donna Holleman in

potentieel te ontwikkelen. Neem de tijd om te voelen wat je

contact, en bij haar heb ik ook tien jaar gestudeerd. Ik was

doet. Dat is helend.

streng voor mezelf vanuit de dans, ook omdat ik als dikkere

Hard zijn voor je lichaam, hard werken, streng zijn. Ik deed dus

Hoe leg je dat ‘voelen van die chi’ dan uit aan mensen die dat nog niet begrijpen?

ook centered yoga in die tijd.

Marcel: Je kan warmte voelen, of prikkeling, fysieke sensaties in

Marcel: Donna Holleman was zeer gepassioneerd, ze schreeuw-

je lichaam.

de altijd ‘Anááat!’

Anat: Je noemt het de rebound, en zijn allemaal verschillende

Anat: Ik vond het wel grappig. Maar niet iedereen kon tegen

sensaties die je kan voelen: fysiek, of ook in beelden of

haar pit. Ik heb tien jaar bij haar gestudeerd en we zijn zonder

herinneringen. Het kan van alles zijn. Je kan van alles in jezelf

ruzie onze eigen weg gegaan.

gaan ontdekken.

vrouw altijd het gevoel had dat ik beter m’n best moest doen.

Hoewel ik veel milder ben nu door de yoga, vind ik een beetje streng wel goed. Onze leraar Paul Grilley zegt ‘Goodness also

14

stroomt, het wil zelf genezen. Bij de een stroomt dat makkelijker

needs some edge’.

∫ Rebound?

Marcel: De rebound is het voelen na de inspanning wat er op

Marcel: Mijn leven voor Anat, (lacht plagend) bestond niet. Hier

komt: dat kan fysiek of mentaal.

is mijn lijstje: ik begon in 2000 met yoga bij Katiza Satya Ivulic

Anat: Ook middenin de vinyasa is het bijvoorbeeld goed

in een sportschool: zo ging dat nog veel bij de yoga. Ik vond het

mensen even te laten stoppen en voelen.

geweldig en het jaar erna deed ik meteen de teacher training. Ik begon, net als Anat, al tijdens de opleiding met lesgeven. Ik werkte toen in de tandartsenpraktijk als manager, en daarvoor

Van jullie kan ik het hebben in de les, maar ∫ als leraren een verkeerde toon aanslaan dan

Sinds 2004 leef ik helemaal van de yoga. In 2010 volgde ik

gaan mijn nekharen overeind staan. Het onder woorden brengen van gevoel in de les is subtiel.

opleiding tot personal trainer, omdat ik veel privéles gaf, en met

Marcel: Laatst op Bali had ik les van iemand die eigenlijk niet

blessures is het nodig dat de cliënten sterkere spieren krijgen.

eens technisch zo’n goede docent was, maar wel een zeer

Dan moet je goed weten wat je doet.

authentiek persoon, en een heerlijke les gaf!

als bloemist.

Anat: Soms ga je naar een les die heel lekker fysiek is, maar als

Hebben jullie iets met yogatherapie en restorative yoga

die leraar gaat praten en dan die yogi-tea waarheden opsomt,

Anat: Ik heb jaren medische yogales geassisteerd bij Theresa,

natuurlijk. En ik denk dan, wat ben ik een trut, omdat ik dan

maar op een gegeven moment integreert het in je vak. Je gaat

aan het oordelen ben.

zien wat je met de leerlingen kan. Het is allemaal prima als je

Vroeger gaf ik alleen instructies in de les. Nu komt die

gewoon goed yogales geeft, dan hoort het erbij en hoef je dat

verdieping helemaal vanzelf mijn mond uitrollen. Dan is het

wat mij betreft niet meer apart te benoemen.

goed denk ik, dan klopt het.

Marcel: Ik help nog wel eens leerlingen die ergens tegen aan

word ik echt cynisch. Ik zeg niets want ze doen hun best

iemand komt met een blessure, dan kijk je hoe je daarmee yoga

Anats alignment vs. Marcels ashtanga-flow, ∫ hoe werd dat een goed huwelijk?

kan doen; wat kan je aan, wat is goed voor je?

Marcel: We groeiden langzaam naar elkaar toe. Anat ging meer

Anat: Met Paul (én Suzee Grilley) leren we steeds meer dat het

naar de flow kant toe. En ik meer alignment, en toen… kwamen

bij yoga gaat om het vrije stromen van de chi. Het gaat over het

we bij Suzee en Paul Grilley terecht.

lopen. Dat noem ik geen therapie, of medische yoga. Als er

yoga international


We leren steeds meer dat het bij yoga gaat om het vrije stromen van de chi

Vertel over Paul en Suzee Grilley (bekend yoga- en anatomiemaster echtpaar).

moest lessen, een gevoel van totaal thuiskomen.

Anat: Marcel had de eerste dvd’s en we ontdekten hoe

de alignment. De grote eyeopener: Niemand is hetzelfde! Het

fantastisch Paul Grilley is.

was veel makkelijker ook want ik ging er anders van kijken naar

Ik ben er meteen naar toe gegaan, hij maakte enorme indruk, de

leerlingen. Je gaat zien wat leerlingen voelen. Ik voelde me totaal

wetenschappelijke down-to-earth benadering. De materie, maar

veranderd. En bijna niemand in Amsterdam gaf toen yin yoga.

ook de mens. Ik speelde al twee jaar met yin. Ik had toen geen

Ik zat in het vliegtuig terug en voelde het tegenovergestelde van

ik meteen gegaan. Het was een life changing experience. Ik heb

Heeft Paul (Grilley) de yin yoga dan ∫ bedacht?

een week gehuild, op alle niveaus, ook over hoe Paul en Suzee

Anat: Sarah Powers had ook les bij hem, zij heeft de naam

samen zijn, als stel. De liefde en de humor en de wetenschap,

bedacht.

alles kwam samen. Het was alsof ik een diepe oeroude dorst

Marcel: Bernie Clark heeft een mooi stuk geschreven Wie is de „

geld, maar kreeg opeens wat terug van de belasting en toen ben

yoga international

15


'Goedheid heeft ook een scherp randje nodig'

Kijk ook op: thefatyogis.com yogagarden.nl

∫ Jullie samenwerking?

Anat: We vullen elkaar heel goed aan, en zien elkaar echt. Marcel: Als we ons zorgen maken, is dat over andere dingen. We kunnen elkaar overnemen. Is dit wel wat je wilt? Anat: We houden altijd rekening met elkaar. Zoals nu met de afspraak voor dit interview. Met alle drukte was dat best even ingewikkeld, maar we denken ook meteen voor elkaar, en dan lukt alles. Ik zie het ook wanneer Marcel er even tussenuit moet bijvoorbeeld. Afremmen maar ook zonder voorwaarde tikje geven, zo van, ‘dat wil je niet, toch?’. En – heel belangrijk! – onze inspiratie is hetzelfde. Marcel: We zijn echt partners. In sommige gevallen soms zelfs beter dan met onze levenspartners. Het is makkelijker om opbouwende kritiek van elkaar te accepteren, dan van onze eigenaar van yin yoga?. Het is complex. Yin is als systeem ontwikkeld door Paul Grilley, maar er waren en zijn er meer mee bezig. Dus de naam is niet van hem. Ik kende Pauls boeken en dvd, maar ik was nog volop bezig met

levens­partners. En we wisselen elkaar af in strengheid en zachtheid.

∫ Waar gaat het naar toe met The Fat Yogis? The Fat Yogis wordt gemaakt door yogi’s, dat is voor ons heel

anusara van John Friend. We mochten geen yin doen, hij zei dat

belangrijk. Wij willen de teachings die wij zo geweldig vinden

dat gevaarlijk was (ze lachen beiden hartelijk). Hij zei ‘je stretcht

graag doorgeven aan een groter publiek, en zeker ook naar

je ligamenten en dat is gevaarlijk’. Er werd niet gezegd waarom

diegene die niet in de gelegenheid zijn naar een yogastudio te

en hoe, alleen die stelling. Dat is natuurlijk te kort door de

komen. Wat ons inspireert dit te doen is zeker niet het commer-

bocht.

ciële aspect maar wel een platform om mensen te bereiken.

Anusara had een behoorlijke inzinking in die tijd. Anat en ik gaven in dezelfde periode samen een retreat, en ik had inmiddels ervaring met yin. Ik deed mee en vond het geweldig! In 2013 ben ik ook naar Paul gegaan, en heb ik in anderhalf jaar alle vijf de opleidingen gedaan, en al m’n spaargeld opgemaakt! Fantastisch. Wij hebben ons toen tegelijkertijd spiritueel dieper en verder

∫ Wat is het leukst om samen te doen? Werken en studeren. Samen bij Paul. Ze zijn het roerend eens ;-)

∫ Hebben jullie nog een tip voor de lezers?

Anat: Weet waarom je yoga doet: wil je een fysieke workout, wil

ontwikkeld. We studeerden altijd al, altijd door met verdieping,

je leren ontspannen of wil je naar binnen gaan en aan jezelf

en toen met yin viel het helemaal samen.

werken? Yoga kan dit allemaal bieden maar hoe eerlijker je bent

hoe verder je komt!

Verdiept niet iedereen als je maar lang genoeg doorgaat?

Marcel: Het is heerlijk als je na je werk en de hele dag achter

Marcel: In deze tijd, door de groei van yoga, lijkt de scheidslijn

deken in je lage rug, en daarna gelijk een zittende voor­

groter te worden. Sommigen leraren willen vooral goed worden,

overbuiging doet. Bijvoorbeeld de Vlinder. Dit laat de chi in je

en sommigen vooral bekend, lijkt het wel.

rug stromen.

yoga international

je computer even gaat liggen met een opgerolde handdoek of


WEGGEVERTJES

¤175,50

Win een SUPyogaweekend t.w.v. ¤ 175,50 In februari, als Vlieland stil en uitgestorven is, het strand leeg is en de Waddendijk in de ochtend rood opgloeit bij het opkomen van de zon, vindt het SUPyogaweekend plaats. Twee heerlijke nachten in het groene B&B Torenzicht, waar je warm wordt onthaald en tijdens je verblijf met zorg en aandacht wordt omringd. islandyoga-vlieland.nl Wil jij dit bijzondere weekend van 24 t/m 26 februari 2017 meebeleven? Genieten van de sensatie van yoga op een surfplank? Laat ons weten waarom jij aanwezig moet zijn. De leukste inzending wint!

Maak kans op één maand onbeperkt hot yoga bij Yoga Moves t.w.v. ¤ 39,-

¤39,-

Wil je zelf ervaren hoe de warmte je lichaam ontgift en je lichaam balans, kracht en flexibiliteit krijgt? Dan kan bij Yoga Moves in Utrecht – zeven dagen er week geopend.

17

yogamoves.nl Wil jij ook een maand lang onbeperkt hot-yogalessen? Ga snel naar onze website: de eerste drie inzenders winnen een gratis maandkaart.

¤64,90

Win ‘een reis door India’-pakket van Vitals® voedingssupplementen t.w.v. € 64,90 Maak een gezondheidsreis door kleurrijk en healthy India met de nieuwe ayurvedische kruiden ashwagandha en curcumine van Vitals®. In India heerst al eeuwenlang de opvatting dat ons lichaam onlosmakelijk verbonden is met de geest

Hoe meedoen? Vul voor 13 januari 2017 het contactformulier in op yoga-international.nu/winnen met je volledige naam,

en de natuur, en ayurvedische kruiden zoals ashwagandha staan hierbij centraal.  Voor meer informatie over de producten van

telefoonnummer, adresgegevens en de informatie die bij de

Vitals®: vitals.nl.

aanbieding van jouw keuze gevraagd wordt.

Ook zo’n pakket winnen? Laat ons dan waarom

Je kunt maximaal 1x aan één van de acties meedoen. Winnaars worden voor 1 februari 2017 per mail geïnformeerd en krijgen hun prijs thuisgestuurd. Over de uitslag wordt niet gecorrespondeerd.

jij dit pakket wilt winnen. De drie leukste inzendingen worden beloond met het ‘India’pakket van Vitals®.

yoga international


PAALDANSEN

Cheap of Chique? 18

Deze vraag stelde Yoga International aan dans- en yogadocente Floortje Laan: ‘Paaldansen is kracht én plezier!’ Door Floortje Laan  Fotografie Michael Potts

T

ien jaar geleden hing

In de les wisselen

er wellicht nog een

verschillende emoties elkaar

ordinair sfeertje om

regelmatig af. Van complete frustratie

paaldansen, maar

naar uitbun­dige euforie en weer terug.

inmiddels is deze

Het leert je vertrouwen te hebben in je

bewegingsvorm en work-out

lichaam, kracht en flexi­biliteit

uitgegroeid tot een veelzijdige,

opbouwen, loslaten en doorzetten.

pittige discipline waar invloeden uit

De vooroordelen van de buitenwereld

het circus, dans en yoga samen­

blijken hardnekkig maar ook de wens

komen. Waar de ontwikkeling net

bij een groot aantal vrouwen om zo

zo hard gaat als in de wereld van

krachtig en passie­vol mogelijk te

yoga met evenzoveel fusionvormen

bewegen rondom de paal. Op je eigen

als gevolg.

manier, met je eigen drive, passie en

Voor elk wat wils, zo gezegd. Van

fantasie: en of dat nou cheap is, of

sensueel tot sportief, en alles er

chique, het geeft vrouwen kracht en

tussenin.

plezier!

yoga international


LICHAAM

1

Serie   w PoleFlo

2. Flexibiliteit Prasarita Padottasana (Staande hoek) ‘Een flexibel lichaam is een flexibele geest’. Deze gespreide vooroverbuiging is een basishouding waarbij de voeten wijd uit elkaar staan. Beweeg op een uitademing met een lange rug vanuit de heupen voorover. De handen kunnen de paal vastpakken, waar nodig de knieën iets buigen en gewicht meer naar voren brengen naar de tenen. Gebruik je adem. 

1. Intentie Tadasana (Berghouding)

2

Zet een intentie voor je practice met vertrouwen in je lichaam, verbonden met je adem en plezier in de uitdagingen. Sta en ontspan. Aandacht naar binnen en voeten in de grond.

19

4

3 3. Wild Thing Camatkarasana (Wildebrashouding) Open je hart in deze expressieve houding. Binnenste hand houdt de paal vast en de buitenste hand duwt in de vloer, duw heupen op, open je borst en adem.   

4. Kracht Adho Mukha Vrkasana (Neerwaartse boom) In deze handstandvariatie zoek je de hoek van 90 graden. Schouders recht boven de handen en heupen recht boven de schouders. Het openen van de schouders is belangrijk en duw vingertoppen in de grond om polsen te ontlasten.

„

yoga international


LICHAAM 5. Balans  Pincha Mayurasana (Gevederde Pauw)

5A

Kijk ook op: rasa-lila.nl

Je kunt via hoofdstand in deze houding komen, de paal geeft je steun. Bij paaldansmoves wordt gebruikt gemaakt van ‘push’ en ‘pull’, een duwende en trekkende kracht: als je die gelijkwaardig gebruikt, vind je je balans. Bij deze houding trekken je handen aan de paal, en duw je ellebogen in de grond. a + b gesteund door de paal je balans vinden c variatie één arm

6A

20

5B

Life is better upside down!

6B

6.Speels/onderzoek Hollowback handstand

5C

yoga international

Handstand is een geweldige houding om met verschillende vormen te spelen en hier met de paal (of gebruik een muur) als steun.  a. Plaats je handen op schouderbreedte een kleine armlengte van de paal af. Vingers spreiden, en zwaai beheerst je benen omhoog. Vraag eventueel de hulp van een spotter zodat je niet doorvalt. Breng je borst meer naar voren en maak een hoek in je heupen en laat je billen tegen de paal leunen.  b. Variatie met knieën gebogen. 


7. Uitdaging Dhanurasana (Boog) Deze pose heet zowaar yogini. Op de grond al een uitdaging, laat staan in de lucht. Het klemmen met de huid in de oksel is van levensbelang plus de heup naar voren duwen. Bij vastgrijpen enkels, voeten nog meer naar achter brengen zodat er meer vormspanning ontstaat. Vergeet niet te door te ademen. Dit soort houdingen zijn niet per se aangenaam maar wel heel leuk om te doen!

8

8. Elegant  Urdva Dhanurasana (Wiel) Op een yogamat bouw je deze asana vanaf de grond op, bij paaldansen begin je zittend in de paal en ga je achterover hangen en plaats je je handen op de grond. De houding kan ook opgebouwd worden zoals bij 6: Plaats je handen op schouderbreedte een kleine armlengte van de paal af. Vingers spreiden, en zwaai beheerst je benen omhoog. Vraag eventueel de hulp van een spotter zodat je niet doorvalt. Houd je linkerbeen tegen de paal aan en buig je rechterbeen naar de grond.

7

9. Plezier Inverted Straddle (Helikopter)

10.Namasté Sukhasana (Kleermakerszit)

Deze pose kan ook prima voor de lol aan een dunne lantaarnpaal buiten geoefend worden. Life is better upside down! Zorg dat je met beide benen aan een kant van de paal staat. Handen op ooghoogte. Zwaai buitenste been op, buikspieren activeren, trek op met beiden armen en breng bovenlichaam naar achteren. Zorg bij de eerste keer dat er een spotter naast je staat die je kan opvangen bij je onderrug en heupen. 

Op de grond heet deze houding easy pose en is een fijne zittende houding voor meditatie ter afsluiting van je sessie. Aan de paal is dit wellicht niet iets voor je eerste les maar met wat doorzettingsvermogen, hoge pijngrens en een positieve instelling is heel veel mogelijk. De voet onder is de duwende kracht, de elleboog klemt en is de trekkende kracht, het ontspannen gezicht is goed acteerwerk. Namasté! 

9

10 yoga international

21


Texaanse yoga iknouodnse ster kikkerlandje Adriene Mishler (32) is actrice en yogadocent. Haar YouTube­kanaal Yoga with Adriene tikt binnenkort twee miljoen abonnees aan. Met haar vette Texaanse accent, goed gevoel voor humor en laagdrempelige lessen weet ze yogi’s van over de hele wereld voor zich te winnen. In de afgelopen tijd deed ze een tour door Europa waar ze dit keer niet lesgaf in een kamer met alleen een camera, maar in grote sportzalen met honderden studenten om zich heen.

22

Door Charlot Spoorenberg  Fotografie Lo Hermsen

I Kijk ook op: yogawithadriene.com

yoga international

n Amsterdam gaf Adriene twee workshops

Verbinding

in Sporthallen Zuid. Honderden yogi’s,

‘Allebei mijn ouders zijn theateracteurs.

grotendeels jongedames van in de twintig,

Opgevoed worden binnen een creatieve

kwamen binnengestroomd om eindelijk

gemeenschap was gek, grappig en inspirerend,

live les te krijgen van hun digitale docente.

maar soms ook frustrerend. Ik nam het mijn

In levende lijve is Adriene net zo charmant en

moeder weleens kwalijk dat ze niet was als

ontwapenend als in haar video’s. De les was

andere moeders, dat ze me geen ‘gewone’ dingen

doorspekt met grapjes (‘and now we take of our

leerde zoals met geld omgaan. Toen ik ouder

clothes’), maar ook veel zachte momenten

werd begon ik in te zien dat ze me juist hele

waarin ze haar studenten liefdevol terugbracht naar

belangrijke dingen heeft meegegeven. Bijvoor-

zichzelf, hun eigen lichaam en ademhaling. Het

beeld dat hoofd en lichaam één zijn, wat ik later

thema van de tour én van haar kanaal is Find what

terug hoorde in yoga. Acteren gaat, net als yoga,

feels Good. Een dag later spraken we een stralende

over de verbinding tussen hoofd, lichaam en

Adriene over haar jeugd, yoga en wat goed voelt.

adem.’


