Issuu on Google+

46


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

48


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

เตาหุงต้มประสิทธิภาพสูง หรือเตาซุปเปอร์อั้งโล่ เตาอั้งโล่ เป็นเตาหุงต้มที่คนไทยคุ้นเคยมานานเมื่อ เทคโนโลยีรงุ่ เรือง เตาแก๊ส เตาไฟฟ้า เตาไมโครเวฟ ถูกประดิษฐ์ และนำเสนอให้คนไทยได้เลือกใช้กนั อย่างแพร่หลาย เพือ่ อำนวย ความสะดวก ประหยัดและมีรสนิยม เมื่อมองอย่างผิวเผิน

คล้ายว่า ปัจจุบัน เตาอั้งโล่คงมีผู้ใช้น้อยเต็มที แต่เชื่อหรือไม่ ว่าความจริงไม่ได้เป็นเช่นนั้น จากรายงานการสำรวจที่บริษัท พัฒนาประชากร จำกัด นำเสนอต่อกรมพัฒนาและส่งเสริม พลังงาน กระทรวงวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม เมื่อปี พ.ศ. 2540 พบว่า การผลิตเตาอั้งโล่เพื่อสนองความ ต้องการของคนไทย ยังมีมากถึงเดือนละประมาณ 540,000 ใบ โดยสัดส่วนของการใช้มีมากในชนบท สิ่งที่น่าเป็นห่วงก็คือ เตาอั้งโล่เป็นเตาที่ต้องใช้ฟืนและ ถ่านเป็นเชื้อเพลิง เมื่อมีการใช้เตาอั้งโล่กันมาก ย่อมแสดงว่า มีการตัดไม้สำหรับมาทำฟืนและถ่านก็ต้องมีมากตามปริมาณการใช้เตาเช่นกัน ถ้าไม้ที่

ตัดได้โดยถูกต้องตามกฎหมายหมดไป การบุกรุกตัดไม้ก็มีโอกาสเกิดขึ้นได้ ปัญหาของประเทศไทยขณะนี้คือ ป่าไม้ ซึ่งเป็นทั้งต้นน้ำ ลำธาร ที่อยู่ของสัตว์ป่า แหล่งอาหารของคนและสัตว์ แหล่งรักษาสมดุลทางธรรมชาติที่ช่วยให้บรรยากาศของโลก พอเหมาะ ให้สิ่งมีชีวิตสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ ถูกทำลายไปมากด้วยสาเหตุนานประมาณ จนหลายฝ่ายต้องช่วยกันออกมารณรงค์ให้รักษาป่าและปลูกป่ากันมากขึ้น ดังนั้น หากยัง ปล่อยให้มีการใช้ฟืนและถ่านในปริมาณมากต่อไป โดยไม่มีการควบคุมป่าอาจ หมดไปจากประเทศไทยเช่นกัน เตาหุ ง ต้ ม ประสิ ท ธิ ภ าพสู ง เป็ น แนวทางความคิ ด แบบ

49 พบกันครึ่งทางระหว่างผู้ต้องการรักษาป่า และผู้ต้องการ

ใช้ ฟื น และถ่ า นเป็ น ความร่ ว มมื อ ของหลายหน่ ว ยงาน

อาทิ กรมป่าไม้ กรมพัฒนา และส่งเสริมพลังงาน และ

ผู้ผลิตเตาหุงต้มในประเทศไทย เตาหุงต้มประสิทธิภาพสูง หรือเตาซุปเปอร์อั้งโล่


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

เตาหุงต้มประสิทธิภาพสูง คือเตาอั้งโล่ที่ถูกปรับปรุงรูปทรง โดยใช้หลักวิชาการ

เข้ามาช่วยทำให้รูปร่างเพรียว สวยงาม ทนทานมากขึ้น จุดไฟติดเร็วขึ้น ไม่มีควันและแก๊ส พิษที่เป็นอันตรายต่อผู้ใช้ หุงต้มสุกเร็ว เก็บความร้อนได้นาน สามารถวางหม้อหรือภาชนะ ประกอบอาหารได้อย่างพอดีถึง 9 ขนาด ที่สำคัญคือ ประหยัดฟืนและถ่านได้มากกว่า

เตาอั้งโล่ธรรมดาถึงร้อยละ 15-20 อธิบายง่าย ๆ คือ เตาหุงต้มประสิทธิภาพสูง 1 เตา

ใช้ถ่านน้อยกว่า เตาอั้งโล่รุ่นเก่าประมาณ 151 กิโลกรัมต่อปี ถ้าถ่านกิโลกรัมละ 5 บาท

ก็สามารถประหยัดเงิน ได้ถึงปีละ 755 บาท ตารางเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างเตาอั้งโล่ทั้งตลาดกับเตาซุปเปอร์อั้งโล่

เตาอั้งโล่ท้องตลาด

เตาซุปเปอร์อั้งโล่

• รูปแบบถ่ายทอดมาแต่โบราณ • ออกแบบถูกต้องตามหลักวิชาการ • เทอะทะ • เพรียว เคลื่อนย้ายสะดวก • วางหม้อได้น้อยขนาด (1-2 ขนาด) • วางหม้อได้ 9 ขนาด เบอร์ 16-32 • เส้าเตาสูงและขอบเตาเว้ามาก • เส้าเตาสูงกว่าขอบเตาเล็กน้อยและ

ขอบเตาเสมอกันโดยรอบ • สูญเสียความร้อนมาก • สูญเสียความร้อนน้อย • ช่องบรรจุถ่านใหญ่ ต้องใส่ถ่านมากเกิน • ช่องบรรจุถ่านเล็ก บรรจุถ่านได้ ความจำเป็น 400-500 กรัม พอเหมาะต่อ 1 มื้อ • รังผึ้งบาง ชำรุดง่าย • รังผึ้งหนา และทนทาน • รูรังผึ้งใหญ่ดูดอากาศไม่ดี • รูรังผึ้งเล็กและเรียว และดูดอากาศได้ดี • ไม่มีฉนวนกันความร้อน หรือมีแต่บาง • มีฉนวนกันความร้อนได้นาน เก็บความร้อนไม่ได้ดี • ถังเปลือกเตาบาง ผุกร่อนเร็ว • ถังเปลือกเตาหนา ผุกร่อนช้า • ความร้อนต่ำ 500-600 องศาเซลเซียส • ความร้อนสูง 1,000-1,200 องศาเซลเซียส • อายุการใช้งานสั้น (ประมาณ 1 ปี) • อายุการใช้ยาวนาน (มากกว่า 2 ปี) • สิ้นเปลืองถ่านสูง ไม่ประหยัดถ่าน • สิ้นเปลืองถ่านน้อย ประหยัดถ่านได้ 30-40%

50


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

ชนิดเตา เตาอั้งโล่ท้องตลาด เตาซุปเปอร์อั้งโล่

เปรียบเทียบประสิทธิภาพและความประหยัด ระหว่างเตาอั้งโล่ตามท้องตลาดและเตาซุปเปอร์อั้งโล่

ราคาเตา 50-75 150-200

ประสิทธิภาพ จำนวนถ่านและค่าถ่านต่อปี ประหยัดถ่านต่อปี (%) ก.ก. บาท ก.ก. บาท 21 29

547.50 396.50

2,373.50 1,982.50

- 151

- 755

หมายเหตุ : 1. ราคาถ่านเฉลี่ย ก.ก. ละ 5 บาท 2 ไม่คิดดอกเบี้ยและอายุการใช้งาน

ขั้นตอนการผลิตเตาซุปเปอร์อั้งโล่ ขั้นตอนการผลิตสามารถสรุปได้ดังนี้ การคัดเลือกดินเหนียว 1. การหาแหล่ ง ดิ น มี ค วามสำคั ญ ต่ อ การ การผลิตเตาหุงต้มประสิทธิภาพสูงมาก หากคัดเอา ดินเหนียวที่ใช้ทำเตาซุปเปอร์อั้งโล่ จากตลิ่งแม่น้ำมูลในประเทศไทย ดิ น ทั่ ว ๆ ไป ที่ มี คุ ณ ภาพไม่ เ หมาะสมมาผลิ ต เตา

จะทำให้เกิดปัญหา เช่น ปั้นขึ้นรูปได้ยาก เกิดการแตกร้าว ไม่คงทน เมื่อเผาเสร็จแล้ว จากการทดลองและประสบการณ์ของช่างทำเตาตั้งแต่อดีต พบว่า ดินเหนียวที่เกิดจาก ตะกอนในที่ราบต่ำหรือตามลำน้ำเป็นวัตถุดิบที่ดีมากสำหรับปั้นเตา ดินเหนียวที่เกิดจาก ตะกอนในที่ราบต่ำหรือตามลำน้ำเป็นวัตถุดิบที่ดีมากสำหรับปั้นเตา ดินเหนียวที่ขุดจาก ท้องนา (ควรขุดลึกกว่า 0.5 เมตรลงไป) ก็สามารถใช้ได้ดี ดินเหนียวจะมีสีแตกต่างกัน เช่น สีเทาอ่อน สีเทาแก่ น้ำตาลเข้ม แล้วแต่แหล่งที่มา แต่เมื่อเผาแล้วส่วนมากจะ มี สี เ หลื อ งหม่ น หรื อ สี เ ทา ส่ ว นมากมั ก จะนำดิ น เหนี ย วมาผสมกั บ ขี้ เ ถ้ า

แกลบดำ หรือ ดินเชื้อ เพื่อให้เกิดความเหนียว ปั้นขึ้นรูปได้ง่าย และ

51 แข็งแรงเมื่อเผาแล้ว 2. ดิ น เหนี ย ว โดยทั่ ว ไปนิ ย มใช้ ดิ น เหนี ย ว

สีเทาเข้ม ในการปั้นเตา เนื้อดิน ควรมีส่วนประกอบ ของอลู มิ น าและเหล็ ก ออกไซด์ สู ง เพื่ อ สามารถ


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

หลอมละลายได้ที่อุณหภูมิไม่สูงนัก และควรมีซิลิก้า เป็นส่วนประกอบด้วยเพื่อเพิ่มความแข็งแรงแก่ชิ้นงาน หลังการเผา นอกจากนัน้ ในดินเหนียวยังประกอบด้วย สารอินทรียต์ า่ งๆ ทำให้เกิดรูพรุนในเนือ้ เตาเพิม่ ความ เป็นฉนวน อย่างไรก็ตาม ส่วนประกอบต่างๆ ควรอยู่ ในอัตราส่วนที่เหมาะกับขนาดของเมล็ดดินเหนียว ขี้เถ้าแกลบดำที่เตรียมไว้ผสมดินเหนียว หากมี เ มล็ ด ขนาดใหญ่ เ ป็ น ส่ ว นมากก็ มี จ ะเกิ ด การ แตกร้าวได้ง่าย ดังนั้น ดินเหนียวที่มาจากแหล่งที่แตกต่างกัน ก็อาจจะต้องมีการเตรียมดิน ที่แตกต่างกันไปด้วย 3. ดินเชื้อ เป็นดินที่ทำมาจากส่วนผสมของดินเหนียวและแกลบ นำมาปั้นเป็น ก้อน แล้วเผาไฟจนสุก หลังจากนั้นจึงนำมาบดให้มีขนาดต่างๆ ตามที่ต้องการ แล้วใช้ ผสมกับดินเหนียวใหม่ ก่อนนำไปปั้นเป็นชิ้นงาน โดยทั่วไปจะนำดินเชื้อมาผสมดินเหนียว ในปริมาณ 20-50% แล้วแต่ประเภทของชิ้นงานและคุณสมบัติของดินเหนียวที่นำมาใช้ การเตรียมดิน 1. การหมักดินเหนียว ดินเหนียวที่จะนำมาใช้ ต้องสะอาด ไม่มีเศษไม้ เศษหิน ถ้าเป็นก้อนใหญ่ก็ ควรทุบให้ย่อยเป็นก้อนเล็ก ๆ ก่อนหมัก ควรตากไว้ ให้แห้งอย่างน้อย 1 วัน แล้วนำลงบ่อหมัก แช่ไว้ในน้ำ นานประมาณ 12-24 ชั่วโมง จนดินอิ่มน้ำอย่างทั่วถึง แล้วนำมาเตรียมไว้ผสม 2. การนวดและผสมดิน นำดิน ที่ ห มั ก แล้ ว มานวดผสมกั บ

52 แกลบดำ นวดจนเข้ากัน ( ส่ ว น ใ ห ญ่ จ ะ ใ ช้ เครื่องนวดดินเพื่อ บ่อหมักดินเหนียวและดินเหนียวที่หมักแล้ว


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

ความสะดวกและการผสมที่ดีกว่า) โดยทั่วไปจะใช้ดินเหนียว 2 ส่วน ต่ อ ขี้ เ ถ้ า แกลบดำ 1 ส่ ว น ซึ่ ง อัตราส่วนผสมนี้ ขึน้ อยูก่ บั คุณสมบัติ ของดินแต่ละแห่งด้วย ขณะนวดผสม เครื่องนวดผสมดิน และดินที่นวดแล้ว ดิ น จะพรมน้ ำ ตามไปด้ ว ยเพื่ อ ให้

