Issuu on Google+

NOVIOT ZAVET

SODR@INA

Evangelie spored Matej ............................................................................................ 5 Evangelie spored Marko ......................................................................................... 45 Evangelie spored Luka ............................................................................................ 70 Evangelie spored Jovan ......................................................................................... 111 Dela na apostolite ................................................................................................ 141 Poslanie do Rimjanite .......................................................................................... 180 Prvo poslanie do Korintjanite .......................................................................... 197 Vtoro poslanie do Korintjanite ......................................................................... 213 Poslanie do Galatjanite ....................................................................................... 223 Poslanie do Efesjanite ....................................................................................... 229 Poslanie do Filipjanite ..................................................................................... 235 Poslanie do Kolosjanite ...................................................................................... 240 Prvo poslanie do Soluwanite ............................................................................. 244 Vtoro poslanie do Soluwanite ........................................................................... 248 Prvo poslanie do Timotej .................................................................................... 251 Vtoro poslanie do Timotej ................................................................................... 256 Poslanie do Tit ..................................................................................................... 260 Poslanie do Filimon .......................................................................................... 263 Poslanie do Evreite ............................................................................................. 265 Poslanie na apostol Jakov ................................................................................... 277 Prvo poslanie na apostol Petar ......................................................................... 282 Vtoro poslanie na apostol Petar ....................................................................... 287 Prvo poslanie na apostol Jovan .......................................................................... 290 Vtoro poslanie na apostol Jovan ........................................................................ 295 Treto poslanie na apostol Jovan ......................................................................... 296 Poslanie na apostol Juda ..................................................................................... 297 Otkrovenie .............................................................................................................. 299

KRATENKI

Evangelie spored Matej Evangelie spored Marko Evangelie spored Luka Evangelie spored Jovan Dela na apostolite Poslanie do Rimjanite Prvo poslanie do Korintjanite Vtoro poslanie do Korintjanite Poslanie do Galatjanite Poslanie do Efesjanite Poslanie do Filipjanite Poslanie do Kolosjanite Prvo poslanie do Soluwanite Vtoro poslanie do Soluwanite Prvo poslanie do Timotej Vtoro poslanie do Timotej Poslanie do Tit Poslanie do Filimon Poslanie do Evreite Poslanie na apostol Jakov Prvo poslanie na apostol Petar Vtoro poslanie na apostol Petar Prvo poslanie na apostol Jovan Vtoro poslanie na apostol Jovan Treto poslanie na apostol Jovan Poslanie na apostol Juda Otkrovenie

Mt Mk Lk Jn Dela Rim 1 Kor 2 Kor Gal Efes Fil Kol 1 Sol 2 Sol 1 Tim 2 Tim Tit Flmn Evr Jk 1 Ptr 2 Ptr 1 Jn 2 Jn 3 Jn Juda Otkr

EVANGELIE SPORED MATEJ Voved Evangelieto spored Matej ja prenesuva radosnata vest za Gospod Isus, veteniot Spasitel, vo Kogo Bog go ispolni ona {to go be{e vetil u{te vo starozavetno vreme. Ovaa radosna vest ne e samo za Evreite, me|u koi Isus se rodil i deluval, tuku i za site narodi od celiot svet. Evangelieto spored Matej e vnimatelno sostaveno. Toa po~nuva so Isusovoto rodoslovie. Potoa go opi{uva Negovoto ra|awe, kr{tavawe i isku{enie, i ponatamu Negovite propovedi i isceluvawa vo galilejskata oblast. Vo prodol`enie zapi{ani se dejstvijata vo Erusalim, osobeno onie {to se odigrale vo tekot na poslednata sedmica pred Hristovoto raspnuvawe i voskresenie. Ova Evangelie Go prika`uva Gospod Isus kako golem U~itel, Koj so avtoritet go tolkuva Bo`jiot zakon i pou~uva za Bo`joto Carstvo. Negovite pouki opfateni so ova Evangelie mo`at da se podelat na pet temi: (1) Propovedta na gorata (5–7), koja gi sodr`i pravata, dol`nostite i karakteristikite na `itelite na Bo`joto Carstvo; (2) upatstva do dvanaesette apostoli (10) i zadol`enija za nivnata misija; (3) sporedbi (paraboli) za Bo`joto Carstvo (glava 13); (4) pouki za sledbenicite (18); (5) pouki za krajot na svetot i za Nebesnoto Carstvo (24–25). 1,1 9,27 12,23 15,22 20,30-31 21,9.15 22,41-45 1 Mojs 5,1 15,2-5 22,15-18 2 Sam 7,13 Is 9,1-6 Jn 7,42 8,33-39 Rim 1,3 2 Tim 2,8 Otkr 5,5 22,16 Gal 3,16

Rodoslovot na Gospod Isus Hristos

1

(Lk 3,23–38)

Kniga za rodoslovot na Isus Hristos1, sin Davidov, sin Avraamov. 2 Avraam go rodi Isak, Isak go rodi Jakov, a Jakov gi rodi Juda i negovite bra}a; 3 Juda gi rodi Fares i Zara, so Tamara; Fares go rodi Esrom, a Esrom go rodi Aram; 4 Aram go rodi Aminadav; Aminadav 2 go rodi Naason, a Naason go rodi Sal1 Mojs 21,3.12 mon; 5 Salmon go rodi Vooz so Raav; Vooz 25,19.26 29,35 go rodi Ovid so Ruta, a Ovid go rodi Je3-5 sej; Ruta 6 Jesej go rodi carot David, a carot 4,13.17.22 David so porane{nata `ena na Urija go 3 rodi Solomon; 1 Mojs 7 Solomon go rodi Rovoam; Rovoam go 38,6.29-30 rodi Avija, a Avija go rodi Asa; 6

2 Sam 12,24

1 1,1. Hristos zna~i Mesija.

8 Asa go rodi Josafat; Josafat go rodi Joram, a Joram go rodi Ozija; 9 Ozija go rodi Joatam; Joatam go rodi Ahaz, a Ahaz go rodi Ezekija; 10 Ezekija go rodi Manasija; Manasija go rodi Amon, a Amon go rodi Josija; 11 Josija go rodi Jehonija i bra}ata negovi za vreme na preseluvaweto vo Vavilon. 12 A po vavilonskoto preseluvawe Jehonija go rodi Salatiil, a Salatiil go rodi Zorovavel; 13 Zorovavel go rodi Aviud; Aviud go rodi Elijakim, a Elijakim go rodi Azor; 14 Azor go rodi Sadok; Sadok go rodi Ahim, a Ahim go rodi Eliud; 15 Eliud go rodi Eleazar; Eleazar go rodi Matan, a Matan go rodi Jakov; 16 Jakov go rodi Josif, ma`ot na Marija, od koja se rodi Isus, nare~en Hristos. 17 I taka, site rodovi od Avraam do David se ~etirinaeset; i od David do

7-11 1 Let 3, 10-16

11 2 Car 24,12-16

12 1 Let 3,17.19 Lk 3,27

16 Jn 1,41

6 EVANGELIE SPORED MATEJ 18 preseluvaweto vo Vavilon se ~etirina-

eset rodovi; a i od preseluvaweto vavilonsko do Hristos - rodovi ~etirinae20 set.

Lk 1,26-27 2,5

1,24 2,1213.19.22 27,19 28,2 1 Mojs 16,7 20,3 Dan 2,1 Lk 1,11.27.35 Dela 7,38 5,19 8,26 12,7.23

21 Is 7,14 Lk 1,31 Ps 130,8 Dela 4,12 Tit 2,14

22 2,15.17.23 4,14 8,17 21,4 26,56 Lk 4,21 Jn 12,38

23 18,20 28,20 Is 7,14

25 Lk 2,7

2,1 2,5 Dan 2,2.10 Lk 1,5 2,1-7

2 27,11.29.37 4 Mojs 24,17

Ra|aweto na Isus Hristos (Lk 2,1–7) 18 A ra|aweto na Isus Hristos stana vaka: po svr{uva~kata na majka Mu Marija za Josif, u{te pred da za`iveat vo zaednica, se vide deka e te{ka od Svetiot Duh. 19 A Josif, nejziniot ma`, bidej}i be{e praveden, ne saka{e da ja posrami i namisli tajno da ja napu{ti. 20 No, {tom pomisli taka, angel Gospodov mu se javi na son i re~e: „Josife, sine Davidov, ne pla{i se da ja zeme{ Marija, svojata `ena, za{to za~natoto vo nea e od Svetiot Duh. 21 Taa }e rodi Sin i }e Mu stavi{ ime Isus, za{to Toj }e go spasi narodot Svoj od negovite grevovi.“ 22 A seto toa stana za da se ispolni ka`anoto od Gospod preku prorokot, koj veli: 23 „I ete, devica }e za~ne vo utrobata svoja i }e rodi Sin, i }e go nare~at Emanuil - {to zna~i: so nas e Bog!“ 24 [tom se razbudi Josif od sonot, napravi taka kako {to mu be{e zapovedal angelot Gospodov i ja zede svojata `ena. 25 I ne se dobli`i do nea, dodeka taa ne Go rodi svojot Sin2 i Go nare~e Isus.

2

Mudrecite od istok

A koga se rodi Isus vo Vitleem Judejski, vo vremeto koga caruva{e Irod, ete, dojdoa vo Erusalim mudreci od istok i rekoa: 2 „Kade e novorodeniot Judejski Car? Ja vidovme Negovata yvezda na istok, pa dojdovme da Mu se poklonime.“ 3 [tom go ~u toa, carot Irod se voznemiri i cel Erusalim so nego.

I koga gi sobra site prvosve{tenici i kni`nici od narodot, gi pra{a: „Kade treba da se rodi Hristos3?“ 5 A tie mu odgovorija: „Vo Vitleem Judejski; za{to taka e napi{ano preku prorokot: 6 ‚I ti, Vitleeme, zemjo Judina, po ni{to ne si pomal me|u vojvodstvata Judini; za{to od tebe }e izleze Voda~ {to }e go pase Mojot narod - Izrael.‘“ 7 Toga{ Irod tajno gi povika mudrecite i go dozna od niv za vremeto koga se pojavila yvezdata, 8 pa, ispra}aj}i gi vo Vitleem, im re~e: „Odete i raspra{ajte se dobro za Mladenecot i, {tom }e Go najdete, javete mi za da odam i jas da Mu se poklonam.“ 9 Tie, otkako go islu{aa carot, si zaminaa. I, ete, yvezdata, {to ja bea videle na istok, vrve{e pred niv, dodeka ne pristigna i se zapre nad mestoto kade {to be{e Mladenecot. 10 A koga ja vidoa yvezdata, tie se zaraduvaa so mnogu golema radost. 11 I {tom vlegoa vo ku}ata, Go vidoa Mladenecot so majka Mu Marija, i padnaa, pa Mu se poklonija; potoa gi otvorija svoite kov~e`iwa i Mu prinesoa darovi: zlato, livan i smirna. 12 I otkako primija predupreduvawe na son, ne se vratija ve}e kaj Irod, tuku si zaminaa po drug pat za svojata zemja. 4

Begstvoto vo Egipet A {tom si otidoa tie, ete, angel Gospodov mu se javi na Josif na son, velej}i: „Stani, zemi Go Mladenecot i majka Mu, pa begaj vo Egipet i ostani tamu dodeka ne ti ka`am, bidej}i Irod }e Go bara Mladenecot za da Go pogubi.“ 14 I toj stana, Go zede Mladenecot i majka Mu no}no vreme, pa otide vo Egipet. 15 I tamu ostana do smrtta na Irod, za da se ispolni re~enoto od Gospod 13

2 1,25. Vo nekoi rakopisi stoi i: „Go rodi svojot prvoroden Sin“. 3 2,4. Mesijata.

6 2 Sam 5,2 Mih 5,1 1 Car 11,2 Jn 7,42 Evr 7,14

8 1 Sam 23,23

11 Is 49,23 60,6 Ps 72,10-15

12 1,20 1 Mojs 20,3-7 31,24 46,2-4 1 Car 13,9 Dela 16,9

13 1,20 1 Car 11,17.40 2 Car 25,26 Er 26,21

15 1,22 Os 11,1

7 EVANGELIE SPORED MATEJ 18 preku prorokot, koj veli: „Od Egipet

Er 31,15

20 2 Mojs 4,19-20

21 2,14

22 3,13 4,23 Is 8,23 Jn 4,3

23 21,11 Is 11,1 Jn 1,45

3,1 Is 40,9 Mk 1,4 Lk 1,13. 16-17 3,2 Jn 1,68.15.29-36 Dela 1,22

Go povikav Sinot Svoj.“

Ubistvoto na vitleemskite deca Toga{ Irod, koga vide deka mudrecite go naditrija, se razgnevi mnogu i isprati da gi pogubat site ma{ki novoroden~iwa vo Vitleem i po celata negova okolina od dvegodi{na vozrast i pomali, spored vremeto {to to~no go be{e doznal od mudrecite. 17 Toga{ se ispolni ka`anoto preku prorokot Eremija, koj govori: 18 „Glas se slu{a vo Rama, pla~ i ridawe, i piskot golem: Rahila gi oplakuva svoite ~eda i ne saka da se ute{i, za{to gi nema.“ 16

Vra}awe od Egipet. Naseluvawe vo Nazaret

A po smrtta na Irod, angel Gospodov mu se javi na son na Josif vo Egi2 pet 20 i mu re~e: „Stani, zemi go 4,17 5,3 Mladenecot i majka Mu, i vrati se vo 6,10 7,21 zemjata izraelska, za{to izumrea onie 8,11 {to ja baraa du{ata na Mladenecot.“ 10,7 21 Toj stana, Go zede Mladenecot i 11,11-12 Mk 1,15 majka Mu, i dojde vo zemjata izraelska. Dela 2,38 22 No, koga ~u deka vo Judeja caruva 26,20 3 Arhelaj, na mestoto tatka si Irod, se Is 40,3 upla{i da odi tamu; i otkako dobi poLk 3,4 raka na son, toj zamina vo galilejskite Jn 1,23 predeli. 23 A koga pristigna, se naseli vo gra4 11,8-9 2 Car 1,8 dot nare~en Nazaret za da se ispolni re~enoto preku prorocite deka Toj }e se nare~e Nazareec. 19

Jovan go povikuva narodot na pokajanie

3

(Mr 1,1–8; Lk 3,1–18; Jn 1,19–28)

Vo tie dni dojde Jovan Krstitel, koj propoveda{e vo Judejskata pustina 2 i govore{e: „Pokajte se, za{to se pribli`i carstvoto nebesno.“ 3 Za{to ova e, navistina, Onoj za Kogo govore{e prorokot Isaija, koj veli: „Glasot na onoj, {to vika vo pustinata: ‚Prigotvete go patot na Gospod i ispravete gi patekite Negovi!‘“

A Jovan nose{e obleka od kamilski vlakna i ko`en pojas okolu slabinite, a hranata mu se sostoe{e od skakulci i div med. 5 Toga{ od Erusalim i cela Judeja i od celiot Jordanski kraj doa|aa kaj nego 6 i se kr{tavaa od nego vo rekata Jordan, ispovedaj}i gi svoite grevovi. 7 A {tom vide Jovan deka kaj nego doa|aat mnozina farisei i sadukei za da se krstat, im re~e: „Ro`bi zmiini! Koj vi ka`a da begate od gnevot {to ide? 8 Napravete plod dostoen za pokajanie 9 i nemojte da govorite vo sebe: ‚Na{ tatko e Avraam‘, za{to Bog mo`e, vi velam, i od ovie kamewa da mu podigne ~eda na Avraam. 10 Sekirata ve}e le`i do korenot na drvoto: za{to sekoe drvo, {to ne dava dobar plod, se se~e i se frla vo ogan. 4

Kr{tevawe so voda i kr{tevawe so Svetiot Duh (Mr 1,7–8; Lk 3,15–18)

5 11,7

6 3,11-16 Jn 1,25. 31-33

7 12,34 21,25.32 23,33 Is 30,27-33 Lk 3,7 Rim 1,18 2,5 Efes 5,6 Otkr 6, 16-17

8 Mk 4,20 Dela 26,20 Gal 5,22 Efes 5,9 Kol 1,6.10

9 Jn 8,33-40 Rim 4,12.16 9,7-8 Gal 4,21-31

10 7,19 Jn 15,2.6

11 Jas ve kr{tavam so voda za pokaja11 nie, no Onoj {to ide po mene e posilen Is 1,25 Zah 13,9 od mene; jas ne sum dostoen da Mu gi po- Mal 3,2 nesam ni obuvkite; Toj }e ve krsti so Jn 1,2627.30-31.33 Svetiot Duh i so ogan. Dela 1,5 12 Lopatata e vo racete Negovi i Toj 13,25 19,4 }e go o~isti gumnoto Svoe i }e Si go 1 Kor pribere `itoto vo ambar, a plevata }e 3,13.15 Evr 10,37 ja izgori so ogan {to ne gasne.“ 1 Ptr 1,7

Isusovoto kr{tavawe (Mr 1,9–11; Lk 3,21–22)

12 13,30 Is 41,16 66,24 Er 13,24 15,7 Otkr 14,14-16

13 Toga{ dojde Isus od Galileja na Jordan kaj Jovan za da bide krsten od nego. 14 A Jovan Go odvra}a{e, velej}i: „Jas treba od Tebe da bidam krsten, a Ti kaj 14 Jn 13,6 mene li doa|a{!?“ 15 No Isus mu odgovori i re~e: „Osta- 16 63,19 vi go sega toa, za{to nam ni pretstoi Is Ez 1,1 da ja ispolnime sekoja pravda.“ Toga{ Dela 7,56 Otkr 4,1 Jovan se slo`i. 16 I {tom se krsti, Isus vedna{ izleze od vodata. Odedna{ Mu se otvorija nebesata i Go vide Duhot Bo`ji kako sleguva kako gulab i se spu{ta nad Nego.

8 EVANGELIE SPORED MATEJ 17 12,18 17,5 2 Sam 7,14 Is 42,1 Ps 2,7 3 Ptr 1,17 Otkr 4,1.3 10,4

4,1 3,1 5 Mojs 8,2 Evr 2,18 4,15

2 1 Mojs 7,4 2 Mojs 24,18 34,28 4 Mojs 14,34 5 Mojs 9,9.18 Dela 1,3

3 4,3.6 11,27 5 Mojs 1,31 Os 2,1 Ps 2,7

4 5 Mojs 8,3

5 Is 52,1 Neem 11,1 Otkr 21,2.10

6 Ps 91,11.12

7 2 Mojs 17,2-7 4 Mojs 14,22 5 Mojs 6,16 Ps 78,18 1 Kor 10,9

8 17,1 Ez 40,2

I ete, glas od nebesata govore{e: „Ovoj e Mojot vozquben Sin, Koj e po Mojata volja!“ 17

Isusovite isku{uvawa

4

Toga{ Duhot Go odvede Isus vo pustinata za da bide isku{uvan od |avolot. 2 I otkako poste{e ~etirieset dni i ~etirieset no}i, najposle ogladne. 3 A koga se pribli`i do Nego, isku{uva~ot Mu re~e: „Ako si Sin Bo`ji, zapovedaj ovie kamewa da stanat lebovi.“ 4 A Toj mu odgovori i re~e: „Napi{ano e - ‚^ovek ne `ivee samo od leb, tuku i od sekoj zbor {to izleguva od ustata na Boga.‘“ 5 Toga{ |avolot Go odvede vo Svetiot grad i Go postavi na streata od hramot 6 i Mu re~e: „Ako si Sin Bo`ji, skokni dolu, za{to napi{ano e: ‚Na angelite Svoi }e im zapoveda za Tebe da Te zapazat i na race }e Te zemat za da ne Si ja sopne{ nogata od kamen.‘“ 7 A Isus mu re~e: „Napi{ano e isto taka - ‚Ne isku{uvaj Go Gospod, Tvojot Bog.‘“ 8 Potoa |avolot go odvede na mnogu visoka planina i Mu gi poka`a site carstva na svetot i nivnata slava 9 i Mu re~e: „Seto ova }e Ti go dadam, ako padne{ i mi se pokloni{.“ 10 No, Isus mu re~e: „Begaj od Mene, satano, za{to e napi{ano: ‚Na Gospod, Tvojot Bog, da Mu se poklonuva{ i samo Nemu da Mu slu`i{!‘“ 11 Toga{ |avolot Go ostavi i vedna{ dojdoa angeli i Mu slu`ea. Isusovata slu`ba vo Galileja

10 16,23 5 Mojs 6,13 10,20

(Mr 1,12–13; Lk 4,1–13)

(Mr 1,14–15; Lk 4,14–15)

A koga Isus ~u deka Jovan e preda11 den, otide vo Galileja. 13 I koga go ostavi Nazaret, dojde i se Mk 1,13 12 naseli vo Kapernaum, na morskiot 14,3 breg, vo predelite Zavulonovi i NefLk 3,20 talimovi, 14 za da se ispolni re~enoto preku prorokot Isaija, koj veli:

„Zemjata Zavulonova i zemjata 13 Neftalimova, na pat kon moreto, otade 8,5 11,23 Jordan, e neznabo`e~ka Galileja. 16 Narodot, {to sede{e vo mrak, vide 15-16 Is 8,23-9,1 golema svetlina i na onie, {to sedea vo predelot na smrtna senka, im izgrea 16 10,27 svetlina.“ Lk 1,79 17 Ottoga{ Isus po~na da propoveda i Jn 8,12 26,18 da govori: „Pokajte se, za{to se prib- Dela 1 Kor 4,5 li`i carstvoto nebesno!“ 2 Kor 4,6 15

Isus gi povikuva prvite u~enici (Mr 1,16–20; Lk 5,1–11)

17 3,2 5,3 1 Kor 6, 9-10 Gal 5,21

I odej}i pokraj Galilejskoto More, gi vide dvajcata bra}a, Simon, nare~en Petar, i brat mu Andrej, kako frlaat 18 10,2 mre`a vo moreto bidej}i bea ribari. 19 I im re~e: „Pojdete po Mene i Jas 19,27 Mk 3,16.18 Jn 1,35-42 }e ve napravam lovci na lu|e.“ 20 I ete, tie vedna{ gi ostavija mre- 6,8 Dela 2,14 1 Ptr 1,1 `ite i trgnaa po Nego. 21 Potoa, odej}i ponatamu vide drugi 19 dvajca bra}a: Jakov Zavedeev i brat mu 8,1.19-22 Jovan, vo korab so Zavedej, tatkoto niv- 13,47-50 Jn 21,3.19 ni, koi si gi krpea mre`ite svoi, i niv 1 Ptr 2,21 Otkr 14,4 gi povika. 22 I tie vedna{ go ostavija korabot i 21 10,2 tatka si i trgnaa po Nego. 18

Isus pou~uva i lekuva (Lk 6,17–19)

I ode{e Isus po cela Galileja pou~uvaj}i po sinagogite, propovedaj}i go Evangelieto na Carstvoto i lekuvaj}i sekakva bolest i nemo} kaj narodot. 24 Pa se raznese glas za Nego po cela Sirija i gi doveduvaa kaj Nego site bolni, napadnati od razli~ni bolesti i stradawa, opsednati od demoni, mese~ari, fateni, a Toj gi ozdravuva{e. 25 I po Nego ode{e mnogu narod od Galileja, Desettogradieto, Erusalim i Judeja, otade Jordan. 23

12

17,1 Lk 5,10 Dela 1,13 8,14-17 12,2

22 19,27

23 9,35 24,14 Is 52,7 Mk 1,14.39

24 8,16 Mk 1,32-34 6,55-56 Dela 5,16 10,38

25 Mk 3,7-8

Beseda na gorata

5

(Mr 3,13; Lk 6,12–13, 20)

Koga go vide narodot, Toj se iska~i na gorata. I {tom sedna, u~enicite Negovi se pribli`ija do Nego. 2 I otkako ja otvori ustata Svoja, gi pou~uva{e i govore{e:

5,1 15,29-30 Jn 6,3

9 EVANGELIE SPORED MATEJ Bla`enstva

3 6,19 10,9-10 19,21-24 Is 30,18 32,20 Ps 32,1-2 33,12 34,19 Izreki 8,32.34 Mk 9,35 Lk 6,20 1 Kor 1,26 2 Kor 8,9 Otkr 19,9

4 1 Mojs 13,15 Is 61,2-3 Ps 37,11 126,5

5 11,29 21,5

6 6,1.33 Is 51,1 Amos 8, 11-12 Lk 6,21

7 18,33 Jk 2,13

(Lk 6,20–26) 3 „Bla`eni se bednite po duh, za{to nivno e carstvoto nebesno! 4 Bla`eni se onie {to pla~at, za{to tie }e se ute{at! 5 Bla`eni se krotkite, za{to tie }e ja nasledat zemjata! 6 Bla`eni se gladnite i `ednite za pravda, za{to tie }e se nasitat! 7 Bla`eni se milostivite, za{to tie }e bidat pomiluvani! 8 Bla`eni se ~istite po srce, za{to tie }e Go vidat Boga! 9 Bla`eni se mirotvorcite, za{to tie }e se nare~at sinovi Bo`ji! 10 Bla`eni se gonetite zaradi pravda, bidej}i nivno e carstvoto nebesno! 11 Bla`eni ste vie, koga }e ve sramat i progonuvaat i koga la`no }e govorat protiv vas sekakvi lo{i zborovi - zaradi Mene! 12 Raduvajte se i veselete se, za{to golema e va{ata nagrada na nebesata! Taka gi gonea i prorocite {to bea pred vas.“

8 2 Mojs 33,20 Ps 11,7 24,4 Otkr 22,4

9 Izreki 12,20 Evr 12,14 Jk 3,18

10 23,30-37 2 Let 36,16 1 Ptr 3,14

11-12 Lk 6,22-23

11 10,22 Dela 5,41 Fil 1,29 Kol 1,24 1 Ptr 4,14

Sol i svetlina (Lk 9,50; Lk 14,34–35)

„Vie ste solta na zemjata. No, ako solta go izgubi vkusot, so {to }e se soli? Taa ve}e ne e za ni{to, osven da se frli nadvor i izgazi od lu|eto. 14 Vie ste svetlinata na svetot. Ne mo`e da se sokrie grad, {to se nao|a na vrv planina. 15 Nitu, pak, svetilo se pali i stava pod poklopec, tuku na sve}nik, i im sveti na site v ku}i. 16 Taka treba da sveti pred lu|eto i va{ata svetlina, za da gi vidat va{ite dobri dela i da Go proslavat va{iot Otec nebesen!“ 13

Isus i Zakonot

„Nemojte da mislite deka sum do13 3 Mojs 2,13 {ol da go poni{tam Zakonot ili Pro4 Mojs 18,19 rocite; ne sum do{ol da gi poni{tam, Jov 6,6 tuku da gi ispolnam. 17

Mk 9,50 Lk 14, 34-35

4 5,18. Vo originalniot tekst: jota.

Za{to, vistina, vi velam: duri postojat neboto i zemjata, nitu edna bukvi~ka4 ili crta od Zakonot nema da se izmeni, dodeka ne se ispolni s#! 19 I taka, onoj {to }e naru{i edna od tie najmali zapovedi i taka gi nau~i lu|eto, }e se nare~e najmal vo carstvoto nebesno, a onoj {to }e gi ispolni i pou~i, toj }e se nare~e golem vo carstvoto nebesno. 20 Za{to vi velam, ako va{ata pravednost ne ja nadmine pravednosta na kni`nicite i fariseite, vie nema da vlezete vo carstvoto nebesno!“ 18

Za gnevot i pomiruvaweto „Ste slu{ale deka im bilo re~eno na starite: ‚Ne ubivaj! A koj }e ubie, }e bide osuden pred sudot.‘ 22 Jas, pak, vi velam deka sekoj, {to se gnevi na brata si (bez pri~ina), }e bide osuden pred sudot; a onoj {to }e go nare~e brata si ‚praznoglav‘, }e bide osuden pred vrhovniot sud; onoj, pak, {to }e re~e ‚budala‘, }e bide osuden za vo pekolot. 23 I taka, ako prinesuva{ dar na `rtvenikot i tamu se seti{ deka brat ti ima ne{to protiv tebe, 24 toga{ ostavi go darot tamu, pred `rtvenikot, pa odi i najnapred pomiri se so brata si, a potoa dojdi i prinesi go darot. 25 Izmiri se so protivnikot tvoj navreme, u{te dodeka si na pat so nego, za da ne te predade na sudijata, a sudijata - na slu`itelot i da bide{ frlen v zatvor; 26 vistina ti velam: nema da izleze{ ottamu, s# dodeka ne ja dade{ i poslednata para.“ 21

14 Jn 3,21 8,12 Fil 2,15

15 Mk 4,21 Lk 8,16 11,33

16 1 Kor 10,31 Efes 5,8-9 1 Ptr 2,12

17 3,15 7,12 9,17 13,52 5 Mojs 4,1 Rim 3,31 10,4

18 Lk 16,17 21,33

19 3 Mojs 19,15 Jk 2,10

20 18,3 1 Mojs 15,6 Ps 69,27 Jn 3,5 Rim 10,3 Fil 3,9

21 2 Mojs 20,13 3 Mojs 24,17 4 Mojs 35,16-18.21 5 Mojs 5,17 Jk 2,11

22 10,28 18,9 Er 7,31 2 Let 28,3 33,6 Efes 4,26 1 Jn 3,15

Za prequbata i soblaznata 23 „Ste slu{ale deka na starite im Mk 11,25 Lk 12,5 bilo re~eno: ‚Ne prequbodejstvuvaj!‘ 28 Jas, pak, vi velam deka sekoj {to }e 25-26 12, pogledne na `ena so `elba, toj ve}e iz- Lk 58-59 vr{il prequba so nea vo srceto svoe. 29 Ako te naveduva na grev desnoto 26 18,34 oko, izvadi go i frli go od sebe; za{to 27

10 EVANGELIE SPORED MATEJ Qubov kon neprijatelite

27 podobro ti e da izgubi{ eden del od

tvoeto telo, otkolku celoto da bide frleno vo pekolot. 30 I desnata raka, ako te naveduva na grev, ise~i ja i frli ja od sebe; za{to podobro ti e da izgubi{ eden del, otkolku celoto tvoe telo da bide frleno 29 vo pekolot.“

19,18 2 Mojs 20,14 5 Mojs 5,18 Mal 2, 14-16 Rim 13,9 Jk 2,11

18,6-9 Ps 124,7 Rim 9,33 1 Ptr 2,8

30

Za razvodot (Mt 19,9; Mr 10,11–12; Lk 16,18)

„Re~eno bilo isto taka: ‚Ako nekoj Mk 9,42 ja ostavi svojata `ena, neka $ dade 31 razvodno pismo.‘ 32 A Jas pak vi velam: sekoj {to }e ja 19,3-9 5 Mojs 24,1 Mk 10,4 ostavi svojata `ena, osven za prequba, toj ja tera da prequbodejstvuva; i koj }e 32 se o`eni so taka napu{tena, toj prequMk 10,11 Dela bodejstvuva.“ 15,20.29 1 Kor 7, 10-11

33 2 Mojs 20,7 3 Mojs 19,12 4 Mojs 30,3 5 Mojs 23,22

34-35 Is 66,1 Dela 7,49

34-37 Jk 5,12

34 23,22

35 Ps 48,1-2

37

31

Za zakletvite 33 „Ste go slu{ale u{te i toa deka im bilo re~eno na starite - ‚Ne kolni se krivo, a zakletvite pred Gospod ispolnuvaj gi.‘ 34 Jas, pak, vi velam: ne kolnete se voop{to - nitu vo neboto, za{to toa e prestol Bo`ji; 35 nitu vo zemjata, za{to taa e podno`je na nozete Negovi; nitu vo Erusalim, za{to e grad na velikiot Car. 36 Ne kolni se ni vo glavata svoja, za{to ne mo`e{ nitu edno vlakno od kosata svoja da napravi{ belo ili crno. 37 No zborot va{ da bide: ‚da‘, ‚da‘, ili ‚ne‘, ‚ne‘, a s# {to e pove}e od toa, od lukaviot e.“

2 Kor 1, 17-20

38

Za odmazduvaweto (Lk 6,29–30)

„Ste slu{ale deka e re~eno: ‚Oko za oko, zab za zab.‘ 39 Jas, pak, vi velam: ne protivete se na lukaviot. Ako nekoj te udri po desniot obraz, zavrti mu go i drugiot. 40 A onoj {to saka da se sudi so tebe i 39-40 Lk 6,29 da ti ja zeme ko{ulata, daj mu ja i na39 metkata. 41 I ako nekoj te prisili da odi{ so 2 Mojs 21,25 Pla~ 3,30 nego edna milja, ti odi dve. 42 Na onoj {to bara od tebe, daj mu, i Rim 12,19.21 ne odbivaj go onoj {to ti saka ne{to na zaem.“ 2 Mojs 21,24 3 Mojs 24,20 5 Mojs 19,21

38

(Lk 6,27–28; 32–36)

„Ste slu{ale deka e ka`ano: ‚Qubi go svojot bli`en, a mrazi go neprijatelot.‘ 44 A jas, pak, vi velam: qubete gi neprijatelite svoi, (blagoslovuvajte gi onie {to ve kolnat, pravete im dobro na onie {to ve mrazat) i molete se za onie {to ve (navreduvaat i) gonat, 45 za da bidete sinovi na Va{iot Otec nebesen; za{to Toj go ostava Svoeto sonce da gree i nad lo{ite i nad dobrite, i im pra}a do`d i na pravednite i na gre{nite. 46 Za{to, ako gi sakate onie {to vas ve sakaat, kakva }e vi bide nagradata? Zar ne go pravat toa i carinicite? 47 I, ako gi pozdravuvate samo bra}ata svoi, {to osobeno pravite? Ne postapuvaat li taka i neznabo{cite? 48 No bidete sovr{eni kako {to e sovr{en va{iot Otec nebesen.“ 43

Za milostinata

6

„Gledajte da ne ja poka`uvate svojata pravednost pred lu|eto samo za da bidete zabele`ani; inaku, nema da imate nagrada od va{iot Otec nebesen. 2 I taka, koga dava{ milostina ne razglasuvaj, kako {to pravat licemerite po sinagogite i po ulicite, za da gi falat lu|eto. Navistina vi velam, tie ve}e ja dobile svojata nagrada. 3 A ti, koga dava{ milostina, da ne znae tvojata leva raka {to pravi desnata, 4 za da bide tvojata milostina tajna; i toga{, tvojot nebesen Otec, Koj gleda tajno, }e te nagradi javno.“ Za molitvata „I koga se moli{, ne bidi kako licemerite, koi sakaat da stojat po sinagogite i krstopatite za da se molat i da se poka`uvaat pred lu|eto. Vistina vi velam, tie ve}e si ja dobile svojata nagrada. 6 No ti, koga se moli{, vlezi vo svojata skri{na soba i, otkako }e ja zatvo5

42 5 Mojs 15,8 Lk 6,30

43 10,22 19,19 3 Mojs 19,18 Ps 139,21 Lk 10,27 Jk 2,8

44 2 Mojs 23,4-5 Izreki 25,21 Lk 6, 27-28.35 Dela 7,60 1 Kor 4,12

46 10,41-42 Lk 6,32

48 3 Mojs 11,44-45 19,2 1 Ptr 1,16 Jk 1,4

6,1 5,20 23,5 Lk 16, 14-15 Jn 5,44 12,43

2 6,5.16 15,7 23,13-15 Amos 4,5

4 Ps 139, 2-3.6

5 6,2.16

6 2 Car 4,33 Is 26,20 Dan 6,11

11 EVANGELIE SPORED MATEJ 7 ri{ vratata, pomoli Mu se na tvojot

Otec, Koj e vo tajnost; i Toj, Koj gleda tajno, }e te nagradi (javno). 7 Koga se molite, ne govorete mnogu 8 kako neznabo{cite, za{to tie mislat Lk 12,30 deka za svoite mnogubrojni zborovi }e 9 bidat usli{eni;

1 Car 18,27-29 Is 1,15 Prop 5,1

7,11 16,17 23,9 3 Mojs 22,32 Is 63,16 Ez 28,22.25 36,23 Izreki 30,8-9 Jn 12,28

„O~e na{”

Svetlina za teloto

(Lk 11,2–4)

vie, pak, nemojte da bidete kako niv, za{to va{iot Otec nebesen znae od {to imate potreba u{te pred da Go pomolite. 9 Tuku molete se vaka: O~e na{, Koj 10 si na nebesata, da se sveti imeto Tvoe; 3,2 10 da dojde carstvoto Tvoe; da bide 12,50 19,24 voljata Tvoja, kako na neboto, taka i na 21,31.43 zemjata; 26,39.42 11 lebot na{ nasu{en daj ni go denes; Ez 36,27 Mk 1,15 12 i prosti ni gi dolgovite na{i, kaJn 3,3.5 7,17 ko {to i nie im gi pro{tevame na naRim 14,17 1 Kor 4,20 {ite dol`nici; 13 i ne voveduvaj n# vo isku{enie, no Efes 1,5.9 1 Sol 2,12 izbavi n# od lukaviot, (za{to Tvoe e 2 Sol 1,5 Otkr 12,10 carstvoto, i silata, i slavata vo site 11 vekovi. Amin!). 14 Bidej}i, ako im gi prostite na luJn 6,32.35.48. |eto grevovite nivni i vam }e vi gi 50-51 prosti va{iot Otec nebesen. 12 15 Ako, pak, ne im gi prostite grevo1 Car 8,34 vite na lu|eto i va{iot Otec nema da Mk 11,25 vi gi prosti va{ite.“