’Trouw blijven aan jezelf is soms een uitdaging, ook in de yogawereld’

doen was het ook mooi geweest, maar misschien was ik dan wel gestopt met allemaal smoesjes. Juist omdat dit elke ochtend was en zo intens, ben ik doorgegaan en was het transformerend. Mijn leraar was erg geïnspireerd door Byron Katie en mijn moeder toevallig ook. Van haar kreeg ik de tapes van The Work. Dus reed ik van en naar campus in mijn oude Volvo, een sigaret rokend en luisterend

24

naar Byron Katie. The Work gaat onder andere over wat er waar is aan je eigen gedachten. Je vind

Kundalini

jezelf dik, maar is dat echt waar? Je blijft deze

‘Ik besloot ook theateracteur te worden en kwam

vraag stellen over gedachten en vaak kom je er dan

terecht bij de SITI Company in New York. Er werd

achter dat ze helemaal niet waar zijn. Dit neem ik

veel aandacht geschonken aan bewegen vanuit je

nu vaak mee in mijn lessen. Je goed voelen heeft

kern en je ademhaling. Het ging daar om bewust

alles te maken met hoe je over jezelf denkt en of je

bewegen, om een diepere betekenis geven aan die

die gedachtes gelooft.’

beweging. En om te bewegen als de beste versie van jezelf. Dat is wat we in een yoga asana ook doen.

Bijbaantje

In die tijd ging ik mijn eerste yogalessen volgen, dit

‘Ik begon lessen te volgen bij een yogastudio en

waren kundalinilessen. Ik was een groentje van net

besloot een docentenopleiding te gaan volgen. In

achttien dat een serieus actrice wilde worden. Ik was

eerste instantie wilde ik kundalini gaan doen, maar

artistiek, las gedichten, dronk veel wijn met mijn

koos toch voor een hatha opleiding. Niet vanuit

acteursvrienden en ging toch ook iedere ochtend

een groots en verlicht inzicht, maar gewoon omdat

om vijf uur naar die kundaliniles. Ik deed de

ik dacht dat ik daarmee meer werk zou krijgen,

vuurademhaling, pittige oefeningen en kreeg

haha! Het leek me een mooie bijbaan voor naast

huiswerk zoals het nemen van koude douches. Het

het acteren. In diezelfde oude Volvo waarin ik naar

was zwaar voor me op die leeftijd, maar ik deed het

Katie luisterde, reed ik nu iedere zaterdag naar de

toch. Want mijn god, wat voelde het GOED!’

andere kant van Austin. Nadat ik mijn diploma had gehaald, sprokkelde ik mijn geld bij elkaar

yoga international

Waarheid

met yogalessen voor volwassenen en kinderen in

‘Als ik terugdenk aan die kundalinilessen dan ben

diverse studio’s. Mijn goede vriend Chris Sharpe

ik zo dankbaar dat dit mijn eerste yoga ervaring

kwam met het idee samen een online kanaal op te

was. Als ik twee keer per week hatha was gaan

zetten. De eerste opnames waren vreselijk! Ik was


HART & ZIEL Yoga with Adriene al die excuses weg te nemen. Je kunt de lessen in je eigen, vertrouwde omgeving volgen. Je kunt een pauze nemen als het nodig is, je kan de les doen in je lelijke ouwe kloffie en het maakt niet uit dat je niet lenig bent. Wat ik een voordeel vind is dat doordat iemand alleen is, hij of zij helemaal naar binnen kan keren, helemaal kan focussen op zichzelf. Ik praat tijdens mijn online lessen veel meer dan in mijn reguliere lessen, zodat mensen niet steeds naar het scherm hoeven te kijken. In een les kun je dingen tegenkomen bij jezelf die in het begin helemaal niet prettig zijn of weerstand opwekken. Ik probeer mensen altijd gerust te stellen (‘I got you!’) en door echt aan het acteren dat ik yogales aan het geven

te laten gaan. Als je die weerstand eenmaal los

was. Chris stimuleerde het me te laten doen alsof

kunt laten dan voelt dat zo goed... Yummie!’

ik het tegen een vriendin had en dat werkte. Ik werd

∫ Het YouTubekanaal Yoga with Adriene heeft op dit moment 1.729.273 abonnees. ∫ Haar les Yoga for Anxiety haalde 334.551 weergaven. ∫ Op de workshops in Nederland kwamen zo’n vierhonderd enthousiaste beoefenaars af. ∫ In januari begint weer haar dertig dagen challenge, waarbij ze iedere dag een video post. ∫ Adriene laat zich graag inspireren door andere teachers zoals Shiva Rea en Rodney Yee. ∫ Yoga with Adriene heeft ook een eigen website: yogawithadriene. com.

steeds meer mezelf en dat is zo gebleven. Trouw

Bereik

blijven aan jezelf is soms een uitdaging, ook in de

‘Door de technologie hebben we minder echt contact

yogawereld. Maar ik denk wel dat ik het succes

met anderen, we krijgen veel prikkels van buitenaf

van Yoga with Adriene daaraan te danken heb.’

en alles lijkt heel snel te gaan. Daardoor hebben steeds meer mensen behoefte aan yoga. Om rust te

Acht tenen

krijgen, meer contact met zichzelf en weer in balans

‘Er zijn zoveel lichamen, zoveel gemoedstoestanden,

te raken. Het is grappig dat we diezelfde technologie

zoveel weersomstandigheden en zoveel manieren

nu juist gebruiken om zoveel verschillende mensen

om mensen op de mat te krijgen. Ik nodig mensen

te helpen die rust en balans te vinden. Mijn

uit om de les te volgen en de ene keer is de uit­

bedoeling is absoluut niet dat iedereen alleen thuis

nodiging luchtig, de andere keer serieus, rock-‘n-roll

lessen volgt, ik wil ze juist via deze weg naar de

of filosofisch. Ik wil zoveel mogelijk mensen aan-

studio’s krijgen. Ik raad home practice aan als

spreken en mee laten doen. Een poos geleden gaf ik

extraatje naast je reguliere lessen in een studio, waar

een les en stond ik in Neerwaartse hond. Ik zei

je geholpen en gecorrigeerd kunt worden door een

zoiets als ‘Stretch alle tien je tenen.’ En toen: ‘Oh

docent en waar je deel uitmaakt van de groeps­

nee, niet iedereen heeft tien tenen. Stretch je tenen.’

energie. Ik geloof wel dat ik met Yoga with Adriene

Vervolgens kreeg ik een mail van een meisje dat zo

veel drempels kan wegnemen waardoor die eerste

blij was dat ik dat gezegd had. Tijdens de tour waren

stap naar de yogamat sneller gezet wordt.’

we in Londen en kwam ze naar me toe om me te knuffelen. ‘Ik ben dat meisje met die acht tenen!’

Voelen

riep ze. Ik zie mijn studenten niet. Ik kan me alleen

‘Yoga with Adriene gaat niet om het leren van de

maar inleven in wie het zijn, waar ze zijn. Daarom

perfecte yogahoudingen, al heb ik daar ook uploads

ben ik me er tijdens de opnames van mijn video’s

voor. Iedere video is een event, een beleving op zich.

constant van bewust wat ik zeg en hoe ik iets zeg.’

Het gaat erom dat mensen hun lichaam leren kennen en ontdekken wat voor hún goed voelt. Zij zijn de

Yummie

baas, ze kunnen er altijd voor kiezen de video uit

‘Mensen kunnen duizend excuses hebben om

de zetten en een andere uit te kiezen. Ik probeer ze

maar niet naar een yogales te hoeven gaan. Het is

op een zo bewust mogelijke manier te begeleiden en

koud buiten, mijn fiets is stuk, er zit een gat in

vooral enthousiast te maken. Voor yoga, voor hun

mijn yogabroek, de kat is krols... Ik probeer met

lichaam en voor het leven zelf.’

yoga international

25


HEBBEDINGEN

Bliss

Hot: cool bottles! Je hebt drinkflessen, en je hebt Italiaans design! 24Bottles.Urban: super stylish RVS-bottles uit

De Innerpeace & Bliss kaars van Lightstyle Creations is handgemaakt tijdens de volle maan in Utah (USA) en ingewijd met de krachtige

Bologna. Ultra lichtgewicht, mooie matte finish en duurzaam. De -0,08 staat voor jouw bijdrage aan de reductie van CO2-uitstoot: 7x

mantra Om Shanti Om. Deze bijzondere creatie bevat naast soyawas en gedroogde bloemblaadjes ook essentiële oliën. De stenen krijgen dankzij de kaars extra ‘kracht’ en kunnen

gebruiken is 1 plastic fles minder in

als de kaars is opgebrand in huis worden

het milieu!

neergelegd. lightstylecreations.nl

Voor warme en koude dranken en koolzuur behoudt z’n prik.

¤ 24,99

IJsklontjes passen door de opening voor extra chill. Liever warmhouden? Er is ook een prachtig mooie Thermo-variant. Leuk voor iedereen,

26

of je nou aan yoga doet of niet!

Stel je eigen set samen

yoga-specials.nl

vanaf ¤ 4,40 (de prijs

Urban (500ml) ¤ 19,00/Urban (1ltr)

van de thee)

¤ 24,00/Thermo (500ml) ¤ 34,00

Puur natuur De pit & notenrepen van Zonnatura zijn gemaakt van heerlijke noten en zaden en gezoet met 4 gram honing per reep. Meer niet. Hierdoor zijn ze lekker knapperig en niet zo zoet. Zo simpel kan het zijn! Te vinden in het tussendoorschap van de supermarkt. zonnatura.nl Consumentenadviesprijs: ¤ 2,29

Innerlijk licht In eeuwenoude ceremonies over de hele wereld staat een kaarsvlam metafoor voor ons innerlijke licht, de menselijke ziel. Het herinnert ons eraan dat de wereld een fijne, prachtige plek kan zijn als we ons best doen om ons licht van medeleven, vriendelijkheid en liefde te delen. Geïnspireerd op deze eeuwenoude tradities introduceert Rituals The Ritual of Light, een collectie met de warme geur van zoete sinaasappel en kaneel, die je uitnodigt een mystieke wereld binnen te gaan. eu.rituals.com

yoga international


COLUMN

Chakra’s & Chardonnay Door Ellen Dekkers Illustratie Irene Ypenburg

#goedgevoelwijnen Wijn en yoga gaan volgens Ellen heel goed samen. Alleen niet tegelijkertijd. Wijnproeven doet ze net zo ‘mindful’ en ‘bodyful’ als yoga. 27

G

oede daden, mooie verhalen doen

Zuid-Afrikaanse Black Empowerment en fair

ons goed. Bij wijn is dat niet

trade. Zij hechten waarde aan een eigen sociale

anders. Ik ga alleen voor goed­

verantwoordelijkheid van de medewerkers.

gevoelwijnen met een goed verhaal

achter het etiket. Waar mijn wijnhart van open

Onder het motto ‘Let’s share in everything’,

knalt en de passie vanaf spat. Wijn met een ziel

krijgen deze medewerkers, waarvan negentig

(en dan bedoel ik niet die bolle bodem van een

procent zwart is, aandelen in het bedrijf. Dit is een

wijnfles want dat is pure marketing). Wijn heeft

enorm succes. Iedereen deelt mee in de winst en

Ellen Dekkers is vinoloog en yogadocent

een ziel als de producent het met bezieling maakt.

voelt zich mede-eigenaar. Er zijn hartverwarmende

Dat wil ik drinken! Daar wil ik over schrijven.

verhalen van medewerkers die alle kans kreeg om zich op te werken. Veel producenten van fair trade

Ik sta op het punt om naar Zuid-Afrika te gaan

wijn richten zich doorgaans op kwantiteit met

en een bezoek te brengen bij Bosman family

simpele wijnen, want met de opbrengst per fles maak

Vineyards in Wellington. Over bezieling

je immers het verschil. Bij Bosman kiezen ze boven

gesproken; al generaties lang heeft deze

alles voor goede wijn. De wijnen steken qua kwaliteit

wijnfamilie een diepgeworteld behoefte om

met kop en kont uit boven de andere fair trade

anderen te helpen. In een land waar eeuwenlang

wijnen. Alles voor het goede doel en goede smaak.

de zwarte Zuid-Afrikanen, dat is driekwart van

Geeft dit geen goed gevoel?

de bevolking, dienden als werkvee. En de blanken de dienst uit maakten en de winst

bosmanwines.com

opstreken. Bosman is een rolmodel voor de

importeur: noordmanwijnimport.nl

yoga international


JOUW LICHAAM PRAAT

via mijn handen yoga international


LICHAAM Paula Vasconcelos’ leven was een zoektocht naar de verbinding tussen lichaam en geest. Tot de Braziliaanse danseres via meditatie en yoga bij osteopathie uitkwam. In haar praktijk in Amsterdam spoort ze met zachte hand blokkades ofwel bewegingsverlies in het lichaam van haar patiënten op. Haar mantra: ‘Het moet kunnen stromen.’

Door Dorien Biersteker Fotografie Saskia Vredeveld

J

e komt bij de osteopaat met een klacht

ncelos o c s a V a l u Pa

over lage rugpijn en dan blijkt de oorzaak het litteken van een lang vergeten knieoperatie te zijn. Of je komt met vermoeidheidsklachten en dan blijkt de

te glijden in de buikholte. Als het niet makkelijk

boosdoener een scheef bekken te zijn.

glijdt, dan zit daar mogelijk een probleem.’ De

Gek? Niet voor de osteopaat, blokkades kunnen

praatsessie tussen lijf en handen eindigt bij de

op den duur overal klachten in het lichaam ver-

schedel: dat blijkt een groot verteller. Daar horen

oorzaken. Of in de geest, want die zijn samen één.

Paula’s handen dat het blij is dat Paula ruimte

Paula: ‘Als in het lichaam een probleem ontstaat,

heeft gemaakt bij een oud litteken. ‘Door ruimte te

dan past het zich aan door te compenseren. Dat

maken heb ik een proces in werking gezet. Het

leidt uiteindelijk tot een klacht. Die compensaties

lichaam heeft nu een paar weken nodig om dat

moet worden opgelost, zodat alles weer vrij kan

zelf voort te zetten, voor ik verder ga. Een klach-

stromen.’

tenpatroon kan na een tot vier behandelingen veranderen of oplossen.’ Ze zwijgt even en zegt

Fysiek speurwerk

dan met oprechte verwondering: ‘Dit is elke keer

Maar hoe vind je de plek waar de oorzaak zit? Paula

weer magisch, die interactie in het lichaam en

doet eerst een uitgebreide anamnese. Na een sper-

tussen lichaam en geest.’

vuur aan vragen over voedingspatroon, ontlasting en klachten mag de patiënt op de behandeltafel liggen

Niet altijd perfect

en begint het fysieke speurwerk. Langs botten, ge-

Belangrijke begrippen bij osteopathie zijn

wrichten, organen en vliezen. ‘Jouw lichaam praat

vrijheid van beweging, verbinding en stromen: het

via mijn handen,’ zegt Paula, terwijl ze met zachte

zijn de woorden die als een lint aaneen geregen

hand de beide benen van de patiënt optilt. Ze ‘weegt’

het verhaal van Paula’s leven vertellen. En die nu

het gewicht even in haar handen en draait, buigt en

uiteindelijk samen komen in haar werk.

roteert dan de voeten. ‘Ik voel of de botjes en ge-

Het begon als kind met een fascinatie voor

wrichten goed in elkaar vallen. Zie het als radertjes

dansen. ‘Die eenheid van lichaam en beweging,

die in elkaar horen te grijpen, de één in de ander

daar kon ik echt ademloos naar kijken. Ik wilde

zodat het geheel feilloos kan draaien. Zo werkt het

later danseres worden.’ Ze werkte vol passie aan

lichaam ook, als het ergens hapert dan kan het

het vervullen van die droom. Maar toen het haar

vastlopen en ontstaat er bewegingsverlies. Als de

niet lukte om in Brazilië bij een dansgezelschap

doorstroom lang wordt geblokkeerd doet zich daar

te komen, ging zij psychologie studeren. Na twee

of ergens anders een probleem voor.’

jaar echter besloot ze om nog één keer haar

Even later gaan haar handen in draaiende bewe-

droom na te jagen en deed audities in Europa. In

ging over de buik, orgaan voor orgaan wordt be-

Amsterdam kwam haar droom uit.

voeld en beoordeeld. ‘Ze horen soepel langs elkaar

‘Ik was professioneel danseres. Al dansend

yoga international

29


LICHAAM vertaalde ik mijn gevoel naar een beweging. Geweldig, alles stroomde.’ Maar het uitkomen van de kinderdroom bleek uiteindelijk geen eindpunt, maar het begin van een zoektocht. ‘Als danser streef je naar perfectionisme, elke beweging móet perfect zijn.’ Ze kwam daarmee in conflict toen ze besefte dat niemand altijd perfect kan zijn. ‘Ik moest leren om ook tevreden te zijn met wat ik deed. Ik moest leren accepteren dat ik kwaliteiten en beperkingen had. Maar hoe?’

30

De osteopaat ziet de mens als biologische eenheid, alle systemen in het lichaam functioneren in dienst van elkaar. Als iets niet goed functioneert, beïnvloedt dit het hele systeem. Het lichaam heeft de mogelijkheid om zichzelf te reguleren en genezen. Daar­ voor is bewegings­­ vrijheid nodig. Dit kan verstoord zijn door een ongeluk, operatie, infectie, voedings­gewoonten of stress. Het lichaam past zich eerst aan bewegingsverlies aan en uiteindelijk ontstaat een patroon waardoor klachten kunnen ontstaan. De osteopaat spoort de oorzaak op en helpt het lichaam dit patroon te door­ breken, zodat het zelfherstellend vermogen wordt geactiveerd.

'Dit is elke keer weer magisch, die interactie tussen lichaam en geest'

Ik mocht ook voelen Dat inzicht kwam toen een vriendin haar meenam naar een lezing van een Indiase meesteres in de meditatie. ‘Die sprak over acceptatie en dat raakte

blokkade wordt opgespoord en aangepakt. Soms

mij diep. Ik bleef voor een stiltesessie. De lange zit

gaat het opheffen van een jarenlang bewegings­

leek mij als danseres geen probleem. Maar al snel

verlies gepaard met hevige emoties. ‘Er kan veel

begon het overal pijn te doen. En opeens begon-

loskomen als er weer ruimte komt. En het brengt

nen de tranen te stromen, uit het niets. Ik voelde

mensen letterlijk weer in beweging. Dan durven ze

me kwetsbaar. Dat kende ik niet, want in de dans

eindelijk de beslissing te nemen om bijvoorbeeld

ga je altijd door en door. Opeens mocht ik voelen,

van baan te veranderen of om een opleiding te

ik kwam bij mezelf.’

gaan volgen.’

Na die ervaring ging Paula intensief mediteren en yoga beoefenen. ‘Wat mij aansprak? Alles wat

Harmonie in lichaam en geest

komt is goed. Ik leerde naar emoties kijken en

‘Dankzij de dans heb ik de sensibiliteit om te

gedachtes herkennen. Ik dacht altijd dat alles wat

kunnen voelen, ook naar de ander toe. Dankzij

ik deed uit mijn hart kwam, maar het was mijn

yoga en meditatie kan ik ruimte maken voor

hoofd. Boosheid en angst, ik kwam alles tegen wat

patiënten en accepteer ik dat ik niet iedereen kan

ik ooit in mijn leven had meegenomen. Kom maar,

helpen. Soms zie ik dat iemand beter af is bij een

dacht ik. Als het komt, gaat het ook weg. Het

specialist of psycholoog, dan zeg ik dat. Ja, er

voelde als opruimen.’

komen ook mensen met psychische klachten, vaak

Nu ze acceptatie had gevonden, voelde ze dat ze

zijn mensen al door een hele molen geweest. Dan

verbinding met anderen miste. ‘Dans is elitair, ik

is er lokaal gekeken, dat doen wij ook, maar door

miste de omgang met gewone mensen.’ (Lachend)

het hele beeld erbij te betrekken kom je mogelijk

‘En weer kwam het zomaar op mijn pad. Een

tot een diagnose die naar de oplossing leidt.’

collega studeerde osteopathie. De filosofie om de

‘Alles wat ik in mijn hele leven heb gezocht en

mens als een eenheid te zien raakte me. Ik

gedaan komt hierin samen. En hoe mooi is het

ontmoette een docent die werkte vanuit ruimte en

dat ik daarmee anderen kan helpen? Mijn

bewustzijn. Dat herkende ik van dansen en

moeder gaf mij mee dat je altijd iets voor

meditatie. Om zo tijdens het behandelen op

anderen kunt betekenen. In Brazilië worden de

verschillende niveaus met iemand in aanraking te

straatkinderen vaak genegeerd, maar zij liep

komen, dat sprak mij direct aan.’’

open op hen af. Ook zij zijn mensen en iedereen verdient hulp, zei ze dan.’

