Page 1

5/2 015 • 3 3 st e jaa r ga n g • € 6 , H ét dan s bl a d va n n ed er la n d

magazine Kies je toekomst! Dans­ opleidingen Special

Made in Bangladesh Dancing on the Edge • FunkISH Moving Futures • Krisztina de Châtel


FunkISH Dansgroep ISH bestaat 15 jaar. Oprichter Marco Gerris: ‘We hebben nu echt wel bewezen dat het verder gaat dan een kunstje of een MTV-clip.’ Zie pagina 62. foto Fenna

2 Dans magazinE augustus 2015

van der Vliet - Studio Breed


column magazine

Dansend gezicht

E

en beetje braaf verhaal, maar wel pakkend. In de documentaire Dancing in Jaffa keert Pierre Dulaine, een bekroond ballroomdanser, terug naar zijn geboorteplaats Jaffa. Hij wil Joodse en Palestijnse kinderen dichter tot elkaar brengen door ze samen te leren dansen. De schoolleiding op de meeste scholen die hij bezoekt is enthousiast, maar ook sceptisch. Dulaine, die in 2006 model stond voor de charismatische dansleraar in de speelfilm Take the Lead, staat voor een grote uitdaging. Want er zijn jongens die weigeren een meisje aan te raken en meisjes die niet met jongens mogen dansen. Meerdere malen dreigt hij met veel drama het bijltje erbij neer te gooien, maar uiteindelijk overwint hij alle weerstand. Al komt in de documentaire niet helemaal uit de verf wat die weerstand dan precies inhoudt. Wat wel duidelijk naar voren komt, is de verbindende en versterkende kracht van dans. Twee van de hoofdfiguren lijken zorgvuldig te zijn gekozen: een Palestijns en een Joods meisje, die allebei zonder vader opgroeien. Dat kan bijna geen toeval zijn. Pierre Dulaine, zelf van Palestijnse afkomt, verloor zijn vader kort nadat de familie in 1956 tijdens de Suez-crisis naar Engeland vluchtte. Tot zijn spijt heeft zijn vader nooit het succes mogen meemaken dat hij als ballroomdanser had. In de loop van de film zien we het Palestijnse meisje Noor veranderen van een onzeker wicht, dat gepest wordt en problemen heeft op school, tot een zelfverzekerd, stralend danseresje. ‘Als ze danst, danst heel haar gezicht mee!’, roept Dulaine enthousiast. ‘Ze ís een danseres’, antwoord haar moeder niet minder trots. ‘U zou haar eens moeten zien buikdansen.’ Inmiddels vindt Dulaine’s project navolging in heel Israël. En de wereld wacht. Zijn boodschap: dansen geeft zelfvertrouwen, het helpt je er bovenop. Dansen brengt mensen dichter bij elkaar. Je leert elkaar te vertrouwen, te respecteren en samen te werken. Vaardigheden waar je de rest van je leven van profiteert.

Joost Groeneboer hoofdredacteur

Oktober 2015. 33ste jaargang nr. 5 een uitgave vanVirtùmedia redactieadres Dans Magazine p/a Virtùmedia Postbus 595, 3700 AN Zeist e-mail redactie@dansmagazine.nl persberichten Deadline zes weken voor verschijningdatum van Dans Magazine. De volgende Dans Magazine verschijnt in week 50 – 2015 redactie Joost Groeneboer, Klaartje Grol, Lisa Reinheimer, Charlotte Schultz, Jaimy Stregels hoofd-en eindredactie Joost Groeneboer en verder werkten mee Alida Dors, Jolanda Keurentjes, Frenk Klein Arfman, Astrid van Leeuwen, Mirjam van der Linden, Ruth Naber, Ton van Til, Josephine Voets, Barend de Voogd, Francine van der Wiel grafische vormgeving Paul Pollmann druk Veldhuis Media, Raalte distributie VMBpress, tel (0251) 25 79 35 advertenties Daily Productions Dennis Dercksen (dennis@daily.nl) Postbus 595, 3700 AN Zeist (030) 691 38 35 uitgever Pepijn Dobbelaer, Virtùmedia Postbus 595, 3700 AN Zeist (030) 692 06 77 pdobbelaer@virtumedia.nl bladmanager Klaartje Grol (030) 693 37 27 kgrol@virtumedia.nl abonnementen

Een jaarabonnement op vakblad Dans Magazine kost € 33,95 en kan bij ieder nummer ingaan en worden elk jaar vernieuwd. Abonnee worden kan via www.dansmagazine.nl/abonnement of rechtstreeks bij de klantenservice. Adreswijzigingen graag schriftelijk doorgeven met vermelding van het oude en het nieuwe adres en het nieuwe telefoonnummer. Opzeggingen 2 maanden voor vervaldatum doorgeven aan de klantenservice.

Correspondentieadres

Uitgeverij Virtùmedia, t.a.v. Klantenservice Dans Magazine, Postbus 595, 3700 AN Zeist E-mail: klantenservice@virtumedia.nl, Telefoon: 030-6920677

copyright

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op andere wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Wij hebben alle moeite gedaan om rechthebbenden van copyright te achterhalen. Mochten er personen of instanties zijn, die menen aanspraak te maken op bepaalde rechten, dan wordt hun verzocht contact op te nemen met de uitgever. Met het opnemen van advertenties doet de redactie van Dans Magazine c.q. geen aanbeveling van de daarin vermelde producten of diensten.

4 Dans magazinE oktober 2015

ISSN 0168-0137


10

Dancing on the Edge: Khalid BenGhrib geeft een voorstelling over de opkomt van IS.

50

25

Wil jij van dansen je beroep maken? Nederlandse en Belgische opleidingen presenteren zich.

FOTO sanne peper

FOTO Jawad El-hadine

FOTO noortje van gestel

inhoud

46

Choreograferen met lichaam en stem – Alma Söderberg in de nieuwe rubriek Rafelranden.

14 ‘Echt een andere ervaring!’ Krisztina de Joost Vrouenraets’ Tour de Danse. Een fotoreportage van Ton van Til.

Châtel stopt energie in amateurdans.

18 Een nieuw concept slaat aan. Op 29 oktober start de tweede editie van Moving Futures. 21 ‘Elke cultuur heeft zijn eigen ritme’. Het Internationaal Danstheater danst Kymani. 49 Suzy Blok wil van Dansmakers Amsterdam een bruisend danscentrum maken. 57 Dansers van Conny Janssen Danst delen hun dierbare jeugdherinneringen en geheime verlangens. 62 Marco Gerris over FunkISH: ‘Fijn om weer iets met écht lekkere muziek te doen.’ RUBRIEKEN

6 Nieuws 13 Column: Alida Dors 17 Vijf vragen aan Shailesh Bahoran 64 Onderzoek: Susanne Marx 66 Dans en geld: Particuliere fondsen OP DE COVER

Made in Bangladesh van Helena Waldmann Zie het nieuws op pagina 8

foto Wonge Bergmann

augustus 2015 Dans magazine 5


O

p 3 en 4 november staat het Bayerisches Staatsballett in Stadsschouwburg Amsterdam met Model van Richard Siegal. De Amerikaanse choreograaf, die vorig jaar tijdens Julidans opviel met de voorstelling Metric Dozen, maakt voorstellingen vol pirouettes op topsnelheid, strakke bewegingen en buitengewone technieken. Hij mixt dans en performance met elektronische muziek en nieuwe media. In Model onderzoekt Siegal het lichaam vanuit verschillende invalshoeken: als identiteit, economisch object, energiebundel en de verbeelding van het christelijk idee van de erfzonde.

FOTO Amat Bolsius

Model van Richard Siegal

FOTO Ursula Kaufmann

dans nieuws

Guerilla

Oktober Dansmaand

N

og tot eind oktober kun je in Tilburg genieten van dans. Er zijn tientallen dansvoorstellingen, straatacts, kindervoorstellingen, meet & greets met choreografen en dansfeestjes. De focus van het festival ligt op vernieuwing. Met onder meer Club Guy & Roni, Scapino Ballet Rotterdam en Arno Schuitemaker. Ook is er het locatieproject Guerilla, een samenwerking van Fontys, DansBrabant en De NWE Vorst. Om het winkelend publiek erop te wijzen dat er meer is dan de haastige alledaagsheid, geven 80 (inter)nationale dansstudenten verrassingsoptredens op straat.

www.stadsschouwburgamsterdam.nl

FOTO NCPA

Danspionier Basilio Muñoz Mora overleden

www.tilburgdansstad.nl

V

eel Nederlandse flamencodansers en -liefhebbers zullen hem nog herinneren. De Spaanse danser Basilio Muñoz Mora, die in 1974 naar Nederland kwam, gaf voorstellingen in de grote zalen van Den Haag, Rotterdam, Utrecht en Amsterdam. In Utrecht gaf hij les aan het opvanghuis voor Spaanse immigranten Casa de España en hij startte in de Domstad zijn eigen dansstudio waar hij professionals en amateurs verschillende vormen van Spaanse dans aanleerde, zoals flamenco, escuela bolera en regionale dansen. Daarnaast gaf hij les aan de dansstudenten van het Brabants Conservatorium (nu Fontys) in Tilburg. Basilio Muñoz Mora (1934-2015) is op 27 juli overleden in Madrid.

Ontdek de Amsterdamse performance scene

I

n de tweede editie van het festival COME TOGETHER van 26 t/m 28 november komen onafhankelijke Amsterdamse kunstenaars samen in Frascati voor een grensoverschrijdend programma vol dans, mime, theater, muziek, beeldende kunst en film. Met performances van onder meer Orion Maxted, Nicole Beutler/NBprojects, Keren Levi/Neverlike, Louis Vanhaverbeke en Oneka von Schrader.

www.frascatitheater.nl

Dansonder­zoekers bundelen hun krachten

H

et National Centre for Performance Arts (NCPA) in Arnhem heeft twee nieuwe partners gevonden waarmee de stichting het komende jaar gaat samenwerken. De NCPA stimuleert een duurzame en gezonde carrière voor dansers en topsporters. Om dit doel te bereiken gaan ze samenwerken met de Vereniging voor Dansonderzoek (VDO) en met de afdeling Orthopedie van het Rijnstate Ziekenhuis in Arnhem. Meer informatie vind je op Dansmagazine.nl

6 Dans magazinE oktober 2015


D

uizend woorden kunnen niet beschrijven wat je diep van binnen voelt. De Vlaamse choreografe Isabelle Beernaert is niet bang om haar emoties te tonen aan het publiek. In alle openheid en met de passie en hartstocht die daarbij komt kijken. Dat is de kracht van de ontroerende dansstukken die zij vanaf haar succesvolle medewerking aan So You Think You Can Dance maakt. In haar nieuwe voorstelling Under My Skin staan het verlangen en wat we onderhuids voelen centraal.

FOTO Michel Schnater

Onder de huid van Isabelle Beernaert

FOTO Fabrice Hauwel

Speeldata vanaf november: www.isabellebeernaert.com Lees in het volgende nummer van Dans Magazine het inter­ view met Isabella Beernaert.

Dansprijzen uitgereikt

M

BEELD Sarah Jonke

Dansen om de macht

J

eugdtheatergezel­ schap de Toneel­makerij en dansgezelschap ICKamsterdam slaan de handen ineen en presenteren in het nieuwe seizoen de voorstelling Macbeth voor iedereen vanaf 15 jaar. Zes dansers en vier acteurs maken onder leiding van regisseur Liesbeth Coltof en choreografen Emio Greco en Pieter Scholten een hedendaagse versie van het bekende bloeddorstige verhaal van Macbeth, de jonge man die hongert naar de macht, ten koste van alles en iedereen. Een voorstelling waarin het lichaam protesteert als de menselijkheid verdwijnt.

Macbeth toert tot eind november door Nederland en België. Speellijst: www.ickamsterdam.com

FOTO Maarten Vanden Abeele

aia Makhateli is de winnares van de Alexandra Radiusprijs 2015. De eerste soliste van Het Nationale Ballet ontving de prijs op 8 september tijdens het Gala van Het Nationale Ballet. In het afgelopen seizoen wist zij te overtuigen op alle fronten, schitterde ze als een juweel en raakte het hart, aldus de jury. De uit Georgië

afkomstige danseres gaat naar huis met het prijzengeld van 2500 euro en een kunstwerk. Begin oktober, na het ter perse gaan van dit nummer van Dans Magazine, zijn ook de Zwanen, de Prijs van de Nederlandse Dansdagen Maastricht en de Dioraphte Dansprijs uitgereikt. Kijk op Dansmagazine.nl wie de gelukkige winnaars zijn.

WArd/waRD viert feest

C

horeografe Ann Van den Broek begon 15 jaar geleden met het maken van eigen werk. Dat wordt gevierd met een speciaal programma dat 4 november in première gaat in de Rotterdamse Schouwburg. Jubilee Street n°1 (werktitel) is een intieme herinnering aan de afgelopen 15 jaar, waarbij halsbrekend wordt uitgekeken naar de toekomst. De voorstelling is opgebouwd uit spontane flashbacks en flashforwards van oud en nieuw bewegingsmateriaal. Samen met een cameraman, die live filmt en beelden projecteert, neemt Van den Broek de toeschouwer mee op een haast psychedelische trip. Daarnaast zijn de komende tijd haar meest succesvolle stukken Co(te)lette, Ohm, The Black Piece, I SOLO MENT en Phrasing the Pain opnieuw te zien.

Meer informatie en speellijst: www.wardward.nl

oktober 2015 Dans magazine 7


Made in Bangladesh, dans met een politieke boodschap

FOTO's Georgia Foulkes-Taylor

dans nieuws

D

e dansers stampen hun blote voeten op de vloer, op de maat van de kledingmachines waarachter ze werken. Producten die op een goedkope manier in Bangladesh tot stand komen hebben een keerzijde, lijken ze te zeggen. De show Made in Bangladesh combineert dans, gebaseerd op de Indiase kathak, met een politieke boodschap. De Duitse dans- en theatermaakster Helena Waldmann deed voor haar nieuwe voorstelling onderzoek naar de beruchte ‘sweat shops’ in Bangladesh waar tegen zeer voordelige tarieven kleding voor de westerse wereld wordt gemaakt. Waldmann associeerde al snel de fabrieken met een dansstudio en zag veel overeenkomsten. Dansers en arbeiders werken ten koste van hun gezondheid en tegen lage lonen en de altijd aanwezige angst dat hun plek wordt ingenomen door iemand jonger dan zijzelf. Made in Bangladesh is 21 oktober exclusief te zien in het Zuiderstrandtheater in Den Haag, www.zuiderstrandtheater.nl

V

an 13 t/m 15 november vindt in het Maaspodium in Rotterdam Shimmy Shake plaats, met optredens en workshops van (inter)nationale artiesten en docenten. De focus van dit oriëntaalse dansfestival ligt steeds meer op de populaire urban stijl, waarbij buikdans wordt gemixt met hiphopdansstijlen zoals breakdance, popping, wacking en house. De publieksliefhebber van vorig jaar, de Portugese dansgroep Orchidaceae Urban Tribal, keert dit jaar terug. Zij combineren de stijlen moeiteloos tot een organische mix.

India Dans Festival

I

www.korzo.nl

8 Dans magazinE oktober 2015

Bekijk het hele programma op www.shimmyshake.org FOTO Ben van Duin

n vijf jaar tijd is het India Dans Festival uitgegroeid tot een van de belangrijkste manifestaties voor Indiase dans in Europa. Deze editie, van 16 t/m 31 oktober, presenteert Korzo een nieuwe generatie dansmakers uit India: kathak virtuoos Sanjukta Sinha en het bharata natyam duo Renjith & Vijna. Daarnaast is er een levendig Indiaas dansdrama te zien, waaraan zowel Indiase als Nederlandse dansers en muzikanten deelnemen. Lees ook het interview met Shailesh Bahoran op pagina 17.

FOTO Erika Blikman

Urban fusion belly dance

Gezien Giacometti

C

omponist Elmer Schönberger en choreografe Beppie Blankert zijn grote bewonderaars van de Italiaanse schilder en beeldhouwer Alberto Giacometti (1901-1966). Met twee dansers en vijf musici van Nieuw Amsterdams Peil maakten zij een dansconcert over de kunstenaar en zijn model, over zien en gezien worden.

www.geziengiacometti.com


oktober 2015 Dans magazine 9


pose

tekst

Joost Groeneboer

f oto

Jawad El-hadine

Voor de derde keer staat de Marokkaanse dansmaker Khalid BenGhrib met een voorstelling op het festival Dancing on the Edge. En weer met een stuk met een sterk politieke lading. Black Table gaat over de opkomst en aantrekkingskracht van Islamitische Staat (IS). ‘Eén ding mag duidelijk zijn: Wij zijn niet zoals zij.’

Black Table 10 Dans magazinE augustus 2015


Simpel

Op zijn mobieltje laat Khalid BenGhrib me eerst de foto’s van zijn vorige voorstellingen zien. ‘Dit is The Smala B.B., dat ik hier in 2011 heb opgevoerd.’ Wijzend op het plastic achterdoek: ‘Het is allemaal simpel en met eenvoudige middelen in elkaar gezet. Wij hebben niet het geld om een ingewikkeld decor neer te zetten.’ De Marokkaanse choreograaf werkt met zelf opgeleide dansers en nu na 10 jaar krijgt zijn moderne dansgezelschap Cie 2k_far voor het eerst een bescheiden subsidie: ‘Eindelijk helpen ze me!’

Green Table

‘Waarom Black Table? In 1932 creëerde de Duitse choreograaf Kurt Jooss het stuk The Green Table. Een visionair, politiek stuk waarmee hij op de gevaren van het nazisme wees. Het inspireerde me enorm. Zo is de Black Table een waarschuwing voor wat er momenteel met de IS gaande is. Ik ben een Arabische choreograaf uit Marokko, met dansers uit Marokko. En ik vroeg mezelf af: Wat gebeurt er met onze positie in de wereld? Hoe kunnen we niets doen? We moeten vertellen dat wij niet hetzelfde zijn. Dat het volstrekt onaanvaardbaar is wat zij mannen en vrouwen aandoen. Dit zijn geen moslims meer, ze gebruiken de Islam als rechtvaardiging om te doen wat ze willen.’

Macht

Black Table is het eerste deel van een drieluik. ‘Het is zo’n complex onderwerp en ik heb zoveel te vertellen. Black Table, een stuk voor zes mannen, gaat over macht. Waar ligt de macht, hoe krijg je macht en hoe houd je die? Het zwarte vlak van de tafel staat symbool voor de zwarte vlag van de IS, maar het is ook de kleur van de olie. In Blue Table – misschien in 2016 – zie ik vier vrouwen en vier geslachte lammeren voor me. Het idee is hoe deze groep mannen vrouwen steelt. Wat is een vrouw dan voor hen? Pink Table wordt een korte film met een man en iemand waarvan we niet weten of het een hij of zij is.’

Opstaan

‘Ik wil Black Table in Nederland, in Frankrijk, in Amerika, in Bangladesh, in Irak en overal ter wereld opvoeren. Dit stuk is meer dan alleen een creatie. Ik sta op en zeg: Nee!’ Black Table is op 6 november te zien in Korzo Den Haag (wereldpremière), op 7 november tijdens de Museumnacht in De Brakke Grond in Amsterdam, op 12 november in Stadsschouwburg Utrecht en 13 november in de Rotterdamse Schouwburg. www.dancingontheedge.nl Tijdens Dancing on the Edge doet Khalid BenGhrib ook een participatieproject. Met scholieren en amateur­dansers van alle leeftijden maakt hij een voorstelling over de Nederlandse schilder Jeronimus Bosch.


9–10 OKTOBER PLEASE ME PLEASE—THE DUET— LIAT WAYBORT BITTER SWEET DANCE & DANSMAKERS AMSTERDAM VOORSTELLING 15–16 OKTOBER HASCHOEMA MOUNA LAROUSSI DANSMAKERS AMSTERDAM 15 OKT TRY OUT 16 OKT PREMIÈRE

HET PODIUM VOOR DE DANS IN AMSTERDAM

19–23 OKTOBER HERFSTVAKANTIE KINDERFESTIVAL STICHTING JAM JEUGDVOORSTELLINGEN IEDERE DAG OM 14U 24 OKTOBER, 4–5 NOVEMBER DEU$/EX\M4CHIN4 FERNANDO BELFIORE DANSMAKERS AMSTERDAM OKT. OPEN REPETITIE, ONDERDEEL VAN 24H NOORD, NOV. TRY OUT 29 OKTOBER FUNKISH ISH PREMIÈRE 12–15 NOVEMBER MOVING FUTURES FESTIVAL DANSMAKERS AMSTERDAM, DANSATELIERS, DANSBRABANT, RANDOM COLLISION & GENERALE OOST VOORSTELLINGEN, WORKSHOPS, COLLEGES EN MEER

VOOR UP-TO-DATE INFORMATIE BEKIJK DE WEBSITE: DANSMAKERS.NL

12 Dans magazinE oktober 2015

10–13 DECEMBER FEESTELIJK OPENINGSWEEKEND DANSMAKERS AMSTERDAM 10 DEC OFFICIËLE OPENING DOOR WETHOUDER KAYSA OLLONGREN


FOTO Peter Uytdehage

Column Alida Dors

Ik doe mn dans, Zoek de balans ‘Als choreograaf laat ik me vaak inspireren door muziek of film. Het kan een zin uit een songtekst zijn of de titel van een film of lied zijn waar ik op dat moment in mijn leven iets mee heb.’ Voor deze column liet Alida Dors zich leiden door het nummer Eigen Wereld van rapgroep Opgezwolle uit 2006. Kenmerkend voor het werk van choreograaf en dansdocent Alida Dors is haar hiphopachtergrond en openheid naar andere kunstvormen die kunnen helpen bij het vertellen van haar verhaal. In 2003 maakte ze haar eerste thea­ terdansvoorstelling Seduction. Ze heeft zich van uitvoerend danser ontwikkeld tot choreograaf. Dors is artistiek leider van hiphopbeweging en dansschool Solid Ground Movement en oprichtster van het dansgezelschap BackBone. In 2012 won zij de Prijs van de Nederlandse Dansdagen. www.solidgroundmovement.nl www.backboneconnects.nl

M

mail, bloemkool, bakpapier, cadeautje, appen op de fiets. Adem uit, en ik zit… weer met mijn dochtertjes naar het tv-programma Dora te kijken.