(Lk 11,34–36)

8

13

4,1-10 26,41 Is 63,16 Jn 17,11.15 1 Kor 10,13 1 Sol 3,5 2 Sol 3,3 1 Tim 6,9 Jk 1,13-14 Otkr 2,10

de {to kradcite gi potkopuvaat i kra- 16 6,5 dat; Dan 9,3 20 no sobirajte si bogatstva na neboto, Jona 3,5 kade {to ni molec, nitu r|a gi jade, i Dela 14,23 kade {to kradci ne gi potkopuvaat, ni- 18 Is 58,3 tu kradat. 21 Za{to, kade {to e bogatstvoto 19 24,43 va{e, tamu }e bide i srceto va{e.“

Za postot „Koga postite, ne bidete `alosni kako licemerite; za{to tie si gi pravat licata na`aleni za da se poka`at pred lu|eto deka postat. Vistina vi velam deka tie ve}e ja dobile svojata nagrada. 17 A ti koga posti{, poma`i ja glava14-15 18,24-35 ta svoja i izmij go liceto svoe, 18 pa da se poka`e{ deka posti{ ne 14 pred lu|eto, tuku pred tvojot Otec, Koj Efes 4,32 Kol 3,13 e vo tajnost; i tvojot Otec, Koj gleda vo 15 tajnost, }e te nagradi javno.“ 16

18,35

Za bogatstvoto na neboto (Lk 12,33–34)

„Ne sobirajte bogatstva na zemjata, kade {to gi jade molecot i r|ata, i ka19

Jov 22, 24-26 Jk 5,2

20

„Svetilo za teloto e okoto. I taka, 19,21 Kol 3,1-2 ako tvoeto oko bide zdravo i celoto 1 Tim 6,19 tvoe telo }e bide svetlo; 23 ako, pak, tvoeto oko bide lo{o, ce- 23 20,15 loto telo }e ti bide temno. I taka, ako Mk 7,21-23 svetlinata, {to e vo tebe, e temnina, 24 toga{ kakva li }e e temninata?“ 19,21-26 22

Lk 16,9.13

Ili Bog ili bogatstvoto (Lk 16,13; 12,22–31)

25 16,5-12 Ps 127,1-2

„Nikoj ne mo`e da im sluguva na Fil 4,6 dvajca gospodari: za{to, ili edniot }e 1 Ptr 5,7 go zamrazi, a drugiot }e go zasaka; ili 26 kon edniot }e se privrze, a drugiot }e 10,31 Lk 12,7.24 go prezre. Ne mo`ete da im slu`ite na 29 Boga i na Mamon. 24

1 Car 10

Za gri`ite (Lk 12,22-31)

Zatoa vi velam: nemojte da se gri`ite za va{ata du{a - {to }e jadete ili {to }e piete; nitu za teloto, vo {to }e se oble~ete. Zar ne ~ini va{ata du{a pove}e od hranata, i teloto - od oblekata? 26 Poglednete gi pticite nebeski: tie ni seat, ni `neat, nitu vo ambar sobiraat, no va{iot nebesen Otec gi hrani. Zar ne ste vie mnogu poskapi od niv? 27 A koj od vas, gri`ej}i se, mo`e na svojot rast da mu pridade makar eden lakt? 28 Zo{to se gri`ite i za oblekata? Poglednete gi polskite krinovi kako rastat! Ne se trudat, nitu predat; 29 no vi velam deka ni Solomon, vo celata svoja slava ne se oble~e taka, kako eden od niv. 30 Pa, ako polskata treva, {to deneska ja ima, a utre vo ogan se frla, Bog 25

30 8,26 14,31 16,8 17,20 Lk 12,28

12 EVANGELIE SPORED MATEJ 32 taka ja oblekuva, a kolku pove}e }e sto-

ri za vas, maloverni!? 31 Pa zatoa, ne gri`ete se i ne govo33 rete: ‚{to da jademe, ili {to da pieme‘, Is 51,1 Kol 3,1 ili ‚vo {to da se oble~eme?‘ 32 Za{to seto toa go baraat neznabo{34 cite, a va{iot Otec nebesen znae deka 2 Mojs 16,4-5. za seto ova imate potreba. 19-20 33 No barajte go najnapred carstvoto Jk 4,13-14 na Boga i Negovata pravda, i s# ova }e vi se pridodade. 34 I zatoa, nemojte da se gri`ite za 7,1 Ps 50,6 utre, za{to utre{niot den }e se gri`i Lk 6,37 Rim 2,1-2 za svoeto; na sekoj den dovolna e negova14,10 ta nevolja.“ 1 Kor 4,5 6,8 Lk 12,30

Jk 4,12

Ne sudete, za da ne vi se sudi

2 Mk 4,24 Lk 6,38 Jk 2,13

(Lk 6,37–38; 41–42)

7

„Ne sudete, za da ne bidete sudeni; 2 za{to, so kakov sud sudite, so 3 takov }e bidete sudeni; so kakva merka Jn 8,7 merite, so takva i }e vi se meri. 3 Zo{to ja gleda{ raskata vo okoto na 6 15,26 tvojot brat, a gredata vo svoeto oko ne 2 Mojs 29,33-34 ja ~uvstvuva{? 4 Ili, kako }e mu ka`e{ na tvojot 3 Mojs 2,3 22,14 brat: ‚~ekaj da ti ja izvadam raskata od 7-8 okoto‘, koga vo tvoeto oko ima greda? 18,19 5 Licemere, izvadi ja prvo gredata od 21,22 5 Mojs 4,29 tvoeto oko, pa toga{ }e vidi{ kako da Er 29,12-13 ja izvadi{ raskata od okoto na tvojot Mk 11,24 Jn 11,22 brat! 15,7 16,23-24 Jk 1,5 1 Jn 3,22 5,14-15

Biser pred sviwite Svetoto ne davajte im go na ku~iwata, i ne frlajte si go biserot pred svi11 wite, za da ne go izgazat so svoite noze, Jk 1,17 i, da se vratat, i da ve raskinat.“ 6

darovi, kolku li pove}e va{iot Otec 12 nebesen }e im dade dobra na onie {to 5,17 22,40 Mu baraat? Lk 6,31 Za bli`niot (Lk 6, 31)

S# ona {to sakate da vi pravat lu|eto, pravete im go i vie; za{to toa e 13-14 10,37-39 Zakonot i prorocite.“ 5 Mojs 12

Tesnata vrata (Lk 13,24)

Kakvo drvo, takvi plodovi (Mt 12,33; Lk 6,43–44)

„Pazete se od la`nite proroci, koi doa|aat vo ov~a ko`a, a odvnatre se volci grablivi. 16 Po nivnite plodovi }e gi poznaete. Se bere li grozje od trwe, ili smokvi od ~i~ka? 17 Pa taka, sekoe dobro drvo dava dobri plodovi, a lo{o drvo dava lo{i plodovi; 18 ne mo`e dobro drvo da dava lo{i plodovi, nitu lo{o drvo da dava dobri plodovi. 19 Sekoe drvo, {to ne dava dobar plod, go se~at i go frlaat vo ogan. 20 I taka, po nivnite plodovi }e gi poznaete.“ 15

Vistinskite u~enici

(Lk 11,9–13)

„Posakajte i }e vi se dade; barajte i }e najdete; ~ukajte i }e vi se otvori; 8 za{to sekoj {to moli, dobiva, i koj bara, nao|a, i na onoj {to ~uka }e mu se otvori. 9 Ima li me|u vas ~ovek, koj, ako mu posaka negoviot sin leb, }e mu dade kamen, 10 i koga }e posaka riba, }e mu dade zmija? 11 I taka, ako vie koi ste lo{i, umeete da im davate na svoite ~eda dobri

30,15 Er 21,8 Lk 13,24

13

„Vlezete niz tesnata vrata; za{to Ps 1,1 {iroki se vratite i {irok e patot {to vodi kon propast, i mnozina minu- 14 Jn 10,9-10 vaat niz niv; 14 a tesni se vratite i tesen e patot 15 {to vodat kon `ivotot, i malkumina gi 10,16 24,4nao|aat.“ 5.11.14.24 13

Molete, barajte, ~ukajte 7

Jn 1,45 Dela 24,14 28,23 Rim 3,21 13,8-10

(Lk 6, 46; 13,25–27)

5 Mojs 13,2-6 18,9-22 Ez 22,27 Lk 6,26 3 Ptr 2,1-3 Otkr 19,20

16 12,33 Lk 6,44 Jk 3,11-12

17 12,33 Lk 6,45

19 3,10 Lk 3,9 Jn 15,6

20 Er 24,5.8

21 25,11-12 Is 29,13 Amos 5, 21-22 Lk 6,46 1 Jn 2,17

„Ne sekoj {to Mi veli: ‚Gospodi, Gospodi‘, }e vleze vo carstvoto ne- 22 besno, tuku onoj {to ja ispolnuva vol- 24,36 Is 10,3 Er 14,14 jata na Mojot Otec nebesen. 22 Mnozina }e Mi re~at vo onoj den 27,15 ‚Gospodi, Gospodi, neli vo Tvoe ime 23 prorokuvavme? I zar vo Tvoe ime demo- 25,41 Ps 6,9 ni ne izgonuvavme? I neli vo Tvoe ime Lk 13,27 2 Tim 2,12 mnogu ~uda pravevme?‘ 23 I toga{ Jas }e im ka`am: ‚Nikoga{ ne sum ve poznaval; begajte od Mene vie {to pravite nezakonski dela!‘“ 21

13 EVANGELIE SPORED MATEJ Gradba na kamen ili na pesok

24 5,19 Lk 8,21 Jk 1,22.25

(Lk 6,47–49) 24

„I taka, sekoj {to gi slu{a i gi is-

25 polnuva ovie Moi zborovi, }e bide kako Izreki 10,25 12,3.7

26 Jn 12,47 Jk 1,23-24

27 Ez 13,10-14 Jov 8,15

28-29 Mk 1,22 Lk 4,32

28 13,53 19,1 26,1 Lk 7,1

mudar ~ovek koj si izgradil ku}a na kamen. 25 I zavrna do`d i nadojdoa reki, i duvnaa vetrovi, i navalija na taa ku}a, no taa ne padna, za{to be{e izgradena na kamen. 26 A sekoj, {to gi slu{a ovie Moi zborovi i ne gi ispolnuva, prilega na glupav ~ovek, koj si izgradil ku}a na pesok. 27 I zavrna do`d, i nadojdoa reki, i duvnaa vetrovi, i navalija na taa ku}a, i taa padna, a pa|aweto $ be{e stra{no.“ Vlasta na Isus

29

(Mr 1,22; Lk 4,32)

15,2

I koga gi zavr{i ovie zborovi, narodot se ~ude{e na Negovoto u~ewe, 8,2 29 za{to Toj gi pou~uva{e kako Onoj 10,8 3 Mojs Koj ima vlast, a ne kako kni`nicite. 28

13-14 Mk 1,40

Isus isceluva leprozen

3 2 Car 5, 13-14

8

(Mr 1,40–45; Lk 5,12–16)

A koga se simna od gorata, po Nego vrve{e mnogu narod. 4 2 I ete, se pribli`i eden leprozen. 9,30 12,16 Mu se poklonuva{e i govore{e: „Gos17,9 3 Mojs podi, ako saka{, mo`e{ da me o~is14,1-32 ti{.“ Mk 1,34.44 3 A Isus koga ja podade rakata, se Lk 5,14 17,14 dopre do nego i re~e: „Sakam, o~isti se!“ I toj vedna{ se o~isti od leprata. 4 I mu re~e Isus: „Gledaj, nikomu da ne ka`e{; a odi, poka`i im se na sve{tenicite i prinesi dar, kako {to zapovedal Mojsej, nim za svedo{tvo.“ Verata na eden stotnik (Lk 7,1–10; Jn 4,43–54)

A koga vleze Isus vo Kapernaum, se pribli`i do Nego eden stotnik5 i Go mole{e govorej}i: 6 „Gospodi, slugata moj le`i doma faten i mnogu strada.“ 7 Isus mu re~e: „]e dojdam i }e go izlekuvam.“ 5

5 8,5. Stotnik t.e. centurion, rimski oficer.

A stotnikot odgovori i re~e: „Gospodi, ne sum dostoen da vleze{ pod mojot pokriv; no ka`i samo zbor i slugata moj }e ozdravi; 9 za{to i jas sum ~ovek podvlasten, a imam i pot~ineti vojnici; pa koga }e mu re~am na eden od niv: ‚Odi!‘ i toj odi; na drugiot: ‚Dojdi!‘ i toj doa|a; i na slugata: ‚Napravi toa!‘ i toj pravi.“ 10 Koga go ~u toa, Isus se voshiti i im re~e na onie {to vrvea po Nego: „Vistina vi velam: ni vo Izrael ne najdov tolku golema vera. 11 I vi velam deka mnozina }e dojdat od Istok i od Zapad i }e sednat na trpeza so Avraam, Isak i Jakov vo carstvoto nebesno, 12 a naslednicite na carstvoto }e bidat frleni vo krajnata temnina; tamu }e bide pla~ i krckawe so zabi.“ 13 I mu re~e Isus na stotnikot: „Odi si i, neka ti bide spored verata tvoja!“ I slugata negov vo istiot ~as ozdrave. 8

Isus isceluva mnozina (Mr 1,29–34; Lk 4,38–41)

8 Ps 107,20

10 8,1.26 9,2.22 15,28 17,20 21,21.25.32 28,17 Mk 1,15 16,11-14.16 Lk 8,12 18,8 24,11 Jn 3,12 Dela 3,16 Rim 1,16

11 Lk 13,29

12 22,13 24,51 25,30 Lk 13,28

13 9,29 15,28 Jn 4,52-53

14-15 Jn 4,52 Dela 28,8

15

Koga dojde vo domot na Petar, Isus 9,25 Mk 9,27 ja vide te{tata negova kako le`i bolna 16 od treska, 4,24 15 i se dopre do rakata nejzina, i tresMk 1,32.34 Sol 2,13 kata $ pomina; taa stana i im slu`e{e. 1Evr 4,12 16 A koga se stemni, dovedoa kaj Nego mnozina obzemeni od demoni, i Toj so 17 Is 53,4 eden zbor gi izgoni duhovite i gi izle- Jn 1,29 1 Ptr 2,24 kuva site bolni, 17 za da se ispolni ka`anoto preku 18 prorokot Isaija, koj veli: „Toj vrz Se- Mk 4,35-36 be gi zede na{ite nemo}i i gi ponese bolestite.“ 14

Koleblivi sledbenici (Lk 9,57–62)

Koga vide okolu Sebe mnogu narod, im zapoveda na u~enicite da minat na drugata strana. 19 Toga{ se pribli`i do Isus eden kni`nik i mu re~e: „U~itele, }e Te sledam kade i da odi{.“ 20 A Isus mu re~e: „Lisicite imaat legla i pticite nebeski - gnezda; a 18

14 EVANGELIE SPORED MATEJ 20 Sinot ^ove~ki nema kade glava da nas-

9,6 10,23 11,19 12,8.32.40 16,13.27-28 17,9.12.22 20,18.28 24,27.30.37. 39.44 25,31 26,2.24.45. 64 Ez 2,1 Ps 84,3 Dan 7,13 Mk 2,10.28 Lk 6,22 19,10 22,48 Jn 1,51 3,13-14 6,53.62 12,23.34 Dela 7,56 2 Kor 8,9 Otkr 1,13 14,14

loni.“ 21 Drug, pak od u~enicite Mu re~e: „Gospodi, dozvoli mi najnapred da otidam da go pogrebam tatko mi.“ 22 No Isus mu re~e: „Vrvi po mene, i ostavi gi mrtvite da gi pogrebuvaat svoite mrtovci!“ Isus smiruva bura (Mr 4,35–41; Lk 8,22–25)

I koga vleze vo korabot, po Nego vlegoa i u~enicite Negovi. 24 I ete, golema bura go zafati moreto, taka {to branovite go pokrivaa korabot, a Toj spie{e. 25 Toga{ se pribli`ija u~enicite do Nego, Go razbudija i rekoa: „Gospodi, 21 spasi n#: zaginuvame!“ 26 A Toj im re~e: „Zo{to ste tolku 4,22 10,37 1 Mojs 50,5 pla{livi, maloverni?“ Potoa stana, 1 Car 19,20 im se zakani na vetrovite i na moreto, i nastana golema ti{ina. 22 27 A lu|eto se za~udija i rekoa: „Koj e Mk 2,14 Jn 1,43 Ovoj, ta i vetrovite i moreto Mu se po24 koruvaat?“ 23

Jona 1,4

Isus osloboduva od demoni

26 Ps 65,7 89,10 Mk 1,25 9,25 Lk 4,39

(Mr 5,1–20; Lk 8,26–39)

I koga pristigna na drugata strana vo zemjata Gergesinska, Go sretnaa dvajca obzemeni od demoni, koi izlegoa ot27 kaj grobi{tata; bea tolku lo{i {to 16,13 Mk 1,27 nikoj ne smee{e da mine po toj pat. 29 I ete, izvikaa i rekoa: „[to ima{ 29 1 Car so nas Ti, Isuse, Sine Bo`ji!? Zar si 17,18 do{ol tuka pred vreme da n# ma~i{?“ Mk 1,23-24 30 A nedaleku od niv pasea golem broj Otkr 13, 6-7 sviwi. 31 I demonite Go molea i govorea: „Ako n# izgoni{, dozvoli ni da vlezeme vo sviwine!“ 32 I Toj im re~e: „Otidete!“ I tie izlegoa i vlegoa vo sviwite. I odedna{ site sviwi jurnaa niz strmninata vo moreto i se izdavija vo vodata. 33 A sviwarite pobegnaa i koga dojdoa vo gradot, raska`aa za seto toa i za ona {to se be{e slu~ilo so besoma~nite. 28

I ete, izleze celiot grad da Go 34 presretne Isus i koga Go vidoa, Go za- Dela 16,39 molija da si odi od nivniot kraj. 34

Isus isceluva faten ~ovek

9

(Mr 2,1–12; Lk 5,17–26)

9,2

Lk 5,18.20 7,48

Toga{ Toj vleze vo eden korab, se vrati nazad i pristigna vo Svojot grad. 2 I ete, donesoa kaj Nego eden faten, polo`en na postela. Pa koga ja vide Isus nivnata vera, na fateniot mu re~e: „Ne pla{i se, ~edo! Ti se prostuvaat grevovite tvoi!“ 3 Toga{ nekoi od kni`nicite si rekoa vo sebe: „Ovoj bogohulstvuva!“ 4 A Isus gi razbra nivnite misli, i im re~e: „Zo{to mislite lo{o vo srcata va{i? 5 Ili, {to e polesno? Da ka`am: ‚Ti se prostuvaat grevovite tvoi!‘ ili da ka`am: ‚Stani i odi!?‘ 6 No da znaete deka Sinot ^ove~ki ima vlast na zemjata da pro{tava grevovi.“ Toga{ mu re~e na fateniot: „Stani, zemi si ja postelata i odi si doma!“ 7 I toj stana, ja zede postelata svoja i si otide doma. 8 A narodot koga go vide toa, se voshiti i Go proslavi Boga, Koj im dade takva vlast na lu|eto.

3

Isus go povikuva Matej

12

(Mr 2,13–17; Lk 5,27–32)

12,31 26,65 3 Mojs 24,11-16 Jn 10,33-36 Dela 6,11

4 12,25 Ps 94,11 Jn 1,48 2,25

6 8,20 Dan 7,14 Lk 5,24 Jn 5,8 Dela 9,34

8 15,31 Lk 5,26 Dela 4,21

9 8,22 10,3 Dela 1,13

10 5,46 Lk 15,1

11 3,7 Lk 15,2

1 Tim 1,15

A koga si ode{e ottamu, Isus vide 13 eden ~ovek, po ime Matej, kako sedi vo 12,7 Os 6,6 carinarnicata i mu re~e: „Vrvi po Mene!“ I toj stana i trgna po Nego. 10 I koga sede{e Isus na trpeza doma, odedna{ mnozina carinici i gre{nici dojdoa i sednaa do Nego i do u~enicite Negovi. 11 No {tom go vidoa toa fariseite, im rekoa na u~enicite Negovi: „Zo{to va{iot U~itel jade i pie so carinici i gre{nici?“ 12 A Isus, koga go ~u toa, im re~e: „Zdravite nemaat potreba od lekar, tuku bolnite; 13 odete i nau~ete se {to zna~i: ‚Milost sakam, a ne `rtva‘. Za{to ne 9

15 EVANGELIE SPORED MATEJ 14 dojdov da gi povikam pravednicite, tu-

Jn 3,25

ku gre{nicite na pokajanie.“

15 Is 62,4-5 Er 2,2 Ez 16 Os 1-3 Jn 3,29 16,20 2 Kor 11,2 Otkr 21,2

16-17 Jn 1,17 2 Kor 5,17 Gal 4,9

18 19,15 Mk 5,23 6,5 7,32 Lk 13,13

20 14,36 3 Mojs 15,25 5 Mojs 22,12 Mk 6,56 Lk 6,19

22 8,10 10,22 Lk 7,50 Dela 3,16 16,31

24 Lk 8,52 Jn 11,11 1 Kor 15,18-20

Pra{awa za postot. Staroto i novoto

No {tom go istera narodot, Toj 25 vleze, ja fati devojkata za raka i taa 8,15 stana. 26 26 I se ras~u toa po celiot toj kraj. 5,15 Lk 4,14.37 25

(Mr 2,18–22; Lk 5,33–39)

Isus isceluva dvajca slepi

Toga{ kaj Nego dojdoa u~enicite Jovanovi i rekoa: „Zo{to nie i fariseite postime mnogu, a Tvoite u~enici ne postat!?“ 15 A Isus im re~e: „Zar mo`at svatovite da bidat na`aleni dodeka e so niv mlado`enecot? No }e dojde vreme koga mlado`enecot }e se ottrgne od niv, pa toga{ i tie }e postat. 16 Nikoj ne krpi stara obleka so nova krpa, za{to taa }e se ot{ie od staroto i otvorot }e bide pogolem; 17 nitu, pak, se stava novo vino vo stari mevovi; inaku, mevovite }e napuknat, i vinoto }e iste~e i mevovite }e propadnat; tuku novo vino se stava vo novi mevovi, pa taka }e se zapazi i ednoto i drugoto.“

A koga Isus si ode{e ottamu, trgnaa po nego dvajca slepi i vikaa: „Smiluvaj ni se, Isuse, sine Davidov!“ 28 A {tom dojde v ku}i, slepite se pribli`ija do Nego. I Isus im re~e: „Veruvate li deka mo`am da go napravam toa?“ Tie Mu rekoa: „Da, Gospodi!“ 29 Toga{ se dopre do o~ite nivni i re~e: „Neka vi bide spored verata va{a!“ 30 I o~ite im se otvorija; a Isus im zapoveda strogo: „Gledajte, nikoj da ne doznae!“ 31 A tie, {tom izlegoa, razglasija za Nego po celata taa zemja.

14

^udata so bolnata `ena i so }erkata na Jair (Mr 5,21–43; Lk 8,40–56) 18 Dodeka Toj im govore{e za toa, ete eden na~alnik se pribli`i do Nego, Mu se poklonuva{e i vele{e: „]erka mi {totuku umre; tuku dojdi, polo`i ja rakata Svoja nad nea i taa }e o`ivee.“ 19 I kako stana Isus, trgna po nego, zaedno so u~enicite Svoi; 20 i ete, edna `ena, koja be{e stradala dvanaeset godini od krvavewe, se pribli`i odzadi i se dopre do krajot na oblekata Negova. 21 Za{to si vele{e: „Samo ako se dopram do oblekata Negova, }e ozdravam.“ 22 A Isus {tom se zavrti i ja vide, re~e: „Ne pla{i se, }erko, verata tvoja te spasi!“ I ozdrave `enata vo toj ~as. 23 I koga dojde Isus vo ku}ata na na~alnikot i gi vide svira~ite i narodot o`alosteni, 24 im re~e: „Izlezete nadvor, za{to devojkata ne e umrena, tuku spie.“ A tie Mu se potsmevaa.

27

Isus isceluva nem ~ovek (Lk 11, 14-15)

27 1,1 20,30-31 2 Sam 7, 12-17 Dela 2,30

28 8,10

29 8,13 15,28

30 8,4

32-34 12,22-24 Lk 11, 14-15

32 Mk 7,32.35

33 Mk 2,12 7,37

Dodeka tie izleguvaa, ete, kaj Nego 34 eden ~ovek nem i besoma~en. 12,24 33 Po izgonuvaweto na demonot, ne- Mk 3,22 miot progovori. A narodot se ~ude{e i 35 govore{e: „Nikoga{ takvo ne{to ne 4,23 stanalo vo Izrael.“ 36 34 A fariseite velea: „Toj gi izgonu14,14 va demonite so silata na na~alnikot na 4 Mojs 27,17 demonite.“ 1 Car 32

Isus so~uvstvuva so narodot (Mr 6,6–34; Lk 10,2)

22,17 Ez 34,5.23 Zah 13,7 2 Carn 18,16

I ode{e Isus po site gradovi i sela i pou~uva{e po nivnite sinagogi, go 37 3,12 propoveda{e Evangelieto za Carstvoto Lk 10,2 i lekuva{e sekakva bolest i nemo} vo Jn 4,35-37 38 narodot. 36 A {tom vide mnogu narod, se so`a- Jn 4,38 li, za{to bea izmoreni i bespomo{ni kako ovci bez pastir. 37 Toga{ im re~e na Svoite u~enici: „@etvata e golema, a rabotnici ima malku; 38 Zatoa molete Go Gospodarot na `etvata da isprati rabotnici na Svojata `etva.“ 35

16 EVANGELIE SPORED MATEJ Dvanaesette apostoli

10,1 8,29 Mk 1,34 3,13.15 6,7 Lk 9,1

10

(Mr 3,13–19; Lk 6,12–16)

I koga gi povika Svoite dvanaeset u~enici, im dade vlast nad 2 ne~istite duhovi, da gi izgonuvaat i da 4,18.21 lekuvaat sekakva bolest i sekakva neMk 1,16 Lk 9,54 mo}. 2 A imiwata na dvanaesette apostoli Jn 1,40-42 Dela 1,13.26 se ovie: prviot Simon, nare~en Petar i Otkr 21,14 Andrej bratot negov; Jakov Zavedeev i 3 Jovan, bratot negov; 3 Filip i Vartolomej, Toma i Matej, 9,9 Mk 2,14 carinik, Jakov Alfeev i Levij, Jn 1,4346.48 nare~en Tadej; 6,5.7 4 Simon Hananeec i Juda Iskariot, 12,21-22 14,5.8-9 koj i Go predade. 20,24-28 Misijata na apostolite

4 26,14 Jn 6,71 12,4 13,2.26 18,2.5

5 Lk 9,52-53 10,30-37 Jn 4,9.40 17,3.18 Dela 1,8

6 15,24 Er 50,6

7 3,2

8 Is 55,1 Lk 10,9 Dela 8,20

9-10 Mk 6,8 Lk 9,3 10,4

10 4 Mojs 18,31 5 Mojs 24,14-15 Lk 10,7 1 Kor 9,14 1 Tim 5,18

11 Mk 6,10

12-13 Lk 10,5-6

(Mr 6,7–13; Lk 9,1–6)

Tie dvanaeset du{i gi isprati Isus i im zapoveda, govorej}i: „Po pat kon neznabo{ci ne odete i vo samarjanski grad ne vleguvajte; 6 a odete najnapred kaj zagubenite ovci na Izraeloviot dom. 7 I odej}i, propovedajte i ka`uvajte deka se pribli`i carstvoto nebesno; 8 bolni lekuvajte, leprozni o~istuvajte, mrtvi voskresnuvajte, demoni izgonuvajte! Besplatno dobivte, besplatno davajte! 9 Ne nosete vo pojasite va{i ni zlato, ni srebro, nitu bakar, 10 ni torba za pat, ni dvojni ali{ta, nitu obuvki, nitu stap; za{to rabotnikot ja zaslu`uva svojata nagrada! 11 A {tom vlezete vo nekoj grad ili selo, raspra{ajte koj e vo nego dostoen, i tamu ostanete dodeka ne si odite. 12 I koga }e vlezete vo nekoja ku}a, pozdravete ja govorej}i: ‚Neka ima mir vo taa ku}a!‘ 13 I ako ku}ata bide dostojna, va{iot mir }e dojde na nea; ako li ne e dostojna, toga{ va{iot mir }e se vrati kaj vas! 14 Ako, pak, negde ne ve primat i ne gi poslu{aat zborovite va{i, izlezete od taa ku}a ili od toj grad i istresete go pravot od nozete va{i! 5

Vistina vi velam: polesno }e $ bi- 14 6,11 de na zemjata sodomska i gomorska vo Mk Lk 9,5 sudniot den otkolku na toj grad!“ 10,10-11 15

Za progonstvata (Mr 13,9–13; Lk 12, 11-12; 21,12–17)

„Ete, Jas ve pra}am kako ovci me|u volci: bidete mudri kako zmii i nezlobni kako gulabi. 17 Pazete se od lu|eto, za{to tie }e ve predavaat na sudovite i po sinagogite nivni }e ve tepaat. 18 I }e ve odvedat pred upravnici i carevi zaradi Mene, za da svedo~ite pred niv i pred neznabo{cite. 19 Koga }e ve predadat, ne gri`ete se kako ili {to }e zboruvate, za{to vo toj ~as }e vi bide dadeno {to da ka`ete. 20 Bidej}i ne ste vie {to }e govorite, tuku Duhot na va{iot Otec }e govori vo vas. 21 I }e predade brat brata si na smrt, i tatko - ~edoto svoe; i }e stanat deca protiv roditelite i }e gi ubijat; 22 i }e bidete namrazeni od site zaradi Moeto ime, no, koj pretrpi do kraj, }e bide spasen. 23 Ako ve brkaat od eden grad, begajte vo drug. Za{to, vistina, vi velam: nema da gi obikolite izraelskite gradovi dodeka dojde Sinot ^ove~ki. 24 Nema u~enik pogolem od svojot u~itel, nitu sluga - pogolem od svojot gospodar; 25 Dosta e za u~enikot da bide kako negoviot u~itel i na slugata da bide kako negoviot gospodar. Ako stopanot na ku}ata go narekle Velzevul, toga{ kolku pove}e negovite doma{ni!?“ 16

Ne pla{ete se! (Lk 12,2–7)

Dela 13, 50-51

15 11,23-24 1 Mojs 18-19 Lk 10,12 17,29 Rim 9,29 3 Ptr 2,6 Juda 1,7

16 Lk 10,3 Jn 10,12 Dela 20,29

18 24,14 Ps 119,46 Jn 15,27 16,1-4

19-20 2 Mojs 4,10-12 Er 1,6-10 Lk 12, 11-12 Dela 4,8.31

20 2 Sam 23,2 Jn 15,26

21 Mih 7,6

22 24,9.13 Jn 15, 18.21.25

23 8,20 16,28

24 Lk 6,40 Jn 13,16 15,20

25 9,34 12,24.27 2 Car 1,2

26 „I taka, ne pla{ete se od niv; za{to nema ni{to sokrieno {to ne }e se 26 otkrie, ili tajno, {to nema da se doz- Mk 4,22 Lk 8,17 nae. 27 Toa {to vi go govoram vo temnina, 27 ka`ete go na videlo; i ona {to vi se Lk 12,3-4 {epoti, razglasuvajte go od pokrivite! 28 I ne pla{ete se od onie {to go ubivaat teloto, a du{ata ne mo`at da ja ubijat; tuku pla{ete se pove}e od Onoj

17 EVANGELIE SPORED MATEJ 28 Koj mo`e i du{ata i teloto da gi pogu-

bi vo pekolot! 29 Ne se prodavaat li dve vrap~iwa za eden denar? I ni edno od niv nema da 30 padne na zemja bez voljata na va{iot 6,26 Otec. Lk 12,24 30 A vam i vlaknata na glavata vi se 21,18 Dela 27,34 izbroeni. 31 No ne pla{ete se: vie ste poskapi 32-33 1 Sam 2,30 od mnogu vrap~iwa.“ 5,29-30 Jk 4,12 1 Ptr 3,14 Otkr 2,10

32

Javno priznavawe na Isus

Otkr 3,5

33

(Lk 12,8–9)

„I taka, sekoj {to }e Me priznae Mene pred lu|eto, }e go priznaam i Jas nego pred mojot Otec nebesen. 34 33 A koj }e se odre~e od Mene pred luLk 2,34 12,51 |eto, i jas }e se odre~am od nego pred Mojot Otec nebesen.“ 35-36

Mk 8,38 Lk 9,26 2 Tim 2,12

32

Mih 7,6

Ne mir, tuku me~

35 Mk 13,12

(Lk 12,51–53; 14,26–27)

„Nemojte da mislite deka dojdov da 37 donesam mir na zemjata; ne dojdov da do10,37 19,19 nesam mir, tuku me~. 22,37-39 35 Za{to dojdov da razdelam ~ovek od 5 Mojs 33,9 tatko si, i }erka od majka si, i snaa od 38 svekrvata nejzina. 16,24 36 I neprijateli na ~oveka }e bidat Lk 9,23 negovite doma{ni. 34

39

16,25 Lk 9,24 17,33 Jn 12,25

Kako da se bide dostoen za Isus

Koj qubi tatko ili majka pove}e od Mene, ne e dostoen za Mene; i koj qubi 40 18,5 sin ili }erka pove}e od Mene, ne e dosLk 9,48 toen za Mene; 10,16 38 i koj ne go zeme krstot svoj i ne odi Jn 12,44-45 13,20 po Mene, ne e dostoen za Mene. 1 Sol 2,13 39 Koj si go ~uva `ivotot svoj, }e go 41 zagubi, a koj }e go zagubi `ivotot svoj 1 Car 17,924 zaradi Mene, povtorno }e si go najde.“ 37

Nagraduvawe (Mr 9,41)

„Koj ve prima vas, Me prima Mene; a koj Me prima Mene, Go prima Onoj {to Me pratil. 41 Koj prima prorok vo proro~ko ime, }e dobie proro~ka nagrada; i koj prima pravednik vo pravedni~ko ime, }e dobie pravedni~ka nagrada. 40

I koj }e napoi eden od ovie najbez- 42 na~ajnite samo so ~a{a studena voda vo 18,5.10 25,40 ime na u~enik, vistina vi velam, nema Mk 9,41 da ja zagubi svojata nagrada.“ 42

11

I koga gi zavr{i Isus ovie za- 11,1 povedi kon dvanaesette Svoi 7,28 u~enici, zamina ottamu za da pou~uva i 2 da propoveda po nivnite gradovi. 3,1 Pratenici od Jovan Krstitel (Lk 7,18–35) 2 A Jovan, {tom ~u vo zatvorot za Hristovite dela, isprati dvajca svoi u~enici 3 i mu re~e: „Ti li si Onoj {to treba da dojde ili da ~ekame drug?“ 4 Isus im odgovori i re~e: „Odete i ka`ete mu na Jovan {to slu{ate i {to gledate: 5 slepi progleduvaat i sakati prooduvaat; leprozni se o~istuvaat i gluvi proslu{uvaat; mrtvi voskresnuvaat i na bednite im se propoveda Evangelieto. 6 I bla`en e onoj {to ne se soblaznuva poradi Mene.“ 7 A koga si otidoa ovie, Isus po~na da mu zboruva na narodot za Jovan: „[to ste izlegle da vidite vo pustinata? Trska li, {to se lulee od vetrot? 8 No, {to izlegovte da vidite? ^ovek li, oble~en vo meki ali{ta? Ete, onie {to nosat meki ali{ta, po carski palati se. 9 Pa, {to izlegovte da vidite? Prorok li? Da, vi velam, i pove}e od prorok! 10 Za{to toj e onoj za kogo e napi{ano: ‚Ete, Jas go pra}am Mojot angel pred liceto Tvoe; toj }e go prigotvi patot Tvoj pred Tebe.‘ 11 Vistina vi velam: me|u rodenite od `ena ne se javil pogolem od Jovan Krstitel, no najmaliot vo carstvoto nebesno e pogolem od nego! 12 A od denovite na Jovan Krstitel pa do sega, carstvoto nebesno nasila se zema i silnite go grabaat, 13 za{to site Proroci i Zakonot prorokuvaa do doa|aweto na Jovan. 14 I, ako ste podgotveni da go prifatite, toj e Ilija, koj treba da dojde.

