Page 1

2 euro korting!

Geldig voor één persoon en niet in combinatie met andere aanbiedingen.

bergen 1602

bij inlevering van deze bon aan de kassa

4 euro online korting! via fietsenwandelbeurs.nl/ticketshop/trbe alleen bestemd voor abonnees bergen magazine voor de beurs in Utrecht. niet geldig voor jongerenticket of in combinatie met andere aanbiedingen.

fietsenwandelbeurs.nl

HOCHSCHWAB  LYSEFJORD TARENTAISE WILDKAMPEREN  PFUNDERER BERGE  SAMOS  DRAKENSBERGEN ZUID-AFRIKA  WINTERBOS

za 27 & zo 28 februari Antwerp Expo

inspiratie voor bergwandelaars

Jaargang 10  Nr 1  februari 2016  € 5,95 2016 - 1

Jaarbeurs Utrecht

10 JAAR

DE WILDE NATUUR IN TARENTAISE • HOCHSCHWAB PFUNDERER BERGE • LYSEFJORD

magazine

EXTRA WALLIS SPECIAL 20 blz.

FOTOWEDSTRIJD

WIN EEN VOLLE PICKNICKMAND Wat leeft er in een

WINTERBOS

Het kan en het mag

WILDKAMPEREN IN DE ALPEN WANDELEN

Op Samos’ vulkaan In Zuid-Afrika’s Drakensbergen AP

nieuwe locatie!

• BOEKENBERG • PAARDENTREKTOCHT • FOTOWEDSTRIJD • TÄSCHHORN

BERGEN magazine

za 20 & zo 21 feb ’16

foto’s: omer pittomvils, pablo mandado, dirk HUYGHe, rik koops, søren decraene, jomisH moHan, liesbetH alblas, remko van diGGelen, b. Hinnersmann, WajaHatmr, meHmet karataY, p. botman, abe maaijen. maarten visser

NIEUW SPUL


THEMA

Foto: Taco Vos

GIRO DEL MONVISO Een grensgeval

Foto: Marcia van Bijnen

www.alpendreams.eu

EN OOK NOG

Wel eens overwogen dat, uw toekomstige vakanties in de bergen gratis kunnen zijn...?

NOCKBERGE

Oostenrijks groene biosfeerpark

Dovrefjell

Hart van Noorwegen Ontdekkingen in

Heidiland

Hoe bouw je

een berghut? De afwisseling van ŠGletscherbahnen Kaprun AG

Gran Canaria

Het volgende nummer van BERGEN MAGAZINE verschijnt op 15 april Ben je nog geen lid? Meld je aan op www.bergwijzer.nl

Daarom Alpendreams Deskundige Nederlandstalige persoonlijke aankoopbegeleiding met een sterk voorlichtend karakter. In alle rust begeleiden wij bij het zoeken, kopen, beheren, (ver)bouwen en evt. verhuren van uw (tweede) woning in Oostenrijk. Onze dienstverlening ter plaatse ontzorgt en brengt in bijna alle gevallen geen extra kosten met zich mee.

ONZE PARTNERS

www.fjallraven.nl

www.mountain-network.nl

www.mammut.ch www.hanwag.nl

Een (tweede) woning in Oostenrijk is een zekere investering in de toekomst en maakt dat dankzij de gedegen verhuurinkomsten uw vakantie in Oostenrijk voortaan niets hoeft te kosten.

www.vaude.com/nl-NL

www.bergans.eu

www.mildadventures.org www.taurusoutdoor.nl

www.myswitzerland.com


BERGEN

inspiratie voor bergwandelaars

magazine

Jaargang 10, nummer 1, februari 2016 Bergen Magazine is een uitgave van Virtùmedia en verschijnt vijf keer per jaar

Redactieadres Bergen Magazine Postbus 595, 3700 AN Zeist redactie@bergenmagazine.nl www.bergwijzer.nl

Hoofdredactie Jonathan Vandevoorde

Eindredactie Marcia van Bijnen

Redactie Daan Couwenbergh, Noes Lautier, Frank Peters, Jan van der Straaten, Peter Strookman, Simone van Velzen, Bert Vonk, Sean Vos

Verder werkten aan dit nummer mee Robert Eckhardt, Ignace Fermont, Gijs Hardeman, Jessica de Korte, Rian Lanenga, Harald Pauli, Paul Petit, Kerstin Thederan, Matthieu Veldhuis, Robert Weijdert

Vormgeving TwinMedia bv, Culemborg, Rimke Bartels

Bladmanagement en advertenties Klaartje Grol, kgrol@virtumedia.nl, Telefoon +31(0)30-6933727

Druk Veldhuis Media, Raalte

Distributie Nederland: Aldipress, www.aldipress.nl België: AMP, www.ampnet.be

Uitgever Nederland Virtùmedia, Pepijn Dobbelaer (pdobbelaer@virtumedia.nl) Postbus 595, 3700 AN Zeist Telefoon +31(0)30-6920677 Fax +31(0)30-6913312

Uitgever België Virtùmedia, Pepijn Dobbelaer PO BOX 955, 1934 EMC-Brucargo

Abonnementen De prijs voor een abonnement bedraagt € 29,50 per jaar (vijf nummers). Abonnemen­ ten kunnen bij ieder nummer ingaan en worden elk jaar vernieuwd. Aanmelding kan via onze website www.bergwijzer.nl of via de klantenservice op telefoonnummer +31(0)30-6920677 (ook voor vragen over bezorging). Adreswijzigingen dienen schriftelijk te worden doorgegeven met vermelding ‘Bergen Magazine’ en van de oude en nieuwe adres­ sering en het nieuwe telefoonnummer. Opzeggingen dienen schriftelijk met een termijn van minimaal 1 maand te worden doorgegeven. Contact: Uitgeverij Virtùmedia, t.a.v. Bergen Magazine, Postbus 595, NL-1370 AN Zeist. Tel. +31(0)30-6920677, e-mail: klantenservice@virtumedia.nl © Bergen Magazine. Niets uit deze uitgave mag op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. ISSN 1873-8966.

10

jaar geleden zoefde ik over de Autobahn naar huis, terug van de wintersport. Nog anderhalf uur te gaan, aftellend zag ik daar vlak voor de grens een blauw bord met de afslag naar ‘Alpen’ erop. De ironie ontging me toen, in november 2006, al niet en ik pende mijn allereerste voorwoord neer voor ons nulnummer, de officiële start van dit unieke tijdschrift. Onlangs, tijdens de kerstvakantie, kwam ik het bord weer tegen en ik moest aan dat moment terugdenken. Het bord staat er gewoon, alsof er niets veranderd is. Maar wat is de reis veranderd! Overal heb ik kantoorgebouwen zien verrijzen, de verstedelijking woekert voort, snelwegen worden verbreed – wat wegwerkzaamheden betreft is het nog altijd hetzelfde liedje, dat dan weer wel. Zou dit de reden zijn dat steeds meer mensen de natuur in trekken, het echte buiten willen voelen? Het succes van de Fiets- en Wandelbeurs in Nederland en Vlaanderen, waar je ons binnenkort natuurlijk ook weer persoonlijk kunt ontmoeten op onze eigen stand, liegt er niet om. Al tien jaar geeft Bergen Magazine ideeën aan wie de hectiek van alledag achter zich wil laten om zich over te geven aan zijn of haar Wanderlust in de bergen. Niet voor niets gebruiken we onder ons logo de kreet “inspiratie voor bergwandelaars”. Bergen heeft dat altijd geleverd en dat zal ook altijd zo blijven. Dat is onze kracht!

Uiteraard zijn er in die periode ook dingen veranderd, en niet alleen in de vorm. In de eerste jaren moesten veel af beeldingen nog ingescand worden. We kregen ze in de vorm van dia’s of negatieven in een versterkte envelop per post toegestuurd. Kun je je dat nog voorstellen? Op dat vlak heeft de digitale fotografie een revolutie doorgemaakt en is de kwaliteit er alleen maar op vooruit gegaan. In die jaren is onze redactie ook uitgebreid en versterkt met een jong online-team. Met onze diverse reportages en mooie fotografie willen we jullie, een immer groeiende groep berglief hebbers, zo blijven inspireren.

“Those who wonder, wander. Those who wander, discover.” Alix Wanders

Misschien naar aanleiding juist van dat onschuldige bord langs de Autobahn draag ik dit eerste nummer van jaar 10 op aan de onvervalste natuurbeleving. Met mooie reportages over eenzame tochten in minder bekende hoekjes van de Alpen en ideeën voor wildkamperen ver boven de boomgrens. In de komende nummers zullen we nog stilstaan bij onze tiende verjaardag. Maar eerst genieten van dit 39ste nummer van Bergen Magazine. Wat een fantastische reis is dit tot nu toe geweest!

jvandevoorde@bergenmagazine.nl @jvandevo

Ù Gouden momenten. Met twee vrienden wilde ik al langer een nacht op de Rettenstein door­ brengen. Veelal werkte het weer niet mee, of kon er iemand niet. Tot afgelopen zomer alles klopte en we vanaf de top van een geweldige zonsondergang en -opkomst genoten. Foto: Coen Weesjes BERGEN magazine  3


IN DIT NUMMER Foto: Jonathan Vandevoorde 10_bron in foto

14

DE HIGHLANDS VAN STEIERMARK Het lijkt soms alsof de Hochschwab in Steiermark (Oostenrijk) maar uit twee kleuren bestaat: groen en grijs. Dichte wouden draperen zich aan de voeten van dit massief, terwijl je boven op het hoog­plateau kunt verdwalen in een labyrint van ruwe karst. Ook het weer kan er zich van zijn grilligste kant laten zien, ondervond hoofdredacteur Jonathan Vandevoorde tijdens een trektocht van west naar oost.

4  BERGEN magazine

met kaart op blz. 21


23 VROUW EN PAARD DE BERGEN IN Wekenlang trok Simone van Velzen samen met het paard Gauguin door het Franse Parc national de la Vanoise. Door de bijzondere uitdagingen, verwacht en onverwacht, werd de tocht een heel speciaal avontuur.

28 DE VERLOREN KUNST VAN HET WILDKAMPEREN Wie wil dat nu niet: met je tentje de wildernis in en opgaan in het landschap? Wildkamperen in de bergen geeft het ultieme gevoel van vrijheid. Maar mag het wel en hoeveel ervaring heb je daarbij nodig?

23 © Marcia van Bijnen

28

42 WAT LEEFT ER IN EEN WINTERBOS? Alleen als je door de sneeuw wandelt, besef je hoeveel leven er in de bergen krioelt. Overal kom je dierensporen tegen. Maar hoe komen dieren eigenlijk die lange, barre periode in de bergen door?

42

48 PFUNDERER HÖHENWEG DRIE DAGEN STILTE Weinigen kennen de Italiaanse kant van de Zillertaler Alpen, waar je de Pfunderer Berge, net over de Brennerpas, alleen met de plaatselijke bevolking hoeft te delen. Sean Vos zocht er drie dagen lang de stille hoogten op.

34 LYSEFJORD WEG VAN DE MASSA’S

48

55 NAAR DE HOOGSTE TOP VAN SAMOS

VERDER Berglicht  6 Magisch

Actueel  8 Uitgerust  10 Fotowedstrijd  12

Lezersreizen  22 Tot op zekere hoogte  41

62 ZUID-AFRIKA’S DRAKENSBERGEN

Geluk

Boekenberg  60

Beestenboel BERGEN magazine  5


BERGLICHT

MAGISCH TEKST & FOTO  ROBERT ECKHARDT Langzaam kleurt het in het oosten. De zon is nog achter de horizon, maar haar eerste schitteringen kleuren de hemel al in pasteltinten. De omringende vier­ duizenders vangen het eerste bleke ochtendlicht op. Een wolkenzee hangt boven de Povlakte en ik stel me voor dat die zich uitstrekt tot aan het zuidpuntje van Italië. Dit zijn de magische minuten voordat de eerste zonnestralen de wereld in een warme gloed zullen zet­ ten. Misschien is mijn verslaving aan deze momenten – meer nog dan aan de fysieke ervaring van het klimmen – de reden waarom ik telkens nieuwe uitda­ gingen in de bergen zoek. De foto is op 21 september 2012 gemaakt op de zuidoostgraat van de Täschhorn (4491 m). Deze lastige vier­ duizender hoort bij de tien hoogste bergen van de Alpen (de Matterhorn staat op nummer twaalf). Meer dan 25 jaar geleden probeerde ik de Täschhorn vanaf de andere kant, via de Teufelsgrat, te beklimmen. Een goed­ gekozen naam, want de route is gevreesd vanwege het hopeloos brok­ kelige gesteente, zelfs in de moeilijke passages. De graat is ook onbarmhartig lang. Vanwege een kapot stijgijzer moesten we op het topijsveld omkeren en klommen we de hele Teufelsgrat weer af. Er leek geen einde aan te komen. Op de afdaling bivakkeerden we op precies dezelfde plek als op de heen­ weg. Toen was er geen wolkenzee die Italië bedekte, zoals op deze foto. Vanaf ons bijna 4000 meter hoge balkon zagen we, diep onder ons in de Po­vlakte, de twinkelende lichtjes van enkele grote Italiaanse steden.  n

Ú

De Täschhorn (CH)

Tijd: 6:57 uur Sluitertijd: 1/125 Diafragma: f 5.6 Lens: Nikkor 20 mm/ f 2.8 AF/D Camera: Nikon D700

6  BERGEN magazine


BERGEN magazine  7


ACTUEEL

WOLVEN in de Hohe Tauern ? Foto: Saxifraga Foundation – Jan Nijendijk

Na Zwitserland, Duitsland en Slowakije zijn nu ook de Oos­ tenrijkse Alpen aan de beurt. Er zijn wolven gefotografeerd in de Hohe Tauern. Krijgt het nationaal park er na de lynx, arend en lammergier een grote jager bij? Op 6 juni 2015 zag een wandelaar in het Maurertal (Venedi­ germassief, Oost-Tirol) in de verte een hondachtig dier over een sneeuwveld lopen. Een kiekje met zijn telefoon werd door experts geanalyseerd en dat het om een wolf ging, lijdt geen twijfel. Volgens Gunther Gressmann, een bioloog ver­ bonden aan het park, gaat het naar alle waarschijnlijkheid om een nieuwsgierig mannetje dat ‘per ongeluk’ de grens met Italië over is gekomen en kort in het gebied is geweest, op zoek misschien naar een partner. Er waren immers geen be­ richten van gedode schapen, aldus Gressmann. In het Salzburgse deel van het enorme park zijn ook aanwij­ zingen gevonden die duiden op de aanwezigheid van wolven. Op 21 augustus activeerde een jonge wolf een fotoval en kreeg een selfie, in de bergen tussen het Fusscher en het Kapruner Tal. Daar waren eerder kadavers van koeien gevon­ den en later nog van schapen, waarvoor deze wolf verant­ woordelijk zou kunnen zijn, maar anders dan men logischer­

dezen. “De eventuele permanente terugkeer van roofdieren

wijze zou denken. “De verschijning van een wolf kan dieren zo

zoals lynx, beer of wolf wordt niet beperkt. Als ze komen,

doen schrikken dat ze in paniek wegrennen en dat er meer­

zullen ze in de Hohe Tauern hun plek krijgen”, aldus Gress­

dere verongelukken”, aldus een parkwachter van het natio­

mann.

naal park. Vossen, gieren en kraaien vreten daarna de kada­

Momenteel loopt er in de buurt van Kals (Oost-Tirol) een

vers kaal. Een wolf alleen zou onmogelijk zoveel vlees kunnen

proefproject waarbij herdershonden een grote kudde scha­

eten.

pen begeleiden op de alm, om roofdieren af te schrikken. Het begrazen van de hoge almen heeft binnen de parkgrenzen

Proefproject

immers ook een beschermde status vanwege de biodiversi­

Het is niet de eerste keer dat er over de aanwezigheid van de

teit aan planten en insecten die door deze traditie in stand

wolf wordt gespeculeerd, maar de foto’s vormen nu hard

wordt gehouden. De methode met honden wordt al jaren met

bewijs. Al in 2013 wist men door DNA-onderzoek dat er in het

succes toegepast in de Italiaanse Abruzzen. Hopelijk in de

Mölltal (Karinthië) een wolf op bezoek moest zijn geweest.

toekomst ook in de Hohe Tauern. (Jonathan Vandevoorde)

Een zwaluw maakt echter nog geen winter. Het beleid van het nationaal park, het grootste in de Alpen, is eenduidig in

Bron: N.P. Hohe Tauern Magazin, zomereditie 2015

En waar waren ... MARCIA VAN BIJNEN & NOES LAUTIER? De Monviso rijst op uit de Italiaanse Povlakte als een koning van robuuste rots. Behalve als de nebbia toeslaat, de hardnekkige mist die uit het laag­ land komt aan­geslopen. In de loeisteile flank richting de Passo Calatà, dag vier van ‘onze’ Giro del Monviso, was ons geluk op; de nebbia haalde ons in en de temperatuur kelderde tot handschoenen- en mutsenniveau. Het dal aan de andere kant was gevuld met lichtgrijze rotsblokken. De Fransen terrein. “Très minéral” zeggen ze dan. En gelijk hebben ze.

Marcia van Bijnen en Noes Lautier vervulden in september vorig jaar een lang­gekoesterde wens en liepen rond de Monviso (Mont Viso). Lees het verslag van hun vijfdaagse trektocht in het aprilnummer van Bergen Magazine.

8  BERGEN magazine

Foto: Noes Lautier

– het is ook een beetje hun berg – hebben een prachtige naam voor zulk


Slecht jaar voor gletsjers Met een kop als ‘Zwarte zomer voor gletsjers’ in Die Alpen/Les

Wat het Institut für Schnee- und Lawinenforschung SLF in Davos wel

Alpes, het ledenblad van de Schweizer Alpen-Club, weet je het

vaststelt, is een toename van gevallen van steenslag door het smelten

wel: de hete zomer van 2015 was rampzalig voor het gletsjerijs

van de permafrost. Het YouTube-filmpje dat afgelopen najaar de ron­

in de Alpen.

de deed en waar te zien was hoe een blok van 2000 kubieke meter van een rotswand op de Mel de la Niva boven het Evolène (Wallis) instort­

De Mer de Glace bij Chamonix (Haute-Savoie) heeft in één zomer 3,6

te, was daarvan slechts één voorbeeld. Het SLF waarschuwt voor een

meter aan dikte verloren, evenveel als wat er gemiddeld in drie jaar

verhoogd risico op dergelijke calamiteiten in de toekomst.

tijd smelt. In de Italiaanse Alpen is de Ghiacciaio dei Forni in het natio­ club blijven er van de grootste gletsjertong in Italië nu nog drie klei­ nere gletsjers over. De ijskap op de Marmolada (Dolomieten) was eind vorig jaar 3 meter minder dik dan een jaar daarvoor. Volgens de Zwitsers valt het in hun land wel mee: men schat een

Foto: Fabrice Louiso

naal park Stilfser Joch/Stelvio ingestort. Volgens de Italiaanse alpen­

gemiddelde terugtrekking van 1 à 2 procent, ofte 2,5 procent volume­ verlies. De gletsjers in Zwitserland liggen gemiddeld hoger of op plek­ ken met meer neerslag dan bijvoorbeeld in de Oost-Alpen en Italië, waar de klimaatverandering sneller effect heeft op de gletsjerstand dan in Franse en West-Zwitserse Alpen.

HET BEURSSEIZOEN IS WEER AANGEBROKEN EN WIJ ZIJN ER BIJ! Kom ideeën opdoen en ontmoet de redactie op onze stand

week later zijn we ook te vinden op de

tijdens de populaire Fiets en Wandelbeurs op 20 en

Fiets en Wandelbeurs Vlaanderen in

21 februari in de Jaarbeurs in Utrecht. Onze hoofdredacteur

Antwerp Expo. En op zaterdag 5 maart staan we op Mount

geeft er een multimedialezing over wandelen in het Ameri­

Expo, dé bergsportbeurs van Vlaanderen, in ’t Bauhuis in

kaanse Zuidwesten (www.fietsenwandelbeurs.nl). Een

Sint-Niklaas (www.fietsenwandelbeursvlaanderen.be).

Effecten van HOOGTEZIEKTE onderschat? Een Zwitserse wetenschappelijke expedi­

risico op hersenoedeem groter is dan

tie in de Himalaya onderzocht in 2013 de

gedacht: “Zodra de bloedvaten poreus wor­

effecten van een verblijf op grote hoogte

den en plasma de hersenen binnendringt,

op het lichaam. De resultaten zijn verras­

kunnen de klimmers evenwichtsstoornissen

send: de fysieke gevolgen zijn schadelij­

krijgen of zelfs het bewustzijn verliezen.”

ker dan aanvankelijk gedacht.