Ruimte en vrijheid Inmiddels is ze acht jaar osteopaat. Paula vergelijkt het behandelen met het pellen van een ui: schil voor schil komt ze bij de kern. Blokkade na

yoga international

Kijk ook op: osteopathieamstelland.nl


WIN 1 les Barre Yoga WIN voucher t.w.v €250,Barre Yoga is een nieuwe vorm van Yoga geïntroduceerd door Myrna van Kemenade, eigenaar van Yoga Dreams. Barre Yoga is een combinatie van Ballet barre training en yogahoudingen. Interessant: Yoga International mag 1 Barre Yoga les met Myrna van Kemenade weggeven. Barre Yoga Workshop bij Yogadreams dinsdag 17 januari 20.00-22.00 uur.

www.yogadreams.nl

Wellicious maakt duurzame yogakleding. De moderne vrouw vindt hier een scala aan perfecte items. De duurzame stoffen zijn van hoge kwaliteit, zacht en licht. Dat maakt Wellicious het perfecte merk op en naast de yogamat. Zin om te shoppen? Yoga International mag een voucher ter waarde van €250 weggeven!

www.wellicious.com

Ga naar: www.yoga-international.nu/winnen!


LEKKER WAKKER WORDEN

In 12 houdingen

Deze oefeningen zijn bedoeld om je hartritme omhoog te brengen en je lichaam te gronden. Een krachtige yogaserie voor iedereen; heerlijk om goed mee wakker te worden. Probeer het eens! Jennilee Toner is auteur van The Perfect Chaturanga en geeft sinds 2003 les in Hatha en Vinyasa yoga. Ze doceert experiental anatomy en haar eigen Hot Warrior Yoga aan yogaleraren. Door Esther Ekhart  Fotografie EkhartYoga

32

1

2. Eka Pada Adho Mukha Svanasana (Neerwaartse hond met gestrekt been) Duw beide handen stevig de grond in en til op een inademing je rechterbeen langzaam omhoog. Houd je voet geflext en duw je linkerheup wat naar achteren en breng je rechter heup wat naar voren.

2

1. Adho Mukha Svanasana (Neerwaartse hond) Plaats je handen en voeten stevig in de grond, breng de bovenkant van je dijbenen omhoog en naar achteren. Verleng zo je hele wervelkolom van je kruin tot je staartbeen.

yoga international


LICHAAM 3. Core plank Op een uitademing breng je je gewicht naar voren en plaats je je schouders over je polsen, trek je buikspieren aan, maak een bolle rug en breng je knie en je rechter wenkbrauw naar elkaar toe.

3 4 5a. Alanasana (Hardlopershouding) variatie met handen in Anjali mudra Op een uitademing plaats je je rechtervoet naast je rechterduim. Op een inademing duw je je voeten in de vloer en strek je je armen en je bovenlichaam omhoog naar een variatie van de 1e Krijger. Trek de navel iets naar binnen en omhoog, trek je schouders wat naar achteren en open je borst.

4. Alanasana (Hardlopershouding) variatie Op een uitademing breng je de handpalmen omlaag en samen voor je borst in namastĂŠ. Adem diep in hier.

5B

5A 5b. Alanasana (Hardlopershouding) variatie met handen in Anjali mudra Op de volgende uitademing breng je je bovenlichaam met je handen nog steeds in namastÊ, schuin naar voren. Je maakt een diagonale lijn van je hiel tot je kruin. Je blik is zacht en iets voor je naar de grond gericht. „

yoga international

33


LICHAAM

7. Alanasana (Hardlopershouding) variatie met uitgestrekte armen

6

Op een uitademing kom je terug naar het midden en strek je armen schuin naar voren en in lijn met de rest van je lichaam. Trek je buik naar binnen en wat omhoog en houd de bal van je linkervoet stevig in de grond zodat je gewicht gelijk verdeeld is over beide voeten. Adem in en maak jezelf lang.

7

6. Parivrtta parsvakonasana (Gedraaide zijwaartse hoekhouding)

34

Draai nu op een uitademing je bovenlichaam naar rechts en plaats je linker elleboog iets boven je rechterknie. Adem in en kijk schuin omhoog. Houdt je nek in lijn met je ruggenwervels. Trek je rechterheup iets naar achteren zodat je heupen recht blijven. Tip: Stel je voor dat je met je rug tegen een muur aanleunt. Zo maak je ruimte in je borstkas om goed te kunnen openen en draaien.

9. Alanasana (Hardlopershouding) variatie ‘Diving queen’ Adem uit, breng je armen naar voren en maak de bovenkant van je wervelkolom iets rond, alsof je een duik neemt.

8

8. Alanasana (Hardlopershouding) variatie met achteroverbuiging Adem in, duw je voeten stevig in de vloer en breng je bovenlichaam en armen omhoog in een lichte achteroverbuiging. Buik blijft licht aangespannen, schouders naar achteren en til je borst op . Houdt ruimte in je nek als je omhoog kijkt.

yoga international

9


12. Urdhva Mukha Svanasana (Opwaartse hond)

10

Op een inademing rol je over je tenen en plaats je de bovenkant van beide voeten op de grond. Duw je handen stevig in de grond, rol je schouders naar achteren en open je borst. Houdt de schouders ook laag en je buik aangespannen om je onderrug te beschermen.

12

10. Chaturanga (Hoge Plank) Zet je handen naast je rechtervoet en op een uitademing stap je terug naar Plank. Duw je handen stevig in de grond, trek je buik naar binnen en omhoog en maak een rechte lijn met je lichaam, houdt je nek lang.

35 Ga terug naar de Neerwaartse hond en herhaal aan de andere kant. Veel plezier!

11

11. Chaturanga Dandasana (Lage plank) Breng je gewicht iets naar voren en op een uitademing buig je je ellebogen naar achteren en laat je je lichaam omlaag zakken tot iets boven de grond. Zorg dat je schouders niet lager zakken dan je ellebogen en plaats de schouderbladen stevig op de rug, houdt ze breed, nek vrij. Als dit te zwaar voor je armen is, plaats dan eerst de knieĂŤn op de grond voordat je naar de vloer komt.

Jennilee Toner is een van de 36 bekende internationale yogadocenten bij EkhartYoga. EkhartYoga.com is al jarenlang een toonaangevende online yogaen meditatie community waar duizenden leden in 152 landen wereldwijd hun liefde, ervaring en kennis delen. Ze bieden daarnaast meer dan vijftig speciale yoga- en meditatieprogramma’s en meer dan 700 blogs over o.a. anatomie, yogaseries, voeding, alignment, pranayama en filosofie waar je je kennis mee kunt verdiepen.

Kijk ook op: EkhartYoga.com

yoga international


WINTERHULP de energetische werking van zout Tekst en beeld Alexandra Steverdink

M 36

Eenvoudige oefening voor de nieren: Spreid je vingers zodanig dat er een opening ontstaat tussen de wijsvinger en middelvinger van beide handen. Breng je handen naar je oren, zodanig dat de middelvinger aan de voorkant van je oren zit en de wijsvinger achter je oor. Wrijf met je handen je oren warm. Eventueel kun je daarna de oorschelp en het oorlelletje masseren. De oren zijn verbonden met de nieren en daarmee met veranderingsfase water. Kijk ook op: nesef.com

yoga international

Nierzorg met het zoutkruikje Een heerlijke vorm van nierzorg is het zoutkruikje.

ijn yogadocente

Niet een kruik met water zoals we gewend zijn,

werkt volgens de vijf

maar een stoffen zakje gevuld met zout. Bij het

veranderingsfasen uit de

zoutkruikje geeft zout de warmte door. Een oud

Chinese geneeskunst.

gebruik uit Japan. Mijn yogadocente adviseert

Puttend uit groot inzicht en

al jaren bij koude buik, koude heupen, lage

doorleefde kennis vertelt zij ieder seizoen weer

energie of diepe vermoeidheid het zoutkruikje.

over de veranderingsfase (seizoen) waarin we ons

Het verwarmde zout wordt aan weerszijde van de

bevinden. Met adviezen en oefeningen hoe we de

navel gelegd. De energie wordt via punten op de

meridianen en organen die bij die fase horen het

niermeridiaan doorgegeven aan de nieren zelf.

beste zo goed mogelijk kunnen voeden, verzorgen

Omdat mijn yogadocente wist dat ik al jaren

en er gebruik van kunnen maken.

met zout werk, vroeg ze of ik het kruikje nog kon verbeteren met mijn kennis van en ervaring

Het duurt niet lang meer of we glijden van

met zout. Dit resulteerde in een kruikje wat

de veranderingsfase metaal in de volgende

helpt om de nierenergie aan te vullen en het

veranderingsfase, die van water. Deze heeft te

warmtegenererend vermogen activeert. Daarnaast

maken met bescherming en behouden van de

trekt het zout vervuiling weg uit ons (energie)

kern van het leven. Deze veranderingsfase draagt

lichaam. Dit alles op een blije lichte manier,

kwaliteiten als rust, opslag, bijna stilstand in zich.

kwaliteiten die eigen zijn aan zout, dat op een

Je zou kunnen zeggen dat je in deze fase de wind

natuurlijke manier heeft kunnen kristalliseren.

mee hebt bij meditatie en bezinning.

Nieren en blaas De bij deze fase verbonden organen zijn nieren en blaas. De kou die we in de winter ervaren voedt deze organen, maar te veel kou put ze uit. Lang met koude voeten rond lopen zorgt voor disbalans. Omdat onze nieren een opslagplaats van energie zijn, is het fijn om juist in deze fase goed voor ze te zorgen. Dat kan door oefeningen zoals het rekken van de blaas en niermeridiaan of door het warm wrijven van het niergebied op je rug. Mijn nieren verzachten snel als ik er vanuit het hart met een innerlijke glimlach naar kijk.

Het zout voor de zoutkruik is een natuur­ product. Het wordt gewonnen uit de Atlantische oceaan in La Palma en BraziliÍ. Rustig gedroogd door de zon en de wind, waardoor een natuurlijke kristalstructuur is ontstaan. Deze natuurlijke structuur en de speciale bewerkingen die het zout heeft ondergaan, maakt dit zout een goede geleider voor warmte en energie. Dit blije zout vol licht en helderheid maakt het zoutkruikje heel plezierig in gebruik, voor jong en oud. Het zoutkruikje is een pakketje dat 500 gram zout, een zoutzakje gemaakt van 100% biologische katoenen teddy, en reinigingszout bevat om je kruikzout weer te ontladen.


COLUMN

Yoga off the mat Door Esther Ekhart  Illustratie Irene Ypenburg

G

eluk versus verdriet, pijn versus fijn.

Een voorbeeld uit mijn leven. Als ‘internationaal

‘Geen uitgekauwd thema?’ vroeg een

bekende’ yogadocente die op veel verschillende

van de redacteuren zich af.

plekken lesgeeft, word ik vaak herkend en krijg ik

Ja, misschien wel. Maar desalniet-

geregeld bewondering, mensen willen bijvoorbeeld

temin heel relevant voor de meesten van ons. In

zelfs met me op de foto. Ik voelde me in het begin

ieder geval geldt dat voor mij op het moment. En

vreselijk ongemakkelijk bij die aandacht, en kon er

is het niet zo dat we iets heel vaak moeten horen

niet van genieten. Ik was daar dus niet bewust naar

en lezen voordat het eindelijk echt zakt en we het

op zoek dacht ik, anders zou ik me daar wel prettig

kunnen toepassen in ons leven?

bij voelen. Onderzoek naar mijn onbewuste motieven leerde

Esther Ekhart is yogadocente en eigenaar van Ekhart Yoga.

Wat ik geleerd heb tijdens mijn studie psycho­logie

me dat ik eigenlijk altijd ontzettend bang ben

is dat als je op zoek bent naar iets fijns, naar geluk

geweest om niet gezien te worden, bang voor de

bijvoorbeeld, je waarschijnlijk onbewust wegloopt

pijn die dat met zich meebrengt, die weer uit mijn

van het tegenovergestelde, van je pijn of je

jeugd komt. Door mijn beweging weg van de pijn

verdriet. Dit is een belangrijk gegeven, dus neem

van ‘niet gezien worden’ zoek ik onbewust naar

even de tijd om dit tot je door te laten dringen.

het tegenovergestelde ‘bewonderd worden’. Maar

Het leert je heel veel over je onbewuste motieven

blij word ik er niet van, omdat ik tegelijkertijd –

waarom je óf ergens van wegloopt óf ergens naar

misschien zelfs meer – wegloop van iets belangrijks

op zoek bent. Je zou het kunnen zien als een

in mezelf.

rechte lijn met aan het begin je verdriet of de pijn

Ik heb me dus omgedraaid om mijn angst voor ‘niet

en aan het eind het geluk. Ergens op die lijn

gezien worden’ in de ogen te kijken en te voelen. Dat

bevind jij je en je beweegt je almaar tussen die

geeft heelheid en tevredenheid, die voorbij gaan aan

twee polen. Je beweegt je óf ergens vanaf

afhankelijk zijn van uiterlijke omstandigheden. Ik

(verdriet), maar dan dus tegelijkertijd ook ergens

reageer tegenwoordig normaal op mensen als ze hun

onbewust naar toe (geluk). Óf je beweegt je ergens

dankbaarheid tonen voor wat ze ervaren tijdens mijn

naar toe (geluk) en dan dus onbewust af van de

lessen. En ik kan nu zelfs genieten van de aandacht.

tegenpool (verdriet). Het gaat er om uit te vinden wat je onbewust beweegt. Als je dat gaat zien, kun

Misschien is het ook voor jou een interessant

je een begin maken met accepteren en vanuit

onderwerp om in jezelf te onderzoeken? Ik wens je

heelheid ‘ja’ zeggen tegen waar je je bevindt. Dat is

een plezierige ontdekkingsreis toe!.

ook het uiteindelijke doel van yoga: heelheid vinden in het moment, precies zoals het is.

ekhartyoga.com

yoga international

37


De stem is wie je bent… 38

‘Stemwerk laat je ontdekken wie je bent en wie je kunt zijn,’ aldus een gepassioneerde Connie van Dam, yogadocent, holistisch masseur en stemtherapeut.

begrepen en gevoeld te worden. Want wat heeft

Door Knud Hannerd Fotografie Jesper de Jong

Delfshaven, een pittoresk stukje Rotterdam.

expressie voor zin als je niet word gehoord. Deze levendige en dynamische verbinding van luisteren én expressie, is de essentie van stemwerk.’

Connie’s yogaschool Yomabe ligt aan het

‘ Kijk ook op: yomabe.nl

yoga international

H

schitterende oude haventje. Een oase van rust. Connie: ‘De stem is wie je bent: de innerlijke afbeel-

et is mijn passie mensen in

ding van jezelf, die je telkens naar buiten brengt.

contact te brengen met de

Stemwerk werkt met de stem in al zijn natuurlijke

authentieke delen van zichzelf,

facetten. Als het totaal van vibraties, resonanties,

met hun levenslust, hun voelen,

impulsen en geluiden. Je stem is verbonden met je

hun passie. Ik doe dit middels

lichaam, je emoties, je onbewuste en opgeslagen

stemwerk. Om mensen weer in contact te brengen

herinneringen. Door oefeningen gebaseerd op

met hun luisterende stem: voelend te zijn,

beweging en stimulering van je lichaam in com

emotioneel stromend, levend, in verbinding met

binatie met de stem bereik je deze diepere lagen

hun specifieke kwaliteiten en potenties. Én dit ook

van jezelf. Dit laat je ontdekken wie je bent en wie

tot expressie te kunnen brengen om gehoord,

je kunt zijn.’


LICHAAM

'Wat heeft expressie voor zin als je niet wordt gehoord’

De dynamiek ‘Je hele lichaam is betrokken bij het proces om je stem vrij te maken: Ieder deel van je lichaam is verbonden met luisteren en expressie. In onze maatschappij wordt veel belang gehecht aan de expressieve stem van woorden en taal. Maar dit is slechts het kleinste deel van onze totale stem. Tijdens het proces om je totale stem te openen, kom je weer in contact met de oorsprong van de sociale stem; de oorspronkelijke stem die met je lichamelijke impulsen is verbonden.’ Langzaam verschuif ik naar het puntje van m’n stoel…

Wat is Stemwerk? Stemwerk is ontwikkeld door Jean-René Toussaint. Door het werken met dove kinderen leerde hij de grenzeloze mogelijkheden van de menselijke stem kennen. Stemwerk ontwikkelde in de afgelopen dertig jaar meer dan 250 oefeningen om ons lichaam te ontwikkelen tot een vrij speel­ terrein en een ondersteuning voor al onze stemmen. Voorbij onze oordelen en verwachtingen. Om weer contact te kunnen maken met onze behoeften, potenties en onszelf.

Yomabe bestaat al ruim tien jaar en kent drie

Met een zachte glimlach zet Connie haar betoog

pijlers: de yogaschool, de holistische massage en

voort: ‘De oorspronkelijke stem wordt onder

de stemtherapie en -coaching vanuit de unieke

meer gevormd door je lichaam, de vibraties en

benadering van stemwerk. Dat laatste individueel,

resonanties. Verbonden met je (mens-)zijn: je

met partner of in groepsverband. In alle onder­

zelfbewustzijn, behoeften, emoties, opgeslagen

delen klinken de andere pijlers door. Het geheel

herinneringen, al je ervaringen, je eigenwaarde

mag meer zijn dan de som der delen. Maar, met

en intuïtie.’

welke vragen komt iemand naar je toe?