3 3,11 5 Mojs 18,15

5 8,3 Is 26,19 29,18 35,5 35,6 42,7.18 61,1 Lk 4,18

6 13,57 Jn 6,61

7 3,1.5-6

9 14,5 16,14

10 2 Mojs 23,20 Mal 3,1 Mk 1,2 Lk 1,76 7,27 Jn 3,28

12 Lk 16,16

14 17,3.10-13 Mal 3,23

18 EVANGELIE SPORED MATEJ 15

15

5 Mojs 29,3 Is 32,3 Ps 115,6 Lk 8,8 Otkr 2,7

16

Koj ima u{i da slu{a, neka ~ue!“ „A so kogo da go sporedam ovoj rod? Toj li~i na deca {to sedat po pazari{tata, pa im dovikuvaat na svoite drugari 18 17 i velat: ‚Vi svirevme i ne igravte; 3,4 9,10-11 vi peevme `alni pesni i ne pla~evte.‘ 18 Za{to dojde Jovan, koj ne jade, nitu Lk 1,15 pie, a tie velat: ‚Demon ima vo Nego.‘ 19 19 Dojde Sinot ^ove~ki, Koj i jade i 8,20 9,11.14 pie, i velat: ‚Eve ~ovek nenasiten i piLk 15,1-2 janica, prijatel na carinici i gre{20 nici.‘ No mudrosta se opravda preku 13,58 Dan 9,13 svoite dela.“ Jn 15,24

Gre{ni gradovi

21 15,21 Is 23,1-8 Ez 26 Mk 8,22 Lk 6,17

23 Is 14,13.15

24 10,15 Lk 10,12

25 10,42 13,11 Dan 2,313.18-19 Jn 7,48-49 1 Kor 1, 17-29

27 4,3 16,17 21,37 24,36 28,18 Mk 14,36 Lk 2,49 Jn 1,18 3,35 10,15 20,17 Rim 8,1417.29 Fil 2,9

(Lk 10,13–15)

Toga{ po~na Isus da gi ukoruva gradovite vo koi se izvr{ija pove}eto Negovi ~uda, bidej}i ne se pokajaa. 21 „Te{ko tebe, Horazine! Te{ko tebe, Vitsaido! Ako vo Tir i Sidon bea ~uda, {to stanaa kaj vas, tie odamna bi se pokajale vo vre}i{te i pepel; 22 no vi velam: na Tir i na Sidon }e im bide polesno vo sudniot den otkolku vam! 23 I ti, Kapernaume, {to si se vozdignal do neboto, do pekolot }e bide{ spu{ten; za{to, ako vo Sodom se bea izvr{ile ~udata {to stanaa vo tebe, toj i do den denes }e ostane{e. 24 No vi velam deka na zemjata Sodomska }e $ bide polesno na sudniot den, otkolku tebe.“ 20

Isusoviot povik (Lk 10,21–22)

Vo toa vreme, otkako prodol`i Isus, re~e: „Te proslavuvam, O~e, Gospodi na neboto i na zemjata, za{to si go skril toa od mudrite i razumnite, a si im go otkril na decata! 26 Da, O~e, za{to takva be{e voljataTvoja. 27 S# mi e predadeno od Mojot Otec i nikoj ne Go poznava Sinot, osven Otecot; nitu Otecot Go poznava nekoj osven Sinot, i komu {to saka Sinot da Go otkrie. 25

Dojdete kaj Mene site izmoreni i 28 Er 31,25 obremeneti i Jas }e ve uspokojam; Ps 34,18 29 Zemete go Mojot jarem na sebe i po- 51,23-30 u~ete se od Mene, bidej}i sum krotok i 29 smiren po srce, i }e najdete mir za du- 5,5 Er 6,16 {ite va{i; Izreki 30 Za{to jaremot Moj e blag i breme3,17 Dela 15,10 to Moe e lesno.“ Gal 5,1 28

Pra{awa okolu sabotata

12

(Mr 2,23–28; Lk 6,1–5)

Vo toa vreme, edna sabota, Isus minuva{e preku nivite, a u~enicite Negovi ogladnea, pa po~naa da kinat klasje i da jadat. 2 Fariseite, {tom go vidoa toa, Mu rekoa: „Ete, u~enicite Tvoi go pravat ona {to ne treba da se pravi vo sabota!“ 3 A Toj im re~e: „Ne ste li ~itale {to napravi David, koga ogladne toj i onie {to bea so nego? 4 Kako vleze vo domot Bo`ji, gi izede lebovite od `rtvenikot, {to ne treba{e da gi jade ni toj, nitu onie {to bea so nego, tuku samo sve{tenicite. 5 Ili, ne ste li ~itale vo Zakonot deka vo saboten den sve{tenicite ja naru{uvaat sabotata i pak ne se vinovni? 6 No Jas vi velam deka tuka e Onoj Koj e pogolem od hramot; 7 i, ako znaevte {to zna~i: ‚Milost sakam, a ne `rtva‘, nema{e da gi osuduvate nevinite; 8 Za{to Sinot ^ove~ki e gospodar i na sabotata.“ Isus isceluva ~ovek so isu{ena raka (Mr 3,1–6; Lk 6,6–11)

Jk 1,21

30 51,26-27 1 Jn 5,3

12,1 2 Mojs 20,8

2 2 Mojs 34,21 5 Mojs 5,14 Jn 5,10

3-4 1 Sam 21, 2-7

4 3 Mojs 24,5-9

6 12,41-42

7 9,13 1 Sam 15,22 Os 6,6 Jn 5,16-17

8 8,20

10 Lk 11,54 20,20 Jn 8,6

9 I {tom zamina ottamu, dojde vo si11 nagogata nivna. 10 I ete, tamu be{e eden ~ovek, koj 5 Mojs 22,4 Lk 14,5 ima{e isu{ena raka. I za da Go obvinat, Go pra{aa Isus: „Dopu{teno li e 12 6,26 vo sabota da se lekuva?“ 10,31 11 A Toj im re~e: „Koj e toj od vas, ako Jn 5,9 9,14 ima edna ovca i taa padne vo saboten den vo jama, {to ne }e ja prifati i izvadi? 12 A kolku li, pak, ~ovekot e poskap od edna ovca!? I taka vo sabota e dopu{teno da se pravi dobro.“

19 EVANGELIE SPORED MATEJ 14

Toga{ mu re~e na ~ovekot: „Ispru`i ja rakata!“ I toj ja ispru`i. I taa stana zdrava kako i drugata. 14 A fariseite, {tom izlegoa, se do15 govorija kako da Go pogubat. No Isus Mk 3,7-10 Lk 6,17-19 koga razbra, se oddale~i ottamu. 13

27,1 Mk 11,18 Jn 5,16.18

17 1,22

18-21 Is 42,1-4

21 Rim 15,12

22 8,29 9,27-33

23 1,1 Jn 4,29 7,26

24 9,34 2 Car 1,2 Mk 3,22 Jn 10,19-21

25 9,4

Bo`jiot Izbranik I trgna po nego mnogu narod i Toj gi isceli site. 16 I im zabrani da razglasuvaat za Nego. 17 Za da se ispolni ka`anoto preku prorokot Isaija, koj veli: 18 „Ete Go slugata Moj; Nego Go izbrav, Mojot vozquben, {to go blagovoli Mojata du{a. ]e go polo`am Duhot Svoj nad Nego i na narodite }e im objavi pravda; 19 Nema da se kara, nitu }e vika, i nikoj nema da go ~ue glasot Negov po krstopatite. 20 Trskite prekr{eni nema da gi dokr{i, nitu zapalenite svetila }e gi ugasne, dodeka ne go dovede sudot do pobeda. 21 I vo Negovoto ime narodite }e ja polo`at svojata nade`.“ 15

Isus i Velzevul (Mr 3,20–30; Lk 11,14–23)

Toga{ dovedoa kaj Nego eden besoma~en od zol duh, koj be{e slep i nem; i go izlekuva, taka {to sleponemiot progleda i progovori. 23 I siot narod se ~ude{e i vele{e: „Da ne e Ovoj Hristos, sinot Davidov?“ 24 A fariseite, {tom go ~uja toa, rekoa: „Toj ne gi isteruva demonite na drug na~in osven preku Velzevul, na~alnikot na demonite!“ 25 No Isus, znaej}i gi nivnite pomisli, im re~e: „Sekoe carstvo, ako se razdeli, zapustuva; i sekoj grad ili dom, ako se razdeli na protivni grupi, }e propadne. 26 I ako satanata izgonuva satana, toj se razdelil sam protiv sebe; toga{ kako mo`e da se zapazi carstvoto negovo? 27 I ako Jas gi isteruvam demonite preku Velzevul, sinovite va{i, preku kogo gi izgonuvaat? Zatoa tie }e vi bidat sudii. 22

Ako, pak, Jas isteruvam demoni so Duhot Bo`ji, toa zna~i deka do vas do{lo carstvoto Bo`jo. 29 Ili, kako mo`e da vleze nekoj vo ku}ata na silen ~ovek i da mu ja pleni poku}ninata, ako najnapred ne go vrze silniot, pa duri toga{ da mu ja ograbi ku}ata? 30 Koj ne e so Mene, protiv Mene e; i koj ne sobira so Mene, toj rastura. 31 Zatoa vi velam: sekoj grev i hula }e im se prosti na lu|eto, no hulata protiv Svetiot Duh nema da im se prosti na lu|eto. 32 I ako nekoj ka`e zbor protiv Sinot ^ove~ki, }e mu se prosti; no ako ka`e ne{to protiv Svetiot Duh, nema da mu se prosti ni na ovoj, ni na onoj svet.“ 28

Spored drvoto - i plodovite! (Lk 6,43–45)

28 3,2.16 8,29 Mk 1,15 Dela 10,38

29 Is 49,24-25 Mk 3,27 Jn 12,31

30 13,30 Mk 9,40 Lk 9,50

31 2 Mojs 34,9 Mk 3,28-29 1 Tim 1,13 1 Jn 5,16

32 8,20 Lk 12,10 Jn 8,21 Evr 6,4-6 10,26-31

33-34

33 „Ili, ako nasadite dobro drvo i plodot }e mu bide dobar; a ako nasadite lo{o drvo i plodot }e mu bide lo{; za{to po plodot se poznava drvoto. 34 Zmiski ro`bi! Kako mo`ete da govorite dobro, koga ste lo{i? Za{to ustata go zboruva ona {to izleguva od prepolnetoto srce. 35 Dobriot ~ovek od dobroto sokrovi{te iznesuva dobro, a lo{iot ~ovek od lo{oto sokrovi{te - lo{o. 36 I vi velam deka za sekoj lo{ zbor, {to }e go izgovorat lu|eto, }e odgovaraat na sudniot den; 37 za{to po zborovite svoi }e bide{ opravdan, i po zborovite svoi }e bide{ suden.“

33

Znakot na Jona

39

(Mt 16,1-4; Mr 8,11–12; Lk 11,29–32)

7,16-20 Lk 6,44

34 3,7 15,18 23,33 Lk 3,7

36 Izreki 10,14 Jk 2,20 3,2.5-6

37 Lk 19,22

38 16,1 Sud 6,17 Jn 6,30 1 Kor 1,22

16,4 5 Mojs 32.5.20 Lk 11,29 Dela 2,40 Fil 2,15

38 Toga{ nekoi od kni`nicite i fariseite odgovorija i rekoa: „U~itele, sakame da vidime znak od Tebe!“ 39 A Toj im odgovori i re~e: „Lukav i 40 prequbotvoren rod bara znak; no nema 8,20 Jona 2,1 da mu se dade znak osven znakot na prorokot Jona; 40 za{to, kako {to Jona be{e vo utrobata na kitot tri dni i tri no}i, taka i Sinot ^ove~ki }e bide vo srceto na zemjata tri dni i tri no}i.

20 EVANGELIE SPORED MATEJ 41

Ninevjanite }e izlezat na sud so ovoj rod i }e go osudat, za{to tie se pokajaa od propovedta na Jona; a ete, tuka 42 ima pogolem od Jona. 12,6 42 I caricata ju`na }e izleze na sud 1 Car 10,110.24 so ovoj rod i }e go osudi; za{to taa dojJn 6,35 de od kraj zemja za da ja ~ue mudrosta na 43 Solomon, no ete, tuka e mnogu pogolem 8,29 od Solomon.“ Is 13,21-22

Parabola za seja~ot

41

Ez 3,6-7 Jona 3,5.8

Za ne~istite duhovi

45 Lk 8,2 Jn 5,14 3 Ptr 2,20

(Lk 11,24–26) 43

„Koga ne~istiot duh }e izleze od

46 ~ovekot, minuva preku bezvodni mesta,

baraj}i spokoj i ne go nao|a; 44 toga{ }e re~e: ‚Da se vratam vo mojot dom, otkade {to izlegov.‘ I {tom 48 dojde go nao|a prazen, izmeten i ureden. Lk 2,49-50 45 Toga{ odi i doveduva drugi sedum 50 duhovi, polo{i od sebe, i {tom }e vle7,21 8,21-22 zat, tamu i }e `iveat; i poslednata sos10,37 tojba na toj ~ovek stanuva polo{a od Lk 11, 27-28 prvata. Taka }e bide i so ovoj pakosen rod.“

3 Mojs 10,4 5 Mojs 33,9 Jn 7,3.5

13,2 Lk 5,1-3

Vistinskoto semejstvo na Isus (Mr 3,31–35; Lk 8,19–21)

Dodeka mu zboruva{e na narodot, majka Mu i bra}ata Negovi stoeja nadvor i sakaa da zboruvaat so Nego. 47 Nekoj Mu ka`a: „Ete, majka Ti i bra}ata Tvoi stojat nadvor i sakaat da zboruvaat so Tebe.“ 48 Toj mu odgovori na onoj {to Mu zboruva{e i re~e: „Koja e Mojata majka i koi se Moite bra}a?“ 49 I poka`uvaj}i so raka na u~enicite Svoi re~e: „Eve ja Mojata majka i eve gi Moite bra}a! 50 Za{to koj ja ispolnuva voljata na Mojot nebesen Otec, Koj e na nebesata, toj Mi e brat, i sestra, i majka.“ 46

Paraboli za Bo`joto carstvo

13

(Mr 4,1; Lk 8,4)

Izleguvaj}i toj den od ku}ata, Isus sedna pokraj moreto. 2 I se sobra okolu Nego mnogu narod, taka {to Toj vleze vo korab i sedna, a siot narod stoe{e na bregot.

(Mr 4,2–9; Lk 8,5–8) 3 I im govore{e mnogu vo paraboli, velej}i: „Ete, izleze seja~ da see; 4 i koga see{e, edni zrna padnaa pokraj patot; doletaa ptici i gi iskolvaa. 5 Drugi padnaa na kamenito mesto, kade {to nema{e mnogu zemja, i nabrgu proniknaa, za{to zemjata ne be{e dlaboka. 6 No, {tom izgrea sonceto, tie svenaa, pa, bidej}i nemaa koren, se isu{ija. 7 Nekoi padnaa vo trwe i izrasna trweto i gi zadu{i. 8 Drugi padnaa na dobra zemja i dadoa dobar plod; edno sto, drugo {eeset, a treto trieset. 9 Koj ima u{i da slu{a, neka ~ue.“

Celta na parabolite (Mr 4,10–12; Lk 8,9–10)

3 Mk 4,2-3

6 Jk 1,11

8 Jn 15,8.16

11 1 Kor 2,10 Efes 3,3-4

12 25,29 Mk 4,25 Lk 8,18 19,26

13 Er 5,21 Lk 8,10

14-15 Is 6,9-10 Mk 4,12 Dela 28, 26-27

15 Jn 12,40

16

I koga se pribli`ija do Nego u~e- Lk 10,23 nicite, Mu rekoa: „Zo{to im zboruva{ 17 vo parabola?“ Lk 10,24 11 A Toj im odgovori i re~e: „Za{to Jn 8,56 3,5 vam vi e dadeno da gi znaete tajnite na Efes 1 Ptr 1, carstvoto nebesno, a nim ne im e dade- 10-12 no. 12 Koj ima }e mu se dade i }e mu se preumno`i; a koj nema, }e mu se zeme i ona {to go ima. 13 Zatoa im zboruvam vo paraboli, za{to gledaat i ne vidat; slu{aat i ne mo`at da ~ujat, nitu pak, razbiraat; 14 i nad niv se ispolnuva proro{tvoto na Isaija, koj veli: ‚So u{i }e ~uete i nema da razberete, so o~i }e gledate i nema da vidite; 15 srceto na ovie lu|e zakoravelo i so u{ite te{ko slu{aat; i gi zatvorile o~ite svoi za da ne mo`at nikoga{ so o~ite da vidat i so u{ite da ~ujat i so srceto da razberat, ta da se pokajat i da gi iscelam.‘ 16 Va{ite, pak, o~i se bla`eni, bidej}i gledaat i u{ite va{i - bidej}i slu{aat; 17 za{to vistina vi velam: mnogu proroci i pravednici sakaa da vidat {to 10

6 12,50. Paraboli se prikaznite {to gi ka`uval Isus, kako pojasnuvawe na Svoite pouki.

21 EVANGELIE SPORED MATEJ 20 gledate vie, i ne vidoa, i da ~ujat {to

Dela 17,11 1 Sol 1,6

slu{ate vie, i ne ~uja.“

Objasnuvawe na parabolata za seja~ot

22 6,24 Mk 4,19 1 Tim 6,6-9

32

Parabola za sinapovoto zrno

(Mr 4,13–20; Lk 8,11–15)

„Vie, pak, ~ujte ja parabolata za seJn 15,8.16 ja~ot. Gal 5,22 19 Kaj sekogo, {to go slu{a slovoto za 24 carstvoto i ne go razbira, doa|a lukaMk 4,26 viot i go graba poseanoto vo srceto ne30 govo; ete, toa ozna~uva poseanoto po3,12 kraj patot. Jn 15,6 20 A poseanoto na kamen e onoj {to go slu{a slovoto i vedna{ so radost go prima; 21 no nema vo sebe koren i e nepostojan: dojdat li nevolji ili gonewe zaradi slovoto, vedna{ otstapuva. 22 Poseanoto, pak, vo trwe e onoj {to go slu{a slovoto, no gri`ite od ovoj svet i primamlivoto bogatstvo go zadu{uvaat slovoto i toa ostanuva bez rod. 23 A poseanoto na dobra zemja e onoj {to go slu{a slovoto i go razbira, i dava plod: eden sto, drug {eeset, a tret trieset.“ 23

pred kakolot i vrzete go vo snopovi, za 31 da se izgori; a, `itoto priberete go vo 17,20 Lk 17,6 mojata `itnica.‘“

18

Parabola za kakolot I druga parabola im ka`a, velej}i: „Carstvoto nebesno prilega na ~ovek {to poseal dobro seme na svojata niva. 25 No, dodeka spieja lu|eto, dojde negoviot neprijatel i poseja me|u `itoto kakol, pa si otide. 26 A koga izrasna rastenieto i donese plod, toga{ se pojavi i kakolot. 27 I koga dojdoa slugite na stopanot, mu rekoa: ‚Gospodare, neli dobro seme posea na nivata svoja? Od kade sega, pak, ovoj kakol vo nea?‘ 28 A toj im re~e: ‚Neprijatelot go napravi toa!‘ Slugite, pak, mu rekoa: ‚Saka{ li da odime i da go isplevime?‘ 29 No toj im re~e: ‚Ne, da ne bi, kornej}i go kakolot, da iskornete zaedno so nego i `ito; 30 ostavete neka raste i ednoto i drugoto, do `etvata; a po `etvata }e im ka`am na `etvarite: soberete go najna24

(Mr 4,30–32; Lk 13,18–19)

Ez 17,23 31,6 Ps 104,12 Dan 4,9.18

I druga parabola im ka`a, koga re~e: „Carstvoto nebesno prilega na si- 33 13,21 napovo zrno, koe ~ovek go zel i go pose- Lk 1 Kor 5,6 Gal 5,9 al na nivata svoja; 32 Toa e najmalo od site semiwa, no 35 koga }e izrasne, pogolemo e od site gr- Ps 78,2 mu{ki, pa stanuva duri i drvo, taka 36 {to pticite nebeski doletuvaat i zas- 15,15 Mk 4,10 tanuvaat na negovite granki.“ 31

7,17

Parabola za kvasecot (Lk 13,20–21)

37-38 1 Kor 3,9

I druga parabola im ka`a: „Car- 37 stvoto nebesno prilega na kvasec, {to 8,20 go zema `ena i go klava vo tri meri 38 1 Jn 3,10 bra{no, duri ne skisne seto.“ 33

Zo{to Isus zboruva vo paraboli (Mr 4,33–34)

39 3,12 Joil 4,13 Otkr 14,15-16

Seto ova mu go zboruva{e Isus na narodot vo paraboli i bez paraboli ne 40 3,10 im govore{e ni{to; 35 za da se ispolni re~enoto preku Mk 13,27 Jn 15,6 prorokot koj veli: „So paraboli }e ja otvoram ustata Svoja; }e gi iska`am tajnite od sozdavaweto na svetot.“ 34

Zna~eweto na parabolata za kakolot Toga{ Isus go ostavi narodot i vleze vo edna ku}a. A u~enicite se pribli`ija do Nego i Mu rekoa: „Protolkuvaj ni ja parabolata za kakolot na nivata!“ 37 A Toj im odgovori i re~e: „Seja~ot na dobroto seme e Sinot ^ove~ki. 38 Nivata e ovoj svet; dobroto seme toa se sinovite na carstvoto, a kakolot - sinovite na lukaviot; 39 Neprijatelot, pak, {to go posea, e |avolot; `etvata e krajot na svetot, a `etvarite se angelite. 40 I taka, kako {to se sobira plevata i se gori vo ogan, taka }e bide i pri krajot na ovoj svet. 36

22 EVANGELIE SPORED MATEJ 41

]e isprati Sinot ^ove~ki Svoi angeli i }e gi soberat site pri~initeli na grevot od Negovoto carstvo, i 42 onie {to vr{at nezakonski dela, 8,12 42 i }e gi frlat vo v`arena pe~ka; taDan 3,6 Otkr 20,15 mu }e ima pla~ i krckawe so zabi. 43 Toga{ pravednicite }e zableskaat 43 11,15 kako sonce vo carstvoto na nivniot Sud 5,31 Otec. Koj ima u{i da slu{a, neka ~ue!“ Dan 12,3 41

Sof 1,3 Otkr 21,8

Parabola za skrienoto bogatstvo 44 19,21 44 „Carstvoto nebesno prilega u{te i Izreki 4,7 na bogatstvo sokrieno vo niva, koe go 49 na{ol ~ovek i prikril, pa, od radost za 13,40-41 25,32 nego, oti{ol i prodal s# {to imal, i ja kupil taa niva.“ 50

13,42

Parabola za biserot 51 45 „Carstvoto nebesno prilega i na 15,10 trgovec, koj bara ubavi biseri; 46 pa, {tom najde edno zrno skapocen 52 5,17 biser, odi i prodava s# {to ima i go kupuva.“ Parabola za mre`ata „Carstvoto nebesno prilega, isto taka, i na mre`a, koja se frla vo moreto i ulovuva sekakvi ribi; 48 i koga }e se napolni, ja izvlekuvaat na bregot i sednuvaat, pa dobrite ribi gi sobiraat vo sadovi, a lo{ite gi frlaat. 49 Taka }e bide i pri krajot na svetot: }e izlezat angelite i }e gi oddelat lo{ite od pravednite, 50 i }e gi frlat vo v`arena pe~ka: tamu }e ima pla~ i krckawe so zabi.“ 47

Zaklu~ok I gi pra{a Isus: „Dali go razbravte seto ova?“ Tie Mu odgovorija: „Da, Gospodi!“ 52 A Toj im re~e: „Zatoa sekoj kni`nik, koj se nau~il za carstvoto nebesno, prilega na doma}in {to iznesuva od svoeto sokrovi{te novo i staro.“ 51

Isus se vra}a vo Nazaret (Mr 6,1–6; Lk 4,16–30)

I, otkako gi ka`a Isus ovie paraboli, si zamina ottamu. 53

A {tom dojde vo Svojot roden kraj, go pou~uva{e narodot vo sinagogite nivni. I site se ~udea i velea: „Od kade kaj Nego vakva mudrost i mo}? 55 Neli e Ovoj sin na drvodelecot? Majka Mu neli se vika Marija, i bra}ata Negovi - Jakov i Josija, Simon i Juda? 56 I sestrite Negovi ne se li site me|u nas? Od kade, pak, seto toa kaj Nego?“ 57 I se soblaznija zaradi Nego. A Isus im re~e: „Nema prorok bez ~est, osven vo zemjata negova i vo domot negov.“ 58 I ne napravi tamu mnogu ~uda poradi nivnoto neverie. 54

Smrtta na Jovan Krstitel (Mr 6,14–29; Lk 9,7–9)

14

Vo toa vreme glasot za Isus dojde i do Irod ~etvorovlasni-

54 2,23 Lk 4,16 Jn 7,15

55 12,46 27,56 Lk 3,23 Jn 1,45 6,42

57 16,14 Jn 4,44

58 8,10 17,19

14,1 16,14 Lk 3,1.19 23,6-12.15

3-4 3 Mojs 18,16 20,21

3

kot7, Lk 3,19-20 2 koj im re~e na svoite pot~ineti: „Toa e Jovan Krstitel; toj voskresnal, 521,26 pa zatoa i stanuvaat ~uda preku nego!“ Lk 1,76 3 Za{to Irod, koga go fati Jovan, go vrza i go frli vo zatvor zaradi Irodijada, `enata na brat mu Filip; 4 bidej}i Jovan mu vele{e: „Ne dolikuva da bide tvoja!“ 5 I saka{e da go ubie, no se pla{e{e od narodot, za{to go smetaa za prorok. 6 A koga mu be{e rodenden na Irod, }erkata na Irodijada igra{e pred gostite i mu ugodi na Irod; 7 zatoa toj $ se zakolna deka }e $ dade {to i da pobara. 8 I taa, podu~ena od majka si, re~e: „Daj mi ja ovde na ~inija glavata na Jovan Krstitel!“ 9 I se zagri`i carot; no, zaradi zakletvata i gostite svoi, naredi da $ ja dadat. 10 Pa prati, ta ja otsekoa glavata na Jovan vo zatvorot. 11 I ja donesoa glavata negova na ~inija i $ ja dadoa na devojkata, a taa ja odnese na majka si.

7 14,1. Vo originalniot tekst stoi „tetrarh“, t.e. vladetel nad ~etirite oblasti.

23 EVANGELIE SPORED MATEJ 12

U~enicite, pak, negovi, dojdoa, go zemaa negovoto telo i go pogrebaa; pa 14 otidoa i mu javija na Isus. 12

Dela 8,2

9,36 15,32

Isus nahranuva nad pet iljadi lu|e

16-20

(Mr 6,30–44; Lk 9,10–17; Jn 6,1–14)

2 Car 4, 42-44

[tom go ~u toa Isus, zamina ottamu so korab vo pusto mesto, Sam; a narodot, {tom dozna za toa, trgna po Nego pe{ od gradovite. 14 I koga izleze Isus, vide mnogu svet; i se smiluva nad niv i gi izlekuva nivnite bolni. 15 A na stemnuvawe se pribli`ija do Nego u~enicite Negovi i rekoa: „Mestovo e pusto, a i docna e ve}e; pu{ti go narodot da odi po selata i da si kupi hrana.“ 16 No Isus im re~e: „Nema potreba da odat; dajte im vie da jadat!“ 17 A tie Mu rekoa: „Nie imame samo pet leba i dve ribi.“ 18 Toj im re~e: „Donesete Mi gi tuka!“ 19 I otkako mu zapoveda na narodot da sedne po trevata, gi zede pette leba i dvete ribi, pogledna kon neboto, gi blagoslovi, gi prekr{i i im gi dade lebovite na u~enicite, a u~enicite - na narodot. 20 I jadea site i se nasitija; i krenaa dvanaeset ko{evi polni so ostanati par~iwa. 21 A onie {to jadea bea okolu pet iljadi ma`i, pokraj `enite i decata.

17-21 15,34-38

19 26,26 Mk 6,41 Jn 11,41 17,1

20 2 Mojs 16,4.12 Ps 78,29

23 Mk 1,35 Jn 6,15

25 Jov 9,8

13

Isus odi po povr{inata na vodata (Mr 6,45–52; Jn 6,15–21)

I vedna{ gi povika Isus u~enicite Svoi da vlezat vo korab i da minat na drugata strana pred Nego, dodeka Toj da go raspu{ti narodot. 23 Pa {tom go raspu{ti narodot, Toj se iska~i na planinata za da se pomoli nasamo. I taa ve~er ostana tamu Sam. 24 A korabot be{e ve}e na sred more i branovite go udiraa, za{to vetrot duva{e sprotivno. 25 No na ~etvrtata stra`a8 preku no}ta, dojde Isus kaj niv, odej}i po moreto. 22

8 14,25. Me|u 3 i 6 ~asot nautro.

A u~enicite, {tom Go vidoa kako odi po moreto, se upla{ija i rekoa: „Toa e prividenie!“ i od strav izvikaa. 27 No Isus vedna{ po~na da zboruva so niv i im re~e: „Ne bojte se! Jas sum, ne pla{ete se!“ 28 A Petar, odgovaraj}i Mu, re~e: „Gospodi, ako si Ti, zapovedaj da dojdam kaj Tebe po vodata!“ 29 I Isus mu re~e: „Dojdi!“ Pa {tom izleze od korabot, Petar trgna po vodata za da odi kaj Isus; 30 no, koga go vide silniot vetar, se upla{i, po~na da tone i izvika: „Gospodi, spasi me!“ 31 Isus vedna{ mu podade raka, go fati i mu re~e: „Maloverniku, zo{to se posomneva?“ 32 I koga vlegoa vo korabot, vetrot prestana. 33 A onie {to bea vo korabot Mu pristapija, Mu se poklonija i rekoa: „Navistina, Ti si Sinot Bo`ji!“ 26

Isus isceluva vo genisaretskiot kraj (Mr 6,53–56)

Pa otkako preminaa, dojdoa vo zemjata genisaretska. 35 Lu|eto od toa mesto, {tom Go poznaa, razglasija po celata taa okolija i gi donesoa kaj Nego site bolni. 36 I Go molea da se doprat barem do krajot od Negovata obleka; i tie {to se doprea, se izlekuvaa. 34

Isus gi otfrla ~ove~kite obi~ai

15

(Mr 7,1–13)

Toga{ pristapija kon Isus erusalimskite kni`nici i farisei, velej}i: 2 „Zo{to u~enicite Tvoi ne go zapazuvaat predanieto na starite? Zo{to ne si gi mijat racete koga jadat leb?“ 3 A Toj im odgovori i re~e: „Pa zo{to i vie ja prestapuvate Bo`jata zapoved zaradi va{eto predanie? 4 Za{to Bog zapovedal i rekol: ‚Po~ituvaj gi tatko si i majka si‘, i ‚koj

26 Lk 24,37

31 6,30 8,26

32 Mk 4,39

33 8,29 Dela 8,37 Rim 1,4 Evr 4,14

36 9,20-22 Lk 6,19

15,2 2 Mojs 30,18-21 Lk 11,38 Gal 1,14 Kol 2,8

4 19,19 2 Mojs 20,12 21,17 3 Mojs 20,9 5 Mojs 5,16 Mk 7,10 Lk 18,20 Efes 6,2

24 EVANGELIE SPORED MATEJ Verata na edna Hananejka

7 govori lo{o protiv tatkoto svoj ili

6,2 23,13

8-9 Is 29,13

8 12,34 Ps 78,36-37

9 5,20 Kol 2,22

11 12,34

13 Is 5,1-7 Lk 13,6-9 Jn 15,2

14 23,16.19.24 Lk 6,39 Rim 2,19

majka si, so smrt da se kazni‘. 5 A vie velite: ‚Ako nekoj mu re~e na tatka si ili na majka si: ona, so {to bi mo`el da se polzuva{ od mene, e veteno za Gospod‘, 6 toga{ toj mo`e da ne go po~ituva svojot tatko ili svojata majka! Taka ja naru{ivte zapovedta Bo`ja zaradi va{eto predanie! 7 Licemeri, dobro prorokuval za vas Isaija, velej}i: 8 ‚Ovoj narod se pribli`uva do Mene so ustata svoja i so usnite Me po~ituva, a srceto negovo stoi daleku od Mene; 9 no naprazno Me po~ituva, za{to propoveda ~ove~ki povelbi.‘“ [to go oskvernuva ~ovekot?

16 Mk 4,13

(Mr 7,14–23) 10

I kako gi povika lu|eto, im re~e:

19 „Slu{ajte i razberete!

Rim 1, 29-30 1 Kor 6, 9-10 Gal 5,19-21 1 Ptr 4,3 Otkr 21,8

Ne go oskvernuva ~ovekot ona {to vleguva vo ustata, tuku ona {to izleguva od ustata, toa go oskvernuva ~ovekot.“ 12 Toga{ Negovite u~enici Mu se pribli`ija i rekoa: „Znae{ li deka fariseite, {tom go ~uja toj zbor, se soblaznija?“ 13 A Toj, odgovaraj}i im, re~e: „Sekoja sadnica, {to ne ja nasadil Mojot Otec nebesen, }e se iskorne; 14 ostavete gi: tie se slepi voda~i na slepi: a koga slep vodi slep, obata }e padnat vo jama.“ 15 Petar, pak, Mu odgovori i re~e: „Objasni ni ja ovaa parabola.“ 16 A Isus im re~e: „Ama vie, u{te li ne sfa}ate? 17 U{te li ne razbirate deka s# {to vleguva vo ustata, minuva preku stomakot i se isfrluva nadvor? 18 A ona {to izleguva od ustata, ide od srceto i toa go oskvernuva ~ovekot; 19 za{to od srceto izleguvaat lo{i pomisli, ubistva, prequbodejstva, bludstva, kra`bi, la`ni svedo{tva, huli; 20 toa go oskvernuva ~ovekot. A jadeweto so neizmieni race ne go oskvernuva ~ovekot.“ 11

(Mr 7,24–30) 21 I koga izleze ottamu Isus, zamina vo zemjata Tirska i Sidonska. 22 I ete, edna `ena Hananejka, izleze od onie krai{ta, povika kon Nego, velej}i: „Smiluvaj mi se, Gospodi, Sine Davidov! ]erka mi `estoko ja ma~i demon.“ 23 No Toj ne $ odgovori nitu zbor. I pristapuvaj}i do Nego, u~enicite Negovi Go molea i velea: „Otpu{ti ja, za{to vika po nas.“ 24 A Toj odgovori i re~e: „Jas sum praten samo kaj zagubenite ovci na domot izraelski.“ 25 No taa, koga pristapi, Mu se pokloni i vele{e: „Gospodi, pomogni mi!“ 26 Toj, odgovaraj}i $ re~e: „Ne e dobro da se zeme lebot od decata i da se frli na ku~iwata.“ 27 No taa Mu re~e: „Da, Gospodi, no i ku~iwata jadat od tro{kite {to pa|aat od trpezata na nivnite gospodari.“ 28 Toga{ Isus odgovori i re~e: „O, `eno, golema e tvojata vera; neka ti bide po `elbata tvoja!“ I vo toj ~as ozdrave }erkata nejzina.