Permanente schade? In 2013 vergezelden 20 wetenschappers

Merz geeft toe dat hij aanvankelijk scep­

een 40 man sterk team naar de Himlung

tisch was over de resultaten: “Niemand

Himal (7126 m) in Nepal. Het doel was het

merkte namelijk iets van de effecten. De

meten van de effecten van een (langdurig)

klimmers presteerden op die hoogte nog

verblijf op het lichaam van de alpinisten. Een

optimaal maar waren dus potentieel reeds

derde van de teamleden klom hoger dan

in levensgevaar.”

7000 meter. Medische tests werden uitge­

Een vraag die de klimmerswereld al decen­

voerd op verschillende hoogtes, inclusief in

nia bezighoudt, is of de beschadigingen die

een tent op bijna 7000 meter. Daar hebben

het lichaam oploopt tijdens het klimmen op

MRI-scans kleine bloedingen in de hersenen

grote hoogte – longoedeem of geheugen-

van de klimmers aan het licht gebracht. Dit

en concentratieverlies om er enkele te

betekent dat zuurstofgebrek, zelfs ruim

noemen – permanent van aard zijn, en dan

onder de zogenaamde ‘zone des doods’

met name wat de hersenen betreft. Op

(vanaf 8000 m), de hersenfuncties aantast,

deze vraag geeft ook het onderzoek van

ook al hebben de klimmers het niet door.

Merz echter geen antwoord. Alle deelne­

Volgens onderzoeksleider Tobias Merz van

mers aan de toenmalige expeditie zijn na

het ziekenhuis van Bern betekent dit dat het

hun terugkeer volledig hersteld. (Paul Petit)

NIEUW OP

Op onze vernieuwde website vind je dagelijks nieuwe berichten, veel praktische informatie en boeiende verslagen van lezers en redacteurs.

NU ONLINE:

• Alle regels over winterbanden en sneeuw­kettingen •W  inter in Catalonië • R eportages over het hoogste treinstation van Europa, Glühwein en de Kilimanjaro Vergeet je niet aan te melden voor de Bergwijzernieuwsbrief!

Meer wetenswaardigheden, winacties en filmpjes vind je op:  bergwijzer.nl/ maga­zine/2016-1 Volg ons op twitter.com/bergwijzer en op Facebook BERGEN magazine  9


UITGERUST

Redactie: Fenneke Visscher

De lichtste donsjas Het merk Yeti is vooral bekend van de slaapzakken, maar komt nu ook met een donsjas en een bodywarmer, voor hem en voor haar. De Strato is de lichtste donsjas voor mannen ter wereld en weegt amper 165 gram. De vrouwelijke versie is de Cirrus (140 gr). Een indrukwekkende 95% dons­ vulling en de slanke pasvorm garanderen dat je het ­heerlijk warm zult heb­ ben. Heb je hem niet meer nodig, dan berg je de jas lekker compact in de linkerzak op. De buitenstof is ademend, zijdezacht en waterafstotend. Dierenwelzijn is belangrijk voor Yeti en daarom gebruikt het merk enkel Europees ganzendons, een restproduct van de vleesindustrie. Yeti-dons komt van vrijlopende vogels met toegang tot gezond voedsel, water, licht en onderdak.

  Adviesprijs: € 449,95 of € 299,95 (bodywarmer) www.yetiworld.com

Drie opberg­mogelijkheden bij Thule Thule is nauwelijks een jaar actief op de rugzakmarkt en introduceert nu al­ weer een nieuwe lichtgewicht technische rugzak met perfecte pasvorm: de Thule Versant Backpack. Deze rugzak heeft een verstelbare borstriem en een flink gepolsterde, verstelbare heupriem. Iedere ­trekker heeft zijn eigen voor­ keuren en daarom is de heupriem aan te passen door middel van drie verschil­ lende opbergmogelijkheden: de roll-top SafeZone, een traditioneel vak met rits of een isolerende waterfleshouder. Ook onder extreme omstandigheden moet je tas optimaal functioneren. De ­rugzak houdt je spullen altijd droog en dankzij een ¾ regenhoes heb je toch gemakkelijk toegang tot je spullen. Beschikbaar in een mannen- en een vrouwenmodel van 70, 60 of 50 liter.

  Adviesprijs: vanaf € 199,– www.thule.com

Winters slaapcomfort De kerverse EvoLite™ Plus-matras is de warmere ­versie van de veelgeprezen en ­bekroonde EvoLite van het Ierse Therm-arest. Ideaal voor kampeerders die koude ­omstandigeheden niet schuwen. De 6,3 cm ­dikke EvoLite Plus™ gebruikt een speciale technologie om je lichaamswarmte op te vangen en extra warmte te creëren. Het comfort van de warme wintermatras kost nauwelijks extra gewicht of volume. En natuurlijk wordt hij met slechts enkele keren diep ademhalen opgeblazen. De EvoLite™ Plus is verkrijgbaar in de maten R(egular) en L(arge).

  Adviesprijs: € 155,– (R) en € 185,– (L) www.thermarest.com

10  BERGEN magazine


Viermaal de Gritstone van Hanwag Met de sportieve Gritstone GTX-serie heeft Hanwag zijn succesvolle model Arrow GTX verbeterd. Deze stabiele en toch zeer soepele wandelschoen is ideaal voor lange wandel­tochten en stedentrips. De Gore-Texvoering ga­ randeert droge voeten. De vernieuwde Vibram ultragrip II zool zorgt voor een optimale grip en afrolbeweging. De Gritstone is verkrijgbaar in vier modellen: een heren­ model, een damesmodel met een smallere leest, de Wide GTX met een bredere pasvorm op de voorvoet. En de Gritstone GL met een voering die het waterdichte GoreTex met soepel zacht leer combineert.

  Adviesprijs: € 169,95

Designers ondergoed

www.hanwag.nl

Odlo verrast dit seizoen met nieuw, stijlvol design­ ondergoed. De Evolution Blackcomb Warm overtuigt met zijn uitstekende functionaliteit bij temperaturen bene­ den 0 °C en verrast met het stijlvolle ­fashion-printje. Het is wel interessant om te zien hoeveel aandacht is ­besteed aan dat motiefje, hoewel de kleding toch heus onder je gewone kleding zit. Maar ach, maar dat zijn wij ­dames al gewend. De onderkleding bestaat uit 38% gerecycled polyester en zorgt voor extra warmte rond de nieren en de knieën. Optioneel is het nauwsluitende face-mask.

  Adviesprijs: € 79,95 (broek), € 99,95 (shirt) www.odlo.com

RUGZAK VOOR DE AVONTUURLIJKE VROUW Heb jij plannen om dit jaar een fikse trektocht te gaan maken? Dan is de ­Deuter Aircontact 60+10 SL wellicht je ideale reisge­ noot. De lichte en veelzijdige damesrugzak is compact, comfor­ tabel en ventilerend. En is bovendien speciaal afgestemd op de anatomie van de vrouw: een kortere ruglengte, smaller gesne­ den schouderbanden en conisch gevormde heupgordels, die optimaal aansluiten aan de vrouwelijke heup. Zwaar bepakt, maar licht belast! De A ­ ircontact is verkrijgbaar in de kleuren roze en blauw. Voor hem is er de Aircontact 65+10 in blauw.

  Adviesprijs: € 239,95 (60+10 SL) www.deuter.nl

BERGEN magazine  11


LO WINNAARS WEDSTRIJD G

RYFY

OEPS! Uit de inzendingen die wij mochten beoordelen, bleek dat Oeps! best een lastig onderwerp was voor onze lezers, én voor de jury om te beoordelen. De volgende drie winnaars leggen we in de watten.

1STE PRIJS: INEKE NIJZINK

Dit gaat mis! Jazeker, en dat wordt een heel nat pak voor deze twee jonge berggeiten. En dat berg­ meertje was volgens de maker van deze prachtig mislukte kiek ook nog eens heel erg koud! Leuke momentopname. Je weet gewoon dat dit fout afloopt! Ineke krijgt als eerste prijs een Gloryfy Unbreakable-zonnebril van ons.

DE JURY BESTOND DIT KEER UIT:

• Jonathan Vandevoorde (hoofd­ redacteur Bergen Magazine) • Marcia van Bijnen (eindredacteur Bergen Magazine) • Edith Braakhekke (Matterhorn B.V., leverancier van de prijzen) • Daan Couwenbergh (Bergwijzer.nl) • Klaartje Grol (Bergwijzer.nl) • Noes Lautier (redacteur Bergen Magazine) • F rank Peters (fotograaf en redacteur Bergen Magazine) • Sean Vos (fotograaf en redacteur Bergen Magazine)

12  BERGEN magazine


JOUW FOTO

2DE PRIJS: MARLOES ARENDS

Haast je te laat Deze is lachen, en herkenbaar. Als je met z’n tweetjes op een afgelegen plek op de foto wil, is er maar één optie: de zelfontspanner. Hij staat al breeduit te poseren, terwijl zij het werk mag opknappen. En op oneffen terrein betekent dat: óf je benen breken, of het moment suprême missen. Marloes wint met haar inzending een heupgordeltasje van Laken.

3DE PRIJS: BIANCA BOUWMAN

Even schrikken... Sta je klaar voor een leuke gezinsfoto in Leukerbad, komt een nieuwsgierige koe ongewenst een kijkje nemen! Tja, niet alleen kinderen maar ook dieren hebben een eigen willetje. Ook Bianca krijgt een heupgordeltasje toegestuurd.

BEESTENBOEL In de bergen krioelt het van de beesten. Ongetwijfeld ben je al eens een steenbok, gems, alpensalamander, gier of arend onderweg tegengekomen ... en had je nét je camera in de aanslag! Stuur ons je mooiste opnames van

bergdieren en misschien win jij wel de rijkelijk gevulde picknickmand t.w.v. € 250 die we van Graubünden Toerisme mogen weggeven! Winnaars twee en drie krijgen een heerlijke fles wijn inclusief typische Bündner lekkernijen t.w.v. € 50 elk. Want de authentieke Bündner gastronomie is om van je vingers bij af te likken!  Je kunt tot uiterlijk 11 maart 2016 je foto insturen via Bergwijzer.nl/winnen. Lees de wedstrijdvoorwaarden op onze site.

BERGEN magazine  13


WANDELEN

Hochschwab

De bergrug van de Hochschwab in de Oostenrijkse deelstaat Steiermark is een mysterieuze opeenvolging van deinende bossen en bergweiden op de flanken van een uitgestrekte woestenij van bleek karstgesteente. Barre weersomstandigheden maakten van een driedaagse trektocht over deze hooglanden een bijzondere belevenis. TEKST & FOTO’S  JONATHAN VANDEVOORDE

DE

Highlands Steiermark VAN

14  BERGEN magazine


Evenwichtsoefening. Coen Weesjes verkent een alternatief spoor naar de top van de Hochschwab (2277 m). Het kale karstplateau in het noorden van Steiermark is een wildernis van puin, rotsen en diepe dolines. BERGEN magazine  15


WANDELEN

Hochschwab

Vanaf de Polster (1910 m) lopen we in de richting van de Frauenmauer, waarvan de toppen in de verte net boven de nevel uitsteken. Enkele ogenblikken later worden we opgeslokt door de wolkenzee.

16  BERGEN magazine


Het Hochschwab­ massief is een weer­ barrière van formaat. “Je weet nooit welke kant het op gaat”, had men ons in Eisenerz verteld. Een ‘waaiboom’ (boven) is een voorbode van wat ons boven op het plateau te wachten staat. Op dag één hebben we gelukkig rustig weer. Een Duit­ se gentiaan (Gentia­ nella germanica) duidt erop dat de herfst nog maar net begonnen is.

BERGEN magazine  17


WANDELEN

Hochschwab

Op onze tweede dag zijn de omstandigheden een stuk slechter. Regen gaat over in ijs en er waait een storm­ achtige wind. Het comfort van het moderne Schiestlhaus (linksboven) is een verademing vergeleken met het Winterraum van de Sonn­schienhütte (rechtsonder).

18  BERGEN magazine


Pas op onze laatste wandeldag trekt de hemel boven de Hochschwab helemaal open. Een eenzame gems vergezelt ons – op enige afstand – terug naar de hut. (Foto onder: Coen Weesjes) BERGEN magazine  19


WANDELEN

Hochschwab

H

ochschwab? Voor de meesten onder ons een witte vlek op de kaart. De Hochschwab is een van meest oostelijk gelegen kalksteenmassieven van de Alpen, op twee uurtjes van Wenen. De toeristische dienst van Hochsteiermark had me uitgenodigd een deel van de fonkelnieuwe meerdaagse wandelroute Vom Gletscher zum Wein te lopen. Kijk, in zo’n ‘onontdekt’ gebied mag je mij altijd achterlaten! Coen Weesjes, een bevriende bergwandelgids uit Filzmoos, zag een verandering van omgeving ook wel zitten. De prdame van de toeristische dienst had mij echter gewaarschuwd dat de bewegwijzering nog niet af was. Geen probleem. Twee ervaren rotten onderweg is altijd gezelliger dan één en in feite is Vom Gletscher zum Wein niets meer dan een aaneenrijging van bestaande, goed gemarkeerde wandel­ paden.

Weerbarrière We starten in Eisenerz, een troosteloos mijnbouwstadje aan de voet van een half uitgevreten berg. Er wordt nog steeds hoogwaardig ijzererts gewonnen. Toen we gisterenmiddag hiernaartoe reden, was het in het dal nog 28 graden warm. In Eisenerz, op ongeveer 1200 meter hoogte, gaf de thermometer nog maar 13 graden aan. De weersverwachtingen zijn alles behalve gunstig. Om tijd te winnen besluiten Coen en ik om ’s ochtends vroeg een kramakkelige stoeltjeslift te nemen zodat we meteen al op hoogte kunnen beginnen. We hebben geluk: we komen net boven een wazige wolkenzee uit en lopen even in een waterig zonnetje. Een gems onder het pad staat ons een tijdje aan te kijken. “We zullen er wellicht wel honderd tegenkomen”, verzekert Coen mij, waarop snel wervelende mistslierten het dier opslokken. Enkele ogenblikken later verdwijnen wij zelf ook in de wolkensoep. De Hochschwab wordt hier ook de ‘Gemsberg’ genoemd. Maar het is vooral een beruchte weerbarrière, en dat ondanks zijn tamelijk geringe hoogte – slechts enkele bulten steken boven de 2000 meter uit. Zo’n muur vangt als eerste de vochtige stuwingen op die op zijn flanken stuiten. Het weer boven op zo’n plateau kan daarom extreem zijn en erg snel omslaan. Volgens een stamgast van het enige café in Eisenerz

20  BERGEN magazine

temperatuur daalt voelbaar. Verandering van plan: zo snel mogelijk naar het Schiestlhaus! Morgen is er weer een dag, die Hochschwab loopt niet weg.

Hippiehut

gisterenavond kon het met de weersverwachting voor de komende dagen “altijd alle kanten op”. De zon zullen we de volgende twee dagen niet meer terugzien. Die eerste wandeldag houden we het echter droog. De route naar de Sonnschienhütte voert grotendeels door golvende bergweiden en halfopen bos. Het geburl van edelherten is het enige geluid dat de mysterieuze stilte verstoort. De grote hut zelf, een streng gebouw uit 1914, is dicht. “Jagdsperre 15.09 – 15.10.” staat er op een plakkaat. Het Winterraum is een troosteloos hol, vies en net groot genoeg voor ons tweeën. Een kachel of gaspitje om te koken is er niet.

Bar en boos Het gaat de dag erop wel ‘alle kanten op’ tijdens wat de koningsetappe van onze driedaagse moet worden. Eerst gaat de route omhoog naar het karstplateau en dan over de 2277 meter hoge top van de Hochschwab naar het Schiestlhaus, een grote, moderne hut kort voorbij de bergtop. We lopen de eerste drie kwartier in de plenzende regen maar daarna is het – gelukkig – al weer droog. Overal staan knoestige naaldboompjes waarvan de takken aan één kant van de stam lijken te groeien. ‘Waaibomen’ noem ik ze, een waarschuwing voor wat ons te wachten staat. In tegenstelling tot gisteren staat er een stevige wind die met de hoogte steeds harder blaast. Op een pas geeft een stormwind ons een kaakslag in het gezicht. Het pad verandert in een vormeloze helling van karst, een leegte begroeid met gras die in de voorbijrazende wolkenflarden oplost. Gelukkig geeft om de zoveel meter een rode stok het spoor aan, verdwalen hoeft niet. Naarmate we stijgen beukt de wind steeds harder op ons lijf. De

Het Schiestlhaus is de eerste hut in Oostenrijk die zelfvoorzienend is. Binnen nestelen we ons meteen in zijn behaaglijke warmte. Huttenwaard Christian Toth lijkt blij ons te zien: “Met dit weer komt er geen hond naar boven. Velen wandelen hier anders alleen al naartoe vanwege Wolfgangs kookkunsten.” Christian draagt een reggaemuts, t-shirt en pof broek en loopt op zijn blote voeten rond. In de Stube klinkt klassieke muziek. Enorme ramen geven uitzicht op een onzichtbare muur van wit. Ik hoor de wind om het gebouw gieren. Er zijn kamerplanten en er hangen Tibetaanse gebedsvlaggetjes en kleurige mutsjes aan de muur: zijn we in een hippie kraakpand aanbeland? Vandaag verwacht Christian hooguit nog een paar gasten. We hebben dus de slaapplekken voor het uitkiezen en het diner is, zoals onze gastheer zelf, anders dan de gewone huttenkost maar uit de kunst. De volgende ochtend vriest het vier graden. Coen en ik lopen in de mist naar de top van de Hochschwab, want het zou in de loop van de ochtend eindelijk opklaren. De hele nacht hebben stormvlagen het Schiestlhaus doen kraken maar de wind lijkt nu snel in kracht af te nemen. De berg wordt stilaan zichtbaar. Nu pas beseffen we hoe ruig dit karstlandschap is. Dit is een steenwoestijn, niets is vlak. We lopen in een boog om een diepe doline heen en bereiken in minder dan een uur het topkruis waar scherpe ijspegels aan vastgevroren zitten. Dan maken de wolken in één keer plaats voor strak blauw en opent het weidse Steierse landschap zich aan onze voeten. Op de terugweg naar het Schiestlhaus, waarvan we de zonnepanelen al van op afstand zien glinsteren in het felle licht, is een eenzame gems op enige afstand voor ons uit gelopen. Nu, vlakbij de hut, staat hij voor onze camera’s bijna te poseren. Twee dagen geleden heeft Coen er mij “wel honderd” beloofd. Uiteindelijk hebben we er een handvol gezien. Maar met wat we in die dagen op de Hochschwab samen hebben meegemaakt, ben ik dubbel en dik tevreden.  n


BERGWIJZER BESTE PERIODE

Het beschreven noordelijke deel loop je van juni t/m september. In het jachtseizoen (vanaf medio septem­ ber) kunnen hutten gesloten zijn. Informeer ter plaatse bij het toeristenbureau. De zuidelijk gelegen etappes van de route Vom Gletscher zum Wein (zie kader) kunnen ook in voor- en najaar gedaan worden.

Dag 2 Sonnschienhütte – Hochwart – Fleischer Biwakschachtel – Schiestlhaus (2153 m) Duur en hoogteverschil: 12 km, 4½ uur, h830 m en i240 m. Eerst bos, daarna een bijwijlen pittige klim naar de top van het kale en geëxponeerde karstplateau. Laatste kilometers nauwelijks hoogteverschil.