Hmmm, wie-o-wie is toe aan een avontuur en wie speelt er op safe. Welke samenwerking is of voelt organisch en welke, tja wat zal ik zeggen… De tijd zal het leren en de tijd, tijd, tijd tikt door en is zeker niet altijd aan mijn zijde. De wekker, 6:30 uur, laat tweeling en manlief achter in bed, schrijf nog wat ideeën uit die ik vannacht kreeg, hoor wat gerommel boven. Adem diep in en focus op wat komen gaat. Havermout, luiers, Dora, oppas, fiets, bestuursvergadering, productiemeeting, repetitie, nieuwe voorstelling, fiets, cappuccino, muziek, programmeur, voicemail-check, rood stoplicht,

22:15 uur. Adem in, email-check, ja het is een lange dag, een drukke week, maand, hectische levensfase. Ik doe mijn dans, het ritme onvoorspelbaar, soms net iets uit balans, tast af, op zoek naar nieuwe grenzen, gewoon uit nieuwsgierigheid en ook een beetje voor het avontuur. Licht uit.

et frisse moed gaan we er weer tegenaan. Deze periode zo aan het begin van het seizoen is toch een beetje anders dan andere jaren. Het is de eerst keer voor mij met BackBone dat ik het zo ervaar, de stoelendans begint spannend te worden. Eens in de vier jaar staat iedereen scherper dan ooit. Yep, de kunstenplanperiode is aangebroken, de trein gaat sneller dan ooit. Iedereen kijkt nog eens goed naar de medepassagiers in de verschillende coupés, hier en daar wordt wat geflirt of flink genegeerd. Dat laatste lijkt nu echter wat moeilijker, het advies van de minister is immers dat samenwerken en talent­ ontwikkeling pijlers zijn waarmee flink kan worden gescoord.

Grappig, die Dora heeft best nuttige tips: ‘Als je ergens wezen moet, kijk dan even goed op de kaart’. De kaart. Het landschap. Kijkend op de kaart van het danslandschap zie ik veel onbenutte kansen voor de ontwikkeling van de dans. Urban en academische dans lijken het gezamenlijke ritme nog niet te hebben gevonden. Als er echt wederzijdse interesse is in elkaar, al is het alleen al om te bezien of ze elkaar kunnen versterken, dan is het de hoogste tijd dat er niet meer om de hete brei heen wordt gedanst. Voor de relevantie van de dans zou het niet gek zijn om onszelf nieuwsgierig te blijven opstellen. Vluchtige ontmoetingen genoeg. Structureel?

oktober 2015 Dans magazine 13


In het project Infinite En Masse studeren amateurs uit zeven steden een aangepaste choreografie van Krisztina de Châtel in. Op drie zaterdagen worden dertien minuten dans aangeleerd, mét stukjes eigen improvisatie.

Infinite Foto Leo van Velzen

Krisztina de Châtel stopt energie in amateurs tekst

Francine van der Wiel

‘D

at is weer týpisch Amsterdam hè, tý-pisch!’ In studio 5 van de Chassé Dance Studio’s windt Krisztina de Châtel (72) zich op. Niet heel erg, maar toch. Zomaar wegblijven van een repetitie, zonder afbellen, dat kán natuurlijk niet. Maar ja, ze werkt voor haar project Infinite En Masse met amateurs... Deze zaterdag zijn welgeteld vijf amateurdanseressen komen opdagen in de mooi verbouwde Amsterdamse Chassékerk. Niet echt en masse dus. Vijf van de oorspronkelijk elf – in de zes andere steden waar de workshop Infinite En Masse ook wordt georganiseerd, is het aantal aanmeldingen aanzienlijk hoger. De Châtel wijt het aan een langere geschiedenis van de dansscholen

14 Dans magazinE oktober 2015

aldaar; de Chassé Dance Studios openden nog niet zo lang geleden de deuren. Voor De Châtel is het werken met nietprofessionele dansers niet nieuw. Om een inkomen te krijgen dat ergens op leek, gaf ze in een ver verleden les aan amateurs. Op

‘Echt een andere ervaring!’ dansacademies werkte zij met studenten en sinds een jaar of tien heeft zij ervaring met totale dansleken: vuilnismannen, brandweerlieden, stratenmakers. Ook met psychiatrische patiënten maakte zij een compleet nieuwe choreografie. Het idee voor dit project werd een paar jaar geleden geboren, toen De Châtel in Utrecht een workshop gaf met materiaal uit een bestaande choreo-

grafie. ‘Uiteraard is met profs werken artistiek bevredigender. Maar energie stoppen in mensen die willen bewegen en daarvan iets meemaken vind ik de moeite waard.’ Herhalen, herhalen, herhalen

Ook al zijn de niveauverschillen tussen de deelneemsters herkenbaar (aan de snelheid van oppikken, aan hun vragen, aan de articulatie van hun bewegingen), zo op het eerste oog onderscheidt de amateurworkshop zich niet veel van een repetitie van een professionele groep. Een choreografie instuderen is immers een langdurig spel van voordoen, kijken, vragen, uitleggen, tellen, nadoen en herhalen, herhalen en nog eens herhalen. Dus daar gaan ze weer: armen als gekneveld op de rug, dan weer strak om de eigen schouders geslagen, wringend als om vrij te


Ondersteuning door Fonds voor Cultuurparticipatie

komen, alles in een strak ritme. Hoewel aan dat laatste nog het nodige moet gebeuren, zegt de choreografe. Ze doet nog veel voor, waarna repetitor Ellen Houck en Anna Sara Fierro, een stagiaire van ArtEZ het overnemen. Beiden dansen tijdens de theatertournee in de ‘officiële’ versie van Infinite. ‘De choreografie is er geschikt voor’, legt De Châtel uit, ‘met veel herhaling, rennen en dergelijke. Aanpassen aan telkens een ander aantal dansers is ook goed te doen. Ik denk dat er nu per stad steeds tussen de vijftien en de twintig man meedoen.’ In de zeven steden waar de workshops worden gehouden, voeren de amateurs hun aangepaste choreografie uit op het toneel, voorgaand aan de voorstelling Waltz & Infinite. Zelf delen choreograferen

FOTO Wim Bogerd

Precies dat, het samen toewerken naar een uitvoering in het theater, was voor deelneemsters Lieke en Frédérique een van de belangrijkste redenen zich aan te melden. Voor volwassen amateurs zijn de mogelijkheden daartoe vaak dun gezaaid; de kosten passen vaak niet op de begroting van een ‘gewone’ dansschool. Voor Lieke Kools (25, promovenda Economie in Leiden) speelde ook mee dat zij in Infinite En Masse ook de gelegenheid zou krijgen zelf delen te choreograferen. ‘Het is leuk samen te werken met mensen die echt graag iets willen maken. Dat deed ik vroeger al, met mijn hiphopteam.’ Ook het dansen met een partner is iets wat in gewone lessen nauwelijks gebeurt. ‘En het is natuurlijk leuk om te zien hoe professionals werken. Van Krisztina de Châtel had ik de naam al vaak gehoord, en ik heb ook dingen van haar gezien; ik ben wel een dansbezoeker. Je merkt bij haar dat ze weet wat ze wil, snel schakelt en goed ziet wat wij aankunnen.’ Op zichzelf, zegt ze, is alles goed te onthouden, maar nu ze bijna acht van de dertien minuten van de aangepaste choreografie in de benen hebben, begint het

Programmacoördinator Willemijn in ’t Veld: ‘Het Fonds Cultuurparticipatie wil vernieuwing in de amateurkunstbeoefening stimuleren en dit plan geeft een mooie impuls aan de amateurdans. In artistieke zin, maar ook bijvoorbeeld omdat er in dit project ruimte is voor improvisatie, wat mij een interessante ervaring voor amateurs lijkt, best spannend. Amateurs krijgen niet vaak de gelegenheid werk van dit niveau in te studeren en het valt te waarderen dat iemand als Krisztina aandacht heeft voor amateurdansers. We hopen met dit soort projecten een sterkere aansluiting tot stand komt tussen amateurdansscholen en hedendaagse dans. Belangrijke pluspunten voor ons zijn het landelijke bereik, en dat het niet alleen studiowerk is, maar ook in de theaters te zien zal zijn. Actieve dansbeoefening is voor het fonds natuurlijk het belangrijkste, maar dat is wel een mooi extraatje.’

zwaarder te worden. ‘Qua uithoudingsvermogen, en het strak krijgen van de bewegingen valt ook niet mee.’ Idioot moeilijke muziek

Lastig, en dus interessant aan het project, is het tellen van de muziek; een compositie van Astor Piazzolla, gespeeld door violist Gidon Kremer en deels bewerkt door Han Otten, die de vioolklanken laat vervormen tot schurende en gillende geluiden. ‘Idioot moeilijk’, noemt De Châtel de telling. Dat bevestigt Frédérique Wolbert (23), pas afgestudeerd als ontwikkelingspsycholoog. Net als Lieke is zij al jaren een verwoed dans­amateur in diverse stijlen. ‘Het is andere muziek dan waar ik ooit op heb gedanst, de compositie geeft je weinig houvast. Ik heb alles al heel behoorlijk in mijn hoofd, maar ik ga wel vragen of iemand een filmpje maakt, zodat ik het thuis nog eens goed kan bekijken. Sowieso is het goed om jezelf te zien.’ Frédérique werkte twee jaar geleden ook al eens aan een project dat de planken op ging; Het Zwanenmeer van Lonneke van Leth. Van Krisztina de Châtel had ze nog nooit gehoord. ‘Maar toen ik haar opzocht op internet, sprak het me wel heel erg aan.’

Gevorderden en Draufgängers

‘Zo dames, wordt het al wat?’, vraagt De Châtel na een kwartiertje waarin de workshopdeelnemers met elkaar wat duetwerk hebben geïmproviseerd. Het ziet er niet kinderachtig uit, wat niet hoeft te verbazen, met naast Lieke en Frédérique een studente dansdocent, een therapeute Mensendieck en een docente ‘Indian martial arts’ – echte bewegers kortom. Hun arbeid wordt met vereende krachten ‘schoongemaakt’ en ingepast in de choreografie. Het werk vordert in een opmerkelijk vlot tempo. Dat is ook wel nodig: in drie workshops van drie uur moeten dertien minuten worden ingestudeerd. Een zeker niveau is wel vereist om de workshop te kunnen volgen. In principe stond die open voor alle niveaus, maar het werktempo is meer afgestemd op gevorderden en de echte Draufgängers. In Amsterdam bleek één deelnemer technisch te zwak. ‘Maar die heb ik niet weggestuurd’, aldus De Châtel, ‘zij is zelf weggebleven.’ Ze heeft er geen moeite mee haar choreografie over te brengen op niet-professionele dansers. Inspannender is het wel, vindt ze, maar de choreografe, repetitor Ellen en Anna Sara, die af en toe als een soort dance captain de workshoppers aanvoert, zijn goed op elkaar ingespeeld, zoals ook Lieke en Frédérique opmerkten. ‘Ze hebben aan één woord van Krisztina genoeg, dan weten ze precies hoe zij de beweging wil’, aldus Lieke. Dat ‘hoe’ is volgens Judith Eeftink (20) hetgeen waarmee de workshop zich onderscheidt van doordeweekse lessen op een willekeurige dansschool. Judith volgt een opleiding tot dansdocent en zal in de toekomst zelf manieren moeten vinden om haar lessen boeiend te maken. ‘In een gewone dansles ligt de nadruk vooral op de bewegingen zelf, de techniek. Hier gaat het ook over intentie, de bedoeling van de beweging. Het is echt een andere ervaring.’ Voor Judith betekent de workshop ook in aanraking komen met een stuk geschiedenis – zij kende Krisztina de Châtel vooral van het vak danshistorie en de films die daarbij werden vertoond. In het theater had ze de choreografieën nooit gezien. ‘Ik vind het heel bijzonder nu zelf te kunnen beleven hoe die bewegingstaal voelt. Dat is het: een beleving.’ Waltz & Infinite van Krisztina de Châtel reist tot en met 17 december door het land, met in de ‘workshopsteden’ vooraf een optreden van de dansamateurs in Infinite En Masse. Speeldata: www.kdechatel.com oktober 2015 Dans magazine 15


I’M HERE & Álbum Familiar

connyjanssendanst.nl twee parels uit het oeuvre van conny janssen op tournee in één programma livemuziek van beppe costa & filmbeelden van carel van hees nov ’15 t/m feb ’16 in maar liefst 38 theaters, dus ook bij u in de buurt!


5 vragen aan Shailesh Bahoran

FOTO Melanie van der Mee

Spiritualiteit en Hollandse nuchterheid

Afgelopen twee jaar maakte hiphopper Shailesh Bahoran (Illusionary Rockaz Crew) ondersteund door Korzo een reeks voorstellingen over de zoektocht naar zijn Surinaams-Hindoestaanse achtergrond. De laatste daarvan, Lalla Rookh, is dit najaar tijdens het India Dans Festival te zien en gaat met DansClick op tournee.

I

tekst

uit te lichten, te weten waar je vandaan komt. Het betekent een verrijking voor mij als persoon en als danser. Maar uiteindelijk zijn we allemaal één.’

Lisa Reinheimer

n 1863 werd de slavernij in Suriname afgeschaft. In 1873 kwam het eerste Britse schip, de Lalla Rookh, van India naar Suriname. Met aan boord 399 Hindoestanen die als contractarbeiders, ‘de nieuwe slaven’, op de plantages gingen wer­ ken. Waarom vind je het belangrijk om nu dit verhaal te vertellen?

Tussen twee werelden. Je werd geboren in het Nickerie District in Suriname, waar vooral veel Hindoestanen wonen. En op je derde verhuisde je met je ouders naar Nederland, waar je opgroeide…

‘Ik weet dat ik een echte Nederlander ben, ik denk dat ik daar mijn nuchtere kant van heb. Tegelijkertijd weet ik dat ik door mijn Hindoestaanse roots, mijn spirituele en mystieke deel, de dingen anders kan en durf te bekijken. Ik vind het, nu ik dit onderzoek heb gedaan, belangrijk om je achtergrond

‘Toen ik als hiphopper begon, zeiden mensen vaak dat ik mijn Hindoestaanse achtergrond zo mooi en goed in mijn moves verwerkte. Dat triggerde mij. Ik vond het interessant, want waarom vonden zij dat? In eerste instantie wilde ik met breaken laten zien dat juist dít mijn cultuur is. Dans vormde mij, ik leerde discipline en beter communiceren. Door de feedback die ik kreeg, ben ik mijn achtergrond gaan onderzoeken. Films, muziek, dans, religie, ik wilde alles FOTO’S Robert Benschop

‘Het is niet alleen een stuk historie dat drie continenten aangaat, maar het is onderdeel van de geschiedenissen van India, Suriname en Nederland. Het heeft veel wonden achtergelaten binnen de Surinaams-Hindoestaanse gemeenschap. De noodzaak die de oudere generatie voelt om onze cultuur te behouden, wordt door de jongere generatie opgevat als conservatief. Door het onderzoek naar mijn roots kwam ik erachter dat veel van het leed en verdriet word weggestopt, wat voor een moeilijke communicatie tussen de verschillende generaties zorgt.’

Je zegt dat het onderzoek naar je roots je sterker heeft gemaakt als persoon en danser.

weten. Het gaf mij zoveel helderheid over mijn achtergrond, ik begreep ineens waar bepaalde zaken vandaan kwamen. Ik ontwikkelde als persoon. Dat samen maakt mij een betere danser en een sterker persoon.’ Van het battle-circuit naar het theatercircuit…

‘Tja, niks mis met alle showcases en battles, dat doe ik ook nu nog met veel plezier. Maar met een voorstelling kun je echt een verhaal vertellen, een andere kant laten zien. De battles zijn vooral stoer, echt een show off.’ Wat wil je overbrengen met Lalla Rookh?

‘Lalla Rookh staat symbool voor elke boot die onder valse voorwendselen vanuit Azië naar een ander continent is gevaren. Ik heb bewust gekozen om dit verhaal abstract te houden in dans en muziek. De cast bestaat naast drie Hindoestaanse dansers uit een Indonesische, een Molukse en een Marokkaanse danser. Ook hun culturele geschiedenis, die veel raakvlakken heeft met de mijne, heb ik verwerkt in Lalla Rookh. Ik hoop een jonge generatie via mijn (westerse) passie voor hiphop te interesseren in hun eigen cultuur.’ Lalla Rookh is tijdens het India Dans Festival op 28 oktober in Korzo Den Haag en op 29 oktober in Stadsschouwburg Utrecht te zien. Samen met het dansstuk (d)elusive minds van Fernando Hernando Magadan, reist Lalla Rookh t/m 28 november met DansClick 17 door Nederland.

www.korzo.nl, www.indiadansfestival.nl

oktober 2015 Dans magazine 17


Haschoema FOTO Diana Blok

danshuizen voor ogen hebben. Een rondreizend festival dat de kijker en de ontdekkende choreografen met elkaar in dialoog brengt. Hoewel dit misschien niet zo sexy klinkt, vraag je je af hoe ze dit dan doen. Kristin de Groot is artistiek leider van Dansateliers Rotterdam, een van de vijf danshuizen. In haar stad gaat het festival van start. ‘Het publiek denkt nu dat hedendaagse dans geen toegankelijke kunstvorm is. Wij zijn het daarmee niet eens, maar we willen wel een manier bedenken waardoor men het als toegankelijker gaat ervaren. Niet alleen willen we dat het werk bekeken wordt, maar ook dat het binnenkomt.’ Dans proeven

Moving Futures #2 Een nieuw concept slaat aan. Vorig jaar deed het festival nog zes plaatsen aan, nu zijn dat er tien. Op 29 oktober trapt de tweede editie van het hedendaags dansfestival Moving Futures af in Rotterdam, met onder andere SENSES van Loïc Perela en Haschoema van Mouna Laroussi. Werken die je vooral naast elkaar moet gaan zien.

18 Dans magazinE oktober 2015

tekst

Charlotte Schultz

M

oving Futures lijkt op het eerste gezicht een verzamelnaam voor hedendaagse dansvoorstellingen van jonge talenvolle choreografen die wel al naam hebben gemaakt binnen de danswereld, maar nog onbekend zijn voor het grote publiek. Maar er zit meer achter. Achter Moving Futures staan vijf danshuizen uit verschillende provincies van Nederland. Een generatie dansmakers bijeenbrengen die zich bewust zijn van hun omgeving, nadenken over context en publiek en organisch verbindingen leggen met de samenleving, dat is wat deze

Tijdens het festival kan drie of vier dagen lang worden geproefd van hedendaagse dans die normaal gesproken niet in de theaters staat. Dansvoorstellingen, workshops of een film. Je kunt pakketjes maken over verschillende dagen heen of je ziet verschillende dingen op dezelfde dag. Of je spreekt een choreograaf als Mouna Laroussi, omdat zij alles wil weten over jouw kijkervaring. Een unieke manier om eens rond te snuffelen bij de potentiele grote namen van de toekomst. Dansmakers Amsterdam, Dans­ate­ liers, DansBrabant, Generale Oost en Random Collision hebben ieder hun eigen stijl, een eigenheid die je terugziet in het werk van de jonge choreografen onder hun dak. Bij de een is dans een medium om een actueel verhaal te vertellen. Bij de ander komt de verbinding van beweging met de menselijke persoonlijkheid regelmatig terug. Dansateliers brengt onder meer makers voort die op zoek zijn naar de essentie van beweging. Daaronder valt het minimalistische en tegelijk complexe werk SENSES van Loïc Perela. Cooling down

In SENSES werkt Loïc Perela met het idee dat we te snel leven om de wereld echt te ervaren. We rennen van de ene afspraak naar de andere, tijd om om je heen te kijken is er niet. Met zijn hedendaagse dansvoorstelling neemt Perela het publiek mee in een fysieke cooling down. ‘Het was een belangrijk moment voor mezelf om te ervaren hoe het is om echt te ruiken, proeven,


SENSES FOTO’S Charlotte Brand

horen, voelen en zien. Ik observeerde dat dit dingen zijn die je juist mens maken.’ Perela merkt op dat hij ondanks dat niet per se vindt dat de huidige snelle manier van leven slecht is. Maar via de dansers wil hij met SENSES het publiek zelf heel even deze vertraging van de wereld laten ervaren. Om deze sensatie ook werkelijk voor elkaar te krijgen, werkte Perela tijdens het maakproces met verschillende groepen mensen in bewegingslessen. Amateurdansers en niet-dansers liet hij met bewegingen reageren op prikkels uit de omgeving, om uit te vinden wat natuurlijke reacties zijn. De van oorsprong klassiek getrainde choreograaf wil bewegingen simplificeren, tot de kern komen. ‘Iets creëren dat ook voor anderen herkenbaar is. Natuurlijk is dit voor iedereen weer anders, maar toch ontdek je wat natuurlijke en niet complexe bewegingen zijn.’ Perela werd zich er bijvoorbeeld tijdens het werken met blinde mensen van bewust dat aanraking in onze maatschappij sterk verbonden is met betekenis. ‘Normaal gesproken kom je niet zo dichtbij iemand zonder dat je een reden hebt voor deze intimiteit. Blinde mensen komen dichtbij omdat ze willen weten wie ze voor zich hebben. Dit is een heel ander perspectief dan we gewend zijn. Een die ik wilde verwerken in SENSES.’ Bespreekbaar maken

Waar de meeste makers uit het Moving Futures-programma een

opleiding volgden aan een dansacademie, trainde Mouna Laroussi vanaf haar veertiende iedere week bij diverse dansscholen en instituten. Ze schoolde zich in hiphopstijlen, moderne dans, ballet, jazz en buikdans. Bij Dansmakers in AmsterdamNoord vertelt de half Marokkaanse cross-over dansmaker en danseres over haar achtergrond. ‘Ik kom uit het commerciële circuit, waar ik me beperkte tot het maken van choreografieën en het dansen in shows. Toen ik bij Danstheater Aya kwam, liet artistiek leider Wies Bloemen mij een nieuwe wereld zien, waarin dans gecombineerd werd met tekst. Ik vond dit zeer interessant, een verrijking.’ Samen met invloeden uit andere dansstijlen, zie je dit terug in haar werk. In Haschoema, dat ‘schaam je’ betekent in het Marokkaans, gaat Laroussi in op de beknellende sociale controle in de Marokkaanse gemeenschap en de invloed die dit heeft op vrouwen. ´Meisjes en vrouwen worden nog altijd beperkt in hun doen en laten.’ Als het aan haar ligt dan verandert dit zo snel mogelijk. Door van Haschoema een voorstelling te maken voor zowel theaterbezoekers met een Nederlandse als Marokkaanse achtergrond, wil Laroussi het onderwerp bespreekbaar maken. De voorstelling is een onderzoek, bestaande uit meerdere fases, naar hoe het lichaam reageert onder de druk van sociale controle en wat dit met de dansers doet.