นวดได้ง่ายขึ้น ส่วนผสมที่เข้ากันดีแล้ว แล้วปิดด้วยพลาสติก หากยังไม่ใช้ทันทีเพื่อไม่ให้ ดินผสมแห้งเกินไป การจัดเตรียมแม่แบบพิมพ์ การจัดเตรียมแม่แบบพิมพ์สำหรับทำ เตาหุงต้มประสิทธิภาพสูงอาจต้องใช้ความ สามารถเพิม่ มากหน่อย โดยการปัน้ ขึน้ รูปหรือ หาวัสดุในท้องถิ่นมาจัดทำเป็นแม่แบบพิมพ์ แม่แบบพิมพ์มี 2 ชนิด คือ • แม่แบบพิมพ์ภายนอก ใช้สำหรับ แม่แบบพิมพ์ภภายนอก โรยขี้เถ้าให้ทั่วแบบพิมพ์ ทำตัวและส่วนฐานเตา และแม่แบบพิมพ์ภายใน ก่อนทำการปั้นเตา • แม่แบบพิมพ์ใน สำหรับทำปากเตา และเส้าเตา ก่อนทำการปั้นและใช้แม่พิมพ์ทุกครั้ง จะต้องโรยขี้เถ้ารอบๆ แม่พิมพ์ก่อน ป้องกัน ดินเหนียวติดแม่แบบ และปั้นไม่ได้รูปทรง การปั้นขึ้นรูป และปรับแต่งเตา • นำดินที่หมักแล้วใส่ลงในแม่พิมพ์ภายนอก ซึ่งวางอยู่บนแท่น 53 แล้วใช้มือตบปั้นขึ้นรูปเป็นทรงของเตาให้มีความหนาและขนาด ภายในเป็นไปตามกำหนด แล้วตกแต่งผิวด้านในเตา ได้แก่ ห้องใต้รังผึ้ง ห้องเผาไหม้ หลังจากนั้นจึงอัดทับด้วย แม่พิมพ์ภายใน เพื่อขึ้นรูปปากเตา และเส้าเตา


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

การปั้นโดยใช้พิมพ์นอกและพิมพ์ในช่วยในการตกแต่งโพรงเตา

• เมื่อได้ที่แล้วถอดแบบ นำเตาไปตากแดดผึ่งลมให้แห้งหมาด ๆ ประมาณ 2-3

วัน แล้วจึงนำเตามาปาดตกแต่ง ปากเตา เส้าเตา และเจาะช่องลม แล้วนำไป ตากแดด ผึ่งลม จนแห้งสนิท ใช้เวลาประมาณ 2-4 วัน จะได้เตาที่พร้อมจะนำไปเผา

การผึ่งเตา การตกแต่งและการเจาะปากเตา

การทำรังผึ้ง นำดิ น ที่ น วดผสมแล้ ว ใส่ ล งใน แบบพิมพ์ทรงกระบอก ใช้มือกดดินให้เต็ม แบบ ใช้โลหะบาง ปาดเอาดินส่วนที่เกิน ออก หลั ง จากนั้ น ปล่ อ ยทิ้ ง ไว้ ใ ห้ แ ห้ ง พอ เตาทีป่ น้ั เสร็จแล้วยังไม้ได้ตกแต่ง รังผึ้งที่ปั้นเสร็จแล้วรอการเจาะรู หมาดๆ ประมาณ 2-3 วัน แล้วใช้แม่แบบ เจาะรู เจาะตามรู ป แบบที่ ต้องการ โดยรูทร่ี งั ผึง้ จะต้อง รังผึ้งที่เจาะรูแล้ว 54 เป็ น ทรงกรวย เตาทีป่ น้ั เสร็จแล้วยังไม้ได้ตกแต่ง คว่ำ ด้านบนเล็กกว่าด้านล่าง จากนั้นนำไปผึ่งลมอีก 2-4 วัน แล้วนำไปเผาจนสุกเพื่อเพิ่มความแข็งแรง


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

การเผาเตา ก า ร เ ผ า เ ต า หุ ง ต้ ม ประสิทธิภาพสูงมีขั้นตอนเหมือน กั น กั บ การเผาเตาหุ ง ต้ ม ทั่ ว ไป หลังจากตกแต่งและตากแห้งแล้ว เตาอุโมงค์ เตาแกลบแบบเปิดว อาจจะตกแต่งสีเพื่อความสวยงาม แล้วนำมาเรียงเป็นชั้นในเตาเผา การเผาอาจจะใช้เตาอุโมงค์ โดยใช้ไม้ฟืนเป็นเชื้อเพลิง หรือใช้เตาเปิด ที่ใช้แกลบเป็นเชื้อเพลิงก็ได้ หากใช้เตาอุโมงค์อาจจะใช้เวลาประมาณ 8-10 ซม. โดยใช้อุณหภูมิสูงสุดประมาณ 800-100 ํC แต่หากใช้เตาแกลบ อาจจะใช้เวลานานถึง 24-36 ซม. หลังจากนั้นทิ้งไว้

ให้เตาเย็นตัว ใช้เวลาประมาณ 24 ซม. แล้วค่อยนำออกจากเตา ตรวจสอบสภาพทั่วไป หลังจากนั้นจึงนำไปบรรจุถังสังกะสีต่อไป การนำเตาใส่ถงั ใส่รงั ผึง้ และยาฉนวน 1. การนำเตาใส่ถัง : • เ ต รี ย ม ถั ง ที่

จะใส่ เจาะช่องให้ตรงและพอดี กับช่องไฟของเตา • เอาดิ น เหนี ย ว การนำเตาเผาเสร็จแล้วมาใส่กรอบสังกะสี แล้วอัดอินผสมแกลบดำก่อนจะใช้ซีเมนต์ ผสมขี้ เ ถ้ า แกลบ โดยใช้ ดิ น ทาปิดที่ขอบสังกะสีและตัวเตา เหนียว 1 ส่วนขี้เถ้าแกลบ 10 ส่วน ย่ำให้เข้ากันดีแล้ว จึงยกเตาลงถังเอาดินผสมที่เตรียม ไว้ใส่ลงด้านข้างเตาแล้วอัดให้แน่นที่ขอบเตาติดกับถังสังกะสีใช้ปูนซีเมนต์ 1 ส่วน ผสมทรายละเอียดร่อน 1 ส่วน ยาที่ขอบเตา และขอบช่องไฟหน้าตา 2. การใส่รังผึ้งและยาฉนวน : 55 • วางรังผึ้งให้ได้ระดับ ในตัวเตา • แล้วนำดินที่ผสมไว้ (โดยใช้ดินเหนียว 1 ส่วน ขี้เถ้าแกลบ 5 ส่วน) ย่ำให้เข้ากันดีแล้ว ยาภายใน รอบ ๆ เตา บริเวณที่รังผึ้งสัมผัสกับผนังเตาทั้งด้าน บนและด้านล่าง


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

การผึ่งเตา การตกแต่งและการเจาะปากเตา

การผึ่งเตา การตกแต่งและการเจาะปากเตา

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม เอกสารอ้างอิง

56

หลังจากนี้ถือว่า เสร็จสิ้นขบวนการ ผลิตเตาหุงต้มประสิทธิภาพสูงหรือเตาซุปเปอร์ อั้งโล่ สามารถส่งออกขาย หรือวางตามตลาด เพื่อจำหน่ายต่อไป


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

57


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

58

58


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

59

59


60

60

หมายเหตุ : หน่วยที่ใช้เป็นมิลลิเมตร

ตัวเตา

ดินเหนียวผสมขี้เถ้าแกลบดำเผาไฟ

เสาเตา

คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน


หมายเหตุ : หน่วยที่ใช้เป็นมิลลิเมตร

หูหิ้ว

คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

61

61


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

62


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

63


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

64


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

เตาเศรษฐกิจ

เป็นเตาหุงต้มประเภทหนึ่งที่ประยุกต์มาจากเตาอั้งโล่และเตาฟืนที่ใช้กันอยู่ทั่วไป

ในชนบท สามารถใช้ได้ทั้งฟืนและถ่าน จุดเด่นของเตาชนิดนี้อยู่ตรงที่สามารถนำเศษวัสดุ เหลือใช้จากภาคเกษตรที่มีอยู่จำนวนมาก ไม่ว่าจะเป็น แกลบ ซังข้าวโพด ชานอ้อย กะลามะพร้าว ลำต้นมัน สำปะหลังรวมถึงเศษใบไม้ กิ่งไม้ ที่ได้ 65 จากการตัดแต่งกิ่ง ต้นไม้มาใช้ได้ จุดหลักของเตาอยู่ที่การมี ปล่องไฟ ทำหน้าที่ช่วยดูดเขม่าควันออกไป ทำให้การเผา ไหม้ระหว่างเชื้อเพลิงผสมกับอากาศได้อย่างต่อเนื่อง


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

วัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร เช่น แกลบ ซังข้าวโพด ชานอ้อย

ปล่องไฟ ฉนวน

ตะแกรงใส่เชื้อเพลิง ช่องขี้เถ้าออก ตัวเตา

ส่วนประกอบของเตา สามารถแบ่งตามลักษณะหน้าที่และการทำงานได้เป็น 3 ส่วน 1. หน้าเตา ด้านบนเป็นส่วนที่ไว้เติมเชื้อเพลิง ด้านล่างเป็นช่องทางไหลเข้า

ของอากาศ 2. กลางเตา ด้านบนเป็นส่วนที่วางภาชนะหุงต้ม ด้านล่างเป็นห้องที่เกิดการ

ลุกไหม้ของเชื้อเพลิงผสมกับอากาศ 3. ท้ายเตา เป็นช่องทางไหลของควัน เขม่า ที่เกิดจากการเผาไหม้ โดยไหลออก

ไปตามปล่องควัน วัสดุที่ใช้ในการทำเตาเศรษฐกิจ 66 1. ดินเหนียวที่ไม่มีเศษวัสดุปน 2. ขี้เถ้าแกลบดำ 3. ปูนซีเมนต์ 4. แผ่นอลูมิเนียม


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

หลักการทำงาน เริม่ การจุดเตาในห้องเผาไหม้แล้วใส่เชือ้ เพลิงลงไปในช่องเติมเชือ้ เพลิง ซึง่ มีตะแกรง วางเอียงลาดกับความยาวของตัวเตารองรับอยู่ และตะแกรงสามารถปรับขยับขึ้นลงได้

เพื่อป้อนอัตราการไหลของเชื้อเพลิงได้ตามความต้องการ ขยับตะแกรงให้เชื้อเพลิงไหล

ลงไป���นห้องเผาไหม้ เกิดการเผาไหม้ระหว่างเชื้อเพลิงผสมกับอากาศอย่างต่อเนื่อง ได้ พลังงานในรูปความร้อนส่งผ่านไปยังภาชนะหุงต้ม ส่วนเขม่าควันจะไหลไปตามปล่องควัน

ประโยชน์ของเตาเศรษฐกิจ 1. ประหยัดเงินทีจ่ ะซือ้ เชือ้ เพลิงหุงต้มอาหาร โดยสามารถนำวัสดุทท่ี ง้ิ เปล่าประโยชน์ มาใช้เป็นเชื้อเพลิงได้เป็นอย่างดี เช่น เศษหญ้า ฟางข้าว ใบไม้ แกลบ ขี้เลื่อย ต้นปอ

ต้นอ้อย ซังข้าวโพด ต้นมันสำปะหลัง ฯลฯ 2. ประหยัดเวลาและแรงงานในการประกอบอาหารอย่างน้อยวันละ 1- 2 ชั่วโมง 3. บริเวณที่ใช้ประกอบอาหารและภาชนะสะอาดเพราะปล่องจะดูดเอา เขม่าต่างๆ ออกทางปล่องซึ่งอยู่พ้นจากหลังคาบ้าน ทำให้ปราศจากเขม่าที่ 67 เกิดจากการหุงต้ม 4. ให้ ค วามร้ อ นสู ง กว่ า เตาถ่ า นไม้ ที่ ใ ช้ อ ยู่ ใ น ปัจจุบัน เพราะเตาถ่านไม้เป็นเตาโปร่งทำให้ความร้อน สูญเสียไปกับอากาศ


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

5. วิธีการจุดไฟสะดวก ทำได้โดยใช้เศษไม้สับเป็นชิ้นเล็กๆ หรือเศษกระดาษ

ก่อเป็นเชื้อ แล้วเอาวัสดุเชื้อเพลิงวางทับเพื่อให้ไฟลุก แล้วรีบเอาภาชนะวางลงไป เตา

จะดูดลมเองโดยผ่านช่องหน้าเตา โดยไม่ต้องใช้พัดหน้าเตาเหมือนเตาถ่าน องค์ประกอบที่มีผลต่อประสิทธิภาพเตา แบ่งออกเป็น 2 องค์ประกอบ 1. องค์ประกอบภายในเตา 1) โครงสร้างและขนาดของเตา ต้องได้สัดส่วนกันทั้งความกว้าง ความยาว