VERVOER TER PLAATSE

Met het openbaar vervoer is dit gebied niet al te goed ontsloten (www.oebb.at). Om vanaf het eind­ punt van de beschreven route (Seewiesen) terug naar Eisenerz te komen, is een taxi, naast liften, het enige alternatief (ong. 80 km). In omgekeerde richting (Eisenerz – Seewiesen) rijdt een bus om 16:15 uur en ben je nog 3 uur onderweg. GELOPEN ROUTE

Het beschreven traject tussen Eisenerz en Seewiesen komt overeen met de etappes 13 en 14 van de Nord­ route van Vom Gletscher zum Wein. De daaropvol­ gende afdaling van het Schiestlhaus naar het gehucht Seewiesen is etappe 15. De route kan natuurlijk uit­ VOM GLETSCHER ZUM WEIN

Van noord naar zuid door Steiermark wordt momenteel een meerdaagse wandelroute uitgezet met deze naam. Er is een noordelijke en zuidelijke variant, respectievelijk 533 km (35 etappes) en 378 km (25 etappes) lang, waarbij tal van ‘zijsprongen’ uiteraard mogelijk zijn. Beide varianten beginnen aan de voet van de Dachstein, de hoogste berg van Steiermark, vandaar ‘gletsjer’ in de naam. De langere route eindigt in de wijnvelden bij het kuuroord Bad Radkersburg vlakbij Slovenië; de zuidelijke bereikt de wijngaarden rond Leibnitz, ten zuiden van Graz. Een zeer complete website met alle informatie en handige downloadbare kaartjes is te vinden op: www.steiermark.com/de/urlaub/bewegenund-natur/wandern/gletscher-wein-route

gebreid worden tot een rondtocht of in omgekeerde richting gelopen worden (zie ‘vervoer ter plaatse’). De hoogteverschillen zijn zelden meer dan 500 meter in één keer (de afdaling naar Seewiesen op dag 3 is 1250 meter dalen). Zowel de afstanden als de hoog­ teverschillen zoals aangegeven in de etappebeschrij­ vingen op de genoemde website lijken mij, in vergelij­ king met onze gps-tracks, aan de hoge kant. De route is technisch en conditioneel niet moeilijk voor mensen met enige bergwandelervaring. Kortere stukken zijn soms erg steil. De markeringen zijn overal uitstekend. Het weer kan er echter snel omslaan en oriëntatie vormt bij slecht weer de grootste uitdaging. Een loopspoor is boven op het plateau op zicht niet altijd goed te volgen maar wordt aangegeven met palen; toch kan een gps bij slecht weer of mist een nuttig hulpmiddel zijn. Neem vooral een goede staf­ kaart en kleding voor elk weertype mee.

Dag 1 Eisenerz (Polster-bergstation, 1910 m) – Frauenmauer – Pfaffingalm – Sonnschienhütte (1523 m) Duur en hoogteverschil: 13 km, 5½ uur, h415 m en i675 m. Makkelijk terrein door voornamelijk bossen en berg­ weiden. Vertrek je beneden in Eisenerz zelf en volg je vanaf het begin de officiële route, dan mis je wel de mooie Frauenmauer (18 km, h1155 m, i300 m).

Dag 3 Schiestlhaus – Voisthalerhütte (1654 m) – See­ wiesen (974 m) Duur en hoogteverschil: 12 km, 3 uur, h90 m en i1250 m. Eerst stenig bergpad met enkele steile zigzagjes, naderhand in het dal brede wandelweg. SLAPEN

•w  ww.sonnschienhuette.at •w  ww.schiestlhaus.at ONZE TIP

Brauerei Erzbergbräu van Reinhold en Helga Schenker­maier in het centrum van Eisenerz. ‘Reini’ is brouwmeester en maakt zijn eigen bier in het café. Je kunt er onder andere gueuze en lambiek degusteren, en trappistachtig bier. KAART

Kompass, WK 212 Hochschwab-Mariazell-Eisen­ wurzen, 1:50.000 LEESTIP

Rother Wanderführer Hochschwab – 50 Touren, Günter & Luise Auferbauer, Bergverlag Rother, ISBN 9783763341894 MEER WETEN?

•w  ww.hochsteiermark.at – website van de regio Bruck-Eisenerz. • www.steiermark.com – ook in het Nederlands.  De auteur maakte een kort videofilmpje over de ochtendklim naar de top van de Hochschwab. Je vindt het op: Bergwijzer.nl/magazine/2016-1

BERGEN magazine  21


LEZERSREIZEN

WANDEL MEE met Bergen Magazine

21 – 25 SEPTEMBER

KLETTERSTEIGTOCHT

Dolomieten (Zuid-Tirol)

Voor het derde jaar op rij organiseren we enkele wandeltochten in de Alpen. Nieuw in 2016 zijn een schitterende trektocht tussen de 4000’ers van het Zwitserse Val d’Hérens in Wallis en een aangepast programma naar de natuurparken van het Amerikaanse Zuidwesten.

29 JUNI – 3 JULI

VAL D’HÉRENS (Wallis)

6 – 11 SEPTEMBER

HOHE TAUERN (Oost-Tirol)

Drie dagen lang passeren de indrukwekkendste berglandschappen van de Walliser Alpen de revue. Het Val d’Hérens is een pastorale idylle tegen een decor van vierduizenders. We logeren bij een bergboer die eringer-vechtkoeien fokt, gaan over een hoge pas omringd door gletsjers en slapen in echte Zwitserse berg­ hutten. Een pittige wandeltoer met veel afwisseling.

NATUURWONDEREN VAN HET WILDE WESTEN

kamer/Matrazenlager in de hutten. Voor alle arrangementen geldt een minimum van 5 en een maximum van 10 deel­nemers (Dolomieten: min. 4 deel­­nemers). De reizen worden georganiseerd in samen­werking met Mild

22  BERGEN magazine

Unieke wandelreis naar de mooiste natuurgebieden van het Zuidwesten van de VS. We ondernemen halve en hele dagwandelingen in parken zoals Zion, Bryce, Arches, Capitol Reef en de Grand Canyon, maar gaan ook met een Navajogids op pad in Monument Valley en het verbazingwekkende Antelope Canyon. Een onvergetelijke natuurreis, samengesteld en begeleid door hoofdredacteur Jonathan Vandevoor­de.

Prijs: € 595 (halfpension) Uiterste inschrijfdatum: 1 juli Gids: Gerdi Verwoert

De vermelde prijzen zijn o.b.v. gedeelde

Adventures. www.mildadventures.org

Prijs: € 895 (halfpension) Uiterste inschrijfdatum: 1 augustus Gids: gediplomeerd berggids van de Alpinschule Sexten

30 SEPTEMBER – 15 OKTOBER

Dit is onze klassieker. Voor het derde jaar op rij organiseren we deze pittige huttentocht in het massief van de Großvenediger, het meest vergletsjerde massief van Oostenrijk. Vier dagen het hooggebergte waarbij zijne ‘Weltalte Majestät’ zich langs verschillende kanten laat bewonderen! Prijs: € 725 (alle maaltijden inbegrepen) LET OP uiterste inschrijfdatum: 15 mei Gids: Jonathan Vandevoorde

Spannende driedaagse in het ronduit spectaculair en historisch bijzondere landschap van de Sextner Dolomieten dat op de UNESCO-­ werelderfgoedlijst prijkt. Overal komen we resten uit de Eerste Wereldoorlog tegen. Vanaf de Paternkofel en de Toblinger Knoten hebben we een dramatisch uitzicht op de beroemde Drei Zinnen. Een goede basisconditie volstaat maar men moet vrij zijn van hoogtevrees.

Meer weten of inschrijven? Ga naar bergwijzer.nl of stuur onze hoofd­redacteur een mail ­(jvandevoorde@bergenmagazine.nl). Spe­ciaal voor onze lezers is er een inschrijvingsformulier te vinden op http://bergwijzer.nl/lezersreizen

Prijs: € 2095 (tweepersoonskamer+ontbijt, excl. vlucht) LET OP uiterste inschrijfdatum: 22 mei Gids: Jonathan Vandevoorde Gegarandeerd vertrek! Er zijn al voldoende aanmeldingen, wees er dus snel bij!


Tarentaise

WANDELEN

TREKTOCHT MET EEN BIJZONDERE REISGENOOT

Met Gauguin

DE BERGEN IN

Een solotrektocht door de Franse Tarentaise, zonder vaste route en zonder tijdslimiet. Lekker luieren in bergweides en lanterfanten in het kamp. Mijn bagage wordt gedragen door Gauguin. Dit is het verhaal van een romantisch avontuur zonder bloed, zweet en tranen. Of heb ik met een paard toch de verkeerde reisgenoot gekozen?

Gauguin loopt het liefst zo dicht achter me dat hij me constant op de hielen trapt. Voor deze foto moest ik vlug rennen om voldoende afstand tussen ons te creëren.

Û

TEKST & FOTO’S  SIMONE VAN VELZEN BERGEN magazine  23


WANDELEN

Tarentaise

I

k wil linksaf naar Champagny-enVanoise, Gauguin wil rechtsaf. Hij blijft stokstijf op het wandelpad stilstaan en staart met gespitste oren naar de door hem gewenste richting. Alleen zijn onderlip beweegt. Langzaam trekt hij de lip naar achteren om hem vervolgens op ritmische wijze tegen zijn bovenlip te laten klepperen. Net als bij een pruilende kleuter is het zijn teken dat iets hem totaal niet zint. Als ik nu aan het halstertouw trek, loopt Gauguin achteruit in plaats van vooruit, zoveel heb ik in de afgelopen twee weken wel geleerd. Het is een kwestie van eventjes rustig afwachten. Mijn geduld wordt al snel beloond, want na een luide zucht sloft het dier mijn kant op en slaan we linksaf.

Wildkamperen Gauguin en ik lopen nu al meer dan twee weken naast elkaar van slaapplek naar slaapplek. Ik breng de nacht door in een tent en voor Gauguin heb ik een omheining bestaande uit schrikdraad en tien plastic paaltjes mee die ik in de grond kan

paarden in de weer was en ik sinds vele jaren niet meer uit de bergen ben weg te slaan, heb ik de twee (paarden en bergen) nog nooit gecombineerd. Gauguin is een ruin van het Mérens-paardenras uit de Pyreneeën dat met een winterbestendige vacht en een stevige bouw prima is aangepast aan een leven in de bergen. Toch betwijfel ik of hij veilig kan afdalen op dit pad dat veel steiler is dan de bergroutes die we de afgelopen twee weken hebben gevolgd. Gauguin wandelt echter zonder te aarzelen aan me voorbij. Voor ik het weet, glijdt hij op vier benen naar beneden. De vonken vliegen van zijn hoefijzers. Zenuwachtig ren ik achter hem aan, maar hij geeft zich al glijdend over aan een uitgebreide briespartij, zijn teken dat hij zich prima amuseert.

Moederskindje

steken. Hoewel ik geen stroomvoorziening bij me heb, heeft Gauguin voldoende respect voor het draadje om het niet aan te raken. In het nationaal park van de Vanoise kampeerden we naast berghutten, in Méribel naast de manège, in Brides-les-Bains op de camping, maar het liefst kamperen we vrij. Buiten de parkgrenzen is wildkamperen geen enkel probleem. Vannacht stonden we bijvoorbeeld in de bergweide vlakbij La Duy, waar alleen het gekrijs van notenkrakers en het getjilp van goudhanen de stilte verbraken. De Tarentaise is een agrarische streek met voldoende ruimte voor mijn tent en de omheining van Gauguin en we vinden er de ene na de andere prachtige slaapplek.

Er is echter één ding met Gauguin aan de hand dat deze reis nogal lastig maakt: hij is nog nooit zonder zijn moeder geweest. Begrijp me niet verkeerd, Gauguin is geen dartelend veulentje, maar heeft, met twintig jaar, een respectabele leeftijd voor een paard. Moeder Vinca (28 jaar) zou ook met ons mee op trektocht gaan, maar door onverwachtse gezondheidsproblemen ging dat niet door. Even leek het erop dat de hele onderneming geannuleerd moest worden, maar de eigenaresse besloot uiteindelijk dat het voor Gauguins eigen bestwil was een tijdje zonder zijn moeder door te brengen. Beter laat dan nooit, moet ze gedacht hebben. De scheiding van moeder en zoon ging gepaard met een heleboel gehinnik, gestamp, gebok en gesteiger. De eerste nacht – wildkamperend in de vallei Plan du Port – rende Gauguin als een bezetene om zijn moeder brullend in zijn kraal rond. Ik deed geen oog dicht, maar wonder boven wonder brak hij niet uit en de volgende ochtend konden we gewoon verder trekken. Tijdens het wandelen bleef hij af en toe stilstaan om luid hinnikend naar zijn moeder te roepen, maar het enige antwoord kwam van mij. “Sorry Gauguin, voorlopig zit je met mij opgescheept.”

Bergpaard

Karaktervolle reisgenoot

Nog geen half uur later ben ik degene die stokstijf stil blijft staan. “Dit is wel heel steil, Gauguin”, wijs ik vertwijfeld naar het rotsige en met dennennaalden bezaaide bospad dat naar Champagny voert. Alhoewel ik als kind vroeger dag en nacht met

Aan het eind van de tweede dag gaf Gauguin zijn protesten op en sindsdien volgt hij alles wat ik doe. Als we wandelen, loopt hij zo dicht achter me dat hij me constant op de hielen trapt. Zodra ik iets tegen hem zeg, hinnikt of briest hij een

Gauguin glijdt op vier benen naar beneden De vonken vliegen van zijn hoefijzers

24  BERGEN magazine

Sorry Gauguin, dit moet jij allemaal dragen...

Û

Bergwandelen is zoóóóó vermoeiend!

Þ

Ú Vaak heeft Gauguin de bloemetjes al doorgeslikt voordat ik mijn camera tevoorschijn heb gehaald. Deze edelweissen hebben het gelukkig overleefd!

De prachtig gelegen Refuge de la Glière, waar Gauguin ’s nachts besluit om op eigen houtje dal­ waarts te keren.

ÚÚ


BERGEN magazine  25


WANDELEN

Tarentaise

antwoord terug en als ik mijn tas open rits, stopt hij zijn neus erin om de inhoud te inspecteren. Mijn tent moet ik buiten zijn omheining opzetten, anders neemt hij binnenin even een kijkje. Toen ik in Méribel samen met een behulpzame meneer mijn landkaart bekeek om te zien hoe ik via de juiste route het dorp kon verlaten, duwde Gauguin met zijn neus de man zo hard opzij dat deze omviel. Hij moest immers ook op de kaart kunnen kijken. Al met al is Gauguin de meest karaktervolle reisgenoot die ik ooit heb gehad. Toegegeven, hij zal inmiddels ook wel het een en ander over mij te weten gekomen zijn.

Niets moet Ik weet niet precies hoe lang we samen onderweg blijven: drie weken, een maand, nog langer? We begonnen in Saint-Bon-Tarentaise waar we (via onder andere de Refuge des Lacs Merlet, Méribel en Brides-les-Bains) in een halve cirkel omheen trokken. Nu, na meer dan twee weken wandelen, zijn we nog geen dag lopen van de stal vandaan. Opschieten doen we niet, en dat is ook ons doel niet. We hoeven nergens heen of op tijd te zijn, want waar we precies heen gaan weet ik ook niet. Als ik het ergens bijzonder mooi vind, blijven we gewoon een nachtje extra. Soms wandelen we slechts een uurtje per dag, waarna ik Gauguin verlos van alle bagage en op zijn zadelloze rug kruip. Gauguin mag dan kiezen waar we heen gaan. Zo verliet hij aan de voet van de Aiguille du Fruit (3048 m) het wandelpad en volgde de oevers van de melkwitte bergbeek, de Doron des Allues, waar we tussen de ene na de andere marmottenfamilie door reden. Zulke momenten zijn de mooiste van ons avontuur.

Gauguin vertrekt Champagny-en-Vanoise laten we achter ons. We trekken via Champagny-le-Haut weer het nationaal park in, waar we naast de Refuge de la Glière kamperen. De zonsondergang is magisch. Het laatste zonlicht omhult de omringende bergen in een alpengloed van felrode en gele kleuren. Ik schiet foto’s tot de batterij van mijn camera leeg is en kruip dolgelukkig in mijn slaapzak. Als ik echter mijn hoofd uit de tent steek om Gauguin welterusten te wensen, staat hij roerloos in zijn omheining. Alleen zijn onderlip klappert … “Welterusten Gauguin”, roep ik, maar niet veel later staat hij, met het schrikdraad om zijn borst gewikkeld, pal naast mijn tent. Hij heeft eindelijk ontdekt dat de draad

26  BERGEN magazine

niet werkt. Ik vermoed dat Gauguin ontevreden is over de vegetatie in zijn omheining, want eerder deze zomer hebben hier koeien gegraasd. Zuring tiert er welig en daar wil geen koe of paard zijn tanden in zetten. Op het plekje met het meeste gras zet ik de omheining opnieuw op, al verwacht ik dat het vergeefse moeite is. En inderdaad, de volgende ochtend is ­Gauguin vertrokken. Ik vind hem later in het dorpje Champagny-le-Haut terug, twee uur lopen de berg af, waar hij me met een luid gehinnik begroet. Ik besluit de nacht in de plaatselijke herberg door te brengen, omdat ik tijd nodig heb om ons ‘probleem’ met de omheining op te lossen. Bovendien liggen mijn tent en mijn bagage nog bij de

Ú Wildkamperen in de vallei van de Aiguille du Fruit (3051 m), op mis­ schien wel het mooiste plekje van deze tocht.

Het is prachtig wild­ kamperen naast het witte kapelletje Notre-Dame des Neiges nabij Montagny.

ÚÚ

Het nationaal park van de Vanoise in het laatste zonlicht van de dag.

Ü

hut. Gauguin logeert in de tussentijd in een stal van een behulpzame dorpsbewoner.

Een onverwachts eind Terwijl hevige regen genadeloos tegen het raam slaat, zit ik die avond voor het eerst in weken weer binnen, met een heerlijke tartiflette en een glaasje wijn op tafel. Het onweert, bliksemt en bomen schudden woest heen en weer in gewelddadige windvlagen. Ik ben mijn eigenwijze viervoeter reuze dankbaar dat ik met dit noodweer niet in mijn tentje hoef te overnachten. Tegen de tijd dat ik aan mijn dessert begin, vliegen reddingshelikopters af en aan. De volgende dag leer ik dat de Doron buiten zijn oevers is getreden en een enorme


Als ik mijn tas open rits, stopt hij zijn neus erin om de inhoud te inspecteren

ravage heeft aangericht. Verschillende auto’s zijn weggedreven en huizen ondergelopen. Vijftig mensen zijn geëvacueerd. Heeft Gauguin misschien de ellende aan voelen komen en zichzelf (en mij dus ook) in veiligheid gebracht? Een ietwat zonderlinge gedachte, maar wat verwacht je anders na twee weken in de bergen met alleen een paard als reisgenoot ... De route terug omhoog in het park is

weggeslagen en zal minstens een week afgesloten zijn. Haastig zoek ik op de kaart naar een alternatieve route. Oh nee, de omheining! Als Gauguin en ik verder willen trekken, moet ik daar ook nog een alternatief voor vinden. “Voor elk probleem is er een oplossing”, spreek ik mezelf moed in, maar het duurt niet lang voordat ik me afvraag waarom ik zo hardnekkig doorzet. Dit avontuur begon zonder route, zonder tijdslimiet, zonder doel. Ik heb er achttien – uitermate bijzondere – dagen en nachten op zitten. Deze trektocht was perfect en heeft niets meer nodig. Toch pink ik een traantje weg wanneer ik Gauguin in zijn stal opzoek en hem het nieuws vertel. “We gaan naar huis Gauguin, terug naar je moeder.” n

BERGWIJZER De Tarentaise ligt in het Franse departement Savoie. Het nationaal park van de Vanoise, het eerste van Frankrijk, ligt gedeeltelijk in deze streek. De hoogste piek is de Grande Casse met 3883 meter hoogte. Zowel in het nationaal park als daarbuiten is het fantastisch bergwandelen met prachtige dagtochten en meerdaagse huttentochten, zoals de Grand Tour de Tarentaise. BESTE PERIODE

Van juni t/m september. TREKTOCHT MET EEN PAARD

Het paard draagt de bagage en is fantas­ tisch gezelschap. Het dier brengt de wan­ delaar in contact met andere mensen en het is simpelweg ook een erg romantisch idee. -– D  e (on)mogelijkheden van het dier bepa­ len de route, de slaapplek en de lengte van de etappes die je per dag aflegt. De wandelaar moet niet alleen zijn eigen zaakjes voor elkaar hebben (route bepa­ len, kamp op-/ afbreken, enz.), maar moet ook het dier verzorgen (hoeven krabben, borstelen, in water en voeding voorzien, omheining opzetten en afbreken en de bagage op- en afladen).

KEUZE VAN HET DIER

In de Franse Alpen kun je volop ezeltjes huren, bijvoorbeeld via www.anesenvanoise.com Huur een dier dat goed bij jouw karakter past en gewend is aan de activiteit die jullie samen gaan ondernemen. Ik kwam met Gauguin, het paard van een kennis, dagelijks voor nieuwe problemen te staan omdat hij nog nooit eerder zonder zijn moeder op trektocht was geweest. (Let wel, ik zou Gauguin deson­ danks voor geen goud in hebben geruild!) KAARTEN

• IGN 3532 ET Les Arcs, La Plagne, Parc National de la Vanoise, 1:25.000 • IGN 3534 OT Les Trois Vallées, Modane, Parc National de la Vanoise 1:25.000 • IGN 3633 ET Tignes, Val-d’Isère, Haute Maurienne, Parc National de la Vanoise 1:25.000 Let op: op deze kaarten kun je niet zien of een pad geschikt is voor een paard of ezel. Ik vroeg advies aan de eigenaresse van het paard en aan mensen die ik onderweg tegenkwam. LEESTIP

Op stap met een ezel, Jacques Clouteau, Les éditions du Vieux Crayon, ISBN 2951679785. Praktisch boek boordevol ideeën en tips. Niet alleen handig voor tochten met een ezel, maar ook voor wie met een paard op stap wil.