Sensualiteit

De choreografe laat me tot slot een stukje film van een repetitie voor Haschoema zien. Blote kuiten schuren dwingend en tegelijkertijd sensueel langs elkaar heen. ‘Ik vind de sensualiteit van een stuk huid mooi. De voorstelling begint met het beeld van een krachtige blote rug. Het hoofd en de armen zitten in de schaduw. Door de bewegingen vervormt de rug. Hierin komt het contrast terug tussen het Arabisch gesluierde en de open houding in Nederland’, zegt Laroussi. ´Ik wil niet provoceren. Kan mijn vader hier naar komen kijken, dat is mijn maatstaf. Dat Oost en West elkaar ontmoeten, dat is de essentie.’ Moving Futures is van 29 oktober t/m 1 november te zien in de Rotterdamse Schouwburg en Dansateliers Rotterdam. Hierna reist het festival door naar Maastricht, Amsterdam, Arnhem, Tilburg, Utrecht, Drachten, Nijmegen, Den Bosch en Breda. Tijdens het festival bezoek je perfor­ mances, workshops en interventies. Met premières van The Fool van Connor Schumacher, NOVEMBER van Roser López Espinosa, Yonder van Jasper van Luijk en The Free Builders van Ido Batash. En werk van Arno Schuitemaker, Mouna Laroussi, Lana Čoporda, Marie Goeminne, Hilde Elbers, Cecilia Moisio, Katja Heitmann, Fernando Belfiore en Loïc Perela. www.movingfutures.nl

oktober 2015 Dans magazine 19


TOURNEE T/M JANUARI 2016 WWW.AYA.NL

Solo EuritmiE WErkplaatS Van pop tot performance 7 x zelfstandig creëren met persoonlijke begeleiding

Chantal Heijdeman www.uiteigenbeweging.org

A E R I A L S I L K

Creation • Performance • Advice Artist(s) • Acts • Workshops

www.AerialArt.nl

info@AerialArt.nl • 06 34004484

20 Dans magazinE oktober 2015

Juliette van Lelieveld www.euritmie-atelier.nl


Wie voeling heeft met zijn roots, kan overal wonen. Dat is de strekking van de nieuwe (jeugd)voorstelling van het Internationaal Danstheater Kymani. tekst

FOTO Sebastiaan Peelen

Kymani: overal thuis! Frenk Klein Arfman

E

en thema dat plots wel zeer actueel is nu vluchtelingen met duizenden tegelijk Europa binnenstromen. Hun kinderen zullen later mogelijk ook op zoek gaan naar de eigen cultuur. Jan Linkens, choreograaf van Kymani en artistiek directeur van het IDT, had dit echter niet voor ogen toen hij de voorstelling bedacht. ‘Mijn basisidee was een jeugdvoorstelling te maken waarbij ik de dramaturgie samen met de dansers wilde uitwerken. Het leek me mooi het verhaal te laten handelen over een jongen die na zijn adoptie opgroeide in een ander land. Hij voelt zich daar prettig, denkt dat hij erbij hoort, maar mist toch iets.’ In de schoolklas van Kymani laten de leerlingen allemaal een stukje van hun eigen cultuur zien en horen. Soms denkt de jongen daarin iets te herkennen, ook omdat hij zoekt naar iets wat hij immers niet kent. Maar pas als hij Afrikaanse trommels hoort, voelt hij zijn eigen roots, letterlijk. ‘Elke cultuur heeft zijn eigen ritme. Kymani herkent ‘zijn’ ritme. Omdat hij dat ooit onbewust in zijn jeugd in zich heeft opgeslagen.’

Verschillende culturen

Emotie en ritme

De talking drums worden tijdens de voorstelling bespeeld door de Senegalezen Moussé Pathé M’baye en Pape Seck. Zij zijn beide griot. Dat zijn dichters, muzikanten en ‘verhalenvertellers’ die bij veel West-Afrikaanse stammen de geschiedenis en tradities bewaren. ‘Zij geven de verhalen binnen een stam door. Vaak begeleiden ze zich hierbij op talking drums. Ik heb eerder met hen gewerkt bij de voorstelling Zonnekoningen.’ Ondanks dat Linkens de voorstelling niet bedacht met de huidige gebeurtenissen in gedachten, ziet hij uiteraard de raakvlakken. ‘Maar dit is iets wat eigenlijk altijd wel speelt. Het gaat over je identiteit, en hoe je die kunt behouden. Met dans kan je bijna

geen politiek statement maken, als je dat al zou willen. Daarvoor heb je toch het woord nodig. Met bewegingen een statement maken is moeilijk. Dans is meer emotie en ritme. We hebben de landen die voorkomen in Kymani ook geen naam gegeven, maar een kleur. Met de bedoeling dat ieder kan voelen wat hij wil voelen bij een ritme, een dans. In de voorstelling komen vele soorten dans voorbij. Moderne dans, overgoten met allerlei invloeden van werelddans. De stijlen, kenmerken, ritmes en de vorm geven inzicht in de verschillende culturen.’

Kymani zal in verschillende formats worden opgevoerd. Zo zijn er voorstellingen die vooraf gegaan worden door een drumworkshop. Maar er is ook een voorstelling waar leerlingen met docenten vooraf al een eigen bijdrage leren. Tijdens de opvoering zullen ze zelf participeren. Iedereen kan zijn eigen interpretatie geven aan Kymani. Zo hebben leden van de cast er zelf een eigen gevoel bij. Volgens de Belgische danseres Mathilde Van de Wiele gaat het over ‘ergens bij willen horen’. De in Taiwan geboren en in Amerika en Indonesië opgegroeide William Lü: ‘Voor mij gaat het over de ontdekking dat je bij verschillende culturen hoort. En dat dit goed voelt.’ Terwijl het voor Patrick Radu, afkomstig uit Duitsland en geboren uit Roemeense ouders, gaat ‘over het zoeken naar identiteit’. Linkens: ‘Ik denk dat het heel belangrijk is je eigen cultuur te ontdekken. Als je daar verbonden mee bent, dan ben je overal thuis en kan je dus overal werken en wonen.’ Kymani gaat 25 oktober in première in de Meervaart in Amsterdam en gaat daarna op tournee. Speellijst: www.intdanstheater.net

oktober 2015 Dans magazine 21


De virtuositeit van imperfectie

Kunst of participatie? Op 28 november organiseren Holland Dance en het LKCA in Den Haag tijdens DanceAble een symposium over innovatieve projecten, werkwijzen en best practices rondom inclusiedans. Daarbij is aandacht voor artistieke én voor maatschappelijke doelen. Drie choreografen die bijdragen aan het programma vertellen over hun ervaringen in dit spanningsveld. tekst

Jolanda Keurentjes

K

unst en participatie. Een actueel thema, dat in verschillende kringen discussie oproept. Ligt de nadruk op participatie en maatschappelijke doelstellingen, dan rijst de vraag of kunst alleen nog middel is en de artistieke kwaliteit er eigenlijk weinig toe doet. Staat de kunst voorop, is er dan nog wel een maatschappelijke meerwaarde? Wies Rosenboom, hoofd cultuurparticipatie bij het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA) herkent het spanningsveld: ‘Wij vinden het belangrijk om kunst te verbinden met de samenleving. Het is een uitdaging om te zorgen dat er echt een gelijkwaardige verbinding ontstaat. Ik denk dat het mogelijk is, omdat kunst juist vanuit de artistieke kwaliteit iets kan betekenen.’

het werken met mensen met een beperking één van haar activiteiten. ‘Die dansers lokken mij zo uit mijn kot, duwen mij om oplossingen te vinden die er zeker zijn!’ Danser en choreografe Nienke Reehorst schaart zich achter de benadering vanuit verschillende vaardigheden. Zij benadrukt dat alle mensen verschillend zijn en waakt voor stigmatisering. ‘Iedereen heeft potentieel en beperkingen, talenten en handicaps. Mensen met Downsyndroom zijn ook niet allemaal hetzelfde. Het gaat niet om ‘ik’ en ‘jij’, maar om ‘wij’. Een fantastisch voorbeeld hiervan vind ik het project Compass van Sadler’s Wells, dat honderd verschillende mensen in beweging bracht.’ Reehorst geeft tijdens DanceAble een bewegingsworkshop samen met acteurs van het Turnhoutse Theater Stap. Stap is een full time theatergroep van Dagcentrum Kasteel, waar

Inclusie

Dansers van Theater Stap

Holland Dance heeft in DanceAble voor een specifieke insteek gekozen. Het driedaags evenement wil de bewustwording rond inclusiedans en de empowerment van dansers met een beperking een impuls geven. In bestaande en nieuw te maken voorstellingen is sprake van ‘mixed abilities’: dansers mét en zónder een beperking. Goele van Dijck, een van de makers van de voorstelling Pitstop, beschouwt dit voor haar werk als een principiële keuze. ‘Ik ga uit van dans en zoek daarbij de mensen die ik nodig heb. Dansers met een beperking zijn een van de vele soorten dansers die er zijn.’ Voor choreografe Van Dijck begon het twintig jaar geleden met een cursus van Adam Benjamin, de medeoprichter van Candoco en wegbereider op dit terrein. Sindsdien is

FOTO Ruben Swannet

22 Dans magazinE oktober 2015

Reehorst ad interim artistiek directeur is. Joop Oonk, choreografe en lid van de denktank van DanceAble, vindt het woord ‘inclusiedans’ te passief voor wat zij doet. Zij hanteert liever de Engelse term integrated dance, ‘geïntegreerde dans’. ‘Bij inclusiedans lijkt het net of er iets ‘excluded’ is, wat er nu weer bij moet.‘ Oonk heeft een eigen dansgroep, Misiconi, en werkte als assistentchoreograaf bij Stopgap Dance Company in Guildford. In Vlaanderen is de term ‘sociaal-artistiek’ gangbaar, maar dat ervaren de choreografen als een beperkend stempel, evenals ‘community art’ in Nederland. Gelijkwaardigheid

De gelijkwaardige verbinding die Rosen­ boom vanuit het LKCA beoogt, is voor de drie ondervraagden op een natuurlijke manier verankerd in hun werkwijze. Bij het maken van voorstellingen gaan zij uit van de mensen die ze voor zich hebben. Zij zijn allen geschoold in het werken met mensen met een beperking. En of er nu gewerkt wordt in een centrum voor dagbesteding, met een eigen dansgroep of op projectbasis met zelfgekozen dansers, de voorstellingen moeten goed zijn. Reehorst: ‘Het begint met een integere


Joop Oonk (links) met Enya Staver FOTO Danielle Reizevoort

vraagstelling en de juiste intentie. Dan kijk ik wat zich ontrolt en wat dat betekent. Je moet altijd kritisch kijken of het resultaat het niveau heeft om in een theater te tonen. Het werk moet kwalitatief resoneren in mensen die het meemaken. Het moet hen fysiek, mentaal en emotioneel verder brengen dan het dagelijkse hier en nu. Om de emancipatie van personen met een handicap te bevorderen moet je goede stukken laten zien.’ Zij werkte samen met Sidi Larbi Cherkaoui aan de zeer succesvolle voorstelling Ook, die bijna acht jaar internationaal te zien was. Ze erkent dat het feit dat Cherkaoui een dergelijke voorstelling maakte goed is geweest voor een positieve beeldvorming. Ook ging uit van de specifieke motorische vaardigheden en de esthetiek van de tien spelers van Theater Stap. ‘Het is belangrijk dat het potentieel van diversiteit aan bod kan komen. Het gaat bij ons om de virtuositeit van diversiteit, zelfs de virtuositeit van imperfectie, in tegenstelling tot het klassiek ballet waar perfectie wordt opgelegd.’ Het maken van een voorstelling stelt dansers met een beperking voor de nodige uitdagingen. Goele van Dijck: ‘Deze dansers zijn niet getraind op een academie. Bovendien vraag ik hen om hun beperking niet te verbergen, en op een podium - met een lichaam dat vaak niet goed werkt - iets te vertellen. Zij botsen constant tegen hun grenzen, zowel fysiek als mentaal. Maar het is niet zo dat ik mijn eisen lager stel, omdat ik met mensen met een beperking werk. Mijn doel is het maken van kunst met men-

sen die zin hebben om te dansen. Zij moeten net als andere dansers open staan voor mijn werkwijze.’ Perceptie

De choreografen vinden dat er op het terrein van bewustwording en professionalisering nog veel moet gebeuren. Goele van Dijck: ‘Een voorstelling met dansers met een beperking heeft een andere impact op de kijker. Die dansers kunnen ongelooflijk veel, ze hebben andere bewegingsmogelijkheden. Maar de moeite die het hen kost, is schokkend voor een publiek. Het zet de deur naar reflectie open. Het confronteert de kijker met zichzelf, zijn eigen leven en hoe hij dingen doet.’ Ze heeft ervaren dat het moeilijk is regulier theaterpubliek te trekken. De voorstelling Pitstop richt zich op een breed publiek. Het gaat nadrukkelijk niet over ‘het gehandicapt zijn’. Iedereen kent momenten van herijking zoals tijdens een pitstop, of je lichaam nu perfect gesmeerd loopt of niet. Publiek kijkt vaak met een bepaalde blik, die van de goede bedoelingen. ‘Je doet heel goed werk, zeggen ze dan,’ vertelt Van Dijck. ‘In Nederland zijn de reacties extremer dan in Engeland, daar zijn ze al meer gewend,’ aldus Joop Oonk. ‘Je kunt bewustwording niet afdwingen,’ vindt Nienke Reehorst. ‘Met hoeveel vakmanschap de dansers er ook aan gewerkt hebben, het komt aan op de perceptie van de kijker.’

een beperking deel uitmaken van reguliere dansgezelschappen. Oonk gelooft dat zij nooit helemaal geaccepteerd zullen worden. ‘Het begint al vóór de geboorte: baby’s worden in de baarmoeder getest om te zien of zij ‘normaal’ zijn. In het onderwijs worden er aparte clusters ontworpen als leerkrachten moeite hebben met kinderen met een beperking. Van mensen met alleen een fysieke beperking denken anderen vaak dat ze ook geestelijk beperkt zijn. Je moet constant aantonen dat je er wel toe doet.’ Oonk heeft dit zelf ervaren; zij heeft een zus met Downsyndroom. ‘Ik hoop dat mensen meer open-minded worden. Door alle bezuinigingen lijkt dans alleen nog maar serieus genomen te worden als het commercieel is of als het in de zorg in te zetten is. Dit werk vraagt een lange adem en een goede training, in een omgeving met vakkrachten.’ De ontwikkelingen in Duitsland, GrootBrittannië en Vlaanderen zijn verder dan in Nederland. Waar hier vooral Adriaan Luteijn en hopelijk vanaf november ook Min Hee Bervoets baanbrekend werk verrichten, heeft Vlaanderen bekende choreografen als Platel, Vandekeybus en Cherkaoui. Van Dijck: ‘In Vlaanderen werken we in de professionele dans meer vanuit improvisatie. In Nederland is uiterlijke vorm en techniek belangrijker. Hoewel er meer belangstelling komt bij professionele choreografen, zal het nog lang de ingang vinden via het amateurdansveld.‘ Kunst om de kunst, absoluut. Kunst met een meerwaarde voor de participanten: natuurlijk! Het pijnpunt bij inclusiedans ligt veel meer op het gebied van de maatschappelijke acceptatie. Meer informatie Festival en symposium DanceAble 27 t/m 29 november in Den Haag www.holland-dance.com > voorstellingen > DanceAble Meer over de verbinding tussen kunst en maatschappij: www.lkca.nl > actieve cultuurparticipatie Goele van Dijck: www.natgras.be Joop Oonk / Misiconi: www.misiconidance.nl Nienke Reehorst / Theater Stap: www.stap.be Candoco: www.candoco.co.uk Video Compass: www.sadlerswells.com/ screen/video/1716844604001#

Professioneel

Van Dijck hoopt dat op een dag dansers met oktober 2015 Dans magazine 23


Win kaarten!

Speciaal voor abonnees van Dans Magazine

Voor Manger van Boris Charmatz

Dans Magazine geeft 25 kaarten (t.w.v. € 32,90, 1 entreekaart p.p.) weg voor de imposante voorstelling Manger van Boris Charmatz, één van de hotste namen in de moderne dans! Deze voorstelling vindt plaats op 9 december in het Chassé Theater in Breda.

In het imposante groeps­ werk Manger van topcho­ reogrwaaf Boris Charmatz treffen wij veertien dansers die onophoudelijk eten. Gaandeweg ontstaan patronen, een zekere har­ monie zelfs, een hint van sensualiteit. Manger is een rake verbeelding van het wezen van consumeren; het innemen van een sub­ stantie en hem laten ver­ dwijnen. De wereld tot je nemen en hem doorslikken.

Wat moet je doen?

Ga naar www.dansmagazine.nl/wedstrijd en vul het formulier in! Doe dit vóór 17 november. Let op: deze winactie is alleen voor (proef) abonnees van Dans Magazine

Ben je nog geen abonnee?

Deze actie geldt natuurlijk ook voor nieuwe (proef)abonnees. Meld je snel aan via www.dansmagazine.nl/­abonnement en profiteer van korting én cadeaus, onder meer een kortingsbon voor danskleding van Studio Parrady (www.parrady.nl).

Noteer de datum vast in je agenda! Manger van Boris Charmatz, woensdag 9 december 2015 in het Chassé Theater in Breda.

Winnaars ontvangen automatisch bericht van Chassé Theater. Over de uitslag wordt niet gecorrespondeerd.

www.dansmagazine.nl/wedstrijd

24 Dans magazinE oktober 2015


26 Fontys Dance Academy

27 Fontys Academie

33 Aventus

34 Rijn IJssel

38 Hogeschool Leiden

39 Zuyd Hogeschool

28 De Theaterschool

29 Dance in Art

Dans Magazine opleidingen Special 40 Song & Dance Academie

41 ROC van Amsterdam

30 MBO Dans Goes

31 Codarts Rotterdam

32 D'drive

35 Parts

36 Koninklijk Conservatorium

37 Utrechtse Dansacademie

42 Danshuis Haarlem

43 ROC Midden Nederland

44 Nova College

Dansen als toekomst Eén ding is duidelijk geworden door alle dans- en talentenshows op tv: je wint niet zomaar. Natuurlijk is talent belangrijk, maar minstens even belangrijk is het dat je al de nodige ervaring hebt opgedaan en dat je allerlei dansworkshops of -trainingen hebt gevolgd. Wil je van dansen ook je beroep maken, dan is daar meer voor nodig. Dan kun je het beste een professionele dansopleiding gaan doen. Daarvoor bestaan in Nederland en België tal van mogelijkheden. Van vooropleidingen en mbo opleidingen tot hbo dansacademies.

In deze opleidingenspecial presenteert een twintigtal opleidingen zich. Met elk hun eigen specialiteit en aandachtspunten. Als je volgend jaar wilt gaan beginnen, is het goed om je nu vast te oriënteren. Welke opleiding past het best bij jou? Wat je je allereerst moet afvragen, is wat voor danser je worden wilt. Houd je van klassiek ballet of moderne dans? Van hiphop, creatieve – of showdans? En wil je op het podium schitteren of zie je een toekomst voor jezelf als dansmaker, dansdocent of dansthe-

Ik ben Alex Ismailov, ik ben 20 jaar en ik zit nu in het 2e jaar van de dansopleiding. Het eerste jaar heb ik opnieuw gedaan, want ik wilde graag de 3-jarige artiestenopleiding doen. Bovendien zit ik nu met meer jongens in de klas dan eerst. Toen ik met de opleiding begon, wilde ik vooral urban doen. Daar krijgen we wel workshops in, maar het is geen vast vak op het rooster. De basis van deze opleiding is klassiek. Ik leer nu hoe belangrijk dat is voor je toekomst; een degelijke klassieke scholing staat goed op je cv. Modern, werelddans en jazz zijn ook belangrijke vakken in deze opleiding.

novacollege.nl/dans

rapeut? Het ene sluit het andere niet uit, misschien ontdek je al lerende en doende jouw sterke kant. In de danswereld is er veel competitie. Maar een voordeel van danser zijn, is dat je overal aan de slag kunt. Want dans is een internationale taal. Nederlandse dansers en artiesten danDesen sfeer met op school is goed, ookver onder de de grenzen succes tot over studenten onderling. Docenten kennen je en het werk van Nederlandse choreopersoonlijk en helpen je als je ergens mee zit.grafen Je moet erwordt wel helemaal voor gaan, opgevoerd. wereldwijd anders red je het niet. Ja ik vind het wel zwaar, maar ik zou niet anders willen.

Joost Groeneboer,

Wilhoofdredacteur je een dag met mij meelopen op Dans Magazine de dansopleiding? Kijk op Facebook Nova College Dans en Theater!

Volg je hart


S pecial

dansopleidingen

Dance Academy An extraordinary place for distinctive people

FOTO Amat Bolsius

Fontys School of Fine and Performing Arts Fontys Dance Academy educates strong and creative dancers who are not afraid to be artistically diffe­ rent. Our students are not your regular, standardised beings, but personalities who know their own minds. And we take notice of each and every one of them. Our students are acknowledged throughout the world. They possess that slightly different approach, something which makes us really proud.

Our approach

Open Days

We strive for excellence. You are challenged by outstanding training programmes, dance techniques and performances. You yourself are the creator and performer of your work. We believe in multiplicity, we are always searching for dancers with a distinctive style of their own and from a wide variety of backgrounds. Fontys Dance Academy offers an audacious English speaking programme within a congenial and people-oriented environment. We share our location with the complete spectrum of arts studies.