ของปากเตาทั้ ง ด้ า นบนและด้ า นล่ า งของเตา รวมถึ ง ความสู ง และ

ความเอียงของตัวเตากลาง 2) ความหนาและน้ำหนักของเตา เตาที่มีน้ำหนักและความหนาของเตามาก

ความร้อนจะถูกดูดซึมเข้าสู่เนื้อเตาแทนที่จะส่งผ่านให้ภาชนะหุงต้ม 3) องค์ประกอบของดินที่ทำเตา ดินที่มีองค์ประกอบของแร่ธาตุที่เหมาะสม

จะมีความแข็งแกร่งทนไฟ ไม่แตกร้าวง่าย และมีผลต่อการส่งผ่าน

ความร้อนระหว่างเนื้อเตากับภาชนะหุงต้ม องค์ประกอบดินที่จะนำมาทำเตา ประกอบด้วย • ดินเหนียว (Clay) ประมาณ 30% • ทราย (Sand) ประมาณ 60% • โคลน (Silt) ประมาณ 10% หมายเหตุ ดินที่มีความเหนียวมากๆ จะมีทราย (Sand) น้อย จำเป็นจะต้อง

ลดความเหนียวลง โดยการผสมขี้เถ้า แกลบลงไป 1.4 ขนาดและสัดส่วนของตะแกรง ตะแกรงที่มีรูขนาดใหญ่หรือเล็กเกินไปจะมีผล ต่อการไหลเวียนของอากาศข้า-ออก ทำให้การสันดาปของเชื้อเพลิงดีหรือเลวได้ ความลาดเอียงและความสูงของตะแกรงมีผลต่อการลุกไหม้ของเชื้อเพลิงเช่น เดียวกัน 68 1.5 ช่ อ งว่ า งระหว่ า งตั ว เตาบนกั บ ภาชนะหุ ง ต้ ม

(Gap) จะต้องมีขนาดไม่เกิน 1 ซม. เพื่อไม่ให้ความร้อน สูญเสียไป


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

1.6 ช่องว่างระว่างตัวเตาบนกับตัวเตากลาง ต้องไม่กว้างหรือแคบจนเกินไป เพราะจะมีผลต่ออัตราไหลลงของเชื้อเพลิง ทำให้การลุกไหม้ดีหรือเลวได้ 2. องค์ประกอบภายนอกเตา 1) ลม ความแรงของลมมีผลอย่ามากต่ออัตราการลุกไหม้ของเชื้อเพลิง ประเภทแกลบและขี้เลื่อย ถ้าลมพัดผ่านมากการลุกไหม้จะเร็วและทำให้ควันมาก แม้ว่า การติดไฟจะดี แต่อัตราการเผาไหม้สูง ทำให้สิ้นเปลืองเชื้อเพลิงมาก และยังทำให้เกิด มลภาวะจากควันและเขม่าไฟ 2) ความชื้ น ของเชื้ อ เพลิ ง ที่ ใ ช้ ถ้ า แกลบและขี้ เ ลื่ อ ยมี ค วามชื้ น มาก

การลุกไหม้ก็จะไม่ดี เวลาที่น้ำเดือดจะช้า และอัตราการเผาไหม้จะต่ำ เหมาะสำหรับ

การตุ๋นอาหาร เคี่ยว การใช้เชื้อเพลิงที่ชื้นๆ จะไม่มีผลเสียแต่อย่างใด 3) อัตราการใช้เชื้อเพลิง เชื้อเพลิงประเภทแกลบและขี้เลื่อย ถ้าเราเคาะ ตะแกรงบ่อย การไหลของเชื้อเพลิงจะเร็ว ทำให้ลุกไหม้เร็ว มีผลต่ออัตราการเผาไหม้สูง ให้ความร้อนสูง น้ำเดือดเร็ว แต่ประสิทธิภาพการใช้งานอาจต่ำได้ ในการใช้งานจึงควร คำนึงถึงความถี่ของการเคาะตะแกรง เพื่อให้เชื้อเพลิงไหลลงด้วย ข้อควรระวังและการบำรุงรักษา 1. การยกเคลื่อนย้ายเตาต้องกระทำด้วยความระมัดระวัง อย่าให้ตัวเตาโดน

กระแทก 2. ระวังอย่าให้ตัวเตาโดนน้ำ โดยเฉพาะขณะที่ตัวเตายังร้อนอยู่ จะทำให้เตาแตก

เสียง่าย 3. ระวังอย่าให้วัสดุแข็งมากระแกกับตัวเตา 4. หมั่นเช็ดทำความสะอาดตัวเตาอย่างสม่ำเสมอ 5. การต่อปล่องควันเตาควรจะจับยึดให้มั่นคงและให้ปล่องควัน 69 มีความสูงประมาณ 2-3 ม. โดยให้ปลายปล่องควันโผล่ อ อก

นอกอาคาร เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของตัวเตา ราคาต้นทุน 300-800 บาท/ตัว อายุการใช้งาน ประมาณ 2-4 ปี


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

ขั้นตอนการสร้างเตาเศรษฐกิจ

1. ประกอบแบบหล่อเตา

2. ใส่โครงเหล็กเส้น

70


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

3. ผสม ปูน 1 ส่วน ทรายหยาบ 2 ส่วน หินกรวดเบอร์ 1-2 4 ส่วน โดยประมาณ และเติมน้ำลงไปผสมพอเหนียว

4. มาผสมเพื่อทำตัวเตา

71


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

5. จากนั้นเทลงในแบบตามลำดับขั้นตอนที่แสดง

72


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

6. พักทิ้งไว้เพื่อรอการแกะแบบหล่อเตาออก

7. หลังจากแกะแบบหล่อเตาออกแล้วให้ยาภายในเตา ด้วยดินเหนียวผสมกับขี้เถ้าแกลบดำ

73


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

8. แล้วนำแผ่นอลูมิเนียมาห่อหุ้มตัวเตา ต่อปล่องด้วยท่อใยหินแล้ว จะได้เตาเศรษฐกิจดังภาพ

74


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

ในลักษณะของเตาเศรษฐกิจ เตาเศรษฐกิจแบ่งตามขนาดได้ 3 ขนาด คือ เตาเศรษฐกิจขนาดเล็ก เตาเศรษฐกิจ ขนาดกลาง และเตาเศรษฐกิจขนาดใหญ่ โดยมีรายละเอียดแสดงดังนี้ 1) มีลักษณะและรูปทรงคล้ายค้อนปอนด์ที่ใช้งานทั่วไป โดยมองจากด้านบนลงมา 2) ตั ว เตาทำด้ ว ยดิ น เหนี ย วผสมขี้ เ ถ้ า แกลบดำ หรื อ ปู น ซี เ มนต์ ด้ า นใน

มีลักษณะเรียบ มี 3 ขนาด ขนาดเล็กไม่น้อยกว่าความกว้าง 35 ซม.

ยาว 56 ซม. สูง 26 ซม. 3) ขนาดเล็ก มีรูไม่น้อยกว่า 8 รู มีความหนาไม่น้อยกว่า 1 เซนติเมตร 4) เปลือกเตาตัวนอกหุ้มด้วยแผ่นสังกะสีชนิดหนา 5) สามารถใช้ได้กับเชื้อเพลิงหลายชนิด เช่น ถ่าน แกลบ ไม้ฟืน ซังข้าวโพด

เป็นต้น 6) มีท่อซีเมนต์ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางไม่น้อยกว่า 10 ซม. ยาว 200 ซม. เพื่อใช้

เป็นปล่องควัน 7) มีปลอกทำด้วยแผ่นสังกะสี ไม่น้อยกว่าเบอร์ 32 มีลักษณะทรงกระบอก

ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางไม่น้อยกว่า 14 เซนติเมตร และมีความสูงไม่น้อยกว่า

40 เซนติเมตร จำนวน 1 อัน ต่อเตา 8) ขนาดกลาง ขนาดความกว้างไม่น้อยกว่า 40 ซม. ยาว 72 ซม. สูง 36 ซม. 9) มีรูไม่น้อยกว่า 15 รู มีความหนาไม่น้อยกว่า 1 เซนติเมตร ประกอบเพื่อ

รองรับเชื้อเพลิงเวลาใช้งาน 10) ขนาดใหญ่ ขนาดความกว้าง ไม่น้อยกว่า 54 ซม. ยาว 100 ซม.

สูง 46 ซม. 11) ไม่น้อยกว่า จำนวน 15 รู มีความหนาไม่น้อยกว่า 1 เซนติเมตร

75 ประกอบ เพื่อรองรับเชื้อเพลิงเวลาใช้งาน


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม เอกสารอ้างอิง

76


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

77


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

ปล่องไฟ

ตัวเตา

ตะแกรง

78

78


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

79

79


139.95

H

150

80

70

60

190

190.16

SECTION H-H

G

G

100

74.54

140 210

80 50

560

H

Project :

Date : Rev :

1:5 3/6 SHEET :

Á˜µÁ«¦¬“„· ‹…œµ—Á¨È„

70

Note : All Dimention are mm.

3

27/08/2552

Title : Á˜µÁ«¦¬“„· ‹

SCALE :

Approve By :

Drawing By :

Drawing Name :

діѣъіњкёјѤ ккѥь

дієёѤ хьѥёјѤ ккѥьъчѰъь ѰјѣѠьѫіѤ дќҙ ёјѤ ккѥь

SECTION G-G

142.28

231.44 199.88

คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

350


F

140

180

90

210

100

240

100

60 SECTION F-F

720

E 140

100

400 260 100

E

F

Date : Rev :

1:7 4/6 SHEET :

Á˜µÁ«¦¬“„· ‹…œµ—„¨µŠ

Note : All Dimention are mm.

4

27/08/2552

Title : Á˜µÁ«¦¬“„· ‹

SCALE :

Approve By :

Drawing By :

Drawing Name :

Project :

діѣъіњкёјѤ ккѥь

дієёѤ хьѥёјѤ ккѥьъчѰъь ѰјѣѠьѫіѤ дќҙ ёјѤ ккѥь

SECTION E-E

151.56

290.80 244.80

คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

81

81

120


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

82

82


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

83

83


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

84


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

85


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

86


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

เตาเผาถ่าน 200 ลิตร แบบนอนและแบบตั้ง

เตาเผาถ่านแบบนอน

มนุษย์และถ่านไม้มีประวัติความสัมพันธ์ความเป็นมายาวนานมากอาจย้อนไปได้ถึง 450,000 ปี โดยเริ่มตั้งแต่ที่มนุษย์ได้นำไฟที่เกิดจากธรรมชาติ เช่น ไฟป่า หรือไฟจาก ฟ้าผ่ามาใช้ป้องกันภัยจากสัตว์ร้าย และสร้างความอบอุ่นให้แก่ร่างกาย และได้เริ่มผลิต ถ่านไม้โดยนำถ่านที่ยังลุกไหม้อยู่ใส่ลงในกองไม้ที่เตรียมไว้ ปล่อยให้ลุกไหม้ แล้วดับด้วย น้ำ ดังนั้นหากปราศจากไฟและถ่านไม้ดังกล่าว มนุษย์ก็อาจจะสูญพันธ์ไปได้เช่นกัน เมื่อประมาณ 10,000 ปีที่แล้ว ในยุคที่มนุษย์เริ่มต้นทำการเกษตร

ไฟก็ ถู ก นำมาใช้ ใ นการประกอบอาหาร โดยใช้ ถ่ า นไม้ จ ากวิ ธี ดั้ ง เดิ ม

87 แต่เมื่อมนุษย์รู้จักใช้โลหะ ถ่านไม้จึงมีความสำคัญและเป็นที่ ต้องการมากขึ้น มนุษย์จึงได้พัฒนาการผลิตถ่านไม้เพื่อให้ ได้ถ่านที่มีคุณภาพดีขึ้นและเพียงพอกับความต้องการ


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

ถ่ า นไม้ มี ข้ อ ดี เหนือไม้ฟนื คือไม่มคี วัน ถ่านไม้ ยังมีประโยชน์ใน การกำจัดกลิ่นอันเนื่อง มาจากคุ ณ สมบั ติ ที่ มี รู พรุนมากมาย ทำให้สาร ระเหยต่างๆ เข้าไปติด อยู่ภายใน ข้อดีของถ่าน ที่สำคัญอีกประการหนึ่ง คือ เป็นแหล่งเชื้อเพลิง ที่ให้พลังงานได้ไม่มีวัน หมดเพราะสามารถ

ปลู ก ไม้ ท ดแทนได้ ซึ่ ง สอดคล้องกับการวิจัยเกี่ยวกับการแปรรูปและใช้ประโยชน์จากไม้ขนาดเล็กจากสวนป่า