Richting geven Hoe ziet zo’n eerste sessie eruit

‘Dit alles staat voor dynamisch zijn, in contact

‘We gaan niet aan de gang met de zangstem of

staan met en luisteren naar jezelf en je omgeving.’

sociale stem. Ik neem je mee in een wereld waarbij ik

Maar, hoe verhoudt dit zich tot expressie…? Mijn

klank en geluid maak in en rondom je lichaam. Ook

ongeduld wordt bemerkt: ‘De sociale stem bestaat

jij gaat aan de slag met wat simpele tonen. In

onder meer uit woorden en klanken. De wereld

combinatie met mijn ondersteuning: van mijn stem,

van expressie, controle, fixaties, gewoontes en

of ik breng je in beweging, of geef je aanwijzingen

(ver)oordelen. Gevormd door opvoeding, cultuur

hoe te bewegen en een soort van massage en stimula-

en maatschappij.’

ties vormen ook een belangrijk onderdeel. Alles om

Connie ziet dat ik het spoor een beetje bijster ben en

te zien hoe je functioneert: met welke delen van

vraagt of ik een kopje thee wil. De thee smaakt

jezelf en je omgeving je wel of niet in verbinding

heerlijk en geeft me even een moment om te

bent. Te voelen, te horen en te zien welke delen in

reflecteren. De studio is minimalistisch ingericht:

jou wel of niet resoneren: welke delen je verborgen

Het voelt als de consequentie van een niet aflatend

houdt, ontkent of nog niet kent. De eerste sessie is

besef dat in de stilte, in de leegte jezelf ‘onder ogen

een vorm van diagnose. Om te ontdekken waar de

komen’ en goed (be)luisteren en bezien, de opmaat

angel zit van de spanning, fixatie of controle, wat het

is naar waar het hier omgaat. Eureka!?

verlangen, de wens, de vraag waarmee je binnen

‘Door te grote fixatie op de sociale stem en de ex-

bent gekomen in de weg zit. In de volgende sessies

pressie blijven hele delen van jezelf verborgen achter

gaan we hier samen mee aan de slag. Het is een

verboden, schaamte, schuld en onmacht. Door de

prachtig proces als iemand stap voor stap zichtbaar

oefeningen gebaseerd op beweging en stimulering

wordt.

van de stem bereik je deze diepere lagen van jezelf. „

yoga international

39


'De stem is een prachtig middel om in te zetten voor persoonlijke groei’

40

Op een natuurlijke en directe manier laat stemwerk

het proces van communicatie en verbinding met

je weer ontdekken wie je bent en wie je zou kunnen

jezelf, de ander en je omgeving.’

zijn...’ Het begint me te dagen….. ‘De stem is een

Open je stem, open jezelf

prachtig middel om in te zetten voor persoon­lijke

‘Het proces van luisteren komt dus op de eerste

groei, als ondersteuning in professionele

plaats. En expressie op de tweede. Leren luisteren

ontwikkeling en binnen de dynamiek van je

met je hele lichaam is een belangrijk aspect van

relatie. Doordat je naar jezelf en de ander leert

werken met je stem. Het is de stap naar zichtbaar

luisteren, breng je meer comfort en bewustzijn in

worden, ondersteuning nemen, authentiek zijn en expressie geven aan onze lichamelijke impulsen, aan onszelf. Want wat is de zin van expressie als je

Voor wie is Stemwerk? ∫ Voor professionals op het gebied van presentatie, teaching, lichaamswerk en therapie. ∫ Binnen de dynamiek van een relatie als middel gericht op delen, intimiteit en aanwezigheid. ∫ Als communicatiemiddel binnen een team. Als het gaat om luisteren, ondersteunen, creativiteit en plezier. ∫ Dus eigenlijk voor iedereen die zijn perceptie, sensitiviteit en vermogen tot verbinding en contact verder wil ontwikkelen.

yoga international

niets te zeggen hebt, als je niet weet wie je bent en waar je voor staat.’ Het geluid van het klotsende water is er nog steeds als ik afscheid heb genomen en enigszins moet ontwaken om de stad me weer te laten opslurpen. In mij is een zaadje genesteld en ik vermoed dat ik zal terugkeren.


Dans Magazine

! e e n n o b Word a

• • • • • •

1 jaar €17,50 + 20% korting bij danswinkel.nl

Dansnieuws Interviews Reportages De nieuwste danstrends Dansproducties van nu Exclusieve kijkjes achter de schermen

1 jaar Dans Magazine voor slechts €17,50 (i.p.v. €33,95) en krijg 20% korting bij Danswinkel.nl op je hele bestelling Ga naar www.dansmagazine.nl/aanbieding en word abonnee!


Elektrosmog Sluipende ziekmaker? Door Han Ko Bicknese Fotografie Sue Cowell­

42

Hypersensitiviteit

wordt uitgezonden door warme voorwerpen en is

Als mens worden we tegenwoordig blootgesteld

dus heel normaal. We gebruiken al meer dan 100

aan hoe langer hoe meer impulsen. We reageren

jaar radiogolven zonder dergelijke klachten. De FM

hier op verschillende manieren op: we worden

en AM radiogolven hebben een langere golflengte

gevoeliger zodat we de complexere wereld beter

waardoor ze de neiging hebben om om ons lichaam

kunnen onderzoeken, of we worden meer gefocust

heen te buigen. Microgolven kunnen dit echter niet

zodat we ons niet zo laten afleiden door alle

en worden dus door ons geabsorbeerd of weerkaatst.

impulsen. Welke van deze twee paden de juiste zal

De reden dat we microgolven zijn gaan gebruiken in

blijken is nog onzeker, maar wat we wel weten is

plaats van radio is dat ze meer informatie in dezelfde

dat het geen pretje is als je last hebt van dingen die

tijd kunnen overbrengen en omdat de antennes veel

anderen niet eens opmerken of als zaken je totaal

kleiner zijn.

ontgaan. Hypersensitiviteit en autismespectrum

Han Ko Bicknese is reader en healer en had jarenlang een praktijk als psycholoog. Op jonge leeftijd zag en wist hij al veel. Hij werkt als coach, land­ schaps­­healer, stervensbegel eider en geeft opleidingen in het energie­werk. In zijn coachings-­ werk combineert hij oude kennis met psycho­ logische kennis en ervaring.

yoga international

aandoeningen zijn de labels die we plakken op

Hoe komt het?

deze bewustzijnsextremen.

Aangezien er geen fysiek mechanisme bekend is

Een hypersensitief persoon kan vaak niet alleen

denkt men dat de klachten psychogeen zijn. Dat

geuren en geluiden extreem goed waarnemen,

wil zeggen dat ze ontstaan in onze eigen geest. Er

maar zelfs velden en straling afkomstig van

wordt wel geopperd dat dit een mechanisme is van

machines en levende wezens. Het gevoelige

mensen die zich als een kluizenaar willen

bewustzijn reageert op de stimuli wat kan leiden

onttrekken aan de maatschappij en hier een

tot stress, hoofdpijn, verwarring, emotionaliteit,

excuus voor scheppen. Dit is denk ik maar een

misselijkheid, duizeligheid, vermoeidheid en

deel van de verklaring omdat psychogeen een

andere ongewenste ervaringen. Ongeveer 3% van

verzamelcategorie is voor fenomenen waar de

de bevolking heeft last van hypersensitiviteit.

wetenschap zich geen raad mee weet. Ik denk dat we een verschil dienen te maken tussen psychoge-

Elektrosmog

ne en energetische aandoeningen.

Verreweg de meeste klachten hebben betrekking tot microgolfzenders zoals mobiele telefoonmasten,

Ik weet nog goed hoe geschokt ik was toen de eerste

mobieltjes en Wifi-apparatuur, maar er zijn ook

mobieltjes een deel werden van het Amsterdamse

mensen die last hebben van hoogspanningsmasten.

straatbeeld in de jaren negentig. Ik zag opeens het

Microgolven bevinden zich op het spectrum tussen

aura van mensen vervormen en verschrompelen op

de infrarood en de radiogolven in. Infraroodstraling

het moment dat ze in gesprek gingen. De moderne


SPIRIT mobieltjes zenden vrijwel continu straling uit en de

bij onze constitutie, in een optimale conditie

hele omgeving gonst van de microgolfmasten dus

brengen. We kunnen onszelf ook aanleren om

het is niet meer een plotselinge aanval zoals toen,

bewust ons aura te verkleinen, zoals met Bikram

maar een continue last geworden. Ik geloof dat

yoga, en chakra’s te sluiten zodat we ons kunnen

sommigen onder ons kunnen aanvoelen wat er met

afsluiten als we in de buurt van storingsbronnen

hun energielichaam gebeurt en dat vertalen naar

zijn. Een risico is wel dat velen van ons die

hypersensitiviteitsklachten.

ongevoelig zijn doordat ons energielichaam

Ons aura reageert op verstoringen in de energie­

ongezond is, hierdoor hun natuurlijke gevoelig-

circulatie in onze directe omgeving. Vooral metalen

heid kunnen hervinden waardoor ze juist meer

zoals aluminium blokkeren de doorstroming van subtiele energie. Metalen zijn als een soort

Als je meer wil weten over hypersensitiviteit en energetische aandoeningen kijk dan eens op mijn website: forgottenway.club

last zullen ondervinden van elektrosmog. • Het is mogelijk om de energie die verloren gaat

batterijen die subtiele energie kunnen opslaan en

in het contact met een storingsbron aan te

daarna weer afgeven dus een laptop zal ook met de

vullen waardoor de schade direct ongedaan

Wifi uitgeschakeld nog een verstoring geven.

gemaakt word. Seleniet is een zacht kalkkristal dat een energie kan bevatten waar ons energie­

Bescherming

lichaam zich mee kan voeden om de verloren

Er zijn drie dingen die we kunnen doen om deze

energie aan te vullen. Turfwol bevat vezels die

klachten te ontlopen als we er gevoelig voor zijn:

gezonde energiepatronen bevatten zodat de

stimuli minimaliseren, onszelf resistent maken en

verstoringen ons niet zo uit balans kunnen

de schade compenseren.

brengen. Er zijn ook magneten en elektro­

• De beste minimalisatie is door uit de buurt te

magnetische matten op de markt die als een

blijven van storingsbronnen. Er zijn ook

‘gezonde’ stralingsbron dienen door patronen uit

verschillende dempers en isolatoren op de markt

te zenden om te concurreren met de ongezonde

van kippengaas in de muren, aluminiumfolie in

patronen, maar voor mij zelf is ook deze vorm

de slaapkamer, tot orgonite en andere labyrinten

van straling een belasting.

die op apparaten geplakt kunnen worden. Het idee is dat een demper een interferentiepatroon kan maken waardoor de kracht van de straling verminderd wordt. Het principe is hetzelfde als een golfbreker in de zee. Aangezien de meeste mobieltjes en netwerken nog steeds blijven werken ondanks deze dempers, heb ik mijn twijfels over hun effectiviteit. • De beste vorm van resistentie is een sterke levenskracht. Yoga en andere oefeningen voor ons energielichaam kunnen ons, samen met verse, goed ontwikkelde voedselbronnen welke passen

'Ons aura reageert op verstoringen in de energiecirculatie in onze directe omgeving'

43


Yoga Sanskriet

&

'Haalbaar, vrij en vol ontplooiing'

44

. Bhujangasana Cobrahouding op handen en knieën Door Lydwina Meerman  Fotografie Bart van den Berg

Kijk voor aandachtspunten bij deze houding op yoga-international.nu

yoga international

B

Na een uitademing til je je hoofd op en zet je je ellebogen neer. Schuif met je kin vlak boven de grond naar voren. Zet je armen rechtop. Breng je

egin zittend op je knieën. Adem

onderbenen omhoog en zet je voetzolen tegen elkaar.

rustig door en spreid je knieën.

Laat je bekken omlaaggaan. Inademend breng je je

Schuif uitademend met je handen

hoofd en je blik omhoog.

naar voren. Blijf hierbij op je voeten

Afronding: ga op een uitademing met je kin

zitten. Leg je voorhoofd neer. Deze

vlak boven de grond terug naar de Gestrekte

Gestrekte kindhouding is je uitgangspositie.

kindhouding.


SPIRIT

Het Sanskriet

De a is er niet. Je moet hem er dus zelf ‘bij denken’.

ङ = n. Wat doet dat schuine streepje

De klanken

Voor de n bestaan 4 (vier!) verschillende

De klanken van het heilige Sanskriet

lettertekens. (Bovendien komt er in de

daar? Dat is een halanta, een ‘stopstreepje’.

werken op precieze plaatsen in ons

groep van 16 klinkers ook nog eens een

Het voorkomt, dat je er een a tussen

energiesysteem door. In het alfabet vind

n-klank voor).

denkt.

je dit terug in klankgroepen.

De derde n-klank is voor ons moeilijker

Als je het woord bhujanga uitspreekt,

te leren uitspreken. Hierbij maak je je

valt vooral de ‘zingende’ verbinding van

tong hol. Tussen je tong en je gehemelte

de n en de g op.

ontstaat een ruimte. Er komt een

De klanken worden gevormd in de keel.

energetische stroom naar je hersenen op

Ingewikkeld? Ja, wij zijn er immers niet

Onder invloed van de g verandert de

gang. Een voorbeeld: mandala.

aan gewend op deze manier te denken.

klank van de n.

De klankgroep is: t – th – d – dh – n.

Maar vervullend is het wel, Sanskriet

ग=g

De a wordt niet geschreven.

leren. Je zal overigens al snel steeds meer

Dat kennen wij in het Nederlands ook, voornamelijk door leenwoorden als

Als het om een woord als mantra gaat,

¯ van herkennen. De onderstaande yogasutra

mango en langoustine.

hebben wij er geen moeite mee. Onze

Patañjali kun je al spoedig zelf lezen: nu al

Hetzelfde gebeurt bij de k, zoals in

tong drukt ‘gewoon’ tegen onze tanden.

- herken je de u;

klank, bink, stronk.

De klankgroep is: t – th – d – dh – n.

- begrijp je de functie van de halanta; - vermoed je welke tekens de n en m

In het Sanskriet alfabet heeft deze n-klank een eigen letterteken. Het maakt

Als voorbeeld voor de klinker denk ik

deel uit van een groepje medeklinkers:

aan de allesomvattende mantra Om.

k – kh – g – gh – n. (De kh en gh

Dus, dat is een klinker… maar, toch

hebben een eigen letterteken.)

geen n.

zijn;

45

- kun je de plekken van de twee a’s in asanam vinden.

In dit geval zit het er tussenin. Zoals bij

Zelfs de tekens voor s en kh. En als je weet

Wat als de n wordt gevolgd door een

het woord voor zwaan: Het wordt

dat die ene verticale streep een a is, schiet

andere medeklinker?

fonetisch geschreven als hansa of hamsa.

het al helemaal lekker op. Het eerste woord, sthira, is nog te moeilijk. Laten we

Voorbeelden: het Nederlandse ranja en het

dat voor een volgende keer bewaren.

Sanskriet Patañjali. De n trekt in je mondholte naar de j toe. Bij de c

De spelling

voorbeeld neem ik de titel van het

भुजङ्ग

bekende boek Don Quichot van La Mancha.

bhujanga

De klankgroep is c-ch-j-jh-ñ.

slang, serpent, maar ook: geliefde

(uitspraak tsj) gebeurt dat ook. Als

भ = bh

De krul eronder is de vereenvoudigde

Een yoga­ houding is ook: genezend, hemels, het paradijs op aarde

weergave van de u:

Middenin en aan het eind van een

sthira – sukham – asanam Een yogahouding is stabiel. sthira onbeweeglijk, eeuwig sukha geluk, vreugde, gemak,

woord worden klinkers altijd

gezondheid, hemel,

vereenvoudigd. De a wordt zelfs

paradijs

helemaal niet geschreven.

ज=j

¯asana lichaamsstand

yoga international


Heerlijk verhelderend met

Vera Helleman

Iedere uitdagende levenssituatie heeft de potentie onze ogen te openen voor hoe dingen werkelijk in elkaar steken


SPIRIT Wie is deze frisse, vrolijke, jonge moeder die niet onder doet voor grote spirituele leraren? De groeiende populariteit van Vera Helleman maakte nieuwsgierig. Yoga International ging naar een van haar bijeenkomsten en vroeg haar hoe dat zit.

alledaagse vragen die mensen bezighouden uit te leggen in het licht van non-dualiteit. Niets menselijks is ons vreemd en iedere uitdagende levenssituatie heeft de potentie onze ogen te openen voor hoe dingen werkelijk in elkaar steken, waardoor wij handvatten krijgen om het leven anders te beleven en zelfs anders te creëren. Ik hou ervan om de waarheid aan het licht te

Door

Hoe noem jij jezelf? Spiritueel leraar?

brengen van de processen die vooraf gingen aan de

Marciel Witteman 

Ik noem mezelf altijd ‘gewoon’ Vera, omdat ik wil

fysieke gebeurtenissen. De naam Vera betekent ook

Fotografie

benadrukken dat onze uniciteit ligt in dat wat wij

waarheid.

Sarah Nollen

als gewoon en moeiteloos ervaren. Ik begeleid mensen naar hun natuurlijke staat-van-zijn door te

Bij je lezing in Amsterdam viel het me op

prikken in wat daar niet mee strookt. Daarin ben

dat er nogal verschil in niveau is onder je

ik een ‘voelexpert’. Ik zie en voel hoe de werkelijke

publiek. Hoe ga je daar mee om?

stromen willen vloeien en hoe wij onszelf met

Verschil in niveau van zien, maar niet in niveau

overtuigingen en misvattingen daar vandaan

van zijn. Ik zie mensen tegelijkertijd op verschil-

houden.

lende lagen en die zijns-laag is altijd prachtig. Mijn streven is die lagen in lijn te brengen met elkaar en

Kun je vertellen hoe het zo is gekomen?

daar doe ik op dat moment alles voor wat in mijn

Hoe zag je leven eruit voor je Vera van

mogelijkheden ligt. Ik zet hoog in en zoek een

Vera Verheldert en Leven in vrijheid werd?

andere weg als die niet wordt begrepen. Maar als

Er was van jongs af aan al een drang in mij aanwezig

iemand echt vast wil houden aan een slachtoffer-

om het paardenmiddel naar geluk te vinden. De snel-

rol, dan stop ik. Dan kan ik (nu) niets doen. Er

ste weg uit het lijden. En daarmee gepaard een grote

moet wel eerst een verlangen zijn naar een oprecht

liefde en fascinatie voor mensen. Voordat het

leven dat groter is dan de verleiding van goed­

complete plaatje zich toonde en alles radicaal afviel,

keuring, aandacht en zekerheid.

was ik dus gedreven aan het zoeken door alles wat ik

Adem eens bewust je omgeving in. Letterlijk en volledig. Voel maar eens wat er dan gebeurt…

op mijn bordje kreeg bewust aan te gaan.

Vind je ook dat lichaam, geest en ziel

Hoe het zo gekomen is houd ik altijd bewust achter,

een is? En raad je cliënten/cursisten ook

omdat iedereen zijn eigen pad loopt en ik ze daarin

aan om iets met hun lichaam te doen (als

niet op wil schepen met een trucje. Opvallend was

in lichaamswerk)?

wel dat ik een aantal maanden voor de ‘openbaring’

Absoluut! Wij zijn een drie-eenheid, maar geest

geen tv heb gekeken, geen vlees at en veel in de

wil nog weleens saboteren waar lichaam en ziel

natuur vertoefde. Waarmee ik beïnvloeding van

dan last van krijgen. Ziel zegt het een en geest

buitenaf meer buitensloot en in een fijnere afstem-

probeert het ander, dat werkt niet.

ming met mezelf kwam. En ineens, door een zin in

Het fysieke lichaam is een belangrijk ankerpunt in

een boek, werd het inzicht getriggerd: ‘In de ander

het hier en nu, waar de geest in illusie het hier en

ontmoet je jezelf’. Die ander ben ik, ik ben die ander.

nu verlaat. Daarom raad ik cursisten aan om hun

Er is er maar een. En poef, mijn hart knalde open en

aandacht te verleggen naar onze fysieke zintuigen.

alle bescherming tegen en hooghouden ten opzichte

Het maakt daarin niet per se uit wat je fysiek doet,

van de buitenwereld verdween.

als je het maar met aandacht doet. Door bewust te zijn van de zintuigen als ervaring, zonder expliciete

Ben je met Vera Verheldert niet een

betekenis, komt jouw versnipperde energie via de

moderne lieve Mona?

trechter van aandacht terug naar het hier en nu en

Haha. Zo’n levensvraagbaak. Ja, een beetje wel

daar opent je hart. Het nu is namelijk de poort naar

misschien. Ik probeer met Vera Verheldert de

het hart. Daarnaast is het lichaam ook heel eerlijk als

yoga international

47


uitingsvorm van het energetische. Daar waar geest saboteert, vertelt het lichaam de waarheid over wat je werkelijk gelooft en of dat dienstbaar is aan je ziel. Net als emoties trouwens. Yoga is de cross-over (als het goed is) tussen de oude leer uit India en de huidige Westerse wetenschappelijke benadering. Jouw visie of werk heeft een non-dualistische kant. De yogafilosofie leunt ook in de basis op de wijsheden van de Upanishads. De vader van mijn inzichten is Ramana Maharshi. Daar heb ik een heel persoonlijke band mee. Ik heb hem nooit in levende lijve ontmoet en ook nooit iets van hem gelezen, maar hij verscheen in een visioen waarin hij indaalde in

naar binnen te gaan in complete ontspanning,

mij en mij werd. Vanaf dat moment kon ik

neem iedere maand een massage, roei regelmatig

spreken over wat ik had ontdekt. De kern van

en ga ‘s avonds lekker vroeg slapen. Allemaal

mijn visie gaat over verbinding (yoga). Verbin-

onderhoud van het gereedschap.

ding met jezelf, verbinding met het hier en nu en

48

daarmee verbinding met alles om je heen.