Sat. 21 november 2015 9.30 – 14.30 Sun. 24 january 2016 10.00 – 14.30

International programme

Auditions

Check fontys.edu/danceacademy

You already have the talent it takes; we help you to evolve into that contemporary, internationally-oriented, creative dance artist. You are trained to become a Bachelor of Dance. The main programmes are Theatre Dance Performance and Choreography. The first one has two branches of training: Dance Theatre/Modern and Contemporary Urban. The programme Contemporary Urban is unexampled. We started this branch because dancers who have also fully mastered ‘urban skills’ are increasingly in high demand. Fontys Dance Academy is your starting point for a route towards an international network. We introduce you to visiting teachers and choreographers. On top of that, every year students get the chance to participate in outstanding dance festivals such as Deltebre Dansa in Spain, Summer Dance Forever in Amsterdam and Nederlandse Dansdagen. Career opportunities

School of Fine and Performing Arts

Fontys Dance Academy Zwijsenplein 1 5038 TZ Tilburg

26 opleidingenspecial Dans magazinE

FHKdanceacademy@fontys.nl T 08850 78888 www.fontys.edu/danceacademy

The working field is perpetually looking for strong personalities who are apt at adding something to the creative process. As dancers and/or choreographers, our students find their ways in the international field of activity. Various alumni have already worked with companies/choreographers the likes of Eastman/Sidi Larbi Cherkaoui, Jan Fabre, Ann Van Den Broek, T.R.A.S.H, LeineRoebana Les Ballets C de la B, Sascha Waltz, Mor Shani, et cetera.


S pecial

dansopleidingen

Fontys Academie voor Danseducatie Je bent gek op dansen en wilt die passie overbrengen op anderen. De Fontys Academie voor Danseducatie is dan jouw place-to-be. Wij leiden je op tot docent dans, dansmaker en performer. Daarmee kun je aan de slag als vakdocent, consulent, educatiemedewer­ ker, kunstvakdocent, docent CKV op het voortgezet onderwijs, performer bij educatieve gezelschappen of als onderwijsontwikkelaar. Een studie met heel veel mogelijkheden dus.

FOTO Noortje van Gestel

Fontys Hogeschool voor de Kunsten

Dit maakt onze opleiding uniek

De Fontys Academie voor Danseducatie werkt met arrangementen om je alle facetten van zowel dans als het docentschap te leren. Een docent dans moet van vele markten thuis zijn. Zowel lichamelijk als op persoonlijk vlak groei je en blijf je in beweging. Niet voor niets is onze slogan ‘Altijd in beweging’. Wij integreren theorie met praktijk. Deze werkwijze is uniek en kun je met eigen ogen ervaren tijdens bijvoorbeeld onze meeloopdagen.

‘Altijd in beweging’

Onze opleiding

Je technisch dansniveau hoeft niet perfect te zijn. Wat we vooral zoeken in onze studenten is leerbaarheid, leergierigheid en nieuwsgierigheid. Ervarend leren staat hoog in het vaandel: je hebt dus niet alleen les op de academie, maar neemt ook deel aan onderwijsprojecten in het werkveld. We laten studenten uit verschillende jaren samenwerken om met en van elkaar te leren. Wij bieden de kwaliteit van een topopleiding, want dat predicaat ontvingen we (Keuzegids HBO 2016)!

AUDITIEDATA/ MEELOOPDAGEN

Open Dagen

Zaterdag 21 november 9.30 – 14.30 uur Zondag 24 januari 10.00 – 14.30 uur

Kijk op fontys.nl/danseducatie

Het werkveld

Met ons diploma op zak kun je eigenlijk overal terecht. De deuren staan voor je open in het regulier onderwijs, de kunsteducatie, de amateurkunst of community-art. We richten ons steeds meer op de internationale wereld en dat merk je als student al tijdens je stages en projecten. Sommige studenten blijven niet onopgemerkt na hun opleiding. Denk dan aan Nana van Moergestel, oprichter en artistiek leider van het Bredase educatieve dansgezelschap Dansnest, Helma Melis met haar gezelschap LaMelis en Peggy Olislaegers, directeur Nederlandse Dansdagen. Voorbeelden oud-studenten die altijd in beweging zijn gebleven. Net als wij. Ben jij ook zo? Dan leren we je graag kennen.

Fontys Academie voor Danseducatie Zwijsenplein 1 5038 TZ Tilburg

FHKdanseducatie@fontys.nl T 08850 78888 www.fontys.nl/danseducatie

opleidingenspecial Dans magazinE 27


S pecial

dansopleidingen

Dansopleidingen van de Theaterschool Foto Eddi de Bie (Urban Contemporary-JMD)

voor danskunstenaars van morgen Een breed scala aan opleidingen

Binnen de Theaterschool kun je kiezen uit een breed scala van opleidingen voor dansers, choreografen en dansmakers/docenten. Onze opleidingen beslaan alle mogelijke hedendaagse en academische dansstijlen, van hip-hop tot klassiek ballet en van community-dansprojecten tot dans-performance. De dansopleidingen van de Theaterschool zijn: • • • • • • •

Nationale Balletacademie Moderne Theaterdans Urban Contemporary (JMD) SNDO –School for New Dance Development Docent Dans Amsterdam Master of Choreography 5 o’clock class – vooropleiding hedendaagse dans

Foto Nellie de Boer (SNDO)

Danskunstenaars van morgen

Het ontwikkelen van uitzonderlijk danstalent staat centraal op de Theaterschool. Wij zoeken technisch talent maar ook kritisch en gedreven talent, betrokken bij de wereld om je heen. Naast je technische ontwikkeling besteden we ook aandacht aan ondernemendheid en werken we samen met de top van het werkveld. Zo kunnen wij jou een toekomstgerichte opleiding bieden. De beste faciliteiten

Je ontwikkelt je aan de Theaterschool tot een eigenzinnige en zelfstandige danskunstenaar. Alle voorzieningen zijn aanwezig om jouw artistieke ambities te verwezenlijken, in professioneel ingerichte studio’s en compleet geoutilleerde zalen. Durf jij het aan om van dansen je beroep te maken?

Kom naar een van onze open dagen:

• 7 november 2015 – Nationale Balletacademie • 16 januari 2016 – Maak kennis met alle opleidingen van de Theaterschool

de Theaterschool

28 opleidingenspecial Dans magazinE

Jodenbreestraat 3 1011 NG Amsterdam www.theaterschool.nl

‘Als ik terugkijk op de eerste twee jaar van de oplei­ ding, zie ik dat ik in het begin heel onzeker was maar langzamerhand groeide. Dankzij de opleiding ben ik veel zelfbewuster geworden: ik weet nu wie ik ben, wat mijn kwaliteiten zijn als mens, als performer en wat ik kan neerzetten als maker. Ik begon als een jon­ gen en eindig als een man.’ Sedrig Verwoert, afgestudeerd aan Urban Contemporary (JMD) in 2015, winnaar Eurovision Young Dancers 2013


S pecial

dansopleidingen

Dance in Art Wat is de essentie van jullie aanpak?

Dance in Art (DiA), is een private opleiding voor dans-, kunst en performance training. De dansstudenten van DiA ondergaan een interdisciplinaire aanpak. Het is belangrijk dat de dansers zich breed ontwikkelen. Het werken met verschillende kunstvormen vindt plaats binnen de context van de dans en wordt zichtbaar in de vorm van kunstprojecten en voorstellingen. Er ontstaat een nieuwe dynamiek, energie en de mogelijkheden zijn eindeloos.

DiA is the key to your professional future!

Wat is jullie specialisme?

DiA’s specialisme is om het beste in de dansers naar boven te halen door middel van technieklessen, persoonlijke aandacht, performance-ervaring en auditietraining. Dit alles om de dansers in opleiding en net afgestudeerde dansers te ondersteunen bij het opzetten van een professionele carrière. Om een brug te slaan tussen de dansopleiding en het werkveld werken de studenten en de professionele dansers van de DiA Junior Company nauw samen.

Open dagen 5 februari 2016 18 maart 2016 15 april 2016

Wat leren leerlingen op de opleiding, hoe daag je ze uit?

De DiA opleiding is gericht op intensieve techniektraining, individuele coaching, movement-study, compositie en choreografie, aangevuld met lessen zoals o.a. conceptuele kunst, bewegingstaal versus beeldtaal, bewegingstaal versus literatuur, kunstgeschiedenis, kunstmanagement en auditietraining. De dansers komen uit allerlei delen van de wereld en vormen samen een groep met uiteenlopende culturele en artistieke achtergronden. Het samenwerken met internationale dansers zorgt voor inspiratie, nieuwe creativiteit en biedt veel mogelijkheden voor de ontwikkeling van de dansstudent. DiA heeft programma’s in duur variërend van twaalf weken, een jaar tot drie jaar. Wat zijn de carrière kansen van je leerlingen?

DiA richt zich op het perfectioneren van de danskunst en de techniek van jonge studenten als een formule voor de toekomstige beroepspraktijk. DiA biedt een ideaal platform voor de toekomstige dansers, dansdocenten en getalenteerde jonge choreografen om voldoende kennis op te doen voor de toekomst. Onze alumni komen terecht bij gerenommeerde dansopleidingen, productiehuizen en dansgezelschappen in binnen- en buitenland. Op welke quote over de opleiding ben je trots?

Dance in Art (DiA), is een private opleiding voor dans-, kunst en performance training met de volgende richtingen: • Professional Dance Course Uitvoerend Modern Ballet en Moderne dans (3 jaar) • Mentorship Program & Dance Research Program (3 maanden, 6 maanden en 1 jaar) • Choreographic Research Program (1 jaar) • DiA Junior Company (1 jaar) • Preparatie voor Bachelor Dans en Docent opleiding (3 maanden, 6 maanden en 1 jaar)

Dance in Art Energieplein 2 2031 TC Haarlem, NL info@danceinart.nl Website: www.danceinart.nl

“Dance in Art is warm, creative, young, dynamic and organic.” (Malika Berney, danser Mentorship Programma)

oktober 2015 Dans magazine 29


S pecial

dansopleidingen

MBO Dans Goes Wat is de essentie van de aanpak?

Bij Mbo Dans Goes is elke student anders, heeft zijn of haar eigen unieke danskwaliteiten en dat vinden wij juist te gek! Onze aanpak kenmerkt zich door onze focus op de unieke danskwaliteiten van elke student, kleinschalig onderwijs

mee te geven aan lichaamsbewustzijn, danskennis, zelfvertrouwen en enthousiasme, dat zij elk op hun eigen manier een weg vinden in de professionele danswereld.

en energieke en deskundige docenten uit het internationale werkveld. Ons onderwijs is gericht op een sterke (dans technische) basis en wij vinden de persoonlijke ontwikkeling van de studenten heel belangrijk. Wij willen niet een “standaard” mbo dans student afleveren, maar hopen de studenten zoveel

*bij voldoende aanmeldingen

Open dagen

Vrijdag 15 januari 2016 van 18.00 tot 21.00 uur Zaterdag 16 Januari 2016 van 10.00 tot 13.00 uur

audities

Zaterdag 19 maart 2016 Zaterdag 21 mei 2016

foto Hugo Janssen

Vanaf september 2016 in Goes én/of Breda*

Wat is jullie specialisme?

De opleiding is gebaseerd op 3 pijlers, die iedereen volgt: Uitvoerend Danser, Dans docent, Dans ondernemer. De eerste twee jaren zijn basisjaren en volgen onze studenten alle dansvakken; moderne dans, hedendaags, hiphop new style, klassiek ballet en jazz dans. Daarna worden moderne dans en hedendaagse dans de twee basisvakken. Vervolgens stellen studenten hun eigen danspakket samen: klassiek ballet, jazz, hiphop new style en/of fusion. Uiteraard volgen ze ook vakken als didaktiek, anatomie, dansgeschiedenis, sociale vaardigheden, Nederlands, Engels, rekenen, minionderneming en evenement management. Wat maakt jullie opleiding bijzonder?

Wij bieden een veilige omgeving waar studenten zich volop kunnen ontwikkelen tot de dansprofessional die zij kunnen en willen zijn, in welk werkveld; uitvoerend of docerend en welke stijl dan ook. Ook bieden wij een verkort traject, MBO Dans +, aan voor zeer getalenteerde studenten, die minimaal een havodiploma hebben en al een buitengewoon dansniveau hebben. Moderne dans en hedendaagse dans zijn belangrijke vakken maar…..wij bieden als enige in Nederland ook de streetdance lesgevers-opleiding van Steeve Austin aan! Naast dat je leert lesgeven in verschillende dansstijlen, kun je bij ons ook het certificaat behalen van de streetdance lesgevers-opleiding. Deze opleiding wordt ook opengesteld voor externen uit het danswerkveld. Kijk voor meer informatie op onze site! Wat zijn de carrière kansen van je studenten?

GOES

MBO DANS www.mbodansgoes.nl

MBO DANS GOES Zwembadweg 1 Goes T 0113-558600 info@mbodansgoes.nl www.mbodansgoes.nl

30 opleidingenspecial Dans magazinE

Heeft u vragen naar aanleiding van dit artikel? Bel of mail dan met Marcia Smeding, artistiek leider MBO Dans Goes, te bereiken via msmeding@scalda.nl, T 0113-558600.

Onze alumni doen het goed: 32% stroomt door naar HBO, 37% gaat lesgeven, 11% wordt uitvoerend danser. Tot nu toe is 100% van de oud-studenten, die auditie hebben gedaan bij HBO Dans opleidingen ook aangenomen! Daar zijn we erg trots op: Rowan Hoppenbrouwers heeft het geschopt tot de top 10 van SYTYCD, Spikey Lee Claessens stond in de finale van The Ultimate Dance Battle en Rik Kaijser studeert nu Uitvoerend Dans aan Codarts en stond jongstleden met zijn choreografie in de finale van het vermaarde internationale choreografen concours Hannover!


S pecial

dansopleidingen

De dansopleiding van Codarts Rotterdam “Codarts is a big name,” antwoordt Lea Giamattei (22) op de vraag waarom ze voor haar dansopleiding van Napels naar Rotterdam is verhuisd. En Tom van de Ven (20) – “Ik ben verliefd op hedendaagse dans” – ver­ ruilde z’n geboorteplaats, Tilburg, voor de Maasstad, omdat hij zich wat danstechniek betreft op het hoogst mogelijke niveau wilde laten uitdagen.

‘Codarts is a big name’

“Ook mij ging het vooral om de techniek,” zegt Lea. “Mijn verwachtingen zijn volledig uitgekomen. Zowel de vaste docenten als de vele gastdocenten zijn erg goed; ze maken de best mogelijke danser van me. Het leukst vind ik de vloerwerk-, improvisatie- en balletlessen.” “Wat ook tof is,” zegt Tom: “de school probeert je zo veel mogelijk te laten optreden. Zo dansten we bij de start van het nieuwe culturele seizoen in Museum Boijmans Van Beuningen.” Lea en Tom zijn derdejaarsstudenten en zoals elk jaar gaan die met Talent On The Move op tournee in Nederland. “Daar kijk ik al vanaf het eerste jaar naar uit,” lacht Lea. “Ik ben trots op het repertoire dat we mogen dansen. Bekende choreografen komen naar school om ons hun stukken aan te leren.”

Open dag

zaterdag 12 december 2015

Volgend schooljaar is stagejaar, zegt Tom. Hij wil graag naar een buitenlands gezelschap. “Om nieuwe ervaringen op te doen.” Lea blijft waarschijnlijk in Nederland, misschien ook wel in Rotterdam. Ze houdt van haar huidige woonplaats. “Deze stad heeft alles.” Facts & figures

Codarts is een in het hart van Rotterdam gevestigde internationale hogeschool (met circa 1.000 studenten) die hoogwaardig kunstvakonderwijs aanbiedt op het gebied van muziek, dans en circus. De dansafdeling van Codarts – in 1931 opgericht door Corrie Hartong en Gertrud Leistikow – heeft zich ontwikkeld tot één van de meest vooraanstaande instituten voor eigentijdse dans in Europa. Naast de eigen topdocenten zijn er altijd dansprofessionals uit binnen- en buitenland aan het werk, als gastdocent of choreograaf. Al tijdens hun opleiding doen de studenten ruimschoots podiumervaring op – via voorstellingen in eigen huis, theatertournees en festivals, en via stages bij gerenommeerde gezelschappen. Codarts telt nu ruim 200 dansstudenten in de vakopleidingen (met 30 nationaliteiten) en bijna 200 leerlingen in de vooropleidingen (voor danstalenten vanaf 9 jaar).

Tom van de Ven

Lea Giamattei

Codarts Rotterdam Kruisplein 26 3012 CC Rotterdam 010-2171100 dans@codarts.nl www.codarts.nl

FOTO's marcel van oostrom

opleidingenspecial Dans magazinE 31


S pecial

dansopleidingen

D’drive School voor creatieve industrie & pedagogisch werk Wat is essentie van jullie aanpak

In de opleiding Artiest Dans staat het ontwikkelen van dansvaardigheden centraal. Techniek is daarbij belangrijk, maar niet het uiteindelijke doel. Bij het ontwikkelen van de dansvaardigheden gaat het dus om méér dan techniek alleen. Studenten leren hun verworven technische en artistieke vaardigheden in te zetten op een manier die een commercieel, educatief en of een maatschappelijk nut dient. Wat maakt jullie opleiding dans bijzonder

Dat er ingezet wordt op de brede inzetbaarheid van de cursist. We leiden ze allround op. We bieden verschillende stijlen aan. Ze worden getriggerd zichzelf steeds te vernieuwen en in te spelen op nieuwe trends. Maar niet alleen allround in techniek, ook worden ze getraind in ondernemersvaardigheden, netwerk vaardigheden, lesgeven en in het maken van choreografieën Wat zijn de carrière kansen van je leerlingen

Nadat een student is afgestudeerd, zijn er veel mogelijkheden om aan het werk te gaan. Het werkveld waarin de student werkzaam zal zijn, is dan ook erg breed. In het artistieke veld, bij bijvoorbeeld amateurscholen voor dans. In de sportwereld, bij bijvoorbeeld sportcentra. In het onderwijs, zoals buitenschoolse opvangcentra,

Het aller belangrijkste is ‘liefde voor het vak’

basisscholen, middelbare scholen of onderwijsinstellingen. In de zorgsector en maatschappelijke hoek, bij buurthuizen, bejaardentehuizen of maatschappelijke organisaties. In de entertainmentbranche, bij pretparken, dinnershows, kindermusicals, animatieteams etc. Wat moet je hebben om een goede danser / docent of choreograaf te worden

Open dagen

Vrijdag 29 januari en zaterdag 30 januari 2016

Om dit beroep in te gaan moet je veel

D’drive School voor creatieve industrie & pedagogisch werk

32 opleidingenspecial Dans magazinE

in huis hebben. Ten eerste een sterke techniek en uitstraling. Daarnaast veel doorzettingsvermogen en het aller belangrijkste is ‘liefde voor het vak’

Aanmelden? Meer informatie: Neem contact op met de opleidingscoördinator Marijn Neuman m.neuman@fcroc.nl Of kijk op de website van het Frieslandcollege www.frieslandcollege.nl


S pecial

dansopleidingen

Aventus De School voor Moderne Dans FOTO's Martin Koopman

Een TOPopleiding, dat is de mbo-opleiding aan de School voor Moderne Dans in Zutphen. Dit keurmerk wordt door de Keuzegids gegeven aan opleidingen met de beste beoordelingen. In 2015 heeft Aventus Dans dit speciale kwaliteitszegel gekregen en daar zijn we ongelooflijk trots op!

www.keuzegids.org

Wat is onze focus?

Klassiek Ballet en Moderne Dans zijn de kern van de opleiding Aventus Dans. Wij vinden dat elke danser dit nodig heeft om goed te kunnen worden in zijn of haar vak. Aanvullend krijg je subvakken als Jazz, Urban, Improvisatie, Internationale Dans en Drama. Zo doe je kennis op van verschillende stijlen en dat maakt je meer allround als danser. Daarnaast is jouw groei onze focus. Dit gaat verder dan dans. We geven je handvatten in het lesgeven, ondernemersschap en in de doorstroom naar het hbo-dansvakonderwijs. Aventus Dans biedt dus vele toekomstmogelijkheden. Wat maakt Aventus Dans zo bijzonder?

De opbouw in drie fases maakt onze opleiding zo bijzonder. We beginnen in het eerste jaar met je persoonlijke en technische dansontwikkeling (Fase 1: Ik Dans). Lesgeven aan anderen en didactiek is het accent van het tweede jaar (Fase 2: Jij Danst). En tot slot, in het derde jaar, werk je samen met anderen aan een volledige dansproductie ter afsluiting van je dansopleiding (Fase 3: Wij Dansen). Wat moet je hebben om een goede danser te zijn?

Je moet beschikken over voldoende talent, eigenheid en de bereidheid om hard te werken. Passie voor dans en een flinke dosis discipline met doorzettingsvermogen zijn natuurlijk onmisbaar. Wat is een misverstand over dansopleidingen?

Er wordt onterecht wel eens gedacht dat bij dansopleidingen de nadruk alleen op dans ligt. Naast de danstechnische focus is er juist veel aandacht voor de kennisontwikkeling van de student. Elke mbo-opleiding kent een aantal verplichte theorievakken. Daarbij krijg je als student ook onderwijs in o.a. de volgende dansgerelateerde vakken: Dansgeschiedenis, Anatomie, Fysiologie, Ondernemersvaardigheden en Muziek. Wij scholen dus niet alleen technisch, maar ook fysiek en artistiek in wat er nodig is om een goede danser te worden!

‘Wij scholen niet alleen technisch, maar ook fysiek en artistiek’

Open dagen

Zat. 23 jan. 2016 10.00 - 15.00 uur Wo. 16 maart 2016 16.00 - 21.00 uur

School voor Moderne Dans

www.aventusdans.nl

Aventus Stationsplein 20 7201 ML Zutphen

T: 0800 - 444 55 55 E: info@aventus.nl I: www.aventus.nl

, De school waar jij t maakt

opleidingenspecial Dans magazinE 33


S pecial

dansopleidingen

De drie dansopleidingen van Rijn IJssel Artiest Dans Show, Artiest Dans Urban en Artiest Dans Fast Track Wat maakt jullie opleidingen bijzonder?

Rijn IJssel Creatieve Industrie biedt naast de eerste urban dansopleiding van Nederland, ook de opleidingen Artiest Dans Show en Artiest Dans Fast Track. Een unieke combinatie voor het MBO. Door de drie verschillende opleidingen kan elk talent zijn specialisatie ontwikkelen en hierin excelleren. Daarnaast hebben al deze opleidingen een internationaal karakter. Een stage op West End in Londen is een vast onderdeel van het programma. Wat leren leerlingen op de opleiding?