ที่เมื่อถึงเวลาต้องทำการสางป่า โดยต้องนำเศษไม้บางส่วนออกมาจากป่าเพื่อเร่งการ

เจริญเติบโตแก่ต้นไม้ที่เหลือตามหลักวิชาการวนวัฒนวิทยาและสอดคล้องกับแนวคิด

การพัฒนาอย่างยั่งยืน เพราะไม้เป็นแหล่งพลังงานที่สามารถปลูกทดแทนได้ หากมี

การจัดการอย่างถูกต้องและเหมาะสม ไม้ทุกชนิดมีส่วนประกอบเหมือนกันมากกว่าร้อยละ 90 ซึ่งร้อยละ 50 เป็นเซลลูโลส หรือเป็นส่วนทีเ่ ป็นโครงสร้างเส้นใย ร้อยละ 20 เป็นเฮมิเซลลูโลสหรือส่วนทีเ่ ป็นกึง่ โครงสร้าง เส้นใย ร้อยละ 20 เป็นลิกนินหรือส่วนที่เป็นเนื้อแข็ง และร้อยละ 10 คือ

ส่วนอื่นๆ ที่ทำให้ไม้แต่ละชนิด มีคุณสมบัติพิเศษแตกต่างกัน เนื้อไม้

88 มีลกั ษณะโครงสร้างของท่อเล็กๆ รวมกันเป็นมัดแต่ละท่อมี รูขนาด เล็กมาก เมื่อไม้เปลี่ยนเป็นถ่านโครงสร้างดังกล่าวก็ยังคง สภาพเดิมแต่หดเล็กลงร้อยละ 30 ทั้งนี้ไม้อายุน้อยจะ

หดตัวมากกว่าไม้อายุมาก


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

เตาเผาถ่าน 200 ลิตร แบบนอน

การเผาถ่านในอดีต จะทำโดยวิธีการที่เรียกว่าเตาหลุมผีหรือเตาแกลบ โดยจะขุด ดินให้เป็นหลุมลึกประมาณ 30 เซนติเมตร จากนั้นก็เอาไม้ไปกองไว้อย่างไม่เป็นระเบียบ แล้วก็เอาดิน ฟางข้าว ใบไม้ หรือแกลบ คลุมกลบแล้วเผาวัสดุเหล่านี้อยู่ด้านบน จากนั้น

ก็ใช้น้ำดับ ถ่านไม้ที่ได้จึงมีคุณภาพต่อ ได้ปริมาณถ่านน้อยเมื่อเทียบกับปริมาณไม้ที่ใช้และ ที่สำคัญคือ เตาประเภทนี้ไม่สามารถเผากึ่งไม้ขนาดเล็กได้ แต่จากงานวิจัยพบว่า การเผาถ่านที่ใช้ถังน้ำมัน 200 ลิตรนั้นมีประสิทธิภาพสูง สามารถสร้างเองได้งา่ ย ให้คณุ ภาพทีด่ กี ว่าการเผาแบบดัง้ เดิม จึงเป็นเทคโนโลยีทเ่ี หมาะสม สำหรับการผลิตเพื่อใช้ในครัวเรือน สำหรับประเทศไทยเตาถ่านแบบนี้ถูกพัฒนาโดยสถาบัน คาทอลิกแห่งประเทศไทย โดยส่งเสริมให้มีการใช้งานในภาคอีสานแต่การส่งเสริมอยู่ใน พื้นที่จำกัด ต่อมาสมาคมเทคโนโลยีที่เหมาะสมได้นำมาปรับปรุงดัดแปลงและ ทำการวิจยั จนพัฒนาในเชิงข้อมูลวิทยาศาสตร์ออกมาเป็นคูม่ อื และหลักสูตร 89 การเผาถ่านด้วยเตา 200 ลิตรแบบนอน ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2543 โดยทำการเปิดศูนย์เรียนรู้พร้อมกับถ่ายทอดผ่านโครงการ วางแผนพลังงานชุมชน ซึง่ ได้รบั ความนิยมจากประชาชน ในพื้นที่มาจนทุกวันนี้


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

เตาเผาถ่าน 200 ลิตร แบบนอน เตาเผาถ่ า น 200 ลิ ต ร แบบนอน เป็ น

เตาเผาที่มีประสิทธิภาพสูง โดยอาศั ย ความร้ อ นไล่ ความชื้นในเนื้อไม้ที่มีอยู่ใน เตาเพื่อทำให้ไม้กลายเป็น ถ่านหรือเรียกว่า กระบวนการ คาร์บอนไนเซชัน่ โครงสร้าง ปิ ด ของถั ง ทำให้ ค วบคุ ม ปริมาณอากาศได้ จึงไม่มี การลุ ก ติ ด ไฟของเนื้ อ ไม้ ผลผลิตที่ได้จึงเป็นถ่านที่มี คุณภาพมีขี้เถ้าน้อย และ ผลพลอยได้จากกระบวนการเผาถ่านอีกอย่างหนึ่งคือ น้ำส้มควันไม้ ที่สามารถนำไปใช้ ประโยชน์ในด้านการเกษตรกรรมได้ ข้อมูลทั่วไป ในการเผาถ่าน 200 ลิตร แบบนอน • เตาปริมาณ 0.2 ลูกบาศก์เมตร • ด้านประสิทธิภาพ คือใช้ไม้ฟืน 80 กิโลกรัมต่อครั้ง ได้ผลผลิตถ่าน 15-18 กิโลกรัมต่อครั้ง ใช้ระยะเวลาในการเผา 6-8 ชั่วโมง 90 • ค่ า วั ส ดุ แ ละค่ า แรงในการก่ อ สร้ า งใช้ เ งิ น ลงทุ น ประมาณ 500-700 บาท (ขึ้นกับราคาถัง 200 ลิตร

ในแต่ละพื้นที่)


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

การก่อสร้างเตาเผาถ่าน 200 ลิตร แบบนอน ส่วนประกอบที่ใช้ในการติดตั้งเตาเผาถ่าน 200 ลิตร แบบนอน ประกอบด้วย 1) ถัง 200 ลิตร 2) ข้องอฉากใยหิน 90 ํ เส้นผ่าศูนย์กลาง 4 นิ้ว 3) ท่อตรงใยหิน เส้นผ่าศูนย์กลาง 4 นิ้ว ยาว 1 เมตร 4) อิฐบล็อกจำนวน 5 ก้อน 6) อิฐแดง 7) ดินเหนียวผสมขี้เถ้าแกลบ ใช้อตั ราส่วนขีเ้ ถ้าแกลบต่อ ดินเหนียว 1:1 ดินเหนียว ผสมขีเ้ ถ้าแกลบ จะทำหน้าทีเ่ ป็นตัวประสานรอยต่อระหว่าง การประกอบเตาและในช่วงของการเผาเพื่ออุดรอยรั่วไม่ให้อากาศเข้าไปภายในเตา หากใน กรณีไม่มีขี้เถ้าแกลบ สามารถนำแกลบมาใช้ผสมกับดินเหนียวในอัตราส่วน 1:3 ส่วนประกอบเตาเผา 200 ลิตร แบบนอน

ดินเหนียวผสมขี้เถ้าแกลบ

80 «`. 80 «`.

8) กองดินหรือทราย ประมาณครึ่งคิว ดินนี้ช่วยทำหน้าที่เป็นฉนวนกันความร้อนระหว่างตัวเตากับอากาศ ภายนอก 9) เสาค้ำยัน สำหรับใช้ประคองผนังเตาด้านนอก โดยตอกเสาให้ มีระยะห่าง 80x80 เซนติเมตร วัดจากเส้นผ่าศูนย์กลาง ของเสาค้ำยัน

91


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

วัสดุทใ่ี ช้ทำผนังเตาควรเป็นวัสดุทนความร้อน เช่น กระเบือ้ ง หรือแผ่นโลหะสังกะสี หรือโลหะอื่นๆ ทั้งนี้ ก่อนตั้งเตาต้องไม่ลืมปรับพื้นที่ที่จะติดตั้งให้ลาดเอียงเล็กน้อย

โดยหน้าเตาอยู่สูงกว่าท้ายเตา และให้ความยาวของตัวเตาหันตามทิศทางลม จากนั้น

เริ่มขั้นตอนการประกอบเตาต่อไป ด้านหน้า ด้านหลัง

20-25 ซม.

เมื่อทำการตอกเสาค้ำยัน ควรวัดระยะห่างระหว่างเสาค้ำยันให้ได้ระยะห่างระหว่าง เสาประมาณ 80x80 เซนติเมตร จากนัน้ ให้เริม่ ประกอบตัวเตาตามขัน้ ตอนต่อไปนี้ (ดูรปู ประกอบ) 1. นำตัวเตาที่เจาะทั้งหน้าและด้านท้ายของเตาเสร็จแล���ว มาวางไว้ตรงกึ่งกลาง ระหว่างเสาค้ำยัน โดยให้รกู ลมทีเ่ จาะขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 5 นิว้ อยูด่ า้ นล่าง เพือ่ ประกอบ กับท่องอฉากใยหิน 90 ํ ที่เจาะรูขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 1 นิ้ว ไว้เพื่อระบายน้ำส้มควันไม้ 2. นำกระเบื้องที่ใช้ทำเป็นผนังเตาด้านนอกมาวางแนบกับเสาค้ำยันให้ตั้งฉาก

ด้านข้างทั้ง 2 ด้าน โดยมีระยะห่างประมาณ 10 ซม. โดยวัดจากขอบตัวเตาที่ยื่นออกมา

นอกสุดจนถึงผนังเตาด้านในด้านหลังยังไม่ต้องปิด แล้วเทดินประคองด้านข้างตัวเตา พอประมาณเพื่อไม่ให้ตัวเตาขยับเขยื้อน 3. ประกอบท่องอฉากใยหิน 90 ํ ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 4 นิ้ว โดยให้ด้านที่ใหญ่ ที่สุดสวมเข้าไปในช่องที่เจาะไว้ในด้านท้ายของตัวเตาและนำอิฐก้อนหรือดินมา ก่อล้อมบริเวณรูที่เจาะไว้ที่ท่องอฉากเพื่อช่วยระบายน้ำส้มควันไม้ที่ตกค้าง 92 4. ประกอบท่อตรงใยหินขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 4 นิ้ว ยาว 100 ซม. สวมเข้ากับข้องอฉาก 90 ํ ที่ประกอบไว้ท้าย เตา ตอกไม้ขนาดพอประมาณข้างท่อ นำลวดหรือเชือก ผูกยึดท่อตรงใยหินให้แน่น


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

5. ประสานรอยต่อระหว่างตัวเตา ข้องอฉาก 90 ํ และปล่องควันให้สนิทเพื่อไม่ให้ เกิดรอยรั่วขณะเผาถ่าน 6. ปิดผนังเตาด้านหลังโดยวางผนังเตาด้านหลังให้ห่างจากข้องอ ประมาณ 10-15 ซม. 7. ตักดินหรือทรายที่เตรียมไว้เทลงในช่องระหว่างตัวเตา และผนังเตาด้านหลัง

ทั้ง 3 ด้าน เพื่อประคองข้องอ 90 ํ กับปล่องควันท้ายเตาและเพื่อเป็นฉนวนให้กับตัวเตา และนำผนังเตาด้านหน้าประกบหน้าเตาเพื่อป้องกันไม่ให้ฉนวนดินหรือทรายหน้าเตาพัง

ลงมาโดยเว้นช่องฝาผนังเตาไว้เพื่อปิด/เปิดฝาได้สะดวกโดยไม่ต้องรื้อเตาใหม่อีก 8. ตัดไม้เพื่อนำมาทำเป็นหมอนหนุนขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 2-3 นิ้ว ยาวประมาณ 20-25 ซม. จำนวน 3 ท่อน วางขวางด้านล่างของตัวเตา โดยให้มีระยะ

ที่ห่างกันพอประมาณ ทั้งนี้เพื่อให้มีการไหลเวียนของลมร้อนภายในเตาได้ ขั้นตอนการเผาถ่าน การจัดเรียงไม้เพื่อการเผาถ่าน • นำไม้ที่ต้องการจะเผาถ่านมาจัดแยก กลุ่มตามขนาดของเส้นผ่าศูนย์กลางของขนาด ไม้เป็น 3 กลุม่ ได้แก่ ขนาดเล็ก ขนาดกลาง และ ขนาดใหญ่ เพือ่ จัดเรียงใส่เตาตามขนาด ทัง้ นีเ้ พราะ อุณหภูมภิ ายในเตาถ่านจะไม่เท่ากัน สำหรับวัตถุดบิ ที่นำมาใช้ทำถ่านนอกจากไม้แล้วอาจจะใช้กะลา มะพร้าวหรือซังข้าวโพดก็ได้ รวมทั้งเศษวัสดุเหลือใช้ต่าง ๆ ด้วย • เรียงไม้ที่มีขนาดเล็กไว้ด้านล่างของเตา โดยวางทับไม้หมอนหนุนหรือ ตะแกรง โดยใส่ปลายไม้ด้านเล็กเข้าไปข้างในเตาปลายไม้ด้านโตกว่าจะอยู่ ด้านหน้าเตา 93 • การเรียงไม้นี้มีความสำคัญมากเนื่องจากอุณหภูมิ ในเตาขณะเผาถ่ า นไม้ เ ท่ า กั น โดยด้ า นล่ า งสุ ด ของเตา อุณหภูมิจะต่ำ ส่วนด้านบนจะสูงกว่าอุณหภูมิท้ายเตา