Wat is je sterkste kwaliteit in je werk?

Verbinden is openen.

En je minste? Mijn kracht ligt in het zien van wat er werkelijk

Wat heb je met yoga? 

gaande is in het hier en nu op de verschillende

Ik deed ooit Iyengar yoga en vond ook de Power

lagen van jezelf, hoe het werkt en dat vertalen in

yoga erg fijn. De drie soorten fysieke beweging:

duidelijk begrijpbare taal.

kracht, cardio en stretchen (of yoga) staan voor mij

Ik neig te zeggen dat ik in mijn werk geen minste

voor de drie noodzakelijke krachten die wij zowel

kwaliteiten heb, die uiten zich vooral privé. In

in het fysieke als ook in de geest in het leven nodig

mijn werk ben ik op mijn best, omdat ik daarvoor

hebben. Kracht, uithoudingsvermogen en

in de wieg ben gelegd. Al mijn minpunten zijn

flexibiliteit. Het mooie aan deze yogavormen vond

daar pluspunten. En dat geldt voor iedereen die

ik dat je een deel van je lichaam spant, om het

zijn roeping leeft.

andere deel te ontspannen. Waarom of wanneer kom ik naar Vera? Hoe ontspan jij, ook fysiek?

Voor confrontatie, inspiratie en acceptatie. Als jij

Ik ben graag in de natuur in verbinding met de

het verlangen voelt naar een oprecht leven in

dieren en planten. Wij hebben twee paarden en met

afstemming met je werkelijk zelf en het neppe van

hen ben ik echt in ontspannen meditatie. Verbinding

op safe spelen naar je omgeving zat bent, omdat je

met een paard is heel intens en bevredigend. Je kunt

inziet dat dat het niet (meer) brengt.

in contact met paarden niet met andere dingen bezig zijn, je moet je aandacht in het nu hebben en in

Heb je een wens of visioen voor het

verbinding met hen blijven. Ze spiegelen je

nieuwe jaar?

ongecensureerd elk detail waarin je niet het nu volgt

Visioen? Ik vrees steeds meer chaos, zowel innerlijk

en vragen je dat direct te corrigeren. Zo heb ik met

als uiterlijk. Maar daarmee ook de kans om naar het

hen ook mijn leraren.

deel van onszelf te gaan dat altijd in vrede is. Mijn

Oh, ik kom ook erg graag in de sauna om diep

wens is daar een stuk in bij te dragen.

yoga international

Kijk ook op: verahelleman.nl


Wereldleraar Maitreya en de Meesters van Wijsheid zijn nu aanwezig om de mensheid te inspireren tot de opbouw van een vreedzame en eerlijke samenleving wereldwijd. “Deel samen en red de wereld” — Wereldleraar Maitreya Share Nederland, Tweede Oosterparkstraat 322 Amsterdam, 020-694 6262 www.sharenl.org

Wenslijst voor de wereld: vertrouwen vrede veiligheid samenwerking samen delen


Yoga in je

TOGA

Viola is een advocate en yogadocente uit Oekraïne die met haar man en kinderen op Amsterdam IJburg woont. Ze probeert haar werk als jurist en yogadocent te combineren. Dat klinkt nogal tegenstrijdig. Door Viola Prissiajniouk Fotografie Elena Belova

D

50

Viola Pris Leeftijd/waar geboren 47 (Kiev) Opleiding Uva (rechten), Universal Yoga en Critical Alignment Beroep yogadocent/ advocaat Passie (naast yoga) menselijk brein, psychologie, boeddhisme Eigen practice ik geef drie tot vijf keer per week les, af en toe workshops, zelf oefen ik bijna elke dag

yoga international

e toga staat voor de wereld om mij

‘case’ ben ik een typisch gevolg van verouderde

heen en yoga voor de innerlijke

onderwijssystemen. Systemen die ons leren hoe je

wereld. Allebei begrippen die

een carrière op kunt bouwen en je geld

weergeven hoe ik de verbindingen

verdienen, maar niet hoe je gelukkig kunt worden

maak met de wereld om mij heen.

en in je volledige potentieel leven.

De juridische wereld gaat met veel spanning gepaard,

Daarbij ben ik opgegroeid in de Sovjet Unie, in

yoga daarentegen is soepel en zacht. Hoe kunnen

de toentertijd Oekraïense republiek. De omgeving

deze twee naast elkaar bestaan, vraag ik me iedere

was een fabriek voor sterke ego’s, veel meer dan

ochtend weer af.

hier, en verziekt door de verrotting van het maat-

Ik ging rechten studeren in Amsterdam uit

schappelijke systeem waarin we leefden. Na zeven

idealisme, om de wereld te verbeteren, en sinds

jaar werken in de advocatuur, met deze mindset,

2000 werk ik in advocatuur. Op een of andere

belandde ik thuis met een burn-out.

manier trek ik complexe situaties aan in mijn werk en vol enthousiasme probeerde ik deze

Ambitie vs. stilte

steeds op te lossen vertrouwend op logisch- en

Wat ik nooit wist is dat ambitie heel veel spanning

rechtvaardigheidsdenken. Uiteraard hebben de

met zich meebrengt. Dat is een goed ingebakken

strijdende partijen altijd hun eigen waarheid, en als

patroon, dus onbewust blijf je steeds weer

advocaat moet je dan meedoen aan de eenzijdigheid

vertrouwde spanning opzoeken. Als ik terugdenk

van die waarheid. Op de universiteit leer je

aan mijn kinderjaren, herinner ik als de meest

beargumenteren met logica, wat in het dagelijks

gelukkige momenten mijn zomervakanties bij mijn

leven, ons mens-zijn, niet de hele werkelijkheid is.

oma op het plattenland in de natuur, vrij en blij. Na de burn-out heb ik dankzij yoga die andere

De weg naar yoga

kant van mezelf hervonden – dat kind alleen in

Mijn werk als advocaat is wel een belangrijke fase

de natuur. Ik ben iemand die van stilte intens kan

in mijn leven geweest, die ik nu vooral zie als een

genieten, en yoga helpt me om me naar de stilte en

beginstap op mijn weg naar persoonlijke groei. Als

ruimte terug te brengen. Alle spanningen worden


HART & ZIEL

'De om­geving was een fabriek voor sterke ego’s'

51

Het laten gaan Niet gebonden zijn aan het resultaat geeft rust, de mooie filosofie van de yoga waardoor ik blijf leren. Uit die rust haal ik kracht voor eigenlijk alles wat ik doe. Dit neemt niet weg dat er geen actie mag zijn. Door er vanuit de stilte in te gaan, ontstaat er duidelijkheid en besef van die ene juiste actie. Daarmee wordt het proces van het nemen van beslissingen efficiënter en krijgen

nu eenmaal in het lichaam opgeslagen, en die zoek

mijn acties de juiste kwaliteit.

ik nu tijdens het volgen en geven van yogalessen

Kijk ook op: lunchyoga.nl of restorative­align­ment.nl  

op, om daarin te ontspannen.

Vertrouwen

Ik geniet er van dit te delen en mensen mee te

Als ik naar mijn kinderen kijk, dan zie ik hoe

nemen naar de toestand van stilte en ruimte. Het

overspannen zij kunnen raken van het

dagelijks leven blijft vol uitdagingen en ik kan

onderwijssysteem dat al lang niet meer voldoet

makkelijk overspannen raken: die gevoeligheid

aan de eisen van de moderne wereld. Wat zij

blijft bestaan. En ik probeer steeds in gezond

moeten meekrijgen is hoe je dat natuurlijke

gesprek te blijven met mijn ego, die harde werker.

niet-materiegerichte stukje van jezelf kunt

Het bewust zijn van deze innerlijke conversatie is

ontwikkelen, omdat de materiële wereld van

heel waardevol voor mij. In mijn yogalessen reik

informatietechnologie te snel verandert. 

ik leerlingen tools aan die ik heb geleerd uit eigen

Kinderen wil je allereerst leren dat het loslaten

ervaring: Ik probeer altijd vanuit de spanning de

van controle niet makkelijk is, de patronen gaan

ontspanning op te zoeken en dan gewoon te

herkennen, en vertrouwen geven dat uiteindelijk

voelen wat er is. Het is de essentie van mijn lessen.

alles op zijn plek valt. Dat heb ik zelf gemist en

Dat werkt!

dat probeer ik hen nu mee te geven.

yoga international


Meer VITAMINE Y? Trakteer jezelf of een ander op een 2-maandelijkse dosis vitamine Y. Neem of geef een abonnement op

Yoga International

¤27,50 ¤19,95

6 NUMMERS (1 jaar)


¤27,50

6 NUMMERS (1 jaar) + de Gekleurd Naakt verjaardagskalender t.w.v. ¤ 19,50

Yoga International is hét tijdschrift voor iedereen met een passie voor yoga en een puur en harmonieus leven. We trakteren je ieder nummer op oefeningen die zorgen voor ontspanning én energie, maar bovenal besteden we volop aandacht aan gezond eten, bevlogen leven en balans in lichaam en geest. Scoor nu je dosis vitamine Y, word abonnee!

¤27,50 ¤19,95

6 NUMMERS (1 jaar) cadeau

WWW.YOGA-INTERNATIONAL.NU/ABONNEMENT


'Voelen is bij mij een belangrijk onderdeel’

54

HOT YOGA L VE IT OR HATE IT… De hot-yogastudio’s schieten als paddenstoelen uit de grond. Maar, wat is dat toch met die hot yoga? Is het wel yoga en waarom is het zo populair de laatste jaren?

B

ikram yoga is in feite hatha yoga, maar de les duurt altijd negentig minuten, waarin twee keer dezelfde reeks asana’s wordt beoefend

in een ruimte van veertig graden. Het wordt bikram yoga genoemd, naar Bikram Choudhury die de serie heeft ontwikkeld en hier patent op heeft. Er is enorme schare fans, maar voor veel mensen is het zwaar. Er is geen variatie en er zijn geen alternatieve houdingen, wanneer je iets niet kan. Maar de warmte wordt wel door velen als zeer weldadig ervaren. De ontwikkelingen in yogaland gaan door en ondernemende yogadocenten kwamen met een alternatief: hot yoga. En hierin dan de verschillende stijlen; hot hatha-, hot yin-, hot power-,

Door Danielle Bersma  Foto Esther Felicity Gomes

hot vinyasayoga en morgen is er zeker weer weer een nieuwe hot-yogastijl. De temperatuur kan variëren tussen de 35

yoga international


HART & ZIEL en veertig graden en de lestijden variëren

ga je merken hoe fijn het is. Mensen met

tussen de zestig en negentig minuten.

reuma of artrose hebben er veel baat bij. Mensen met fibromyalgie zijn vaak dagen

Testen

klachtenvrij. Ik doe ook seniorenyoga,

Ik besluit de proef op de som te nemen en

maar dan op 26 graden, dat is ook

stap binnen bij de eerste hot-yogastudio

geweldig!’

't Wout Esther van Doo r

van Nederland van Esther van ’t Wout in Rotterdam en vraag haar waarom hot yoga

Risico’s

zo hot is.

Over de risico’s zegt ze: ‘Ik ben als docent

Esther: ‘Hot is gewoon lekker. De mensen

altijd erg voorzichtig, want mensen gaan

genieten van de warmte en bewegen

snel over hun grenzen heen. Daarom

HOT YOGA VW. BIKRAM

gaat beter dan bij kamertemperatuur. De

is het belangrijk om leerlingen hier

Bikram yoga wordt altijd beoefend

spieren reageren prima op deze warmte,

vaak op te wijzen en ze goed leren te

in veertig graden en bikram yoga is

er is een betere doorbloeding, het geeft

luisteren naar hun lichaam. Voelen is

altijd hatha yoga. Bij bikram yoga

minder blessures en mensen kunnen

bij mij een belangrijk onderdeel; vooral

worden elke les dezelfde 26 asana’s

bepaalde asana’s veel gemakkelijker. Bij

bewustwording van het eigen lichaam.

beoefend, tweemaal, afsluitend

hot yoga transpireer je veel, hierdoor raak

Daar besteed ik veel aandacht aan. Ook

met altijd dezelfde ademhaling­s­

je sneller je afvalstoffen kwijt en het werkt

meditatie en ontspanning doe ik met deze

oefening. De asana’s worden altijd

dus ontgiftend. Hot yoga is ook erg in trek

warmte. Verder kan het een nadeel zijn

in dezelfde volgorde beoefend.

zijn bij mensen die willen werken aan hun

dat de bloeddruk wat sneller stijgt. Het

Elke les is hetzelfde. Tevens wordt

conditie of gewicht willen kwijtraken. Ik

is belangrijk dat mensen goed drinken

er bij bikram yoga verwarmd met

verwarm met infrarood-panelen. Dit is

voor en na de les, omdat ze veel vocht

warme lucht. Dit is een vorm van

stralingswarmte, waardoor het lichaam

kwijtraken. Net zoals bij veel sporten,

oppervlakte verwarming. Bikram

direct en diep verwarmd wordt. Hierdoor

is het drinken van sportdranken met

yoga is vooral fysiek er is weinig tot

is er veel minder stof verplaatsing door

aanvullende mineralen goed, omdat je die

geen aandacht voor yogafilosofie

de lucht. Veel beter voor mensen met

door het transpireren kwijt raakt. En als

en meditatie.

stofallergieën, sowieso veel gezonder!’

de warmte niet prettig voelt, gewoon niet

Hot yoga kan beoefend worden in

Er komt een groepje dames binnen, die

doen! Mensen die MS hebben vraag ik

verschillende stijlen van yoga en

zich omkleden en met kleine topjes en

eerst hun huisarts te raadplegen, omdat

ook de temperatuur kan

korte broeken de zaal inlopen. Esther

bekend is dat warmte slecht kan zijn.

ver­schillen. Zo wordt hot power

ziet mij kijken: ‘Ik doe trouwens geen

Ze raken eerder vermoeid, waardoor ze

yoga meestal rond de 35 graden

gemengde groepen, veel vrouwen vinden

sneller weer klachten krijgen.’

beoefend en hot hatha yoga of hot

het prettiger als ze transpireren en zo

yin yoga weer bij veertig graden.

weinig aan hebben dat er geen mannen bij

‘Ik ben al meer dan tien jaar yogadocent,

Bij hot yoga maakt elke docent de

zitten’.

maar blijf mij ontwikkelen, dat vind ik

les zelf en zo is er veel variatie

Ik zet vraagtekens bij die warmte. Esther:

belangrijk.’

tijdens de lessen. Tevens varieert

‘Alleen een proefles is eigenlijk te weinig

We gaan de zaal in en beginnen met

de lesduur bij hot yoga tussen de

je kan beter meerdere lessen volgen, dan

meditatie in de warme ruimte, gevolgd

zestig en negentig minuten. Zo kan

door losmaakoefeningen en daarna

iedereen de yogavorm en de

diverse asana’s. Ik ervaar de les als prettig

lesduur samenstellen. Bij hot yoga

maar ben als ooit opgeleid fysiotherapeut

wordt er vaak verwarmd met

ook voorzichtig.

infraroodpanelen. Dit is een vorm

Hot yoga is de zoveelste yogavariant

van dieptewarmte, die heel goed is

maar zal waarschijnlijk tot een blijvertje

voor de gewrichten en spieren. Bij

uitgroeien, want ontspannen met deze

hot yoga is er ook veel aandacht

warmte is wel lekkerder dan in een

voor de yogafilosofie en aan

tochtig zaaltje met een deken.

diverse pranayama’s en meditatie.

Kijk ook op: hotyogaplace.nl

yoga international

55


56

HOT YOGA L VE IT

A

cht jaar geleden, tijdens een speurtocht naar ‘de beste yoga voor mij’, volgde ik een paar Bikram

lessen, en ik vond er niets aan. Heet, druk en doodvermoeiend. De beste yoga vind ik inmiddels een onzinnige kreet als doorgewinterde yogatester, -beoefenaar en inmiddels -leraar. Mijn yoga en ik veranderen nog steeds; net zoals jazzmuziek. Dus het kan verkeren! Een betrouwbare vriendin overleeft haar drukke bestaan

Marciel volgde een Tapasya hot class bij Kristin Campbell in de nieuwe tweede studio van Yoga Moves in Utrecht.

al jaren lang dankzij ‘haar Bikram’ drie

Door Marciel Witteman Fotografie Rebecca Amber

aanvankelijke weerzin toch een aantal

keer per week. Na wat research bleek dat ook zo te zijn voor Vogue redactrice en blogster Rinke Tjepkema die na een maanden later de smaak te pakken kreeg. Mij verging het ook zo, toen ik eind oktober op uitnodiging van Yoga Moves

yoga international


HART & ZIEL

Kijk ook op: yogamoves.nl of kristincampbellyoga.com

BIO Kristin Campbell komt uit Whistler, Canada. Ze was acht jaar bikram docente en experimenteerde met verschillende hot-yogavariaties die uiteindelijk uitkristalliseerde tot tapasya hot yoga.

WIN EEN MAAND ONBEPERKT HOT-YOGALESSEN BIJ YOGA MOVES IN UTRECHT zie pagina 17

57

in Utrecht een workshop volgde bij

combination. Also – I am not fond of

balancings en veel tadasana om bij jezelf

de charmante stoere yogacrack en

lining gurus pockets with money – which

terug te komen, in alignment stijl. Je

–teacher/trainer Kristin Campbell.

is what franchises do. So Kristins tapasya

voelt haar ervaring met bikram, power

Haar tapasya hot yoga is populair en

approach work really fits in Yoga Moves

vinyasa, anusara en hatha gecombineerd

groeit wereldwijd. Er zijn inmiddels

Hot vision: on giving both quality and

tot een heel eigen stijl.

vele hot-yogavormen, van de zeer

keeping it real yoga.’

Kristin omschrijft tapasya hot yoga als

gestructureerde bikram tot noem-maar-

Bij de nazit ontstaat er een zeer

‘een sterke, kracht gevende, spirituele

op-het-kan-hot. Maar Kristin was een

geanimeerd gesprek tussen de twee

hatha-yogavorm. Met afwisselende op

van de eerste die met hot yoga een

waarbij blijkt dat ik er toch steeds

alignment gebaseerde sequenties. tapasya

variatie op bikram begon.

weer niets van af weet eigenlijk. De

(tah-pahs-ya) betekent letterlijk ‘met

Ook de minstens zo bevlogen en nog

geschiedenis van de hot yoga, namen

intensiteit zijn, om tot transformatie te

meer yoga ervaren Hilary Brown, de

van leraren, stromingen, maar vooral

komen’.

eigenaresse van Yoga Moves – ze noemt

anekdotes vliegen over tafel. Kristin, die

Voor mij was de les ook echt intens,

zichzelf innerpreneur – die zelf nooit

ooit kledingontwerpster voor film en tv

pittig, en ja, zweten, maar ook doordacht,

iets van hot yoga moest weten, vindt

was, praat geïnspireerd en bijna als een

goed begeleid en er werd flink gelachen

Kristins variatie fantastisch: ‘I had the

sneldichter; ze heeft het met hot yoga

tussendoor. De heerlijke afterglow bleef

idea for a long time that the benefits of

over ‘a whole different animal’, de term

tijdens Halloween hangen, zelfs tot de

a heated practice (focus, concentration

‘eagle awareness’ valt, en de fun met yoga

volgende dag.

and of course sweating), combined

omschrijft ze als ‘red wine, rave and salty

Kristin geeft teacher trainingen in

with mindful-yoga-moves, (including

nuts’. Ze is leuk.