BERGEN magazine  27


BERGENWERK

OPGAAN IN HET LANDSCHAP

WILDKAMPEREN IN DE ALPEN

28  BERGEN magazine


Wie wil dat nu niet: rugzak op, het hooggebergte in en je overgeven aan de elementen? Maar mag dat wel en hoeveel ervaring heb je nodig? Matthieu Veldhuis is een wild­ kampeer­specialist én ervaren genieter en doet de kunst van het wildkamperen in de bergen voor ons uit de doeken. TEKST & FOTO’S  MATTHIEU VELDHUIS

G

larus, Zwitserland. Met de voorjaarszon vol in ons gezicht dalen we af. Zonet nog stonden we op de top van de Schwartzstockli en keken we uit over het noordelijke laagland, omringend door met sneeuw bedekte toppen. Nu zijn we op zoek naar een plek voor de nacht. We zoeken een vlak stukje met zoveel mogelijk zon-expositie en bruikbaar water. We komen op een plek met een verpletterend uitzicht op de Glärnisch aan de overkant van het dal. Hierboven willen we zo lang mogelijk in de stilte zijn. Maar hier is geen water. Ik ga kijken aan de rand van een groot sneeuwveld. We hebben geluk. Er komt een stroompje uit. Als de tent is opgezet en ingericht begint voor mij een favoriet onderdeel van het wildkamperen. Urenlang fotografeer ik, hang wat rond, loop een heuvel op, was me bij het stroompje, lees een boek en zet een kopje koffie. Maar bovenal probeer ik op te gaan in de majestueuze omgeving. De zon heeft een hoofdrol: die zorgt voor subtiele verschuivingen van lichtinval en voor een aangename temperatuur. Dankbaarheid is wat het oproept. Hier komt alles samen.

Waarom wil ik dit? Het gaat mij om het moment dat ik het denkbeeldige bordje “hier eindigt de geciviliseerde wereld” passeer. Dat beangstigt me en wakkert tegelijk een honger naar avontuur in mij aan. Vanaf nu zijn we op elkaar aangewezen. Het is die mix van ontspanning en intellectuele, emotionele, fysieke uitdaging die prikkelt. Ruim twintig jaar maak ik met mijn vriendin Ellen wildkampeertochten. We willen worden overweldigd door de

Ý

Ontbijt met zicht op de Glarner Alpen.

Ù Welkome

ochtendzon.

schoonheid van de natuur. Onze aandacht ligt op wat er nu gebeurt: heb ik honger/ dorst, ben ik koud/warm/nat/droog/moe/ blij? Heb ik pijn, geniet ik van de omgeving, zie ik op tegen de afdaling, verbaas ik me over m’n eigen fitheid? Als we beginnen met wandelen, weten we niet waar we de komende nacht zullen slapen. Soms lopen we maar twee uur wanneer we op een plek komen die gewoon te mooi is om te laten schieten, en het komt voor dat we verder lopen omdat er geen geschikte plek is. Deze onzekerheden creëren spanning, het geeft focus en ontspanning tegelijk. Even na zonsondergang is het gebruikelijke

Het gaat mij om het moment dat ik het denkbeeldige bordje “hier eindigt de geciviliseerde wereld” passeer tijdstip om de tent in te gaan. Lezen en dan slapen. Mijn lichaam wil herstellen van een ongebruikelijke inspanning: in de bergen lopen met een zware rugzak. De tent voelt als een veilig onderkomen. Je ziet niet wat erbuiten is, hij beschermt je tegen regen en wind en het is er gemiddeld zeven graden warmer dan buiten. Op deze heldere en koude avond heb ik het in een mum van tijd heerlijk warm gekregen in mijn donzen slaapzak. Als het licht uitgaat, probeer ik geluiden op te vangen. Niets. Uren later word ik wakker omdat ik naar de wc moet. Die is hier natuurlijk niet. Ik trek een t-shirt aan, zet de hoofdlamp op en stap de tent uit. Ik doe het lampje direct uit, want met het licht van de maan zie ik BERGEN magazine  29


BERGENWERK

voldoende. Het is koud. Maar de warmte die ik mee heb genomen uit de tent lijkt aan me te kleven. Ik neem het nachtelijke landschap in me op. De sterren zijn ontelbaar en de Glärnisch ziet eruit als een onneembare zwarte vesting. Beneden in het dal zijn lichtjes. De warmte glijdt langzaam van me af en ook al wil ik nog niet, ik ga de tent weer in.

De ingrediënten Zelfstandig een wildkampeertocht ondernemen vraagt om een gedegen voorbereiding. Uitgangspunt voor mij is dat ik word

30  BERGEN magazine

betoverd door een mij onbekend gebied. Twintig jaar geleden ging ik naar gespecialiseerde boekenzaken en kocht er gedetailleerde kaarten en wandelboeken. Nu is er het internet. Het uitrekenen van hoogtemeters, afstanden, looptijden en inschatten van de technische eisen moet je vooral vaak doen om het onder de knie te krijgen. Daarnaast heb je licht en duurzaam materiaal nodig en moet je over een goede basisconditie beschikken. De volgende schakel is je gezelschap. Er is iemand nodig die boven de individuen staat


Ù Mijn favoriete moment van de dag.

De alm over­ steken.

Ú

De koele ochtendlucht is heerlijk Dit moment heeft geen woorden nodig om het algemeen belang te waarborgen. Dat belang komt neer op plezier en veiligheid. De laatste stap is het afstemmen van de exact afgemeten hoeveelheden eten en

brandstof. En natuurlijk heb je voor vertrek de weersvoorspelling in de gaten gehouden. Zonder ervaring wildkamperen in het hooggebergte is vragen om teleurstelling. Belangrijk is een tocht te plannen en daarbij ‘escapes’ in te calculeren omdat de vele variabelen (fysieke gesteldheid, veilig drinkwater, veilige en geschikte plek, het weer, voorraden, materiaalpech, te technische route enz.) er nagenoeg altijd voor zorgen dat je afwijkt van het originele plan.

In de avond had ik een inschatting gemaakt over hoe laat we ’s ochtends de zon zouden voelen. We staan op een helling die naar het westen gericht is met in het oosten een berg. Dat betekent dat het zonlicht onze plek laat bereikt. We hebben een lange dag voor ons en we zullen vroeg opstaan. Mijn inschatting is dat we de zon net wel of net niet bij het ontbijt zullen voelen. Het is even boven nul en ik doe mijn muts op, donsjack aan en zet water op voor koffie en

DE KLEINE LETTERTJES • Zwitserland: Er bestaan duide­ lijke richtlijnen. Op de website van de Zwitserse alpenvereni­

als leidraad voor de overige Alpenlanden. • Duitsland: Wildkamperen in het

(strenge) wildkampeerregels.

inachtneming van de basisre­

• Italië: Wildkamperen is slechts

gels zijn er na enig speurwerk

met toestemming van de grond­

wel plekken in de bergen te vinden.

ging vind je de basisregels voor

hooggebergte is toegestaan

eigenaar mogelijk. De regel­

wildkamperen en informatie

met inachtneming van de basis­

geving is complex en ondoor­

over natuurgebieden waar

regels. Het logeren in hutten

zichtig. Gemeenten en parken

beperkingen gelden.

wordt expliciet geadviseerd

hebben hun eigen regels, dus

Naast deze regels speelt veilig-

Kort en bondig komt het hier op

door de Duitse alpenvereniging.

informeer vooraf. Er zijn enkele

heid een cruciale rol. Bij het kie­

neer: kampeer boven de boom­

• Frankrijk: Er is geen algemeen

uitzonderingen: zo mag je bij­

zen van een plek moet je de

grens, laat niets achter, verblijf

verbod op wildkamperen.

voorbeeld in Valle d’Aosta boven

inschatting kunnen maken of er

maximaal één nacht in kleine

Gemeenten hebben echter de

de 2500 m buiten het Parco

gevaar is voor steenslag, hevige

groepen, toiletteer op minstens

mogelijkheid verboden op te

Nazionale del Gran Paradiso

wind, bliksem of een snel stijgend

100 meter van water en

leggen en dat betekent in de

bivakkeren.

waterpeil bij rivieren.

begraaf, verbrand of neem het

praktijk veel restricties. Naast

toiletpapier mee en blijf weg uit

de basisregels heeft Frankrijk er

Oostenrijkse alpenvereniging

Jagdbahngebiete en andere

twee toegevoegd om in het

wordt gesproken over een

beschermde natuurgebieden.

hooggebergte te mogen wild­

‘bureaucratische jungle’. Hier

Sta je in de buurt van een hut,

kamperen: je plek moet mini­

zijn richtlijnen per provincie te

overleg dan met de hutten­

maal op een uur lopen van een

vinden. Er zijn grote verschillen:

waard.

hut of straat zijn en de tent mag

in Voralberg bijvoorbeeld, is veel

Deze basisregels van de Zwit­

tussen 19 uur en 9 uur staan.

mogelijk terwijl Tirol enkel het

serse alpenvereniging dienen

Nationale parken hebben eigen

ongeplande bivak toestaat. Met

• Oostenrijk: Op de site van de

 Op Bergwijzer.nl/magazine/ 2016-1 hebben we de links naar alle internet­ bronnen rond wildkampe­ ren op een rijtje gezet, in­ clusief enkele te downloa­ den overzichtsbestanden. BERGEN magazine  31


BERGENWERK

Û

Kalkbergen in de Rhätikon.

thee. In de kou lijkt het wel alsof de brander er meer dan evenredige moeite mee heeft. Recht tegenover ons staat de inmiddels vertrouwde kolos, de Glärnisch, al vol in de zon. In het ochtendlicht laat de berg zich van een kleurrijke kant zien. Op een paar plekken links en rechts van ons verlicht de zon al enkele licht bevroren grassprieten en rotsen. Het wachten is begonnen: wanneer gaan we haar stralen voelen? En zal ze warm genoeg zijn om de tent op te drogen? Die is door condens nat geworden. We praten niet veel. We zitten, eten, drinken, kijken, voelen de temperatuur en halen diep adem. De koele lucht in de ochtend vind ik heerlijk. Dit moment heeft geen woorden nodig. En als we iets

32  BERGEN magazine

zeggen dan is het om elkaar te wijzen op de terugtrekkende schaduw. Wanneer het zover is, is de zonnewarmte sterker dan ik had gehoopt.

Mag het ook? Er is een onderscheid tussen bivakkeren, wildkamperen en vrij kamperen. Bivakkeren is een ongeplande noodovernachting. Het wordt ook wel Alpinbiwak of noodbivak genoemd. Bij een bivak kan je een tent gebruiken, maar gebruikelijker is een bivakzak. Dit wordt in de Alpen getolereerd. Bij wildkamperen en vrij kamperen gaat het om een geplande overnachting. Deze vormen worden vaak door elkaar gehaald. Het begrip wildkamperen betekent een geplande nacht in het hooggebergte. Vrij kamperen is overnachten buiten campings, of andere ingerichte plekken en buiten het hooggebergte.

Vooropgesteld: de regels zijn zelden eenduidig. Ze verschillen van land tot land, van provincie tot kanton, van Jagdbanngebiet tot nationaal park of lokaal natuurgebied. Het is een jungle (zie kader op blz. 31). Internet biedt veel informatie en toch kan je op de berg voor verrassingen komen te staan: verboden die je vooraf niet voorzien had. Evengoed is wildkamperen een beleving voor de zintuigen en met een goede voorbereiding, flexibiliteit en een flinke dosis expertise is het een onvergetelijke ervaring. Wat houd je tegen om de wildernis van dichtbij te beleven?  n

Matthieu Veldhuis is oprichter van Natuur­Geweldig. Hij ontwikkelt en begeleidt maatwerk wildkampeertochten in o.a. Zwitserland en Noorwegen.


SUCCESMODEL IN EEN NIEUW JASJE !

arrow gr one gritstone

NU OOK IN EEN WIDE LEEST

LEVERBAAR t/m maat 48,5

HANWAG heeft de naam van de ARROW GTX veranderd in GRITSTONE GTX !

Hogere zoolrand voor betere stabiliteit NIEUWE VIBRAM ULTRA GRIP II zool voor EEN VERBETERDE grip

arrow GTX

gritstone GTX

De al jarenlang succesvolle trail schoen de Arrow GTX heet voortaan de Gritstone GTX en heeft daarbij meteen een paar vernieuwingen ondergaan. Zo is hij voorzien van de Vibram Utra Grip II zool die een zeer goede grip biedt op wat ruiger terrein en is de zoolrand hoger opgetrokken waardoor de zijdelingse stabiliteit optimaal is. Behalve dat de Gritstone GTX nu ook in maat 14 (48,5) verkrijgbaar is, wordt hij naast de vertrouwde specifieke dames- en herenleest ook geproduceerd in een brede versie; de Wide-leest. De combinatie van materialen van hoogwaardig stevig nubuckleer, Air Mesh en GoreTex® zorgt voor het goede ademende karakter van de Gritstone GTX. Het binnenwerk van de unieke GL-versie verenigt het comfort van het soepele milieuvriendelijke Terra Care leer met de voordelen van de waterdichte GTX® voering.

info@hanwag.nl | www.hanwag.nl

: NIEUW van der Wal o t t es B met O abonne 8 d. MT maart – 5,24 €2 vertrek korting agazine M n e Berg

MAROC Travel ontdek het échte Marokko

Ook: en klimm • Rots • Surf Tourski • Ski & •

Wandeltochten mét bagagevervoer (muildieren/kamelen) • Atlas bergen & woestijn • Beklimmen Toubkal (4.167m): zomer & winter • Fietsen & MTB • Ook stedentrip Marrakech 5 dgn € 180,- • Kleine groepen • Op maat • Individueel

www.reisbureaumaroctravel.nl≠ De Zilk - Marrakech - Imlil


WANDELEN

Zuid-Noorwegen

“Preikestolen zal een keer naar beneden komen”, zegt Cees met een olijke glimlach terwijl hij met gespreide benen boven een scheur in het rotsmassief staat. “Het kan over vijftig jaar zijn, misschien over honderd jaar, wellicht over duizend jaar. Niemand weet wanneer, maar deze spleet is het begin.”. TEKST & FOTO’S  FRANK PETERS

B

erggids Johannes C. Apon – Cees mag ook – heeft ons meegenomen voor een tocht van vijf dagen langs het Lysefjord in Noorwegen. Het beroemde uitzichtpunt Preikestolen, een torenhoge klif met een plateau op 604 meter boven het fjord, is een van de hoogtepunten. “Voor de komende decennia is Preikestolen door geologen veilig verklaard, dus maak je geen zorgen”, vervolgt Cees. “Maar een bewijs ervan heb ik er eerlijk gezegd nog nooit van gezien.” De laatste metingen zijn verricht in de jaren dertig van de vorige eeuw, maar volgens Cees zijn door onbekende oorzaak de gegevens verloren gegaan. Daarna heeft er geen nieuw onderzoek meer plaatsgevonden. Gemakshalve ga ik er maar vanuit dat het vandaag nog wel te doen is en geniet enorm van het weidse uitzicht over het fjord.

Populairste wandeling Om Preikestolen te bereiken hebben we de populairste wandeling van Noorwegen gedaan, maar dan buiten de platgetreden paden. ’s Zomers gaan hier over de hoofdroute 250 duizend wandelaars omhoog, maar Cees kent ook de kleine paden en gidst ons zelfs langs passages die niet op de kaart staan. Inmiddels werkt hij hier al ruim acht jaar en is vorig jaar tot Noor genaturaliseerd. “Ik voel me hier thuis, ik heb een Noorse vriendin, ik spreek de taal en ik ben trots op het land. Dat wilde ik graag aan de buitenwereld laten zien.” Onze andere reisgenoot, Andrea Wenskat uit Maagdenburg, Duitsland, vervult met deze tocht haar jeugddroom. “Ik ben eindelijk vrij om te gaan waar ik wil. Door het IJzeren Gordijn en mijn drukke bestaan heb ik altijd gedaan wat anderen van mij verwachtten,

Ú Prachtige paden langs de steile wanden van het fjord verschaffen indrukwekkende vergezichten over het Lysefjord.

34  BERGEN magazine

LYSEFJORD


Buiten de gebaande

PADEN BERGEN magazine  35


WANDELEN

Zuid-Noorwegen

Ú Berggids Cees en Andrea Wenskat genieten van het uitzicht vanaf Preikestolen. Ü Vertrek

vanaf onze kampeerplaats richting de Kjeragrots.

maar nu heb ik tijd voor mijzelf.” Tijdens onze klim horen we in de verte het geroezemoes van de vele wandelaars, terwijl wij in alle rust naar boven lopen. Na een korte pauze en een laatste slok van het heerlijk warme zwartebessensap, dat Cees voor ons meegenomen heeft, klimmen we naar de bergtop net boven Preikestolen. Hier opent zich een overweldigende wereld met de drukbezette ‘Preekstoel’ en het uitgestrekte fjord als blikvangers.

Het koninkrijk van Mohr Onderweg naar het idyllische meertje Skogavatnet laten we de massa definitief achter ons. Bij het water kamperen we. We zijn de enigen. “Ooit was dit het domein van de Duitser Heinrich Friedrich Kristian Mohr,” vertelt Cees, “vermoedelijk een gedeserteerde soldaat.” In 1915 bezocht Mohr de boerderij van de Noorse Sikke Hengjane vlak bij het meer. Sikke woonde alleen, maar toen de twee verliefd werden deelden ze hun leven op de boerderij. Lang en gelukkig werd het echter niet. Hoewel Mohr bekend stond als een harde

36  BERGEN magazine


Ù Het landschap wordt volmaakt weerspiegeld in een meertje nabij onze kampeerplaats.

Onderweg naar ons tweede kamp in de vrije natuur passeren we sneeuwvelden.

Ü

We doen de populairste wandeling van Noor­ wegen, maar dan buiten de platgetreden paden werker en het gebied rond de boerderij tot ontwikkeling bracht, werd hij ook beschuldigd van diefstal. Bovendien nam hij het niet zo nauw met de Noorse wetten. In strijd met het toen geldende alcoholverbod stookte hij sterke dranken en verkocht die aan de lokale bevolking. Een als burger vermomde politieagent luisde hem erin. Bij een bezoek kreeg de agent de flessen sterke drank te zien en werd Mohr opgepakt. Na dit akkefietje kwam Mohr opnieuw in opspraak vanwege een doodsbedreiging aan het adres van een schipper. Mohr werd overmeesterd, overgeleverd aan de politie, gevangen genomen en uiteindelijk het land uitgezet. Sikke is altijd blijven hopen dat hij ooit nog terug zou keren, maar ze leidde de rest van haar leven een eenzaam bestaan. Alleen de watervallen die uit het meertje ontspringen en uitkomen in het

fjord, deden nog aan hem denken. Dankzij Mohr heten ze namelijk de ‘Whiskey Falls’. Cees brengt ons naar de boerderij, die nog steeds bestaat. Helaas is het verblijf verpauperd en de wei overwoekerd, maar het blijft een bijzondere plek. Even verderop ligt een geweldig uitkijkpunt over het fjord. “Ik snap wel dat hij zich boven de wet voelde staan”, zegt Cees met een knipoog. “Dit was zijn eigen koninkrijk. Hier stond hij letterlijk boven alles.”

Held Na een prachtige top en indrukwekkende vergezichten dalen we af richting Bratteli. In dit gehucht groeide begin negentiende eeuw een andere lokale bekendheid op: Pilt-Ola. Door een ongeval op jonge leeftijd liep hij mank, maar dat was voor de man geen belemmering om enorme voetreizen te maken. Zijn ronding van het Lysefjord binnen 24 uur (een tocht van honderd kilometer!) spreekt nog steeds tot de verbeelding. Dat was echter een kleinigheid vergeleken bij zijn voetreis naar Finnmark in het noorden van Noorwegen om een kudde rendieren

naar het Lysefjord te loodsen. Zijn grootste avontuur was echter een voettocht naar Siberië. Via de bevroren Beringstraat wilde hij naar Amerika lopen, maar toen hij ontdekte dat de zee helemaal niet was dichtgevroren, besloot hij rechtsomkeer te maken. “Pilt-Ola was zeer ondernemend”, vertelt Cees. “Bovendien wilde hij het leven van gewone mensen beter maken.” Zo ontwikkelde hij een gif om het vee van boeren te beschermen tegen roofdieren en hielp hij met het verhogen van de graanproductie door vruchtbare grond uit Denemarken te importeren. Pilt-Ola had allerlei fabriekjes voor de productie van spijkers en het maken van vilt. Ook begon hij met het winnen van zout langs het fjord, dat weer gebruikt kon worden voor zijn uitvinding om visvangsten al op zee te conserveren in zoutvaten. Pilt-Ola werd schatrijk, maar verloor zijn fortuin weer aan onrendabele projecten. Hij stierf arm, maar men herinnert hem als een held met een rijk leven.