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

การจัดเรียงเตาเผาถ่าน 200 ลิตร แบบนอน • เมื่อบรรจุไม้เข้าไปในเตาจนเต็มแล้ว ปิดฝาหน้าเตาที่เจาะรูไว้ขนาด 20x20 เซนติเมตร โดยหันด้านที่เจาะรูไว้อยู่ด้านล่าง • นำดินเหนียวผสมขี้เถ้าแกลบที่เตรียม ไว้ประสานรอยต่อระหว่างตัวเตากับฝาหน้าเตา ให้สนิทป้องกันการเกิดรอยรั่ว เพราะถ้าอากาศ เข้าไปในเตาจะทำให้ถ่านไหม้จนหมด • นำฉนวนดินหรือทรายมากลบหลังเตาและรอบตัวเตาให้มิด • ประกอบช่องใส่ไฟหน้าเตา โดย - นำอิฐบล็อกวางตั้งตามแนวยาวบนพื้นหน้าเตาขนานทั้งสองข้าง ข้างละ

ก้อน เว้นระยะให้พอดีกับช่องที่เจาะเอาไว้บนฝาหน้าเตา - นำอิฐบล็อกอีก 2 ก้อน วางทับด้านบนของอิฐที่ตั้งไว้ โดยวางต่อกันใน

แนวราบดังรูป • นำดินเหนียวผสมขี้เถ้าแกลบที่เตรียมไว้มาประสานรอยต่อระหว่างฝาหน้าเตา กับอิฐบล็อกและรอยต่อระหว่างอิฐบล็อกทั้ง 4 ก้อน เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดรอยรั่ว ขั้นตอนการเผาถ่าน 200 ลิตร แบบนอน ขั้นตอนต่อจากนี้ไปก็จะเริ่มเข้าสู่กระบวนการเผาถ่าน ช่วงที่ 1 การไล่ความชื้น 1. เริ่มจุดไฟหน้าเตาเพื่อให้ ความร้อนแก่เตา โดยจุดไฟบริเวณ 94 ช่ อ งจุ ด ไฟบริ เ วณอิ ฐ ก้อนแรกสุด


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

2. ใส่เชื้อเพลิงทีละน้อยในช่องจุดไฟ ช่วงนี้จะเป็นช่วงของการให้ความร้อนในเตา เพื่อไล่ความชื้นในเนื้อไม้ความชื้นภายในเตา รวมทั้งที่ฉนวนหุ้มเตา ช่วงนี้กินเวลาประมาณ 2-4 ชั่วโมง ขึ้นอยู่กับความชื้นของปัจจัยที่กล่าวมา 3. เมื่อไล่ความชื้นภายในเตา (ประมาณ 2-4 ชั่วโมง) แล้ว อุณหภูมิขณะนี้จะสูง ขึ้น จนทำให้เนื้อไม้ในเตารักษาระดับอุณหภูมิภายในเองได้ โดยไม่ต้องใส่เชื้อเพลิงหน้าเตา เข้าไปอีก สังเกตได้โดยควันที่ออกมาจากปล่องด้านหน้าจะพุ่งแรงกว่าปกติและมีสีขาวขุ่น ช่วงนี้เราจะหรี่ไฟหน้าเตาลงครึ่งหนึ่ง ช่วงที่ 2 เปลี่ยนจากไม้เป็นถ่าน 4. หลั ง จากหรี่ ห น้ า เตาทิ้ ง ไว้ ประมาณ 1 ชั่วโมง หรือสังเกตสีของควัน ที่ปากปล่อง ถ้าเป็นสีขาวอมเหลือง และ มีกลิ่นฉุนแสบจมูก ให้หรี่หน้าเตาลงอีก เหลือ 10% ของฟืนหน้าเตาที่ใช้ทั้งหมด ช่วงนี้ให้เริ่มเก็บน้ำส้มควันไม้ โดยใช้ท่อ ไม้ ไ ผ่ ท ะลุ ต ลอดทั้ ง ลำขนาดเส้ น ผ่ า ศูนย์กลางประมาณ 4 นิ้ว ยาวมากกว่า

4 เมตร ปลายด้านทีโ่ ตกว่าให้เจาะรูสำหรับ ให้น้ำส้มควันไม้ไหลออก โดยรูมีขนาดประมาณ 2 ตารางเซนติเมตรห่างจากปลายท่อด้าน โตประมาณ 30 เซนติเมตร 5. เมื่อควันร้อนในกระบอกไม้ไผ่ได้รับความเย็นจากอากาศภายนอก ควันก็จะควบแน่นจับกัน เป็นหยดน้ำไหลลงมาตามท่อ แล้วน้ำส้มควันไม้จะ ไหลหยดออกมาจากรูที่เจาะไว้บนไม้ไผ่ ช่วงเก็บน้ำส้มควันไม้นี้จะใช้ 95 เวลาประมาณ 3-4 ชั่วโมง โดยอุณหภูมิปากปล่องจะอยู่ใน ช่วง 80-150 ํC


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

ช่วงที่ 3 การทำถ่านให้บริสุทธิ ์ 6. เมื่อเก็บน้ำส้มควันไม้แล้ว สังเกตต่อ จนกระทั่งควันที่ปากปล่องกายเป็นสีฟ้า ให้เริ่ม เปิดหน้าเตา เพือ่ ให้อากาศร้อนเข้าไปไล่สารตกค้าง หรือแก๊สที่ค้างอยู่ในเตา โดยเปิดหน้าเตาออก ประมาณ 50 เปอร์เซ็นต์ของหน้าเตาทั้งหมด

ใช้เวลาประมาณ 20-30 นาที ช่วงที่ 4 การทำถ่านให้เย็นลง 7. สังเกตสีของควันที่ปล่องควัน ถ้ามีสี ฟ้าใสๆ แสดงว่าไม้ทั้งหมดกลายเป็นถ่านทั้งหมดแล้วให้ปิดเหน้าเตาให้สนิท ระวังรอยรั่ว หลังจากนั้นปิดปากปล่องควัน 8. หลังจากนั้นให้ใช้จอบเกลี่ยฉนวนดินหรือทรายที่หุ้มอยู่เพื่อเป็นการระบาย

ความร้อนในเตาออก ช่วงนี้เป็นช่วงทำเตาให้เย็นกินเลาประมาณ 12-15 ชั่วโมง ลักษณะเด่น • ออกแบบให้มีการเผาไหม้ที่ดี • เคลื่อนย้ายสะดวก เก็บรักษาง่าย • เผาถ่านได้คุณภาพดี • สร้างและประกอบง่าย ไม่ซับซ้อน • มีอายุการใช้งานนาน • ราคาถูก • ได้น้ำส้มควันไม้เป็ผลพลอยได้ • ไม่เลือกประเภทไม้ ผลผลิตถ่าน เตาเผาถ่าน แบบนอน เมือ่ เผาต่อครัง้ จะได้ปริมาณถ่านไม้ประมาณ 96 15-18 กิโลกรัมต่อไม้ 80 กิโลกรัม โดยประมาณ ขึ้นอยู่กับ

ความชำนาญของผู้เผาถ่าน อายุการใช้งาน แล้วแต่ความถี่ในการใช้งาน โดย ทั่วไปถ้าเผาทุกวัน เตาจะใช้ได้นานประมาณ 2 ปี เตาเผาถ่าน 200 ลิตร แบบนอน


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

เตาเผาถ่าน 200 ลิตร แบบตั้ง เ ต า เ ผ า ถ่ า น แ บ บ ป ร ะ ห ยั ด พ ลั ง ง า น ข น า ด

200 ลิตร ชนิดมีปล่อง���นาน ข้างเตา หรือที่เรียกว่า เตา

เผาถ่าน แบบตั้ง เป็นเตาที่ ประดิษฐ์ขึ้นจากวัสดุที่หาง่าย ในท้ อ งถิ่ น โดยได้ ป รั บ ปรุ ง

และพัฒนาจนมีประสิทธิภาพ การเผาไหม้ที่ดียิ่งขึ้น ทำให้ ถ่ า นที่ ผ ลิ ต ได้ มี คุ ณ ภาพดี ประหยั ด เวลา และที่ ส ำคั ญ สร้ า งประกอบง่ า ย ราคาถู ก เคลื่อนย้ายสะดวก เหมาะสำหรับครัวเรือนในชนบทที่มีการใช้ถ่านเป็นพลังงานในการ

หุงต้มประกอบอาหาร อีกทั้งมีผลพลอยได้คือ น้ำส้มควันไม้ จากการเผาถ่าน สำหรับ

นำไปใช้เป็นยาฆ่าแมลงกำจัดศัตรูพืช การลงทุน เงินลงทุนประกอบ 1,600-2,500 บาท ในขณะที่ราคาขายถ่านอยู่ที่ กิโลกรัมละ 5-7 บาท กรณีที่ซื้อจากโรงงาน หรือเตาเผาเป็นกระสอบ

97 แต่หากซื้อแบ่งจากร้านค้าปลีกอาจมีราคาสูงถึง 10-20 บาท

ต่ อ กิ โ ลกรั ม น้ ำ ส้ ม ควั น ไม้ จ ำหน่ า ยในราคาลิ ต รละ

30-90 บาท (ใช้ให้พอเพียงแล้วจึงขาย)


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

เตาเผาถ่าน 200 ลิตร แบบตั้ง

ลักษณะเด่น • ออกแบบให้มีการเผาไหม้ที่ดี • เคลื่อนย้ายสะดวก เก็บรักษาง่าย • เผาถ่านได้คุณภาพดี • สร้างและประกอบง่าย ไม่ซับซ้อน • มีอายุการใช้งานนาน • ราคาถูก • ได้น้ำส้มควันไม้เป็นผลพลอยได้ • ไม่เลือกประเภทไม้ ผลผลิตถ่าน เตาเผาถ่าน แบบตั้ง เมื่อเผาต่อครั้งจะได้ปริมาณถ่านไม้ไม่ต่ำกว่า

98 20-25 กิโลกรัมต่อไม้ 100 กิโลกรัมโดยประมาณ อายุการใช้งาน แล้วแต่ความถี่ในการใช้งาน โดยทั่วไปถ้าใช้เตา เผาทุกวัน เตาจะใช้ได้นานประมาณ 2 ปี


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

การก่อสร้างเตาเผาถ่าน 200 ลิตร แบบตั้ง • นำถังน้ำมันเปล่าขนาด 200 ลิตร ที่มี

เส้นผ่านศูนย์กลางขนาด 0.58 เมตร สูง 0.9 เมตร

ฝาด้ า นบนโดยรอบเป็ น ฝาปิ ด มี กิ๊ บ รั ด ฝาด้ า นบน

ปิด-เปิดง่ายสำหรับใส่ฟืนและนำถ่านออก • นำท่อเหล็กดำขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ขนาด 2.5 นิ้ว ยาว 15 เซนติเมตร เพื่อใช้ทำปล่องเร่ง มาเชื่อมติดต่อกับฝาปิดเตาและ • นำท่ อ เหล็ ก ดำขนาด 2.5 นิ้ ว ยาว

85 เซนติเมตร จำนวน 3 ท่อน โดยเชือ่ มประกอบขนาน กับตัวถังประมาณ 6-7 เซนติเมตร ทั้ง 3 ด้าน และ เว้นระยะสูงจากพื้น 6-7 เซนติเมตร เพื่อใช้ทำปล่อง ระบายอากาศหรือปล่องควัน • เจาะช่องสี่เหลี่ยมผืนผ้าด้านข้างบริเวณก้นถังให้มีขนาด 20x25 เซนติเมตร จำนวน 1 ช่อง เพื่อเชื่อมต่อกับช่องจุดไฟหรือ อุโมงค์ดูดอากาศ • นำกล่องเหล็กสี่เหลี่ยมขนาด 20x20x25 เซนติเมตร ซึ่งแผ่นเหล็กที่นำมา

เชื่อมต่อกัน ควรมีความหนาใกล้เคียงกับถังน้ำมัน นำมาเชื่อมต่อกับช่องสี่เหลี่ยมผืนผ้า ด้านข้างถังที่เจาะไว้ เพื่อทำเป็นช่องจุดไฟและอุโมงค์ดูดอากาศ • พร้อมจัดเตรียมแผ่นเหล็กขนาด 20x25 เซนติเมตร เพื่อใช้ทำเป็นแผ่นปิดเตา ควบคุมอากาศ • ทำตะแกรงรองไม้ฟืนโดยใช้เหล็กเส้นขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.25 นิ้ว ขดโดยรอบ แล้วใช้เหล็กเส้นขนาดเดียวกัน เชื่อมต่อ เว้นระยะ 99 เป็นซี่ๆ พอประมา ติดกับขดวงกลมโดยตะแกรงจะมีขนาดเส้น ผ่านศูนย์กลาง 0.55 เซนติเมตร เพื่อให้สามารถนำเข้าตา ได้พอดี โดยตะแกรงมีบ่ารองรับให้สูงจากพื้นประมาณ 20 เซนติเมตร