Isus isceluva mnogu narod (Mr 7,31)

[tom zamina ottamu, Isus dojde kaj Galilejskoto More, se iska~i na gorata i sedna tamu. 30 I dojde kaj Nego mnogu narod, koj ima{e so sebe kuci, slepi, nemi, fateni i mnogu drugi, i gi polo`ija pred nozete na Isus, i Toj gi isceli, 31 taka {to narodot se voshituva{e gledaj}i kako nemi zboruvaat, fateni ozdravuvaat, kuci se dvi`at i slepi progleduvaat i Go proslavuva{e Boga Izraelov. 29

Isus nahranuva nad ~etiri iljadi du{i (Mr 8,1–10)

A Isus, koga gi povika u~enicite Svoi, re~e: „@al mi e za lu|eto, za{to tri dni ve}e stojat kaj Mene i nemaat {to da jadat; da gi raspu{tam gladni, ne bi sakal, za da ne premaleat po patot.“ 32

22 9,27 Mk 10, 47-48 Lk 18, 38-39

23 Lk 11,8

24 10,5-6

26 7,6

27 Lk 16,21

28 8,10.13

29 Mk 7,31

30 11,5 19,2 21,14

31 8,3 11,4-5 Mk 7,37

32 9,36 14,15

25 EVANGELIE SPORED MATEJ 33 2 Car 4,43

34-38 14,17-21 Mk 6,33-44 Lk 9,13-17 Jn 6,9-13

36 1 Kor 11,24

37 2 Car 4,44 Ps 78,29 Mk 8,20

16,1 12,38 22,15.35

4 12,39

6 Lk 12,1 1 Kor 5,6-8 Gal 5,9

No u~enicite Negovi Mu rekoa: „Kade }e zememe tolku leb vo pustinava za da nahranime tolku narod?“ 34 Isus gi pra{a: „Kolku lebovi imate?“ A tie odgovorija: „Sedum i nekolku ribi.“ 35 Toga{ mu zapoveda Isus na narodot da posedne po zemjata. 36 I zemaj}i gi sedumte lebovi i ribite, blagodari, gi prekr{i i im gi dade na u~enicite Svoi, a u~enicite - na narodot. 37 I jadea site i se nasitija; i krenaa ostanati par~iwa sedum polni ko{nici. 38 A onie {to jadea bea ~etiri iljadi ma`i, pokraj `enite i decata. 39 Pa, {tom go raspu{ti narodot, vleze vo korab i pristigna vo Magdalskite predeli. 33

Fariseite baraat znak

16

(Mr 8,11–13; Lk 12,54–56)

Toga{ pristapija kon Isus fariseite i sadukeite i, isku{uvaj}i Go, pobaraa da im poka`e ~udo od neboto. 2 Toj, odgovaraj}i im, re~e: „Nave~er velite: ‚}e bide vedro, za{to neboto e crveno‘; 3 a nautro: ‚denes }e ima nevreme, za{to neboto e matno.‘ Licemeri, izgledot na neboto mo`ete da go raspoznavate, a znacite na vremiwata ne mo`ete? 4 Rod lukav i prequbotvoren bara znak, no znak nema da mu se dade osven znakot na prorokot Jona.“ Pa ostavaj}i gi, si zamina. Za kvasecot na fariseite (Mr 8,14–21; Lk 12,1-6)

I preo|aj}i na sprotivnata strana, u~enicite Negovi zaboravija da zemat leb. 6 Isus im re~e: „Vnimavajte i ~uvajte se od kvasecot farisejski i sadukejski!“ 7 A tie pomislija vo sebe i si rekoa: „Toa e {to ne zedovme leb!“ 5

No Isus gi razbra i im re~e: „Maloverni, zo{to mislite vo sebe deka ne ste zele leb? 9 U{te li ne razbirate i ne pomnite za pette leba na pet iljadi du{i, i kolku ko{evi sobravte? 10 Nitu za sedumte leba na ~etiri iljadi du{i, i kolku ko{nici sobravte? 11 Kako ne razbirate deka ne vi zboruvav za leb: ‚^uvajte se od kvasot farisejski i sadukejski!‘“ 12 Toga{ razbraa deka Toj im be{e rekol da se pazat ne od lebniot kvas, tuku od u~eweto farisejsko i sadukejsko. 8

Svedo{tvoto na Petar (Mr 8,27–30; Lk 9,18–21) 13 I koga dojde Isus vo oblasta na Kesarija Filipova, gi pra{a u~enicite Svoi i re~e: „[to velat lu|eto, koj e Sinot ^ove~ki?“ 14 Tie odgovorija: „Edni deka e Jovan Krstitel, drugi deka e Ilija, a nekoi deka e Eremija ili deka e eden od prorocite.“ 15 A Toj im re~e: „A vie, {to mislite, Koj sum Jas?“ 16 Simon Petar odgovori i re~e: „Ti si Hristos, Sinot na `iviot Bog.“ 17 Toga{ Isus mu odgovori i re~e: „Bla`en si ti, Simone, sine Jonin, za{to telo i krv ne ti go otkrija toa, tuku Mojot Otec, Koj e na nebesata. 18 A Jas tebe ti velam: ti si Petar i na toj kamen9 }e ja izgradam crkvata Svoja, i vratite na pekolot nema da ja nadvladeat. 19 I }e ti gi dadam klu~evite od nebesnoto carstvo, i {to }e svrze{ na zemjata, }e bide svrzano na nebesata; a {to }e razvrze{ na zemjata, }e bide razvrzano i na nebesata.“ 20 Toga{ Isus im zapoveda na u~enicite Svoi da ne ka`uvaat nikomu deka Toj e Hristos.

9 16,18. Igra na zborovi, za{to i Petar zna~i kamen. Sepak, li~noto ime e „Petros“, a vtorata imenka e „petra“.

8 6,30-31 Mk 4,13

9 14,13-21 15,38

10 Mk 8,1-9

11 16,6

13 8,20

14 5 Mojs 18,15 Mk 6,14-15 Lk 7,16.39 9,7-8 24,19 Jn 4,19

16 4,3 14,33 Jn 6,69

17 Rim 7,5 Gal 1,16

18 Jn 1,42 1 Ptr 1,1 3,19

19 Is 22,22

20 8,4

26 EVANGELIE SPORED MATEJ 21 17,12.22-23 20,17-19 27,63 Lk 13, 32-33 Dela 10,40 1 Kor 15, 3-4

23 4,10

24 4,19 10,38 Lk 14,27

25 10,39 Lk 17,33 Jn 12,25-26

27 8,20 Ps 62,13 Izreki 24,12 Rim 2,6 2 Sol 1,7

28

Isus gi navestuva Svojata smrt i voskresenie (Mr 8,31–33; Lk 9,22)

Ottoga{ po~na Isus na Svoite u~enici da im otkriva deka Toj treba da otide vo Erusalim i da postrada mnogu od stare{inite, prvosve{tenicite i kni`nicite i da bide ubien, i na tretiot den da voskresne. 22 A Petar Go povle~e nastrana, po~na da Mu govori, zboruvaj}i: „Bidi milostiv kon Sebe, Gospodi; toa so Tebe nema da se slu~i!“ 23 No Toj se zavrte i mu re~e na Petar: „Begaj od Mene, satano! Ti si Mi soblazna, za{to misli{ ne za ona {to e Bo`jo, tuku za ona {to e ~ove~ko!“ 21

Patot za sledbenicite na Isus (Mr 8,34–9,1; Lk 9,23-27)

Toga{ Isus im re~e na u~enicite Svoi: „Ako nekoj saka da vrvi po Mene, neka se odre~e od sebe, neka go zeme svojot krst i neka Me sledi; 25 za{to, koj saka da go spasi `ivotot 17,1 svoj, }e go zagubi; a koj }e go zagubi svo26,37 Jn 21,2 jot `ivot zaradi Mene, }e go najde: 26 za{to, kakva polza e za ~ovek ako go 2 28,3 pridobie celiot svet, a na du{ata svoja Dan 7,9 $ napakosti? Ili kakov otkup }e dade 3 Ptr 1, 16-18 ~ovek za svojata du{a? 27 Za{to Sinot ^ove~ki }e dojde vo 3 11,14 slavata na Svojot Otec, so angelite 2 Mojs 33 Svoi, i toga{ }e mu dade na sekoj spo5 Mojs 18,15.18 red delata negovi. 1 Car 19, 28 Vistina vi velam: tuka stojat nekoi 9-14 {to nema da vkusat smrt dodeka ne Go vidat Sinot ^ove~ki kako doa|a vo carstvoto Svoe.“

Toga{ Petar Mu odgovori na Isus i re~e: „Gospodi, dobro ni e da bideme ovde; ako saka{ }e napravam tuka tri kolibi: edna za Tebe, edna za Mojsej i edna za Ilija.“ 5 Dodeka u{te govore{e, ete, gi zaseni svetol oblak; i se ~u glas od oblakot koj vele{e: „Ovoj e Mojot vozquben Sin, vo Kogo e Mojata volja; Nego poslu{ajte Go!“ 6 I koga go ~uja toa u~enicite, padnaa ni~kum i mnogu se upla{ija. 7 No Isus, {tom se pribli`i, se dopre do niv i im re~e: „Stanete i ne pla{ete se!“ 8 A tie, koga gi podignaa o~ite, ne vidoa nikoj drug osven Isus. 9 Isus im zapoveda i re~e: „Nikomu ne ka`uvajte {to vidovte dodeka Sinot ^ove~ki ne voskresne od mrtvite!“ 4

Za Ilija

24

10,23 24,30.34 26,64

Hristovoto preobra`enie

17

(Mr 9,2–9; Lk 9,28–36)

A po {est dni Isus gi zede so Sebe Petar, Jakov i brat mu Jovan, i gi izvede na visoka gora sami; 2 i se preobrazi pred niv; i liceto Negovo svetna kako sonce, a ali{tata Mu stanaa beli kako svetlina. 3 I ete, im se javija Mojsej i Ilija, koi razgovaraa so Nego.

(Mr 9,11–13)

4 5 Mojs 16,13

5 3,17 2 Mojs 13,21 19,16 24,15-16 40,34-35 1 Car 8, 10-12 Is 42,1 Dela 1,9 3 Ptr 1,17

6 27,54

9 8,4 8,20

10-11 Mal 3, 23-24

11 19,28

12 11,14 20,17-19

Potoa u~enicite Negovi Go pra- Lk 1,17 {aa, govorej}i: „Zo{to, pak, kni`ni13 cite velat deka najnapred treba da doj- 11,10-14 de Ilija?“ 11 Isus im odgovori i re~e: „Ilija }e 14 Mk 1,40 dojde porano i }e uredi s#; 10,17 12 no vi velam deka Ilija ve}e dojde i 17 ne go poznaa, tuku mu napravija s# {to 12,39 sakaa; taka i Sinot ^ove~ki }e postra- 5 Mojs 32,5.20 da od niv.“ Dela 2,40 13 Toga{ u~enicite razbraa deka Toj Fil 2,15 im zboruva za Jovan Krstitel. 10

Isus osloboduva od demoni (Mr 9,14–29; Lk 9,37–43)

Koga dojdoa kaj narodot, pristapi kon Nego eden ~ovek, koj padna na kolena 15 i re~e: „Gospodi, smiluvaj se na mojot sin, za{to pri nova mese~ina go napa|a zol duh i se ma~i mnogu; ~esto pa|a vo ogan i ~esto - vo voda; 16 go odvedov kaj Tvoite u~enici, no tie ne mo`ea da go izlekuvaat.“ 17 A Isus odgovori i re~e: „O, rode bezveren i razvraten! Do koga }e bidam so vas? Do koga }e ve trpam? Dovedete Mi go tuka!“ 14

27 EVANGELIE SPORED MATEJ 18

I mu naredi Isus na demonot i toj izleze od mom~eto; i toa ozdrave vo toj ~as. 19 Toga{ u~enicite pristapija kon Isus nasamo i Mu rekoa: „Zo{to ne 20 mo`evme nie da go isterame?“ 13,58 20 A Isus im re~e: „Zaradi va{eto 21,21 Mk 11, bezverie: za{to, vistina, vi velam, ako 22-23 1 Kor 13,2 imate vera kolku sinapovo zrno, }e $ re~ete na ovaa planina: ‚Premesti se 21 odovde tamu! I taa }e se premesti, i Mk 9,29 ni{to nema da bide za vas nemo`no. 22-23 21 (Ovoj, pak, rod se isteruva samo so 17,12 20,17-19 molitva i post.)“ 18

8,29 15,28 Mk 1,25 5,8 Jn 4,52-53

2 Sam 24,14

Isus povtorno gi najavuva Svojata smrt i voskresenie

22

(Mr 9,30–32; Lk 9,43–45)

Dela 10,40

24

A koga bea vo Galileja, Isus im re2 Mojs ~e: „Sinot ^ove~ki }e bide predaden vo 38,26 race ~ove~ki, 27 23 i }e Go ubijat, i na tretiot den }e 5,29 Rim 14,13 voskresne.“ I tie mnogu se na`alija. 22

1 Kor 8,13

Za hramovniot danok 24 A koga pristignaa vo Kapernaum, 18,1 Lk 22,24 mu pristapija na Petar onie {to sobiraa didrahmi i mu rekoa: „U~itelot va{ ne pla}a li didrahmi10?“ 25 Toj odgovori: „Pla}a.“ I koga vleze doma, Isus go isprevari i re~e: „Kako ti se ~ini, Simone? Zemnite carevi od kogo zemaat carina ili danok? Od svoite sinovi ili od tu|i?“ 26 Petar Mu odgovori: „Od tu|ite.“ Isus mu re~e: „Zna~i, sinovite ne pla}aat; 27 no, za da ne gi soblaznime, otidi do moreto, frli jadica i prvata riba {to }e se ulovi, zemi ja; i, koga }e $ ja otvori{ ustata, }e najde{ statir11; zemi go i podaj im go za Mene i za sebe!“ Koj e najgolem?

18

(Mr 9,33–37; Lk 9,46–48)

Vo toj ~as se pribli`ija u~e nicite do Isus i rekoa: „Koj e najgolem vo carstvoto nebesno?“

I Isus povika edno dete, go postavi me|u niv 3 i im re~e: „Vistina vi velam, ako ne se promenite i ne bidete kako deca, nema da vlezete vo carstvoto nebesno: 4 koj }e bide ponizen kako ova dete, toj e najgolem vo carstvoto nebesno; 5 i koj prima takvo dete vo Moe ime, Mene Me prima.“ 2

Za soblaznuvawata (Mr 9,42–48; Lk 17,1–2)

„Koj }e soblazni12 edno od ovie mali, za nego e podobro da mu se obesi vodeni~ki kamen na vratot i da potone vo morska dlabo~ina. 7 Te{ko mu na svetot od soblazni, za{to soblaznite treba da dojdat; no te{ko mu na onoj ~ovek, preku kogo doa|a soblaznata. 8 Ako te soblaznuva rakata tvoja ili nogata tvoja, otse~i ja i frli ja od sebe: podobro e za tebe da vleze{ vo `ivotot bez edna raka ili noga, otkolku so dvete race i dvete noze da bide{ frlen vo ve~niot ogan; 9 i ako te soblaznuva okoto tvoe, izvadi go i frli go od sebe: podobro e za tebe da vleze{ vo `ivotot so edno oko, otkolku da gi ima{ i dvete o~i, a da bide{ frlen vo ogneniot pekol.“ 6

Parabola za zagubenata ovca (Lk 15,3–7)

„Gledajte da ne prezrete edno od ovie mali, za{to, vi velam, nivnite angeli na nebesata sekoga{ go gledaat liceto na Mojot Otec nebesen. 11 (Za{to Sinot ^ove~ki dojde da go bara i spasi zagubenoto.) 12 [to mislite? Ako nekoj ima sto ovci i edna od niv se zagubi, nema li da gi ostavi devedeset i devette v planina i da pojde da ja bara zagubenata ovca? 13 Pa, ako ja najde, ve uveruvam deka }e se raduva za nea pove}e otkolku za devedeset i devette nezagubeni. 10

10 17,24. Didrahmi - danok {to se pla}al za odr`uvawe na hramot. 11 17,27. Statir - moneta vredna dve didrahmi. 12 18,6. Soblaznuvawe zna~i naveduvawe na grev.

2 19,13-14

3 5,20 Lk 18,17

4 23,12

5 10,40 Lk 9,48 Jn 13,20

6 5,29

8-9 5,29-30 7,14 25,46

10 Dela 12,15 Evr 1,14

11 Lk 19,10 1 Tim 1,15

12 Ez 34,16

28 EVANGELIE SPORED MATEJ 14 Jn 6,39

Taka i va{iot Otec nebesen ne saka da zagine niedno od ovie, malive.“ 14

15 Lk 17,3 Gal 6,1

16 5 Mojs 19,15 Jn 8,17 2 Kor 13,1 1 Tim 5,19

17 Rim 16,17 1 Kor 5,11

18 16,19 Jn 20,23

19 7,7 Jn 15,7.16 1 Jn 3,22

20

Ako ti zgre{i bli`niot „Ako zgre{i protiv tebe bratot tvoj, odi i iskaraj go nasamo; ako te poslu{a, si go pridobil brata si; 16 ako ne te poslu{a, povedi so sebe u{te eden ili dvajca, pa so ustata na dvajca ili trojca svedoci neka se potvrdi sekoj zbor; 17 ako, pak, ne gi poslu{a i niv, ka`i $ na crkvata; pa, ako i crkvata ne ja poslu{a, toga{ neka ti bide toj kako neznabo`ec i carinik.“ 18 „Vistina vi velam: s# {to }e svrzete na zemjata, }e bide svrzano i na neboto; i s# {to }e razvrzete na zemjata, }e bide razvrzano i na neboto. 15

Zaedni~ka molitva 19 Pak vi velam: ako dvajca od vas se 21 soglasat na zemjata da molat za ne{to, 6,12 Lk 17,4 {to i da bilo, }e im bide dadeno od Mo23,34 jot Otec nebesen; 20 za{to, kade se dvajca ili trojca 22 5,39.44-45 sobrani vo Moe ime, tamu sum i Jas sre1 Mojs 4,24 de niv.“ Efes 4,32 28,20 Jn 16,23

1 Sol 5,15

Bratsko prostuvawe

23 25,19

(Lk 17,4)

Toga{ Petar pristapi kon Nego i re~e: „Gospodi, kolkupati da mu prostam na brata si, koga }e zgre{i protiv mene? Do sedumpati li?“ 22 Isus mu odgovori: „Ne ti velam do sedum, tuku do sedumdesetpati po sedum.“

‚Gospodare, strpi se sprema mene i s# }e ti platam.‘ 27 A gospodarot na toj sluga se smiluva, go pu{ti i mu go prosti dolgot. 28 Slugata, pak, {tom izleze, najde eden od drugarite svoi, koj mu dol`e{e sto denarii, i koga go fati, go dave{e i mu vele{e: ‚Vrati mi go dolgot!‘ 29 Toga{ negoviot drugar padna ni~kum pred nozete negovi, go mole{e i vele{e: ‚Strpi se sprema mene i s# }e ti isplatam!‘ 30 No toj ne saka{e, tuku otide i go frli vo zatvor, dodeka ne mu go isplati dolgot. 31 Drugarite, pak, negovi, koga vidoa {to se slu~i, mnogu se ogor~ija, pa otidoa i mu ka`aa na svojot gospodar za s# {to se slu~i. 32 Toga{ gospodarot negov go povika i re~e: ‚Zol slugo, jas ti go prostiv celiot dolg, za{to mi se mole{e; 33 ne treba{e li i ti da se smiluva{ nad svojot drugar, kako {to se smiluvav i jas nad tebe?‘ 34 I se razgnevi gospodarot negov, pa go predade na ma~iteli, dodeka ne mu go isplati celiot dolg. 35 Taka i Mojot Otec nebesen }e postapi so vas, ako sekoj od vas ne mu prosti od srce na brata si.“

21

Parabola za nemilosrdniot sluga 23 „Zatoa carstvoto nebesno prilega na carot koj pobaral da ja ras~isti smetkata so svoite slugi. 24 Koga po~na da ja ras~istuva smetkata, dovedoa kaj nego eden {to mu dol`e{e deset iljadi talanti; 25 pa, bidej}i nema{e so {to da plati, gospodarot negov naredi da go prodadat nego, i `ena mu, i decata negovi, i s# {to ima{e, za da naplati. 26 Toga{ toj sluga padna pred nego na kolena i mu se poklonuva{e govorej}i:

Za razvodot

19

(Mr 10,1–12; Lk 16,18)

Koga gi zavr{i Isus tie zborovi, trgna od Galileja i pristigna vo predelite judejski, otade Jordan. 2 Po Nego pojde mnogu narod i Toj gi isceli tamu. 3 I dojdoa kaj Nego fariseite {to Go isku{uvaa, pa Mu rekoa: „Mo`e li ~ovek da ja ostavi `enata svoja za kakva i da bilo pri~ina?“ 4 Toj im odgovori i re~e: „Ne li ste ~itale, deka Onoj {to gi sozdade vo po~etokot, ma` i `ena gi sozdade, i re~e: 5 ‚Zatoa }e ostavi ~ovek tatko i majka i }e se prilepi do `enata svoja i }e bidat obata edno telo.‘ 6 Pa taka, tie ve}e ne se dvajca, tuku edno telo. A Bog {to soedinil ~ovek da ne razdeluva.“

27 Lk 7,42

34 Lk 12, 58-59

35 6,14-15 Mk 11,25 Lk 23,34 Kol 3,13

19,1 7,28

2 12,15

3 16,1 Lk 11,54 Jn 8,6

4 1 Mojs 1,27 5,2

5 1 Mojs 2,24 1 Kor 6,16 Efes 5,31

6 1 Kor 7,10

29 EVANGELIE SPORED MATEJ 7 5,31 5 Mojs 24,1

9 5,32 Lk 16,18 1 Kor 7, 10-11

10 1 Kor 7,1

11 1 Kor 7,17

12 1 Kor 7,1.7-8. 32-34

13 Lk 9,47 1 Tim 4,14

14 18,3-4

15 Mk 10,16

16 Lk 10,25

17 3 Mojs 18,5 Ez 18,21 Lk 10,28 Jk 2,10

18-19 15,4 2 Mojs 20,12-16 3 Mojs 19,18 5 Mojs 5,16-20 Rim 13,9

Tie Mu rekoa: „Zo{to toga{ Mojsej zapoveda da $ dade ma`ot razvodno pismo i da ja napu{ti?“ 8 Toj im odgovori: „Zaradi va{ite `estoki srca Mojsej vi dozvoli da gi ostavate `enite svoi; no vo po~etokot ne be{e taka. 9 Jas, pak, vi velam: onoj {to }e ja ostavi svojata `ena, osven zaradi prequba, i se o`eni so druga, toj izvr{uva prequba; i onoj, {to }e se o`eni so napu{tena, isto taka prequbodejstvuva.“ 7

Brak i bezbra~nost 10 A u~enicite Negovi Mu rekoa: „Ako e takva dol`nosta na ~ovekot kon `enata, toga{ ne treba ni da se `eni!“ 11 No Toj re~e: „Sekoj ne mo`e da go prifati ova u~ewe, tuku samo onie na koi im e dadeno; 12 za{to ima skopeni, taka rodeni od maj~inata utroba; a ima skopeni i od lu|e, no ima i skopeni, koi samite sebe se skopile zaradi carstvoto nebesno. Koj mo`e da prifati, neka prifati.“ Isus gi blagoslovuva decata (Mr 10,13–16; Lk 18,15–17)

Toga{ kaj Nego dovedoa deca, za da gi polo`i racete nad niv i da se pomoli, a u~enicite im zabranuvaa. 14 No Isus re~e: „Ostavete gi decata i ne pre~ete im da doa|aat kaj Mene, za{to na takvi e carstvoto nebesno.“ 15 I otkako gi polo`i racete nad niv, Isus si otide ottamu. 13

Za bogatiot mlad ~ovek (Mr 10,17–31; Lk 13,30; 18,18–30) 16 I ete, eden ~ovek, koga pristapi do nego, Mu re~e: „U~itele dobar, kakvo dobro treba da napravam za da imam `ivot ve~en?“ 17 A Toj mu odgovori: „Zo{to Me narekuva{ dobar? Samo Eden e dobar13. A ako saka{ da vleze{ vo `ivotot, zapazuvaj gi zapovedite.“ 18 Toj Mu re~e: „Koi?“ A Isus odgovori: „Ne ubivaj, ne prequbodejstvuvaj, ne kradi, ne svedo~i la`no;

po~ituvaj gi tatka si i majka si; sakaj go bli`niot svoj kako sebesi!“ 20 Mladiot ~ovek Mu re~e: „Seto toa sum go zapazil u{te od detstvoto; {to mi e u{te potrebno?“ 21 Isus mu ka`a: „Ako saka{ da bide{ sovr{en, odi, prodaj go imotot svoj i razdeli go na siromasi, i }e ima{ bogatstvo na neboto; pa dojdi i vrvi po Mene!“ 22 [tom gi ~u mladiot ~ovek ovie zborovi, si otide na`alen, bidej}i ima{e golem imot. 23 A Isus im re~e na u~enicite Svoi: „Vistina, vi velam, bogat ma~no }e vleze vo carstvoto nebesno; 24 i u{te vi velam: polesno $ e na kamilata da mine niz igleni u{i, otkolku na bogatiot da vleze vo carstvoto Bo`jo.“ 25 Koga go ~uja toa u~enicite, mnogu se za~udija i rekoa: „Toga{ koj mo`e da se spasi?“ 26 Isus, gi pogledna i im re~e: „Za lu|eto toa ne e mo`no, no za Boga s# e mo`no.“ 27 Toga{ Petar odgovori i Mu re~e: „Ete, nie ostavivme s#, i po Tebe odime: {to }e stane, so nas?“ 28 A Isus im re~e: „Vistina vi velam deka vie {to vrvite po Mene, vo noviot svet, koga Sinot ^ove~ki }e sedne na prestolot na slavata Svoja, }e sednete i vie na dvanaeset prestoli i }e sudite nad dvanaesette Izraelovi kolena; 29 i sekoj {to }e ostavi ku}a, ili brat, ili sestra, ili tatko, ili majka, ili `ena, ili deca, ili nivi, zaradi Moeto ime, }e nasledi stopati pove}e i }e dobie `ivot ve~en. 30 No mnozina prvi }e bidat posledni, a poslednite prvi.“ 19

20

Parabola za rabotnicite vo lozjeto

„Za{to carstvoto nebesno prilega na doma}in, koj izlegol nautro rano da iznajmi rabotnici za svoeto lozje.

13 19,17. Vo nekoi rakopisi na ova mesto stoi: „Nikoj ne e dobar osven Ediniot Bog.“

21 5,3.48 6,20 Kol 3,1-2

22 Lk 12, 15-21

23 Mk 10,2327 Lk 18, 24-27

24 1 Kor 1,26

26 1 Mojs 18,14 Er 32,17 Zah 8,6 Jov 42,2 Lk 1,37

27 4,20.22

28 8,20 Dan 7,22 Lk 22,30 1 Kor 6,2 Otkr 3,21 21,1.12

29 Lk 14,26

30 20,16 Lk 13,30

20,1 21,33

30 EVANGELIE SPORED MATEJ 4

Pa, {tom se spogodi so rabotnicite po denarij na den, gi prati vo lozjeto svoe. 8 3 Potoa, koga izleze okolu tretiot14 3 Mojs 19,13 ~as i vide drugi kako stojat na paza5 Mojs 24,15 ri{teto bez rabota, 4 im re~e: ‚Odete i vie vo moeto lozje, 15 6,23 pa {to e pravo, }e vi dadam.‘ I tie otiMk 7,22 doa. Rim 9, 5 Pak izleze okolu {estiot i devet19-21 15 16 tiot ~as i napravi isto. 6 A okolu edinaesettiot16 ~as odnovo 19,30 Mk 10,31 Lk 13,30 izleze i najde drugi, kako stojat bez rabota, i im re~e: ‚Zo{to stoite tuka cel den bez rabota?‘ 7 Tie mu odgovorija: ‚Nikoj ne n# povika.‘ A toj im re~e: ‚Odete vo moeto lozje.‘ (I {to e pravo }e dobiete.) 8 A koga se stemni, gospodarot na lozjeto mu re~e na svojot nastojnik: ‚Povikaj gi rabotnicite i plati im, po~nuvaj}i od poslednite pa do prvite.‘ 9 I dojdenite okolu edinaesettiot ~as dobija po denarij. 10 A koga dojdoa prvite, pomislija deka }e primat pove}e; no i tie dobija po denarij; 11 i {tom dobija, negoduvaa protiv gospodarot 12 i velea: ‚Onie poslednite rabotea eden ~as, a ti gi izedna~i so nas, {to ja pretrpevme te`inata na denot i `egata.‘ 13 A toj im odgovori i mu re~e na eden od niv: ‚Prijatele, ne te onepravduvam: neli se pogodi so mene za denarij? 14 Zemi si go svoeto i odi si; i na ovoj posledniov, sakam da mu dadam kolku i tebe; 15 zar nemam pravo da ~inam so svoeto {to sakam? Ili ti e okoto zavidlivo, za{to sum dare`liv?‘ 16 Taka }e bidat poslednite prvi, a prvite - posledni; (za{to mnozina se povikani, no malkumina se izbrani).“ 2

21,28 Kol 4,1

14 20,3. Toa e okolu 9 ~asot nautro. 15 20,5. Okolu 12 i 15 ~asot. 16 20,6. Okolu 17 ~asot.

Isus po tretpat gi navestuva Svojata smrt i voskresenie (Mr 10,32–34; Lk 18,31–34)

18 7,22-23 16,21

19

I koga se iska~uva{e Isus kon 26,2 24,7.46 Erusalim, gi zede nasamo dvanaesette Lk Dela 10,40 u~enici i po patot im re~e: 1 Kor 15,4 18 „Ete, se iska~uvame kon Erusalim 20 i Sinot ^ove~ki }e im bide predaden 27,56 na prvosve{tenicite i kni`nicite, i 21 }e Go osudat na smrt, 19,28 19 i }e Go predadat na neznabo{cite za da bide ismean, i tepan, i raspnat; i 22 6,39.42 na tretiot den }e voskresne.“ Is 51,17-23 17

^estoqubie i vistinsko slu`ewe (Mr 10,33–45; Lk 22,25-27)

Er 25,15-29 Jn 18,11

23 24,36

Toga{ pristapi do Nego majkata na 26,39 Zavedeevite sinovi, zaedno so svoite 25 sinovi i, poklonuvaj}i Mu se, Go mole- Lk 22, 24-27 {e ne{to. 21 A Toj $ re~e: „[to bara{?“ Taa Mu 26 odgovori: „Zapovedaj ovie moi dva sina Mk 10, da sedat do Tebe, edniot od desno, a dru- 43-44 27 giot od levo vo Tvoeto carstvo!“ 22 Isus odgovori i im re~e: „Ne zna- Mk 9,35 Jn 13,4-15 ete {to barate! Mo`ete li da ja piete ~a{ata {to }e ja pijam Jas; ili da se krstite so kr{tavaweto so koe se kr{tavam Jas?“ Tie Mu odgovorija: „Mo`eme.“ 23 I im re~e: „^a{ata Moja }e ja piete, i so kr{tavaweto, so koe se kr{tavam Jas, }e se krstite, no da se sedi na Mojata desna ili leva strana, toa ne zavisi od Mene; tamu }e sednat onie za koi e podgotveno od Mojot Otec.“ 24 I desette, {tom go ~uja toa, negoduvaa protiv dvajcata bra}a. 25 No Isus gi povika i im re~e: „Znaete deka knezovite narodni vladeat nad narodite, i upravnicite gospodarat nad niv; 26 me|u vas, pak, neka ne bide taka; a koj me|u vas saka da bide pogolem, neka vi bide sluga; 27 i koj saka me|u vas da bide prv, neka vi slu`i; 20

31 EVANGELIE SPORED MATEJ 28 8,20 Is 53,10 Mk 10,45 Rim 5,6 1 Tim 2,6

kako {to i Sinot ^ove~ki ne dojde da Mu slu`at, tuku dojde da poslu`i i da go dade `ivotot Svoj za otkup na mnozina.“ 28

Isceluvaweto na dvajcata slepi od Erihon

30 9,27

(Mr 10,46–52; Lk 18,35–43)

33 11,5

34 8,3 9,29-30 Lk 10,33

21,1 Zah 14,4 Mk 11,1 14,13

2 1 Mojs 49,11

4-5 1,22

5 11,29 Is 62,11 Zah 9,9

6 26,19

7 Jn 12,14

I koga izleguva{e od Erihon, po Nego vrve{e mnogu narod. 30 I ete, dvajca slepi, sednati pokraj patot, {tom ~uja deka minuva Isus, izvikaa i rekoa: „Smiluvaj ni se, Gospodi, Sine Davidov!“ 31 A narodot im zapoveda da mol~at; no tie u{te posilno vikaa i velea: „Smiluvaj ni se, Gospodi, Sine Davidov!“ 32 Isus zastana, gi povika i re~e: „[to sakate da storam za vas?“ 33 Tie Mu odgovorija: „Da ni se otvorat o~ite na{i.“ 34 I Isus se smiluva i se dopre do nivnite o~i, i vedna{ im progledaa o~ite nivni; i tie trgnaa po Nego.

29

Hristovoto sve~eno vleguvawe vo Erusalim (Mr 11,1–11; Lk 19,28–40; Jn 12,12–19)

21

A koga nabli`ija do Erusalim i 8 dojdoa do Vitfagija, kaj Masli1 Car 1,33 2 Car 9,13 novata Gora, Isus isprati dvajca u~enici 2 i im re~e: „Otidete vo selono, {to e nasproti vas i vedna{ }e najdete vrzana magarica i mlado magare so nea; odvrzete gi i dovedete Mi gi! 3 A ako nekoj vi re~e ne{to, ka`ete mu deka Mu se potrebni na Gospoda, i vedna{ }e gi prati.“ 4 A seto toa stana za da se ispolni ka`anoto preku prorokot, koj veli: 5 „Ka`ete $ na }erkata Sionova: ete, tvojot car doa|a kaj tebe krotok, ka~en na magarica so mlado magare.“ 6 U~enicite otidoa i napravija taka, kako {to im be{e zapovedal Isus. 7 Gi doteraa magaricata i mladoto magare i gi kladoa odozgora ali{tata svoi, i Toj sedna nad niv. 8 A mnozina od narodot gi postilaa po patot oblekite svoi; drugi, pak, se-

~ea granki od drvjata i gi postilaa po 9 23,39 patot; Ps 9 a narodot {to vrve{e pred Nego i 118,25.26 148,1 po Nego, vika{e velej}i: „Osana na Si- Ps Jov 16,19 not Davidov! Blagosloven e Toj {to do- Lk 13,35 a|a vo imeto Gospodovo! Osana na visi- 10 nite!“ 2,3 10 I koga vleze vo Erusalim, celiot 11 narod zbuneto pra{uva{e: „Koj e ovoj?“ 5 Mojs 11 A narodot odgovara{e: „Ovoj e Is- 18,15 Lk 24,19 us, prorokot od Nazaret galilejski.“ Jn 4,19 Izgonuvawe na trgovcite od hramot (Mr 11,15–19; Lk 19,45–48; Jn 12,12–16)

I vleze Isus vo hramot Bo`ji i gi istera site {to prodavaa i kupuvaa vo hramot, gi rasturi masite na menuva~ite i stolovite na onie {to prodavaa gulabi, 13 i im re~e: „Napi{ano e: ‚Domot Moj neka bide dom za molitva‘, a vie go napravivte kako razbojni~ka pe{tera.“ 14 I dojdoa kaj Nego vo hramot slepi i kuci, i Toj gi izlekuva. 15 A prvosve{tenicite i kni`nicite, gledaj}i gi ~udesnite dela {to gi napravi Toj, i slu{aj}i gi decata kako vikaat vo hramot i velat: „Osana na Davidoviot Sin!“, se razgnevija, 16 i mu rekoa: „Slu{a{ li {to velat tie?“ A Isus im re~e: „Da! Zar nikoga{ ne ste ~itale: ‚Od ustata na novoroden~iwata i od onie {to cicaat Ti si prigotvil pofalba?‘“ 17 I koga gi ostavi, otide nadvor od gradot, vo Vitanija, kade {to preno}i.

12

Smokvata {to ne dava plod (Mr 11,12–14; 20–24) 18 A utredenta, vra}aj}i se vo gradot, ogladne; 19 i vide pokraj patot smokva, pa otide do nea; otkako ne najde na nea ni{to osven lisja, re~e: „Od sega da nema plod na tebe doveka!“ I smokvata vedna{ se isu{i. 20 [tom go vidoa toa, u~enicite se za~udija i rekoa: „Kako vedna{ se isu{i smokvata!“ 21 A Isus im odgovori i re~e: „Vistina, vi velam: ako imate vera i ne se po-

7,40 9,17 Dela 3, 22-23

12 Neem 13, 7-8 Jn 2,14-15

13 Is 56,7 Er 7,11

14 11,4 3 Mojs 21,18 2 Sam 5,8

15 4 Mojs 14,22

16 Ps 8,3 Jn 12,19

17 Mk 11,1.11 Lk 21,37

19 Os 9,16 Lk 13,6-9

21 17,20 Lk 17,6 Jk 1,6

32 EVANGELIE SPORED MATEJ 22 somnevate, ne samo toa {to stana so

7,7-8 Mk 11,24

smokvata }e go pravite, tuku, ako i na ovaa planina $ re~ete - digni se i frli 23 se v more, }e bide. 7,29 22 I s# {to }e pobarate vo molitva so 28,18 vera, }e dobiete“ 25

21,32 Lk 7,30 Jn 3,27

26

Pra{awa za Isusovite ovlastuvawa (Mr 11,27–33; Lk 20,1–8)

I koga dojde Toj vo hramot i pou~u14,5 va{e, pristapija kon Nego prvosve{te21,46 nicite i stare{inite narodni i rekoa: 28 „So kakva vlast go pravi{ toa i koj Ti 20,1.4 Lk 15,11 ja dal taa vlast?“ 24 A Isus im odgovori i re~e: „I Jas 31 6,10 }e ve pra{am ne{to. Pa, ako Mi odgoLk 18,9-14 vorite, i Jas }e vi ka`am so kakva 32 vlast go pravam toa. 25 Kr{tavaweto Jovanovo od kade Lk 7,37-50 19,1-10 be{e: od neboto ili od lu|eto?“ A tie razmisluvaa me|u sebe i velea: „Ako ka`eme - od neboto, }e ni re~e: ‚Pa zo{to ne mu poveruvavte?‘ 26 A ako re~eme: - od lu|eto, se pla{ime od narodot, za{to site go smetaa Jovan za prorok.“ 27 I, odgovaraj}i Mu na Isus, rekoa: „Ne znaeme.“ A Toj im re~e: „Ni Jas ne vi ka`uvam so kakva vlast go pravam toa.“ 23

Parabola za dvata sina „[to mislite za ova? Eden ~ovek ima{e dva sina; pa otide kaj prviot i mu re~e: ‚Sine, odi denes da raboti{ vo moeto lozje!‘ 29 Toj odgovori i re~e: ‚Ne sakam!‘ no potoa se pokaja i otide. 30 Dojde i kaj vtoriot, i mu go re~e istoto. Toj odgovori i re~e: ‚]e otidam, gospodare.‘ No ne otide. 31 Koj od dvajcata ja ispolni tatkovata volja?“ Mu odgovorija: „Prviot.“ Toga{ Isus im re~e: „Vistina vi velam deka carinicite i bludnicite }e ve isprevarat vo carstvoto Bo`jo: 32 za{to dojde kaj vas Jovan po patot na pravednosta i vie ne mu poveruvavte, a carinicite i bludnicite mu poveruvaa; vie, pak, iako vidovte, ne se predomislivte otposle za da mu poveruvate.“ 28

Parabola za nemilosrdnite lozari (Mr 12,1–12; Lk 20,9–19) 33 „^ujte druga parabola! Be{e eden ~ovek doma}in, koj nasadi lozje, go zagradi so plot, iskopa bunar, napravi kula i, otkako im go predade na lozarite, si otide. 34 I koga nabli`i vremeto za berba, toj gi isprati kaj lozarite svoite slugi za da mu gi priberat plodovite. 35 No, lozarite, gi fatija negovite slugi, edniot go pretepaa, drugiot go ubija, a tretiot so kamewa go zasipaa. 36 Toj isprati sega drugi slugi, pove}e od prvite; no i so niv postapija isto. 37 Najposle go isprati kaj niv svojot sin, velej}i: ‚]e se zasramat od sin mi.‘ 38 No lozarite, {tom go vidoa sin mu, si rekoa me|u sebe: ‚Ovoj e naslednikot; ajde da go ubieme i da go prisvoime nasledstvoto negovo.‘ 39 Pa, go fatija, go izvedoa nadvor od lozjeto i go ubija. 40 Koga }e dojde gospodarot na lozjeto, {to }e im napravi na tie lozari?“ 41 Mu odgovorija: „Zlostornicite }e gi pogubi, a lozjeto }e go dade na drugi lozari {to }e mu gi davaat plodovite navreme.“ 42 A Isus im re~e: „Zar ne ste ~itale vo Knigite: ‚Kamenot {to go otfrlija yidarite, stana kamen temelnik: toa e od Gospod i ~udesno e vo o~ite na{i.‘ 43 Zatoa vi velam deka carstvoto Bo`jo }e bide zemeno od vas i }e se dade na narod {to gi prinesuva negovite plodovi. 44 I koj padne vrz toj kamen, }e se razbie; a vrz kogo toj }e padne, }e go zdrobi.“ 45 I slu{aj}i gi Negovite paraboli, prvosve{tenicite i fariseite razbraa deka govori za niv, 46 pa gledaa da Go fatat; no se pla{ea od narodot, za{to Go smetaa za prorok.