Flørli Vanuit Bratteli nemen we de boot naar Flørli, een gehucht met ongeveer tien BERGEN magazine  37


WANDELEN

Zuid-Noorwegen

Û Voorzichtige

stap op de beroemde Kjerag­rots die meer dan 900 meter (!) boven het fjord 'hangt'.

Ù Ontbijten voor de tent aan de oever van een idyllisch meertje, onze tweede kampeer­ plek in de vrije natuur.

Berggids Cees op de langste houten trap ter wereld, 4444 treden.

Þ

huizen, ooit gebouwd voor de werknemers van de inmiddels buiten werking getreden waterkrachtcentrale. Hoe klein ook, het gehucht had onder meer een school, een dokter en een postkantoor. Tegenwoordig worden de huizen verhuurd aan bezoekers en is de centrale een tentoonstellingsruimte en horecagelegenheid geworden. Hessel Haker, een Nederlander, exploiteert de plek sinds vorig jaar. Hij wil van Flørli een nieuw hoogtepunt in het Lysefjord maken. “Tot nu toe zijn alle voorgaande initiatieven verliesgevend geweest, maar ik zie mogelijkheden om dit tot een succes te maken”, vertelt Hessel. “Flørli ligt heel

38  BERGEN magazine

centraal en is een ideale plek voor mensen die langer dan een dag in het fjord verblijven.” Aan zijn inzet en de schoonheid van de plek zal het in elk geval niet liggen. Even buiten het dorp leidt een klein pad naar een heuvel met vrij uitzicht over het fjord. In de verte speelt een zeehond in het water. Er vaart één zeilboot voorbij. Verder is het stil en valt het Lysefjord langzaam in slaap.

Stairway to heaven De grootste trekpleister van Flørli is de langste houten trap ter wereld. Toen de centrale nog in werking was, werd de trap

gebruikt om onderhoud te kunnen verrichten aan de enorme buizen. Nu zijn de 4444 treden vooral een sportieve uitdaging. “Iets dat je gedaan móet hebben!”, vinden zowel Hessel als Cees. De trap is een absolute ‘stairway to heaven’, maar om er te komen moeten we wel eerst even door de hel. Het hoogteverschil is 740 meter en het steilste stuk 55 graden. Spierpijn gegarandeerd! Bovendien regent het en zijn we halverwege al nat tot op het bot, maar eenmaal bij de laatste tree is de voldoening groot. Ik durf het bijna niet toe te geven, maar je móet dit inderdaad gedaan hebben. We trekken verder door een landschap dat gepolijst is door gletsjers. Hier en daar liggen zwerf keien, neergelegd door trollen. Jazeker, in dit ongerepte deel van het Lysefjord bestaan ze nog, waar geen mobiel bereik meer is maar de connectie met de natuur des te sterker. We lopen langs kleine, langzaam smeltende sneeuwvelden. Overal is water, fris helder water. Je hoort het, je voelt het. Tussen twee schilderachtige meertjes zetten we ons tentenkamp op. Cees kookt een heerlijke maaltijd. Hier is hij thuis. Ver weg van het accountantskantoor waar hij ooit werkte, dichtbij zichzelf. Andrea beleeft de wereld waarin ze als kind wegdroomde, ver voorbij het IJzeren Gordijn, dichtbij haar


gevoel van vrijheid en ik schrijf en maak foto’s om het moment vast te houden, ver weg van u als lezer, maar nu het hier gedrukt staat dichterbij dan ooit.

IJskoude duik We worden wakker van de opkomende zon, die onze tenten verwarmt. Het is een heerlijke ochtend. Na het ontbijt en een stevige klim komen we aan bij een hooggelegen meertje waarin nog kleine ijsbergen drijven. Het water is gruwelijk koud, maar dat deert Cees niet. Hij trekt z’n bovenkleding uit, slaakt een oerkreet, springt het water in, zwemt naar een ijsberg, klimt erop en laat zien dat hij een echte vent is (hoewel je dat op dat specifieke moment in twijfel kunt trekken, maar dat is een ander verhaal). Als ook Andrea een duik neemt kan ik niet achterblijven. Zelden heb ik het zo koud gehad, maar eenmaal uit het water krijg ik het warm en is het heerlijk. Nog zoiets dat je een keer gedaan móet hebben, zou ik zeggen. Net als ons laatste hoogtepunt; het betreden van de ‘daredevils’ Kjerag-rots, die, tussen twee kliffen ingeklemd, op 984 meter boven het fjord ‘hangt’. Ik tril op de rots nog harder dan in het ijskoude water. Je moet het inderdaad in je leven een keer gedaan hebben, maar de kans dat Preikestolen in de komende 1000 jaar naar beneden stort is waarschijnlijk groter, dan dat ik dit nog eens doe.  n

BERGWIJZER Het Lysefjord (vertaald ‘Lichtfjord’) ligt in het zuiden van Noorwegen en is 42 kilometer lang en 500 meter diep! Het is tijdens de laatste ijstijd uitgesleten door gletsjers. In het landschap is dat goed te zien. De toppen zijn glad en gepolijst en er liggen overal zwerfkeien. Het Lysefjord is een van de bekendste fjorden van Noorwegen met uitzichtpunt Preikestolen en de Kjeragrots als grote publiekstrekkers. Het fjord is makkelijk te bereiken vanuit Stavanger. Voorheen was deze plaats bekend vanwege de sardientjesindustrie; die geschiedenis is vastgelegd in het Norwegian Can­ ning Museum. Tegenwoordig draait de regio vooral op olie. In het Lysefjord is daar overigens niets van te merken. VERVOER

Het Lysefjord is bereikbaar met de auto (wel via een veer) en via een directe fast ferry. Op ma/wo/vrij vaart er in de middag vanuit Stavanger (vliegverbinding met Schiphol) een ferry naar Lysebotn, een dorpje aan het eind van het fjord.

SLAPEN

• Lysebotn – bij B&B Hauane in kun je in Noorse sfeer overnachten. Meer informatie: www.lysegard. com • Flørli – de veerboot meert ook aan bij Flørli. Hier kun je kamperen, goedkoop overnachten in een hostel, een kamer boeken of een van de apparte­ menten huren. Meer informatie: www.florli.no GELOPEN ROUTE

De startplaats van de wandeling (Hiking the Lysefjord) naar Preikestolen is de Preikestolen Fjellstue, een moderne herberg uit 2008. Deze is bereikbaar met de auto vanuit Stavanger en heeft voldoende parkeerge­ legenheid. Vanaf de parkeerplaats in twee uur naar Preikestolen. Kamperen bij het meertje Skogavatnet. Afdalen naar Bratteli en met de boot naar Flørli. Via de langste houten trap ter wereld met 4444 treden naar de Kjeragrots. Onderweg kamperen in de wildernis (geen mobiel bereik). Uiteindelijk afdalen naar de B&B in Lysebotn en met de boot terug naar Stavanger. Meer informatie: www.outdoorlifenorway.com

KAARTEN

• Ugland IT/Nordeca, wandelkaart 2681 Lysefjorden 1:50.000 • Nordeca, wandelkaart 10008 Stavanger en 10009 Lysebotn, 1:50.000 • ut.no/kart – interactieve, downloadbare kaart. Een papieren Lysefjordkaart is ook ter plaatse aan te schaffen. LEESTIP

Rother wandelgids Zuid-Noorwegen, Bernhard Poll­ mann, Uitgeverij Elmar, ISBN 9789038924625. Wij liepen wandeling 44 Preikestolen en wandeling 45 Kjeragrots. MEER WETEN?

• www.visitnorway.com • www.regionstavanger.com BERGEN magazine  39


M O U N TA I N

network

AlpeN & eXpeDiTieS 2016/2017

Programma’s vanuit onze locatie in Chamonix met o.a. beklimming Gran Paradiso, Klettersteigweek, Introductie alpinisme of de beklimming van de Mont Blanc. Expedities naar trekkingpeaks zoals de Toubkal, Ararat, Ben Nevis en Kilimanjaro en hoge expeditiebergen zoals de Elbrus, Aconcagua en Denali. M O U N TARI NK NETWO

Nieuwe Brochure!

aanvragen: www.mountain-network.nl/brochure of bezoek onze stand op de NKBV bergsportdag op 13 maart in de Jaarbeurs in utrecht.

6 AE :C  H I>: :M E: 9> &, ' %&+ $'% B:IB DJCI6

>CC:I LDG@

9:7: G<:C

>C

meer informatie: www.mountain-network.nl


TOT OP ZEKERE HOOGTE

TEKST & FOTO  ROBERT WEIJDERT

vereffenen met de Monte Emilius. Hij kon het niet

“Ah, The Eagles, van de Farewell Tour”, zegt mijn

S

verkroppen dat hij twee jaar eerder 30 meter

tochtgenoot. Jacques is een kenner, hij noemt

oms zijn we in de bergen zo gelukkig dat

vóór de madonna op de top had moeten omdraai­

nummers, zingt inclusief uithalen uit volle borst

het ons overvalt. En dan bedoel ik niet

en omdat de sneeuwkoepel niet te passeren was.

mee, hij is helemaal in zijn knollentuin, weg van

het vage bewustzijn dat ons iets plezierigs

Hoe vaak ik ook zei dat die meters niets uitmaak­

de wereld. Zo ziet geluk er dus uit, denk ik.

is overkomen, zoals het hoopvolle vertrek ’s mor­

ten, het bleef schuren. Dat krijg je als de berg niet

Later gaan we verder naar de Arbolehut. Hij is

gens vroeg, of de aankomst in de hut na een lan­

wil meewerken.

eigenlijk nog niet geopend, maar van de gestore mogen we binnenkomen. Voor het eten drinken

ge dag die alles van ons heeft verlangd, maar het geluk dat ineens in ons ploft, als een steen die in een rimpelloos meertje wordt gegooid. Het geluk dat voorbij is voordat je het weet en waarvan je achteraf verbaasd moet constateren dat je het hebt laten glippen omdat je vergeten bent het te pakken.

Het geluk ploft ineens in ons, als een steen die in een meertje wordt gegooid

we met de familie een zoet wijntje, we eten in de heilige geuren van de Italiaanse keuken en sla­ pen onder frisse dekbedden. De volgende dag komen we tot halverwege de berg: regen is overgegaan in sneeuw, de wind trekt aan en de Monte Emilius, bepoederd met sneeuw, is verder weg dan ooit.

We hadden een tijdje in het Adamellogebied met Kees en Bob rondgestruind. Onze toerenteller

Het is onbestemd weer, de wolken hangen laag

Op de terugweg, tussen de vlokken door, zegt

stond op honderd procent, heel bijzonder omdat

als we de hellingen boven Pila omhooglopen. Op

Jacques: “Ik heb het helemaal gehad met die

je met vijftig je handen al mag dichtknijpen. De

het terras bij de kabelbaan, waar we de enigen

berg.”

Cima Presanella, een lange gletsjertocht naar de

zijn, laten we ons koffie met taart serveren.

Ineens is de benauwenis over 30 meter verdwe­

Punta San Matteo in de zuidelijke Ortlerkam en

En dan gebeurt het. Ineens breekt de zon door,

nen. Mijn stelling is dat het door de zon, de koffie

een rondtocht in een stil zijdal – heerlijke tijd.

ruitvormige plekken licht schuiven over de Punta

en de taart op het terras is gekomen, en door die

In Valle d’Aosta had Jacques nog een rekening te

della Pierre. Uit de luidsprekers klinkt luid muziek.

muzikale arenden natuurlijk.  n BERGEN magazine  41


ANDERS BEKEKEN

Mont Blancmassief

NATUURRESERVAAT VAN LES CONTAMINES-MONTJOIE

Wat leeft er in een

WINTER BOS?

42  BERGEN magazine


Wie in de winter in de Alpen door het bos banjert, kan van alles tegenkomen: roepende notenkrakers, acrobatische eekhoorns en natuurlijk een eindeloze hoeveelheid sporen in de sneeuw. Maar hoe doen al die dieren dat toch, de bergen overleven in de winter? TEKST  SIMONE VAN VELZEN

G

rote sneeuwvlokken dwarrelen geruisloos tussen de sparrentakken naar beneden. Stil is het echter niet in het ondergesneeuwde bos, want tweehonderd meter lager raast het water van de Bon Nant door een kloof vol ijspegels. Het is hartje winter in het Réserve naturelle des Contamines-Montjoie, het hoogstgelegen natuurreservaat van Frankrijk. Het gekwetter van een groepje meesjes komt nog net boven het geluid van het water uit. Het duurt niet lang voordat ik ze in een naaldboom spot. Het zijn kuifmezen (Lophophanes cristatus), duidelijk te herkennen aan – hoe kan het anders – het markante kuifje. In de winter foerageren mezen vaak in gemengde groepen, maar ik zoek tevergeefs naar de overige vier mezensoorten die ik hier in het bos kan tegenkomen: de pimpelmees (Cyanistes caeruleus), koolmees (Parus major), staartmees (Aegithalos caudatus) en zwarte mees (Periparus ater). Met hun voortdurende drukdoenerij zorgen meesjes ervoor dat ze elkaar tijdens het foerageren niet kwijtraken. Ook tijdens koude winternachten blijven ze graag samen en kruipen ze, om warm te blijven, dicht tegen elkaar aan. Toch blijft het moeilijk om zo’n klein vogellijfje op een temperatuur van 40 graden Celsius te houden. Kleine vogeltjes zijn, ondanks de isolerende werking van hun veren, uitermate kwetsbaar voor lage temperaturen. De populatie van bijvoorbeeld de goudhaan (Regulus regulus), het kleinste vogeltje van de Alpen en heel Europa, kan in een strenge, koude winter drastisch decimeren.

Verticale migratie Daarom trekken sommige vogels, voordat de winter begint, weg uit de Alpen, op zoek naar warmere en voedselrijkere plaatsen in het zuiden. De rotskruiper (Tichodroma muraria) migreert bijvoorbeeld graag naar Ù Witkopstaartmees.

Foto: Saxifraga Foundation – Mark Zekhuis

de Provence, terwijl de slangenarend (Circaetus gallicus) en de rode rotslijster (Monticola saxatilis) hun heil liever nog zuidelijker zoeken en helemaal naar Afrika vliegen. Naast deze trek naar het zuiden vindt er nog een andere vorm van migratie plaats: de zogenaamde ‘verticale migratie’, waarbij dieren afdalen naar lagergelegen terrein. Een korte verticale verplaatsing kan immers een groot verschil maken qua temperatuur en de dikte van de sneeuwlaag. Een voorbeeld van zo’n verticale migrant is de steenpatrijs (Alectoris graeca), die zijn zomerse leefgebied tussen de 1500 en 2500 meter verlaat om bescherming te zoeken op lagere plekken. Niet alleen vogels, ook zoogdieren doen aan verticale migratie. Zo liggen de winterburchten waar alpenmarmotten (Marmota marmota) hun winterslaap houden, zo’n twee- tot driehonderd meter lager dan de zomerverblijven. Ook zwijnen (Sus scrofa), hazen (Lepus europaeus) en vossen (Vulpus vulpus) dalen allemaal af om bescherming te zoeken op lager gelegen terrein. Maar op welke hoogte je je als beest in de Alpen ook bevindt, de winter is en blijft een beproeving.

Sneeuw als isolatie De winter slapend doorbrengen, zoals de alpenmarmot, is één manier om de moeilijke maanden het hoofd te bieden. Ook de egel (Erinaceus europaeus), relmuis (Glis glis), eikelmuis (Eliomys quercinus), hazelmuis (Muscardinus avellanarius) en verschillende soorten vleermuizen slapen. Ze worden pas weer actief in de warmere lente als er ook meer voedsel beschikbaar is. Toch zijn er kleine zoogdieren die zelfs nu, hartje winter, een actief bestaan leiden en in gangen en tunnels onder de sneeuw leven. Verschillende soorten woelmuizen, zoals de sneeuwmuis (Chionomys nivalis) en de lager levende veldmuis (Microtus arvalis) hebben uitgebreide ondersneeuwse gangenstelsels waar de temperatuur hoger en stabieler is dan in de buitenlucht. Bovendien biedt de BERGEN magazine  43


ANDERS BEKEKEN

Mont Blancmassief

Ú Steenbokken blij­ ven in de winter hoog in de bergen, waar ze het liefst op zonni­ gere zijdes van de berg vertoeven (natuurreservaat ­Aiguilles Rouges). Foto: Hilton Poultney

Gems in prille sneeuw. ’s Winters zoeken gemzen vaak ook lagergelegen bossen op. Foto: Ann-Sophie Roux ÚÚ

Ü V.l.n.r. Korhoen,

haas, wild zwijn. F­ oto's: Saxifraga Foundation - Arie de Knijff (l.) en Jan ­Nijendijk

sneeuw bescherming tegen roofdieren. Ook de bosspitsmuis (Sorex araneus) leeft onder de sneeuw. Deze vliegensvlugge insecteneter eet graag wormen, slakken, pissebedden en andere insecten. Bosspitsmuizen hebben een buitengewoon snelwerkend metabolisme waardoor ze bij voedseltekort en koude, ondanks de isolerende werking van de sneeuw, binnen enkele uren kunnen sterven. De sneeuwhaas (Lepus timidus) leeft niet onder de sneeuw, maar laat zich tijdens een sneeuwstorm wel insneeuwen. Zodra hij verrast wordt door een storm blijft hij roerloos op zijn plaats liggen. Afhankelijk van hoe hard het sneeuwt, heeft zich na enkele minuten of uren een soort kleine natuurlijke ‘iglo’ om hem gevormd. Zo kan de

44  BERGEN magazine

sneeuwhaas, beschermd door een laag sneeuw en zijn dikke wintermantel, urenlang roerloos stilzitten zonder koud te worden. Het korhoen (Lyrurus tetrix) graaft zijn iglo zelf. Deze middelgrote ruigpoothoender slaapt, ook bij milde temperaturen, in het zelfgegraven hol onder de sneeuw. En wie weet loop ik nu vlak langs zo’n iglo waarin een korhoen veilig zit weggestopt. Of wellicht wandel ik dwars over een gangenstelsel van een woelmuis...

kraaiachtigen) en een bruin verenkleed met opmerkelijke witte spikkels. Ook notenkrakers hebben veel energie nodig om in deze koude temperaturen warm te blijven, maar

De sneeuwhaas leeft niet onder de sneeuw, maar laat zich tijdens een sneeuwstorm wel insneeuwen

Hamsteren De roep van een notenkraker (Nucifraga caryocatactes) schudt me uit mijn gemijmer wakker. Deze voor de Alpen typische, luidruchtige vogelsoort heeft de maat van een gaai (beide behoren tot de familie van de

voedsel is ’s winters schaars. Gelukkig heeft de notenkraker zich goed voorbereid. In voedselrijkere seizoenen begraaft hij her en der verspreid duizenden (!) zaden en noten


BERGWIJZER Het dorpje Les Contamines-Montjoie in de Franse Haute-Savoie wordt omringd door 667 hectare bosgebied dat in de winter beschutting biedt aan vele voor de Alpen typische diersoorten. Een gedeelte van dit bos ligt in het hoogste natuurreservaat van Frankrijk: het Réserve naturelle des ContaminesMontjoie. De bossen (en ook het gebied boven de boomgrens) zijn een prachtig winter­wandelgebied met een rijke bergfauna. KAARTEN

• IGN, Carte de randonnée 3531ET St-Gervais-Les Bains / Massif du Mont Blanc, 1:25.000 • IGN, Carte de randonnée 3531OT Megève / Col des Aravis, 1:25.000 LEESTIPS

die hij nu, zelfs onder een dik pak sneeuw, terug kan vinden. Een deel van die ongelooflijke voorraad gebruikt hij echter nooit. Zo draagt de notenkraker op grote schaal bij aan de aanwas van nieuwe bomen in het bos. Een andere welbekende bosbewoner die voorraden aanlegt, is natuurlijk de gewone eekhoorn (Sciurus vulgaris), maar ook de eerder genoemde veldmuis. Deze bewaart gedroogde knollen, wortels en ander plantaardig materiaal in zijn ondersneeuwse gangen om de winter door te komen.