Studenten werken in korte periodes naar een eindresultaat toe. Betrokkenheid van het werkveld vinden wij hierin erg belangrijk. De praktijklessen worden onder meer verzorgd door docenten van Studio26 en ArtEZ. Het podium voor creatieve industrie, Studio26, is tegelijkertijd een goede stageplaats, waarbij ze ervaring opdoen in onder andere het instuderen van een showcase voor een evenement en het geven van workshops op middelbare scholen. Behalve een stevige danstechnische basis geven we de studenten ook ondernemerschap mee en vinden

we het belangrijk dat ze als topsporters leren presteren onder druk, onder begeleiding van speciale mindset coaches. Hoe onderscheiden jullie opleidingen zich van elkaar?

Open dagen

donderdag 3 december 2015 van 17.00 tot 20.00 uur vrijdag 22 januari 2016 van 15.00 tot 20.00 uur zaterdag 23 januari 2016 van 10.00 tot 15.00 uur woensdag 23 maart 2016 van 17.00 tot 20.00 uur dinsdag 19 april 2016 van 17.00 tot 20.00 uur

De showopleiding is vooral gericht op dansers die zich breed willen ontwikkelen. Ze krijgen veel techniekvakken, waardoor ze zowel commercieel aan het werk kunnen als kunnen doorstromen naar het HBO. De urbanopleiding is uniek vanwege de combinatie van zowel commerciële als underground urbanstijlen, aangevuld met de ontwikkeling van body awareness door middel van klassieke en moderne danstechnieken. Leerlingen van het VMBO met een 7 als gemiddeld eindcijfer kunnen auditie doen voor de Fast Track. Bij een succesvolle afronding van dit versnelde traject kunnen ze via een assessment doorstromen naar het HBO op ArtEZ. Wat zijn de carrièrekansen van de studenten?

in samenwerking met

Rijn IJssel Artiest Dans Show, Artiest Dans Urban, Artiest Dans Fast Track MBO-HBO, Artiest Musical Meer informatie: www.rijnijssel.nl of stip@rijnijssel.nl T. 0800 – 0200995

34 opleidingenspecial Dans magazinE

Afgestudeerde studenten kunnen in een breed werkveld aan de slag gaan, als uitvoerend danser, choreograaf, docent en ondernemer. Ze zijn in staat hun eigen projecten te organiseren en uit te voeren. Onze studenten zijn terecht gekomen bij dance company Isabelle Beernaert, de Dinnershow van Studio21, dansvoorstelling Blaze of bij het concert van Ladies of Soul. Urban dansers zijn een urban dance crew gestart, waarmee ze onder andere tot de finale kwamen van Holland’s got talent. Tot slot stromen ook veel studenten door naar een HBO-vervolgopleiding in Nederland, maar bijvoorbeeld ook naar Urdang in Londen.


S pecial

dansopleidingen

PARTS wat is essentie van jullie aanpak?

De opleiding in PARTS staat zeer dicht bij de professionele praktijk. PARTS nodigt steeds actieve kunstenaars uit als docent, die ook voor een interessant netwerk voor de studenten zorgen. Bijkomend past PARTS elk jaar zijn programma aan aan de actualiteit van het kunstenveld. Het programma besteedt veel aandacht aan de relatie tussen dans/choreografie en muziek en theater en biedt een sterke theoretische vorming.

Foto Bart Grietens

Performing Arts Research and Training Studios

wat is jullie specialisme?

We hebben er twee: de “Training Cycle” is een geïntegreerde opleiding van drie jaar voor danser én choreograaf. Een danser vandaag is een co-creator die in allerhande soorten situaties zijn creatieve input moet kunnen geven, en dus geschoold moet zijn in improvisatie, compositie en kritische reflectie over zijn tools en positie. We leiden choreografen op wier métier geworteld is in het werken in de studio, op welke manier ze het lichaam en beweging ook willen benaderen. De “Research Studios” is een voortgezette opleiding van twee jaar voor meer ervaren choreografen, met een collectief programma en plaats voor individueel werk, telkens rond een overkoepelend thema. wat moet je hebben om een goede danser te worden?

‘Goesting’ op zijn Vlaams (hoewel de opleiding verder helemaal in het Engels verloopt!). PARTS zoekt naar dansers die klaar zijn om alles wat ze geleerd hebben in vraag te stellen, die zich voor 100% willen engageren op het fysieke en het creatieve niveau, die open staan voor het onbekende. wat maakt jullie opleiding bijzonder?

Studeren aan PARTS is een bijzonder intense ervaring. PARTS is een kleinschalige en onafhankelijke school in Brussel, een van de Europese hotspots voor hedendaagse dans in Europa. De opleiding wordt slechts om de 3 jaar opgestart, met een bijzonder internationale groep studenten en docenten.

Open dagen & audities

wat zijn de carrière kansen van je leerlingen?

Het professionele dansveld is competitief en nomadisch, waarin onze ex-studenten zich goed thuisvoelen; ze zijn actief in grote en kleine gezelschappen en doorkruisen Europa (en verder!) als danser, choreograaf en lesgever. welke bekende danser heeft jullie opleiding gevolgd?

Aleš Čuček (Pina Bausch – Tanztheater Wuppertal), Carlos Garbin (Anne Teresa De Keersmaeker – Rosas), Daniel Linehan (choreograaf), Mette Ingvartsen (choreograaf)

Open dag: Zondag 31 januari 2016 Audities: Training cyclus 2016-2019: preselecties tussen januari en april, in Brussel en op 20 andere plekken in Europa Audities voor de Research Studios 2017-2018: najaar 2016

op welke quote over de opleiding ben je trots?

“PARTS made me believe that anything is possible, given the right amount of dedication and ambition. It continues being a place where the student is inspired by the teacher as much as the teacher is inspired by the student.” (ex-student en docent Salva Sanchis )

P.A.R.T.S. Performing Arts Research and Training Studios Van Volxemlaan 164

1190 Brussel België Tel: (32) (0)2-344 55 98 auditions@parts.be

opleidingenspecial Dans magazinE 35


S pecial

dansopleidingen

FOTO Valerie Harmanus

De Dansvakopleiding Koninklijk Conservatorium Wat is de essentie van jullie aanpak?

De Dansvakopleiding Koninklijk Conservatorium wil “dansers van de toekomst ontwikkelen tot kunstenaars met een creatieve open blik, in combinatie met vakmanschap, passie en ambitie.” (Jan Linkens, directeur Dansvakopleiding) Het dansveld is wereldwijd voortdurend in ontwikkeling en vraagt om zelfbewuste, breed geschoolde dansers die hun vak met overgave en discipline uitoefenen. Dansers die de klassieke techniek beheersen en deze tevens inzetten ten behoeve van hedendaagse dansstijlen technieken en invloeden. Wat is jullie specialisme? Wat leren leerlingen op de opleiding?

Onze studenten trainen dagelijks fulltime in de vakken klassiek ballet, fysieke training en moderne dans. Ook van belang is dat stijlen en visies van belangrijke choreografen goed kunnen worden doorgrond (repertoirekennis) en er geleerd wordt om actief samen te werken met choreografen. Dankzij zijn wereldbefaamde dansers, choreografen en ontwerpers is Nederland toonaangevend op het gebied van de dans. Vanwege de verbondenheid van representanten, o.m. Jiří Kylián, Nils Christe, Hans van Manen, met onze opleiding is het curriculum verrijkt met repertoire van ‘De Nederlandse School’, befaamd om het unieke bewegingsidioom en muzikaliteit. Wat maakt jullie opleiding bijzonder?

Open dag

Zaterdag 16 januari 2016

Leerlingendag

Zondag 29 november 2015

Jongens Dansdag

Floor Eimers, danseres Het Nationale Ballet

Zondag 24 januari 2016

Dansvakopleiding Koninklijk Conservatorium Contact audities: Sacha Steenks, s.steenks@koncon.nl www.koncon.nl/dansvakopleiding

36 opleidingenspecial Dans magazinE

De School voor Jong Talent van het Koninklijk Conservatorium biedt talent de unieke mogelijkheid om de Dansvakopleiding van basisschool t/m hbo bachelor binnen één school te combineren met regulier onderwijs. Ter bevordering van de professionele ontwikkeling van haar studenten werkt de Dansvakopleiding nauw samen met Nederlands Dans Theater. Dit seizoen vindt voor de derde keer de Young Talent Performance (25 t/m 27 november 2015) plaats. Jonge dansers krijgen de kans om met NDT-choreografen en - assistenten te werken en kennis te maken met het veeleisende repertoire en de professionele werkwijze van Nederlands Dans Theater. ‘Voor mij is de Dansvak­opleiding Koninklijk Conservatorium hét pad naar een mooie, bijzondere toekomst als danser’ Ster Slijkhuis - stage NDT2 Welke bekende danser heeft jullie opleiding gevolgd?

Enkele alumni van de Dansvakopleiding: Boris de Leeuw, Cora Kroese, Floor Eimers, Nancy Euverink, Rubi Pronk, Marijn Rademakers, Mara Hulspas, Pascal Schut, Marne van Opstal, Kim van der Put, Reinbert Martijn, Shirley Esseboom, Rachel Beaujean, Jan Linkens.


S pecial

dansopleidingen

Wat is essentie van jullie aanpak?

Wil je van dansen je beroep maken dan is de Utrechtse Dansacademie van MBO Utrecht (UDA) echt iets voor jou. Je wordt door onze vakdocenten breed opgeleid, zodat je als danser, dansdocent of ondernemer in de dans aan de slag kunt. De docenten zijn streng, maar tips komen bij ons altijd vanuit een warm hart. Zo leer je omgaan met opbouwende kritiek en ben je na je opleiding goed voorbereid op het pittige karakter van de danswereld. Met een diploma van de Utrechtse Dansacademie kun je gaan lesgeven aan verschillende doelgroepen, weet hoe je een eigen dansschool of dansgroep opzet of kun je verder studeren aan een hbo-dansopleiding naar keuze. Wat is jullie specialisme?

Je vakkenpakket is afgestemd op de gevraagde competenties uit het werkveld. Naast de hoofdvakken klassiek, jazz, modern en urban bieden we beroep specifieke praktijkvakken aan zoals drama, improvisatie, mentaal & fysiek en compositie. Ook vormt het ontwikkelen van ondernemersvaardigheden een belangrijk onderdeel van je opleiding. Verder hebben wij hebben rijk netwerk van dansscholen en choreografen waar je een stage kunt lopen.

FOTO's wiep van apeldoorn

De Utrechtse Dansacademie van MBO Utrecht (UDA)

‘Ik had nooit verwacht dat het fantastisch is om dansdocent te zijn’

Open Huis

Woensdag 9 december 2015 18.00 – 21.00 uur Zaterdag 6 februari 2016 10.00 – 14.00 uur Donderdag 10 maart 2016 18.00 – 21.00 uur Donderdag 21 april 2016 18.00 – 21.00 uur

Wat maakt jullie opleiding bijzonder?

Het familiegevoel! De Utrechtse Dansacademie is bijzonder door de grote betrokkenheid van de docenten bij de studenten en andersom. Je merkt dat iedereen met elkaar meeleeft. Dit familiegevoel zie je terug onder andere terug bij onze tweejaarlijkse voorstellingen.

Bekijk de Academiefilm van 3 minu­ten op ons YouTube-kanaal

Op welke quote over de opleiding ben je trots?

“Ik had nooit verwacht dat het fantastisch is om dansdocent te zijn. Je kunt uit het werken met kinderen zoveel voldoening halen!, ” aldus Rosa Lens die in juli 2014 haar diploma behaalde en nu de hbo-opleiding docent dans bij Codarts in Rotterdam volgt. Wat leren leerlingen op de opleiding?

Bij ons staat persoonlijke ontwikkeling staat centraal. De danswereld vereist een hoge inzet en zelfdiscipline, daarom leer jij bij ons om het maximale uit jezelf te halen. Wij bekijken welke kwaliteiten jij in huis hebt en wat nodig is om deze te verbeteren.

Utrechtse Dansacademie Grebbeberglaan 11 3527 VX Utrecht

Site: utrechtsedansacademie.nl Facebook: facebook.com/utrechtsedansacademie YouTube: youtube.com/dansacademie

opleidingenspecial Dans magazinE 37


S pecial

dansopleidingen

Opleiding docent dans/euritmie Hogeschool Leiden Vrijeschoolonderwijs wordt steeds populairder, ouders van nu kiezen steeds bewuster voor een ander soort onderwijs. Euritmie is een van de vakken die de vrijeschool onderscheidt van andere scholen. Toen Indah (19) een dagje mee kwam lopen op de opleiding voor docent dans/euritmie wist ze dat ze goed zat. Inmiddels zit ze in het 2e jaar van de opleiding. Ze vertelt graag over wat ze leert op de opleiding. Wat houdt de opleiding in?

“Centraal in de opleiding staat de dans: hoe kun je een gedicht of een muziekstuk zo dansen dat een ander het nog beter gaat horen? Daarnaast is er natuurlijk veel aandacht voor de ontwikkeling van het kind, muziektheorie, pedagogiek en zingeving.” Waarom heb je voor deze opleiding gekozen?

“Ik ben aan deze opleiding begonnen omdat ik mijzelf wilde ontwikkelen. Door de kleinschaligheid van de opleiding is er veel ruimte voor persoonlijke begeleiding. Daarnaast was ik ontzettend nieuwsgierig naar wat euritmie nou eigenlijk is. Ondertussen zie ik het als mijn missie om euritmielessen op een leuke en frisse manier aan kinderen te geven.” ‘Het was indrukwekkend om te zien hoe de kunsten van de taal en muziek één kunnen worden met de beweging. Daarbij is het een genot om euritmie te doen. Zowel de kunstzinnige kant als de pedagogi­ sche kant is vertegenwoordigd.’

‘Euritmie is de dans van de toekomst’

Heb je vragen over onze opleiding of wil je de sfeer van onze opleiding komen proeven. Mail voor een afspraak naar Martje Brandsma brandsma.m@hsleiden.nl Kijk ook op http://www.hsleiden.nl/opleiden/ bacheloropleidingen/open-dagen

Open dagen Opleiding Docent Dans/Euritmie Hogeschool Leiden Zernikedreef 11 2333 CK Leiden http://www.hsleiden.nl/docent-danseuritmie T 071 5188900

38 opleidingenspecial Dans magazinE

14 november 2015 23 januari 2016 5 maart 2016 23 april 2016


S pecial

dansopleidingen

Creatieve Therapie Zuyd Hogeschool Dansen is niet alleen mooi en plezierig. Dansen doet veel meer. Als woorden tekort schieten, kun je je uit­ drukken met dans en beweging. Door te bewegen, kom je in contact met je lijf en communiceer je met de omgeving. Je kunt je verhaal vertellen zonder woor­ den. Je kunt dansen dus ook gebruiken om mensen met zichzelf in contact te laten komen en om hen te helpen hun psychische, sociale of fysieke problemen op te lossen of er anders mee om te gaan.

FOTO Amat Bolsius

Meer dan alleen dans ‘Ik heb moeten leren improviseren. Vroeger danste ik vanuit regels en technieken’

Wat doet een dans- en bewegingstherapeut?

Een dans- en bewegingstherapeut is niet gericht op ‘optreden’, maar op cliënten en patiënten. Individueel of in kleine groepen. Anders dan bij danslessen gaat het niet om cliënten iets aan te leren, maar om met hen in interactie te treden en hen door bewegingsexpressie verder te helpen. Jezelf kennen, de ander waarnemen en improviseren zijn daarbij essentieel. Improvisatie

Je leert jezelf kennen in het bewegen en je leert je gedragsmogelijkheden bij dans en beweging uit te breiden en je eigen bewegingservaringen te verdiepen. Met jezelf als basis leer je de beweging van je cliënt waarnemen en analyseren. Met de mogelijkheden en de problemen van de cliënt ga je in dans en beweging zo werken dat er verandering en verdieping komt in de beleving van de cliënt.

Open dagen

Zaterdag 7 november 2015 van 10.00 tot 15.00 uur Zaterdag 23 januari 2016 van 10.00 tot 15.00 uur Zondag 13 maart 2016 van 10.00 tot 15.00 uur

Creatieve therapie

Waar dans- en bewegingstherapie meer is dan alleen dans, is creatieve therapie meer dan alleen danstherapie; wat voor dans en bewegen geldt, geldt op vergelijkbare manieren voor muziek, drama en beeldend vormen. Wat maakt de opleiding bij Zuyd zo uniek?

We leiden zowel dans- en bewegingstherapeuten, therapeuten beeldend vormen, dramatherapeuten als muziektherapeuten op. Het onderwijs is deels gemengd, zodat je ook iets mee van de andere kunstvormen en hun therapeutische kracht. Onze studenten (Nationale Studentenenquête opleiding) en experts (NVAO) zijn erg positief over de opleiding en daar zijn we trots op. Kleinschaligheid en keuzemogelijkheden worden hierbij genoemd. Meer informatie op www.zuyd.nl, maar nog liever hebben we dat je eens komt kijken. Volg ons ook op Facebook.

Creatieve Therapie Zuyd Hogeschool Nieuw Eyckholt 300 6419 DJ Heerlen T +31 (0)45 400 63 62 www.zuyd.nl

opleidingenspecial Dans magazinE 39


S pecial

dansopleidingen

Song & Dance Academie Wat biedt de Song & Dance Academie mij?

Wij zoeken getalenteerde, gemotiveerde en enthousiaste studenten met doorzettingsvermogen

Open dagen & audities 12 november 2015, 22 en 23 januari 2016, 15 maart 2016 en 23 juni 2016

Meeloopdagen Maandag 15 februari 2016 Dinsdag 16 februari 2016 Woensdag 17 februari 2016 Auditie dagen 5 maart 2016 9 april 2016 25 juni 2016

Song & Dance Academie, MBO Dans info@songanddance.nl T. 088 - 850 89 57 www.songanddance.nl

40 opleidingenspecial Dans magazinE

Vooropleiding Dans DIFF Dance Centre, www.diffdancecentre.nl, info@diffdancecentre.nl

In samenwerking met Landstede MBO en DIFF Dance Centre bieden wij de opleiding MBO Dans aan waarin professionals praktijkgerichte lessen in alle stijlen van dans geven. Je werkt niet alleen aan betere dans-skills en een hoger artistiek niveau, maar leert ook alles over choreografie, ondernemersvaardigheden en het geven van dansworkshops. Tijdens je studie leer je diverse dansstromen zodat je allround inzetbaar bent. Na deze opleiding kun je aan de slag in het werkveld of je aanmelden bij een vervolgopleiding. Door de vele extra vakken is MBO Dans de perfecte opleiding om goed voorbereid door te stromen naar het HBO. Waarom een MBO Dans opleiding?

De MBO Dans opleiding is twee jaar geleden ontstaan vanuit de wens van jonge getalenteerde dansers, van de vooropleiding van DIFF Dance Centre, die graag in de regio een gerenommeerde vervolgopleiding willen volgen en zich willen voorbereiden op een HBO opleiding. Song & Dance Academie en Landstede MBO geven hier gehoor aan door de rijkserkende allround vakopleiding op het gebied van dans aan te bieden in Zwolle, Overijssel. MBO Dans is een kleinschalige opleiding waar professionals in dans en entertainment je trainen en coachen. Er is veel aandacht voor persoonlijke ontwikkeling en groei. We kijken ook goed naar je niveau en zorgen voor voldoende uitdaging en begeleiding binnen je opleiding. Waarom zou ik voor deze Academie kiezen?

Wij draaien deze vraag graag om. Waarom zouden onze professionals de komen 3 jaar tijd en energie in jou moeten steken? Het leven van een danser is uitdagend en om je hierop voor te bereiden doorloop je een intensief traject binnen de opleiding. Wij zoeken getalenteerde, gemotiveerde en enthousiaste studenten met doorzettingsvermogen. Dit vak en deze opleiding vragen om inzet, zelfdiscipline en een prestatiegerichte instelling. Herken je jezelf hierin, meldt je dan aan voor een auditieronde via www.songanddance.nl. Of kom naar een open dag of meeloopdag.


S pecial

dansopleidingen

Wat maakt jullie opleiding Dans bijzonder?

Op de opleiding Dans (niveau 4) van het ROC van Amsterdam worden de studenten gestimuleerd om vanuit hun eigen culturele achtergrond te choreograferen. Hierdoor wordt de authenticiteit van hun werk als danser en choreograaf gestimuleerd. Dit is terug te zien in de culturele diversiteit van de opleiding en het grote aantal jongens dat zich bij ons aanmeldt. De ruimte voor eigen inbreng motiveert onze studenten om het beste uit zichzelf te halen waardoor ze zich thuis voelen. De school staat middenin onze culturele hoofdstad Amsterdam en beschikt over professionele dansstudio’s. Er wordt intensief samengewerkt met culturele partners en scholen in binnen- en buitenland. Hierdoor bouw je al tijdens je opleiding een groot netwerk op! Er is veel aandacht voor talentontwikkeling, ondernemerschap en 21-eeuwse vaardigheden. Zo zorgen we voor een vliegende start van jouw creatieve loopbaan!

FOTO Boy Hazes

De opleiding Dans van het ROC van Amsterdam

Wat zijn de carrière kansen van je leerlingen?

De opleiding Dans leidt je op tot dansende dansmaker en workshopdocent. Na je opleiding kun je aan het werk als zelfstandig ondernemende danser, docent of choreograaf. Bijvoorbeeld bij (internationale) dansproducties, festivals, commerciële events en musicals. Je staat als ondernemend creatief talent stevig in je schoenen en bent in staat je eigen werk te creëren en vinden! Wat leren leerlingen op de opleiding, hoe daag je ze uit?

Tijdens de opleiding krijg je les in verschillende dansstijlen, bijvoorbeeld hip-hop, klassiek ballet, jazz en moderne dans. Daarnaast krijg je vakken als didactiek, conditietraining en blessurepreventie. Tijdens de opleiding kies je ook een keuzedeel, bijvoorbeeld ondernemerschap, creatief makerschap of het opzetten van je eigen lespraktijk. Je wordt gestimuleerd om eigen werk te maken en alleen of in groepsverband te presenteren. In projecten wordt volop samengewerkt met het werkveld en de andere Art & Entertainment opleidingen (Theater, Muziek en Music Production). De lessen worden gegeven door een vast team van docenten, aangevuld met gastdocenten en –choreografen die nationaal en internationaal werkzaam zijn in de beroepspraktijk.