Parabola za svadbata na careviot sin

22

(Lk 14,15–24)

I odgovaraj}i, Isus pak im govore{e vo paraboli i re~e:

33 Is 5,1-2

34 22,3

35 22,6 23,37

36 22,4

37 Jn 3,16-17 1 Jn 4,9

38 Gal 4,7

39 Jn 19,17 Evr 13,12

42 Is 28,16 Ps 118, 22-23 Dela 4,11 1 Ptr 2,4-8

43 Dela 13,46

44 Mk 11,18 Lk 20,18 Rim 11,11

46 14,5 16,14 21,26

22,1 13,33

33 EVANGELIE SPORED MATEJ 2 8,11 18,23 Izreki 9,1-6

3 21,34

4 21,36

5 Lk 14,18

6 21,35

9 Otkr 19,7

10 9,9-13 13,38.47

12 26,50

13 8,12

14 20,16

15 16,1 Lk 11,54

16 5 Mojs 10,17 Dela 10, 34-35

„Carstvoto nebesno prilega na eden car, koj napravi svadba za svojot sin. 3 I gi isprati svoite slugi da gi povikaat pokanetite na svadba; a tie ne sakaa da dojdat. 4 Potoa isprati drugi slugi i im re~e: ka`ete im na pokanetite: ‚Ete, prigotviv jadewe; juncite moi i s# {to e ugoeno se zaklani, i s# e gotovo; dojdete na svadbata!‘ 5 No, tie ne sakaa da znaat za toa, tuku si otidoa: koj na niva, koj po trgovija; 6 a nekoi, pak, gi fatija negovite slugi, gi ismejaa i gi ubija. 7 [tom ~u za toa carot, se naluti, isprati svoja vojska i gi pogubi ubijcite i im go izgore nivniot grad. 8 Toga{ im re~e na slugite svoi: ‚Svadbata e gotova, no pokanetite ne bea dostojni. 9 Zatoa odete po krstopatite i kolkumina }e najdete, pokanete gi na svadba!‘ 10 I izlegoa slugite na krstopatite, gi sobraa site {to gi najdoa - i lo{i i dobri; i se napolni svadbeniot dom so gosti. 11 Koga vleze carot da gi vidi gostite, zabele`a eden neoble~en vo svadbeni ali{ta. 12 Pa mu re~e: ‚Prijatele, kako vleze ovde, neoble~en vo svadbena ruba?‘ A toj mol~e{e. 13 Toga{ carot im re~e na slugite: ‚Vrzete mu gi racete i nozete, zemete go i frlete go vo krajnata temnina; tamu }e bide pla~ i krckawe so zabi!‘ 14 za{to, mnozina se povikani, a malkumina izbrani.“ 2

Pra{awa za danokot (Mr 12,13–17; Lk 20,20–26)

Toga{ fariseite otidoa i se dogovorija kako da Go fatat vo nekoj zbor. 16 I gi ispra}aa kaj Nego svoite u~enici, zaedno so nekoi Irodovci, koi Mu govorea: „U~itele, znaeme deka si pravi~en i navistina gi u~i{ lu|eto na patot Bo`ji, i ne se pla{i{ od nikogo, za{to ne gleda{ koj e koj; 17 zatoa ka`i ni; {to misli{: treba li da se dava danok na carot ili ne?“ 15

No Isus go proyre lukavstvoto nivno i re~e: „[to Me isku{uvate, licemeri? 19 Poka`ete Mi edna para od danokot.“ Tie Mu donesoa eden denarij. 20 I im re~e: „^ij e ovoj lik i potpis?“ 21 Tie odgovorija: „Na carot.“ Toga{ im re~e: „Podajte go carevoto na carot, a Bo`joto na Boga!“ 22 I {tom go ~uja toa, tie zanemea i, ostavaj}i Go, si otidoa.

21

Pra{awa za voskresenieto

30

18

(Mr 12,18–27; Lk 20,27–38)

6,24 Rim 13,7 1 Ptr 2,17

22 16,4 22,33

23 Dela 4,1-2 1 Kor 15,12

24 1 Mojs 38,8 5 Mojs 25,5

Kol 1,12

Vo istiot den pristapija kon Nego 32 2 Mojs 3,6 i sadukeite, koi velat deka nema vos- 3,15-16 Dan 12,2 kresenie, i Go pra{aa, govorej}i: Dela 3,13 24 „U~itele, Mojsej re~e: ‚Ako umre nekoj bez deca, toga{ brat mu neka ja ze- 33 7,28 me `enata negova i neka mu podigne po- Jn 7,15 tomstvo na svojot brat!‘ 25 Kaj nas ima{e sedummina bra}a; prviot se o`eni i umre; pa, bidej}i nema{e porod, ja ostavi `enata svoja na brata si; 26 isto taka napravi i vtoriot, i tretiot, duri i sedmiot; 27 a po site niv umre i `enata. 28 Pri voskresenieto, na kogo od sedumminata }e bide taa `ena, bidej}i so site `iveela?“ 29 Isus im odgovori: „Se la`ete, za{to ne gi poznavate Pismata, nitu silata Bo`ja; 30 za{to pri voskresnuvaweto lu|eto nitu }e se `enat, nitu }e se ma`at, tuku }e `iveat kako angeli Bo`ji na nebesata. 31 A za voskresnuvaweto na mrtvite, ne ste li ~itale {to vi rekol Bog, Koj veli: 32 ‚Jas sum Bog Avraamov, Bog Isakov i Bog Jakovov.‘ Bog ne e Bog na mrtvite, tuku na `ivite.“ 33 I narodot, slu{aj}i go toa, se voshituva{e na Negovata nauka. 23

Najva`nata zapoved (Mr 12,28–34; Lk 10,25–28)

Koga fariseite slu{naa deka gi posrami sadukeite, se zdru`ija so niv. 34

34 EVANGELIE SPORED MATEJ 35

I eden od niv, poznava~ na Zakonot, isku{uvaj}i Go, zapra{a i re~e: 36 „U~itele, koja zapoved e najgolema 37 5 Mojs 6,5 vo Zakonot?“ Is.N. 22,5 37 A Isus mu odgovori: „,Vozqubi Go 39 Gospoda, svojot Bog, so seto svoe srce, i 5,43 19,19 so seta svoja du{a, i so siot svoj razum;‘ 38 toa e prva i najgolema zapoved; 3 Mojs 19,18 39 a vtorata e sli~na na nea: ,vozqubi Jn 13,34-35 Rim 13,8-9 go svojot bli`en kako sebesi!‘ Gal 5,14 40 Na tie dve zapovedi se dr`at celiJk 2,8 ot Zakon i Prorocite.“ 40 35

16,1

7,12

Za Davidoviot sin

43 9,27

44 26,64 Ps 110,1 Mk 16,19 Dela 2, 33-34 Evr 1,3.13 8,1 10,12-13

45 1,1

46 Mk 12,34 Lk 20,40 Jn 21,12

23,1 Lk 20,45

(Mr 12,35–37; Lk 20,41–44)

I koga se sobraa fariseite, Isus gi pra{a i re~e: 42 „[to mislite za Hristos? ^ij sin e Toj?“ Mu odgovorija: „Davidov.“ 43 Im re~e: „Kako toga{ David, preku Duhot Go nare~e Gospod, velej}i: 44 ‚Mu re~e Gospod na Mojot Gospod: Sedi od Mojata desna strana, dodeka ne gi polo`am neprijatelite Tvoi vo podno`jeto na nozete Tvoi.‘ 45 I taka, ako David Go nare~e Gospod, kako toga{ mo`e Toj da Mu e sin?“ 46 I nikoj ne mo`e{e da Mu odgovori nitu zbor, i od toj den nikoj ve}e ne se osmeli da Go pra{a.

Osuda na licemerite

41

Isus gi ukoruva kni`nicite i fariseite

3 5 Mojs 17,10 Mal 2,7-8 Rim 2, 17-24

i pozdravi po ulicite, i da gi vikaat lu|eto ‚Ravi!‘ 8 A vie nemojte da se narekuvate ‚Ravi‘, za{to eden e va{iot U~itel Hristos, a vie ste site bra}a. 9 I nikogo na zemjata ne vikajte go svoj Tatko, za{to eden e va{iot Tatko - Onoj Nebesniot; 10 i voda~i nemojte da se imenuvate, za{to eden e va{iot Voda~ - Hristos. 11 No, najgolemiot me|u vas da vi bide sluga; 12 za{to, koj se vozdignuva, }e bide ponizen; a koj se ponizuva, }e bide vozdignat.“ 7

(Mr 12,38–39; Lk 11,37–52; 20,45–46)

23

Toga{ Isus mu propoveda{e na narodot i na u~enicite Svoi, 2 govorej}i: „Na Mojseevoto sedi{te 4 11,30 sednaa kni`nicite i fariseite. Lk 11,46 3 Zatoa, s# {to }e vi ka`at pazete i 5 izvr{uvajte; a spored delata nivni ne 6,1.5 4 Mojs postapuvajte, za{to tie govorat, no ne 15,37-39 izvr{uvaat; Amos 4,5 4 vrzuvaat bremiwa te{ki i ma~ni za 6 nosewe i gi klavaat vrz ple}ite na luLk 14,7 |eto, a sami ne sakaat ni so prst da gi pomrdnat. 5 I site svoi dela gi pravat za da gi vidat lu|eto; gi pro{iruvaat svoite zapisi i gi prodol`uvaat resite na svojata obleka; 6 sakaat prvo mesto na gozbite i predni mesta vo sinagogite,

(Mr 12,40; Lk 11,9–52; 20,47)

„Te{ko vam, kni`nici i farisei, licemeri, zatoa {to go zatvorate carstvoto nebesno pred lu|eto; za{to, nitu vie vleguvate, nitu gi pu{tate da vlezat onie {to sakaat da vlezat. 14 (Te{ko vam, kni`nici i farisei, licemeri, za{to gi podjaduvate domovite na vdovicite i licemerno dolgo se molite; zaradi toa }e dobiete pogolema osuda.) 15 Te{ko vam kni`nici i farisei, licemeri, za{to obikoluvate po more i po kopno za da dobiete eden sledbenik, i koga }e uspeete vo toa, toga{ go pravite sin na pekolot, dvapati polo{ od vas. 16 Te{ko vam, voda~i slepi, koi velite: ‚Ako se zakolne nekoj vo hramot, ne e ni{to; no ako se zakolne nekoj vo zlato na hramot, vinoven e.‘ 17 Bezumni i slepi! [to e pogolemo: zlatoto ili hramot koj go osvetuva zlatoto? 18 Isto taka velite: ‚Ako nekoj se zakolne vo `rtvenikot, ni{to ne e; no, ako nekoj se zakolne vo darot {to e na nego, vinoven e.‘ 19 Bezumni i slepi! [to e posveto: darot ili `rtvenikot {to go osvetuva darot? 20 A koj }e se zakolne vo `rtvenikot, se kolne vo nego i vo s# {to e vrz nego; 21 i koj }e se zakolne vo hramot, se kolne vo nego i vo Onoj Koj `ivee vo nego; 13

9 6,9 Mal 2,10

10 Jn 13,13

11 18,4 20,26 Mk 9,34-35

12 Is 2,9-17 Izreki 29,23 Lk 14,11 18,14 Jk 4,10

13 5,20 11,21 18,9 Is 5,8-24 Er 8,8 Mal 2,8 Lk 11,52

14 Mk 12,40

16 15,14 Jn 9,38-41 Rim 2,19

20 5,33-37

21 1 Car 8,13

35 EVANGELIE SPORED MATEJ 22 5,34 Is 66,1

23 3 Mojs 27,30 5 Mojs 14,22 Er 5,1 Amos 5,21 Lk 11,42 Rim 3,3

25 Mk 7,4

26 Jn 9,40

27 Dela 23,3

28 Lk 16,15

31-32 Dela 7,52

32 1 Sol 2,16

33 3,7 12,34

34 1 Kor 12,28

35 27,25 1 Mojs 4,10 2 Let 24,20-22 Otkr 16,6 18,24

i koj }e se zakolne vo neboto, se kolne vo prestolot Bo`ji i vo Onoj, {to sedi na nego. 23 Te{ko vam, kni`nici i farisei, licemeri, za{to davate desetok od nane, kopra i kim, a ste go ostavile najva`noto vo Zakonot: pravednosta, milosta i verata; ova treba{e da go pravite, a i ona da ne go ostavate. 24 Voda~i slepi, vie komarecot go cedite, a kamilata ja progoltuvate! 25 Te{ko vam, kni`nici i farisei, licemeri, za{to gi ~istite ~a{ata i ~inijata odnadvor, dodeka vnatre tie se polni so grabe` i al~nost. 26 Slep fariseju, o~isti gi ~a{ata i ~inijata najnapred vnatre, za da bidat ~isti i odnadvor. 27 Te{ko vam, kni`nici i farisei, licemeri, za{to mnogu li~ite na varosani grobovi, {to odnadvor izgledaat ubavo, a vnatre se polni so mrtove~ki koski i sekakva ne~istotija. 28 Taka i vie, odnadvor im se poka`uvate na lu|eto kako pravedni, a vnatre ste polni so licemernost i bezzakonie.“ 22

Objavata na kaznata za licemerite (Lk 11,47–51)

„Te{ko vam kni`nici i farisei, licemeri, za{to im yidate grobnici na prorocite i gi ukrasuvate spomenicite na pravednite, 30 pa velite: ‚Da `iveevme vo dnite na na{ite tatkovci, nema{e da staneme nivni sou~esnici vo krvta na prorocite.‘ 31 A so toa svedo~ite sami protiv sebe, deka ste sinovi na onie {to gi ubile prorocite. 32 Dopolnete ja i vie merata na tatkovcite va{i! 33 Zmii i ro`bi aspidini, kako }e pobegnete od presudata za vo pekolot? 34 Zatoa, ete, Jas pra}am kaj vas proroci i mudreci i kni`nici; edni }e ubiete i raspnete, a drugi }e tepate po sinagogite i }e gi progonuvate od grad vo grad; 35 za da padne vrz vas seta pravedna krv {to e proleana na zemjata, od krvta 29

na pravedniot Avel pa do krvta na Za- 36 harija, sinot na Varahija, kogo go ubiv- 24,34 te me|u hramot i `rtvenikot. 37 36 Vistina, vi velam: seto toa }e pad- 21,35 22,6 ne vrz ovoj rod!“ Dela 7,59 Isusovata qubov kon Erusalim (Lk 13,34–35)

38 Er 7,14 12,7 22,5 Ps 69,25 Jn 2,19-21

37 „Erusalime, Erusalime, {to gi ubiva{ prorocite i so kamewa gi zasipuva{ ispratenite kaj tebe! Kolkupati 39 sakav da gi soberam ~edata tvoi, kako 21,9 118,26 kva~kata {to gi sobira piliwata svoi Ps Lk 19,38 pod kriljata, a vie ne sakavte. 38 Ete, vi se ostava pust va{iot dom. 39 Za{to vi velam: nema da Me vidite 24,2 Lk 19,44 od sega dodeka ne ka`ete: ,Blagosloven 3 e Onoj, Koj ide vo imeto Gospodovo!‘“

Navestuvawe za razurnuvaweto na hramot vo Erusalim

24

(Mr 13,1–2; Lk 21,5–6)

5,1 10,23 13,39 1 Kor 15,23 1 Sol 2,19 3,13 4,15 5,23 2 Sol 2,1.8 Jk 5,7-8 3 Ptr 3,4.12 1 Jn 2,28

I koga izleze Isus od hramot i si ode{e, se pribli`ija do Nego u~enicite Negovi za da Mu gi poka`at zgradite na hramot. 2 A Isus im re~e: „Go gledate li seto toa? Vistina, vi velam: nema da ostane 4 tuka ni kamen na kamen, a da ne bide ur- Er 29,8 Otkr 12,9 nat.“ Nevolji i progonstva (Mr 13,3–13; Lk 21,7–19)

5

Er 14,14

6

I koga sede{e vo Maslinovata Gora, Dan 2,28 dojdoa kaj Nego u~enicite Negovi nasa- 7 mo i Mu rekoa: „Ka`i ni, koga }e bide Is 19,2 2 Let 15,6 toa, i kakov }e bide znakot za Tvoeto 8 doa|awe i za krajot na svetot?“ 4 A Isus im odgovori i re~e: „Pazete Is 13,8 Os 13,13 Jn 16,21 se, da ne ve izla`e nekoj; 5 za{to mnogumina }e dojdat vo Moe Rim 8,22 1 Sol 5,3 ime, govorej}i: ‚Jas sum Hristos!‘ i }e Otkr 12,2 prela`at mnozina. 6 ]e slu{ate za vojni i povici na vojni. Gledajte da ne se upla{ite, za{to seto toa treba da bide; no toa u{te ne e krajot. 7 Za{to }e se krene narod protiv narod, i carstvo protiv carstvo, i na razni mesta }e ima glad, pomor i potresi; 8 a seto toa e po~etok na stradawata. 3

36 EVANGELIE SPORED MATEJ 9 Jn 15,18

11 7,15 3 Ptr 2,1

12 Lk 18,8 2 Sol 2,3

13 10,22.32

14 26,13 28,19 Mk 16,15 Rim 10,18

15 Dan 9,27 11,31 12,11

Toga{ }e ve predadat na ma~ewe i }e ve ubijat; i }e bidete mrazeni od site narodi, zaradi Moeto ime. 10 Toga{ mnozina }e se soblaznat i eden so drug }e se predavaat i eden so drug }e se mrazat; 11 mnogu la`ni proroci }e se pojavat i }e prela`at mnozina; 12 i bidej}i bezzakonijata }e se umno`at, kaj mnozina qubovta }e oladi. 13 A koj }e izdr`i do kraj, toj }e bide spasen. 14 I }e bide propovedano ova Evangelie za carstvoto po celiot svet, za svedo{tvo na site narodi; i toga{ }e dojde krajot.“ 9

Gnasniot pusto{nik

17 Lk 17,31

(Mr 13,14–23; Lk 21,20–24) 15

„Pa taka, {tom go vidite gnasniot

Za{to, kade {to e mr{ata, tamu se 28 Jov 39,30 sobiraat i orlite.“ Lk 17,37 28

Vra}aweto na Sinot ^ove~ki (Mr 13,24–27; Lk 21,25–28)

19 Lk 23,29

21 Dan 12,1 Otkr 7,14 16,18

23 Lk 17,21.23

24 5 Mojs 13,2-4 2 Sol 2, 3-4.9

27 8,20

za koj zboruva prorokot Daniel - koj ~ita neka razbere, 16 toga{ onie, {to se nao|aat vo Judeja, neka begaat po planinite; 17 koj e na pokriv neka ne sleguva da zeme ne{to od ku}ata svoja; 18 i koj e na niva, neka ne se vra}a doma za da gi zeme ali{tata svoi! 19 No te{ko na bremenite i na doilkite vo tie dni! 20 Zatoa molete se da ne stane begaweto va{e zime ili vo sabota; 21 za{to toga{ }e ima stradawa, kakvi {to nemalo od po~etokot na svetot pa dosega, nitu, pak, }e gi ima. 22 I ako ne se skratat onie dni, nikoj ne bi se spasil; no zaradi izbranite }e se skratat tie dni. 23 Toga{, ako vi ka`e nekoj: ‚Eve, ovde e Hristos‘ ili ‚tamu e‘ - ne veruvajte! 24 Za{to }e se pojavat la`ni mesii i la`ni proroci, i }e poka`at golemi znaci i ~uda, za da gi prela`at, ako e mo`no, duri i izbranite. 25 Ete, odnapred vi ka`av. 26 I taka, ako vi re~at: ‚Ete, Toj e vo pustinata‘ - ne izleguvajte; ili, ‚ete, vo tajna soba e‘ - ne veruvajte! 27 Za{to, kako {to molwata izleguva od istok i se gleda duri do zapad, taka }e bide doa|aweto na Sinot ^ove~ki.

29 Is 13,10

„I vedna{, po makite na tie dni, 34,4 Amos 8,9 sonceto }e potemni i mese~inata nema da ja dava svojata svetlina, i yvezdi }e 30 16,27 pa|aat od neboto, i silite nebeski }e se 26,64 2 Mojs razni{aat. 19,16 30 Toga{ }e se javi na neboto znakot 34,5 12, na Sinot ^ove~ki i }e se raspla~at si- Zah 10-12 te zemni plemiwa, i }e Go vidat Sinot Dan 7,13 ^ove~ki kako doa|a na nebesnite obla- 7,14 Otkr 1,7 ci, so golema slava i sila; 31 i }e gi isprati Svoite angeli so 31 13,41 silen truben glas, i }e gi soberat Ne- 5 Mojs govite izbranici od ~etirite vetra, od 30,3-4 Neem 1,9 1 Sol 4,16 edniot do drugiot kraj na nebesata.“ 29

18 pusto{nik kako stoi na svetoto mesto,

1 Mojs 19,26

Jn 7,27

Sporedba so smokvata (Mr 13,28–31; Lk 21,29–33)

33 Jk 5,9 Otkr 3,20

32 „So smokvata napravete sporedba: 34 {tom }e se podmladat nejzinite granki 10,23 16,28 i pu{tat lisja, znaete deka e blizu le- Is 51,6 toto; 35 33 Taka i vie, koga }e go vidite seto 5,18 Ps 102,26 toa, znajte deka e blizu, pred vratata. 34 Vistina vi velam: nema da mine 36 ovoj rod dodeka seto toa ne se ispolni. Zah 14,7 Mk 35 Neboto i zemjata }e minat, no zbo13,32.35 Dela 1,7 rovite Moi nema da minat.“

Denot i ~asot - nepoznati! (Mr 13,32–37; Lk 17,26–30; 34–36)

38 1 Mojs 7,7.13 3 Ptr 3,6

„A za toj den i ~as nikoj ne znae, ni39 tu angelite nebesni, tuku samo Mojot 1 Sol 5,3 Otec; 37 no, kako {to be{e vo denovite na Noe, taka }e bide i pri doa|aweto na Sinot ^ove~ki; 38 za{to, kako {to vo denovite pred potopot jadea i pieja, se `enea i se ma`ea do onoj den koga Noe vleze vo kov~egot, 39 i ne sfatija dodeka ne dojde potopot i istrebi s# - taka }e bide i doa|aweto na Sinot ^ove~ki. 40 Toga{ }e bidat dvajca na niva: eden }e bide zemen, a drugiot }e bide ostaven; 36

37 EVANGELIE SPORED MATEJ 42

dve `eni }e melat so ra~na melnica: ednata }e bide zemena, a drugata }e bide ostavena. 42 Pa taka, bidete budni, za{to ne 43 znaete vo koj ~as }e dojde va{iot Gos1 Sol 5,2.4 pod. Otkr 3,3 43 Znajte go i toa: koga doma}inot na 45 ku}ata bi znael vo koj ~as }e dojde kraPs 104,27 decot, toj bi ostanal buden i ne bi 105,21 Lk 12,42 dozvolil da mu provalat vo ku}ata. 44 Zatoa i vie treba da bidete podgot47 veni, za{to Sinot ^ove~ki doa|a vo ~a19,28 25,21.23 sot koga ne o~ekuvate.“ 41

25,13 Lk 12,37.39-40 1 Sol 5,1.6

48

Verni i neverni slu`iteli

3 Ptr 3,4

50 24,42

51 8,12

25,1 Lk 12, 35-36

5 24,48 3 Ptr 3,9

6 Lk 17,34 1 Sol 5,2

(Lk 12,41–48)

„Koj e, pak, toj veren i mudar sluga, kogo }e go postavi gospodarot negov nad slugite svoi da im dava navreme hrana? 46 Blaze na toj sluga, kogo, koga }e dojde gospodarot negov, go nao|a deka postapuva taka; 47 vistina vi velam deka nad celiot svoj imot }e go postavi nego. 48 Ako, pak, toj sluga e lo{ i si re~e vo srceto svoe: ‚Gospodarot moj u{te za dolgo vreme nema da dojde‘, 49 pa po~ne da gi tepa drugarite svoi i da jade i pie so pijanicite, 50 gospodarot na toj sluga }e dojde vo den koga toj ne go o~ekuva, i vo ~as {to ne go znae; 51 i }e go ise~e na par~iwa, i }e mu dade ednakva nagrada so licemerite; tamu }e bide pla~ i krckawe so zabi.“ 45

Parabola za desette devojki

25

„Toga{ carstvoto nebesno }e zaprilega na deset devojki, koi gi zedoa svoite svetilki i izlegoa da go pre~ekaat mlado`enecot. 2 Pette od niv bea mudri, a pette nerazumni. 3 Nerazumnite gi zedoa svetilkite svoi, no ne ponesoa so sebe maslo; 4 a mudrite, zaedno so svetilkite, zedoa vo sadovite svoi i maslo; 5 i bidej}i mlado`enecot se zabavi, site zadremaa i zaspaa. 6 A na polno} se ~u vikawe: ‚Eve go mlado`enecot, izlezete da go pre~ekate!‘

Toga{ site tie devojki stanaa i gi prigotvija svoite svetilki. 8 Nerazumnite, pak, im rekoa na mudrite: ‚Dajte ni od va{eto maslo, za{to na{ite svetilki gasnat.‘ 9 Mudrite im odgovorija i rekoa: ‚No, mo`e da ne ni stigne i nam i vam: podobro odete kaj prodava~ite i kupete si!‘ 10 A koga tie otidoa da kupat, pristigna mlado`enecot i prigotvenite vlegoa so nego na svadbata, i vratite se zatvorija. 11 Potoa dojdoa i drugite devojki i vikaa: ‚Gospodare, gospodare, otvori ni!‘ 12 A toj im odgovori i re~e: ‚Vistina, vi velam: ne ve poznavam!‘ 13 I taka, bidete budni, za{to ne go znaete ni denot, ni ~asot, koga }e dojde Sinot ^ove~ki.“ 7

Parabola za talantite (Lk 19,11–27)

„Za{to, Toj }e postapi kako ~ovekot, koj trgnuvaj}i na pat, gi povika slugite svoi i im go predade svojot imot; 15 i na edniot mu dade pet talanti, na drugiot dva, na tretiot eden, sekomu spored sposobnosta negova; i vedna{ zamina. 16 Onoj {to zede pet talanti, otide, gi upotrebi vo rabota i spe~ali drugi pet talanti; 17 i isto taka i onoj {to zede dva talanta, spe~ali drugi dva; 18 a onoj, {to dobi eden talant, otide i go zakopa v zemja i taka gi sokri parite na svojot gospodar. 19 Po dolgo vreme dojde gospodarot na tie slugi i pobara da mu podnesat smetka. 20 I koga pristapi onoj {to be{e primil pet talanti, donese u{te drugi pet i re~e: ‚Gospodare, ti mi predade pet talanti; ete, sum spe~alil u{te pet.‘ 21 Gospodarot mu re~e: ‚Ubavo, dobar i veren slugo! Vo malku be{e veren, nad mnogu }e te postavam; spodeli ja radosta so svojot gospodar!‘ 14

8 Izreki 13,9

10 24,44 Otkr 19,7.9

11 Lk 13,25

12 7,23 Lk 13,27

13 24,36.42 Mk 13,33

14 Lk 19,12

19 18,23

21 19,28 Lk 12,44 16,10

38 EVANGELIE SPORED MATEJ 23 Jn 15,11

29 13,12 Lk 19,26

30 8,12

31 16,27 19,28 Zah 14,5 Mk 8,38 Lk 9,26 Juda 1,14

32 13,49 Ez 34,17

33 22,44 Ps 110,1

34 Lk 22,30 Efes 1,4

Dojde, isto taka, i onoj {to be{e primil dva talanta i re~e: ‚Gospodare, ti mi predade dva talanta, ete, so niv spe~aliv u{te dva.‘ 23 Gospodarot mu re~e: ‚Ubavo, dobar i veren slugo! Vo malku be{e veren, nad mnogu }e te postavam; spodeli ja radosta so svojot gospodar!‘ 24 Pristigna i onoj {to be{e zel eden talant i re~e: ‚Gospodare, te znaev deka si `estok ~ovek: `nee{ kade {to ne si seel, i sobira{ kade {to ne si veel, 25 pa se upla{iv i otidov, i go sokriv tvojot talant v zemja; ete ti go tvoeto.‘ 26 A gospodarot mu odgovori i re~e: ‚Zol i mrzliv slugo! Ako si znael deka `neam, kade {to ne sum seel, i sobiram kade {to ne sum sadel, 27 treba{e moite pari da im gi dade{ na trgovcite, pa koga }e dojdam da si go priberam svoeto so dobivka; 28 zemete go od nego talantot i dajte mu go na onoj {to ima deset talanti; 29 za{to sekomu, {to ima, }e mu se dade i preumno`i, a od onoj, {to nema, }e mu se odzeme i ona {to go ima; 30 a lo{iot sluga frlete go vo krajna temnina: tamu }e bide pla~ i krckawe so zabi.‘“ (Otkako go re~e toa, izvika: „Koj ima u{i da slu{a, neka ~ue.“) 22

Sudniot den „A koga }e dojde Sinot ^ove~ki vo Svojata slava i site sveti angeli so Nego, toga{ }e sedne na prestolot na slavata Svoja, 32 i }e se soberat pred Nego site narodi, pa }e gi oddeli edni od drugi, kako {to gi oddeluva ovcite od kozite; 33 i }e gi postavi ovcite od Svojata desna strana, a kozite od levata. 34 Toga{ Carot }e im ka`e na onie {to Mu se od desnata strana: ‚Dojdete, blagosloveni od Mojot Otec; nasledete go carstvoto, podgotveno za vas od po~etokot na svetot; 35 za{to, gladen bev i Mi dadovte da jadam; `eden bev i Me napoivte, stranec bev i Me primivte; 31

neoble~en bev i Me oblekovte; bolen bev i Me posetivte; vo zatvor bev i dojdovte kaj Mene.‘ 37 Toga{ pravednicite }e Mu odgovorat i re~at: ‚Gospodi, koga Te vidovme gladen i Te nahranivme, ili `eden i Te napoivme? 38 Koga te vidovme stranec i Te pribravme, ili neoble~en i Te oblekovme? 39 Koga Te vidovme bolen, ili vo zatvor i Te posetivme?‘ 40 A Carot }e im odgovori i }e re~e: ‚Vistina, vi velam: dokolku ste go napravile toa za eden od ovie Moi najmali bra}a, za Mene ste go napravile.‘ 41 Toga{ }e im ka`e i na onie {to se od levata strana: ‚Begajte od Mene, prokleti, vo ve~en ogan, prigotven za |avolot i za negovite angeli! 42 Za{to, gladen bev i ne Mi dadovte da jadam; `eden bev i ne Me napoivte; 43 stranec bev i ne Me pribravte; neoble~en bev i ne Me oblekovte; bolen i vo zatvor bev i ne Me posetivte.‘ 44 Toga{ i tie }e Mu odgovorat i re~at: ‚Gospodi, koga Te vidovme gladen, ili `eden, ili stranec, ili neoble~en, ili bolen, ili vo zatvor - ne Ti poslu`ivme?‘ 45 Toga{ }e im odgovori i re~e: ‚Dokolku ne ste go napravile toa za eden od ovie najmali bra}a ni za Mene ne ste go napravile.‘ 46 I tie }e otidat vo ve~na maka, a pravednicite - vo `ivot ve~en.“ 36

Zagovor protiv Isus (Mr 14,1–2; Lk 22,1–2; Jn 11,45–53)

26

I koga gi zavr{i Isus ovie zborovi, im re~e na u~enicite

Svoi: 2 „Znaete deka po dva dni }e bide Pasha i Sinot ^ove~ki }e bide predaden na raspnuvawe.“ 3 Toga{ prvosve{tenicite, kni`nicite i stare{inite narodni se sobraa vo dvorot na prvosve{tenikot, po ime Kajafa, 4 i se sovetuvaa kako da Go fatat Isus so izmama i da Go ubijat;

35 Is 58,7 Jov 31,32 Lk 14, 12-14 Dela 6,1-3

36 Lk 3,11 2 Tim 1, 16-18 Evr 13,3

40 10,40.42 18,5 Izreki 19,17 Jn 20,17 Otkr 11,15

41 7,23 2 Sol 1,9 Juda 1,7

42 Jov 22,7

43 10,14 Jov 22,6 Lk 9,53

46 Dan 12,2 Jn 5,29

26,1 11,1 13,53

2 16,21 2 Mojs 12,1-27 Lk 24,7.20 Jn 19,16

3 26,57 Ps 2,2 Dela 4, 26-27

4 Ps 31,13 Jn 11,53 Dela 9,23

39 EVANGELIE SPORED MATEJ 5 Jn 11,55

no rekoa: „Samo ne na praznikot, za da ne stane bunt me|u narodot.“ 5

6

Pomazanieto vo Vitanija

Isus go poso~uva predavnikot

(Mr 14,3–9; Jn 12,1–8)

(Mr 14,17–21; Lk 22,14; 22–7-13)

A koga be{e Isus vo Vitanija, vo ku}ata na Simon Leprozniot, 7 se pribli`i do Nego edna `ena, koja nose{e {i{e so skapocen miris i go izli vrz glavata Negova, koga Toj sede{e na trpezata. 8 I koga go vidoa toa u~enicite Negovi, se rasrdija i rekoa: „Kakvo e toa rasturawe? 9 Za{to toj miris mo`e{e da se prodade mnogu skapo i parite da se razdelat na siromasi.“ 10 No Isus, razbiraj}i go toa, im re~e: „Zo{to ja bunite `enata? Taa napravi dobro delo za Mene! 11 Bidej}i siromasite gi imate sekoga{ pokraj sebe, a Mene Me nemate sekoga{; 12 taa, izlevaj}i go toj miris vrz teloto Moe, Me prigotvi za pogreb. 13 Vistina, vi velam: kade i da bide propovedano ova Evangelie, po cel svet }e se prika`uva toa {to go napravi taa, za nejzin spomen.“

Koga se stemni, Toj sedna na trpezata so dvanaesette. 21 I koga jadea, im re~e: „Vistina vi velam: eden od vas }e Me predade.“ 22 Tie mnogu se na`alija i sekoj od niv po~na da Go pra{uva: „Da ne sum jas, Gospodi?“ 23 A Toj im odgovori i re~e: „Onoj {to makna so Mene od ~inijata, toj }e Me predade. 24 Sinot, pak, ^ove~ki, vistina si odi, kako {to e napi{ano za Nego; no te{ko mu na onoj ~ovek preku kogo Sinot ^ove~ki }e bide predaden; podobro }e be{e za toj ~ovek da ne se be{e rodil.“ 25 A Juda, {to Go predade, odgovori i re~e: „Da ne sum jas, Ravi?“ Mu odgovori: „Ti re~e.“

21,17

7 Lk 7,36-38

9 19,21 Jn 12,5

11 5 Mojs 15,11

12 Jn 12,3

13 24,14

14 Jn 6,71

15 1 Mojs 37,28 Zah 11,12

16 21,46

17 2 Mojs 12,1-14 12,20 Mk 14,1.12 Jn 19,14 Dela 12,3 1 Kor 5,7-8

6

Dogovor za predavstvo na Isus

18 Jn 2,4 7,30 13,1

U~enicite postapija kako {to im 19 zapoveda Isus i ja prigotvija Pashata. 21,6 19

(Mr 14,10–11; Lk 22,3–6)

Toga{ eden od dvanaesette, po ima Juda Iskariot, otide kaj prvosve{tenicite 15 i re~e: „[to }e mi dadete, pa da vi Go predadam?“ A tie mu predlo`ija trieset srebrenici. 16 I ottoga{ toj bara{e pogodno vreme da Go predade. 14

Podgotovka na Pashalnata ve~era (Mr 14,12–16; Lk 22,7–13)

A vo prviot den na praznikot Beskvasnici pristapija kon Isus u~enicite i Mu rekoa: „Kade saka{ da ti prigotvime da jade{ Pasha?“ 18 Toj im re~e: „Odete v grad kaj toj i toj ~ovek i ka`ete mu: ‚U~itelot veli: vremeto Mi nabli`i, kaj tebe }e ja proslavam Pashata so u~enicite Svoi.‘“

20

Vostanovuvawe na Pri~esta (Mr 14,22–26; Lk 22,14–20; 1 Kor 11,23–25)

20 Lk 22,14

21 Jn 13,21

23 Ps 41,9 Jn 13,18 17,12

24 8,20 18,6 Is 53,9

25 10,4

26-27 Jn 6,51-58 1 Kor 10,16

26 14,19

28 20,28 2 Mojs 24,8 Is 53,12 Er 31,31 Zah 9,11 Mk 1,4 Lk 1,77 24,47 Dela 2,38 5,31 10,43 13,38 26,18 Efes 1,7 Kol 1,14 Evr 9,20.22 10,18 12,24

I koga jadea, Isus zede leb, go blagoslovi, go prekr{i, i otkako im go dade na u~enicite, re~e: „Zemete, jadete, ova e Moeto telo.“ 27 I koga ja zede ~a{ata, zablagodari, im dade i re~e: „Pijte od nea site; 28 za{to ova e Mojata krv na Noviot 29 zavet, koja se proleva za mnozina, za 8,11 1 Kor prostuvawe na grevovite. 29 I vam vi velam, za{to otsega nema 11,26 da pijam od ovoj lozov plod s# do onoj 30 den, koga }e pijam nov so vas, vo car- Jn 18,1 stvoto na Mojot Otec.“ 31 30 I otkako ispeaja blagodarstvena 5,29 pesna, se iska~ija na Maslinovata Go- 11,6 Zah 13,7 ra. 26

17

Navestuvawe za Petrovoto odrekuvawe (Mr 14,27–31; Lk 22,31–34; Jn 13,36–38)

Toga{ Isus im re~e: „Site vie }e Me ostavite u{te ovaa no}; za{to e napi{ano: ‚]e udram po pastirot i ovcite od stadoto }e se razbegaat.‘ 31

40 EVANGELIE SPORED MATEJ 32

17,1

A po voskresenieto Moe }e otidam pred vas vo Galileja.“ 33 Toga{ Petar Mu odgovori i re~e: „Duri i site da se soblaznat poradi Tebe, jas nikoga{ nema da se soblaznam.“ 34 Isus mu re~e: „Vistina, ti velam: ovaa no} u{te pred da propee petel, tripati }e se odre~e{ od Mene.“ 35 Petar Mu ka`a: „Ako zatreba duri i da umram so Tebe, nema da se otka`am od Tebe!“ Istoto go govorea i site u~enici.