Canada, bij Tri yoga in Londen en bij

more awareness of alignment and

Dat enthousiasme draagt ze ook uit

Yoga Moves in Utrecht. Volgend jaar

connection to spirit) would be a fantastic

tijdens de workshop. Backbends,

komt ze weer; aanrader!

yoga international


HET SLAGVELD VAN

Kurukshetra

Crisissen en confrontaties als kansen: het bekende loslaten, zich openen voor ‘hogere’ inspiratiebronnen en luisteren naar wijsheid en liefde binnenin. Het begin van de Gita biedt de sleutel tot het vatten van de eeuwige wijsheid van de volledige gitatekst. Door Alberto Paganini Fotografie Beniamino Paganini

58

OEFENING: ZICH OPENEN EN LOSLATEN HEMEL & AARDE HARTEZWAAI

yoga international

n, je t licht gebogen knieë Adem in en breng, me lichte n ee in og ho om k armen omhoog. Kij houd je ing, open je hart en achterwaartse strekk en. op en g laa derbladen schouders en schou en ed rbi ee van ing houd Schep een innerlijke e. ati pir ins en lp hu opening, vraag om


SPIRIT

B

hagavad Gita betekent

kan er inzichten en wegen naar bevrijding

destructieve, egoïstische en zelf­

‘goddelijk lied’ en vormt de

en geluk (moksa-ananda) in vinden, ook

saboterende neigingen zoals gehechtheid,

‘crème’ van de wijsheid van

tijdens crisissen en moeilijkheden.

woede, verdriet, ongeduld, frustratie,

de Indiase filosofie. Het is het laatst geschreven deel van de

verwarring, onzekerheid en (zelf)bedrog. Arjuna is de moedige en krachtige krijger,

Deze ontstaan uit angst en gebrek aan

Mahabharata, het grote Indiase epos. Het

eerlijk, goedhartig, geconcentreerd, precies

inzicht in de ware aard van het bestaan:

eerste hoofdstuk van de Gita beschrijft hoe

en hartelijk verbonden met zijn vier broers,

ze scheppen ontevredenheid en miserie.

Arjuna zich in een strijd­wagen te midden

moeder en vrouw. Ze vormen de Pandava’s,

het slagveld bevindt, begeleid door zijn

de representatie van de positieve,

Het slagveld van Kurukshetra staat voor

bijzondere wagen­menner, niemand minder

opbouwende en goede krach­ten aanwezig

het tegenwoordige-eeuwige innerlijke

dan Krishna Zelf.

in elke mens. Ze waren bestemd het

conflict tussen de krachten die ons naar

‘koninkrijk’ te regeren, volgens principes

bevrijding, geluk, kennis en identificatie

Terwijl Arjuna de eerlijk zoekende mens

van recht­vaardigheid en goede zorg voor

met ons ware Zelf leiden en deze die ons

symboliseert, staat Krishna voor onze kern,

mens en natuur. Door de omstandigheden

gevangen houden in ons lagere zelf,

ons-Zelf dat hogere wijsheid en eenheid

beschreven in de Mahabharata riskeren ze

instincten, begeerten en angsten.

bezit.

alles te verliezen.

Door elk personage te beschouwen als

Zoals in elke oude Indiase tekst over

personificatie van krachten aanwezig in

De Kaurava’s zijn de oorzaak van deze

Wijsheid, vormen ook in de Gita het

elke mens leeft de Gita opnieuw. Iedereen

situatie. De Kaurava’s representeren onze

eerste woord (Dharma) en het laatste (Mama=mijn) de geconcentreerde samenvatting van de boodschap van de hele tekst: het vinden en het volgen van het eigen Dharma.

Adem uit, buig je knieën en laat plots je bovenlichaam met de zwaarte kracht naar beneden zwaaien. Laat volledig los, bors t naar bovenbenen. Je kan ook door je mond uita demen, eventueel met ‘Haaa’. Ontspan! Herhaal meermaals deze bew eging. Blijf dan stil naar voren hangen. Adem diep uit en laat los. Stel je voor dat met elke neerwa artse beweging stress en spanning uit je systeem loslaat en dat je met elke inademing jezelf ope nt voor nieuwe kracht, moed en energie.

Meditatie: observeer (visualiseer) stromend water. Verbeeld je dat het je problemen, angsten en/of zorgen met zich meeneemt. Wees stil, dankbaar, bewust!

yoga international

59


'Het vinden en het volgen van het eigen Dharma’

Dharma betekent de wezenlijke natuur van iets. Het Dharma van het vuur is om te branden, dat van water te stromen... Ieder mens heeft een uniek Dharma en hij is vrij: hij kan zijn Dharma volgen of niet. Dit heeft betrekking tot het vinden van het juiste handelen, op het juiste moment, op de juiste manier, om de juiste redenen, volgens de universele wetten van het universum en de natuur. De Indiase

60

filosofie leert ons dat dit tot bevrijding en

Op ons ‘levens/yogapad’ nemen we ons

meegemaakt. Krishna wacht en zwijgt. Ons

geluk leidt, terwijl het handelen uit

dikwijls voor positieve veranderingen te

hogere Zelf weet wat ons Dharma is, welke

zelfzucht en angst, in disharmonie met de

realiseren. We willen vanuit ons hart onze

weg ons naar waarheid en geluk brengt.

eigen natuur, ontevredenheid en ellende

eet-, relatie-, fysieke, emotionele en/of

Toch zwijgt het: we zijn nog niet in staat

schept.

mentale patronen transformeren. Net zoals

om te luisteren. Ons ego is nog te sterk en

bij Arjuna kan de confrontatie met

baseert zich op rationaliteit, angsten en

De Gita schenkt inzicht in de eeuwige

verandering conditioneringen, angsten en

excuses om status quo en controle te

wetten van het handelen, oorzaak, gevolg,

twijfels naar boven brengen. De ‘vijanden’

bewaren. Enkel wanneer we dit kunnen

onderscheidingsvermogen, beperking en

zijn dichterbij dan we dachten, diep in

loslaten, kunnen we ons openen voor

bevrijding.

onszelf geworteld, vermengd met ons eigen

ons-Zelf, een kracht die groter en wijzer

wezen.

dan ons-zelf is: ‘Zwakte verlamt mij en ik

Honderdduizenden krijgers staan aan beide

verkeer in hevige verwarring over wat mijn

kanten klaar voor het grootste gevecht ooit,

‘…Toen Arjuna zijn vrienden en verwanten

plicht is...Onderricht mij alstublieft’.(sl.II,7)

in opperste opwinding, spanning en

voor zich zag staan als zijn vijanden, werd hij

concentratie. Krishna is wagenmenner en

overmand door verwarring...

Ons ego en onze persoonlijkheid zijn aan

zal niet vechten. In het eerste hoofdstuk

Arjuna zei: O Krishna, nu ik mijn eigen

het einde van hun Latijn gekomen, we

luistert hij stil naar Arjuna. Hij observeert

mensen zie, klaar om te vechten wankel ik op

weten niet meer wat we moeten, willen en

hem aandachtig, met een zachte glimlach.

mijn benen. Mijn mond is droog, mijn lichaam

kunnen doen, wat ons Dharma is en wat

De mind van Arjuna, met de stormachtige

beeft en mijn haar staat recht overeind.

ons te wachten staat. In dit moment van

reacties en veranderingen in zijn

Mijn huid brandt en mijn boog Gandiva glipt

‘leegte’ schept zich in ons bewustzijn een

gemoedstoestand en gedachten, wordt hier

uit mijn hand. Ik kan nauwelijks blijven staan

opening. We verlangen met heel ons wezen

onder de loep genomen. De reacties van

en het duizelt mij.’(sl.26-30)

naar ons hogere, wijzere Zelf te luisteren.

onze ego-persoonlijkheid tegenover

Nu zijn we klaar voor intuïtie en wijsheid.

verandering en conflict worden getoond.

Op het moment dat Arjuna ziet dat zijn

De ‘Kaurava’s veroorzaakten een enorm

‘vijanden’ nauw met hem verbonden zijn,

Pas nu gaat Krishna (de hogere wijsheid)

kabaal.(sl.13)’ Wanneer we in het tumult

vindt hij alle mogelijke redenen om zich er

spreken: gedurende de resterende

van het leven voor ingrijpende gebeurtenis-

niet mee te confronteren.

zeventien hoofdstukken leert hij ons de

sen staan, schept onze onrustige mind

Wanneer we ons ervan bewust worden dat

geheimen van het handelen, van de

chaos, verwarring, angst en haast.

bepaalde veranderingen vertrouwde delen

werkelijkheid en van de ultieme bevrijding

Krishna spreekt in het eerste hoofdstuk

van onszelf vernietigen en transformeren

van lijden en onwetendheid. Alleen wie

maar één zin: ‘Aanschouw alle Kuru’s

‘wankelen we op onze benen’. We willen

open en stil staat kan het vatten.

(Kaurava’s) die zich hier verzameld hebben,

veranderen maar, door onze vertrouwdheid

Arjunal!’ (sl.25)

met wat we wensen te veranderen, worden

Hij moedigt Arjuna aan om zich te

we overmand door twijfels en zoeken we

focussen en met moed en heldere

redenen om niet te handelen. Arjuna’s

aandacht de krachten, waartegen hij de

verhaal biedt ons troost: zelfs de grootste

confrontatie zal aangaan, te observeren.

krijger van zijn tijd heeft zo’n crisis

yoga international

Kijk ook op: yogasoma.be  


COLUMN

Zen, zin & onzin Door Mieke Bouma Illustratie Irene Ypenburg

In deze rubriek steeds een kort verhaal ter bezinning of bespiegeling.


G

eluk is saai. Althans voor een goed

De volgende ochtend is het paard ineens weer terug,

verhaal. Stel je voor dat je een roman

maar nu tezamen met drie andere wilde paarden.

begint te lezen met een gelukkige

‘Oh, vier paarden! Wat een geluk!’ roepen de buren.

hoofdpersoon en die blijft de hele tijd

‘Misschien’, antwoordt de oude man. ‘Je weet het

Mieke Bouma is storycoach, auteur en dramadocent

maar blij en gelukkig. Als je op pagina vijftig bent

niet’.

en de hoofdpersoon is nog steeds happy, smijt je

De volgende dag probeert zijn zoon één van de

zo’n boek liever in een hoek, want er moet wel iets

ongetemde paarden te berijden, maar hij wordt

spannends gebeuren.

van het paard afgeworpen en breekt zijn been.

Voorspoed en tegenspoed, geluk en verdriet

De buren komen weer langs om hun medeleven

wisselen elkaar in verhalen af. Maar ook in het

voor zijn ongeluk uit te spreken. Ze schudden hun

echte leven is dat zo. Het is regen én zonneschijn,

hoofd: ‘Wat een pech’.

yin én yang, dag én nacht. Het leven bestaat uit

‘Misschien’ antwoordt de boer. ‘Je weet het niet’.

contrasten, conflicten en tegenstellingen. En dat is

Een dag later komen er militaire functionarissen

maar goed ook, want geluk wordt nu eenmaal

naar het dorp om jonge mannen te rekruteren.

intenser ervaren bij de gratie van het tegen­

Wanneer ze ontdekken dat de boerenzoon zijn

overgestelde.

been heeft gebroken, laten ze hem achter en lopen ze verder.

In een oud zen-verhaal komt dit mooi tot

De buren horen ervan en komen aanlopen. Ze

uitdrukking.

feliciteren de boer met hoe alles steeds precies

Op een dag is het paard van een oude boer

goed uitpakt.

verdwenen. Bij het horen van het nieuws komen zijn

‘Je hebt echt geluk, buurman’, zeggen ze.

buren op bezoek:

‘Misschien’, antwoordt de boer. ‘Je weet het niet’.

‘Wat een pech’, zeggen ze meelevend. ‘Misschien’ antwoordt de oude boer. ‘Je weet het

En zo is het. Je kunt nooit weten waar iets goed

niet’.

voor is.

yoga international

61


de idealist

DE RETREAT YOGA MET EEN DOEL 62

Door Lucy Draper-Clarke, PhD Fotografie Prathima Naidoo

H

et grootste gedeelte van mijn

de rust, helderheid en tevredenheid die onze ware

jeugd heb ik ondersteboven

natuur is. Ze voelen zich anders, zonder dat de

doorgebracht; in een

wereld om hen heen is veranderd.

hoofdstand, handstand, radslag of salto. Het voelde bevrijdend

Tijdens een retreat heb je de kans om bewust een

om de zwaartekracht uit te dagen, mijn benen

overgang te maken. We kunnen ons opladen voor

door de lucht te laten zwaaien en de wereld

we terugvallen in onze vaste patronen, en het helpt

vanuit een ander perspectief te bekijken. Ben ik

om onze dagelijkse activiteiten te rangschikken,

daarom van Engeland naar Botswana verhuisd,

of de intenties erachter helder te krijgen,

en later naar Zuid-Afrika? In dit gedeelte van de

zodat we prioriteiten subtiel veranderen. Deze

wereld voelen dingen vaak ondersteboven en

veranderingen hebben de volgende vormen:

geen enkele dag is voorspelbaar. Misschien was

• Veranderingen in prioriteit:

het wel voorbestemd dat ik yoga en mindfulness

Jezelf verplichten meer tijd aan bepaalde

ging geven, en mensen leren te laveren tussen de

activiteiten te besteden die ons voeden, en

onzekerheden van het menselijk bestaan.

minder tijd aan bezigheden die ons vermoeien. • Veranderingen in je houding ten opzichte van

yoga international

Hoewel ik ook gewoon yogales geef, hebben de

dagelijkse bezigheden:

verdiepende retreats mijn voorkeur. Iedereen

Als we eenmaal leren dagelijkse activiteiten meer

arriveert hyper en onrustig van het stadse leven,

betekenis te geven, kunnen ze van saai en somber

en gaat in een totaal andere gemoedstoestand terug

waardevol worden. We ontdekken dat het helpen

naar huis, omdat ze in contact zijn gekomen met

van anderen ons ook voordelen biedt.


SPIRIT

• Kansen voor genezing: Vooral van ziektes, traumatische situaties, of van neiging tot verslavingen die ons gevangen houden in hebzucht en afkeer. • Veranderingen in gewoontes: Als we eenmaal geleerd hebben ons bewustzijn te verfijnen, kunnen de slechte gewoontes – die anderen zo duidelijk zien, maar waar we zelf blind voor zijn – zich aan ons openbaren en in vaardigheden worden omgezet. De afgelopen acht jaar heb ik een New Year Intentions and Yoga Retreat gegeven op een prachtige plek: het Tara Rokpa Centre, tussen Johannesburg en Gaborone in Botswana in. De

Clarke r e p a r D y c Lu

inhoud en het proces van de retreat is veranderd naarmate ik mezelf verder ontwikkelde: Het is een manier geworden om mijn eigen ontwikkeling te zien en het samenkomen van mijn innerlijke wereld en de wereld om mij heen. Het is een jaarlijks terugkerende kans geworden voor de yogagemeenschap om hun eigen intenties te bepalen, om opnieuw in contact te komen met dat wat hen vreugde brengt, en een gevoel te krijgen hoe ze het beste kunnen bijdragen aan de wereld om hen heen. We combineren asana’s en mindfulness met het stellen van doelen, zodat we een leven vol betekenis en doelstellingen creëren, voortkomend uit onze unieke talenten en interesses. We vinden allemaal op een andere manier betekenis in ons leven. Een paar – heel weinig mensen – is het vanaf het begin al duidelijk. Ze weten wie ze zijn en wat ze willen doen, en deze intentie geeft ze de moed hun eigen weg te blijven volgen, wat ze op hun pad ook tegenkomen. Deze mensen komen niet naar retreats. Velen

yoga international

63


Het t­-­ retrea : proces vijf n stappe

3

Levensdoel Onze persoonlijke behoeften vervullen is een kritieke eerste

stap, maar daarna voelen de meesten van ons de behoefte aan iets meer. De meeste spirituele tradities leren dat we, door anderen te helpen, onszelf blij maken, zolang we geven vanuit een plaats van volheid. Als onze dagelijkse bezigheden ons helpen om ons minder te laten zijn, en als we helpen waar onze hulp nodig is, dan is elke dag een succes. Door te weten dat het werk dat we doen zinvol is voor anderen, zorgt ook voor

1

Bewustzijn van het hier en nu Mindfulness en yoga oefenin­gen vormen de basis van de retreat.

Om erachter te komen wat voor ons echt belangrijk is, en dan te checken of we ons

64

motivatie tijdens moeilijke momenten.

4

De onvermijdelijke obstakels Door onze passie en missie te leren herkennen, kan ons levensdoel

juiste doel nastreven, hebben we een con­

misschien boven die stille plek tussen passie

stante controle nodig van de huidige staat

en missie uitrijzen. Dit betekent overigens

van elk niveau van ons lichaam, geest en

niet dat het makkelijk zal zijn! Dit, en de

hart. We pro­beren ons bewust te zijn van

intentie om naar dat doel te blijven streven,

het moment dat ons lichaam of hart

geeft ons motivatie om de hordes in het

samentrekt of vastloopt, of zich opent en

leven te nemen. De steun die we kunnen

ruim en energiek voelt, en van ons innerlijke

krijgen van anderen, binnen onze sangha, of

commentaar dat ons vooruit helpt, of juist

spirituele community bijvoorbeeld, speelt

tegenhoudt.

daarbij een rol. We bouwen ons bestaan samen op, hoewel we vaak voelen dat we

2

Passie

alles alleen moeten doen. Herinner je alle

Dan zoomen we echt in en

mensen die je hebben geholpen te komen

herinneren onszelf aan wat we

tot waar je nu bent, en laat dat gemeen­

graag doen. Veel mensen vinden het

schapsgevoel je verder vooruit helpen.

moeilijk om te herkennen wat hun werkelijke passie is omdat ze niet gewend zijn zich emotioneel open op te stellen. Maar door terug te kijken naar het

Kijk ook op: heart-mind.co.za

yoga international

5

Je dagelijkse leven met betekenis We gebruiken de gelegenheid van

afgelopen jaar, kunnen we de momenten

de retreat vaak om grote gebeur­tenissen te

van groot­s te blijdschap, inspiratie of

plannen, maar we moeten evenveel aandacht

prestatie er makkelijk uit pikken; de

geven aan de dagelijks activiteiten die ons

momenten waarop we ons vol leven en

blijdschap en tevredenheid brengen. Als we

geëngageerd voelden, of mis­­schien de tijd

ons richten op dagelijkse activiteiten die ons

vergaten; de momenten waarop we innig

kalmeren, voeden, of ons hart open houden

tevreden of blij waren. Het kunnen

voor nieuwe mogelijk­heden, dan krijgen we

subtiele veranderingen zijn die alignment

juist de energie voor andere doelen die

tijdens de yoga practice brengt.

misschien een grotere inzet vergen.


SPIRIT

'Tijdens een retreat heb je de kans om bewust een overgang te maken' 65 Op het moment dat ik nu ondersteboven ben van de onvoorspelbaarheid van het dagelijks leven, ga ik terug naar mijn intenties om te voelen of ik nog steeds op koers ben. Ik vraag mezelf of het oncomfortabele gevoel creativiteit

Lucy Draper Clarke is yogadocent in Johannesburg ZA, en geeft bijzondere retreats. Lucy vindt dat retreats het grote verschil maken.

van ons moeten onze weg leren voelen,

kan bewerkstelligen, zodat er iets nieuws en

naar aanwijzingen luisteren, of een paar

verrassends op kan komen, of dat ik moet

doodlopende straten inrennen voor we ons

stoppen waar ik mee bezig ben en gewoon

realiseren dat we eigenlijk al op het juiste pad

adem moet halen.

waren. Soms hoeven we niet eens te veranderen

Mijn yoga avontuur heeft me van onderwijzer

wat we deden, maar alleen de manier waarop,

op school tot een mindfulness doctoraat, tot

of de perceptie veranderen die we van onze

zwangerschapscoach gebracht, en nu ben

bijdrage hebben.

ik een voorganger op huwelijken en andere

Op een bepaald moment in mijn leven

overgangsrituelen. Het proces tijdens een

voelde het alsof ik verschillende wegen

retreat is een overgangsritueel op zichzelf,

tegelijkertijd bewandelde en mijn energie

en ik ben aan het leren ruimte voor anderen

voelde te verdeeld. Toen realiseerde ik me dat

te reserveren terwijl zij hun echte zelf

het zijrivieren waren, die allemaal in dezelfde

ontdekken, in dezelfde manier waarop ik

rivier uitkwamen; ik had het gevoel alsof ik

iemand ondersteun die voor de eerste keer

boven water gekomen was, mijn lichaam zich

een hoofdstand probeert. Het kan enorm

ontspande en mijn geest voelde gekalmeerd.

bevrijdend zijn om onze benen in de lucht

Soms hoeven we de omstandigheden niet te

te gooien en ons leven vanuit een ander

veranderen, maar alleen het interne gevoel van

perspectief te zien, zoals we ons door onze

gevecht of inspanning leren loslaten.

interne wereld van intenties omarmd voelen.

yoga international


Nekproblemen door je smartphone

Hoe het komt & wat je ertegen doet

Miljarden mensen op deze planeet gebruiken mobiele telefoons, en bijna altijd in een slechte houding. Dr. Kenneth Hansraj wilde met zijn studie de krachten berekenen die op de wervelkolom worden uitgeoefend als het hoofd steeds verder naar voren wordt gebogen.