‘Onze eindvoorstelling doen we in het De La Mar theater. Daar optreden is een geweldige ervaring. Voor onze voorstelling, ‘Impact’, werden stukken gemaakt door studenten én docenten. Samen hebben we er een top show van gemaakt waar we veel complimenten voor kregen!’ Job Bos en Richella Uhlenkamp, studenten Dans

ART & ENTERTAINMENT DANS

Open dagen

Zaterdag 21 november 2015 van 10.00 – 14.00 uur Donderdag 14 januari 2016 van 16.00 – 20.00 uur Dinsdag 8 maart 2016 van 16.00 – 20.00 uur

Auditiedata:

22-3-2016: 1e ronde voor vooropleiding ANA 23-3-2016: 1e ronde open auditie 12-4-2016: 1e ronde open auditie 20-4-2016: 2e ronde auditie 21-4-2016: 2e ronde auditie Kijk voor meer informatie over de audities op www.artentertainmentcollege.nl

ROC van Amsterdam – MBO College Zuid Europaboulevard 13 1079 PC Amsterdam Meer informatie: www.rocva.nl, T. 0900-9599

opleidingenspecial Dans magazinE 41


S pecial

dansopleidingen

FOTO's Rob Kievits

Vooropleiding Danshuis Haarlem Wat is de essentie van jullie opleiding?

Wij bieden een particuliere Vooropleiding voor kinderen vanaf 8 jaar en jongeren van 12-18 jaar. Het doel is om de leerlingen voor te bereiden op het doen van een auditie voor een binnenschoolse vooropleiding of een dansvakopleiding aan één van de landelijke dansacademies. Wij trekken leerlingen aan uit Haarlem en ruime omgeving, die naast hun eigen basis- of middelbare school, bij ons een intensief dansprogramma volgen. Wat is jullie specialisme?

Wij bieden de studenten wekelijks drie dansstijlen aan: klassiek ballet, moderne dans en improvisatie/compositie. Kinderen die ambitie en talent hebben om een klassieke balletopleiding te gaan volgen, stromen al jong door naar bijvoorbeeld de Nationale Balletacademie, die speciaal een auditie bij Danshuis Haarlem houdt. Voor kinderen die een auditie willen doen voor een binnenschoolse vooropleiding aan bijvoorbeeld Codarts is het wenselijk om naast klassiek ook in moderne dans getraind te zijn. Tijdens de improvisatielessen wordt gewerkt aan de eigenheid van de leerlingen en ontwikkelen ze hun unieke danskunstenaarschap, hun durf om anders te zijn en hun creativiteit. Tijdens de compositielessen maken ze zelf dansen of werken ze met een choreograaf.

Open dag

Zaterdag 16 april 2016, 10.00-14.00 uur Audities: zaterdag 23 april 2016

Wat maakt jullie opleiding bijzonder?

…omdat je meer uit jezelf wilt halen

Het alleen aanbieden van technieklessen vinden wij niet voldoende om jongeren voor te bereiden op een beroep als danskunstenaar. Daarom besteden we ook veel aandacht aan diverse andere facetten van het dansvak, zoals discipline, kennis van je eigen lichaam, doorzettingsvermogen en het omgaan met onzekerheid. Regelmatig voeren we met iedere leerling een persoonlijk gesprek. Juist deze persoonlijke coaching vinden wij essentieel. Verder willen we de ouders goed informeren; over hun dansende kind en ook over de mogelijkheden binnen het dansvak. Wat zijn de carrièrekansen van je leerlingen?

Vooropleiding Danshuis Haarlem Artistiek leidster: Haya Maëla, haya@danshuishaarlem.nl

42 opleidingenspecial Dans magazinE

Adres: Danshuis Haarlem, Gasthuisvest 47, 2011 EV Haarlem 023-5350312 www.danshuishaarlem.nl

In de 8 jaar dat onze opleiding bestaat, hebben al vele leerlingen hun weg naar diverse vervolgopleidingen gevonden in het binnen- en buitenland. Onze leerlingen ervaren de vooropleiding als waardevol, ook als ze uiteindelijk besluiten om niet professioneel verder te gaan met dans. Juist dat onderzoek voor zichzelf, het ‘alles eruit halen wat erin zit’ is voor jongeren een bijzondere ervaring, waar ze hun verdere leven nog veel vruchten van plukken.


S pecial

dansopleidingen

Wat is jullie specialisme?

De studenten krijgen de basics en terminologie van alle Urban stijlen aangeleerd en leren hiermee creatief om te gaan. Je kunt hierbij denken aan Hip-Hop, Popping, Locking maar ook Vogueing, Krump & Experimental. Naast dit alles leiden we de studenten op tot ondernemers in hun vak en leren zij een inkomen te verdienen met hun passie!

FOTO Amber Meerhoff

De Dansopleiding van Creative College

Wat kost een dansopleiding?

Lesgeld (als je ouder dan 18 bent), een standaard laptop en een bescheiden bedrag voor leermiddelen en activiteiten maar vooral bloed, zweet en tranen. Zonder hard werken haal je het niet om aan de top te komen en het moeilijkste, er te blijven. Je zal er altijd werk in moeten blijven stoppen ook na de opleiding. Dat maakt het juist zo leuk, je bent nooit uitgeleerd.

Hard werken, en vooral proberen zoveel mogelijk uit de opleiding te halen qua kennis en netwerk. Welke bekende dansers hebben jullie opleiding gevolgd?

Het duo Kenzo en Shay (bekend van Everybody Dance Now) en Giovani ‘Dimension’ Vreede hebben op onze opleiding gezeten, samen met alle anderen van The Kulture Kids. Verder heeft Gil (So You Think You Can Dance & winnaar wereld finale Juste Debout Experimental) op de opleiding gezeten. Kevin ‘Paradox’ Oelen is vorig jaar afgestudeerd aan De Dansopleiding. Hij was onder andere wereldkampioen Hip-Hop Freestyle.

‘De dansopleiding heeft me de mogelijkheid gegeven een betere versie van mezelf te worden’

FOTO Dauphine Rosalie

Welk advies geef je aankomende studenten vaak?

Open dagen

Open avond: donderdag 7 januari 2016 Open dag: zaterdag 13 februari 2016 Open avond: maandag 7 maart 2016 Open avond: dinsdag 19 april 2016 Open avond: maandag 20 juni 2016

De Dansopleiding

dedansopleiding.nl

Sirainella Frans, afgestudeerd aan De Dansopleiding

opleidingenspecial Dans magazinE 43


MBO OPLEIDING DANSER Audities 22 februari, 4 april en 9 mei 2016 om 18.00 uur Open huis 23 november 2015 en 9 maart 2016 18.00 - 21.00 uur

Ik ben Alex Ismailov, ik ben 20 jaar en ik zit nu in het 2e jaar van de dansopleiding. Het eerste jaar heb ik opnieuw gedaan, want ik wilde graag de 3-jarige artiestenopleiding doen. Bovendien zit ik nu met meer jongens in de klas dan eerst. Toen ik met de opleiding begon, wilde ik vooral urban doen. Daar krijgen we wel workshops in, maar het is geen vast vak op het rooster. De basis van deze opleiding is klassiek. Ik leer nu hoe belangrijk dat is voor je toekomst; een degelijke klassieke scholing staat goed op je cv. Modern, werelddans en jazz zijn ook belangrijke vakken in deze opleiding. De sfeer op school is goed, ook onder de studenten onderling. Docenten kennen je persoonlijk en helpen je als je ergens mee zit. Je moet er wel helemaal voor gaan, anders red je het niet. Ja ik vind het wel zwaar, maar ik zou niet anders willen.

Wil je een dag met mij meelopen op de dansopleiding? Kijk op Facebook Nova College Dans en Theater!

44 Dans magazinE oktober 2015

novacollege.nl/dans

Volg je hart


HET VERHAAL VAN EEN DRUMMER

6+

MET LIVE MUZIEK VAN MOUSSÉ PATHÉ M’BAYE EN PAPE SECK

KYMANI less pain, more pleasure, better performance!

VANAF 26 SEPTEMBER IN NEDERLANDSE EN BELGISCHE THEATERS

Helen de Vries - (Dans) Podotherapeut Gespecialiseerd in voetproblemen bij dansers (b.v. maken van aanpassingen in dansschoenen en spitzen) Spreekuur in Nijmegen en Amsterdam www.bottendaal.com - 024 3241980

PASSION FOR SHARING CULTURES

oktober 2015 Dans magazine 45


rafelranden

Choreograferen met lichaam en stem Is het dans, muziek of stemkunst? Choreograaf en performer Alma Söderberg zoekt de rafelranden op. ‘Ritme is mijn motor.’

tekst

Mirjam van der Linden

D

e vrouw – blond haar, T-shirt, joggingbroek, blote voeten – gaat staan alsof ze een les tai chi begint. Wijdbeens, knieën gebogen, handen op de bovenbenen. Langzaam zakt ze naar beneden, het hoofd eerst, de rug bol. Deze beweging herhaalt ze een paar keer en dan krijgt het beeld er plotseling geluid bij. Eerst alleen een zachte puf en een ver gekreun, maar dan een diep gegrom dat een lijf tussen beest en kerel in veronderstelt. Haar handen hangen inmiddels tussen haar benen en maken een steeds fellere schuifbeweging naar achteren. Een hoogzwangere die haar embryo eruit veegt? Voordat je deze gedachte kunt overpeinzen, transformeert het geveeg in slaan op een denkbeel­ dige trom en volgt er een ingenieuze drumsessie voor handen, voeten en stembanden, die nu een geluid produceren dat niks dierlijks of menselijks meer heeft. Choreograaf en performer Alma Söderberg (32) heeft zich gespecialiseerd in het combineren van beweging en lichaamsgeluid, in de 46 Dans magazinE oktober 2015

hedendaagse dans een niche. Soms zingt ze een heus lied, meestal golft er een stroom woorden, lettergrepen, letters en klanken uit haar mond, tikken en tokkelen haar handen en voeten er lustig op los, en dat alles in verschillende volumes, intona­ ties, tempi en ritmes. Haar nieuwste productie, de solo Nadita, is in oktober te zien in Het Veem Theater in Amsterdam, dat jonge makers als Söderberg productioneel en artistiek ondersteunt. Dansen is ook muziek. Dat was Söderberg, die opgroeide in Zweden, van jongs af duidelijk. ‘Het is vooral mijn fascinatie voor ritmes die me op dat spoor heeft gezet. Als kind tapdanste ik thuis graag, luiste­ rend naar Fred Astaire. Mijn broers drumden, later ging ik op in rap. Op mijn zestiende ben ik naar Sevilla vertrokken om daar flamenco te leren, aan La Escuela de Danza Matilde Coral en bij Alicia Marquez. Later deed ik ook nog workshops in Madrid en Jerez, onder andere bij de moderne flamencodanser Israel Galván, nog steeds mijn idool omdat hij zo standvastig en helder een nieuwe taal aan het ontwikkelen is. Mijn familie heeft altijd een sterke

band met Spanje gehad: we gingen er vaak op vakantie, mijn grootmoeder woonde er in de jaren ’50 en mijn va­der is vertaler van Spaanse poëzie. Niet de klankkleur of de emotie interesseert me in flamenco, maar puur het ritmische aspect. Als flamencodanser ben je percussionist en danser ineen.’ Muzikale flow

Na ruim twee jaar flamencodans en enkele omzwervingen later besluit Söderberg in 2006 choreografie te gaan studeren, in Nederland. Op de School voor Nieuwe Dansontwikkeling (SNDO), waar experiment niet wordt geschuwd, raakt Söderberg echter flink gefrustreerd: ‘Ik wist niet hoe ik mijn flamenco in die context kon inzetten. Muzikaliteit was in die tijd ver te zoeken in de hedendaagse dans, dat wordt nu gelukkig weer beter. Om een uitlaatklep te hebben, ging ik zingen. Dat was de eerste stap die ertoe leidde dat ik mijn stem ging inzetten bij dans.’ Söderberg ontdekt dat gesproken taal in feite ook muziek is; hij zit vol melodie, crescendo’s, diminuendo’s en, kolfje naar Söderbergs hand:


A Talk FOTO Oliver Paul

ritme. ‘Een woord als ‘slow’ kun je spreken, maar ook doen. Geweldig!’ Zo wordt het lichaam met al zijn capaciteiten – bewegen, zingen, praten – haar choreografisch instrument. Cosas, waarmee ze in 2010 afstudeert, wordt Söderbergs signature piece. Alles trekt ze in deze solo uit de kast, zelfs gloedvolle Spaanse zang, zelfs meerdere talen, met als resultaat een bont patchwork van beelden, geluiden en betekenissen. Niet zelden onbegrijpelijk, maar altijd volkomen logisch: een sterk muzikale flow houdt alles bij elkaar. Söderberg: ‘Herkenbaarheid doet er voor mij niet zoveel toe. Mijn leidraad is een gevoel van tijd. Ik wil mezelf verrassen en zorg daarom dat mijn lichaam en stem het overnemen. Het is iets licht mystieks: op een gegeven moment word ik volledig meegesleept door het ritme.’ Hoe minutieus elke stamp en brul op het podium ook vastliggen,

Söderbergs lichaam lijkt inderdaad vaak met haar aan de haal te gaan. Dan is ze tegelijkertijd een stomme film en de explicateur of het orkest bij zo’n stomme film. Het effect is komisch of bevreemdend: soms versterken de bewegingen en geluiden elkaar, soms spreken ze elkaar tegen en soms lijken de geluiden simpelweg niet te passen bij het lichaam dat je ziet. Iets wat in Nadita opspeelt wanneer Söderberg met haar rug naar het publiek toe staat; dan zie je haar de geluiden niet maken en denk je herhaaldelijk dat er een tweede perfor­mer in de ruimte is of een geluids­band. Speelse concentratie

Improvisatie is de basis van waaruit Söderberg creëert. Voor Cosas was dat een vorm van gestuurde improvisatie aan de hand van uit de krant geknipte collages van woorden, zinnen, beelden, letters en witruim-

ten – ‘een treincrash kun je “tekenen” met je lichaam door van de ene naar de andere kant van de ruimte te gaan, eerst langzaam en groots bewegend, dan steeds sneller en smaller.’ Aan het iets latere A Talk, een hilarische en duizelingwekkend snelle conversatie/ dans voor twee vrouwen op stoeltjes (Jolika Sudermann en Söderberg zelf), lag een hele studie naar hoe mensen praten ten grondslag: wat is de melodie van een liefdesverhaal, dansen we anders als we geheimen vertellen dan als we lijstjes maken, et cetera. De collages en studies vormden de ‘partituur’ van de voorstelling. In Nadita, dat ‘klein niets’ betekent, heeft Söderberg alles gestript. ‘Ik wilde zo weinig mogelijk de studio in brengen. Geen research, geen concept, geen uitgeknipte woorden. Mijn methode dit keer: herhaling. Vanaf dag één heb ik gezegd: wat ik nu improviseer, ís Nadita. Elke improvisatiesessie filmde ik. Wat oktober 2015 Dans magazine 47


me bij het terugkijken beviel, hield ik, de rest gooide ik weg. Zo werd het trainen de inhoud van de voorstelling. Keuzes maakte ik op gevoel.’ Om haar lichaam te ‘openen’ gebruikte Söderberg de Feldenkraismethodiek, een soort ‘mindfullness’ in beweging, met veel aandacht voor hoe een beweging in elkaar steekt: ‘Je bent heel geconcentreerd bezig, en daar houd ik van. Vandaar ook dat ik graag solo’s maak.’ Die concentratie gaat paradoxaal genoeg samen met een hoge mate van speelsheid. Wie Söderberg op het toneel vol overgave ziet veranderen in een puffende machine of haar eigen lastige vlieg, ontkomt niet aan het woord kwetsbaarheid. ‘Een van de meest gebruikte woorden om mijn werk te typeren’, aldus de choreograaf. ‘Kinderlijkheid is een belangrijk aspect in mijn choreografieën. Het gaat over naakt durven zijn, zo menselijk mogelijk, zonder je te verschuilen achter een illusie van perfectie. Dat is iets wat

we leerden op de SNDO.’ Hoewel Nadita genoeg aanleiding geeft om erop los te associëren, is het stuk abstracter dan voorheen. ‘Ik heb altijd al de neiging te simplificeren. Hield nooit van te vol. Een vol toneel, volle concepten. Het is iets esthetisch, maar het heeft ook te maken met expressie. Mijn lichaam heeft nu 32 jaar in de wereld meegedraaid en zit barstensvol – met mijn eigen stemgeluiden en bewegingen en met die van mensen die ik heb ontmoet. Hoe simpeler ik werk, hoe meer ruimte er is om dat alles te onthullen. En geloof me: het vereist veel discipline om zo persoonlijk te werken en niet te vervallen in het gemak van een constructie, een bedacht verhaal of thema dat je vervolgens invult of inkleurt.’ Simpel doen

In Nederland is Söderberg, behalve door de performance- en dansfestivals Something Raw en Springdance, nog niet door theater- of muziekprogram-

meurs ontdekt. Jammer, want haar werk is ambachtelijk, origineel en humoristisch. Makkelijk plaatsbare kost is het echter niet. Is het dans? Muziek? Experimentele stemkunst? Söderberg zoekt de rafelranden op. In Idioter (2014) stond ze op het podium (van een galerie) met kunstenaar Henrik Willekens, die ter plekke tekeningen maakte. Landen als België, Frankrijk, Duitsland en Zweden, nemen dit soort avonturen wel gretig af. Söderberg woont en werkt inmiddels in Brussel en Malmö. In Brussel heeft ze subsidie voor Manyone, een mini-organisatie met één betaalde coördinator die voor haar en twee andere kunstenaars werkt. Aan het begin van Nadita zegt ze: ‘Welcome to the thing that I do. Which is not so much a thing. It’s more a do.’ Ze nodigt je uit mee te gaan in een proces, te genieten van de actie. Dat is wat het is. En dat is genoeg. Nadita, 22 t/m 24 oktober, Het Veem Theater, Amsterdam, www.veem.house

Balletboutique De Dansacker www.balletboutique.nl Concept& Direction MANUELA RIVERO

®

INTENSIVE TANGO COURSES IN AMSTERDAM It is more than a Tango lesson... It´s a full experience of fun, passion and culture! www.buenosairestango.nl - info@buenosairestango.nl

48 Dans magazinE oktober 2015


Dansmakers Amsterdam heeft zich geprofileerd als een dansproductiehuis dat gebouwd is op drie pijlers: onderzoek, productie en presentatie. Dankzij een gerenoveerd pand en het gloednieuwe Dansmakers Podium, komt daar als vierde pijler programmering bij. De ambities van artistiek leider Suzy Blok zijn duidelijk. Ze wil van Dansmakers Amsterdam een bruisend danscentrum maken, een podium waar dansliefhebbers en uitvoerenden zichzelf kunnen ontwikkelen en elkaar ontmoeten.

Lisandro Suriel FOTO Diana Blok

Dansmakers Podium tekst

I

Josephine Voets

n het pand aan het IJ in AmsterdamNoord vertelt Suzy Blok over het nieuwe podium en haar toekomstplannen voor Dansmakers Amsterdam.

Ik zie een grote witte hal met een schuiftri­ bune aan de zijkant en een dansvloer in het midden. Dus dit is Dansmakers Podium?

‘Jazeker! We hebben een grote open ruimte gecreëerd met een danspodium dat multifunctioneel inzetbaar is. Zo kunnen we alle kanten op met zowel het publiek als de techniek. Het is een vlakke vloer, zonder black box. Kun je me iets vertellen over de program­ mering?

‘Dansmakers Podium is geen theater. Het is een plek waar dansvoorstellingen plaatsvinden, evenals andere soorten programma’s zoals voor- en nagesprekken, try-outs, work in progress, workshops, lezingen, enzovoort. Zoiets kan nog nergens in Amsterdam. Mijn wens is dat er elk weekend iets op het programma staat. Overigens wil ik geen programmering weghalen bij andere theaters maar juist een breder aanbod bieden aan soorten programma’s, die bovendien allemaal met dans te maken hebben. In die zin onderscheiden we ons van thea­ ters zoals Frascati, Theater Bellevue en

Stadsschouwburg Amsterdam.’ Dat klinkt veelbelovend. Verandert daarmee jullie rol?

‘Nee, die rol verandert niet, er komt alleen iets bij. Sommige acti­viteiten zullen net als voorheen vanuit Dansmakers worden georganiseerd of aangestuurd. Zo ondersteunen we nog steeds jonge makers in hun talentontwikkeling en blijven we onze pijlen richten op onderzoek en innovatie. Met Dansmakers Podium halen we veel meer in huis. Gezelschappen en makers kunnen bijvoorbeeld bij ons hun voorstelling afmonteren of een voorstelling twee weken achter elkaar spelen. Wij stellen onze ruimte hiervoor beschikbaar, maar ook ons netwerk en daarmee de kennis die we in huis hebben. Sommige kennis komt letterlijk bij ons in huis, omdat danscollectief ISH en dansfilmfestival Cinedans eind 2015 hier hun intrek nemen. Dansmakers Podium als ontmoetingsplek voor dansend Amsterdam?

‘Wanneer je plek hebt voor ontmoeting kun je een groter en breder publiek creëren, waardoor er een breder draagvlak komt voor dans. Ik hoop dat er een gevoel van samenhorigheid ontstaat, waardoor Dansmakers Amsterdam als artist driven organisatie dans een stap verder brengt. Dat geldt niet alleen voor de stad Amsterdam, maar ook voor Nederland en

zelfs wereldwijd. Daarnaast richten we ons op verschillende leeftijdsgroepen.’ Het kinderfestival Uit in Noord is zo’n ont­ moeting…

‘Uit in Noord is een samenwerking tussen Stichting JAM en Dansmakers Amsterdam en bestaat al sinds we verhuisd zijn naar Amsterdam-Noord. We hebben samen vijf kindervoorstellingen uitgezocht die tijdens de herfstvakantie (regio midden) bij ons zijn te zien. Vanuit Dansmakers presenteren we Ondersteboven. Gaia Gonelli heeft deze voorstelling bij ons gemaakt in 2014. Het programma bestaat verder uit voorstellingen van plan d- / Andreas Denk, TG Lange Mannen, De Dansers en Hippe Gasten.’ Wanneer wordt Dansmakers Podium in gebruik genomen?