38

Isusovata molitva vo Getsimanija

28,7

33 4,18

34 26,69-75

36 14,23 1 Mojs 22,5 Jn 18,1 Evr 5,7-8

37

24,42 1 Car 19,4 Ps 42,5.11 43,5 Jn 12,27

39 20,22 Jn 4,34 Rim 5,19

41 6,13 Lk 11,1-4 Rim 7,5

42 Fil 2,8

43 Lk 9,32

44 2 Kor 12,8

45 Lk 9,44 Jn 13,1 14,30

32

(Mr 14,32–42; Lk 22,39–46) 36 Potoa otide Isus so niv na edno mesto, nare~eno Getsimanija, i im re~e na u~enicite: „Posedete tuka, dodeka otidam onamu da se pomolam.“ 37 I koga gi povede so sebe Petar i dvajcata Zavedeevi sinovi, se nata`i i po~na da taguva. 38 Toga{ Isus im re~e: „Smrtno e na`alena Mojata du{a; ostanete tuka i bidete budni so Mene!“ 39 Oddale~uvaj}i se malku, padna ni~kum; se mole{e i govore{e: „O~e Moj, ako e mo`no, neka Me odmine ovaa ~a{a; sepak, neka bide ne kako {to sakam Jas, tuku kako {to saka{ Ti.“ 40 Pa dojde kaj u~enicite i gi zate~e kako spijat, i mu re~e na Petar: „Tolku li ne mo`evte eden ~as da ostanete so Mene budni!? 41 Bidete budni i molete se, za da ne padnete vo isku{enie: duhot e bodar, no teloto e slabo.“ 42 Povtorno otide i se pomoli, govorej}i: „O~e Moj, ako ne mo`e da me odmine ovaa ~a{a bez da ja pijam, toga{ neka bide voljata Tvoja!“ 43 Koga dojde, pak gi najde kako spijat, za{to o~ite im bea nate`nale. 44 Toga{ gi ostavi, otide i se pomoli po tretpat, izgovaraj}i gi istite zborovi. 45 Potoa pak dojde kaj u~enicite Svoi i im re~e: „S# u{te spiete i po~ivate! Ete, nabli`i ~asot i Sinot ^ove~ki se predava vo racete na gre{nicite.

17 26,56. Golemiot Sovet.

Stanete da odime! Ete, se pribli- 46 Jn 14,31 `uva onoj {to Me predava.“ 46

Isusovoto priveduvawe (Mr 14:43–50; Lk 22:47–53; Jn 18:3–12)

Dodeka Toj u{te govore{e, ete, Juda, eden od dvanaesette, dojde, i so nego mnogu lu|e so no`evi i kolovi, isprateni od strana na prvosve{tenicite i stare{inite narodni. 48 A onoj, {to Go predava{e, im be{e dal znak, velej}i: „Fatete Go Toj {to }e go baknam!“ 49 I vedna{ se pribli`i do Isus i Mu re~e: „Te pozdravuvam, Ravi!“ I Go bakna. 50 A Isus mu re~e: „Prijatele, zo{to si do{ol?“ Toga{ pristapija, polo`ija race na Isus i Go fatija. 51 I ete, eden od onie {to bea do Isus, protegna raka i izvadi no`, pa go udri slugata na prvosve{tenikot, i mu go otse~e uvoto. 52 Toga{ Isus mu re~e: „Vrati go no`ot vo no`nicata. Za{to site {to se fa}aat za no`, od no` }e zaginat; 53 ili misli{ deka ne mo`am da Go pomolam sega Svojot Otec da Mi prati pove}e od dvanaeset legioni angeli? 54 No, kako }e se ispolnat Pismata, ako ova ne stane?“ 55 Potoa Isus mu re~e na narodot: „Kako na razbojnik ste izlegle so no`evi i kolovi za da Me fatite. Sekoj den sedev so vas, pou~uvaj}i vo hramot, i ne Me fativte. 56 No seto toa stana za da se ispolnat proro~kite pisma.“ Toga{ site u~enici Go ostavija i se razbegaa. 47

Soslu{uvaweto na Isus pred Sinedrionot17 (Mr 14,53–65; Lk 22,54–55; 63–71; Jn 18,13–14; 19–24) 57 A onie {to Go fatija Isus, Go odvedoa kaj prvosve{tenikot Kajafa, kade {to bea sobrani kni`nicite i stare{inite. 58 Petar, pak, ode{e po Nego oddaleku, do dvorot na prvosve{tenikot; i

47 10,4

49 2 Sam 20, 9-10

50 1 Mojs 26,27

51 Jn 18,26

52 1 Mojs 9,6 Otkr 13,10

53 Jn 18,36

54 Lk 24, 26-27

55 Lk 19,47 21,37 Jn 18,20

56 1,22 Zah 13,7 Jn 16,32

57 26,3 Lk 3,2 Jn 11,49 Dela 4,6

41 EVANGELIE SPORED MATEJ 60 vleze vnatre, pa sedna so slugite za da

1 Car 21,10 Ps 27,12 Dela 6,13

61 24,2-3 27,40 Jn 2,19 Dela 6,14

63 4,3 14,33 27,12.14 Is 53,7

64 8,20 22,44 Ps 110,1 Dan 7,13 Evr 1,3

65-66 3 Mojs 24,16

65 4 Mojs 14,6 2 Sam 13,19 Er 36,24 Ezd 9,3

66 Er 26,11 Dela 2,23

67-68 Lk 22,64

67 27,30 Is 50,6 52,14

71 2,23

go vidi krajot. 59 A prvosve{tenicite i stare{inite, i celiot Sinedrion baraa la`no svedo{tvo protiv Isus za da Go pogubat 60 i ne nao|aa; i, makar {to pristapija mnogu la`ni svedoci, ne najdoa. No najposle dojdoa dvajca 61 i rekoa: „Ovoj ka`a: ‚Mo`am da go urnam Bo`jiot hram i za tri dni da go soyidam.‘“ 62 Toga{ stana prvosve{tenikot i Mu re~e: „Ni{to li ne odgovara{? [to svedo~at ovie protiv Tebe?“ 63 No Isus mol~e{e. A prvosve{tenikot Mu re~e: „Te zakolnuvam vo `iviot Bog da ni ka`e{: Ti li si Hristos, Sinot Bo`ji?“ 64 Isus mu odgovori: „Ti re~e! Vi velam otsega }e Go gledate Sinot ^ove~ki kako sedi oddesno na Silata i kako doa|a na nebesnite oblaci.“ 65 Toga{ prvosve{tenikot ja raskina oblekata svoja i re~e: „Ovoj huli na Boga! Kakva potreba imame pove}e od svedoci? Ete, sega go ~uvte Negovoto hulewe! 66 Kako vi se ~ini?“ A tie odgovorija i rekoa: „Zaslu`uva smrt!“ 67 Toga{ Go plukaa v lice i Go udiraa po obrazite, a drugi Go tepaa 68 i govorea: „Prore~i ni, Hriste, koj Te udri?“ Petrovoto otka`uvawe (Mr 14,66–72; Lk 22,56–62; Jn 18,15–18; 25–27) 69 A Petar sede{e nadvor vo dvorot. I se pribli`i do nego edna sluginka i mu re~e: „I ti be{e so Isus Galileecot!“ 70 No toj se odre~e pred site, velej}i: „Ne znam {to zboruva{!“ 71 A koga ode{e kon vratata, go vide druga i im re~e na onie {to bea tamu: „I ovoj be{e so Isus od Nazaret!“ 72 No toj pak se odre~e so zakletva: „Ne Go poznavam ^ovekot!“ 73 Malku potoa se pribli`ija onie {to stoeja tamu i mu rekoa na Petar: „Navistina, i ti si od niv, za{to i govorot tvoj te izdava!“

Toga{ toj po~na da se kolne, i se 74 zakolna: „Ne Go poznavam ^ovekot!“ I Jn 13,38 vedna{ zapea petel. 75 75 I se seti Petar na Isusovite zbo- 26,34 Lk 22,34 rovi {to mu gi re~e: „U{te petel pred Jn 13,38 da zapee, tripati }e se odre~e{ od Mene.“ Pa izleze nadvor i gorko pla~e{e. 74

27,1

Isus pred Pilat

27

(Mr 15,1; Lk 23,1–2; Jn 18,28–32)

12,14 Mk 3,6 15,1 Lk 22,66

A koga se razdeni, site prvosve{tenici i stare{ini napra- 2Lk 3,1 vija dogovor protiv Isus za da Go ubi- 23,1 Jn 18,28 jat; 2 i otkako Go vrzaa, Go odvedoa i Go 3 predadoa na upravnikot Pontij Pilat. 26,15 Samoubistvoto na Juda (Dela 1,18–19)

Toga{ Juda, {to Go predade, koga vide deka e Toj osuden, se pokaja i im gi vrati triesette srebrenici na prvosve{tenicite i stare{inite, 4 velej}i im: „Zgre{iv, za{to predadov nevina krv!“ A tie mu odgovorija: „[to ni e gri`a nam za toa? Misli mu ti!“ 5 Toj gi frli srebrenicite vo hramot, izleze i otide, ta se obesi. 6 Prvosve{tenicite gi sobraa srebrenicite i rekoa: „Ne ~ini da se stavat vo crkovnata kasa, bidej}i se plateni za krv.“ 7 Otkako se sovetuvaa, ja kupija so niv grn~arevata niva, za da pogrebuvaat vo nea lu|e od drugi mesta. 8 Zatoa i do denes taa niva se vika Krvna niva. 9 Toga{ se ispolni re~enoto preku prorokot Eremija: „I gi zedoa triesette srebrenici, cenata na Neprocenliviot, Kogo Go ocenija sinovite Izraelovi, 10 i gi dadoa za grn~arevata niva, kako {to mi ka`a Gospod.“ 3

Pilat Go soslu{uva Isus (Mr 15,2–15; Lk 23,2–5, 13-25; Jn 18,28–19,16) 11 I Isus zastana pred upravnikot. I toj Go pra{a, velej}i: „Ti li si Carot Judejski?“ Isus mu odgovori: „Ti veli{.“

4 27,24

5 Zah 11,13

8 Dela 1,19

9-10 Er 32,6-9 Zah 11, 12-13

9 1,22

10 Er 18,2-3 19,1-2 32,6-15

11 2,2 Jn 18,33.37

42 EVANGELIE SPORED MATEJ 12 26,63

14 Mk 14,61

15 Jn 18,39

17 1,16

19 Jn 19,13 Dela 12,21

21 Jn 18,40

22 Dela 3,13 13,28

23 Jn 19,6.15

24-25 Dela 18,6

24 5 Mojs 21,6-8 Ps 26,6 73,13 Jn 12,19

25 23,35 2 Sam 1, 13-16 Er 26,15 51,35 Dela 5,28

26 10,17 23,34

I koga Go obvinuvaa prvosve{tenicite i stare{inite, Toj ni{to ne odgovara{e. 13 Toga{ Pilat Mu re~e: „Ne slu{a{ li kolku svedo~at protiv Tebe?“ 14 I ne mu odgovori nitu na eden zbor, taka {to upravnikot se ~ude{e mnogu. 15 A na sekoj praznik Pasha upravnikot ima{e obi~aj da mu pu{ta na narodot po eden zatvorenik, kogo {to bi go pobarale. 16 Toga{ tie imaa eden pro~uen zatvorenik, po ime Varava. 17 I koga se sobraa, Pilat im re~e: „Kogo sakate da vi go pu{tam: Varava li, ili Isus, nare~en Hristos?“ 18 Za{to znae{e deka Go bea predale od zavist. 19 Vo toa vreme, koga toj sede{e vo sudot, `ena mu pora~a da mu ka`at: „Ne pravi mu ni{to na Toj Pravednik, za{to deneska mnogu postradav na son zaradi Nego.“ 20 No prvosve{tenicite i stare{inite go nagovorija narodot da go izmoli Varava, a Isus da Go pogubi. 21 Toga{ upravnikot gi pra{a: „Kogo od dvajcata sakate da vi go pu{tam?“ Tie odgovorija: „Varava!“ 22 Pilat im re~e: „A {to da pravam so Isus, nare~en Hristos?“ Mu odgovorija site: „Da bide raspnat!“ 23 Upravnikot re~e: „Pa kakvo zlo napravil?“ No tie u{te posilno vikaa i rekoa: „Da bide raspnat!“ 24 Pilat, {tom vide deka ni{to ne pomaga, a bunata se zgolemuva, zede voda, gi izmi racete pred narodot i re~e: „Nevin sum za krvta na Ovoj Pravednik; mislete mu vie!“ 25 I odgovaraj}i celiot narod, re~e: „Krvta Negova neka padne na nas i na na{ite deca!“ 26 Toga{ im go pu{ti Varava, a Isus, otkako Go kam{ikuvaa, Go predade da bide raspnat. 12

Isusovite poni`uvawa (Mr 15,16–20; Jn 19,2–3)

Potoa vojnicite na upravnikot Go zedoa Isus vo sudnicata i ja sobraa celata ~eta okolu Nego, 27

pa, otkako Go soblekoa, Mu oblekoa bagrenica; 29 ispletoa trnov venec, Mu Go kladoa na glavata i Mu dadoa vo desnata raka trska; i pa|aj}i na kolena, Mu se potsmevaa i velea: „Te pozdravuvame, Care Judejski!“ 30 I plukaa na Nego i so trskata Go udiraa po glavata. 31 A koga Go ismeaja, Mu ja soblekoa bagrenicata, Mu gi oblekoa Negovite ali{ta i Go povedoa na raspnuvawe.

29

Isusovoto raspnuvawe

35

28

(Mr 15,21–32; Lk 23,26–43; Jn 19,17–27)

Na izleguvawe sretnaa eden Kirineec, po ime Simon; nego go nateraa da Mu go nosi krstot. 33 I koga dojdoa na mestoto nare~eno Golgota, {to zna~i ^erepnica, 34 Mu dadoa da pie ocet, izme{an so `ol~ka. No Toj vkusi i ne saka{e da pie. 35 A {tom Go raspnaa, gi razdelija ali{tata Negovi, frlaj}i `drepka; 36 pa sedea tamu i Go ~uvaa; 37 i Mu kladoa nad glavata natpis, so vinata Negova: „Ovoj e Isus, Carot Judejski.“ 38 Toga{ raspnaa so Nego i dvajca razbojnici; edniot od desnata strana, a drugiot od levata. 39 A minuva~ite, vrtej}i gi glavite svoi, Go hulea 40 i velea: „Ti, {to go uriva{ hramot i za tri dni go soyiduva{, spasi se Sebesi! Ako si Sin Bo`ji, simni se od krstot!“ 41 Isto taka i prvosve{tenicite, zaedno so kni`nicite, stare{inite, i fariseite, potsmevaj}i se govorea: 42 „Drugi spasuva{e, a Sam Sebe ne mo`e da se spasi! Ako e Toj Car Judejski, neka sleze od krstot, pa }e poveruvame vo Nego. 43 Se nadeva{e na Boga, neka Go izbavi sega, ako e po voljata Negova, bidej}i govore{e: ‚Sin Bo`ji Sum!‘“ 32

Ps 22,7 44,14

30 26,67 Is 50,6

32 Dela 2,10 11,20

33 Jn 19,17

34 Ps 69,21 Mk 15,23

Ps 22,19 Jn 19,23

37 Jn 19,19-21

38 20,21 26,55 Lk 22,37

39 Er 18,16 Ps 22,7 109,25 Pla~ 2,15

40 14,33 26,61

41 27,29

42 Jn 1,49

43 4,3.6 Ps 22,9 Jn 1,34 10,36

43 EVANGELIE SPORED MATEJ 45 2 Mojs 10,22 Amos 8,9 Lk 23,44

I razbojnicite, raspnati so Nego, Go hulea isto taka. 44

Isusovata smrt (Mr 15,33–41; Lk 23,44–49; Jn 19,28–30)

46 Ps 22,2

45

A od {estiot18 ~as nastana temni-

47 na po celata zemja, do devettiot ~as;

11,14

46

a okolu devettiot19 ~as izvika

48 Isus so visok glas i re~e: „Ili! Ili!

Ps 69,21

51 2 Mojs 26,31-35 Evr 10,20

52 Is 26,19 Ez 37,12 Dan 12,2 1 Ptr 3,19

53 Otkr 21,2

54 4,3 14,33 17,6 27,40.43

55 Lk 8,2-3 23,49.55

56 20,20 27,61 Mk 15,40.47 16,1.9 Lk 24,10

Lama savahtani?“ A toa zna~i: „Bo`e Moj, Bo`e Moj, zo{to Me ostavi!“ 47 A nekoi od onie {to stoeja tamu, koga go ~uja toa, rekoa: „Ovoj go vika Ilija!“ 48 I vedna{ eden od niv otr~a, zede sun|er, go natopi vo ocet i go nadena na trska, pa Mu dava{e da pie. 49 Drugite, pak, velea: „^ekajte, da vidime, dali }e dojde Ilija da Go spasi!“ 50 A Isus, otkako povtorno izvika so silen glas, go ispu{ti duhot. 51 I naedna{ se rascepi zavesata na hramot na dve - od gore do dolu; i zemjata se zatrese; i karpi padnaa. 52 i grobovi se otvorija; i mnogu tela na upokoeni svetii voskresnaa; 53 pa koga izlegoa od grobovite, po voskresnuvaweto Negovo, vlegoa vo svetiot grad i im se javija na mnozina. 54 A stotnikot i onie {to so nego zaedno Go ~uvaa Isus, otkako go vidoa zemjotresot i s# drugo {to stana, se upla{ija mnogu i govorea: „Navistina Ovoj be{e Sin Bo`ji!“ 55 Tamu bea i gledaa oddaleku, isto taka, mnogu `eni, {to Go sledea Isus od Galileja i Mu slu`ea. 56 Me|u niv bea Marija Magdalena i Marija, majka im na Jakov i Josif, i majkata na Zavedeevite sinovi. Isusoviot pogreb (Mr 15,42–47; Lk 23,50–56; Jn 19,38–42) 57 A koga se stemni, dojde eden bogat ~ovek od Arimateja, po ime Josif, koj Mu be{e, isto taka, u~enik na Isus;

18 27,45. Okolu 12 ~asot napladne. 19 27,46. Okolu 15 ~asot.

toj otide kaj Pilat i go pobara teloto Isusovo. Toga{ Pilat naredi da mu go dadat teloto. 59 A Josif, {tom go zede teloto, Go zavitka vo ~isto platno, 60 i Go polo`i vo svojot nov grob, {to go be{e izdlabil vo karpa; pa, otkako postavi golem kamen nad grobnata vrata, si otide. 61 A tamu bea Marija Magdalena i drugata Marija, koi sedea sproti grobot.

58

Stra`a na Isusoviot grob

62

58

Na drugiot den, po petokot, se sobraa prvosve{tenicite i fariseite kaj Pilat, 63 i mu rekoa: „Gospodare, se setivme deka Onoj izmamnik, u{te duri be{e `iv, re~e: ‚Po tri dni }e voskresnam!‘ 64 Zatoa naredi da se pri~uva grobot do tretiot den, za da ne otidat u~enicite Negovi no}e i da Go ukradat, pa da mu re~at na narodot: ‚Voskresna od mrtvite!‘ Ta poslednata izmama }e bide polo{a od prvata.“ 65 Pilat im re~e: „Imate stra`a; odete i osigurajte go kako {to znaete.“ 66 Tie otidoa i so stra`a go osiguraa grobot, a kamenot go zape~atija. 62

Isusovoto voskresenie (Mr 16,1–10; Lk 24,1–12; Jn 20,1–10)

28

5 Mojs 21,22-23

59 Jn 19,40

60 28,2 Is 53,9 Mk 16,3-4 Dela 13,29

61 27,56 28,1 Jn 19,25

Mk 15,42 Lk 23,54

63 16,21 20,19

64 28,13 3 Ptr 2,20

28,1 27,61 Dela 20,7

2 1,20 2 Mojs 19,18 Dela 16,26

3 17,2 Lk 9,29 Dela 1,10

4

Koga izmina sabotata, na osam- 17,6 nuvawe vo prviot den na sedmi- 5 cata, dojdoa Marija Magdalena i druga- 14,27 1 Mojs 15,1 ta Marija da go vidat grobot. Er 30,10 2 I ete, stana golem potres; angel Otkr 1,17 Gospodov sleze od neboto, pristapi, go otstrani kamenot od grobnata vrata i sedna na nego; 3 liceto mu be{e kako molwa, a ali{tata - beli kako sneg; 4 a stra`arite, upla{eni od nego, treperea i bea kako mrtvi. 5 Angelot im se obrati na `enite i im re~e: „Ne pla{ete se; znam deka Go barate Isus raspnatiot;

44 EVANGELIE SPORED MATEJ 6 16,21 Dela 2,24

7 26,32 Mk 14,28

8 Mk 16,8

9 2,2.8.11 8,2 14,33 15,25 28,17

10 Jn 20,17

12 12,14

ne e ovde, voskresna, kako {to be{e rekol; dojdete i videte go mestoto, kade {to le`el Gospod, 7 pa otidete brgu i ka`ete im na u~enicite Negovi deka Toj voskresna od mrtvite. I ete, }e otide pred vas vo Galileja; tamu }e Go vidite. Ete, vi ka`av.“ 8 I izlegoa brzo od grobot, so strav i golema radost i otr~aa da im soop{tat na u~enicite Negovi. 9 Koga odea da im javat na Negovite u~enici, Isus, gi presretna i im re~e: „Raduvajte se!“ A tie se pribli`ija, gi gu{naa nozete Negovi i Mu se poklonija. 10 Toga{ Isus im ka`a: „Ne pla{ete se; odete i soop{tete im na bra}ata Moi, da otidat vo Galileja, i tamu }e Me vidat.“ 11 Koga odea tie, ete, nekoi od stra`arite, vleguvaj}i v grad, im ka`aa na prvosve{tenicite za seto ona {to be{e stanalo. 12 I tie, koga se sobraa so stare{inite i se posovetuvaa, im dadoa mnogu pari na vojnicite, 6

velej}i: „Ka`ete deka: ‚u~enicite 13 Negovi dojdoa i Go ukradoa koga nie 27,64 16 spievme;‘ 14 i, ako za toa ~ue upravnikot, nie }e 26,32 go smirime i }e napravime i vam ni{to 18 4,9-10 da ne vi se slu~i.“ 11,27 15 A tie gi zedoa parite i napravija, Dan 7,14 Jn 3,35 kako {to bea nau~eni. I toj glas se Efes 1, 20-22 prenesuva me|u Judejcite i do denes. 13

Fil 2,9-11

Isus im se javuva na Svoite u~enici (Mr 16,14–18; Lk 24,36–49; Jn 20,19–23; Dela 1,6–8)

19

10,6 24,9.14 Is 42,6 49,6 Lk 24,47 Dela 1,8 2,38 19,5 Rim 6,3 Gal 3,27 Efes 4,5

16 A edinaesette u~enici otidoa vo Galileja, na gorata, kade {to im be{e zapovedal Isus; 17 pa, {tom Go vidoa, Mu se poklonija; a nekoi se posomnevaa. 18 A Isus, koga se pribli`i, progovo20 ri i re~e: „Mi se dade sekakva vlast na 1,23 18,20 neboto i na zemjata. 1 Mojs 19 Odete i nau~ete gi site narodi, 28,15 2 Mojs 3,12 kr{tavaj}i gi vo imeto na Otecot, i Is.N. 1,5 Is 41,10 Sinot, i Svetiot Duh, 43,5 20 i u~ej}i gi da pazat s# {to sum vi Er 1,8 1,13 zapovedal; i ete, Jas sum so vas preku Agej Dan 7,13-14 Jn 14,18-21 site dni do svr{etokot na svetot.“

EVANGELIE SPORED MARKO Voved „Evangelieto spored Marko, zapo~nuva so najavata za radosnata vest za Isus Hristos, Bo`jiot Sin. Isus e prika`an kako mo}na i silna li~nost, otslikana vo Negovite pouki, isceluvawa, isteruvawe na demoni i prostuvawe na grevovi. Isus ni se pretstavuva kako „Sin ^ove~ki“, Koj dojde da se `rtvuva za da gi oslobodi lu|eto od grevot. Ova e najkuso od ~etirite evangelija i prete`no gi prenesuva Isusovite dela, a ne Negovoto u~ewe. Po eden kus voved za misijata na Jovan Krstitel, kr{tavaweto i isku{uvaweto na Isus, Marko vedna{ preminuva na isceluvawata {to Isus gi vr{el. So tekot na vremeto Isusovite sledbenici s# pove}e Go zapoznavale i razbirale, dodeka Negovite neprijateli stanuvale s# ponasilni. Zavr{nite glavi gi opi{uvaat slu~kite od poslednata sedmica od Negoviot `ivot na zemjata, vklu~uvaj}i gi i raspnuvaweto i voskresenieto. Ulogata na Jovan Krstitel

1,1 3,11 5,7 10,29 13,10 14,9.61-62 15,39

2 2 Mojs 23,20 Mal 3,1

3 Is 40,3 Jn 1,23

4 Izreki 28,13 Mt 3,1-2 Lk 18, 13-14 Dela 13,24

5 3 Mojs 5, 5-6 26,40 Mt 3,6

7 Dela 13,25

8 Mt 3,11 Dela 1,5

1

(Mt 3,1–12; Lk 3,1–18; Jn 1,19–28)

Po~etok od Evangelieto na Isus Hristos, Sin Bo`ji. 2 Kako {to e napi{ano kaj prorok Isaija: „Eve, Jas go ispra}am pred liceto Tvoe Mojot angel, koj }e go prigotvi Tvojot pat pred Tebe: 3 ‚Glasot na onoj, {to vika vo pustinata: prigotvete go patot na Gospod, izramnete gi patekite Negovi.‘“ 4 Se javi Jovan, kr{tavaj}i vo pustinata i propovedaj}i pokajno kr{tavawe za pro{tavawe na grevovite. 5 I doa|aa kaj nego od celata Judejska strana i od Erusalim, i toj gi kr{tava{e site vo rekata Jordan, a tie gi ispovedaa svoite grevovi. 6 A Jovan nose{e obleka od kamilski vlakna i pojas od ko`a okolu polovinata svoja, i se hrane{e so skakulci i div med. 7 Toj propoveda{e, velej}i: „Po mene ide Posilniot od mene, na Kogo ne sum dostoen da se navednam i da Mu gi odvrzam remewata od obuvkite Negovi. 8 Jas ve krstiv so voda, a Toj }e ve krsti so Duh Sveti.“ Isusovoto kr{tavawe

10 I koga izleguva{e od vodata, ved- 10 11,2 na{ vide kako se otvoraat nebesata, i Is 42,1 Duhot, vo vid na gulab, kako sleguva nad 63,11 Nego. 11 I se ~u glas od nebesata: „Ti si 11 9,7 Mojot vozquben Sin, Koj e po Mojata 1 Mojs 22,2 volja.“ 13

Isusovoto isku{uvawe vo pustinata (Mt 4,1–11; Lk 4,1–13)

4,15 Zah 3,1 Jov 1,6 Jn 13,27 Rim 16,20 1 Sol 2,18 2 Sol 2,9

Vedna{ potoa Duhot Go izvede vo pustinata. 13 I be{e tamu, vo pustinata, ~etiri- 14 Mt 4,12 eset dni isku{uvan od satanata; be{e Rim 1,1 15,16 so yverovi i angelite Mu slu`ea. 12

Isus go propoveda Evangelieto vo Galileja (Mt 4,12–17; Lk 4,14–15)

15 Mt 3,2 Gal 4,4 Efes 1,10

A potoa, otkako Jovan be{e zatvo- 16 1,29 ren, dojde Isus vo Galileja i ja propo- Jn 1,40-41 veda{e radosnata vest za carstvoto Bo`jo, 15 i vele{e: „Vremeto se ispolni i carstvoto Bo`jo nabli`i; pokajte se i veruvajte vo Evangelieto.“ 14

(Mt 3,13; Lk 3,21–22)

Povik do ~etirite ribari

A vo onie dni dojde Isus od Nazaret Galilejski i se krsti od Jovan vo Jordan.

I, odej}i pokraj Galilejskoto More, Isus go vide Simon i brat mu An-

(Mt 4,18–22; Lk 5,1-3, 10-11)

9

16

46 EVANGELIE SPORED MARKO Isus isceluva mnozina

17 drej kako frlaat mre`a vo moreto,

Mt 13, 47-50

18 Mt 19,27

19 1,29 3,17 10,35

21 6,2 Lk 4,16

22 6,2 11,18 Mt 7,28-29

za{to bea ribari. 17 Isus im re~e: „Vrvete po Mene i Jas }e ve napravam lovci na lu|e!“ 18 I tie vedna{ gi ostavija mre`ite i trgnaa po Nego. 19 Pa, {tom odmina malku, go vide Jakov Zavedeev i brat mu Jovan, isto taka vo korab kako gi krpat mre`ite svoi; 20 vedna{ gi povika i niv. I tie, ostavaj}i go tatka si Zavedej vo korabot so naemnicite, trgnaa po Nego. Isus vo Kapernaum

23 5,2

24 Mt 2,23 8,29 Lk 4,34 Jn 6,69 Dela 3,14 4,27.30

25 7,36 9,9.25 Lk 4,39.41

27 1,22 10,24

29 13,3

30-31 Jn 4,52 Dela 28,8

(Lk 4,31–37)

I dojdoa vo Kapernaum; i vedna{ vo sabotata Toj vleze vo sinagogata i pou~uva{e. 22 I se ~udea na Negovata nauka, za{to Toj gi u~e{e kako Onoj {to ima vlast, a ne kako kni`nicite. 23 Ima{e vo sinagogata nivna ~ovek so ne~ist duh, i izvika, govorej}i: 24 „[to ima{ Ti so nas, Isuse od Nazaret! Si do{ol li da n# pogubi{? Te znam Koj si Ti, Svetec Bo`ji!“ 25 No Isus mu zapoveda, velej}i: „Molkni i izlezi od nego!“ 26 Toga{ go strese ne~istiot duh, pa izvika so silen glas i izleze od nego. 27 I site se stresoa od u`as, taka {to eden so drug se pra{uvaa i velea: „[to e ova!? Novo u~ewe so vlast; Toj i na ne~istite duhovi im zapoveda, i tie Mu se pokoruvaat!“ 28 I odedna{ se raznese glas za Nego po celiot Galilejski kraj. 21

Isceluvawe na te{tata na Simon (Mt 8,14–17; Lk 4,38–41)

[tom izlegoa od sinagogata, dojdoa so Jakov i Jovan vo ku}ata na Simon i Andrej. 30 A te{tata na Simon le`e{e od treska; i vedna{ Mu javija za nea. 31 Toj pristapi, ja fati za raka i ja podigna; i treskata vedna{ ja ostavi; i taa stana i gi slu`e{e. 29

32 Mt 8,16

A prikve~er, koga zao|a{e sonceto, Lk 4,40 kaj Nego donesuvaa sekakvi bolni i 34 1,25 besoma~ni. 3,12 33 I celiot grad se be{e sobral pred 35 portata. Mt 34 I izlekuva mnozina {to stradaa od 14,13.23 razni bolesti; istera mnogu demoni i 26,36 Lk 3,21 ne im dozvoluva{e na demonite da 37 zboruvaat, za{to Go znaeja. Lk 8,40 32

Isus vo Galileja (Lk 4,42–44)

A utredenta, vo temni zori, stana, izleze i otide na pusto mesto i tamu se mole{e. 36 A Simon, i onie {to bea so Nego, trgnaa da Go baraat; 37 pa, koga Go najdoa, Mu rekoa: „Site Te baraat!“ 38 A Toj im re~e: „Da pojdeme do bliskite sela i gradovi, i tamu da propovedam, za{to zatoa sum do{ol.“ 39 I propoveda{e vo nivnite sinagogi. 35

Isus isceluva leprozen (Mt 8,1–4; Lk 5,12–16)

I dojde kaj Nego eden leprozen, pa, molej}i Go, padna pred Nego i Mu re~e: „Ako saka{, mo`e{ da me o~isti{.“ 41 Smiluvaj}i se, Isus protegna raka, se dopre do nego i mu re~e: „Sakam! O~isti se!“ 42 I {tom go re~e toa, se izgubi leprata od nego, i toj stana ~ist; 43 otkako mu zapoveda, go otpu{ti, 44 i mu re~e: „Gledaj, nikomu ni{to da ne ka`uva{; no odi, poka`i mu se na sve{tenikot i prinesi dar za o~istuvawe, kako {to zapovedal Mojsej - nim za svedo{tvo.“ 45 A toj, {tom izleze, po~na da raska`uva mnogu i da razglasuva, taka {to Isus ne mo`e{e javno da vleze vo gradot, a se zadr`uva{e nadvor, vo osameni mesta. I doa|aa kaj Nego otsekade. 40

38 Lk 4,43 Jn 18,37

39 Mt 4,23

40 3 Mojs 13,45 Mt 17,14

41 5,30 8,2 9,22 Mt 9,36 18,27 Lk 7,13 10,33 15,20

43 Mt 9,30

44 1,25.34 3 Mojs 14,2-32 Lk 17,14

47 EVANGELIE SPORED MARKO Isus isceluva faten ~ovek

2,1 1,29

2 3,20 Dela 4,29.31 8,25

5 5,34.36 Lk 7,48

7 Is 43,25 Ps 103.3 1 Jn 1,9

8 Mt 12,25

10 Mt 8,20

12 Mt 5,16 9,8.33 Rim 15,6.9 1 Kor 6,20 1 Ptr 2,12 Otkr 15,4

13 1,22 3,7-8 6,2

14 Mt 9,9 Lk 5,27-29 9,59

2

(Mt 9,1–8; Lk 5,17–26)