Levende sneeuwballen Even verderop zie ik verse sporen van een hoefdier in de sneeuw. De afdrukken lijken me te klein voor een edelhert (Cervus elaphus), dus wellicht is er een ree (Capreolus capreolus) voorbij gewandeld. Of een gems (Rupicapra rupicapra), want die kun je in de wintermaanden ook in het bos tegenkomen. Gemzen leven normaliter boven de boomgrens, maar zoeken nu bescherming in het bos tegen koude windvlagen. Ze vinden er ook voedsel, zoals (korst)mossen en loten van struiken. Alpensteenbokken (Capra ibex) dalen daarentegen zelfs in de winter liever niet af naar het bos. Ze blijven hoog in de bergen waar ze de koudere noordhellingen mijden en de zonnigere zijdes opzoeken. De wintervacht van de meeste hoefdieren is niet alleen dikker, maar ook grijzer. De sneeuwhaas, de hermelijn (Mustela erminea) en het alpensneeuwhoen (Lagopus muta) daarentegen worden in de wintermaanden

spierwit en lijken op levende sneeuwballen. Alle drie de soorten houden een klein plukje zwart dat ze gebruiken voor de communicatie met soortgenoten. Zo hebben de oren van de sneeuwhaas zwarte puntjes en is het uiteinde van de staart van zowel de hermelijn als het alpensneeuwhoen ook zwart.

Hulpmiddelen De sneeuwhaas heeft nog een aanpassing in zijn vacht om zijn leven in de sneeuw gemakkelijker te maken: het oppervlak van zijn poten wordt vergroot door extra haren. Zo is het net alsof de sneeuwhaas op sneeuwschoenen loopt. Het alpensneeuwhoen gebruikt dezelfde truc om te voorkomen dat hij door de sneeuw zakt. Hij heeft extra veren aan zijn poten. Herten, reeën en gemzen hebben daarentegen een probleem met hun lange stengelpoten. Zij zakken in sneeuwrijke winters diep weg waardoor het moeilijk is zich te verplaatsen en eten te vinden. Dan helpt de mens een handje door hier en daar hooiruiven in het bos te plaatsen. Maar zelfs met een helpende mensenhand is de strijd met de winter nog lang niet gestreden. Als ik even later bij de auto mijn sneeuwschoenen uittrek, hoop ik voor alle dieren in het bos van Les Contamines-Montjoie dat deze winter niet al te streng wordt. Want ondanks alle gewiekste strategieën en natuurlijke aanpassingen is het ieder jaar toch weer een wonder om te zien hoe al die dieren weer een winter overleefd hebben.  n

• La vie de la montagne, B. Fischesser, Editions de la Martinière 2009, ISBN 9782732440033 • Guide des oiseaux des Alpes, G. Schmitt, Editions Sudouest, 2010, ISBN 9782879019529 MEER WETEN?

• www.vogelbescherming.nl/vogels_ kijken/vogelgids – online vogelgids met ruim 250 Europese vogelsoorten. • www.reserves-naturelles.org/ contamines-montjoie – officiële website van Franse natuurreservaten. • www.ivn.nl/afdeling/gooi-enomstreken/insecten/overwinteren – interessant stuk over hoe insecten de winter overleven op de website van het IVN (Instituut voor Natuur­ educatie).

WAT LEEFT ER IN...?

In de serie Wat leeft er in…? deelt Simone van Velzen haar kennis en enthousiasme over de bijzondere natuur die je in de bergen op je pad vindt. Simone studeerde wildlife management aan het Van Hall Instituut in Leeuwarden en woont nu in Chamonix-Mont-Blanc waar ze haar passie voor natuur en buitensport naar hartenlust kan combineren.

BERGEN magazine  45


MEER BERGEN? Word abonnee!

€15,korting!

www.taurusoutdoor.nl

OOK LEUK ALS CADEAU!

€ 29,50

€ 22,50 én drie cadeaus

Gratis klimles!

www.mountain-network.nl

Ja, ik neem een jaarabonnement (5 nrs) op Bergen Magazine voor het introductietarief van € 22,50 (i.p.v. € 29,50) én krijg: ✓  Een gratis klimles bij Mountain Network (t.w.v. € 15,-) ✓  Een waardebon van € 15,- voor outdoorkleding bij Taurus Outdoor (www.taurusoutdoor.nl, geldig bij besteding van minimaal € 75,-) ✓  Nóg een cadeau, maak je keuze: o  3 eerder verschenen nummers van Bergen Magazine (t.w.v. € 17,85)

o  De documentaire De Alpen van boven (DVD, t.w.v. € 14,99)

Wil je dit abonnement cadeau geven? Dat kan! Vul hieronder de gegevens van de ontvanger in. De welkomstgeschenken zijn dan voor jou. Mijn gegevens

Gegevens ontvanger abonnement

naam ................................................................................................................ naam .................................................................................................................... adres ................................................................................................................ adres .................................................................................................................... postcode ........................... plaats ................................................................. postcode ................................ plaats ................................................................ e-mail .............................................................................................................. e-mail .................................................................................................................. Ik machtig Virtùmedia hierbij om de abonnementsbijdrage van mijn rekening af te schrijven (alleen in Nederland). IBAN-rekeningnummer ................................................................................ datum ............................... handtekening ........................................................ Ik kies voor een acceptgiro (administratiekosten € 2,45) Stuur deze bon in een envelop naar: Bergen Magazine, Antwoordnummer 7086, 3700 TB Zeist (Vanuit Nederland kan dit zonder postzegel.) Jaarabonnementen worden jaarlijks vernieuwd. Prijswijzigingen en drukfouten voorbehouden. Welkomstgeschenken worden na betaling van het abonnementsgeld toegestuurd en zijn zo lang de voorraad strekt. Voor het versturen van een abonnementsfactuur rekenen wij € 2.45,- administratiekosten. De waardebon van Taurus Outdoor geldt bij een minimale besteding van € 75,-. De kortingscode wordt via e-mail verstuurd. Cadeauabonnementen eindigen automatisch na 1 jaar. Welkomstgeschenken worden verstuurd naar degene die het abonnement cadeau geeft.

WWW.BERGWIJZER.NL/ABONNEMENTFACEBOOK.COM/BERGENMAGAZINE


VANAF

€2,50 PER MAAND

COMPLEET VERZEKERD OP WINTERSPORT SINDS 1978 NEDERLANDSESKIVERENIGING.NL


WANDELEN

Zillertaler Alpen

PFUNDERER HÖHENWEG

Drie dagen   48  BERGEN magazine


stilte

Als je de Italiaanse kant van de Zillertaler Alpen in trekt, lijk je er de wereld alleen met de plaatselijke bevolking te hoeven delen. Sean Vos maakte een meerdaagse trektocht over de Pfunderer Höhenweg, een klassieke hoogteweg die hem doet beseffen waar zijn liefde voor de Alpen vandaan komt. TEKST & FOTO’S  SEAN VOS

O

m half zes schrikken we wakker van de wekker. Ik wrijf de slaap uit mijn ogen en richt me op van het krakende houten bed. Het is tijd voor het ontbijt. In de Stube van de Brixner Hütte is het gezellig druk. Ondanks het slechte weer is iedereen toch vroeg uit de veren. Een dag eerder waren Bart en ik uit Nederland komen rijden en hadden we in de stromende regen de Anstieg naar de hut gemaakt. Een taxibusje had ons bij mooi weer op de Fanealm afgezet, waar het tot onze verbazing ontzettend druk was. Er bleken filmopnamen te worden gemaakt voor een heuse Hollywoodfilm. Een reusachtige filmcrew hield de kleine alm in zijn greep. Een hysterische regisseur stond met een megafoon aanwijzingen te geven aan een groep acteurs die, zonder enige muzikale begeleiding, een volksdans uitvoerden voor de oude almhutjes. Hilarischer kon haast niet. Tussen de hutjes door vervolgden we onze weg, waarbij we hopelijk nergens met onze felgekleurde wandelkleding in beeld zijn geweest. Even later werden we overvallen door een fikse onweersbui. Als twee verzopen katten waren we in de hut aangekomen. Samen met Raimund drinken we koffie en eten we een broodje. Raimund Seebacher is de gids die ons de komende dagen door de Pfunderer Berge zal leiden. De wandelkaart wordt op tafel gelegd. Zonder acclimatisatie staan er ons ruim veertienhonderd hoogtemeters te wachten en moeten we tussendoor ook nog flink afdalen. Volgens Raimun­d wordt de etappe normaal gesproken in twee dagen gelopen, met een

Ù Gids Raimund gaat ons voor, op weg naar de Gruipaalm voor een praatje en een schnaps. BERGEN magazine  49


WANDELEN

Zillertaler Alpen

bivakovernachting daartussen. Of we ook daadwerkelijk de route van de Pfunderer Höhenweg aan zullen houden, is nog onzeker. Die loopt deels over puinhellingen waarbij het soms lastig is om het spoor te vinden. Met regen en laaghangende bewolking op komst heeft die variant niet de voorkeur. Gelukkig is er een alternatief en kunnen we, zonder extra te hoeven klimmen, ook benedenlangs lopen.

Onweersdreiging We vertrekken onder een dik wolkendek bergopwaarts. In het kielzog van Raimund stijgen we snel de eerste driehonderd hoogtemeters tussen de wolkenflarden door. Nog wennend aan de ijle lucht komen we op de Steinkarscharte. Bij een gebrek aan uitzicht zetten we meteen een korte afdaling in. Raimund kent de Pfunderer Berge als zijn achtertuin en houdt zich samen

50  BERGEN magazine

Een groep acteurs voerde, zonder muzikale begeleiding, een volksdans uit voor de oude almhutjes

met een aantal andere vrijwilligers van de lokale alpenvereniging bezig met het onderhoud van de paden en wegwijzers. Daarnaast is hij lid van de bergreddingsdienst. Enkele jaren geleden is hij gestopt met werken, waardoor hij zich nu helemaal kan bezighouden met zijn geliefde berggebied en zo extra inkomsten vergaart met het gidsen van wandelaars en mountainbikers. Na de korte afdaling ontpopt de route zich als een echte Höhenweg. We blijven

grotendeels op gelijke hoogte en wisselen stijgen af met korte afdalingen. Na het oversteken van een moerassige dalkom met talloze beekjes staan we voor de keuze: doorgaan op de ‘officiële’ Pfunderer Höhenweg over drie passen en veel puinvelden, of afdalen naar het gehucht Dun om vervolgens de route vanuit het dal naar de Edelrauthütte te volgen. Het is nog steeds bewolkt en vanaf de middag wordt er onweer voorspeld. Raimund heeft eerder deze week al met een groep in een fikse onweersbui moeten afdalen. Hij wil het gevaar liever niet opnieuw opzoeken en besluit om de route onderlangs te nemen. Bij de Weitenbergalm gaat het smalle pad over in een brede grindweg. We zetten met grote passen koers naar het dal. Na een paar honderd meter verspert een enorme puinkegel een groot deel van de weg. “Dit moet gebeurd zijn in de onweers- en


Ù De prachtig gelegen Eisbruggsee in het ochtend­licht. Ú De Eisbrugalm is de eerste van vele alm­ boerderijen die we passeren tussen de Edelrauthütte en Tiefrastenhütte.

Op de steile hellingen boven Pfunders liggen vele kleine almboerderijen, zoals deze Valzarealm onder de Rote Riffl.

à

Perfect gecamoufleerde marmot.

Ü

hagelbui waar ik afgelopen week door ben afgedaald”, vertelt Raimund vol ontzag. “We liepen hier toen na afloop van een feestje op de Weitenbergalm. Nu ik deze ravage zie, besef ik hoeveel geluk we hebben gehad dat we allemaal veilig beneden zijn gekomen.” Sneller dan verwacht komen we in Dun aan. Tijd voor koffie! In een boerderij hebben ze espresso en cappuccino. De weersvoorspelling is ongewijzigd, zo blijkt na een check op onze telefoons. En er liggen nog ruim 850 hoogtemeters voor ons. Na de korte break volgt een korte maar hevige klim. De zon komt even tussen de wolken BERGEN magazine  51


WANDELEN

Zillertaler Alpen

Almhoppen

Naast de Edel­ rauthütte wordt een gloednieuwe hut gebouwd.

Û

Ù We naderen de Eisbrugalm.

De houten entree van de Tiefrasten­ hütte. De hut is ­bijzonder kindvrien­ delijk.

Þ

Ú De Hochsäge­

scharte biedt een weids uitzicht op de Dolomieten. Beneden liggen de Tiefrasten­ hütte en Tiefrastensee.

door en al snel druipt het zweet van onze voorhoofden. Waar we eerder nog druk in gesprek waren, zijn we nu behoorlijk stil. Raimund kijkt om en barst in lachen uit als hij onze bezwete gezichten ziet.

Kraakhut Even voorbij de Eisbruggalm krijgen we zicht op de prachtig gelegen Eisbruggsee. Dat betekent dat we bijna onze bestemming hebben bereikt. Kort daarna komt ook de Edelrauthütte in beeld. Op een rots boven het meer staat een klein houten hutje met daarnaast een flinke torenkraan. Naast de oude hut wordt een nieuwe gebouwd. Wanneer we even later in de gezellige, bomvolle Stube zitten, wordt me duidelijk waarom nieuwbouw nodig is. Het weer is omgeslagen en regenbuien en felle windstoten geselen de hut. De constructie

52  BERGEN magazine

kraakt en lijkt ieder moment van de berg geblazen te kunnen worden. Enkele wandelaars komen doorweekt de overvolle gastenruimte binnen. Ze leggen hun jassen over de kachel en zoeken een plek. Kinderen spelen tussen de tafels, terwijl hun ouders druk in gesprek zijn. “Ik denk dat veel bewoners uit het dal de oude hut nog graag een keer bezoeken, nu het nog kan”, is de verklaring van Raimund voor de grote drukte. “Velen hebben goede herinneringen hier en de geplande moderne nieuwbouw wordt niet door iedereen gewaardeerd. Dit weekend is een van de laatste kansen om de oude hut te bezoeken.” Aan de muur hangt een artist impression van de nieuwbouw. Strakke lijnen, veel hout en vooral een ruimer oppervlak kenmerken het ontwerp.

Na een onrustige nacht vol gekraak en gepiep, ben ik opgelucht als de wekker gaat. De lucht is volledig opgeklaard en de zon staat op het punt om boven de contouren van de oostelijke Zillertaler Alpen uit te verschijnen. Na wat foto’s en het ontbijt zijn we al snel onderweg. Omdat we gisteren voor de alternatieve route hebben gekozen, lopen we het eerste stuk over hetzelfde pad terug. In tegenstelling tot de grijze, dreigende lucht van gisteren, schijnt er een zacht ochtendlicht over de bergkammen om ons heen. Vlak voorbij de Weitenbergalm verlaten we de route van gisteren en stijgen we licht naar een pasovergang. Hier hebben we een weids uitzicht op de dalkommen, rotsgraten en puinhellingen waarlangs de originele etappe van de Pfunderer Höhenweg naar de Edelrauthütte voert. Met het weer van gisteren in gedachten, zijn we blij dat we onderlangs zijn gegaan, maar tegelijkertijd hadden Bart en ik graag het avontuurlijker tracé van de oorspronkelijke hoogteweg willen verkennen. Vandaag wacht ons echter ook genoeg uitdaging, zeker met de veertienhonderd hoogtemeters van gisteren in de benen. Het gaat door steile grashellingen continu op en neer. Op de almen is nu, laat in de zomer, volop leven te horen. Krekels, vliegen en vlinders zijn druk in de weer tussen de vele bloemen. We passeren de Gruipa­ alm, waar Raimund een bekende treft. Op de plaats voor het boerenhutje wordt wat gepraat over het noodweer van vorige week en hoe de paden erbij liggen op dit deel van de route. We krijgen een schnaps aangeboden en zijn een kwartiertje later weer op pad. Bij een aantal markante kalkrotsen wijst Raimund ons op edelweiss, die hier in


grote aantallen vlak langs het pad groeit. Ons doel is de Gampishütte, waar we voldaan neerploffen op het terras voor de lunch. Naast ons zitten alweer – hoe kan het ook anders – oude bekenden van Raimund.

Zware benen We blijven niet te lang zitten, want het wordt nog flink klimmen naar de Hochsägescharte op 2650 meter. Via een kleine pasovergang en enkele bergmeertjes winnen we geleidelijk hoogte. Langzaam ontvouwt zich in noordelijke richting een weids panorama op de vergletsjerde Zillertaler Hauptkamm. De grashellingen veranderen in kale puinvelden en tussen twee markante rotswanden steken we door naar de Scharte. Bart en ik merken nu pas goed dat we op het hoogste punt van de route zitten en misschien té vers uit Nederland aan deze tour zijn begonnen. De benen voelen zwaar en daarom laten we de tweehonderd meter hoger gelegen top van de Hochgrubbachspitze voor wat hij is. We zetten de afdaling in met zicht op de Tiefrastenhütte en het vooruitzicht op een koude radler. Bij de hut nemen we afscheid

van Raimund. Hij gaat vandaag nog terug naar het dal, terwijl wij blijven slapen om morgen de laatste etappe te doen. De volgende ochtend moeten we echter weer kiezen: de Pfunderer Höhenweg nog een dag volgen of direct naar het dal afdalen. Een blik op het wolkendek doet ons besluiten om rechtstreeks naar Terenten af te dalen. Jammer, want over het algemeen is het in deze regio juist vaker mooi weer door de zuidelijke ligging ten opzichte van de Alpenhoofdkam. Bart en ik maken de balans op van drie dagen op de Pfunderer Höhenweg. Hoewel het begin september nog volop wandelseizoen is, zijn we op de hele route maar weinig wandelaars tegengekomen. Bij de almhutjes en in de drie berghutten hebben we vrijwel alleen maar met lokale mensen gesproken. Te veel berglief hebbers rijden ongemerkt aan de Pfunderer bergen voorbij, is onze verklaring. Onterecht, want voor de fanatieke bergwandelaar liggen hier uitdagingen zat met prachtige vergezichten en prima overnachtingsmogelijkheden, zonder dat de paden er platgelopen zijn door de vele toeristen.  n

BERGWIJZER De Pfunderer Höhenweg is een meerdaagse hoogtewandeling tussen Sterzing (Vipiteno) aan de Brennerpas en het oostelijker gelegen Bruneck (Brunico). De hoogteweg volgt de bergkammen en hellingen van de Pfunderer bergen net ten zuiden van de hoofdkam van de Zillertaler Alpen, in de overgangszone naar de zuidelijker gelegen Dolomieten. De hele route is ruim 70 kilometer lang en telt ca. 5600 hoogtemeters, verdeeld over 6 dagetappes. Hij is geschikt voor geoefende bergwandelaars zonder hoogtevrees. De route is met roodwitte cirkels en steenmannetjes gemarkeerd. BESTE PERIODE

Juni tot en met september. Houd vroeg en laat in het seizoen rekening met sneeuwresten. VERVOER

Sterzing is via de Brennerpas goed te bereiken met de auto en trein. Daarnaast zijn er busverbindingen om vanaf eindpunt Pfalzen bij Bruneck weer naar Sterzing terug te keren (www.sii.bz.it). SLAPEN

Langs de route liggen bemande berghutten. De beschreven etappe tussen Brixner Hütte en Edelraut­ hütte wordt normaal gesproken in twee dagen gedaan met een overnachting in het onbemande Walther Brenningerbivak. • www.brixnerhuette.it • www.edelrauthuette.it • www.tiefrastenhuette.it

In het dal zijn diverse Gasthöfe en hotels in verschil­ lende prijsklassen. Wij overnachtten in Gasthof Weis­ se Lilie in Mühlbach (www.weisselilie.it). BESCHREVEN ROUTE

De auteur liep het stuk tussen de Brixner Hütte en de Tiefrastenhütte.

Dag 1: Fanealm (1739 m, per taxi bereikbaar) – Brixner Hütte (2270 m). Over een breed pad door almen omhoog. Duur en hoogteverschil: 2 uur, h530 m. Dag 2: Brixner Hütte – Steinkarscharte (2610 m) – Dun (1480 m) – Eisbruggsee – Edelrauthütte (2545 m). Over goede paden en brede almwegen afwisselend stijgen en dalen. Duur en hoogteverschil: 9 uur, h1405 m, i1130 m. Alternatief: Volg de Pfunderer Höhenweg over de Steinkarscharte, Kellerscharte (2439 m), Dannel­ scharte (2437 m) en Gaisscharte (2700 m) met des­ gewenst een overnachting in het Walter Brenninger Bivak (2157 m). 9 uur, h1425 m, i1150 m. Dag 3: Edelrauthütte – Eisbruggalm (2154 m) – Kuhscharte (2249 m) – Gruipaalm (2222 m) – Gampishütte (2223 m) – Passenjoch (2408) – Hochsägescharte (2650 m) – Tiefrastenhütte (2312 m). Duur en hoogteverschil: 6½ uur, h640 m, i970 m.