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

ขั้นตอนการเผาถ่าน • ตัดไม้ฟืนเป็นท่อนยาวประมาณ 60 เซนติเมตร • เรียงไม้ฟืนในแนวตั้งจนเต็ม ถ้าเรียงในแนวนอนจะกินเนื้อที่และทำให้อากาศ ไหลเวียนไม่ค่อยดี และควรเรียงให้ส่วนที่มีขนาดเล็กอยู่ด้านล่าง และส่วนที่มีขนาดใหญ่

อยู่ด้านบน เพราะด้านบนเตาจะมีอุณหภูมิสูงกว่าด้านล่างจึงเปลี่ยนไม้ขนาดใหญ่ให้เป็น ถ่านได้ดีกว่าด้านล่างเตาที่มีอุณหภูมิต่ำกว่า • ปิดฝาถังแล้วรัดกิ๊บให้แน่นเพื่อไม่ให้อากาศรั่วเข้าไปได้ • จุดไฟในช่องใส่ไฟด้านล่าง • นับจากเริ่มต้นเผาประมาณ 40-60 นาที แล้วสังเกตปล่องควัน

100 ควันจะมี 3 ระยะ ระยะแรกควันจะเป็นสีขาวเข้ม จากนั้นจะเป็น สีฟ้าแล้วจะค่อย ๆ ใสขึ้นจนเป็นไอร้อน • นับจากเริ่มต้นเผาประมาณ 2 ชั่วโมง ให้ปิด ปล่องเร่งด้านบน


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

• นับจากเริ่มต้นเผา 5 ชั่วโมง ควันจากปล่องควันจะเริ่มใส เป็นไอร้อนเช่นกัน

จากนั้นให้ทยอยปิดปล่องควันทุกปล่องด้วยกระป๋องหรือเศษวัสดุ จากนั้นปิดช่องจุดไฟ

ให้สนิท • นับจากเริ่มต้นเผาประมาณ 6-8 ชั่วโมง ปล่อยทิ้งไว้ให้เย็นอีก ประมาณ 6-8 ชั่วโมง จึงเปิดเตาซึ่งก็จะได้ถ่านที่มีคุณภาพดีให้ความร้อน 101 สูงไว้ใช้ภายในครัวเรือนหรือจำหน่ายเป็นรายได้เสริม


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม เอกสารอ้างอิง

102


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

103


Page |1

Á˜µŸ¨·˜™nµœ 200 ¨·˜¦Â˜´ÊŠ

คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

Á˜µŸ¨·˜™nµœ 200 ¨·˜¦Â˜´ÊŠ

104

104

Page |1


หมายเหตุ : หน่วยที่ใช้เป็นเมตร

เตาเผาถ่าน 200 ลิตร แบบตั้ง

คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

105

105


Á˜µŸ¨· คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ ˜™nµœ 200 ¨·˜¦Âœ°œ พลังงานทดแทน Á˜µŸ¨·˜™nµœ 200 ¨·˜¦Âœ°œ

106

106

Page |2


หมายเหตุ : หน่วยที่ใช้เป็นเมตร

เตาเผาถ่าน 200 ลิตร แบบนอน

คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

107

107


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

108


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

109


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

110


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

เตาแก๊สซิไฟเออร์สำหรับเครื่องยนต์สูบน้ำ โปรดิวเซอร์ก๊าซหรือก๊าซเชื้อเพลิงจากกระบวนการแก๊สซิฟิเคชัน สามารถนำมา ประยุกต์ใช้งานได้ในหลายรูปแบบ หนึ่งในวิธีการดังกล่าวคือการนำโปรดิวเซอร์ก๊าซ

มาเป็นเชื้อเพลิงให้กับเครื่องยนต์ ประเด็นสำคัญที่ต้องคำนึงถึงคืออัตราการผลิตก๊าซ

ต่อเชื้อเพลิงจากเตาแก๊สซิไฟเออร์และระยะเวลาการตอบสนองของเครื่องยนต์ต่อแก๊ส เชื้อเพลิงที่เข้าระบบ โดยอัตราการไหลของก๊าซที่เหมาะสมต่อเครื่องยนต์มีอัตราส่วน

อยู่ในช่วงไม่เกิน 3:1 หลักการทำงานของเตาแก๊สซิไฟเออร์สำหรับเครื่องยนต์สูบน้ำ เตาแก๊สซิไฟเออร์สำหรับเครื่องยนต์สูบน้ำ เป็นเตาแก๊สซิไฟเออร์แบบไหลลง

(Downdraft) มีหลักการทำงานคือ ชีวมวลและก๊าซเชื้อเพลิงจะเคลื่อนที่จากด้านบนลงสู่ ด้านล่างในทิศทางเดียวกัน อากาศจะถูกป้อนเข้าสู่ระบบใกล้กับตำแหน่งที่เกิดการสันดาป (Combustion Zone) ที่ตำแหน่งนี้จะมีการออกแบบให้เป็นคอคอด (Throat) เพื่อให้เกิด การเผาไหม้อย่างรุนแรงเกิดเป็นบริเวณที่มีอุณหภูมิสูง ทำให้ของแข็ง สารระเหย และ น้ำมันดินที่เกิดขึ้นจากกระบวนการไพโรไลซีสแตกตัวเปลี่ยนเป็นก๊าซเมื่อเคลื่อนที่ผ่าน บริเวณที่มีอุณหภูมิสูง เป็นการช่วยลดสิ่งเจือปนในก๊าซที่เกิดขึ้นในระบบได้เป็นอย่างดี

อีกทั้งเตาแก๊สซิไฟเออร์แบบไหลลงจะออกแบบให้มีความเร็วของอากาศไหลผ่านต่ำและ ขีเ้ ถ้าจะถูกดักอยูบ่ นตะแกรงทำให้ระบบมีเถ้าและฝุน่ ละอองเจือปนออกมาน้อยมากสามารถ

นำไปใช้กับระบบที่ต้องการก๊าซที่มีคุณภาพ หลังจากได้ก๊าซแล้ว ผ่านไซโคลน ดักฝุ่นและเขม่าซึ่งสามารถระบายฝุ่นและเขม่าได้โดยการเปิดวาล์วด้านล่าง จากนั้นแก๊สจะไหลไปตามท่อผ่านชุดลดอุณหภูมิทั้ง 5 ท่อ ซึ่งชุดลด 111 อุณหภูมินั้นจะทำหน้าที่ดักจับน้ำมันดินหลังจากเกิดการเ���า ไหม้ภายในเตาแก๊สซิไฟเออร์ โดยสามารถระบายน้ำมันดิน ออกมาทางวาล์วด้านล่างของชุดลดอุณหภูมิ จากนั้น


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

แก๊ ส จะถู ก ดู ด เข้ า ถั ง จากด้ า นล่ า ง ซึ่ ง ในถั ง จะมี เ ศษผ้ า เศษไม้ และตะแกรงอยู ่ ทำหน้าที่กรองเขม่าควันให้เหลือน้อยลง และถูกดูดออกจากถังที่ด้านบน ผ่านพัดลม

ดูดอากาศ แก๊สจะผ่านท่อเข้าสู้ถังใบที่ 2 ที่ด้านบน ถังใบที่ 2 เป็นถังเปล่า ทำหน้าที่เก็บ แก๊ ส ซึ่ ง สามารถทดสอบว่ า มี แ ก๊ ส ได้ โ ดยการเปิ ด วาล์ ว แล้ ว จุ ด ไฟ ถ้ า มี แ ก๊ ส จะมี ไ ฟติ ด

เมื่อทดสอบว่ามีแก๊สแล้วจะทำการต่อเข้าเครื่องยนต์ ซึ่งจะทำการสตาร์ทเครื่องยนต์ด้วย น้ำมันเบนซินก่อน เมื่อเครื่องยนต์ติดแล้วให้เปิดวาล์วแก๊สและวาล์วอากาศเข้าเครื่องยนต์ พร้อมกันก่อน จากนั้นปิดการจ่ายน้ำมันเบนซินแล้วปรับวาล์วแก๊สกับวาล์วอากาศให้เข้า

เครื่องยนต์มากที่สุด จากนั้นจะเครื่องสูบน้ำจะทำงานโดยใช้ก๊าซซิไฟเออร์แทนน้ำมัน เครื่องยนต์สูบน้ำ เครื่องยนต์ที่ใช้สูบน้ำในระบบแก๊สไฟเออร์ เป็นเครื่องยนต์เบนซินขนาดเล็ก ยี่ห้อ เครื่องยนต์ Panda รุ่น PD110 เป็นเครื่องยนต์เบนซิน 4 จังหวะ จำนวนลูกสูบเดียวแบบ วางเอียง 25 องศา ลิ้นเหนือ ลูกสูบ มีการระบายความร้อนด้วยอากาศ ปริมาตรกระบอก สูบ 337 ลูกบาศก์เซนติเมตร ให้กำลังสูงสุด 11 แรงม้าที่ความเร็วรอบ 3,600 รอบต่อนาที กำลังต่อเนื่องของเครื่องยนต์สูงสุด 8.0 กิโลวัตต์สุทธิที่ความเร็วรอบ 4,000 รอบต่อนาที แรงบิดสูงสุด 2.4 กิโลกรัมเมตรทีค่ วามเร็วรอบ 2,000 รอบต่อนาที น้ำหนักสุทธิ 31 กิโลกรัม ระบบการเผาไหม้เป็นแบบจุดระเบิดด้วยประกายไฟจากหัวเทียน

112


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

ส่วนประกอบของเตาแก๊สซิไฟเออร์สำหรับเครื่องยนต์สูบน้ำ 1. เตาปฎิกรณ์ผลิตแก็สเชื้อเพลิงชีวมวล โดยมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก 0.36 เมตร เส้นผ่านศูนย์กลางภายใน ท่อเผาไหม้ 0.15 เมตร โดยมีฉนวนกันความร้อนตรงผนังด้านในของเตาปฏิกรณ์จะมีอิฐทน ไฟหนา 0.05 เมตร บรรจุอยู่เพื่อกักเก็บความร้อนสูญเสียภายในเตา โดยเตามีความสูง 1.25 เมตร

รูปแสดงเตาปฎิกรณ์ ผลิตแก็สเชื้อเพลิงชีวมวล

2. ชุดลดอุณหภูมิ ชุดลดอุณหภูมิของก๊าซ มีโครงสร้างมา จากเหล็กแผ่นหนา 2 มิลลิเมตร โดยใช้ท่อ Steam มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 1 นิ้ ว สู ง 1.20 เมตร ในการลด 113 อุ ณ ห ภู มิ จ ำ น ว น

5 ท่อดังรูป รูปแสดงชุดลดอุณหภูมิของก๊าซ


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

3. เครื่องยนต์ และปั๊มสูบน้ำ ขนาดกำลังสูงสุด 11 แรงม้า เครื่องยนต์สูบน้ำ เครื่องยนต์ที่ใช้สูบน้ำในระบบแก๊สไฟเออร์ เป็นเครื่องยนต์เบนซินขนาดเล็ก ยี่ห้อเครื่องยนต์ Panda รุ่น PD110 เป็นเครื่องยนต์เบนซิน 4 จังหวะ จำนวนลูกสูบเดียว แบบวางเอียง 25 องศา ลิ้นเหนือ ลูกสูบ มีการระบายความร้อนด้วยอากาศ ปริมาตร กระบอกสูบ 337 ลูกบาศก์เซนติเมตร ให้กำลังสูงสุด 11 แรงม้าที่ความเร็วรอบ 3,600 รอบ ต่อนาที กำลังต่อเนื่องของเครื่องยนต์สูงสุด 8.0 กิโลวัตต์สุทธิที่ความเร็วรอบ 4,000 รอบ ต่อนาที แรงบิดสูงสุด 2.4 กิโลกรัมเมตรที่ความเร็วรอบ 2,000 รอบต่อนาที น้ำหนักสุทธิ 31 กิโลกรัม ระบบการเผาไหม้เป็นแบบจุดระเบิดด้วยประกายไฟจากหัวเทียน

เครื่องสูบน้ำ เครื่องสูบน้ำที่ใช้ต่อเข้ากับเครื่องยนต์ต้นกำลัง เป็นปั๊มสูบน้ำแบบหอยโข่ง ยี่ห้อ YAMAMOTOPUMP Head 6 เมตร ขนาดท่อขาดูดและออก 2 นิ้ว

114


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

รูปแสดงเครื่องสูบน้ำต่อกับปั๊มหอยโข่ง

4. พัดลมดูดอากาศ

รูปแสดงพัดลมดูดอากาศ

115


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

5. สายส่งแก๊ส

รูปแสดงสายส่งแก๊ส

6. ถังดักฝุ่นและถังเก็บแก๊ส

116

รูปแสดงถังดักฝุ่นและถังเก็บแก๊ส


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

7. วาล์วปรับแก๊สและอากาศ

รูปแสดงวาล์วปรับแก๊สและอากาศ

8. วาล์วปรับอัตราการไหลของน้ำ

รูปแสดงวาล์วปรับอัตราการไหลของน้ำ

117


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

9. เศษไม้หรือเศษชีวมวลอื่น ๆ

รูปที่ 1.4 แสดงเศษไม้ที่ใช้เป็นเชื้อเพลิง

วิธีการเดินเครื่อง 1. เตรียมเศษไม้ที่จะใช้เป็นเชื้อเพลิง ขนาดประมาณ 2-3 เซนติเมตร จำนวน