Vergelijking met gewichten en graden van gewone objecten

66 Door Kenneth K. Hansraj, MD

15 GRADEN: 12 kilo = een goudstaaf

Materialen en methoden

hoofd naar voren gebogen wordt, nemen de

De eerste stap was het maken van een

krachten op de nek toe tot 12 kilo bij

realistisch model van de wervelkolom met

15 graden, 18 kilo bij 30 graden, 22 kilo bij

behulp van software die gebruik maakt

45 graden en 27 kilo bij 60 graden. Bij

van eindige-elementenmethode [red: een

90 graden werd de berekening van het

rekenmethode die voor al in de ingenieurs­

model onbetrouwbaar.

30 GRADEN: 18 kilo = een kano van 4,5 meter

wetenschappen wordt toegepast om de sterkteeigenschappen van ingewik­kelde constructies

Discussie

te berekenen]. Daarna werden de krachten

Er moet natuurlijk ook rekening

berekend, omgezet naar newton en

gehouden worden dat spieren, pezen en

vervolgens naar kilo’s. Hier kwam een

ligamenten [red: bindweefselbanden] de

gemiddeld gewicht van het hoofd en nek uit

druk op de wervelkolom verminderen. Bij

van 6 kilo met het zwaartepunt 16 cm

de berekeningen van de hoeveelheid stress

boven de C7-wervel of 15 cm vanaf de top

op de nek is dit meegenomen.

van de schedel.

Een goede houding wordt als volgt

45 GRADEN: 22 kilo = een gemiddelde bulldog

omschreven: De oren staan in lijn met de

Resultaten

schouders en de schouderbladen zijn wat

De druk van het gewicht op de wervel­

naar achteren getrokken. In de juiste

kolom, bleek dramatisch toe te nemen naar-

houding neemt de stress op de wervelkolom

mate het hoofd verder naar voren kwam te

af. Het is de meeste effectieve houding voor

staan. Het hoofd van een vol­­­­wassene weegt

de wervelkolom. Amy Cuddy en partners

gemiddeld 5 kilo in neutrale positie. Als het

lieten zien dat bij mensen die ‘kracht­

yoga international

60 GRADEN: 27 kilo = een kind van acht jaar


WERELD

0° 5 kilo

15° 12 kilo

30° 18 kilo

45° 22 kilo

60° 27 kilo

houdingen’ aannemen, het niveau van tes-

vroege slijtage en degeneratie van de

hun telefoon te kijken en dagelijks minder

tosteron en serotonine toenam, terwijl de

wervelkolom of zelfs tot operaties.

uren met gebogen nek doorbrengen.

cortisolspiegel daalde en machtsgevoel en

Mensen brengen gemiddeld twee tot vier

Neurochirurgen moeten op de alignment en

tolerantie voor risico’s toenam [red: voor

uur per dag door met hun hoofd gebogen

daarmee ook op de stress op de wervel­

meer informatie over krachthoudingen, zie

over hun mobiele telefoons of tablets.

kolom letten als ze een anterieure cervicale

amycuddy.com]. Bij mensen die geen, of

Cumulatief is dit 700 tot 1.400 uur per jaar

discectomie [red: operatie waarbij de

nauwelijks, kracht­houdingen aannamen,

met te veel stress op de wervelkolom.

nekhernia van voren uit wordt verwijderd]

werd het tegengestelde patroon

Middelbare scholieren brengen naar

en combineren met arthroplastiek [red:

waar­genomen. Bij een slechte houding

verwachting nog eens 5.000 uur extra in

plas­tische operatie aan gewrichten voor

is het hoofd voorovergebogen en hangen

deze slechte houding door.

functieherstel]. Met steeds beter wordende

de schouders gekromd naar voren.

De technologie die dit veroorzaakt, is niet

spinale operatietechnieken, zoals de

Als de wervelkolom de natuurlijke

meer weg te denken uit het moderne leven,

discectomie waarbij een tussenwervel­

kromming kwijtraakt, neemt de stress op de

maar mensen zouden meer moeite moeten

schijfprothese geplaatst wordt en de

wervelkolom toe. Dit kan weer leiden tot

doen om hun nek recht te houden als ze op

mobiliteit van het behandelde wervelsegment behouden blijft, wordt aandacht voor de uiteindelijke positie van de nek steeds belangrijker.

YOGA OEFENINGEN BIJ NEKPROBLEMEN

Kyfose [red: een abnormale kromming van

Een paar goede oefeningen voor

afwisselend bol (Kathouding) en hol

de wervelkolom van een mens waarbij de

ontspanning en training van je nek:

(Koehouding). Beweeg je hoofd

bochel of de bult naar buiten gericht staat]

SCHOUDERROLLEN – Ga ontspan-

mee; bij de Kathouding hangt je

door verkeerde positionering van een

nen zitten. Til je schouders naar je

hoofd ontspannen tussen je schou-

gereconstrueerd segment, leid tot een

oren en rol ze rustig van achter naar

ders en bij de Koehouding kijk je

biomechanisch nadeel en zal waarschijnlijk

voren en andersom.

(niet te ver!) omhoog.

de afbraak van de segmenten ernaast

NEKROLLEN – Breng je hoofd naar

KINDHOUDING – Ga op handen en

bewerkstelligen.

rechts, laat je hoofd voorzichtig naar

knieën zitten en ga op je hielen

Dit artikel gaat niet per se over het herstel

omlaag naar voren zakken en rol

zitten. Buig voorover en laat je

na een operatie. Maar de ontdekkingen

door tot je over je linkerschouder

armen naast je lichaam rusten. Leg je

lijken een directe implicatie op cervicale

kijkt. Rol daarna weer met je hoofd

voorhoofd op de grond en ontspan

reconstructies te hebben.

naar voren van links naar rechts.

je nek.

KAT-KOE – Ga op handen en

En SAVASANA is natuurlijk altijd

knieën zitten en maak je rug

ontspannend voor je hele lichaam.

Bron: Assessment of stresses in the cervical spine caused by posture and position of the head door

yoga international

67


shop 24/7 www.yoga-specials.nl store Langebrug 7, Leiden

Experienced in providing wonderful yoga retreats in Turkey since 1993, now with venues in Europe

Manduka . deha . Mandala . asquith . We’ar . 24Bottles . toYoga

Yogadocent Erkende opleiding 500 h

Start januari 2017

Saswitha Opleiding voor Yoga en Wijsbegeerte

Wil jij je verdiepen in yoga? Cursus

Yoga en Wijsbegeerte start 9 okt 2016

Meer informatie: www.yogavidya-rotterdam.nl T +31 (0)6 25 100 420 Meer informatie en aanmelden:

www.yoga-saswitha.nl

OPLEIDING | CURSUSSEN | BIJSCHOLINGEN | WORKSHOPS

2-jarige opleiding

www.huzurvadisi.com


Yvonne & Leo

Yvonne Teuben is Critical Alignment docent in Amsterdam, grafisch ontwerper en webbouwer. Elke dag, weer of geen weer, wandelt ze met Leo. Leo is een Spaanse straathond, oftewel een ‘Perro de Calle’, opgehaald uit het asiel.  Door Yvonne Teuben  Fotografie Marjolein Ruiter

69


TOMAAT GEVULD MET KLEINE GROENTE


ETEN

DE FRANSE KEUKEN VAN

Alain Caron

Geschikt voor yogi’s

71

We kennen Alain Caron als jurylid in het eerste seizoen van Masterchef Holland en als culinair expert neemt hij voor Binnenste Buiten (dagelijks te zien op NPO 2) de kijker mee naar plekken in Nederland waar bijzondere producten vandaan komen. En op deze plekken zet hij een smakelijke maaltijd in elkaar. Met twee van zijn zoons opende hij onlangs Café Caron in Amsterdam.

T

MIJN FRANSE KEUKEN © Alain Caron, 2016 © Uitgeverij Carrera Culinair, Amsterdam 2016 carreraculinair.nl Receptuur: Alain Caron en Roel James Vormgeving: Riesenkind Fotografie: Harold Pereira Styling: Wendy Hagen Culinaire redactie: Lars Cramer ISBN: 978 90 488 2920 0 ISBN e-book: 978 90 488 2921 7 NUR: 440

och vindt Alain in zijn

reden voor de redactie om op deze plek

voudige bereidingen, maar met maximale

drukke bestaan ook nog tijd

aandacht te besteden aan Mijn Franse

smaken laat Alain in meer dan 75 recepten

om yogalessen te volgen bij

keuken!

zien wat er allemaal mogelijk is. Van een

onze hoofdredacteur. Alain

Alain groeide op in Frankrijk, achter het

eendenborst met wortelsalade en krenten

zegt zelf: 'De yogales is het luchtbelletje

fornuis. In Nederland leerde hij de Franse

tot prei met mosterdvinaigrette, van tamme

in mijn week.'

keuken nóg meer waarderen. In Mijn

konijnenboutjes met doperwtjes tot koude

En in zijn nieuwste kookboek laat hij

Franse keuken leert Alain ons hoe simpel,

meloensoep en van duif met laurier en

zien dat de Franse keuken meer is dan

eenvoudig en lekker de Franse keuken

blauwe-bessensaus tot crème brûlée met

veel vlees en vette sauzen. Voldoende

kan zijn. Met weinig ingrediënten en een-

karamel en fleur de sel. „

yoga international


GEPOCHEERDE KABELJAUW MET KOKKELS


ETEN GEPOCHEERDE PEER MET PISTACHEZAND Poire pochée et pannée au sable de pistache INGREDIËNTEN 4 stevige handperen, Doyenne du Comice • 1 biologische sinaasappel • 1 biologische citroen • 750 ml water • 400 g rietsuiker • 8 steranijs • 1 kaneelstokje • 1 vanillestokje • 1 laurierblad • 200 g pistachenoten, fijngemalen BEREIDING

Schil de peren met een dunschiller, laat daarbij het steeltje eraan en snijd aan de onderkant een stukje klokhuis weg. Schil de sinaasappel en de citroen met een dunschiller en pers het sap eruit. Breng het water in een grote pan aan de kook met de suiker, steranijs, het kaneelstokje, vanillestokje, laurierblad, de sinaasappel- en citroenschil en het sinaasappel- en citroensap. Draai het vuur laag als de suiker helemaal is opgelost en doe de peren erin. Laat het geheel zachtjes 30 minuten op het vuur staan. Controleer of de peren zacht zijn, maar ze mogen niet pappig worden. Neem de peren uit het vocht en laat ze uitlekken. Kook het vocht in tot siroop en haal de siroop door een zeef. Schenk een laagje siroop in de borden. Rol de peren door

GEPOCHEERDE PEER MET PISTACHEZAND

de pistache zodat ze helemaal bedekt zijn en zet ze rechtop in de siroop. „


ETEN 2. GEPOCHEERDE KABELJAUW MET KOKKELS Cabillaud poché avec praires INGREDIËNTEN 4 kabeljauwfilets (of skreifilet van januari tot april) met vel van ca. 170 g • 2 el olijfolie • 1 kg kokkels of vongole, goed gespoeld • 1 ui, gesnipperd • 1 teentje knoflook, fijngehakt • 4

1.

2.

stengels bleekselderij, grof gesneden • 1 laurierblad • 75 ml witte wijn • 4 el

74

1.TOMAAT GEVULD MET

zet een bak met ijskoud water klaar. Zet

KLEINE GROENTE

met een scherp mesje een kruis aan de

Tomates farcies à la macédoine de

onderkant van de tomaten en ongeveer

BEREIDING

légumes

halverwege een ondiepe snee rondom.

Verhit de olijfolie in een ruime pan. Voeg

Niet te diep, snijd alleen in het velletje,

de schelpen, ui, knoflook, bleekselderij en

INGREDIËNTEN

niet in het vlees. (Zie ook pagina 33, 81 en

het laurierblad toe als de olie heet is. Draai

1 winterwortel, geschild • 1 courgette

146.) Dompel de tomaten een voor een 15

het vuur iets omlaag, plaats een deksel op

• 2 aardappels, geschild •

tellen in het kokende water. Leg ze daarna

de pan en schud alles heen en weer. Na

100 g sperziebonen, schoon •

snel in het koude water. Zorg ervoor dat

een paar minuten gaan de schelpen open.

100 g doperwtjes, gedopt of uit de

het water steeds weer kookt als je er een

Voeg naar smaak peper toe en blus af met

vriezer • 4 grote vleestomaten •

nieuwe tomaat in dompelt. Laat de tomaat

de wijn. Laat het geheel nog een paar

bosje basilicum, blaadjes geplukt •

niet langer in het water, want dan wordt

minuten sudderen.

1/4 ui, gesnipperd • 4 el mayonaise

hij zacht. Nu kun je de velletjes van de

Schenk de inhoud van de pan door

(zie p. 220) • scheutje extra vierge •

onderkant van de tomaat er makkelijk

een zeef en bewaar het kookvocht. Vis

olijfolie • scheutje balsamicoazijn •

afhalen. Vouw het bovenste velletje

alle volle, geopende schelpen en losse

zout en peper

omhoog, omdat dat zo mooi staat. Als dat

schelpdiertjes eruit. Gooi de schelpen die

niet lukt maakt het niets uit; de smaak is er

niet geopend zijn weg!

BEREIDING

niet minder om. Snijd vervolgens het kapje

Verwarm het kookvocht op laag vuur, doe

Breng een pan met gezouten water aan

eraf, schraap de tomaten leeg en zet ze

de kabeljauwfilets erin en laat ze circa 8

de kook.Snijd de wortel, courgette en

omgekeerd bij de groente op de theedoek

minuten zachtjes garen met het deksel op

aardappel in plakken van 4 millimeter.

om te drogen.

de pan. De kabeljauw is gaar als hij nog net

Daarna in staafjes en vervolgens in

Hak de basilicumblaadjes en meng ze met

niet uit elkaar valt. Neem de vis

dobbelsteentjes van ½ centimeter. Snijd

de gekookte groente en de rauwe ui door

uit de pan.

ook de sperziebonen in stukjes van ½

de mayonaise. Vul de tomaten met dit

Roer de crème fraîche met een garde door

centimeter.

mengsel.

het kookvocht en laat het inkoken tot een

Kook de stukjes wortel, courgette,

Zet het kapje van de tomaat er weer op

dikke saus. Proef en breng op smaak met

aardappel en sperziebonen en de

en besprenkel de gevulde tomaten met

peper. Voeg de schelpen toe aan de saus.

doperwtjes allemaal apart. Doe dit door

olijfolie en balsamicoazijn en bestrooi ze

Schenk de saus voor het serveren over de

ze in een zeef een paar minuten in het

met zout en peper.

kabeljauw.

crème fraîche • peper

kokende water te hangen, controleer of ze gaar zijn en laat ze goed uitlekken in een vergiet. Verspreid de stukjes groente over een theedoek om ze goed te laten drogen. Breng het water opnieuw aan de kook voor het ontvellen van de tomaten en

yoga international

Ik ben gek op Nederlandse kokkels, ze zijn groot en sappig. Maar ze bevatten op de een of andere manier vaker zand dan de Italiaanse vongole. Zet ze daarom voor de zekerheid ruim van tevoren, liefst een hele dag, in gezouten water (net zo zout als de zee zelf) in de koelkast zodat de schelpdiertjes het zand zelf uitspugen.


JOUW ADVERTENTIE HIER?

NIKS MISSEN?

www.yoga-international.nu/ nieuwsbrief Bel of mail Elma Noë T 030 - 691 38 35 - E enoe@virtumedia.nl www.yoga-international.nu

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief. Dagelijks yoganieuws, -blogs, winacties en nog veel meer!

Voor wie zichzelf kan zijn Ja, ik wil een jaarabonnement op Onkruid Tot wederopzegging betaal ik € 27,50 per 6 nummers. Als welkomstcadeau ontvang ik het kleurrijke medaillon. Naam .......................................................................................... m / v Adres ....................................................................................................

Onkruid neemt je mee naar een betere wereld. Bewust, duurzaam en spiritueel: al meer dan 35 jaar staat Onkruid in het teken van het alternatieve leven. Laat je inspireren in de wereld van Onkruid, voor jezelf en voor de toekomst.

AdvertentieYoga.indd 1

Postcode ............................. Plaats ..................................................... Telefoon ............................................................................................... E-mail ................................................................................................... Ik machtig Abonnementenland het abonnementsgeld eenmalig af te schrijven van: IBAN ..................................................................................................... Datum ......................... Handtekening ................................................. Zonder rekeningnummer ontvang je een acceptgiro en betaal je € 2,50 extra aan administratiekosten

Stuur deze bon in een envelop zonder postzegel op naar: Abonnementenland, Antwoordnummer 1831, 1910 VB Uitgeest Liever niet knippen? Ga naar www.onkruid.nl/abonneren

1-11-2016 18:08:36


Margo van Berkum

Dol op detail Tekenen, schilderen en fotograferen. Voor beeldend kunstenaar Margo van Berkum (64) is alles even belangrijk. In haar kleine potloodtekeningen, amper een ansichtkaart groot, is ze op haar best. ‘Door op klein formaat te werken, krijg ik concentratie. Ik kan erin verdwijnen. Groot werk vouwt zich om je heen. Dat geeft een andere concentratie en energie.’ Door Heidi Vandamme  Fotografie portret Margo Dick van Berkum

Haar werk is het beste te omschrijven als

omtrekkende bewegingen – tot de kern

Haar tekeningen ontstaan vanuit vlekken

een zoektocht naar wat wezenlijk is in

van datgene ik wil uitbeelden.’

op papier of vanuit details. Portretten,

een menselijk bestaan. Om die reden is

ruimtes en hoe dingen opdoemen onder

ze door de jaren heen steeds figuratiever

Vlekken op papier

invloed van licht zijn terugkerende

gaan werken, vrijwel altijd gerelateerd

Potlood is haar favoriete medium. ‘Ik vind

thema’s. Het liefst laat ze het allemaal toe:

aan mensen. ‘Bij een abstract werk kun je

het zo mooi dat je niks nodig hebt, behalve

onderwerpen, technieken en benade­

een bepaald gevoel hebben, maar je

potlood en papier. Bij foto’s pakt dat anders

ringen. Ze houdt ervan als er iets ontstaat

vraagt je daarbij af: zie je dat eigenlijk,

uit. Er zit zoveel tussen: lenzen, software,

tijdens het tekenen dat ze vooraf niet

kan ik dat wel overbrengen? Door

bewerkingen, et cetera. Bij potlood is

verwachtte. ‘Ik moet een soort gevecht

figuratief te werken, kom ik – soms via

directer te zien hoe je het hanteert.’

hebben geleverd op een prettige manier.’

yoga international


KUNST

'Ik ben een spons’

Dat het tijd kost voor je tot iets komt dat écht van jezelf is, weet ze uit eigen ervaring. ‘Jonge mensen moeten nog uitvin-

maar gaandeweg kregen we de smaak te pakken. Met dit geweldige resultaat. Het mooie aan het medium is dat

den hoe ze hun eigen koers kunnen va-

je de hiërarchie kunt doorbreken en je

ren. Dat moet zich uitkristalliseren. Er is

zelf projecten kunt opzetten zonder tus-

geen recept, dat is voor iedereen anders.

senkomst van iemand die hiervoor toe-

Iedereen moet het unieke in zichzelf in

stemming moet geven.’

een vorm gieten. Dat is moeilijk, maar

Gelukkig is er binnen het werk voldoende

door te werken, komt het er wel uit.

ruimte voor van alles en heeft haar ziekte

Met manlief

Uiteindelijk ontkom je er niet aan dat je

haar niet beperkt. Ze denkt er liever niet te

Los van het eigen tekenwerk houdt Margo

eigen kijk zich openbaart.’

veel over na en is blij dat ze het gered

ervan om aan kunstprojecten te werken.