Grotendeels over smalle almpaadjes op gelijke hoogte, met in het laatste deel een pasovergang door blokkenterrein.

Dag 4: Tiefrastenhütte – Terenten (1210 m). Duur en hoogteverschil: 2 uur, i1100 m dalen. Over een overzichtelijk pad door almen naar het dal. Een uitgebreide etappebeschrijving (in het Duits) en een interactieve overzichtskaart zijn te vinden op: www.gitschberg-jochtal.com/de/sommer­urlaub/ wandern/pfunderer-hoehenweg.html KAARTEN

Kompass, nr. 81 Pfunderer Berge/Monti di Fundres, 1:25.000 LEESTIP

Rother Wanderbuch Südtirol Ost, Gerhard Hirtlreiter, Bergverlag Rother, ISBN 9783763330249 (verschijnt maart 2016). MEER WETEN?

www.gitschberg-jochtal.com – meertalige site van de Ski & Almenregion Gitschberg-Jochtal.

BERGEN magazine  53


15 rondwandelingen van een halve of hele dag

Met zon-garantie!

ISBN 9789078194231 | â&#x201A;Ź 14,95

www.onedaywalks.com / www.wandelenopsamos.nl

GEZOCHT:

STAGIAIR WEBREDACTIE BERGWIJZER.NL Ben jij op zoek naar een journalistiek stage waar je veel kan schrijven over de bergen? Dan zijn we op zoek naar jou!

Wild, onvoorspelbaar, eigenzinnig, outdoor, soul, ongetemd, groen, aware, eco, hip, optimistisch, reizen, inspiratie, gezond, dromen, doen, kunst, dwarsdenken, avontuur. Uit een palet van 20 tijdschriften elke maand een update van 6 magazines en jij hebt weer de hipste leestafel!

Kijk voor meer informatie over deze stageplaats op Bergwijzer.nl of op www.virtumedia.nl/vacatures of stuur een mailtje naar info@virtumedia.nl

www.dehippeleesbox.nl


zon

Samos

WANDELEN

VULKAAN KERKIS

de

als vriend en vijand

Op het Griekse eiland Samos, een kilometer van de Turkse kust, vind je op een afstand van nog geen 45 kilometer een scala aan landschappen. Voor de 1433 meter hoge Kerkis hebben de bewoners misschien nog wel de meeste bewondering. De naam verwijst niet voor niets naar de mythologische nymf Circe. TEKST & BEELD  JESSICA DE KORTE

Uitzichtpunt boven zandstrand Megalo Seitani. BERGEN magazine  55


WANDELEN

Samos

Samos. Alleen al de manier waarop de Grieken de naam uitspreken heeft een romantische klank. Met een zachte, ietwat slissende s. De naam van mijn gids, Giorgos, klinkt ook al zo fraai, maar ik mag ook ‘George’ zeggen. De liefde van de 26-jarige voor het eiland is groot. Zijn hele leven woont hij al op Samos, met de bergen en vele grotten van jongs af als speeldomein. Giorgos Mattheou brengt me op de motor naar het begin van onze bergwandeling. Ik ga kennismaken met Kerkis, door bewoners getypeerd als dé berg van het eiland, die je toch op zijn minst één keer in je leven moet beklimmen. De naam komt van Circe of Kirke, dochter van de zonnegod Helios. Zij was de tovenares die de bemanning van Odysseus in varkens veranderde. En de zonnestralen zul je er treffen, want er is nauwelijks beschutting. Giorgios raast met zijn motor over de zandwegen vol hobbels en gaten, terwijl ik achterop zonder helm zit. Regels zijn hier niet zo streng en ik ga direct op in die vrijheid. Aan beide kanten van de weg zien we terrassen met stenen muurtjes, deels overwoekerd, maar er staan ook sierlijke olijf bomen met kleine, groene blaadjes. “Vroeger had Samos veel meer bewoners en werd dit hele gebied gecultiveerd om genoeg voedsel te produceren”, legt Giorgios uit. “Men gebruikte ezels die de hoogte­verschillen

56  BERGEN magazine

goed aankunnen. Tegenwoordig wordt machinerie gebruikt en is er minder land nodig. Al wil de vorige generatie het graag bij het oude houden.” Na een magnifiek uitzichtpunt over het door bergen omklemde zandstrand Megalo Seitani rijden we in één keer door naar het startpunt van onze wandeling. Het begint al aardig warm te worden en het is verstandig om niet al te laat te beginnen. “De zon is dé grote vijand”, zegt mijn gids, die zelf van top tot teen is bedekt. Hij draagt een lange broek, katoenen shirt met lange mouwen en hoed. Onderweg zullen we nauwelijks schaduw tegenkomen, dus insmeren met factor 30 luidt het devies.

Verdwalen gebeurt zo Giorgios gaat alleen in het voorjaar overdag naar de top. ’s Zomers begint hij met zijn gasten om iets na middernacht om in de

ochtend terug te komen. Anders is het volgens hem niet te doen. “Sommige toeristen vergissen zich daar flink in. Die vertrekken met veel te weinig water en raken in de problemen.” Meerdere routes voeren naar de top van de Kerkis, ook wel Vigla (‘uitzichtpunt’) genoemd. Wij kiezen voor het oudste pad, iets meer dan twee kilometer ten zuiden van het Kakoperatoklooster, waar een monument aan de bevrijding van de Turkse overheersing herinnert. Je kunt hier enkel via een onverharde weg vol hobbels en gaten komen, dus de motor van Giorgios – of een 4x4 – is geen overbodige luxe. Vanaf een rots kijken we het dal in en zien beide kanten van het eiland, omringd door de zee. Het is enigszins heiig, verder toont de lucht geen wolkje. “De meeste bezoekers vertrekken vanaf het zuiden van het eiland, langs het Evangelistriaklooster”, vertelt Giorgios. “Die plek is makkelijker begaanbaar met de auto en de route is korter. Ook kun je direct naast het Kakoperatoklooster beginnen, maar daar

Giorgios plukt af en toe wat kruiden, zoals salie en munt


ÙÙÙ Het landschap wordt steeds kaler, met veel dolomiet en kalksteen.

De top. Weer eens wat anders dan een topkruis.

ÙÙ

Ù Bij de kapel Profitis Ilias. ß Volgens

mijn gids is dit een Metrioptera roeselii, oftewel greppelsprinkhaan. Uitzicht over de golf van Marathokampos.

Ü

zitten hele steile stukken bij. Dat pad is heel slecht aangegeven en met dit warme weer echt te zwaar.” Toevallig sprak ik een dag eerder nog een Nederlandse bewoonster die met een ervaren Griekse wandelaar van tachtig jaar vanaf het klooster op pad ging en hopeloos verdwaalde. Het stel was tien uur op pad in plaats van de beoogde zeven uur. Gelukkig hadden ze genoeg water bij zich.

Het landschap is rotsrijk en het pad vol stenen. Giorgios plukt af en toe wat kruiden, zoals salie en munt, en houdt een blad van de ezelsoor in de lucht. “Dit werd vroeger gebruikt als toiletpapier. Het is heel zacht.” De paar kleine boompjes die er staan maken plaats voor een weids landschap waar de zonnegod heerst. Wat een hitte! Ik moet denken aan Helios en zijn dochter.

Het pad klimt, daalt, en hup, gaat weer omhoog. Doordat er geen bomen zijn, kun je ver kijken en eilanden als Fournoi, Ikaria en Arki zien liggen. Overal krioelen insecten: kevers, spinnen en duizenden, nee, miljoenen sprinkhanen. Een vrolijk gezicht, maar volgens Giorgios een ware plaag. De sprinkhanen eten alle planten op. Ruigpoothoenders (hazel-, kor-, en auerhoenen) horen de sprinkhanen te eten, maar

Brand We volgen de enkele bordjes en verfstippen op de stenen. Hier en daar is het oppassen met geitenpaden die de verkeerde kant op gaan. Op het eerste stuk heeft duidelijk een enorme brand gewoed, met een slagveld aan zwartgeblakerde bomen. De hars is door de bewoners verwijderd, die er met machines olie van maken. “Op Samos komt veel brand voor,” vertelt Giorgios. “Die ontstaat over het algemeen door boeren die hun afval verbranden al is dat eigenlijk verboden. Op veel plekken zijn inmiddels wachttorens gemaakt, waar vrijwilligers toezicht houden.” Iets verderop plantte hij met soldaten en vrijwilligers driehonderd bomen. Hij lijkt haast geen vrije tijd te hebben, want als vrijwilliger zet hij zich ook al in voor het reddingsteam. Veel wandelaars verdwalen, er is ooit een priester zelfs spoorloos geraakt. BERGEN magazine  57


WANDELEN

Samos

door de illegale jacht zijn er daar momenteel te weinig van.

Dolomiet De Kerkis heeft een vrij ruig karakter. We komen steeds dichter bij een enorme dolomieten wand, waarbij wij wandelaars slechts kleine stipjes zijn. Een contrast met de schattige en vredige bergdorpjes in de verte. Na een korte pauze bij een van de weinige boompjes komen we voor het eerst wat wandelaars tegen, die de kortere route vanaf het zuiden hebben gekozen en alweer aan het afdalen zijn. Het pad wordt steeds steiler en de zon heter. Maar het uitzicht is zo overweldigend, dat je de pijn vergeet. Giorgios vertelt ondertussen over zijn buitensportbedrijf, zijn ‘bijbaantje’ als accountant en het vrijwilligerswerk dat hij op het eiland doet. “Mensen redden, is prachtig om te doen.” Vanaf de top is bijna het hele eiland te zien. We omarmen de bries die op deze hoogte is komen opzetten en voor verkoeling zorgt. De zweetdruppels drogen op. Een enorme kever zit op de stenen houder van de wapperende Griekse vlag, als enige andere bezoeker.

Op de terugweg lopen we langs een witte kapel, Profitis Ilias, waar wandelaars kunnen overnachten. Dekens en een kacheltje staan klaar voor koude nachten, er is stromend water en een keukentje. Het is wel oppassen voor zwarte schorpioenen, want die kunnen hier ’s nachts tevoorschijn komen. Giorgios heeft nog wat sappige verhalen over enge ontmoetingen met deze prachtige, maar dodelijke beestjes. Niet veel later schiet een slang voorbij. Als we om zes uur ’s avonds weer terug zijn bij ons beginpunt, rammelen de magen en zijn de kelen droog. In het nabijgelegen Kamadei bestelt mijn gids panseta, gegrild buikspek – “het béste stukje vlees van de varken” –, Griekse salade, mierzoete limonade met verse aardbeien en een kan bronwater. Uit de krakerige radio klinkt Griekse muziek. Ik maak nog even snel een wandelingetje. Paden met kiezels lopen steil langs kleurrijke huisjes, waar katten liggen te slapen. Een oudere dame in zwarte kleding loopt een rondje om haar gezondheid op peil te houden. “Bewoners worden oud op Samos”, zegt Giorgios later. “Veel mensen noemen het een helend eiland.”

BERGWIJZER Het Griekse eiland Samos ligt in het oosten van de Egeïsche Zee, iets meer dan een kilometer van de Turkse kust vandaan. Er is een afwisseling van laagvlaktes en bergketens. De Kerkis is de hoogste berg van Samos met als hoogste piek de Vigla (1433 m). De ‘Nachtegaalvallei’ bij het plaatsje Kokkari biedt juist een heel groene wereld. Ook daar zijn veel wandelingen te vinden. BESTE PERIODE

Voorjaar, ’s zomers is het te heet. Samos Out­ doors beklimt de Kerkis van midden juni tot mid­ den september in de nacht. De herfst kan ook, maar dan is er meer kans op regen.

VERVOER

Verschillende charters vliegen op Samos. TUI biedt rechtstreekse vluchten vanaf Schiphol. Het eiland heeft busverbindingen, maar niet alle locaties zijn even goed bereikbaar. SLAPEN

Samos heeft veel hotels en appartementen. Als je van stilte houdt, let er dan op dat de accom­ modatie niet dichtbij cafeetjes of restaurants ligt. Het Daphne Hotel in Ag. Konstantinos ligt fraai, tussen het groen, naast de ‘Nachtegaalvallei’ (www.daphnehotel.gr). BERGGIDSEN

Samos Outdoors (www.samosoutdoors.com). TOCHTEN

Vigla (Kerkis) Bijna hele route gaat over stenen en is fysiek inspannend, maar technisch niet moeilijk. Hitte en zon zijn de grootste vijand. Vertrek- en eindpunt: Volg de onverharde weg vanaf het Kakoperatoklooster richting het zuiden tot je het oorlogs­monument. De route begint 100 meter verderop (bordje). Lengte, duur en hoogteverschil: 11,4 km, 6 uur (heen en terug), ong. hi740 m.

58  BERGEN magazine

Û

Een helling vol donzige ezelsoor.

Een oranje gloed verschijnt boven het landschap, de zon gaat onder. Ik hoor alleen het gelach van een paar Grieken die in de tuin aan het dineren zijn. En de krekels. Verkoelen kan beneden, in de zee, of bij de watervallen bij Karlovassi. Al koelt de lucht in het dorpje ook al behoorlijk af.  n

Alternatief: De berg is ook vanuit het zuiden te beklimmen, vanuit Votsalakia, een veel langere route. De auto kan op 400 meter hoogte worden geparkeerd. Ong. 12 km (24 km heen en terug), ong. 8 uur heen en terug. ONZE TIPS

Een bezoek waard: bergdorp Manolates, waterval­ len bij Karlovassi, strand Meghalo Seitani (wande­ ling vanaf plaatsje Drakei of Potami), strand Psili Ammos bij plaatsje Limnionas, natuurhistorisch museum in Mitilinii. Voor gezinnen: ranch van Panouris (zwemmen met paarden!). KAART

Terrain Cartography, hiking map 331 Samos, 1:50.000. Scheurvaste kaart met tien wandel­ routes en toeristische informatie. (Inclusief kaart met wandelroutes Kokkari, 1:20.000) ISBN 9789606845895 LEESTIPS

• Wandelen op Samos – Wandelen op Griekse eilanden, Dieter Graf, Graf Editions 2012, ISBN 9783981404746 • Wandelen op Samos, Paul van Bodengraven, One Day Walks 2015, ISBN 9789078194231 • Samos, Patrick Ven, Vior Webmedia 2014, ISBN 9789491164286 MEER WETEN?

www.samosin.gr


De beste weg naar Griekenland

Lezersaanbied ing Samos

Groot in kleinschalig

Griekenland Thassos

Corfú

Limnos Skópelos Pílion

Épiros

Paxos Lefkas Kefaloniá

Alónissos Skyros Évia

Lesbos

Chios

Itháki

Andros

Samos

Tinos Pelopónnesos

Kéa

Kýthira West-Kreta

Samos

nze Vraag o e nieuw an res a brochu

Zuid-Kreta

Exclusief voor de lezers van Bergen Magazine: € 100 korting op uw totale reissom voor uw vakantie naar wandeleiland Samos. Niet geldig op de aanbiedingen.

024 642 48 48 • info@rossholidays.nl • www.rossholidays.nl


BOEKENBERG

Met medewerking van reisboekhandel de Noorderzon, Arnhem  www.denoorderzon.nl

TREKKING VOOR IEDEREEN

S

tel, je wilt dit jaar niet weer een spectacu­ laire graatoverschrijding met je klimvrien­

den doen, maar eens met je gezin de bergen in. De kleintjes passen niet meer in de rugdragers. Je partner houdt niet van lange tochten en ziet dit al helemaal niet zitten met de kinderen... Dan schiet Wander- und Hüttenurlaub – Trekking für ALLE je te hulp. Hiermee kies je een tocht voor het hele gezin. Het idee voor deze wandelgids ontstond bij de uitgever, die geschikte tochten zocht waarop de kinderen in de buggie mee konden. Birgit Eder was bereid om heel Oostenrijk, Beieren en Zuid-Tirol te verkennen en korte dagetappes aan elkaar te knopen. Het resultaat is 32 mooie

DE ALPEN ALS CULTUURLANDSCHAP

W

en niet te zware twee- tot achtdaagse trek­ tochten. Wat voor gezinnen met kleine kinde­ ren te bewandelen is, is ook geschikt voor wandelaars die minder goed ter been zijn. Deel 1 beschrijft vijftien ‘kniebesparende’, lichte tot middelzware tochten en deel 2

arner Bätzing kennen we vooral als de man

zeventien middelzware tochten met af en toe een kniebesparend alternatief.

die in de jaren 80 met zijn tweedelige wan­

De overzichtspagina’s aan het begin van het boek helpen bij de tochtkeuze. Elke tocht

delgids de Grande Traversata delle Alpi (GTA) op de

begint met een korte samenvatting en een overzichtstabel van de dagetappes. Per dag­

kaart zette. Maar de Duitser is ook een eminent

etappe volgt een compacte omschrijving van de route en de leuke momenten. Elke tocht

professor in de cultuurgeografie en bestudeert

sluit af met nuttige informatie over de hutten op de route en maar ook in de omgeving.

sinds 1977 de Alpen in alle aspecten. Zijn belang­

Hierdoor kan de lezer heel makkelijk een route aanpassen. Uiteraard wordt veronder­

rijkste inzichten bundelde hij in het boek Die Alpen.

steld dat je een gedetailleerde kaart van het gebied bij je hebt.

In de zopas verschenen vierde, volledig herziene

Het boekformaat is klein en compact. Iets te klein voor lekker op de bank, wel fijn om

editie beschrijft Bätzing hoe landschap, cultuur,

mee op reis te nemen. Je hebt dan wel veel extra tochtbeschrijvingen op zak, maar op

economie en politieke eeuwenlang op elkaar

die manier kun je ’s avonds in de hut al weer dromen van de volgende bergwandel­

inwerkten. Dat maakte van de Alpen een uniek cul­

vakantie. (Kerstin Thederan)

tuurlandschap waarin economie en ecologie hand in hand gingen. Jammer genoeg raakt dat evenwicht in de negen­

Wander- und Hüttenurlaub – Trekking für ALLE in Bayern, Österreich und Südtirol  Birgit Eder, Wanda Verlag, ISBN 9783902939050, € 18,90

tiende en twintigste eeuw steeds meer zoek. Dé Alpen zijn aan het verdwijnen, stelt Bätzing. De rand en de grote dalen zijn aan het verstedelijken, terwijl uitgestrekte, moeilijk toegankelijke gebie­ den compleet leeglopen. Die evolutie is nefast. De biodiversiteit neemt af. De woon- en leefkwaliteit gaan erop achteruit. Het landschap wordt minder aantrekkelijk en het risico op natuurrampen groter. Het beeld dat Bätzing schetst is somber. Toch is het niet te laat, vindt hij. Hij gelooft sterk in de uit­ bouw van de regionale economie. Landbouw, ener­ gie, restauratie van oude gebouwen, toerisme, en ga zo maar door: het economische potentieel is er, het komt erop aan het beter te benutten. Want alleen zo zullen de Alpen in hun geheel levensvat­ baar blijven voor de mens. Die Alpen is een kanjer van ruim 400 pagina’s maar verveelt nooit. Het boek is vlot geschreven, bevat een schat aan informatie en is rijk geïllustreerd met verhelderende foto’s, kaartjes en tabellen. Een absolute aanrader voor iedereen die de Alpen beter wil begrijpen. (Ignace Fermont)

Die Alpen – Geschichte und Zukunft einer europäischen Kulturlandschaft  Warner Bätzing, C.H. Beck, ISBN 9783406673399, € 38,–

60  BERGEN magazine

RUND UM INNSBRUCK

STUBAIER ALPEN – TUXER ALPEN – KARWENDEL

Net op tijd verschenen voor wie in de komende weken de stadse gezelligheid van Innsbruck nog wil combineren met stille sneeuwschoentochten in de natuur. Deze handige blauwe Rothergids beschrijft 50 dagtochten in de nabije en minder nabije omgeving van Oostenrijks Alpenmetropool. Met handige kaartjes, hoogteprofielen en tips over lawinerisico’s. (JV) Birgit Hofbauer, Rother Bergverlag, ISBN 9783763358106, € 16,95


LEGENDARISCH

H

et prachtig vormgeven fotoboek Legendäre Reisen in den Alpen is een een Duitstalige

heruitgave van de Franse Hachette-publicatie uit 2007. Dit verklaart meteen ook waarom er relatief veel aandacht is voor het westelijk deel van de Alpen (Frankrijk en Zwitserland). Slechts een derde van het boek wordt gewijd aan Oosten­rijk, Duitsland, Italië en Slovenië. De foto’s zijn prachtig, nostalgisch en laten je regel­ matig wegdromen. Zo ging dat dus vroeger: in de open koets en dan de Furkapas op. De beginperiode van het bergtoerisme wordt in

WALKING AND TREKKING IN ICELAND

110 DAYS OF WALKING AND MULTI-DAY TREKS

de vorm van vijf (deels) imaginaire bergreizen beschreven; een tijd waarin mensen de Alpen steeds meer gingen beschouwen als een plek waar je uitstekend kon ontspannen in plaats van

Herziene uitgave van Walking and Trekking in Iceland van auteur Paddy Dillon, een wandelveelvraat met 50 titels op zijn naam. Het is duidelijk te merken dat Dillon alle 49 dagwandelingen 51 trekkingdagen daadwerkelijk zelf heeft gelopen. Volledige info, redelijke wandeltijden en aantrekkelijke foto’s. De gids is in de bekende Cicerone-vormgeving met dat kleine slecht leesbare lettertje. Ook zou een moeilijkheidswaardering niet misstaan, maar los daarvan een topper onder de IJslandgidsen. (MvB)

als een onherbergzame omgeving die je moest

toeristische ontdekking van de bergen. Het

mijden. En met de ontwikkeling van de ver­

groeiende enthousiasme voor de Alpen wordt

keerstechnische infrastructuur en de bouw van

daarnaast in de vorm van uitgebreide citaten

grote hotels werd het gebergte steeds toegan­

van beroemde schrijvers zoals Goethe, Victor

kelijker. In de Franstalige Alpen waren het

Hugo, Leo Tolstoj en Mark Twain gepresenteerd.