5 - 12 กิโลกรัม

118

รูปแสดงภาพการตัดเศษไม้


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

2. นำเศษไม้ที่จะใช้เป็นเชื้อเพลิงมาตากแดดให้มีความชื้น 20-30 % หรือประมาณ 1 - 2 วัน

รูปแสดงภาพเศษไม้ที่ทำการตากแดด

3. นำเศษไม้มาชุบน้ำมันดีเซลแล้วใส่ลงในถังทำปฏิกิริยา 4. เปิดวาล์วระบายที่หัวแก๊ส เปิดสวิทซ์พัดลม แล้วจุดไฟในเตาปฏิกรณ์

รูปแสดงภาพการจุดไฟภายในเตา

119


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

5. เมื่อเศษไม้ติดไฟจนทั่วแล้วนำเศษไม้ที่เตรียมไว้ใส่ลงไปในถังปฏิกิริยาจนเต็ม ห้องเผาไหม้ 6. ปิดช่องอากาศด้านบนให้เหลือประมาณครึ่งเซนติเมตร รอจนเศษไม้ข้างใน เกิดปฏิกิริยาลองจุดไฟที่หัวเผา ถ้าไฟติดแสดงว่าเกิดแก๊สในระบบ

รูปแสดงการทดสอบจุดไฟที่หัวเผา

7. สตาร์ทเครื่องยนต์เบนซินโดยใช้น้ำมันเบนซิน จากนั้นเปิดให้แก๊สเข้าเครื่อง ยนต์ ปรับอัตราส่วนอากาศให้พอเหมาะ โดยมีอัตราส่วนแก๊สกับอากาศเป็น 2:1 แล้วปิด การจ่ายน้ำมันเบนซินเข้าเครื่องยนต์

120

รูปแสดงการปิดจ่ายน้ำมันเบนซิน


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

การบำรุงรักษาและการป้องกัน ประเภท อันตรายที่อาจ เกิดขึ้น

สถานที่

สาเหตุ การระเบิด การติดไฟ การหลอมละลายของ อุปกรณ์

ผลของอันตราย ที่อาจเกิดขึ้น เกิดความเสียหายต่อเตาแก๊ส ซิไฟเออร์ การติดลุกไหม้ของเชื้อเพลิง

ข้อแนะนำและมาตรการ ป้องกันอันตราย

การเกิดไฟไหม้

บริเวณติดตั้งเตา แก๊สซิไฟเออร์

ควรมีการติดตั้งระบบและอุปกรณ์ป้องกันอัคคีภัย เช่น ถังดับเพลิง ควรมีการระบุจุดที่เหมาะสมในการติดตั้งเตาแก๊สซี ไฟเออร์ให้ ควรมีการระบุทางหนีฉุกเฉินหรือบริเวณที่ปลอดภัย จากไฟไหม้ เชื้อเพลิงชีวมวลควรมีการเก็บในสถานที่ที่มิดชิด ควรมีการติดตั้งระบบระบายอากาศเพื่อช่วยลดหรือ ระบายควันพิษที่เกิดขึ้น

การเกิดระเบิด

บริเวณการเก็บกักเถ้าก่อนนำไป สภาวะความดัน ผิดปกติและ การเกิดระเบิดจากการเกิดประกายไฟ การ

สารอันตราย

บริเวณการเก็บเถ้า

การสะสมของกองขี้เถ้า การเกิดความดันสูง

การเกิดการรัว่ ไหลของก๊าซจนก่อให้เกิดระดับที่ ควรมีการติดตั้งระบบการติดตามตรวจสอบก๊าซ CO เป็นพิษต่อการเกิดการลุกไหม้และประกายไฟ ภายในบริเวณโรงงาน ผ้ทู ำงานควรหลีกเลีย่ งการนำวัตถุไวไฟเข้าใกล้บริเวณที่ มีความเสี่ยงในการเกิดอันตราย การโปรยน้ำบนกองเถ้าเพื่อป้องกันความร้อนสะสม

ที่เป็น

การซ่อมบำรุงและแก้ไข

การปิด-เปิดระบบ

การเปลี่ยนอุปกรณ์

บาดเจ็บ การลุกติดไฟ การเกิดก๊าซพิษที่เกิดจากเผาไหม้

ความร้อน

บริเวณเก็บเชื้อเพลิงพื้นผิว อุปกรณ์

อุณหภูมิสูง

เกิดการกัดกร่อนวัตถุตัวถัง อุณหภูมิเพิ่มขึ้นสูง

มีการดำเนินการตามขัน้ ตอนปฏิบตั เิ พือ่ ความปลอดภัย มีการจัดทำข้อควรระวังในการปฏิบัติงานเพื่อช่วยลด สาเหตุการ มีการแบ่งเขตเพื่อแยกบริเวณการทำงานของอุปกรณ์ ไฟฟ้ า และทำควา���สะอาดพื้ น ที่ บ ริ เ วณการติ ด ตั้ ง เตาแก๊สซิไฟเออร์อยู่เสมอ

ควรไล่ก๊าซที่ค้างอยู่ภายในถังก่อนการจุดไฟเพื่อเปิด ระบบ ควรมีการติดตั้งฉนวนกันไฟ ในระหว่างการทำงานและการซ่อมบำรุงควรหลีกเลีย่ ง การสัมผัสหรือการหายใจเอาก๊าซพิษเข้าสู่ร่างกาย ควรมีการติดตัง้ แผงกัน้ และป้ายบอกสถานะการทำงาน ควรมี ก ารอบรมการใช้ ง านกั บ บุ ค คลผู้ รั บ ผิ ด ชอบ โดยตรง ควรมี การตรวจสอบให้อุปกรณ์อยู่ในสภาพที่พร้อม ใช้ งานเสมอ ควรมีการติดตั้งอุปกรณ์โปรยน้ำบริเวณกองเชื้อเพลิง ควรมีการหุ้มฉนวนในบริเวณพื้นผิวที่มีความร้อนและ มีโอกาส ควรมีการสวมถุงมือและอุปกรณ์ป้องกันความร้อนใน ขณะ

121


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม เอกสารอ้างอิง

122


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

123


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

124

124


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

125

125


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

126

126


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

127

127


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

128

128


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

129

129


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

130

130


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

131

131


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

132

132


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

133

133


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

134

134


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

135

135


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

136

136


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

137

137


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

138


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

139


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

140


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

เตาแก๊สชีวมวล เตาแก๊ ส ชี ว มวลเป็ น เตาที่ อ อกแบบขึ้ น เพื่ อ ใช้

สำหรับการหุงต้มในครัวเรือน โดยใช้ ชีวมวลเป็นเชือ้ เพลิง

มีหลักการทำงานเช่นเดียวกับระบบผลิตแก๊สเชื้อเพลิงจาก ชีวมวล แบบอากาศไหลขึ้น (Updraft Gasifier) ซึ่งเป็น

การเผาไหม้ในที่ที่จำกัดปริมาณอากาศให้เกิดความร้อน

บางส่ ว น โดยความร้ อ นเหล่ า นี้ จ ะไปเร่ ง ปฎิ ก ริ ย า

ต่ อ เนื่ อ งอื่ น ๆ ให้ เ ปลี่ ย นเชื้ อ เพลิ ง แข็ ง กลายเป็ น

แก๊สเชื้อเพลิง ลักษณะเด่น • ใช้เชื้อเพลิงน้อยกว่าเตาธรรมดา • เวลาการเผาไหม้นานกว่าเตาธรรมดา • เวลาในการประกอบอาหารเร็วกว่าเตาธรรมดา • สามารถใช้วัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรเช่น ชานอ้อย ซังข้ าวโพด กะลา

มะพร้าว ฯลฯ เป็นเชื้อเพลิงได้ • ไม่มีควันและกลิ่นรบกวนขณะประกอบอาหาร • มีช่องเติมเชื้อเพลิง หลักการทำงาน เชือ้ เพลิงจะถูกใส่ดา้ นบนของเตา อากาศไหลผ่านเข้าตะแกรง 141 เตาด้านล่าง บริเวณเหนือตะแกรงขึ้นไปจะเกิดการเผาไหม้ เชื้อเพลิงเกิดปฏิกิริยาได้ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และน้ำ ทีม่ อี ณุ หภูมสิ งู ไหลเข้าสู่ Reduction Zone ทีม่ ปี ริมาณ


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

คาร์บอนอยูจ่ ำนวนมากและอุณหภูมสิ งู มากกว่า 400 เซลล์เซียส บริเวณนีค้ าร์บอนไดออกไซด์ จะทำปฏิกิริยากับคาร์บอนอุณหภูมิสูง ได้ก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ ก๊าซไฮโดรเจนและก๊าซ มีเธน ซึ่งก๊าซเหล่านี้สามารถติดไฟได้ แต่ปริมาณเปอร์เซ็นต์ก๊าซที่เกิดขึ้นมากน้อยเพียงใด นั้นขึ้นอยู่กับชนิดของเชื้อเพลิงที่ใช้เผาไหม้

เชื้อเพลิงที่ ใช้ ไม้ฟืนหรือวัสดุทางการเกษตร เช่น ซังข้าโพด เหง้ามันสำปะหลัง เป็นต้น วิธีการใช้งาน 1. ปรับแผ่นเปิดหน้าเตาจนสุดเพื่อให้อากาศส่วนแรกจากเตาภายนอก

เข้ามาภายในเตา 2. ใส่ เ ชื้ อ เพลิ ง ในเตาประมาณ1-1.2 กิ โ ลกรั ม หลั ง จากนั้ น

142 จึงเติมเศษไม้ที่ใช้ทำเป็นเชื้อไฟอีกจำนวนเล็กน้อย

ตามลงไป แล้วจุดไฟ


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

3. กระบวนการเผาไหม้เชื้อเพลิงก็จะเริ่ม เมื่อเชื้อเพลิงเหลือน้อยก็สามารถเติม

ลงไปใหม่ได้ตามต้องการ 4. เมื่อเลิกใช้งานควรปิดฝาด้านบนและด้านล่างตัวเตาให้สนิทเพื่อดับเตา ซึ่งจะ

สามารถเก็บเชื้อเพลิงที่เหลือไว้ใช้งานในคราวต่อไป 5. เชื้ อ เพลิ ง จำนวน 1-1.2 กิ โ ลกรั ม จะสามารถใช้ ง านได้ น านประมาณ

30-45 นาที ขั้นตอนวิธีการสร้างประกอบ/วัสดุ อุปกรณ์

รูปแบบเตา มีลักษณะเป็นทรงกลม มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางไม่น้อยกว่า 29 เซนติเมตร ความสูง 37 เซนติเมตร ไม่รวมขาตั้ง เปลือกเตาทำจากวัสดุประเภทโลหะ

143


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

บริเวณด้านบนของห้องเผาไหม้ จะมีรูหรือช่อง เพื่อนำหรือส่งก๊าซจากห้องเผาไหม้ มาผลิตเป็นความร้อน

144

ตัวเตามีห้องเผาไหม้ มีขนาดไม่น้อยกว่าความกว้าง 17 เซนติเมตร ความยาว 17 เซนติเมตร ทำจากวัสดุ Stainless ความหนาไม่น้อยกว่า 1.2 มิลลิเมตร


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

ฝาปิด-เปิดเตาทำจากวัสดุ Stainless Stainless ความหนาไม่น้อยกว่า 1 มิลลิเมตร สามารถเลื่อนปรับอากาศได้ เพื่อช่วยเกิดการลุกไหม้ในห้องเผาไหม้ได้ดีขึ้น

ช่องเติมฟืนของตัวเตา ทำจากวัสดุเหล็ก (Steel Plate) มีความหนาไม่น้อยกว่า 2 มิลลิเมตร

145


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

ระหว่างเปลือกเตาตัวนอก และเปลือกเตาตัวใน มีฉนวนกันความร้อน

146

ตัวเตาจะต้องมีหูหรือมือจับ เพื่อใช้ในการเคลื่อนย้ายได้สะดวก ทำจากวัสดุ มีความหนาไม่น้อยกว่า 2 มิลลิเมตร


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

ตะแกรงรองรับเชื้อเพลิงสำหรับห้องเผาไหม้ ทำจากวัสดุโลหะ มีขนาดความหนาไม่น้อยกว่า 12 มิลลิเมตร

ถาดรองรับขี้เถ้าที่เกิดจากการเผาไหม้ สามารถถอดทำความสะอาดได้ ทำจากวัสดุประเภทโลหะ มีความหนาไม่น้อยกว่า 3 มิลลิเมตร

147


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม เอกสารอ้างอิง

148


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

149


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

150

150


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

151

151


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

152

152


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

153

153


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

154

154


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

155

155


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

156

156


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

157

157


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

158

158


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

159

159


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

160

160


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

161

161


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

162


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

163


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

164


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

เตาชีวมวลแกลบ ก๊าซ LPG เป็นก๊าซที่มีการใช้กันอย่างแพร่หลายโดยเฉพาะในชุมชนเมือง เนื่องจาก เป็นก๊าซที่มีการเผาไหม้ที่สะอาด ไม่มีควัน เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม แต่ก็มีราคาที่สูงและ ต้องนำเข้าเชื้อเพลิงนี้เข้ามา อีกทั้งก๊าซ LPG ยังได้รับความนิยมในการนำก๊าซไปเติมลง