Po nekolku dena, Toj pak dojde vo Kapernaum; i se ~u deka e v ku}i. 2 Vedna{ se sobraa mnozina, taka {to i pred vratata ne mo`ea da se smestat; a Toj im go objavuva{e Slovoto. 3 I dojdoa kaj Nego so eden faten, kogo go nosea ~etvorica; 4 pa, bidej}i ne mo`ea da se pribli`at do Nego od narodot, go otkrija i go probija pokrivot od ku}ata, kade {to be{e Toj i ja spu{tija postelkata, na koja le`e{e fateniot. 5 A Isus, koga ja vide nivnata vera, mu re~e na fateniot: „Sinko, ti se prostuvaat grevovite tvoi!“ 6 Tamu sedea nekoi od kni`nicite i si pomislija vo srcata svoi: 7 „[to huli Ovoj na Boga? Koj drug mo`e da prostuva grevovi, osven ediniot Bog?“ 8 Isus, vedna{ {tom dozna so Svojot duh deka tie taka mislat vo sebe, im re~e: „Zo{to go pomisluvate toa vo srcata svoi? 9 [to e polesno da mu ka`am na fateniot: ‚ti se prostuvaat grevovite‘, ili da re~am: ‚digni se, zemi ja postelkata svoja i odi‘? 10 No za da znaete deka Sinot ^ove~ki ima vlast na zemjata da gi prostuva grevovite“ - mu re~e na fateniot 11 „Tebe ti velam: stani, zemi ja postelkata svoja i odi si doma!“ 12 I toj stana vedna{, pa, {tom ja zede postelkata, se pojavi pred site - taka {to site se voshituvaa i Go slavea Boga, velej}i: „Nikoga{ vakvo ne{to ne sme videle!“ Isus go povikuva Levij i gi prifa}a gre{nicite (Mt 9,9–13; Lk 5,27–32)

I izleze Isus pak pokraj moreto, i siot narod doa|a{e kaj Nego, i Toj gi pou~uva{e. 14 I koga ode{e, go vide Levij Alfeev, koj sede{e vo carinarnicata i mu re~e: „Vrvi po Mene!“ Toj stana i trgna po Nego. 13

A koga sede{e Isus na trpezata vo negovata ku}a, zaedno so Nego sedea i u~enicite Negovi, i mnogu carinici i gre{nici; za{to tie bea mnozina i vrvea po Nego. 16 Kni`nicite i fariseite, {tom Go vidoa kako jade so carinici i gre{nici, im rekoa na u~enicite Negovi: „Zo{to Toj so carinici i gre{nici jade i pie?“ 17 Koga go ~u toa Isus, im re~e: „Zdravite nemaat potreba od lekar, tuku bolnite. Ne sum do{ol da gi povikam pravednicite, tuku gre{nicite (na pokajanie).“ 15

Za postot. Staroto i novoto (Mt 9,14–17; Lk 5,33–39)

15-16 Mt 11,19 Lk 7,34

15 Mt 5,46

17 10,45

18 Mt 6,16 11,2

19 Mt 23,15

22 Jn 1,17 2 Kor 5,17 Gal 1,6

23 5 Mojs 23,26

U~enicite na Jovan i na fariseite postea. I prio|aa nekoi, pa Mu velea: 24 2 Mojs „Zo{to u~enicite Jovanovi i na fari- 34,21 seite postat, a Tvoite u~enici ne 26 postat?“ 2 Mojs 19 Isus im re~e: „Zar mo`at svatovi- 25,30 te da postat koga mlado`enecot e so 12-7Sam 21, niv!? Dodeka e so niv mlado`enecot, 2 Sam 15,35 tie ne mo`at da postat; 20 no }e dojdat dni, koga }e im go odzemat mlado`enecot i toga{, vo tie dni, i tie }e postat. 21 Nikoj ne krpi stara obleka so nova krpa; inaku, novoza{ienata krpa }e se ot{ie od staroto, i otvorot }e bide u{te pogolem. 22 Nikoj ne stava novo vino vo stari mevovi; inaku, novoto vino }e gi rascepi mevovite i vinoto }e iste~e, a mevovite }e se upropastat; tuku novo vino treba da se stava vo novi mevovi.“ 18

Za sabotniot den (Mt 12,1–8; Lk 6,1–5)

I Mu se slu~i vo saboten den da minuva preku nivjeto, i vrvej}i, u~enicite Negovi po~naa da kinat klasje. 24 A fariseite Mu rekoa: „Gledaj, zo{to go pravat u~enicite vo sabota toa, {to ne treba da se pravi?“ 25 No Toj im re~e: „Zar nikoga{ ne ste ~itale {to napravi David, koga ogladne toj i onie, {to bea so nego? 26 Kako vleze vo hramot Bo`ji, vo vremeto na prvosve{tenikot Avijatar, gi 23

48 EVANGELIE SPORED MARKO 27 izede pristavenite lebovi od `rtveni-

kot, {to ne treba{e da gi jade nikoj drug osven sve{tenicite, pa im dade i na onie, {to bea so nego!“ 27 Potoa prodol`i: „Sabotata e sozdadena za ~ovekot, a ne ~ovekot za sabo28 tata. 28 Pa taka, Sinot ^ove~ki e gospodar Mt 8,20 i na sabotata.“ 2 Mojs 20,8-11 31,14 5 Mojs 5,12-14 Mt 12, 11-12

3,4

Isus isceluva vo sabota

Lk 14,3-4

5 5,32 6,52 11,11 2 Mojs 7,13 Jn 12,40 Efes 4,18

6 Mt 22,15 27,1

7-8 5,21 Mt 4,25 12,15 Lk 6,17-18

9 4,1 Jn 6,22

10 5,28

11 1,1 Mt 8,29

12 1,34 Mt 12,16

3

(Mt 12,9–14; Lk 6,6–11)

I vleze pak vo sinagogata, a tamu ima{e eden ~ovek so isu{ena raka. 2 I pazea na Nego, dali }e go isceli vo saboten den, za da Go obvinat. 3 A Toj mu re~e na ~ovekot so isu{enata raka: „Zastani nasrede!“ 4 Nim, pak, im ka`a: „Vo sabota dozvoleno li e da pravi ~ovek dobro ili zlo; da spasi edna du{a ili da ja pogubi?“ 5 Pa, koga gi izgleda so gnev, za{to Mu be{e te{ko poradi nivnite skameneti srca, mu re~e na ~ovekot: „Protegni ja rakata svoja!“ Toj ja protegna i taa mu stana zdrava, kako i drugata. 6 Fariseite, {tom izlegoa, vedna{ se sobraa so Irodovcite na sovet protiv Nego, kako da Go pogubat. Mno{tvo sledbenici Isus, pak, otide so Svoite u~enici kon moreto i po Nego ode{e mnogu narod od Galileja i od Judeja, 8 od Erusalim i od Idumeja i otade Jordan. Pa i od Tir i Sidon, otkako ~uja kakvi dela vr{i, vo golem broj dojdoa kaj Nego. 9 I im pora~a na u~enicite Svoi da Mu prigotvat korab, poradi narodot, za da ne Go turkaat; 10 za{to mnozina be{e izlekuval, taka {to site, koi bea bolni, navaluvaa kon Nego za da se dobli`at do Nego. 11 I ne~istite duhovi, {tom }e Go videa, pa|aa pred Nego, vikaa i govorea: „Ti si Sin Bo`ji!“ 12 No Toj strogo im zabranuva{e da razglasuvaat za Nego. 7

1 3,22. Velzevul ili Beel–zebul t.e. |avolot.

Isus izbira dvanaeset apostoli (Mt 10,1–4; Lk 6,12–16) 13 Potoa se iska~i na gorata i gi povika kaj Sebe onie, koi Sam gi odbra i tie dojdoa kaj Nego. 14 Izbra dvanaesetmina koi gi nare~e apostoli da bidat so Nego i da gi pra}a da propovedaat; 15 i da imaat vlast da lekuvaat bolesti i da izgonuvaat demoni: 16 prviot Simon, kogo go nare~e Petar; 17 pa Jakov Zavedeev i brat mu Jovan, na koi im dade ime Voanerges, {to zna~i, sinovi na gromot; 18 potoa Andrej, Filip, Vartolomej, Matej, Toma, Jakov Alfeev, Tadej, Simon Hananeecot 19 i Juda Iskariot, koj i Go predade.

Isus i Velzevul (Mt 12,22–32; Lk 11,14–23)

I dojdoa v ku}i; i pak se sobra narod, taka {to tie ne mo`ea ni leb da jadat. 21 I koga ~uja Negovite, otidoa da Go priberat, za{to se govore{e deka ne bil na Sebesi. 22 A kni`nicite, {to bea slegnale od Erusalim, velea deka vo Nego e Velzevul1 i deka demonite gi isteruva so silata na zapovednikot na demonite. 23 I koga gi povika, im govore{e vo paraboli: „Kako mo`e satanata da izgonuva satana? 24 Ako edno carstvo se razdeli na delovi, eden protiv drug, toa carstvo ne mo`e da se odr`i; 25 i, ako eden dom se razdeli na delovi, eden protiv drug, toj dom ne mo`e da opstane; 26 ako i satanata se dignal protiv sebesi, i se razdelil, ne }e mo`e da se odr`i, no mu do{ol krajot. 27 Nikoj ne mo`e, koga }e vleze vo ku}ata na silen ~ovek, da mu ja ograbi poku}ninata, ako najnapred ne go vrze silniot; i toga{ }e mu ja zeme poku}ninata. 20

13 1,4.17 5,18 Mt 10,5

14 6,7 Mt 19,28

15 9,38 16,9.17 Mt 10,8

16 Mt 16,18 Jn 1,42 1 Kor 1,12

17 Mt 4,21 Lk 9,54

18 Mt 4,18 9,9 Lk 6,14-15 Jn 1,40. 43-46.48 14,5.8-9 21,2

19 Mt 10,4 26,25

20 2,2 6,31

21 Jn 7,5 10,20 2 Kor 5,13

22 2 Car 1,2 Mt 9,34 10,25 12,24 Jn 7,20 8,48-52

23 1,13

27 6,17 Is 49,24-25 53,12 Otkr 20,2

49 EVANGELIE SPORED MARKO 28

Vistina, vi velam: na ~ove~kite sinovi }e im se prostat site grevovi i huli, kakvi i da bidat tie; 29 29 no, koj pohuli na Svetiot Duh, nemu Lk 12,10 nema da mu se prosti nikoga{, a }e bide Evr 6,4-6 1 Jn 5,16 vinoven pred ve~niot sud.“ 30 Za{to velea: „Ne~ist duh ima vo 30 3,22 Nego.“ 28

2,7 1 Tim 1,13

31 6,3 Jn 2,12 Dela 1,14

Isusovoto semejstvo (Mt 12,46–50; Lk 8,19–21) 31

I dojdoa majka Mu i bra}ata Nego-

32 vi, pa, stoej}i nadvor, pora~aa da Go

13,55-56

viknat. 32 A okolu Nego sede{e narod, i Mu Mt 6,10 rekoa: „Ete, majka Ti i bra}ata Tvoi, i Efes 6,6 Evr sestrite Tvoi, nadvor se i Te baraat.“ 10,7.9.36 33 A Toj im odgovori, velej}i: „Koja e 1 Jn 2,17 Mojata majka i koi se bra}ata Moi?“ 34 Pa, upatuvaj}i pogled kon onie {to 4,1 sedea okolu Nego, re~e: „Eve gi Mojata 2,13 majka i Moite bra}a. 35 Za{to onoj, koj ja ispolnuva volja2 Mt 13,3.34 ta Bo`ja, toj Mi e brat, i sestra, i majka!“ 35

Parabola za seja~ot

4

(Mt 13,1–9; Lk 8,4–8)

I pak po~na da pou~uva pokraj moreto; i se sobra okolu Nego mnogu narod; Toj vleze toga{ vo korab vo moreto i sede{e, a siot narod stoe{e na suvo, pokraj moreto. 2 I gi pou~uva{e mnogu so paraboli, i vo poukite Svoi im vele{e: 3 „Slu{ajte! Ete izleze eden seja~ da see; 4 i se slu~i, koga see{e, edni zrna da padnat pokraj patot, pa doletaa pticite nebeski i gi iskolvaa. 5 Drugi padnaa na kamenito mesto, kade {to nema{e mnogu zemja, i nabrgu izniknaa, za{to zemjata ne be{e dlaboka; 6 a koga izgrea sonceto, tie svenaa, pa bidej}i nemaa koren, se isu{ija. 7 Nekoi padnaa na trwe; i izrasna trweto, gi zadu{i i ne dadoa plod. 8 A drugi padnaa na dobra zemja i po~naa da davaat plod, {to izrasna i uzrea; i prinesoa: koe trieset, koe {eeset, koe sto.“

I im re~e: „Koj ima u{i da slu{a, 9 4,23 neka ~ue!“ 7,16 9

Zo{to slu`at parabolite? (Mt 13,10–15; Lk 8,9–10)

Mt 11,15 Lk 8,8 14,35

A koga ostana Sam, onie {to bea 10 okolu Nego, zaedno so dvanaesette, Go 10,10 13,3 Mt 10,2 pra{aa za parabolata. 11 I im ka`a: „Vam vi e dadeno da ja 13,36 znaete tajnata na carstvoto Bo`jo, a na 11 onie, nadvore{nite, s# }e im se ka`uva Dan 2,19.22. vo paraboli, 27-30 12 za da gledaat so o~i i da ne vidat; Rim 16,25 da slu{aat so u{i i da ne razbiraat; Kol 4,5 za{to se pla{at da ne se obratat neko- 12 Is 6,9-10 ga{, pa da im se prostat grevovite.“ 10

Objasnuvawe na parabolata za seja~ot (Mt 13,18–23; Lk 8,11–15)

Jn 12,40 Dela 28, 26-27

17 14,27

I im re~e: „Zar ne ja razbirate 18 ovaa parabola? Kako toga{ }e gi Er 4,3 razberete site paraboli? 19 14 Seja~ot go see slovoto. 15 Poseanoto pokraj patot gi ozna~uva Mt 19,23 onie, kaj koi se see slovoto, no kaj koi, 21 5,15 otkako }e go ~ujat, vedna{ doa|a sata- Mt Lk 8,17 nata i im go grabe slovoto, poseano vo 11,33 srcata nivni. 16 Isto taka i poseanoto na kamenito mesto gi ozna~uva onie, koi, {tom go ~ujat slovoto, vedna{ so radost go primaat, 17 no nemaat vo sebe koren i se nepostojani; pa, koga }e nastane `alost ili gonewe zaradi slovoto, vedna{ se soblaznuvaat. 18 Poseanoto vo trwe gi ozna~uva onie {to go slu{aat slovoto, 19 no gri`ite za ovoj vek, primamlivoto bogatstvo i drugi `elbi, koi, koga }e se vselat vo niv, go zadu{uvaat slovoto i toa ostanuva besplodno. 20 A poseanite zrna na dobra zemja se onie, {to go slu{aat slovoto i go primaat i donesuvaat plod: edni trieset, drugi {eeset, a drugi sto.“ 13

Svetilo i merka (Mt 5,15; 10,26; Lk 6,38; 8,16–18; 11,33)

I im re~e: „Zar se vnesuva svetilo za da se stavi pod poklopec? Ili pod krevet? Ne zatoa li, da se stavi na sve}nik? 21

50 EVANGELIE SPORED MARKO 22 1 Kor 4,5

23 4,9 Mt 11,15

24 Lk 6,38 8,18

25 Mt 13,12

26 Mt 13,24

Za{to nema ni{to tajno, {to ne }e stane javno; nitu pak, ne{to sokrieno, {to nema da izleze na videlo. 23 Ako nekoj ima u{i da slu{a, neka ~ue!“ 24 I im vele{e: „Vnimavajte na ona {to slu{ate: so kakva merka merite, so takva }e vi se meri, i }e vi se pridodade. 25 Za{to, koj ima, nemu }e mu se dade; a koj nema, od nego }e se odzeme i ona {to go ima.“

27

Parabola za poseanoto seme

Jk 5,7

Pa re~e: „Carstvoto Bo`jo prilega na ~ovek {to frlil seme v zemja, 27 pa spie, i stanuva no}e i dewe; a ka31 ko niknuva i kako raste semeto, toj ne Mt 13,31 znae. 17,20 28 Za{to zemjata sama od sebe donesu32 va plod, najnapred steblence, pa klas, a Mt 13,32 potoa i polno zrno vo klasot. 29 A koga }e uzree plodot, vedna{ ispra}a srp, za{to do{lo vremeto za `etva.“ 29

Isus stivnuva bura

22

26

Joil 4,13 Otkr 14,15

Parabola za sinapovoto zrno (Mt 13,31–32; Lk 13,18–19) 30 Pak prodol`i: „So {to da go sporedime carstvoto Bo`jo ili so kakva parabola da go prika`eme? 31 Toa e kako sinapovo zrno, koe, koga se see v zemja, e pomalo od site zemni semiwa; 32 a koga }e se posee, izrasnuva i stanuva pogolemo od site grmu{ki, i pu{ta golemi granki, taka {to pod negovata senka mo`at da se zasolnuvaat pticite nebeski.“

Pou~uvawe so paraboli (Mt 13,34–35)

I so mnogu takvi paraboli im go propoveda{e slovoto, kolku {to mo`ea da slu{aat. 34 I bez paraboli ne im govore{e, a na u~enicite Svoi nasamo s# im objasnuva{e. 33

(Mt 8,23–27; Lk 8,22–25) 35 Toj den ve~erta im re~e: „Da mineme na sprotivnata strana!“ 36 I koga go otpu{tija narodot, u~enicite Go zedoa so sebe, kako {to be{e vo korabot, a go sledea i drugi korabi. 37 I se podigna golema bura, i branovite se prefrluvaa vo korabot, taka {to korabot ve}e propa|a{e. 38 Toj, pak, be{e na kormiloto i spie{e na vozglavnica; Go razbudija i Mu rekoa: „U~itele, zar ne Ti e gri`a {to zaginuvame?“ 39 A Toj stana, mu se zapoveda na vetrot i mu re~e na moreto: „Molkni, prestani!“ I vetrot stivna, i nastana golema ti{ina. 40 Pa im re~e: „[to ste tolku pla{livi? Zar s# u{te nemate vera?“ 41 I gi opfati golem strav, i govorea eden na drug: „Koj e, pak, Ovoj, {to i vetrot i moreto Go slu{aat?“

Isus isceluva od ne~ist duh

5

(Mt 8,28–34; Lk 8,26–39)

Preminaa otade more, vo Gadarinskata zemja. 2 I koga Toj izleze od korabot, vedna{ Go presretna od grobi{tata eden ~ovek so ne~ist duh. 3 Toj `ivee{e vo grobovite, i duri i so verigi nikoj ne mo`e{e da go vrze; 4 za{to mnogupati be{e vo okovi i vo verigi vrzan, ama gi kr{e{e okovite i gi raskinuva{e verigite, i nikoj ne mo`e{e da go skroti; 5 i sekoga{, no}e i dewe, po grobi{tata i po ridi{tata vika{e i se udira{e so kamewa. 6 [tom Go vide Isus oddaleku, pritr~a i Mu se pokloni. 7 Pa, kako izvika so silen glas, re~e: „[to ima{, Ti, so mene, Isuse, Sine na Sevi{niot Bog? Te zakolnuvam vo Boga, ne ma~i me!“ 8 Za{to mu be{e rekol: „Duhu ne~ist, izlezi od ~ovekot!“

2 5,9. Legija e najgolemata i osnovna edinica na rimskata vojska, vo razli~no vreme so razli~na brojna sostojba; vo prenosna smisla - golem broj, mno{tvo.

35 Mt 8,18

38 Lk 10,40

39 1,25

40 9,19 Mt 8,10

41 1,27 Ps 89,9 107,23-32 Lk 9,34

5,2 1,23 Is 65,4

7 1,1.24 Mt 8,29 Lk 1,32

51 EVANGELIE SPORED MARKO 9 Mt 12,45 Lk 8,2.27

15 Lk 8,35

17 Dela 16,39

18 3,14

19 1,34 8,26 Ps 66,16 Lk 8,39

20 Mt 3,1 4,25

21 2,13

23 Mt 9,18 Lk 4,40 Dela 9,12.17 28,8

I go pra{a: „Kako te vikaat?“ A toj odgovori i re~e: „Legija2 mi e imeto, za{to sme mnogu.“ 10 I mnogu Go molea da ne gi brka od toj kraj. 11 A tamu, po ridot, pase{e golemo krdo sviwi. 12 I Go molea i velea: „Prati n# vo sviwine, da vlezeme vo niv.“ 13 I Isus vedna{ im dozvoli. Otkako izlegoa, ne~istite duhovi vlegoa vo sviwite, i jurnaa sviwite po strmninata vo moreto, a bea okolu dve iljadi; i se izdavija vo moreto. 14 A onie, {to gi pasea sviwite, pobegnaa i izvestija vo gradot i po okolijata. I mnozina izlegoa da vidat {to stanalo. 15 I dojdoa kaj Isus, i go vidoa besoma~niot kako sedi oble~en, i so zdrav um, vo kogo ima{e legija, i se upla{ija. 16 A onie, koi bea videle, raska`uvaa {to stana so obzemeniot od zol duh i so sviwite. 17 I po~naa da Go molat da si odi od nivnite krai{ta. 18 A koga vleze vo korabot, onoj, {to be{e porano besoma~en, Go pomoli da bide so Nego. 19 Isus ne mu dozvoli, no mu re~e: „Odi doma kaj svoite, pa raska`i im {to stori Gospod za tebe i kako te pomiluva.“ 20 Si otide, i po~na da raska`uva po Desettogradieto {to mu napravi Isus. I site se ~udea. 9

Isceluvaweto na bolna `ena i o`ivuvaweto na Jairovata }erka (Mt 9,18–26; Lk 8,40–56)

A koga premina Isus so korabot pak na drugata strana, kaj Nego se sobra mnogu narod. I be{e pokraj moreto. 22 I ete, dojde eden od na~alnicite na sinagogata, po ime Jair; pa, {tom Go vide, padna pred nozete Negovi 23 i usrdno Go mole{e mnogu, govorej}i: „]erka mi e na umirawe; dojdi i polo`i gi racete nad nea, za da ozdravi i bide `iva!“ 24 I pojde so nego. A po Nego vrve{e mnogu narod i Go pritiskaa. 21

Edna `ena, {to strada{e od krvavewe dvanaeset godini, 26 i golemi maki be{e pretrpela od mnozina lekari, potro{ila s# {to imala i nikakva polza ne videla, a $ stanalo duri u{te polo{o, 27 {tom ~u za Isus, se pribli`i odzadi me|u narodot i se dopre do oblekata Negova; 28 za{to si vele{e: „Samo ako se dopram do oblekata Negova, }e ozdravam.“ 29 I vedna{ prestana krvaveweto, i taa oseti vo teloto svoe deka e izlekuvana od bolesta. 30 A Isus odedna{ po~uvstvuva vo Sebe kako izleze sila od Nego i se svrte kon narodot i re~e: „Koj se dopre do oblekata moja?“ 31 U~enicite Negovi Mu rekoa: „Gleda{ deka narodot Te pritiska, a pra{uva{: ‚Koj se dopre do Mene?‘“ 32 No Toj gleda{e naokolu, za da ja vidi onaa, {to go napravi toa. 33 @enata, pak, se upla{i i trepere{e; pa, znaej}i {to stana so nea, se pribli`i, padna pred Nego i Mu ja ka`a celata vistina. 34 A Toj $ re~e: „]erko, verata tvoja te spasi; odi si so mir i bidi zdrava od bolesta svoja!“ 35 Dodeka Toj u{te zboruva{e, dojdoa od kaj na~alnikot na sinagogata i rekoa: „]erka ti umre; {to Mu sozdava{ u{te trud na U~itelot!“ 36 No Isus, otkako gi ~u tie zborovi, mu re~e na na~alnikot na sinagogata: „Ne pla{i se, samo veruvaj!“ 37 I nikomu ne mu dozvoli da odi so Nego, osven na Petar, na Jakov, i na Jovan, bratot na Jakov. 38 Dojde vo ku}ata na na~alnikot na sinagogata i vide rastrevo`enost, pla~ewe i silno vriskawe. 39 I koga vleze, im re~e: „[to ste se razvikale i rasplakale? Devoj~eto ne e umreno, tuku spie!“ 40 A tie Mu se potsmevaa. Toj, pak, otkako gi istera site, gi zede tatkoto i majkata na devoj~eto i onie {to bea so Nego, i vleze kade {to le`e{e devoj~eto. 25

25 3 Mojs 15,25

27-28 6,56 Mt 14,36 Dela 5,15

27 3 Mojs 15,27

29 Dela 19,12

30 Lk 5,17 6,19

34 10,52 1 Sam 1,17 2 Sam 15,9 Lk 7,50 Jk 2,16

35 Jn 11,21.32

37 9,2 14,33 Mt 17,1

39 Dela 20,10 1 Kor 11,30 15,6

52 EVANGELIE SPORED MARKO 41

I koga ja fati rakata na devoj~eto, re~e: „Talita, kumi!“ - {to zna~i: „Devojko, tebe ti velam, stani!“ 43 42 I devojkata odedna{ stana i po~na 1,34 da odi. A ima{e dvanaeset godini. I 7,36 9,9 site se za~udija mnogu. Mt 8,4 43 A Toj strogo im zapoveda, nikoj da Lk 9,21 ne razbere za toa i re~e: „Dajte $ da jade!“ 41

9,27 Dela 9,40

6,2

1,22 Lk 6,6 Jn 7,15

3 3,31 Mt 12,46 Jn 6,42

4 Jn 4,44

5 2,5 Lk 4,40

7 3,14-15 Lk 10,1

8 Lk 10,4

10 Lk 10,7

11 Mt 10,14.18

Isus otfrlen vo Nazaret

6

(Mt 13,53–58; Lk 4,16–30)

Pa izleze ottamu i dojde vo Svojot kraj; a po Nego odea i u~enicite Negovi. 2 I koga dojde sabotata, Toj po~na da pou~uva vo sinagogata i mnozina, {to slu{aa, se ~udea i govorea: „Od kade vo Nego ova? I kakva e ovaa mudrost {to Mu e dadena, ta takvi ~uda stanuvaat preku Negovite race? 3 Ne e li Toj drvodelecot, Sinot na Marija, brat na Jakov, Josija, Juda i Simon? I ne se li ovde me|u nas sestrite Negovi?“ I se soblaznija zaradi Nego. 4 A Isus im re~e: „Prorokot nikade ne e bez po~est, osven vo svojata zemja, me|u rodninite i vo svojot dom.“ 5 I ne mo`e{e tuka da izvr{i nikakvo ~udo; osven {to izlekuva malku bolni, polagaj}i gi racete vrz niv. Isus gi ispra}a Svoite dvanaeset u~enici (Mt 10,5–15; Lk 9,1–6)

I se ~ude{e na nivnoto neverie. Pa ode{e po okolnite sela i pou~uva{e. 7 I gi povika dvanaesette, i po~na da gi pra}a po dvajca, i im dade vlast nad ne~istite duhovi. 8 Pa im zapoveda da ne zemaat ni{to za po pat osven po eden stap; ni torba, ni leb, ni pari vo pojasot. 9 No da se obueni vo sandali i da ne oblekuvaat po dve obleki. 10 I im re~e: „Ako vlezete negde vo ku}a, ostanete vo nea, s# dodeka ne si otidete ottamu. 11 A ako negde ne ve primat, nitu ve poslu{aat, {tom izlezete ottamu, istresete go pravot od nozete svoi, nim za svedo{tvo.“ 6

Tie pojdoa i propovedaa pokajanie. 12 Izgonuvaa mnogu ne~isti duhovi, i Mt 3,2 mnogumina bolni pomazuvaa so maslo i 13 Mt 14,14 lekuvaa. 12 13

Jk 5,14-15

Irod i Isus (Mt 14,1–2; Lk 9,7–9)

I car Irod razbra za Isus, za{to imeto Negovo be{e pro~ueno, pa re~e: „Jovan Krstitel voskresnal od mrtvite i zatoa stanuvaat ~uda preku nego.“ 15 Edni velea: „Ilija e!“, a drugi: „Prorok e, ili kako eden od prorocite.“ 16 A Irod, {tom ~u re~e: „Toa e Jovan, na kogo jas mu ja otsekov glavata; toj voskresnal od mrtvite!“ 14

Smrtta na Jovan Krstitel (Mt 14,3–12; Lk 3,19–20)

Bidej}i sam Irod prati da go fatat Jovan, go vrza i go frli vo zatvor, zaradi Irodijada, `enata na brat mu Filip, za{to se o`eni so nea. 18 Bidej}i Jovan mu vele{e na Irod: „Ne ti e dozvoleno da ja ima{ `enata na tvojot brat!“ 19 A Irodijada se ozlobi protiv nego i saka{e da go ubie, no ne mo`e{e. 20 za{to Irod se pla{e{e od Jovan, znaej}i deka e toj ~ovek praveden i svet i go paze{e; mnogu be{e zbunet dodeka go slu{a{e, a so zadovolstvo go slu{a{e. 21 I nastana pogoden den koga Irod, po povod svojot rodenden, im prigotvi ve~era na svoite knezovi, vojvodi i stare{ini Galilejski; 22 i vleze }erkata na Irodijada, igra{e i im ugodi na gostite i na Irod. Toga{ carot $ re~e na devojkata: „Baraj od mene {to saka{ i }e ti dadam!“ 23 I $ se zakolna: „[to i da pobara{ od mene, }e ti dadam, duri i polovinata od moeto carstvo.“ 24 A taa izleze i ja pra{a majka si: „[to da pobaram?“ Taa $ odgovori: „Glavata na Jovan Krstitel!“ 25 I taa vedna{ vleze kaj carot i pobara, govorej}i: „Sakam u{te sega da mi ja dade{ na ~inija glavata na Jovan Krstitel!“ 17

14-15 Mt 16,14

15 Mal 3,23 Mt 21,11

17 Lk 3,19-20

18 3 Mojs 18,16 20,21

21 1 Mojs 40,20

23 Est 5,3.6 7,2

53 EVANGELIE SPORED MARKO 29

Carot se zagri`i, no zaradi vetuvaweto i gostite svoi ne saka{e da otka`e. 27 I vedna{, otkako isprati xelat, 30 Lk 6,13 carot naredi da ja donesat glavata nego10,17 va. 31-32 28 A toj otide, mu ja otse~e glavata vo 2 Mojs 16 5 Mojs zatvorot i ja donese na ~inija, pa $ ja 8,3.16 predade na devojkata, a devojkata ja dade Ps 78,2425.29 na majka si. 29 Koga negovite u~enici razbraa, doj105,40 1 Kor 10,3 doa i go zedoa teloto negovo i go pogre31 baa. 26

Mt 27, 59-60

2,2 3,20

34 4 Mojs 27,17 1 Car 22,17 Ez 34,5.15.23 37,24 Zah 10,2 Ps 23,1 77,21 2 Car 18,16 Mt 9,36

Isus nahranuva pet iljadi du{i (Mt 14,13–21; Lk 9,10–17; Jn 6,1–14)

I se sobraa apostolite kaj Isus, pa Go izvestija za s# {to napravile i pou~uvale. 31 A Toj im re~e: „Dojdete i vie vo osameno mesto i odmorete se malku.“ Za{to mnozina doa|aa i si odea, taka {to nemaa koga ni da jadat. 32 I otidoa so korab sami vo osameno mesto. 33 I gi vide narodot koga si odea; i 35-44 8,1-9 Go poznaa mnozina, pa pe{ od site gradovi trgnaa tamu; i gi isprevarija (i se sobraa okolu Nego). 34 A Isus, koga izleze, vide mnogu narod i se smiluva nad niv, za{to bea kako ovci bez pastir; i po~na da gi pou~uva mnogu. 35 I bidej}i ve}e vremeto poizmina, u~enicite Negovi pristapija kon Nego i rekoa: „Ovde e mestovo pusto, a i docna e; 36 raspu{ti gi za da otidat po okolnite sela i kolibi i da si kupat leb, za{to nema {to da jadat.“ 37 Toj im odgovori i re~e: „Dajte im vie da jadat!“ A tie Mu rekoa: „Da pojdeme i da kupime za dveste denarii leb, pa da im dademe da jadat?“ 38 Potoa Toj gi pra{a: „Kolku lebovi imate? Otidete i videte!“ I koga vidoa rekoa: „Pet leba i dve ribi.“ 39 Toga{ Isus im re~e na site da posednat na kup~iwa po zelenata treva. 40 I posednaa vo grupi po sto i po pedeset. 30

Toj gi zede pette leba i dvete ribi, pa, pogledna kon neboto, gi blagoslovi lebovite i gi prekr{i, i im gi dade na u~enicite Svoi, za da im gi stavat pred niv; isto taka im gi razdeli i dvete ribi na site. 42 I jadea site i se nasitija. 43 I sobraa par~iwa, od lebot i od ribite, polni dvanaeset ko{evi. 44 A onie, {to jadea od lebovite, bea okolu pet iljadi ma`i. 41

Isus ~ekori po voda (Mt 14,22–33; Jn 6,15–21)

I vedna{ gi natera u~enicite Svoi da vlezat vo korab i da otidat porano od Nego na drugata strana kon Vitsaida, duri Toj ne go raspu{ti narodot. 46 A Toj, oddeluvaj}i se od niv, otide vo gorata za da se pomoli. 47 Prikve~er korabot be{e sred moreto, a Toj sam na kopnoto. 48 I gi vide kako se ma~at pri ploveweto, za{to vetrot im be{e sprotiven; a okolu ~etvrtata no}na stra`a3 se pribli`i do niv i, odej}i po moreto, saka{e samo da pomine pokraj niv. 49 A tie, koga go vidoa kako odi po moreto, pomislija deka e toa prividenie, i po~naa da vikaat; 50 Za{to site Go vidoa i se upla{ija. Toj vedna{ po~na da govori so niv i im re~e: „Ne pla{ete se! Jas sum, ne bojte se!“ 51 I vleze kaj niv vo korabot i vetrot stivna. A tie mnogu se upla{ija i se ~udea vo sebe. 52 Za{to ne se vrazumija (od ~udoto) so lebovite, bidej}i srceto im be{e skameneto. 53 I koga preminaa, dojdoa vo zemjata Genisaretska i se zadr`aa tamu. 54 A {tom izlegoa od korabot, vedna{ Go poznaa. 55 Brzo ja obikolija celata taa okolija i po~naa na nosilki da nosat bolni tamu, kade {to slu{aa deka Toj se nao|a. 56 I kade da vleguva{e: vo sela, vo gradovi ili naselbi - na krstopatite 45

3 6,48. ^etvrtata no}na stra`a t.e. rano nautro, me|u 4 i 6 ~asot.