‘Het nieuwe podium is al een paar keer gebruikt. Maar het moet nog wel officieel geopend worden. Van 10 tot en met 13 december vindt het openingsprogramma plaats met regionale, nationale en internationale voorstellingen, workshops, gesprekken en andere activi­teiten. Iedereen is dan welkom om Dansmakers Podium van dichtbij te komen zien en mee te maken.’ Festival Uit in Noord, 19 t/m 23 oktober, www.uitinnoord.nl Dansmakers Amsterdam, www.dansmakers.nl oktober 2015 Dans magazine 49


50 Dans magazinE oktober 2015


Tour de Danse

De Limburgse choreograaf Joost Vrouenraets danste op 20 september van Heerlen naar Maastricht. Fotograaf Ton van Til volgde hem op de motor tijdens zijn theatrale uitputtingsslag.

oktober 2015 Dans magazine 51


Joost Vrouenraets startte zijn dansmarathon om 8.45 uur vanaf de Pancratiuskerk in Heerlen en om circa 16.30 uur arriveerde hij bij Theater aan het Vrijthof in Maastricht. In Valkenburg en in Meerssen was een half uur pauze en ontving hij de nodige verzorging. In totaal heeft hij 27,6 km in 6,5 uur gedanst. Onder de titel KOKORO – Japans voor ‘(de weg van het) hart’ – wilde Vrouenraets de kern van zijn bewegingskunst onder de loep leggen. Die kern bestond uit drie lagen: de wereld als podium, de danser als topatleet en de danser als mystieke strijder.

52 Dans magazinE oktober 2015


oktober 2015 Dans magazine 53


54 Dans magazinE oktober 2015


De route die de choreograaf van het Gotra Ballet aflegde, is een deel van de Romeinse weg, (Via Belgica) tussen Keulen en Boulogne sur Mer. Vrouenraets werd de hele tocht begeleid door slagwerker Wouter Gulikers, die hem aanvuurde vanaf een traditionele paardenkar. Joost Vrouenraets heeft besloten zich te vestigen in Maastricht, omdat hij denkt daar meer kansen te krijgen zijn artistieke loopbaan verder te ontwikkelen. Deze dansmarathon is dus ook een soort symbolische verhuizing van Heerlen naar Maastricht. Maar dan verbeeld in dans.

oktober 2015 Dans magazine 55


ANNE TERESA DE KEERSMAEKER / ROSAS X2 GOLDEN HOURS (AS YOU LIKE IT) de poëzie van Shakespeare op muziek van Brian Eno 21 en 22 oktober        

www.b4balance.nl 06-450 44 450

“ALS LUISTEREN DANSEN WORDT”

Oefentherapie Mensendieck bij dansblessures of preventief <18 jaar vergoed vanuit de basisverzekering, >18 jaar vergoed vanuit de aanvullende verzekering

(De Standaard)

FASE, FOUR MOVEMENTS TO THE MUSIC OF STEVE REICH een klassieker van het eerste uur (1982) 24 oktober

DANCING ON THE EDGE AMSTERDAM

ssba.nl

DEN HAAG UTRECHT ROTTERDAM DANCINGONTHEEDGE.NL

56 Dans magazinE oktober 2015

80x225_anne Teresa de Keersmaker-2.indd 1

17-09-15 16:14

Foto: Aya Musa

4 - 13 NOVEMBER 2015


Conny Janssens portrettengalerij Komend seizoen herneemt Conny Janssen Danst twee bijzondere choreografieën in één programma. In I’M HERE, dat Conny Janssen in 2005 met fotograaf en filmmaker Carel van Hees maakte, zijn tien heel verschillende personages op zoek naar liefde, warmte en erkenning. Ze komen tevoorschijn uit de stad, een dynamische metropool die telkens verandert. Álbum Familiar (2001) is een choreografie voor drie vrouwen en vier mannen die elkaar ontmoeten voor een portrettengalerij. ‘Al bladerend’ komen herinneringen boven, flarden van persoonlijke en familiegeschiedenissen. tekst

Joost Groeneboer Álbum Familiar

FOTO’S Raymond de Vries

Dans Magazine vroeg enkele dansers van Conny Janssen Danst naar hun dierbare jeugdherinneringen en geheime verlangens.

Davide Bellotta (Italië) Mijn mooiste herinnering

‘Ik ben opgegroeid in het dorpje Abruzzo, aan de voet van de 2487 meter hoge Monte Velino in de Italiaanse Apennijnen. Op mijn zevende stelde mijn vader voor om deze berg te beklimmen, een tocht van 7 à 8 uur. Na maanden training met mijn moeder en zussen, was de dag daar. We begonnen aan de beklimming, bereikten de top en ik liet mijn naam achter in een boek dat daarboven lag. Weer thuis sliep ik wel 20 uur. Toen ik wakker werd vroeg ik mijn ouders of we écht de top hadden gehaald, misschien had ik het allemaal wel gedroomd… Mijn vader knikte van ja.

Mariko Shimoda (Japan) Mijn mooiste herinnering

‘Het zondagochtendontbijt! Aangezien mijn ouders altijd druk waren in hun restaurant en ik iedere avond naar de balletschool ging, brachten we nooit tijd met elkaar door. Daarom werd de zondagmorgen vrijgehouden voor een ontbijt buiten de deur. Het stelde misschien weinig voor, maar voor mij waren dit zeer kostbare familiemomenten.’ Mijn diepste verlangen

Hoeveel ik ook van dansen houd, ik geniet er ook van om lekker plat te liggen en niets te doen. Om me te relaxen en mijn rugpijn te

Het bewijs stond immers in het boek: ‘Davide Bellotta, 7 jaar’. Het was een fantastische ervaring, vooral omdat mijn hele familie samenwerkte aan iets wat in mijn ogen onhaalbaar leek.’ Mijn grootste droom

‘Blijven creëren! En de installatie/performance uitvoeren, waar ik momenteel aan werk. Misschien is het mijn droom een artiest te blijven, om samen te werken met mensen die me inspireren en verschillende kunstvormen te onderzoeken waarmee ik mezelf kan uitdrukken.’

verzachten. Soms verlang ik naar een kamer vol matrassen en eucalyptusgeur. Die ruimte mag alleen horizontaal worden gebruikt.’ Mijn grootste droom

‘Ik ontwerp jurken en accessoires in mijn vrije tijd. Na mijn danscarrière wil ik dat graag blijven doen.’ I’M HERE & Álbum Familiar toert van 12 november t/m 27 februari rond. Meer informatie én herinneringen, dromen en verlangens van de dansers vind je op www.connyjanssendanst.nl/voorstelling/ im-here-album-familiar-2

oktober 2015 Dans magazine 57


In dienst van de dans

Podotherapeute Helen de Vries Dans kan je vak zijn zonder dat je ook maar één pas zet of choreografeert. In een interviewserie belicht Dans Magazine bekende en minder bekende ‘dansberoepen’. Wat beweegt mensen in dit werk, hoe zijn ze ertoe gekomen, wat doen ze precies en waar halen zij – bij gebrek aan applaus – voldoening uit? Ditmaal danspodotherapeute Helen de Vries, die onder meer siliconen ortheses voor in spitzen en inlays voor in ‘slappe’ balletschoentjes, salsa- en tangoschoenen maakt. ‘In de sportwereld worden nieuwe hulpmiddelen toegejuicht, in de danswereld is het nog vaak een taboe. Maar minder pijn betekent simpelweg meer plezier en dus mooier dansen.’

tekst

Astrid van Leeuwen

D

ans is, zegt Helen de Vries, beslist geen aangeboren passie. ‘Ik ben totaal niet met dans of kunst in het algemeen opgegroeid.’ En haar besluit om na de havo podotherapie te gaan studeren was ook geen hartstochtelijke keuze. ‘Ik was een ongemotiveerde puber’, zegt De Vries (47) laconiek. ‘Ik vond tennis leuk en was met héél andere dingen bezig dan mijn toekomst. Ik had geen idee! In een voorlichtingsblaadje las ik iets over podotherapie en dacht: oké, laat ik dat maar gaan doen.’ Toch was de keus misschien niet helemáál toevallig: ‘Ik heb wel altijd naar voeten en schoenen gekeken. Zoals andere mensen afgaan op de kleding van iemand, had ik al vrij jong het idee dat ik aan iemands voeten of schoenen kon zien wat voor type mens hij of zij was.’ Maar dat betekende nog niet dat ze van haar opleiding ‘meteen veel energie’ kreeg. ‘Eigenlijk werd ik maar één keer echt getriggerd. Voor het vak biomechanica moest 58 Dans magazinE oktober 2015

ik een mondeling doen op basis van een wetenschappelijk artikel en bij het doorspitten van mappen vol teksten stuitte ik op een onderzoek over de diverse factoren en krachten die bij dans een rol spelen. Dat vond ik buitengewoon interessant.’ Intussen had ze een baantje bemachtigd in een studentencafé in Eindhoven, waar ook kleinschalige optredens plaatsvonden, die zij al gauw mocht programmeren. ‘Ik denk dat ik door die twee dingen bij elkaar op het idee kwam om, na mijn opleiding podotherapie, theater-, film en televisiewetenschappen in Utrecht te gaan doen. Dat vond ik pas écht leuk. Ik kwam vol energie de collegezaal uit met het gevoel werkelijk ‘gevoed’ te zijn. Bij Luuk Utrecht volgde ik ook colleges dansgeschiedenis. Ik zoog alles als een spons op, juist waarschijnlijk omdat ik in mijn jeugd niets hiervan had meegekregen.’ Een vastomlijnd toekomstplan had ze echter nog steeds niet. ‘De podotherapie zag ik aanvankelijk vooral als een manier om geld te verdienen. Ik startte een eigen praktijk in Nijmegen en werkte verder in het Medisch Voet Centrum in de Amsterdamse Pijp. Daarnaast ging ik ook aan de slag in de theatersector. Na mijn studie, tot zo’n twee jaar terug, werkte ik achtereenvolgens onder meer als productiecoördinator bij het Grand Theatre in Groningen en Artisjok 020 in Amsterdam en als programmeur bij Theater LUX in Nijmegen.’ Siliconen orthese

Inmiddels was de podotherapie echter allang geen ‘noodzakelijk kwaad’ meer. Want, zegt De Vries geestdriftig: ‘Zo’n vijftien jaar geleden stuurde mensendiecktherapeute Marleen Grol mij mijn eerste ‘danspatiëntje’: Yukie Spruyt, een leerlinge van de Nationale Balletacademie die, na vervolgopleidingen bij de Martha Graham School en de Alvin Ailey School, nu furore maakt bij een klein dansgezelschap in New York: Awake Dance Theatre. Yukie had veel pijn bij het dansen op spitzen en ik besloot voor haar


FOTO Vera Lebens

een orthese van siliconen voor in de punt van haar spitzen te maken. De zachte silicone vult de ‘loze ruimtes’ voor en rond de tenen op. Zo krijg je een veel betere drukverdeling. Met als gevolg veel minder pijn.’ Bij de pioniers van de Stichting Gezondheidszorg voor Dansers werd de toegevoegde waarde van haar aanpak vrijwel direct herkend. ‘Ik heb ongelooflijk veel te danken aan mensen als Marleen Grol en Boni Rietveld. Ik mocht ook een keer een presentatie voor de leden van de stichting geven. Doodeng vond ik dat als 25-jarige, en ik denk ook dat het vrij knullig moet zijn overgekomen.’ Cultuur van pijn lijden

Sindsdien heeft De Vries ontelbare siliconen ortheses gemaakt voor in spitzen en zo heel wat – met name jonge – danseressen verlost van de allerergste pijn en hoop gegeven op een toekomst in de dans. ‘Tot dan werden eigenlijk alleen vette watten in spitzen gebruikt. De beschermingssleeves waren net in opkomst, maar ook die bieden geen optimale bescherming tegen pijn. Niettemin ondervond ik’, zegt ze, ‘behoorlijk wat weerstand. Sommige balletdocenten hadden volgens mij iets van: ik heb pijn geleden, dus waarom zou dat opeens niet meer nodig zijn. Ik herinner me een repetitor van Introdans die zei: “Als je niet zonder hulpmiddelen op spitzen kunt dansen, moet je het gewoon laten.” Maar het idiote is: haar zoon speelde voetbal bij een eredivisieclub en in het voetbal hebben ze, net als in de schaatswereld, álle mogelijke hulpmiddelen bedacht om sporters sneller, aerodynamischer en pijnlozer te laten presteren. In de dans was de tendens jarenlang, en is helaas vaak nog steeds: pijn hoort erbij. Nou, dat vind ik dus zó’n onzin! Het is een beetje zoals de wijze waarop vrouwen in Nederland dienen te bevallen: die cultuur van pijn lijden.’ Ook krijg De Vries soms de kritiek dat dansers door de

ortheses minder ‘grondcontact’ zouden hebben. ‘Ja, in het voetbal is dat belangrijk’, zegt ze. ‘Veel voetballers dragen opzettelijk té nauwe schoenen om meer contact met de bal te hebben. Maar bij spitzen sta je sowieso al op een héle laag: het papiermarché blokje, de vette watten, de sleeve. Of je die laatste twee nu door een siliconen orthese vervangt, dat maakt geen enkel verschil.’ Salsa- en tangodansers

Wat voor De Vries het belangrijkst is: ‘Ik juich alles toe wat maakt dat dansers comfortabeler kunnen dansen. Want als je min of meer pijnloos danst, dans je blijer. Je hebt meer plezier, voelt je vrijer en dat heeft zijn effect op je prestaties.’ Een strijd voert De Vries echter niet. ‘Dat hoeft niet, dansers komen vanzelf naar mij toe, amateurs en professionals. Er is gelukkig ook al wel het nodige verandert: de Nederlandse Vereniging voor Dans- en Muziekgeneeskunde, waar Boni Rietveld voorzitter van is, Marleen Grol op de AHK, ArtEZ in Arnhem, er zijn tal van mensen en organisaties die baanbrekend werk doen in de dansgezondheidszorg en dat heeft een zeer positieve invloed op de preventie en behandeling van pijn en blessures.’ De Vries’ eigen werk is inmiddels ook flink uitgebreid: de laatste jaren maakt ze ook inlays van kleine elementen, schokdempende stukjes van bijvoorbeeld PPT, een soort polyester, voor onder meer salsa- en tangodansers en voor in ‘slappe’ balletschoentjes. ‘Heel dunne elementjes, waardoor bijvoorbeeld kinderen met platvoeten toch kunnen dansen en morbus server, een hielklacht die vaak voorkomt bij jongetjes tussen de acht en twaalf jaar, veel beter te behandelen is. Door de hiel iets te verhogen ontstaat er minder spanning bij de aanhechting van de achillespees op het hielbeen en dat zorgt voor minder pijnklachten.’ oktober 2015 Dans magazine 59


FOTO's Marthaluz Machado Caicedo

Helen de Vries helpt beginnend danseres Mariví van den Hooff

‘In de danswereld geldt nog té zeer: pijn hoort erbij’ Aandacht voor overbelasting bij dansende kinderen in de groei vindt de Vries uiterst belangrijk. ‘Sommige therapeuten en dansdocenten vinden dat je kindervoeten niet te veel mag ondersteunen omdat de spieren daar lui door zouden worden. Maar ik geloof daar niet in: ja, dat gold vroeger, toen er nog metalen steunzolen gebruikt werden, maar tegenwoordig zijn de technieken en materialen zoveel meer geavanceerd. Kinderen die dansen zijn bovendien vaak urenlang per dag bezig met spierontwikkeling, daar doet wat meer ondersteuning van de voet echt niets aan af. Ook hier geldt: je moet zorgen dat een kind zo min mogelijk pijn heeft. En, in het gewone leven: ik zal kinderen ook nooit pushen om de perfecte orthopedische – en vaak oersaaie – schoen te dragen. Ze mogen van mij gewoon sneakers dragen, met een goede steunzool erin kan dat prima.’ Wereldwijde interesse

Bij de Universiteit Maastricht wordt, in samenwerking met de vooropleiding van ArtEZ in Venlo, momenteel een onderzoek naar de werking van de siliconen ortheses in spitzen van De Vries voorbereid. ‘Ik kijk al jaren uit naar een dergelijk onderzoek, naar het bewijs dat mijn methode werkt. We zijn het inmiddels ook eens over de onderzoeksgroep. Eerder wilden de onderzoekers alle meisjes van de vooropleiding betrekken in het onderzoek, maar ik ben alleen geïnteresseerd in een onderzoek onder meisjes wier pijngrens op een schaal van tien boven de vijf ligt. Voor hen zijn de ortheses immers bedoeld. Zíj hebben er vooral baat bij.’ Inmiddels geeft De Vries ook regelmatig lezingen en presentaties in het buitenland over haar methode en volgde ze onlangs nog een cursus bij The Harkness Center for Dance Injuries in New York, een instituut dat zich fulltime bezighoudt met onderzoek naar gezondheidsproblemen bij dansers. Veel mensen hebben haar de afgelopen jaren ook aangeraden om octrooi aan te vragen voor de siliconen ortheses. ‘Maar dat gaat niet’, zegt ze. ‘De orthese is geen standaardproduct. Elk exemplaar wordt door mij op maat gemaakt. In Engeland is wel een bedrijf dat siliconen verkoopt voor in spitzen, maar dan moet je als danser dus zelf gaan zitten klooien: twee componenten mengen, deze in de spitz doen en dan zorgen dat het materiaal op precies het juiste moment, net voor het gaat uitharden, de vorm van de tenen krijgt.’ Ze beseft dat, wanneer ze haar technieken wereldwijd op de markt zou willen krijgen, ze dat niet in haar eentje voor 60 Dans magazinE oktober 2015

elkaar kan boksen. ‘Er ligt natuurlijk een enorme kans en ik heb voor de productie van balletschoentjes met inlays ook al eens met een Chinees bedrijf om tafel gezeten. Maar daar werd ik niet blij van. Voorlopig houd ik dus liever alles in eigen hand.’ Soms tot ergernis van haar collega’s bij Bottendaal in Nijmegen, de fysiotherapie- en podotherapiemaatschap waar ze mede-eigenaar van is. ‘Dan vragen ze: “Wat nou als je morgen omvalt?” Maar er is nog zó weinig kennis van mijn specialisatie en je moet met zóveel rekening houden: een aanpassing voor een tangoschoen maken is iets totaal anders dan voor een balletschoen. In de reguliere podotherapie wordt momenteel veel gewerkt met 3D-scans, maar ik doe in het geval van dansers nog alles met de hand, want alleen zo krijg je de dunst mogelijke inlays. Daarbij: ik kan mijn werk alleen maar overdragen aan iemand die net zoveel passie voor dans en voor dansers heeft als ik, ongeacht hun leeftijd, talent of dansstijl.’ Want al vindt ze het ‘ook fantastisch’ om voetballers van NEC, hockeyspelers en tennissers te behandelen, ‘mijn grootste liefde is toch het werken met en voor dansers.’ Met je neus erbovenop

Vanuit haar ‘beroepsdeformatie’ gaat ze het liefst naar klassieke balletvoorstellingen, van bijvoorbeeld Het Nationale Ballet. ‘Ik houd van technisch sterke dansers. Het is zo mooi om te zien hoe zij hun bewegingen echt afmaken. Natuurlijk zit ik wel de hele voorstelling naar hun voeten te kijken. Ik vind dat reuze boeiend, je ziet zóveel! Het effect dat de voeten op de rest van het lichaam hebben is enorm.’ Als ‘doorsnee’ dansliefhebster én voormalig theaterprogrammeur ligt haar voorkeur echter meer bij het vlakkevloercircuit. ‘Ik houd ervan wanneer dans dichtbij komt, wanneer je het zweet als het ware kunt voelen. Bovendien houd ik van dans met een rauw randje. Ik ben al jaren fan van Alain Platels Ballets C. de la B., Club Guy & Roni en het Belgische dans- en toneelgezelschap Kopergietery. Die groepen maken zúlke geweldige producties, daar word ik echt blij van.’ ‘Maar’, zegt ze met toch wel enige teleurstelling, ‘het is natuurlijk wel héél jammer dat je bij die vlakkevloervoorstellingen veel minder met je neus op de voeten zit.’ Voor meer info: www.bottendaal.com. Helen de Vries houdt ook spreekuur in Amsterdam. Ook hiervoor kunnen via Bottendaal afspraken worden gemaakt: 024-3241980.


vr 13 en za 14 november, Stadsschouwburg Groningen

Eastman / sidi Larbi ChErkaoui Fractus V

Een van de meest originele hedendaagse choreografen staat zelf op het toneel met vijf dansers vanuit totaal uiteenlopende roots en tradities. meer info en kaarten: ssbg.nl

BALLET & BEWEGING.

LEUSDEN.

II.v.m. .v.m. pensionering hu hhuidige uidi dig Klassiek K la Ballet docent nt : TE T E KOOP OOP DANS D A STUDIO O Email: jobilonka@hetnet.nl Ema nl Tel. T el 033 333-49518988 Mobiel 0623097251 51

oktober 2015 Dans magazine 61

lucida


ISH bestaat vijftien jaar. Oprichter en artistiek leider Marco Gerris blikt terug: ‘Als vierentwintigjarig jongetje in Amsterdam was het een enorme verrassing dat mijn producent geloofde in al mijn wilde plannen, al die dingen die ik wilde met hiphop en skaten en beatboxen.’ Vijftien jaar en vele voorstellingen later, verheugt Gerris zich op maar liefst drie nieuwe shows. tekst

Barend de Voogd

D

e naam van het in 2000 opgerichte theaterdansgezelschap vat de missie in drie letters samen. ‘Het is hoe ik zelf ben. Ik heb mijn hele leven gehoord: ‘Jij bent niet in een hokje te passen. Je bent niet echt een danser, je skate, je speelt ook muziek...’ Toen een Amerikaanse vriend me ‘-ish’ noemde, achtig, begreep ik het. Dit is mijn levensfilosofie: van alles wat, kijk om je heen, neem het beste eruit en maak dat je eigen.’ ISH bracht in de eerste jaren een combinatie van hiphop, skate en martial arts, tegenwoordig worden ook moderne dans en zelfs opera en klassiek ballet in de mix gegooid. Hoe breed kan ISH zijn? ‘ISH kan alle kanten op, zolang je de verschillende werelden maar begrijpt en respecteert. De eerste voorstellingen waren een speeltuin voor mij en mijn vrienden. Dat kwam voort uit al die lolligheden, om het zo maar te zeggen, die we in het Vondelpark uithaalden. Maar op een bepaald moment ben je toe aan wat nieuwere dingen en wat meer gelaagdheid. Zo kwam ik in aanraking met Shakespeare, met opera, met ballet. Eenendertig producties inmiddels, 62 Dans magazinE oktober 2015

de reprises niet meegeteld. Waar komt die enorme energie vandaan? ‘Ik ben ongelofelijk nieuwsgierig. De ene keer kan de inspiratie letterlijk op straat liggen, de andere keer is het een schilderij dat ik zie, dan weer mensen die ik ontmoet. We reizen veel met ISH. Die honger naar het onbekende is altijd gebleven.’

bijna eng hoe harmonieus we werken.’ Er waren in die vijftien jaar ook moeilijke momenten. In 2008 ging het ISH opleidingsinstituut failliet. ‘We hebben in die tijd verkeerde keuzes gemaakt. De contradictie was dat we net waren opgenomen in de structurele subsidie, en dan is het natuurlijk heel vaag als je een maand later failliet bent. Ik heb er vooral van geleerd dat ik altijd op mijn gevoel moet vertrouwen. Ook al zijn er mensen om me heen die er anders over denken; als het niet goed voelt, dan ga ik het écht niet meer doen. Achteraf kan ik wel zeggen dat het faillissement het beste is dat me is overkomen. Je moet bij jezelf te rade. Ga je bij de pakken neerzitten of ga je ervoor vechten? ISH is natuurlijk wel mijn kindje.’