­voornamelijk de Engelsen die een verblijf aan de

De enige kleine tekortkoming die ik tegenkwam

Côte d’Azur combineerden met uitstapjes naar

waren de nogal kleine letters van de bijschrif­

de bergen, terwijl in het oostelijk deel het voor­

ten. Hoe dan ook kun je met dit boek een aantal

namelijk de Duitse en Oostenrijkse adel was die

aangename uren op de bank doorbrengen.

de schoonheid van de bergen ging waarderen.

(Harald Pauli)

Paddy Dillon, Cicerone, ISBN 9781852848057, € 25,95

mooie blik gegund in deze tijd van de

Aan de hand van vele foto’s met uitgebreide beschrijvingen wordt de lezer en kijker een

Legendäre Reisen in den Alpen  Agnès Couzy, Catherine Donzel, Martin Rasper, Marc Walter; Frederking & Thaler, ISBN 9783894056896, € 23,95

BERGENKOORTS

E

erder bespraken we in dit blad het eerste

Haar menselijke betrokkenheid heeft haar ooit

boek van journaliste Daniela Schwegler

de titel ‘beste waardin van het land’ opgeleverd

Traum Alp – Älplerinnen im Porträt, waarin zij

en menig goed verhaal.

het leven van boerinnen op de alm portretteert.

De fotografen Stephan Bösch en Vanessa Pün­

Afgelopen zomer verscheen een nieuwe loot

tener tekenden voor de 180 foto’s van de vrou­

aan de Im Porträt-stam: Bergfieber – Hüttenwir-

wen en hun habitat. Geen gladde portretten,

tinnen im Porträt, waarin Schwegler nieuwe

maar we zien de vrouwen pratend en zwijgend,

vrouwen hun leven in de bergen laat schilderen.

sjouwend en even app’end, met klanten en fami­

Twaalf avontuurlijke huttenwaardinnen sprak

lie of even lekker poedelend in een koud berg­

zij, jonge en niet meer zo jonge blommen varië­

meertje.

rend in leeftijd van 32 jaar tot 79 jaar. Ze behe­

Elk hoofdstuk begint met een fraaie foto van de

ren even zovele hutten in de Zwitserse bergen

hut, wat ‘harde’ info en een foto van de waardin,

op een hoogte die ligt tussen 1309 meter

en sluit af met zes à zeven fotopagina’s en een wandel-/toerentip. Daartussen komt de waardin

(Hundwiller Höhe) en 3311 meter (Cabane Ber­ tol). Deze laatste ligt als een adelaarshorst op

vijf maanden die ze jaarlijks in Bertol door­

aan het woord in pure tekstpagina’s. Deze omar­

een rotstoren boven de Mont Minégletsjer. Het

brengt. De overige maanden woont ze in haar

mende indeling is een geslaagd concept, die

is tevens de hut waar de enige Franstalige hut­

chalet beneden in het Val d’Hérens.

ruimte biedt om je rustig in de vrouwen te ver­

tenwaardin uit het boek de scepter zwaait, de

Hoe anders is het leven van Marlies Schoch

diepen. (Marcia van Bijnen)

62-jarige kwikzilverige Française Anne-Marie

(74 jaar) op de Hundwiller Höhe in het sappig

Dolivet. Verliefd is ze op haar stek, waar je alleen

groene Appenzell. Haar hut is het hele jaar

kunt komen na grote inspanning. Van stadspop­

geopend en straalt een ouderwetse knusheid

petje naar waardin; met humor vertelt ze over de

uit. 45 jaar al beheert zij de Hundwiller Höhe.

Bergfieber – Hüttenwirtinnen im Porträt  Daniela Schwegler, Rotpunktverlag 2015, ISBN 9783858696687, € 34,– BERGEN magazine  61


VERGEZOCHT

Zuid-Afrika

DRAKENSBERGEN

ZUID AFRIKA

BARRIÈRE VAN SPEREN IN

62  BERGEN magazine


Zuid-Afrika is een populair vakantieland. Een minder bekende maar interessante wandelbestemming zijn de fantastische Drakensbergen. De Zoeloe’s noemden de Drakensbergen uKhahlamba, wat ‘barrière van speren’ betekent. Ondanks dat de naam anders doet vermoeden zijn de Drakens­bergen erg toegankelijk voor schitterende wande­ lingen en prikkelen ze vooral de verbeelding. TEKST & FOTO’S  GIJS HARDEMAN & RIAN LANENGA

W

e wonen een half jaar in Durban aan de Indische Oceaan. De liefde voor de zee houdt ons vooral aan de kust, maar de liefde voor de bergen verleidt ons toch meerdere malen landinwaarts te reizen, naar de machtige Drakensbergen. En we worden elke keer bijzonder verrast. Eerst in het zuidelijke deel, waar we in Giants Castle tussen de schitterende tafelbergen wandelen. Hier genieten we uren met ons zoontje Raf op onze rug, drinken water uit kleine watervallen en onderweg spotten we wilde elandantilopes, een grote antilopesoort. Ook hebben we een onverwachte ontmoeting met een slang. Slapeloze nachten houd ik over aan de pofadder waar mijn vriendin Rian bijna op is gaan staan. “Die kan dodelijk zijn, maar als je mazzel hebt laat hij alleen een gapende vleeswond achter”, hoorden we later van een parkwachter. “Jullie hebben geluk”,

Rian draagt een steentje bij aan dit steenmannetje op de Camel Hump, de laatste top van de Big Five.

Û

Ù Tijdens onze wandeling in de noorde­ lijke Drakensbergen krijgen we fantas­ tische uitzichten voorgeschoteld.

vervolgde hij. “Niet omdat je er bijna op was gaan staan, maar wel dat je hem in het wild hebt gezien. Hij is prachtig!”, wijzend op de foto die ik hem laat zien. Bij een tweede trip in de Drakensbergen zijn we wat alerter op dit kleine, gevaarlijke wild. De adder heeft ons zeker niet weggejaagd, in tegendeel, we hopen er stiekem wéér een te zien. Maar dit keer op onze wandeling in Kampberg geen slang te zien. We zien wel tweeduizend jaar oude elandantilopes, vastgelegd in rotstekeningen. Ze verkeren in verrassend goede staat door de overhellende rotsen erboven. Het San-volk, de oorspronkelijke bewoners van Zuid-Afrika, heeft overal in de Drakensbergen verhalende tekeningen achtergelaten. Onze gids loopt langzaam langs alle tekeningen alsof hij voorleest uit een historisch stripboek.

Amfitheater Na Giants Castle en Kamberg zijn de noordelijke Drakensbergen onze volgende bestemming. Hier vlakbij zijn de Battlefields van Spionkop waar rond 1900 de bloedige Boerenoorlog tussen de Engelsen en de Boeren werd uitgevochten, kolonisten van voornamelijk Nederlandse en Duitse afstamming. Boven dit gedeelte van het BERGEN magazine  63


VERGEZOCHT

Zuid-Afrika Ù In de zuidelijke Drakens­bergen wandelen we tussen opvallende ron­ de rotsblokken. Ú Gids Ephraim neemt ons mee op de Big Five Hike langs vijf mooie toppen.

De Big Five Hike heeft een paar pittige klimmetjes.

ß

De watervallen in het Giants Castle Game Reserve.

Ü

De rotstekeningen van Kamberg laten zich lezen als een historisch strip­ boek.

à

gebergte prijkt het zogenaamde Amphi­ theatre, een wereldberoemde, gigantische rotswand. Bijna zes kilometer breed en 1200 meter hoog. De Tugela Falls, ’s werelds op een-na-hoogste waterval, glijdt ruim 900 meter de diepte in. We wandelen hier een hele week vanuit het Cavern, het resort dat als onze standplaats dient. Makkelijke routes met Raf op de rug en zware dagtrips zonder. De zwaarste, de koninginnentocht van deze trip, is de Big Five Hike. Achttien kilometer, ongeveer acht uur lopen en langs de toppen Hlolela, Battleship, Sugar Loaf, Cold Hill en Camel

64  BERGEN magazine

De Tugela Falls, ’s werelds op eenna-hoogste waterval, glijdt ruim 900 meter de diepte in Hump. Na Hlolela haken de twee andere deelnemers aan deze wandeling af. Te steil, te eng, vinden ze. En het is inderdaad een pittige tocht, maar de mooiste die van hieruit te lopen is. Bij een aantal erg steile klimmetjes zijn graspollen onze enige

houvast, hoewel dat niet heel verstandig is, terwijl onze voeten steun vinden op wiebelige stenen in de wand. We lopen langs de grens van de provincies Vrijstaat en Kwazoeloe-Natal. Verroeste palen steken uit de grond, wat verdwaald prikkeldraad zit vast in het gras. We vragen ons af waarom er ooit op deze hoogte iemand een hek heeft aangelegd. Zou dat hek ooit zin hebben gehad? Wie controleert dat hier? En wie laat zich er door tegenhouden? Niemand, gok ik, en zo is dit oude metaal de enige storende factor in het landschap dat verder fenomenaal is. Gids


Ephraim sjokt gestaag voor ons uit, het tempo stokt nooit. We zien honderden protea’s (‘suikerbossies’), de nationale bloem van Zuid-Afrika, een rots in de vorm van een golf en overal telkens weer dat uitzicht over de roodbruine velden in het dal.

Hete herinnering Een schitterend uitzicht, maar het is ook erg heiig, terwijl er een strakblauwe hemel is. Dit komt door de vele branden die overal worden aangestoken om te voorkomen dat er een destructieve natuurlijke brand

ontstaat. Door de harde wind en het vele hoge en droge gras kan het vuur hier als een malle om zich heen grijpen. Door brede stroken af te branden worden natuurlijke barrières gemaakt. Afrikaans gras maaien ziet er een stuk imposanter uit dan thuis maaien met de machine. En wij lopen er nu midden tussen! Op de helling voor ons laaien hoge vlammen op. Vlakbij – maar op veilige afstand, verzekert een van de mannen in brandweerpak ons – schiet het vuur in rap tempo over het veld. De parkeerplaats waar onze auto staat, lijkt

bijna omsingeld. Maar zo snel als het kwam, zo snel is het ook weer weg. De Drakensbergen hadden al een eeuwige indruk achtergelaten, de herinnering staat nu letterlijk op ons netvlies gebrand.  n

BERGWIJZER De Drakensbergen bevinden zich in het noord­ oosten van Zuid-Afrika. De bergen staan vanwege hun natuurlijke en culturele waarde sinds 2000 op UNESCO-werelderfgoedlijst. Aan de westkant van de Drakensbergen ligt Lesotho, een klein koninkrijk dat volledig omringd is door Zuid-Afrika.

Drakensbergen. Sommige bergpassen vereisen zelfs een 4x4. Tip: huur een 4x4 met daktent bij Britz (www.britz.co.za) en maak een rondtocht langs de bergen, wildparken en andere bezienswaardigheden van het land. Zo heb je altijd alles bij je, want kampe­ ren kan op heel veel plekken.

BESTE PERIODE

VISUM

Zuid-Afrika ligt op het zuidelijk halfrond, dus het is daar zomer als het hier winter is en andersom. Het Cavern Resort (zie: Slapen) adviseert maart t/m juni om te wandelen. Wij wandelden echter in juli en dat was perfect. Koele avonden, maar overdag warm in de zon. Dan is er echter wel kans op sneeuw. In de zomer is het warm met ’s middags kans op onweer.

Je haalt een visum op (90 dagen) bij aankomst op de luchthaven.

VERVOER

Afhankelijk of je op Johannesburg of op Durban landt, is het 3 tot 6 uur rijden naar de Drakensbergen. Je bent niets zonder auto, zeker niet in de afgelegen

SLAPEN

Tijdens het verblijf onder het Amphitheatre sliepen we bij Cavern Resort & Spa (www.cavern.co.za), waar we ongelooflijk hartelijk zijn ontvangen. Deze plek orga­ niseert gratis dagtrips met gidsen en heeft ook een dagopvang voor kinderen. Wij wandelden de steilste tochten, zoals de Big Five Hike, zonder zoontje Raf op de rug (en dat was al zwaar genoeg) en andere wan­ delingen deden we met hem in de rugdrager.

ONZE TIP

Vlakbij zit ook All Out Adventures (www.allout­ adventures.co.za), waar je goede mountainbikes kunt huren om dit bijzondere gebied te verkennen. KAARTEN

• B ij de Cavern hebben ze kaarten van het gebied. •O  ok kun je bij KZN Wildlife, de instantie die alle parken in Kwazulu-Natal beheert, kaarten kopen. MEER WETEN?

• www.cavern.co.za/the-cavern-big-five • www.kznwildlife.co.za • www.mijnzuidafrika.nl • www.vertical-endeavour.com – forum waar je veel informatie kunt vinden, gps-data kunt downloaden of de community vragen kunt stellen. BERGEN magazine  65


www.wandelmagazine.nu

Tijdschrift voor wandelaars

Neem nu een abonnement, profiteer van de introductieaanbieding! 1 JAAR Op Lemen Voeten (4 NRS) VOOR SLECHTS € 28,50 € 21,50 + 4 CADEAUS!

Nu met 4 cadeau s zoa ls waard ebon van Taurus O utdoor

WIL JE OP LEMEN VOETEN CADEAU GEVEN? VUL HIERONDER DE GEGEVENS VAN DE ONTVANGER IN.

 Ik neem/geef een jaarabonnement op Op Lemen Voeten het 1e jaar voor € 21,50 (i.p.v. € 28,50)¹ én krijg 800 online wandelroutes van Wandelzoekpagina (t.w.v. € 12,50) én de CKaart vol korting op kunst en cultuur (t.w.v. € 14,90) én € 15,- korting op outdoorkleding bij Taurus Outdoor (www.taurusoutdoor.nl), geldig bij besteding van min. € 75,-)² Én ik kies als extra cadeau De drie laatst verschenen nummers (t.w.v. € 18,-) Extra korting van € 4,55 en betaal het eerste jaar € 16,95 Ik machtig Op Lemen Voeten/Vitùmedia het abonnementsgeld van mijn rekening af te schrijven (geldt alleen voor NL) IBANnummer:

|_|_|_|_|_|_|_|_|_|_|_|_|_|_|_|_|_|_|

Handtekening: Datum: Ik kies voor een acceptgiro (extra kosten € 2,45) 1 Jaarabonnementen worden jaarlijks vernieuwd. Cadeauabonnementen eindigen automatisch na 1 jaar. Prijs en drukwijzigingen voorbehouden. Welkomstgeschenken zolang de voorraad strekt en worden na betaling abonnementsgeld toegestuurd. Voor cadeauabonnementen geldt dat de welkomstgeschenken worden gestuurd naar de ontvanger van het abonnement. Voor het versturen van een factuur rekenen wij € 2,45 extra. 2 De korting van € 15,- op outdoorkleding van Taurus Outdoor (www.taurusoutdoor.nl) geldt vanaf een minimale besteding van € 75,-. U krijgt via e-mail een kortingscode toegestuurd.

Mijn gegevens Naam: Voorletters: Straat: Postcode: Plaats: Telefoon: E-mail:

M/V:

Gegevens ontvanger cadeauabonnement (indien van toepassing) Naam: Voorletters: Straat: Postcode: Plaats: Telefoon: E-mail:

M/V:

Deze bon in een envelop (voor Nederland ongefrankeerd) verzenden naar: Op Lemen Voeten Antwoordnummer 7086 3700 TB Zeist, Nederland

www.wandelmagazine.nu


THEMA

Foto: Taco Vos

GIRO DEL MONVISO Een grensgeval

Foto: Marcia van Bijnen

www.alpendreams.eu

EN OOK NOG

Wel eens overwogen dat, uw toekomstige vakanties in de bergen gratis kunnen zijn...?

NOCKBERGE

Oostenrijks groene biosfeerpark

Dovrefjell

Hart van Noorwegen Ontdekkingen in

Heidiland

Hoe bouw je

een berghut? De afwisseling van ŠGletscherbahnen Kaprun AG

Gran Canaria

Het volgende nummer van BERGEN MAGAZINE verschijnt op 15 april Ben je nog geen lid? Meld je aan op www.bergwijzer.nl

Daarom Alpendreams Deskundige Nederlandstalige persoonlijke aankoopbegeleiding met een sterk voorlichtend karakter. In alle rust begeleiden wij bij het zoeken, kopen, beheren, (ver)bouwen en evt. verhuren van uw (tweede) woning in Oostenrijk. Onze dienstverlening ter plaatse ontzorgt en brengt in bijna alle gevallen geen extra kosten met zich mee.

ONZE PARTNERS

www.fjallraven.nl

www.mountain-network.nl

www.mammut.ch www.hanwag.nl

Een (tweede) woning in Oostenrijk is een zekere investering in de toekomst en maakt dat dankzij de gedegen verhuurinkomsten uw vakantie in Oostenrijk voortaan niets hoeft te kosten.

www.vaude.com/nl-NL

www.bergans.eu

www.mildadventures.org www.taurusoutdoor.nl

www.myswitzerland.com


2 euro korting!

Geldig voor één persoon en niet in combinatie met andere aanbiedingen.

bergen 1602

bij inlevering van deze bon aan de kassa

4 euro online korting! via fietsenwandelbeurs.nl/ticketshop/trbe alleen bestemd voor abonnees bergen magazine voor de beurs in Utrecht. niet geldig voor jongerenticket of in combinatie met andere aanbiedingen.

fietsenwandelbeurs.nl

HOCHSCHWAB  LYSEFJORD TARENTAISE WILDKAMPEREN  PFUNDERER BERGE  SAMOS  DRAKENSBERGEN ZUID-AFRIKA  WINTERBOS

za 27 & zo 28 februari Antwerp Expo

inspiratie voor bergwandelaars

Jaargang 10  Nr 1  februari 2016  € 5,95 2016 - 1

Jaarbeurs Utrecht

10 JAAR

DE WILDE NATUUR IN TARENTAISE • HOCHSCHWAB PFUNDERER BERGE • LYSEFJORD

magazine

EXTRA WALLIS SPECIAL 20 blz.

FOTOWEDSTRIJD

WIN EEN VOLLE PICKNICKMAND Wat leeft er in een

WINTERBOS

Het kan en het mag

WILDKAMPEREN IN DE ALPEN WANDELEN

Op Samos’ vulkaan In Zuid-Afrika’s Drakensbergen AP

nieuwe locatie!

• BOEKENBERG • PAARDENTREKTOCHT • FOTOWEDSTRIJD • TÄSCHHORN

BERGEN magazine

za 20 & zo 21 feb ’16

foto’s: omer pittomvils, pablo mandado, dirk HUYGHe, rik koops, søren decraene, jomisH moHan, liesbetH alblas, remko van diGGelen, b. Hinnersmann, WajaHatmr, meHmet karataY, p. botman, abe maaijen. maarten visser

NIEUW SPUL

Bergen magazine 01 2016