ในรถยนต์ด้วย ดังนั้นเตาชีวมวลแกลบจึงเป็นทางเลือกหนึ่งที่เป็นการประหยัดค่าใช้จ่าย ด้านพลังงาน เนื่องจากมีราคาที่ต่ำและหาได้ในชุมชน เมื่อเทียบกับ LPG ในปัจจุบัน หลักการทำงาน การทำงานจะเริ่มจากด้านบนของตัว เตา โดยบรรจุแกลบในห้องเผาไหม้ และทำการ จุดไฟที่ด้านบนของเชื้อเพลิง (แกลบ) ภายในห้อง เผาไหม้ในเตาและจะเกิดการลุกไหม้ลงสู่ด้านล่าง โดยที่อากาศจะไหลผ่านตะแกรงจากด้านล่างสวน ขึ้นสู่ด้านบน แต่จะมีการควบคุมปริมาณอากาศ ให้พอเหมาะโดยใช้พดั ลมหอยโข่ง ขนาด 12 โวลต์ และก๊าซร้อนที่เกิดจากการเผาไหม้ไหลออกทาง ด้านบนของตัวเตา เมื่อเปลวไฟลุกไหม้ลงสู่ด้านล่าง ส่วนของเชื้อเพลิงที่อยู่ด้านบนจะเกิด การลุกไหม้จนเหลือแต่ถ่าน เมื่อก๊าซร้อนที่เกิดจากการเผาไหม้ในชั้นที่ลดลงมาผ่านชั้นของ ถ่านที่ร้อน จะเกิดการแตกตัวของก๊าซร้อน ได้ก๊าซที่เป็นเชื้อเพลิงที่เรียกว่า Producer Gas ซึ่งเป็นการเผาไหม้เพื่อนำความร้อนมาใช้ในการหุงต้ม เป็นการเผาไหม้ที่สมบูรณ์ และสะอาด มีมลภาวะต่อสิ่งแวดล้อม 165 น้อยมาก เป็นผลดีต่อสุขภาพของผู้ใช้งาน


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

ขั้นตอนวิธีการสร้างประกอบ/วัสดุ อุปกรณ์ และราคา 1. ถังเตาชั้นนอก วัสดุ ถังบรรจุหัวน้ำหอมที่ใช้แล้ว หรือถังสำเร็จรูป อื่น ๆ ที่หาได้ในท้องถิ่น - ถังขนาด Dai. 35 x 35 ซม. - เชื่อมหูหิ้วด้วยเหล็กเส้น Dai. 3 มม. - เจาะช่องอากาศสำหรับใสพัดลมเข้าด้านล่าง

เตา (ดังรูป) - เชื่อประกอบด้วยเหล็ก 3.5x7 ซม. หมายเหตุ - ขนาดถังหรือสัดส่วนอื่น ๆ สามารถปรับได้ตาม ความเหมาะสม หรือสามารถผลิตจากเหล็กแผ่นก็ได้ ราคาถังละ 200.- บาท 2. ถังเตาชั้นใน วัสดุ เหล็กแผ่นหนา 0.5 มม. - ถังขนาด Dai. 30 x 30 ซม. - เจาะรูด้านล่าง Dai. 24 ซ.ม. - ฐานด้านล่าง (ช่องอากาศหมุนวน) - ขนาด Dai. 30x3 ซม. เว้นช่องว่าง ขนาด 7 ซม. สำหรับ

ให้อากาศเข้าไปในห้องห้องไหม้ทางด้านล่าง

166 (ดังรูป) ราคาถังละ 150.- บาท (เป็นราคาทีร่ วมค่า วัสดุ และค่าแรง)


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

3. ถังห้องเผาไหม้ วัสดุ 1. เหล็กแผ่นหนา 1.5 มม. 2. ตะแกรง ขนาดรู Dai. 2 มม. การเชื่อมประกอบขึ้นรูป - ถังบรรจุแกลบ Dai. 26 x 29 ซม. - ปล่องไฟ Dai. 19 x 5 ซม. ดัดเอียงโดยรอบ dai. 19 ซม. เพื่อให้เปลวไฟ รวมตัวกันขึ้นสู่ก้นภาชนะได้ดีกว่า (ดังรูป) - เชื่อมตะแกรงเหล็กปิดด้านล่างของถังเผา ไหม้ โดยให้สูงจากขอบถังด้านล่าง 1 ซม. (ดังรูป) ราคาถังละ 150.- บาท (เป็นราคาที่รวมค่าวัสดุและค่าแรง) 4. ฝาเปิดเตาพร้อมเส้าวางภาชนะ วัสดุ 1. เหล็กแผ่นหนา 2.00 มม. 2. เส้าวางภาชนะ เหล็กเส้นแบน หนา 2 มม. ดัดให้โค้งพอประมาณ (ดังรูป) การเชื่อมประกอบขึ้นรูป - ฝาปิดเตา Dai. 35 x 8 ซม. - เส้าสูง 5 ซม. - เจาะรูฝาปิดเตา dai. 18 มม. ( ช่องอากาศโดยรอบ) 167 - รู เ ปลวไฟ dai.

6 มม. จำนวน 3 วง (ดังรูป) - ราคา 150.- บาท (เป็นราคารวมค่าวัสดุ

และค่าแรง)


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

5.พัดลมหอยโข่ง ขนาด 3 นิ้ว - รุ่น DC 12 Volt - ราคา 70 ถึง 100.- บาท (ตามสภาพ ท้องถิ่น) หาซื้อได้ตามร้านจำหน่ายวัสดุไฟฟ้าและ อิเลคทรอนิกส์ 6. Adaptor AC/DC 12 Volt - มีปุ่มปรับระดับแรงดันไฟฟ้า - ราคา 1 20 ถึ ง 150.- บาท (ตาม

สภาพท้องถิ่น) หาซื้ อ ได้ ต ามร้ า นจำหน่ า ยวั ส ดุ ไ ฟฟ้ า และ อิเลคทรอนิกส์ ขั้นตอนการประกอบตัวเตา 1. นำถังเตาชั้นในสวมลงในถังเตาชั้นนอก 2. บรรจุฉนวนป้องกันความร้อนสูญเสียในช่องว่าง ระหว่างถังเตาชั้นนอกและชั้นใน วัสดุทำฉนวน - ขี้เถ้าแกลบดำ 6 ส่วน - ดินเหนียว 1 ส่วน ผสมให้เข้ากัน จากนั้นนำมาบรรจุลง ในช่องว่างระหว่างถังเตาชั้นนอกและถัง 168 เตาชัน้ ในอัดให้แน่น เหลือขอบ ด้านบนไว้ประมาณ 3 ซม. สำหรับฉาบปูนซีเมนต์ ปิดทับ


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

3. ฉาบปูนซีเมนต์ปิดทับด้านบน ฉนวนกัน

ความร้อน - เพื่อป้องกันการหลุดร่อน - เพิ่มความคงทน แข็งแรง - สวยงาม 4. ตกแต่งให้สวยงาม - ทำสี - ตรวจสอบความเรียบร้อย

เตาชีวมวล - สร้างประกอบเสร็จเรียบร้อย - พร้อมจำหน่าย และใช้งาน

169


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

วิธี ใช้งานและการดูแลรักษาเตาแกลบ แบบ 2 กิโลกรัม 1. นำเชื้อเพลิง (แกลบ ,แกลบผสมขี้เลื่อย) บรรจุลง ในห้องเผาไหม้จนเต็ม จากนั้นใช้มือกดลงให้แน่น (จากการ ทดลง น้ำหนักแกลบ 2 กิโลกรัม) 2. นำถังห้องเผาไหม้วางลงในเตา แล้วฉีกกระดาษ เป็นชิ้นเล็ก ๆ 3. นำพัดลมเติมอากาศ แบบ หอยโข่ง DC /12 volt ใส่ในช่องเติมอากาศด้านล่างเตา จากนั้นนำสายไฟ Adaptor เสียบกับปลั๊กไฟฟ้าภายในบ้าน ปรับปุ่มแรงดัน

ที่ Adaptor ในระดับ 9 หรือ 12 volt สำหรับในกรณีที่ไม่มีไฟฟ้า หรือไม่ต้องการใช้ไฟฟ้า สามารถต่อวงจรพัดลมเข้ากับแบตเตอรี่ ขนาด 12 volt โดยขั้วบวกของพัดลมต่อวงจรเข้า กับขั้วบวกของแบตเตอรี่ และขั้วลบต่อเข้ากับขั้วลบ 4. จุดไฟบนเศษกระดาษในถังเผาไหม้ สังเกตดูว่าไฟลุกไหม้ติดกับเชื้อเพลิงแกลบ บริเวณส่วนบนจนหมดแล้วให้นำฝาปิดเตามาวางปิดเตา เปลวไฟก็จะพุงขึ้นสู่ด้านบนตาม

รูช่องไฟ หากเห็นว่าเปลวไฟพุ่งขึ้นสูงเกินไป หรือหากต้องการปรับความแรงของพัดลม

ก็สามารถปรับได้ที่ Adaptor ซึ่งมีให้เลือกหลายระดับตั้งแต่ ระดับ 3, 4.5, 6, 7.5, 9 และ 12 Volt 5. นำภาชนะหุงต้มวางบนฝาปิดเตาซึ่งมีเส้ารองรับ เพื่อประกอบอาหารต่อไป 6. การปิดเตา สามารถปิดได้โดยการปิดสวิทต์ที่ Adaptor แล้วถอดปลั๊กไฟ

พัดลมก็จะหยุดหมุน ไฟก็จะดับ หรือหาฝามาปิดเตาด้านบน แต่ความร้อนยังระอุ อยู่ภายในห้องเผาไหม้ เมื่อต้อง การใช้งานต่อเนื่องอีก ก็เปิดพัดลมใหม่ใน ห้องเผาไหม้ก็จะสร้างแก๊สขึ้นมาอีกทีและจุดติดไฟได้เหมืนเดิม 170 ข้อควรระวัง การต่อวงจรไฟฟ้ากับแบตเตอรี่ ระวังอย่าให้สาย ไฟสัมผัสกัน เพราะจะทำให้เกิดการลัดวงจร จะทำให้ พัดลมชำรุดเสียหายได้


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

การดูแลรักษาเตา 1. ไม่ควรนำเตาไปวางตากแดด ตากฝน เพราะจะทำให้เกิดสนิมได้ง่ายและ

จะชำรุดเร็ว 2. เมื่อใช้งานเสร็จควรนำขี้เถ้าแกลบ ออกจากห้องเผาไหม้ เพื่อป้องกันการ กัดกร่อนของสนิมเหล็ก 3. หมั่นทาน้ำมัน หรือสีป้องกันสนิม เพื่อยืดอายุการใช้งานและชลอการเกิดสนิม หมายเหตุ ปริมาณแกลบที่บรรจุในถังห้องเผาไหม้มีน้ำหนัก 2 กิโลกรัม ซึ่งสามารถใช้งาน ต่อเนื่องได้นานประมาณ 40 นาที เพียงพอต่อการประกอบอาหารในแต่ละมื้อของราษฎร หากต้ อ งการใช้ ง านยาวนานหลายชั่ ว โมง ให้ น ำถั ง เผาไหม้ ที่ แ กลบลุ ก ไหม้ ห มดแล้ ว

มาเทออก แล้วบรรจุแกลบใหม่ เริ่มต้นจุดเตาใหม่เหมือนขั้นตอนที่หนึ่ง หรือสามารถ

สร้างประกอบถังห้องเผาไหม้สำรองไว้ใช้งานอีกก็ได้ 1. คู่มือเทคโนโลยีพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน กรมพัฒนาพลังงาน ทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน โครงการเผยแพร่ ถ่ายทอดการใช้เทคโนโลยีด้านพลังงาน ทดแทน เพื่อสนับสนุนโครงการพระราชดำริตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง : 2552 2. เตาหุ ง ต้ ม ชี ว มวล (Biomass Cooking Stove โดย ธี ร พจน์

พุทธิกีฏกวีวงศ์ : 2550 3. การสร้างเตาแก๊สชีวมวล โดย คุณเชิด พันเพ็งธุ์ วารสาร เกษตรธรรมชาติ 4. ���อกสารเผยแพร่ เตาแก๊สชีวมวล GLP สมาคมไทยสร้างสรรค์ 2552

171


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม เอกสารอ้างอิง

172


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

173


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

วางภาชนะ

ถังเตา

174

174

พัดลมหอยโข่งขนาด 12 โวลต์


คู่มเทคโนโลยี ือการสร้ างอุปกรณ์ พลังงานทดแทน

ฉนวนก้นความร้อน ช่องอากาศ ตะแกรงเหล็ก

แบบด้านหน้า ช่องอากาศเข้า ที่ใส่พัดลม

แบบด้านข้าง

175 แบบด้านบน

175


คู่มือ 1