Je bent in die vijftien jaar ook veel samenwerkingen aangegaan. ‘Waar ik het meest trots op ben is de samenwerking met VOCAALLAB: MonteverdISH, een opera-breakdancevoorstelling. Dat zijn echt van die pareltjes. Achteraf kun je alleen maar dankbaar zijn dat ze ook nog succesvol bleken. Veel mensen waren er cynisch over. ‘Dat gaat je nooit lukken, die werelden zijn zo verschillend.’ Maar hoe harder mensen ‘nee’ roepen, hoe leuker ik het vind.’

En hoogtepunten? ‘Pfft, er zijn er zoveel geweest. Eén van de doelen van ISH was om op Broadway te staan. Nu kan ik zeggen dat ik er met twee verschillende voorstellingen heb mogen spelen. In het buitenland optreden, dat is voor mij heel belangrijk. De wereld rondreizen is volgens mij de beste leerschool die je kunt hebben.’

Binnenkort gaan jullie toeren met De Junior Company van Het Nationale Ballet. ‘Narnia: de leeuw, de heks en de kleerkast is in mei al in première gegaan. Het verhaal van C.S. Lewis kennen de meeste mensen wel van de Disney-film. Ik heb de voorstelling samen met Ernst Meisner gemaakt, de artistiek leider van de Junior Company. Alleen zou ik het nooit hebben gekund. Ernst en ik zijn twee handen op een buik. Het is

In het najaar begint een nieuwe voorstelling FunkISH. Waarom funk? ‘Ik was met DJ Moz’ART bezig en dat was heel leuk, maar ik was, om het oneerbiedig te zeggen, op een gegeven moment een beetje klaar met klassieke muziek. Toen dacht ik: het zou zo fijn zijn om weer eens wat met écht lekkere muziek te doen. Toen ik mijn geluidstechnicus, waarmee ik al vanaf dag één werk, funk voorstelde, begon-

FOTO Fenna van der Vliet - Studio Breed

ISH kan alle kanten op


Marco Gerris: ‘Hoe harder mensen Nee roepen, hoe leuker ik het vind’

nen zijn ogen meteen te twinkelen. Soms kan het heel gemakkelijk zijn.’ Er is nu een kleine funkrevival, lijkt het. ‘Funk staat aan de basis van hiphop, disco, house... Je ontdekt steeds weer: dát deuntje komt van James Brown en dát deuntje komt van Funkadelic. Wij linken de oude funk aan de nieuwe muziek: van The Red Hot Chili Peppers tot Prince, tot Michael Jackson en Mark Ronsons Uptown Funk. En ook dans, natuurlijk. Locking, popping, breakdance, voguing, waacking: veel van die dansvormen vinden ook hun oorsprong in die tijd. Toen was het lekker rauw en soms zó weird. Als je die Soultrainclipjes ziet van vroeger; er is heel veel dat we nu nog steeds gebruiken. De hele voorstelling is gebaseerd op Soultrain, dat programma dat in Amerika razend populair was en meer dan dertig jaar heeft bestaan. Het speelt zich, net als Soultrain, allemaal af in een studio. De ‘hippe strip’ in Holland.’ In het voorjaar van 2016 start Wat niemand had verwacht van Lara

Wakelkamp, dat is onderdeel van ISH Nieuwe Makers. Nieuwe talenten krijgen een kans. ‘We kiezen altijd op gevoel. Laura heeft bij ons al een paar kleine dingetjes gedaan en dan zien je meteen: dit is zó leuk, jong en fris. Ze heeft het stuk gebaseerd op een Zweeds kinderboek, Wat Niemand Had Verwacht van Marit Törnqvist. Het is een heel mooi verhaal over een meisje dat zich van iedereen afzondert. Het is heel associatief. Ze belandt in de put en kan er niet meer uit komen. De voorstelling stelt vragen als: Hoe zie jij de wereld? Ben je de massa of het individu? Is jouw wereld wel dezelfde als die van de andere? Alle beelden en waanideeën worden vertaald in dans. Het is wel een echte ISH-voorstelling omdat het disciplines combineert; in dit geval dans, muziek en spel. Ik ben heel benieuwd naar het resultaat.’ Er is veel veranderd in het aanzien van streetdance sinds je bent begonnen. Je bent nu één van de gezichten van een razend populair televisieprogramma, So You Think

You Can Dance. ‘Het is zeker goed dat SYTYCD de hele danswereld heeft uitgelicht. Het nadeel is natuurlijk: mensen willen beroemd worden en ontdekken pas later dat danser zijn een heel zwaar beroep is met veel tegenslagen. Alleen de aanhouder wint. Het is natuurlijk een hele eer dat ik voor SYTYCD gevraagd ben en voor een veel breder publiek mijn mening mag geven. Het is dan wel weer zo dat daar in underground-kringen met argusogen naar gekeken wordt ´De echte hiphop is op straat´. Maar weet je: dat hoor ik ook al vijftien jaar. Toen ik met ISH begon, geloofde niemand in het concept. ‘Hiphop hoort niet in het theater, het is een hype, blablabla.’ Nu kloppen mensen aan de deur. Kun je komen optreden? Kan ik bij jullie komen dansen? We hebben nu echt wel bewezen dat het verder gaat dan een kunstje of een MTV-clip.’ Narnia toert nog tot 30 oktober FunkISH toert van 29 oktober tot 3 februari www.THISisISH.com oktober 2015 Dans magazine 63


ONDERZOEK

De artistieke praktijk van ICK Is de choreografische benadering van Emio Greco en Pieter Scholten geschikt voor basisscholieren? Susanne Marx – verbonden aan Theaterschool Amsterdam – deed er onderzoek naar. ‘Voelen aan een stekelig balletje met de ogen dicht. Het maakte een jongen met zijn hele lichaam aan het bewegen, van hoekig naar rond.’ tekst

Ruth Naber

Wat heb je onderzocht? ‘Ik werkte met een team van de opleiding Docent Dans, waar ik docent en onderzoeker ben, en ICKamsterdam. We onderzochten of de benadering van beweging waar Greco en Scholten mee werken in hun artistieke praktijk, geschikt is voor kinderen in de leeftijd van tien tot twaalf jaar. We ontwikkelden een lessenreeks, met deze benadering als uitgangspunt.’ Wat was de aanleiding hiervoor? ‘Greco en Scholten vieren dit jaar hun twintigjarig jubileum. Ter ere daarvan wilden ze onder andere een toolkit ontwikkelen: educatief dansmateriaal, gebaseerd op hun werk. Ze vroegen de opleiding om met hen te onderzoeken hoe zo’n toolkit vorm kan krijgen. Wij vinden het belangrijk om het actuele werk van danskunstenaars te vertalen naar de educatieve praktijk. Daarom gingen

64 Dans magazinE oktober 2015

we de samenwerking aan. Maar vooral ook omdat zij met hun werk iets gemeenschappelijks oproepen. Ze nemen in hun choreografieën niet zozeer de individuele excellentie van iedere danser als uitgangspunt, maar eerder de gezamenlijkheid. Van daaruit worden de individuele verschillen van dansers zichtbaar. Als publiek voel je dat ook. Collectiviteit – een dansbenadering vanuit gezamenlijkheid – is in danseducatie ook belangrijk. Het is een speerpunt in onze opleiding. Net als ‘transculturaliteit’, het idee dat je culturele identiteit veranderlijk is. Ook dat hebben we ervaren in het werk van Greco en Scholten. Dit onderzoek is belangrijk voor het ontwikkelen van ons lesprogramma, naast een ander onderzoek naar de contemporary African dance van choreografen Patrick en Germaine Acogny.’ Hoe gingen jullie te werk? We onderzochten twee systemen van Greco en Scholten. De workshop Double Skin

Double Mind (DSDM) en de Prechoreographic Elements. Deze vertaalden we in lessen die we op twee basisscholen gaven. Die lessen evalueerden we. DSDM is een flexibele structuur waarbinnen je tot beweging komt. Denk aan een warming up, een ontwikkeling naar bewegingsfrases. Onze docenten – studenten Joske Daamen en Ingeborg Nijboer van de opleiding – gaven les in een kring. Ze begonnen met de kinderen vanuit ademen, dan springen, dan het verlengen van bewegingen en uiteindelijk deelden ze in de ruimte de energie. De bewegingen kwamen vooral uit de kinderen zelf. Op die leeftijd zijn ze bezig met hun uiterlijk en bij welke groep ze horen. Het lichaam groeit snel. Ze ontwikkelen een identiteit. De meiden willen vaak Beyoncé dansen en jongens hiphop. Helemaal niets op tegen. Daar werk ik ook mee als choreograaf. Maar de bewegingen zijn dan niet van jezelf. De Prechoreographic Elements zijn woorden, beelden die beweging oproepen. We hebben ze vertaald voor kinderen. Zo was daar bijvoorbeeld de ‘ronde bal’. De kinderen stelden zich een bal voor – een concreet begrip voor ze – die ze van hun ene hand in de andere lieten overgaan, achterlangs enzovoorts. Op een gegeven moment ‘slikten’ ze die bal in en ging hij door het lichaam. Zo


Susanne Marx

werd de bal ook een abstract begrip. En dat sluit mooi aan, vind ik, bij de fase waar de kinderen in verkeren. De fase van het magische denken hebben ze al afgesloten, maar ze leven er nog dichtbij. En tegelijkertijd ontwikkelen ze het abstract denken.

Hoe ging het eraan toe in de lessen? Natuurlijk waren er kinderen die zeiden: ‘Wat stom. Wat moet ik daarmee? Dat is toch geen dans?’ Op deze leeftijd hebben ze het nodig om zich af te zetten, dus daar heb je mee te dealen als docent. Toch waren er momenten dat de hele groep in het bewegingsspel opging. Teamgenoot Jesús de Vega is DSDM-docent en choreograaf. Hij bedacht dat we de kinderen aan voorwerpen konden laten voelen, met de ogen dicht. En er was een jongen die voelde aan… was het een stekelige bal? In ieder geval zag je dat ding zijn hele lichaam rond gaan. Van zijn hoofd, zo rond naar zijn buik. En in zijn bewegingen ontstond een ritme – Afrikaans bijna. En dat borrelde maar door. Van hoekig naar rond. Je bent choreograaf en geeft zelf ook les aan kinderen in de leeftijd van vier tot en met twaalf jaar. Wat heeft je vanuit dat oogpunt het meest verrast in het onderzoeksproces? ‘Ik heb met kinderen van tien tot twaalf jaar contactimprovisatie gedaan. Die somatische benadering, dat ‘in het moment zijn’ in je beweging, had ik toen ook ervaren met de

ICKamsterdam brengt in 2016 een toolkit uit ‘De toolkit zal een pakket zijn met educatief materiaal voor dansdocenten, gebaseerd op het werk van Emio Greco en Pieter Scholten. Aan de hand hiervan kunnen zij zelf hun lessen ontwikkelen voor kinderen van tien tot twaalf jaar’, aldus artistiek coördinator Barbara Meneses Gutierrez van ICKamsterdam. Kijk op www.ickamsterdam.com

kinderen. Wat mij vooral verrast heeft, is dat puur die woorden, beelden en dat voelen zo’n sterke aanzet tot beweging kunnen zijn. Op momenten dat de hele groep meedeed, dacht ik soms: ‘Wat? Ik zit gewoon naar een choreografie van EG/PC te kijken.’ Een videoverslag van het onderzoek staat op www.susannemarx.nl

Diadans

Jaartraining in o.a. Utrecht, A’dam www.diadans.nl Anneke Wittermans

Wilt u extra voordelig genieten van prachtige voorstellingen van het beroemde Bolshoi Ballet? Met deze voucher ontvangt u 20% korting op uw ticket aan de Pathé kassa. De opnames en het geluid van Pathé Ballet zijn zó levensecht dat u het gevoel heeft zelf bij de voorstelling in Moskou aanwezig te zijn. Knip deze voucher uit of download de voucher vanaf www.pathe.nl/dansmagazine. U vindt daar ook het volledige programma, locaties en actievoorwaarden. Prettige voorstelling!

BALLET

20% KORTING OP DE MOOISTE BOLSHOI VOORSTELLINGEN!

www.pathe.nl/dansmagazine oktober 2015 Dans magazine 65


Dans en geld

De wereld van de particuliere- en vermogensfondsen is een omvangrijk gebied, dat voor veel professionals maar deels bekend is. Voor nieuwelingen en amateurgezelschappen is het vaak zoeken naar het juiste fonds. Er zijn regelmatig veranderingen en er komen nieuwe fondsen bij. Enkele handreikingen voor fondsenwerving.

Donaties door lef en commitment tekst

Jolanda Keurentjes

D

aar waar overheidsfondsen het overheidsbeleid volgen, zijn particuliere fondsen gericht op specifieke doelstellingen, die meestal door de oprichters zijn geformuleerd. Een van de meest veelzijdige grote particuliere fondsen is het Prins Bernhard Cultuurfonds, dat 75 jaar bestaat. Het fonds richt zich op cultuur, natuur en wetenschap en stimuleert bijzondere initiatieven en talent. Myra Groenink, adviseur theater en film, licht toe: ‘Wij willen graag unieke, uitzonderlijke projecten steunen, die zonder ons niet gerealiseerd zouden worden. We steunen makers die al een start met hun carrière hebben gemaakt, zoals Arno Schuitemaker en Jens van Daele. Ook projecten van organisaties als Spring en De Nederlandse Dansdagen steunen we, omdat wij hen zien als belangrijke platforms die 66 Dans magazinE oktober 2015

mooie initiatieven ontplooien. De landelijke afdeling van het Cultuurfonds heeft vorig jaar meer dan 3000 projecten en personen van een donatie voorzien. In 2015 heeft het fonds een recordbudget van € 34.350.000. Daarvan heeft Groenink 1 miljoen te besteden. 40% gaat naar producties, 37% naar festivals. ‘Daarnaast is er ook geld voor publicaties en erfgoed, zoals het maken van een boek vanuit een proefschrift, of het ontsluiten van het archief van een belangrijke danser. Amateurs hebben meestal geen landelijke doelgroep voor ogen. Ook zij kunnen steun krijgen van het fonds, maar hun aanvragen worden door plaatselijke afdelingen behandeld of zij kunnen bij de provinciale afdeling terecht.’ Traject

Drie keer per jaar worden er ongeveer 90 aanvragen door een commissie gewo-

gen. Niet alle aanvragen komen daar terecht. Allereerst kan iedereen op de website checken of een aanvraag bij het Cultuurfonds past. Daarna doet Groenink een toetsing. Sommige aanvragen worden op formele gronden afgewezen of uitgesteld. De derde schifting is op inhoudelijke gronden. Uiteindelijk beslist het bestuur. Bij het Cultuurfonds is geen beroep mogelijk; het is een gift, de aanvrager heeft er geen ‘recht’ op. Hybride

Het Prins Bernhard Cultuurfonds is een goed voorbeeld van een hybride fonds: het verstrekt donaties en werft tevens zelf fondsen. Het fonds heeft meer dan 300 fondsen op naam onder beheer. Zij kunnen door de aanvrager alleen via het landelijk bureau worden benaderd. ‘Meer aandacht voor ons fondsenwervend karakter is een direct gevolg van de bezuinigingen,’ geeft


ven ondernomen. In 2002 is het gestart met een beurzenprogramma voor een vervolgopleiding in het buitenland. En in 2011 werden de Buurtcultuurfondsen opgericht. Een project moet daarbij het initiatief zijn van buurtbewoners en er moet worden samengewerkt met een professionele organisatie of een professionele maker. In Brabant reikt het fonds jaarlijks een cultuurprijs met een geldbedrag uit, die eens in de vier jaar voor een dansmaker is bestemd. In 2013 was de prijs voor André ‘Drosha’ Grekhov en Jan Martens.

Meer informatie Prins Bernhard Cultuurfonds: www.cultuurfonds.nl

Andere fondsen Natuurlijk van Dansstorm Oost FOTO Johan Kezer

Groenink aan. ‘Wij kunnen gelden van particulieren mooi besteden. De sector beseft niet altijd dat dit ook voor hen meer geld oplevert. Dus noem ons, doe meer aan onze zichtbaarheid dan alleen het plaatsen van een logo. We hebben hetzelfde belang.’ In de loop van de tijd heeft het Cultuurfonds verschillende andere initiatie-

VSBFonds: www.vsbfonds.nl Zie ook: www. vsbfonds.nl/kunst-cultuur/ andere-cultuurfondsen Fonds 21 (voorheen SNS Reaal; landelijk): www.fonds21.nl Fonds 1818 (Den Haag): www.fonds1818.nl Stichting Bevordering van Volkskracht (Rotterdam): www.volkskracht.nl Elise Mathildefonds (Utrecht en Rotterdam): www.elisemathildefonds.nl Janivo Stichting (jongeren tot 30 jaar): www.janivostichting.nl Fonds Sluyterman van Loo (ouderen): www.fondssluytermanvanloo.nl

Gouden tips In de cursus Fundraising, Grantmaking en Sponsoring van Hogeschool Windesheim maken verschillende grootmeesters uit de filantropische sector, waaronder Theo Schuyt en Geert Sanders, aankomend fondsenwervers wegwijs. Enkele van hun gouden tips: zorg voor een notaris in je bestuur, want die krijgt veel mensen tegenover zich die geld te besteden hebben. In het Fondsenboek van de Walburgpers zijn ruim 700 fondsen verzameld, maar er zijn er veel meer, die vaak een verborgen bestaan leiden. Ga op zoek, kijk bij collega’s. Breng jezelf goed in de publiciteit. Sommige fondsen benaderen je dan zelf. Geert Sanders draagt met veel élan de relatiegerichte fondsenwerving uit. Hij zoekt steeds naar creatieve manieren om mensen te benaderen. Een goed, integer verhaal is daarbij belangrijk. Het succes van fondsenwerving begint bij gemotiveerde medewerkers en een bestuur met lef en commitment. www.geertsanders.com

Ervaringen van aanvragers Arno Schuitemaker

Dansstorm Oost

Arno Schuitemaker heeft sinds de productiehuizen zijn opgeheven een eigen stichting. Hij maakt twee nieuwe producties per jaar en heeft voor de tweede keer een donatie van het Prins Bernhard Cultuurfonds ontvangen. ‘We kijken allereerst goed hoe we aansluiten bij de doelen. Bij het Cultuurfonds hebben we specifiek aangevraagd voor publieksopbouw en publieksbinding.’ In zijn plan omschreef hij samen met marketingmedewerker Leonoor Bergen doelstellingen, nieuwe publieksgroepen en hoe hij die wil bereiken. ‘We gaan per stad specifiek naar hen op zoek en benaderen hen in samenwerking met het theater waar we staan.’ Zorgen dat publiek terugkomt is moeilijker. Schuitemaker heeft daarvoor een speciale benadering. ‘We laten het publiek iets meemaken van het creatieproces. We organiseren tussentijdse presentaties, gaan met de toeschouwers in gesprek en geven hen gelegenheid feedback te geven.’ Hoewel het meer inzet van de choreograaf vraagt, blijkt het mensen te motiveren om de voorstelling te gaan bekijken. Schuitemaker beschouwt het verwoorden van zijn plannen als een behoorlijke opgave. ‘Je moet iets wat zo ver in de toekomst besloten ligt, verwoorden alsof het er morgen al is. Voor dans is dat lastig, want pas als je de studio instapt, krijgt je project concreet vorm.’ www.arnoschuitemaker.com

Dansstorm Oost uit Arnhem kreeg sinds de oprichting in 2005 verschillende donaties van het Prins Bernhard Cultuurfonds, wisselend uit landelijk en provinciaal geld. De aanvraag voor de jeugdvoorstelling Natuurlijk bestrijkt twee beleidsterreinen van het fonds, cultuur en natuur, al is dat voor het fonds geen voorwaarde. Een van de drie oprichters, Judith Naber, geeft aan hoe hun aanvraag aansluit bij het beleid. ‘Wij hebben een duidelijke doelgroep: de leerlingen van basisscholen, we hebben een educatieprogramma en we hebben een breed bereik doordat we via een impresariaat in het hele land optreden.’ De dansers van Dansstorm Oost doen al het werk zelf. Het bestuur leest mee. De groep maakt per project één projectplan, dat als basis dient voor een aanvraag bij verschillende fondsen. ‘Elk fonds heeft eigen eisen met eigen formulieren.’ Ze kreeg voor Natuurlijk donaties van het VSBfonds, Rabobank Stimuleringsfonds en de Stichting Mens en zijn Natuur, een klein fonds voor natuureducatie. Naber: ‘Het gebeurt soms dat een van de benaderde fondsen niet honoreert. Dan heb je een gat in de begroting. Dat betekent: de begroting aanpassen of nog een ander fonds zoeken. We willen dan natuurlijk wel onze doelstellingen behouden en niet te veel artistieke concessies doen.’ www.dansstormoost.nl

oktober 2015 Dans magazine 67


FOTO AMAT BOLSIUS

OPEN DAG ZA 21 NOVEMBER ACADEMIE VOOR DANSEDUCATIE Audities (1e ronde) 16 januari, 19 februari, 19 maart 2016

DANCE ACADEMY Audities (1e ronde) 20 februari, 27 februari, 12 maart 2016

fontys.nl/dans 68 Dans magazinE oktober 2015

Dans magazine 05 2015