77

heeft. En relativeert: ‘Dan kun je maar

Met manlief of met andere kunstenaars.

Pijn is duidelijk

beter een nekhernia hebben, want dat is

‘Op dat moment is niets voor jezelf en

Sinds ze last heeft van een nekhernia komt

een stuk praktischer dan het lange,

word je onderdeel van een ander soort

er soms weinig van tekenen. Dagelijkse

ingrijpende proces van chemo’s en bestra-

dynamiek.’

yoga oefeningen, bij voorkeur thuis in de

lingen.’

Ze ervaart de afwisseling als bijzonder

eigen omgeving, helpen om de klachten te

prettig en kan zich er helemaal aan over­

verlichten en haar weer aan het werk te

Kleinste details

geven. Toch keert ze na elk project met veel

krijgen. Daarbij beroept ze zich op de

Aan het werk of niet: beelden zijn essen-

plezier terug naar haar eigen basis. Ze weet

lessen die ze jaren geleden volgde bij een

tieel in haar dagelijkse bestaan. ‘Daar kan

inmiddels: ‘Dit soort werk wil ik maken. Je

vriendin die net een opleiding had gedaan.

ik niet een dag zonder.’ De inspiratie ligt

verbindt je ermee en je geeft alles.’ Of ze

Maar ook op internet is veel te vinden,

bij Margo overal, ook in de kleinste de-

een boodschap wil meegeven? ‘Neen!

namelijk waar de gevaren zitten en wat

tails. Ze vindt het onder meer in mooie

Anders had ik wel pamfletten gemaakt.’

slecht kan zijn. ‘Pijn geeft aan dat je be-

boeken en op internet. Het liefst gaat ze

En zo eindigen we waar we begonnen zijn.

paalde dingen niet kunt. Pijn is duidelijk.

echter de deur uit voor het echte werk.

Voor Margo heeft het allemaal te maken

Daar hou ik rekening mee.’

Ook Facebook biedt mogelijkheden die

met hoe je in het leven staat en waarmee je

De kanker die ze op 45-jarige leeftijd

ze voorheen niet denkbaar achtte. Zo

uitgerust bent. ‘Iedereen wordt geboren in

kreeg, werd een keerpunt in haar leven.

verkocht ze onlangs via dit sociale

een bepaalde tijd, waarin van alles gaande

Ineens ging ze alles relativeren. Kanker

medium zeven tekeningen. Samen met

is. Daar kun je niet omheen, daar moet je

verandert je heel erg; er is een leven ervoor

echtgenoot en beeldend kunstenaar Dick

als kunstenaar op inhaken. Ik ben zelf altijd

en erna. ‘Tot ik ziek werd, leefde ik op de

van Berkum zette ze in december deze

observerend geweest. Dan ben je een spons

uiterste toppen van gespannenheid. Nu

verkoopactie op. ‘In eerste instantie voel-

en daar kun je veel uit knijpen. Daarom

denk ik: waar zou ik me druk om maken.’

den we ons bezwaard om dit zo te doen,

ben ik voorlopig ook nog niet klaar.’

yoga international


Door Cathelijne Esser

op met je Dakshinamurti! Wat zeg jij?

Mmm, goddelijk India

Wat is jouw ervaring?’ Hij stond erom bekend direct en scherp te zijn in zijn antwoorden op

78 Wie of wat ben je echt?

D

e liefde voor een land gaat ten dele door de maag. Dat geldt

vragen, dat lees je ook terug in de

zeker voor India. Wie er is geweest

verzameling gesprekken in dit boek.

komt terug met verhalen over het

Ze zijn opgenomen in de jaren 1980

heerlijke voedsel. Thuis verder

en 1981 en later uitgeschreven. Sri

genieten van die caleidoscoop aan

Maharaj overleed op 8 september

geuren, kleuren en smaken is nu

1981 aan de gevolgen van keelkanker.

heel eenvoudig met het Basisboek

Praten ging hem op het laatst

India. Auteur Amandip Uppal: ‘In

moeilijk af, wat ongetwijfeld heeft

dit boek doen we niet moeilijk over

bijgedragen aan een nog kernach-

Indiaas koken. Vaak wordt gedacht

tiger manier van spreken. Dunn:

dat de Indiase keuken lastig is, met

‘Wanneer we ons probeerden vast te

ingewikkelde bereidingswijzen en

klampen aan woorden, zelfs woor-

lange lijsten onbekende

den die hij had gebruikt, schoot

ingrediënten. Dat klopt ook wel ten

hij ze zonder pardon onder ons

dele, maar wij doen hier niet aan

vandaan. Zoals iemand ooit zei: ‘Ik

mee. Alle recepten in dit boek

ie of wat zijn we echt? Shri

ben Maharaj enorm dankbaar. Wat

hebben we zo aangepast dat ze

Nisargadatta Maharaj (1897-

W

hem zo bijzonder maakt is dat hij,

voor iedereen goed te doen zijn.’ En

1981) was een van de grootste wijzen

ongeacht wie of wat dan ook, het

wat een goed idee is dat.

uit het moderne India en spoorde

antwoord geeft dat het meest zinvol

mensen aan die vraag te onderzoe-

en relevant is; maar men wil van zijn

Basisboek India

ken. Wat is dat ‘ik’? Het antwoord

leer een systeem maken en dat heeft

Amandip Uppal, Becht

is niet te ontdekken via kennis van

een vernietigende uitwerking. Maar

¤ 29,95

anderen of uit boeken maar alleen

Maharaj maakt zich geen zorgen. Op

door persoonlijke ervaring, hamerde

woensdag zegt hij gewoon dat rood

Maharaj. In het voorwoord van Dat

zwart is, en op vrijdag dat rood wit

wat ik ben. De laatste gesprekken

is, maar het antwoord is te allen tijde

met Shri Nisargadatta Maharaj schrijft

juist omdat het de oriëntatie van de

Jean Dunn, die hem jaren van dichtbij

vraagsteller verandert. Het is

meemaakte, dat Maharaj zelfs

ongelooflijk waardevol en uniek.’

behoorlijk kwaad kon worden als iemand citeerde uit een of ander

Dat wat ik ben

geschrift. Ze geeft er een typerend

De laatste gesprekken met

voorbeeld van: ‘Toen iemand een keer

Shri Nisargadatta Maharaj.

Dakshinamurti, een hindoegodheid

Redactie Jean Dunn, Samsara

citeerde, antwoordde Maharaj: ‘Rot

¤ 24,95

yoga international


LITERATUUR Yoga voor de chakra’s

Plantenklassieker

‘C

H

hakra’ betekent cirkel of wiel; chakra’s zijn ronddraaiende

et plantenboek van Kathy Willis, professor biodiversiteit en Katie

energiecentra in het lichaam. De

Scott, illustrator, is er een waarin je

zeven hoofdchakra’s kun je zien als

wel wilt blijven kijken en lezen. Kathy

een brug tussen twee polen, legt

en Katie richtten met woord, beeld en

Anodea Judith uit: hemel en aarde,

Iedereen kan zegenen

innerlijk en uiterlijk, onder en boven,

veel liefde een tentoonstelling in over de verschillende levensvormen in de

geest. De brug is opgebouwd uit

J

energetische stapstenen, die ver-

spreek je regelmatig zegeningen

planten naar grassen, orchideeën,

spreid liggen over een verticaal

uit. En wanneer je dat doet,

bromelia’s tot planten die zich goed

kanaal – sushumna genaamd – die

bekrachtig je iets potentieel goeds

aanpassen aan de omgeving waarin

door de kern van het lichaam loopt.

met woorden, beelden, gebaren en

ze groeien. De professor en de

Het is een van de vele energie-

daden. Je laat dat­gene wat je

illustrator moedigen aan om aandach-

kanalen, de zogeheten nadi’s, waar-

zegent met licht vergezellen,

tig te lezen en kijken, en daarna eens

over je vitale levenskracht stroomt.

schrijft Jeanne Nuland in De kracht

rond te neuzen in de tuin of

Via de stapstenen kun je op en neer

van zegening. Een zegen is een

keukenkast, omdat daar veel van de

langs je centrale as reizen, naar de

vraag om goddelijke bescherming

genoemde planten terug te vinden

hemel of naar de aarde. Opwaarts

voor iets of iemand. Een kerst- of

zijn. Het boek is in eerste instantie

reik je naar bevrijding, neerwaarts

nieuwjaarswens, verjaardagswens,

geschreven voor kinderen, maar de

naar manifestatie. Judith loopt alle

bemoedigende woorden zoals ‘Je

tone of voice en aanpak zal zeker ook

energiecentra een voor een langs,

kunt het’ of ‘komt goed’ zijn

volwassenen aanspreken. Het is

en legt uit hoe je toegang kunt

allemaal zegenende woorden. Ook

daarmee een echt familieboek gewor-

krijgen tot je subtiele energie: door

veel begroetingszinnen hebben

den, om in te bladeren, ontdekken, uit

je op de chakra’s te richten via

die kracht in zich, zoals ‘namasté’

te leren, en je samen te vergapen aan

yogahoudingen, pranayama,

(‘het goddelijke in mij groet en

de illustraties.

mantra’s, beelden en meditatie.

eert het goddelijke in jou’).

materie en bewustzijn, lichaam en

e staat er misschien niet bij stil,

plantenwereld. Van de eerste planten

maar in het dagelijks leven

op aarde, via bomen en kruidachtige

Iedereen kan zegen geven. Door te

Het plantenboek.

Werkboek chakra Yoga.

zegenen schenk je welwillendheid,

Een fascinerende reis door het

Anodea Judith, Altamira

liefde, blijdschap, inspiratie en ener-

plantenrijk.

¤ 24,95

gie. De zegen laat de celstructuren

Kathy Willis, Katie Scott, Lannoo

van alle levende wezens oplichten

¤ 29,95

en geeft ze schoonheid en vitaliteit. Met dit gebaar brengen we licht in de wereld en laden we energie­ velden op. Nuland gaat er in dit boek uitgebreid op in en geeft veel tips voor zegeningen bij alle aspecten van het leven. De kracht van zegening. Licht en liefde in je leven en de wereld brengen. Jeanne Ruland, Akasha ¤ 16,90

yoga international

79


Eeuwenoud of net verschenen, door welke spirituele klassiekers laten yogadocenten zich inspireren, op dit moment? Sat Kirtan Kaur Khalsa door de The Master’s Touch. On being a Sacred Teacher for the New Age van kundalini master Yogi Bhajan.

Klassieker: The Master’s Touch

T

he Master’s Touch dateert uit 1996

De tulband helpt me om in mijn licht te

persoonlijk. Wat wil er door mij heen

en beschrijft in vraag-antwoord­

gaan staan. Het maakt me nederig. Als

komen? Als je stil bent, kun je daarnaar

vorm hoe je yogaleraar kunt zijn in

ik ‘m draag ga ik meteen gracieuzer

luisteren en dan komen er zoveel

deze tijd, het aquariustijdperk. De

lopen, ga ik anders met dingen om, net

mooie dingen op. Dan ontstaat het,

vragen komen van studenten, de

iets bewuster. De tulband zegt ook: dit

dan voelt het niet alsof je ergens voor

antwoorden van Yogi Bhajan. Er staan

is wat ik wil uitdragen. Dit is wat bij mij

moet werken, dan gebeurt het

ook heel krachtige meditaties in om de

past en mij helpt en ondersteunt. Ik

gewoon. Yogi Bhajan zegt altijd dat

lectures te integreren in je leven. Ik

krijg er nu alleen nog maar positieve

het de taak van een docent is als een

kwam met het boek in aanraking

reacties op.’

vorkheftruck te zijn. Je schuift de vork ergens onder en tilt het op. ‘What is

tijdens de kundalini-yoga-opleiding. Iedereen leest het daar.’

80

‘I didn’t ask you to put a turban on. It’s a yarmulke, which you have been wearing for centuries, as Jews, as Christians, as Muslims. Because there are twenty-six bones in the head which need a cranial adjustment, and that self-crowning and that adjustment are your right. Your skull has exactly twenty-six parts, as you have twenty-six vertebrae, as your foot has twenty-six bones. One bone off, and the corresponding muscle and nerve will give you a relevant sickness.’

‘You don’t need make-up; you don’t need to make up for anything. You are known by your spirit. You shall project out by your radiance. You shall be loved and honored by your excellence, or stupidity, or by your ignorance and arrogance, as the case may be.’

the purpose of life? To elevate all, big or small’, zegt hij. En ook dat dit is wat een teacher doet: ‘Poke, provoke, confront and elevate’. Het is de job van de docent om iemand naar zijn eigen bestemming te brengen. Je moet daarvoor wel je eigen per-

‘Ik heb veel haren op mijn benen. Dat

soonlijkheid en ego aan de kant zetten.

vond ik nooit mooi, ik schaamde mij

Er mag geen persoonlijke agenda zijn.

ervoor. Tot ik dacht: waarom eigenlijk?

Ook geen angst of schaamte, bijvoor-

Waarom moet je je schamen voor hoe

beeld de angst dat leerlingen niet

je gemaakt bent? Onze maatschappij

terugkomen na een confrontatie.

geeft ons een beeld van hoe dingen

Als Kundalini-docent begin je al heel

‘De meeste kundalini-yogadocenten

eruit moeten zien, en daar neig je je

snel met lesgeven. Tegen leerlingen

dragen een tulband. Mijn kinderen

aan te conformeren. Je wilt erbij horen.

zeg ik altijd: als je zelf ervaren hebt wat

dragen er ook een, dus mij wordt vaak

Maar het belangrijkste is dat je bij

yoga voor jou heeft betekend, en je

gevraagd: welk geloof hebben jullie?

jezelf wilt horen.’

voelt dat je liefde wilt overbrengen,

En waarom draag je een tulband? Het is precies om de redenen die in dit fragment beschreven staan. De tulband is als een kroon en houdt je hoofd bij elkaar. De drukpunten op je hoofd worden erdoor geactiveerd, het heeft dus ook een fysieke werking. Het brengt de energie omhoog.

dan kun je lesgeven. De tools zijn voor-

‘A teacher is not a human. A human is not a teacher. It’s vehicle. It’s a medium. Man is a medium, like money. Money is a medium. It does what you make it to do. So a human is a medium of the Teacher. A human is not a Teacher. Please don’t misunderstand that. When a human is a Teacher, then we have human problems.’

We zijn allemaal geboren als een prins en prinses, iedereen heeft het recht

‘Wanneer ik lesgeef, tune ik in op iets

om zichzelf een kroon op te zetten. We

dat groter is dan ik, iets dat door mij

mogen allemaal in ons licht gaan staan.

heen gaat. Het gaat niet om mij

yoga international

handen maar de liefde en ervaring kan ik je als opleider niet geven. Wat is jouw ervaring, wat heb jij geleerd in je leven? Dat is wat je te geven hebt. I am, I am, dat is meer dan genoeg, dat is alles.’

Sat Kirtan Kaur Khalsa geeft les in kundalini yoga en business yoga en is auteur van het boek Business Yoga. Weg met de stress op je werk in maximaal 9 minuten per dag. businessyogaonline.com


IN MEMORIAM

Bart Vleming 14 juni 1959 – 18 oktober 2016 Door F. Starik Fotografie Jonathan Fletcher

Hee, Bart, onooglijk ventje, het kostte me – wat is het, nu twintig jaar geleden – dagen om uit te vinden wat een fijne, grappige, liefdevolle man in die verpakking stak. De man die niet de vader van zijn kinderen was en toch hun vader werd.

81

∫ We missen onze raak observerende, maar vooral lieve grappige Bart heel erg! Als onze columnist, en vooral als vriend. Bart was iemand die je niet vergeet en aan wie je altijd met een warme innerlijke glimlach terugdenkt. Redactie Yoga International

yoga international


VOLGEND NUMMER

‘SPIRIT CON­ NECTION; DE POWER OF SOUND’ BERBER SCHÖN­HOLZER OVER IYENGAR: STRENG EN MOOI JUDITH EN LIZZY LASATER OVER RESTORATIVE YOGA DANSEN MET DRU YOGA DANIEL KLUKEN ALS CO-TRAINER NAAR POLEN MET WIM HOF VERBINDING; HET KLINKT ZO MOOI, MAAR HOE DAN? Het volgende nummer van Yoga International ligt eind januari in de winkel

Polsmala Lotuszaad

www.little-buddha.nl

Vlasmarkt 18, Antwerpen, ook op zondag

Docentenopleidingen integrale yoga niveau 1 t/m 4 kinderyoga seniorenyoga Zoek je verdieping? www.praktijkdetoermalijn.nl


FITbody & mind holiday & weekend retreats

YOGA SNOW

H O L I DAY

5 - 12 MAART 2017

UNIEKE SNEEUWVAKANTIE VOOR SKIËRS EN NIET-SKIËRS! • 6 dagen / 7 nachten met logies, volpension, yoga & snow programma (vanaf € 690) • Ski zonder yoga (-/- € 100) • Busreis met onze comfortabele touringcar (€ 175) • Teacher team: Ingrid van Gestel, Hilary Brown, Eva Sacchetto • Benieuwd naar een sfeer impressie: kijk het filmpje op de website.

RETRAITES IN ZEELAND: jouw ultieme ME-TIME! Ontspannende wellness weekends • 26 weekends per jaar! • Heerlijke bio-vega maaltijden • Yoga, mindfulness, tai chi, massage, dans, HSP en meer 19 - 23 DEC 23 - 25 DEC 30 - 1 JAN 6 - 8 JAN

Yoga en Mindfulness met Ingrid v Gestel & Eleonora Bot Stilte Kerst weekend met Rolandjan v Mulligen & Dieke Bikker Happy New Year singles met Roald Penning & Eva Willemijn Yoga en Meditatie met Tijn Touber & Irene Sportel

ei 2017

m 1 dec - 31

g n i t r o k 0 € 3weekend naar keuze ar: op gscode na in t r o k r o mail vo ind.nl

odym

info@fitb

www.fitbodymind.nl

Hét vastencentrum van Nederland • • • •

52 (mid) weken per jaar Reiniging van body & mind Wellness en behandelingen Voeding voor de ziel

www.kuuroorddeschouw.nl Even helemaal weg... voor balans in body & mind


Retreat Center In ons Retraite Centrum begeleiden we met aandacht en passie inspirerende Yogi retraites en events. Tevens ben je welkom voor Ayurvedische behandelingen. Op Het Land van Nu ben je te gast in een levend huis. Het Land van Nu is een groeiplek voor ideeën, een stilteplek voor rustvinders, een inspirerende plek voor ontmoeting en verdieping, en bovenal een plek waar Yoga leeft. Je bent van harte welkom.

‘Een levende plek die ruimte biedt voor essentie.’

‘De breedte en diepte van Yoga en Ayurveda.’ Komende Yogi Retraites 2 - 4 december 10 - 12 februari 21 - 23 april

Yoga & Mindfulness weekend Inner Peace retraite Stilte retraite

Lezersaanbieding Ontvang een Inner Peace t-shirt van 100% biokatoen (t.w.v. €39,90) bij je inschrijving op een retraite. Vermeld maat & code: SATTVA

www.hetlandvannu.com

Ben jij Yoga docent en heb je altijd al een retraite willen organiseren? Het Land van Nu biedt je de ruimte en volop mogelijkheden. We denken graag met je mee.


Yoga international 2 2016