41 Mt 14,19 Lk 9,16 22,19 24,30

42 Is 25,6-8 55,1-2 Mt 8,11

43 8,19

46 1,35 3,13 Lk 6,12 9,28 Jn 6,15

48 2 Mojs 33,19.22 34,6 Ps 77,19 Jov 9,8

49 Lk 24,37

50 16,6 2 Mojs 3,14 5 Mojs 32,39 Is 41,4 43,10 Jn 8,24.28.58

51 4,39 Mt 14,32

52 3,5 4,13 8,17 Mt 16,9

55-56 Dela 5,15

55 1,32

56 5,27-28 Lk 6,19 8,44

54 EVANGELIE SPORED MARKO 7,2 polagaa bolni i Go molea da se doprat

barem do polata od oblekata Negova. I 4 site {to se dopiraa do Nego, ozdravuMt 23,25 vaa. Lk 11,38

Lk 11,39

Raspravija za predanijata

6-7 Is 29,13

7

(Mt 15,1–20)

Se sobraa kaj Nego fariseite i nekoi od kni`nicite, {to bea do{le 10 od Erusalim. 2 I koga vidoa deka nekoi od Negovi2 Mojs 20,12 21,17 te u~enici jadat leb so ne~isti, odnos3 Mojs 20,9 no so nemieni race, gi ukorija. 5 Mojs 5,16 3 (Za{to fariseite i site Judejci, Mt 15,4 dr`ej}i go predanieto na starite, ne 11 jadat, duri ne gi izmijat racete do lakMt 15,5-6 tite; 12 4 i koga }e se vratat od pazar, ne jaIzreki 28,24 dat, duri ne se izmijat; i u{te mnogu drugo ima {to primile i go dr`at; miewe ~a{i, ~inii, kotli i stolovi.) 5 Potoa fariseite i kni`nicite Go pra{aa: „Zo{to u~enicite Tvoi ne postapuvaat spored predanieto na starite, no so neizmieni race jadat leb?“ 6 A Toj im odgovori i re~e: „Dobro prorokuval Isaija za vas licemerite, kako {to e napi{ano: ‚Ovoj narod so usta Me po~ituva, no srceto im e daleku od Mene; 7 no naprazno Me po~ituva, za{to propoveda ~ove~ki povelbi.‘ 8 Za{to, vie, ostavaj}i ja Bo`jata zapoved, go dr`ite predanieto ~ove~ko: miewe ~inii i ~a{i, i vr{ite mnogu drugi sli~ni raboti.“ 9 I im re~e: „I taka ja otfrlate Bo`jata zapoved, za da go zapazite va{eto predanie. 10 Za{to Mojsej re~e: ‚Po~ituvaj gi tatka si i majka si‘ i ‚Koj go zloslovi tatkoto svoj ili majka si, so smrt da se kazni.‘ 11 A vie velite: ‚Ako nekoj ka`e na tatka si ili na majka si: ona, so koe bi mo`el da te izdr`uvam e korban, odnosno, prilog e‘, 12 toga{ takviot ne go ostavate ve}e ni{to da stori za svojot tatko ili za svojata majka, 13 prestapuvaj}i go slovoto Bo`jo so va{eto predanie, {to ste go predale 7

Kol 2,22

vie; mnogu takvi sli~ni raboti vr{ite.“ 14 I koga go povika siot narod, im re~e: „Slu{ajte Me site i razberete: 15 ni{to, {to vleguva vo ustata na ~ovekot odnadvor, ne mo`e da go oskverni; tuku ona {to izleguva od nego, toa go oskvernuva ~ovekot. 16 Ako nekoj ima u{i da slu{a, neka ~ue!“ 17 I koga se oddale~i od narodot i vleze vo edna ku}a, u~enicite Negovi Go pra{aa za parabolata. 18 A Toj im re~e: „Zar ste i vie taka nerazumni? Ne razbirate li deka ni{to, {to vleguva vo ~ovekot odnadvor, ne mo`e da go oskverni? 19 Za{to, toa ne odi vo srceto, tuku vo stomakot, i izleguva nadvor, ~istej}i ja seta hrana.“ 20 I u{te im re~e: „Ona {to izleguva od ~ovekot, toa go oskvernuva ~ovekot. 21 Za{to odnatre, od srceto ~ove~ko, izleguvaat lo{i pomisli, prequbodejstva, bludstva, ubistva, 22 kra`bi, lakomstva, lukavstva, pakosti, zlobi, oko zavidlivo, bogohulstvo, gordost, bezumstvo. 23 Seto toa zlo odvnatre izleguva i go oskvernuva ~ovekot.“ Verata na edna `ena (Mt 15,21–28)

I koga se krena ottamu, otide vo predelite Tirski i Sidonski; i koga vleze vo edna ku}a, saka{e nikoj da ne Go doznae. No ne mo`e{e da se sokrie. 25 Za{to ~u za Nego edna `ena, ~ija }erka ima{e ne~ist duh, pa dojde i padna pred nozete Negovi. 26 A taa `ena be{e drugoverka, po poteklo Sirofeni~anka; i Go mole{e da go istera demonot od }erka $. 27 No Isus $ re~e: „Ostavi najnapred da se nahranat decata; za{to ne e pravo da se zeme lebot od decata i da im se frli na ku~iwata.“ 28 A taa odgovori i Mu re~e: „Da, Gospodi! No i ku~iwata jadat pod trpezata, od tro{kite na decata.“ 29 I $ re~e: „Za ova {to go re~e - mo`e{ da si odi{! Demonot izleze od }erka ti.“ 24

14 4,9

17 4,10 10,10

19 Dela 10, 13-15 Kol 2,1617.21-22 Tit 1,15

20 Rim 14

21-22 Mt 15,19

24 1,29 10,10

26 Mt 8,29

55 EVANGELIE SPORED MARKO 31

I koga se vrati doma, ja najde }erka si kako le`i na postela, a demonot 32 be{e izlegol od nea. 30

5,20

5,23

33 8,23

34 6,41 Mt 14,19

35 Mt 8,3

36 1,25.44-45 5,43 Mt 9,30-31

37 9,25 1 Mojs 1,31 Is 35,5-6 Mt 11,5 15,31

8,1-2 6,34-36

3 Evr 12,3

4 8,16-17 Jn 6,26

6 Jn 6,10

Isceluvaweto na gluvonem I pak izleze Isus od predelite Tirski i Sidonski i otide kon Galilejskoto More, niz predelite na Desettogradieto. 32 I dovedoa kaj Nego eden gluv i tepkav, pa Go molea da polo`i nad nego raka. 33 Isus, otkako go odvede nastrana od narodot, gi stavi Svoite prsti vo negovite u{i; a koga plukna, go dopre negoviot jazik; 34 potoa pogledna na neboto, vozdivna i mu re~e: „Efata!“ - {to zna~i: „Otvori se!“ 35 I vedna{ mu se otvori sluhot, i se razvrzaa vrskite na negoviot jazik i govore{e ~isto. 36 I im zapoveda nikomu da ne ka`uvaat. No, kolku pove}e Toj im zabranuva{e, tolku pove}e tie razglasuvaa. 37 I prekumerno se ~udea i velea: „S# dobro pravi: i gluvite gi pravi da slu{aat i nemite da zboruvaat!“ 31

Isus nahranuva ~etiri iljadi du{i

8

(Mt 15,32–39)

Vo tie dni, koga se be{e sobral mnogu narod i nema{e {to da jadat, Isus gi povika u~enicite Svoi i im re~e: 2 „Mi e `al za narodot, za{to ve}e tri dni stojat kaj Mene i nema {to da jadat. 3 Ako gi pu{tam da si odat gladni po ku}ite nivni, }e premaleat po patot, za{to nekoi se dojdeni oddaleku.“ 4 U~enicite Mu odgovorija: „Od kade mo`e ~ovek site ovie da gi nahrani so leb, ovde vo pustinava?“ 5 I gi pra{a: „Kolku lebovi imate?“ A tie odgovorija: „Sedum.“ 6 Toga{ mu zapoveda na narodot da posedne po zemjata; pa, otkako gi zede sedumte lebovi, zablagodari, gi raskr{i i im gi dade na u~enicite Svoi da gi razdelat; i tie gi razdelija na narodot.

Imaa i malku ribi; gi blagoslovi i 8 Mt 14,20 zapoveda da gi razdadat i niv. 8 I jadea, i se nasitija; i sobraa se11 5 Mojs dum ko{nici ostanati par~iwa. 9 A onie, {to jadea, bea okolu ~etiri 18,20-22 Is 7,10-14 Mt 12,38 iljadi du{i. I gi pu{ti da si odat. 10 I vedna{ vleze vo korab so u~eni- 16,1 Lk 11,16 cite Svoi i dojde vo predelite Dalma- 1 Kor 1,22 nutski. 12 7

Fariseite baraat ~udo (Mt 16,1–4)

Lk 11,29 Evr 3,10

15

12,1 I izlegoa fariseite i po~naa da se Lk 1 Kor 5,6-8 prepiraat so Nego, pa isku{uvaj}i Go, 17 Mu baraa ~udesen znak od neboto. 12 A Toj vozdivna dlaboko i re~e: 6,52 „Zo{to ovoj rod bara ~udesen znak? 18 Vistina vi velam: nema da mu se dade 4,12 Er 5,21 Ez 12,2 ~udesen znak na ovoj rod.“ 13 I koga gi ostavi, pak vleze vo kora- Lk 8,10 bot i premina na drugata strana. 19 11

Za {tetniot „kvasec“ (Mt 16,5–12)

6,35-44

20 8,8-9

A tie, pak, bea zaboravile da zemat 21 leb i vo korabot imaa samo eden leb. 4,13 15 A Toj im zapoveda i re~e: „Vnima22 vajte, ~uvajte se od kvasot farisejski i 5,30 10,46-52 od kvasot Irodov!“ 16 I si razmisluvaa me|u sebe, velej}i: „Toa e zatoa {to nemame leb.“ 17 A Isus, koga gi razbra, im re~e: „Zo{to zboruvate za toa {to nemate leb? Zar u{te ne znaete i ne razbirate? U{te li e skameneto va{eto srce? 18 O~i imate, ne gledate li? U{i imate, ne slu{ate li? I ne pomnite li? 19 Koga gi raskr{iv pette leba, za pet iljadi du{i, kolku polni ko{evi so par~iwa sobravte?“ Mu rekoa: „Dvanaeset.“ 20 „A sedumte - za ~etiri iljadi, kolku ko{nici so ostanati par~iwa sobravte?“ Tie odgovorija: „Sedum.“ 21 I im re~e: „Pa kako toga{ ne razbirate?“ 14

Isceluvaweto na slep ~ovek 22 Potoa dojde vo Vitsaida; i dovedoa kaj Nego slep i Go molea da se dopre do nego.

56 EVANGELIE SPORED MARKO 23 7,33 Jn 9,6.11.15 1 Tim 4,14

26 1,34

28 6,14-15 Lk 9,7-8

29 1,1 14,61

30 Mt 8,4

31

I koga go zede slepiot za raka, go izvede nadvor od seloto i, otkako plukna na o~ite negovi, gi polo`i racete nad nego, pa go pra{a dali gleda ne{to. 24 Toj, koga pogledna, re~e: „Gi gledam lu|eto kako drvja, no tie odat.“ 25 Potoa pak gi polo`i racete nad o~ite negovi i mu re~e da pogleda. I mu se povrati vidot i gi gleda{e site jasno. 26 I go isprati vo domot negov i mu re~e: „Ne navra}aj v selo!“ 23

Petrovoto ispovedawe na verata (Mt 16,13–20; Lk 9,18–21)

10,32-34 Mt 17,12.22 Lk 17,25

27 I izleze Isus so u~enicite Svoi po selata na Kesarija Filipova. Po pa33 tot gi pra{a u~enicite Svoi i im reMt 4,10 ~e: „Za kogo Me mislat lu|eto?“ 28 Tie odgovorija: „Za Jovan KrstiRim 8,5 tel, nekoi za Ilija, a drugi, pak, za ne34 Lk 14,27 koj od prorocite.“ 29 Toj, pak, im re~e: „A vie, za kogo Me mislite?“ Petar Mu odgovori i re~e: „Ti si Hristos!“ 30 I im zapoveda nikomu da ne govorat za Nego.

Isus gi navestuva Svojata smrt i voskresenie (Mt 16,21–23; Lk 9,22)

Pa po~na da gi u~i deka Sinot ^ove~ki treba mnogu da postrada, da bide otfrlen od stare{inite, prvosve{tenicite i kni`nicite, i da bide ubien i na tretiot den da voskresne. 32 I govore{e za toa otvoreno. No Petar, Go povle~e nastrana i po~na da Go odvra}a. 33 A Toj, koga se zavrte i gi pogledna u~enicite Svoi, mu zabrani na Petar da govori i re~e: „Begaj od Mene, satano! Za{to ne misli{ na ona {to e Bo`jo, tuku na ona {to e ~ove~ko!“ 31

Patot na Isusovite sledbenici (Mt 16,24–28; Lk 9,23–27)

I koga go povika narodot i u~enicite Svoi, im re~e: „Koj saka da vrvi po Mene, neka se odre~e od sebe, i neka go zeme krstot svoj i neka odi po Mene. 34

Za{to, koj saka da go spasi svojot `ivot, }e go zagubi; a koj go zagubi `ivotot svoj zaradi Mene i Evangelieto, toj }e go spasi. 36 Za{to kakva polza ima ~ovek, ako go pridobie celiot svet, a na du{ata svoja $ napakosti? 37 Ili kakov otkup }e dade ~ovek za svojata du{a? 38 Za{to, koj se srami od Mene i od zborovite Moi vo ovoj prequbodeen i gre{en rod, i Sinot ^ove~ki }e se srami od nego, koga }e dojde vo slavata na Svojot Otec so svetite angeli.“ 35

9

35 Mt 10,39

37 Ps 49,7-8

38 Mt 10,33 Lk 12,9 Rim 1,16 2 Tim 2,12

9,1 13,30 Rim 1,4

2 1,29 5,37 Lk 8,51

I im re~e: „Vistina vi velam: tuka stojat nekoi, {to nema da vkusat 316,5 smrt, dodeka ne go vidat carstvoto Mt 28,3 Otkr 3,4 Bo`jo, dojdeno vo sila.“ Isusovoto preobra`enie (Mt 17,1–9; Lk 9,28–36)

A po {est dni, Isus gi zede so Sebe Petar, Jakov i Jovan i gi odvede sami na visoka gora, nasamo, i se preobrazi pred niv. 3 Ali{tata Mu stanaa svetli, mnogu beli, kako sneg, kakvi {to belilo na zemjata ne mo`e da izbeli. 4 I im se javi Ilija so Mojsej, i razgovaraa so Isus. 5 Toga{ progovori Petar i Mu re~e na Isus: „Ravi, dobro ni e da bideme ovde; da napravime tri kolibi: edna za Tebe, edna za Mojsej i edna za Ilija.“ 6 Za{to ne znae{e {to da ka`e, bidej}i bea mnogu upla{eni. 7 I se pojavi oblak, pa gi zaseni; i od oblakot dojde glas, koj vele{e: „Ovoj e Mojot vozquben Sin, Nego slu{ajte Go!“ 8 I odedna{, koga poglednaa naokolu, nikogo ve}e ne vidoa pokraj sebe, osven Isus. 9 A koga sleguvaa od gorata, im zapoveda nikomu da ne ka`uvaat {to videle, dodeka Sinot ^ove~ki ne voskresne od mrtvite. 10 I go zadr`aa toj zbor vo sebe, pra{uvaj}i se eden so drug {to zna~i toa: „Da voskresne od mrtvite?“ 2

4 2 Car 2, 11-12 Mt 11,14

5 10,51 11,21 14,44-45

6 14,40

7 1,11 5 Mojs 18,15 3 Mojs 16,2 Mt 17,5 Dela 3,22 3 Ptr 1,17

9 1,34 Lk 9,36

57 EVANGELIE SPORED MARKO Za Ilija

11 Mal 3,23

(Mt 17,10–13)

12

11 I Go pra{aa, velej}i: „A zo{to kni`nicite velat deka najnapred treba da dojde Ilija?“ 12 A Toj, pak, odgovori i re~e: „Ilija }e dojde porano i }e uredi s#; a Sinot 13 1 Car ^ove~ki, kako {to e napi{ano za Nego, 19,2.10 treba da postrada mnogu i da bide Mt 11,14 ponizen. 13 No vi velam deka i Ilija dojde, ka19 Mt 12,39 ko {to e napi{ano za Nego, i mu napra23 vija {to sakaa.“

8,31 Is 53,3 Mal 3, 23-24 Ps 22,1-17

5,36 11,23-24 Lk 17,6

24 Lk 17,5

Isceluvaweto od ne~ist duh (Mt 17,14–21; Lk 9,37–43)

I koga dojde kaj u~enicite Svoi, vide mnogu narod okolu niv i kni`nici, koi se prepiraa so niv. 15 I {tom Go vide, siot narod se ispla{i; a koga se pribli`ija, Go pozdravuvaa. 16 Gi pra{a kni`nicite: „Zo{to se prepirate so niv?“ 17 Toga{ eden od narodot odgovori i re~e: „U~itele, go dovedov kaj Tebe sin mi, vo kogo ima nem duh; 18 i sekoga{, kade i da go fati, go kutnuva, i toj se zapenuva, i krcka so zabite, i se zdrvuva. I im ka`av na u~enicite Tvoi da go izgonat, no tie ne mo`ea.“ 19 A Isus odgovori i re~e: „O, rode neveren, do koga }e bidam so vas? Do koga }e ve trpam? Dovedete go kaj Mene!“ 20 I koga go dovedoa kaj Nego - {tom go vide, vedna{ duhot go strese; i toj padna nazemi i se valka{e zapenet. 21 Go pra{a Isus tatko mu: „Kolku vreme ima otkako stanuva toa so nego?“ Toj odgovori: „Od detstvoto; 22 i mnogupati duhot go frlal vo ogan, i vo voda, za da go pogubi: no, ako mo`e{, smiluvaj se nad nas i pomogni ni!“ 23 A Isus mu re~e: „Ako mo`e{ da poveruva{ - s# e mo`no za onoj {to veruva!“ 24 I odedna{ tatkoto na mom~eto izvika i so solzi re~e: „Veruvam, Gospodi, pomogni mu na moeto neverie!“

A Isus, {tom vide deka se sobra narod, strogo mu zapoveda na ne~istiot duh i mu re~e: „Duhu nem i gluv. Jas ti zapovedam: izlezi od nego, i ne vleguvaj ve}e vo nego!“ 26 I koga izvika, silno go strese i izleze; a mom~eto be{e kako mrtvo, taka {to mnozina velea deka umrelo. 27 Isus, pak, otkako go fati za raka, go ispravi; i toa stana. 28 I koga vleze Isus vo edna ku}a, u~enicite Negovi Go pra{aa nasamo: „Zo{to nie ne mo`evme da go isterame?“ 29 Im odgovori: „Ovoj rod so ni{to ne mo`e da se istera, osven so molitva i post.“ 25

14

Isus po vtorpat gi navestuva Svojata smrt i voskresenie (Mt 17,22–23; Lk 9,43–45)

25 1,25 Lk 4,39

26 1,26

27 1,31 5,41

31 8,31 Mt 20,1819

32 4,13

34 Lk 22,24

35 10,43-44 Mt 20,26

37 Mt 10,40

10,16 I koga izlegoa ottamu, minuvaa Lk Jn 13,20 preku Galileja; i Toj ne saka{e nekoj 38 da razbere. 31 Za{to gi u~e{e u~enicite Svoi i 4 Mojs 11,28 im vele{e deka Sinot ^ove~ki }e bide predaden vo ~ove~ki race, i }e Go ubijat, i na tretiot den po ubivaweto }e voskresne. 32 No tie ne gi razbiraa ovie zborovi i se pla{ea da Go pra{aat. 30

Koj e najgolem? (Mt 18,1–5; Lk 9,46–48)

I dojde vo Kapernaum; i koga be{e doma, gi pra{a: „[to razmisluvavte me|u sebe patem?“ 34 Tie mol~ea, za{to patem se prepiraa me|u sebe, koj e pogolem. 35 Toj sedna i gi povika dvanaesette, pa im re~e: „Koj saka da bide prv, neka bide posleden od site, i sluga na - site!“ 36 I toga{ zede edno dete, go postavi me|u niv, go gu{na i im re~e: 37 „Koj prima edno takvo dete vo Moe ime, Mene Me prima, a koj Me prima Mene, ne Me prima Mene, tuku Onoj, Koj Me pratil.“ 33

Koj ne e protiv nas, toj e so nas! (Lk 9,49–50)

Toga{ Jovan Mu odgovori i re~e: „U~itele, vidovme eden, koj vo Tvoe 38

58 EVANGELIE SPORED MARKO 39 ime izgonuva demoni, a ne vrvi po nas;

i mu zabranivme, za{to ne odi po nas.“ 39 A Isus re~e: „Ne branete mu, za{40 Mt 12,30 to nikoj, {to pravi ~udo vo Moe ime, ne Lk 11,23 }e mo`e naskoro da govori zlo za Mene. 40 Za{to, koj ne e protiv vas, toj e so 41 Mt 10,42 vas. 1 Kor 3,23 41 I koj ve napoi so ~a{a voda vo Moe 42 ime, zatoa {to ste Hristovi, vistina Mt 5,29 vi velam, nema da ostane bez nagrada.“ 1 Kor 12,3

43

Za soblaznata

Mt 5,30

47 Mt 5,29

(Mt 18,6–9; Lk 17,1–2) 42

„A koj }e soblazni edno od ovie ma-

48 lite, {to veruvaat vo Mene, za nego e

Is 66,24

podobro da mu obesat vodeni~ki kamen 49 na vratot i da go frlat v more. 3 Mojs 2,13 43 I ako te soblaznuva rakata tvoja, 50 otse~i ja; podobro e za tebe bez raka da Mt 5,13 vleze{ vo `ivotot, otkolku da ima{ Lk 14,34 Kol 4,6 dve race i da otide{ vo pekolot, vo Rim 12,18 neizgasliviot ogan, 1 Sol 5,13 44 (kade {to nivniot crv ne umira, i ognot ne izgasnuva.) 10,1 45 I, ako te soblaznuva nogata tvoja, 2,13 otse~i ja; podobro e za tebe sakat da vleze{ vo `ivotot, otkolku da gi ima{ dvete noze i da bide{ frlen vo pekolot, vo neizgasliviot ogan, 46 (kade {to nivniot crv ne umira ni ognot ne izgasnuva.) 47 I, ako okoto tvoe te soblaznuva, izvadi go; podobro e za tebe so edno oko da vleze{ vo carstvoto Bo`jo, otkolku da ima{ dve o~i i da bide{ frlen vo ogneniot pekol, 48 kade {to nivniot crv ne umira, i ognot ne izgasnuva. 49 Za{to sekoj so ogan }e se posoli, (i sekoja `rtva so sol }e se osoli). 50 Solta e dobra; no, ako solta oblutavi, so {to }e ja osolite? Zatoa imajte sol vo sebe, i mir imajte me|u sebe!“ Za razvodot

10

(Mt 19,1–12; Lk 16,18)

I otkako stana Isus ottamu, pre mina vo predelite Judejski, preku stranata {to e otade Jordan. I pak se sleva{e narod kon Nego; a Toj, po Svojot obi~aj, gi pou~uva{e.

I pristapija fariseite i Go pra{aa, isku{uvaj}i Go: „Dopu{teno li e, da ja ostavi ~ovek svojata `ena?“ 3 A Toj im odgovori i re~e: „Kako vi zapoveda Mojsej?“ 4 Tie rekoa: „Mojsej dozvoli da se napi{e razvodno pismo i da se otpu{ti.“ 5 Odgovori Isus i im re~e: „Poradi va{eto `estoko srce vi ja napi{al taa zapoved. 6 Vo po~etokot na sozdavaweto, pak, Bog gi sozdade ma{ko i `ensko. 7 Zatoa ~ovek }e go ostavi tatka si i majka si, }e se prilepi do `enata svoja 8 i obata }e bidat vo edno telo; i taka, tie ve}e ne se dvajca, tuku edno telo. 9 Zna~i, toa {to Bog go svrzal, ~ovek da ne go razdeluva.“ 10 I vo domot, u~enicite Negovi pak Go pra{aa za toa. 11 I im re~e: „Koj }e ja napu{ti svojata `ena i se o`eni so druga, toj prequbodejstvuva kon nea; 12 a i `ena, ako go napu{ti svojot ma` i se oma`i za drug, prequbodejstvuva.“ 2

Isus gi blagoslovuva decata (Mt 19,13–15; Lk 18,15–17)

I donesuvaa kaj Nego deca, za da se dopre do niv, no u~enicite im zabranuvaa (na onie {to gi nosea). 14 I koga go vide toa Isus, negoduva{e i re~e: „Ostavete gi decata da doa|aat kaj Mene i ne pre~ete im, za{to na takvi e carstvoto Bo`jo. 15 Vistina vi velam, koj ne go prima carstvoto Bo`jo kako dete, toj nema da vleze vo nego.“ 16 Pregrnuvaj}i gi, gi polo`i racete vrz niv i gi blagoslovuva{e. 13

Isus povikuva eden bogat ~ovek (Mt 19,16–30; Lk 18,18–30)

A koga izleguva{e na pat, dotr~a nekoj, padna na kolena pred Nego i Go pra{a: „U~itele dobar, {to treba da napravam, za da nasledam `ivot ve~en?“ 18 Isus mu re~e: „Zo{to me narekuva{ dobar? Nikoj ne e dobar, osven ediniot Bog! 17

2 Mt 16,1 1 Kor 7,11

4 5 Mojs 24,1 Mt 5,31

5 3,5

6 1 Mojs 1,27 5,2

7-8 1 Mojs 2,24 1 Kor 6,16 Efes 5,31

11-12 Mt 5,32 Lk 16,18 1 Kor 7, 10-11

13 Lk 9,47

15 Mt 5,20 18,3

17 1,40

18 Ps 34,8

59 EVANGELIE SPORED MARKO 19 7,10 2 Mojs 20,12-16 5 Mojs 5,16-20 24,14

21 Mt 6,20 Lk 12,33

23 4,19

27 14,36 1 Mojs 18,14 Zah 8,6 Jov 42,2

29 1,1 8,35

31 Mt 19,30 20,16 Lk 13,30

33-34 8,31 Lk 24,7

Zapovedite gi znae{: ne prequbodejstvuvaj; ne kradi; ne svedo~i la`no; ne navreduvaj; po~ituvaj gi tatka si i majka si.“ 20 A toj Mu odgovori i re~e: „U~itele, seto toa sum go zapazil u{te od mladosta svoja.“ 21 Koga go pogledna Isus, mu omile, pa re~e: „U{te edna rabota ti nedostasuva: odi i prodaj s# {to ima{, razdaj go na siromasi i }e ima{ bogatstvo na neboto; pa dojdi i vrvi po Mene.“ 22 Koga gi ~u ovie zborovi, toj se iznenadi i si otide na`alen, za{to ima{e golemo bogatstvo. 23 I koga pogleda Isus, im re~e na u~enicite Svoi: „Kolku e te{ko za bogatite da vlezat vo carstvoto Bo`jo!“ 24 A u~enicite se upla{ija od zborovite Negovi. No Isus pak im odgovori i re~e: „^eda, kolku im e te{ko na onie, {to se nadevaat na bogatstvoto, da vlezat vo carstvoto Bo`jo! 25 Polesno kamila }e vleze niz igleni u{i, otkolku bogat ~ovek vo carstvoto Bo`jo.“ 26 A tie se ~udea mnogu i si velea me|u sebe: „Toga{, koj mo`e da se spasi?“ 27 Koga gi pogleda Isus, im re~e: „Za lu|eto toa ne e mo`no, no ne i za Boga; za{to za Boga s# e mo`no!“ 28 I Petar po~na da Mu govori: „Ete, nie ostavivme s# i po Tebe odime.“ 29 A Isus odgovori i re~e: „Vistina vi velam: nema takov {to ostavil ku}a, ili bra}a, ili sestri, ili tatko, ili majka, ili `ena, ili deca, ili imot, zaradi Mene i Evangelieto, 30 a da ne primil, i toa sega, vo ova vreme, stopati pove}e od ku}i, i bra}a, i sestri, i tatko, i majka, i deca, i nivje, a vo idniot vek - i `ivot ve~en. 31 I mnozina prvi }e bidat posledni, a poslednite - prvi.“ 19

Isus po tret pat gi najavuva Svojata smrt i voskresenie (Mt 20,17–19; Lk 18,31–34)

Koga bea na pat, iska~uvaj}i se kon Erusalim, Isus ode{e pred niv, a tie bea vxa{eni, pa, vrvej}i po Nego, se ispla{ija. I koga gi povika povtorno 32

dvanaesette, po~na da im zboruva za ona {to }e se slu~i so Nego. 33 „Ete, se iska~uvame kon Erusalim i Sinot ^ove~ki }e bide predaden na prvosve{tenicite i kni`nicite, i }e Go osudat na smrt i }e Go predadat na neznabo{cite. 34 I }e Go ismeat, i }e Go bijat, i }e Go plukaat, i }e go ubijat, i na tretiot den }e voskresne.“ Molbata na Zevedeevite sinovi (Mt 20,20–28)

Toga{ pristapija kon Nego Zavedeevite sinovi, Jakov i Jovan i rekoa: „U~itele, sakame da ni go ispolni{ ona, {to }e go pobarame.“ 36 Toj gi pra{a: „[to sakate da storam za vas?“ 37 A tie Mu odgovorija„ „Daj ni da sedneme do Tebe, edniot oddesno, a drugiot odlevo, vo slavata Tvoja.“ 38 No Toj im re~e: „Ne znaete {to barate! Mo`ete li da ja ispiete ~a{ata {to ja pijam Jas i da se krstite so kr{tavaweto, so koe se kr{tavam Jas?“ 39 Tie odgovorija: „Mo`eme.“ A Isus im re~e: „^a{ata, {to ja pijam Jas, }e ja piete i vie, i so kr{tavaweto, so koe se kr{tavam Jas, }e se krstite; 40 no, da dozvolam da se sedi od Mojata desna ili leva strana, ne zavisi od Mene; toa e za onie, za koi e prigotveno.“ 41 Desette, pak, {tom go ~uja toa, negoduvaa protiv Jakov i Jovan. 42 Isus, koga gi povika, im re~e: „Znaete deka onie, {to se smetaat za narodni knezovi, gospodarat nad niv, i upravnicite upravuvaat nad niv. 43 No me|u vas neka ne bide taka; a koj me|u vas saka da bide pogolem, neka vi bide sluga; 44 i koj saka me|u vas da bide prv, neka vi bide rob na site. 45 Za{to i Sinot ^ove~ki ne dojde za da Mu slu`at, no da poslu`i i da go dade `ivotot Svoj za otkup na mnozina.“ 35

Slepiot Vartimej (Mt 20,29–34; Lk 18,35–43) 46 Potoa pristignaa vo Erihon. I koga izleguva{e Isus od Erihon so u~e-

33 Mt 8,20

35 Mt 4,21 Lk 9,54

36 10,51

37 Mt 19,28 Lk 22,30

38 Is 51,17-22 Ez 23,31-34 Ps 75,8 Lk 12,50

39 Dela 12,2

42 Lk 22,25

43 1 Kor 9,19

45 14,24 Is 53,11-12 Mt 8,20 1 Tim 2,5-6

46 Lk 19,1

60 EVANGELIE SPORED MARKO 47-48 nicite Svoi i so mnogu narod, Timee11,10 Mt 1,1 9,27

51 10,36

52 5,34 Mt 9,22 Lk 7,50 17,19 Dela 3,16

11,1 13,3 14,26 Zah 14,4 Lk 21,37 Jn 8,1 Dela 1,12

2 Zah 9,9

Vartimej4,

viot sin, koj be{e slep, sede{e pokraj patot i prose{e. 47 Pa, koga ~u deka e toa Isus od Nazaret, po~na da vika i da veli: „Isuse, sine Davidov, smiluvaj mi se!“ 48 I mnozina mu velea da mol~i, no toj u{te pove}e vika{e: „Sine Davidov, smiluvaj mi se!“ 49 Isus zastana i re~e da go viknat. I go povikaa slepiot, govorej}i mu: „Ne pla{i se, stani, te vika!“ 50 Toj, koga ja frli gornata obleka, stana i otide kaj Isus. 51 A Isus, odgovaraj}i mu, go zapra{a: „[to saka{ da storam za tebe?“ Slepiot Mu re~e: „Da progledam, U~itele!“ 52 Isus mu re~e: „Odi si, verata tvoja te spasi!“ I toj vedna{ progleda, pa trgna patem po Isus. Sve~enoto vleguvawe vo Erusalim (Mt 21,1–11; Lk 19,28–40; Jn 12,12–19)

11

I koga se pribli`i do Erusalim, vo Vitfagija i Vitanija, kaj Maslinovata Gora, isprati Isus dvajca od u~enicite, 2 i im re~e: „Odete vo selono, {to e nasproti vas, pa {tom }e vlezete vo nego, }e najdete vrzano mlado magare, {to nieden ~ovek ne go javal; odvrzete go i dovedete go! 3 I, ako vi re~e nekoj: ‚Zo{to go pravite toa?‘ Ka`ete deka Mu e potrebno na Gospod; i toj vedna{ }e go prati tuka.“ 4 Tie otidoa i go najdoa mladoto magare, vrzano za portata odnadvor, na krstopatot i go odvrzaa. 5 I nekoi od onie, {to stoeja tamu, im rekoa: „[to pravite? Zo{to go odvrzuvate?“ 6 A ovie im odgovorija, kako {to im be{e zapovedal Isus i tie gi ostavija. 7 I go dovedoa mladoto magare kaj Isus, gi kladoa vrz nego ali{tata svoi i Toj sedna na nego. 8 I mnozina gi postilaa svoite obleki po patot. 4 10,46. Bar–Timej.

A onie, {to odea pred Nego i po Ne- 9 go, vikaa i velea: „Osana! Blagosloven Ps 118,25.26 e Onoj {to ide vo imeto Gospodovo! Mt 21,15 10 Blagosloveno e carstvoto na na{i- 23,39 ot tatko David, koe ide vo imeto Gospo- 10 2 Sam 7,16 dovo! Osana vo visinite!“ 11 I vleze Isus vo Erusalim, vo hra- Ps 148,1 Jov 16,19 mot, razgleda s#, pa, bidej}i ve}e be{e Lk 1,32-33 docna, izleze i otide so dvanaesette vo 13 Vitanija. Er 8,13 9

Smokvata {to ne dava plod (Mt 21,18–19)

Mih 7,1 Lk 13,6

14

A utredenta, koga izlegoa od Vita- 11,20 nija, Toj ogladne; 15 13 i koga oddaleku vide edna smokva, 11,27 Jn 2,14-15 pokriena so lisja, se pribli`i, ne bi li na{ol ne{to na nea; no, koga se 17 56,7 dobli`i do nea, ne najde ni{to osven Is Er 7,11 lisja, za{to u{te ne be{e vremeto za Mt 21,13 Lk 19,46 smokvi. Jn 2,16 14 I Isus $ re~e: „Otsega nikoj doveka da ne vkusi plod od tebe!“ I go ~uja 18 1,22 toa u~enicite Negovi. 6,2 12

Isus vo hramot (Mt 21,12–17; Lk 19,45–47; Jn 2,13–22)

Mt 14,5 21,46 Lk 22,2

I pak dojdoa vo Erusalim. Koga 19 Mt 21,17 vleze Isus vo hramot, po~na da gi brka onie, {to prodavaa i kupuvaa vo hra- 20 mot, i im gi prevrte masite na menuva- 11,14 ~ite na pari i stolovite na onie, {to prodavaa gulabi; 16 i ne dozvoluva{e nikoj preku hramot da prenese kakov i da bilo sad. 17 I gi pou~uva{e, velej}i: „Ne e li napi{ano: ‚Domot Moj, dom za molitva na site narodi }e se nare~e‘? A vie go napravivte kako razbojni~ko gnezdo!“ 18 I koga go ~uja toa kni`nicite i prvosve{tenicite, gledaa kako da Go pogubat, bidej}i se pla{ea od Nego, za{to siot narod se voshituva{e na Negovoto u~ewe. 19 A koga se stemni, Toj izleze nadvor od gradot. 15

Lekcija za smokvata (Mt 21,20–22)

Utredenta, minuvaj}i, ja vidoa smokvata isu{ena otkoren. 20

61 EVANGELIE SPORED MARKO 22

I koga se seti, Petar Mu re~e: „Ravi, pogledaj! Smokvata, {to ja prokol23 na, se isu{ila!“ 22 A Isus im odgovori i re~e: 9,23 Mt 8,10 23 „Imajte vera vo Boga. Za{to, visti17,20 na vi velam ako nekoj $ re~e na ovaa 24 planina: „Digni se i frli se v more!‘ i Er 29,12 Mt 18,19 ne se posomneva vo srceto svoe, tuku poJn 11,22 veruva deka }e bide kako {to rekol, }e 25 mu se ispolni, {to i da ka`e. 24 Zatoa vi velam: s# {to }e pobarate Mt 5,23-24 6,14 vo molitva, veruvajte deka }e go dobiEfes 4,32 Kol 3,13 ete - i }e vi bide. 25 I koga stoite na molitva, prostu26 Mt 6,15 vajte, ako imate ne{to protiv nekogo, 18,35 pa i va{iot nebesen Otec da vi gi pros27 ti va{ite grevovi. 8,31 26 Ako li, pak, vie ne prostuvate, i 14,43.53 15,1 va{iot nebesen Otec nema da vi gi Mt 27,41 prosti grevovite va{i.“ Dela 4,5 21

Jn 14,1

Isusovata vlast

30 Mt 3,6

(Mt 21,23–27; Lk 20,1–8)

31

27 I pak dojdoa vo Erusalim; a koga ode{e niz hramot, se pribli`ija do Nego prvosve{tenicite i kni`nicite 32 i stare{inite, Mt 14,5 28 pa Mu rekoa: „So kakva vlast go pravi{ toa? Ili koj Ti ja dal taa 12,1 vlast, da go pravi{ toa?“ Is 5,1-2 29 Isus im odgovori i re~e: „]e ve pra{am i Jas za ne{to i odgovorete Mi, a potoa i Jas }e vi ka`am, so kakva vlast go vr{am toa. 30 Kr{tavaweto Jovanovo od neboto li be{e, ili od lu|eto? Odgovorete Mi!“ 31 A tie si mislea vo sebe i velea: „Ako ka`eme ‚Od neboto‘ - }e re~e: ‚Pa zo{to ne mu poveruvavte?‘ 32 No, ako ka`eme, ‚Od lu|eto‘“ - se pla{ea od narodot; za{to site go smetaa Jovan za vistinski prorok. 33 I odgovaraj}i Mu na Isus, rekoa: „Ne znaeme.“ A Isus im odgovori i re~e: „Ni jas ne vi ka`uvam, so kakva vlast go vr{am toa.“

Mt 21,32 Lk 7,30

Parabola za lozarite

12

(Mt 21,33–46; Lk 20,9–19)

I po~na da im govori vo paraboli: „Eden ~ovek nasadi lozje i

go zagradi so ograda, pa iskopa bunar i soyida kula; i otkako im go predade na lozarite, si otide. 2 A koga dojde vremeto, isprati kaj lozarite eden sluga, za da go pribere od niv plodot na lozjeto. 3 No tie go fatija slugata, go natepaa i go ispratija prazen. 4 I pak isprati kaj niv drug sluga; i nemu, so kamewa mu ja rascepija glavata, pa go otpu{tija posramen. 5 Isprati i drug; nego, pak go ubija; i mnozina drugi, ili natepaa, ili pak gi ubija. 6 Pa, bidej}i ima{e u{te eden sin, koj mu be{e mil, go isprati najposle nego kaj niv, velej}i: ‚]e se zasramat od sina mi.‘ 7 No lozarite si rekoa me|u sebe: ‚Ovoj e naslednikot! Ajde da go ubieme i nasledstvoto }e bide na{e!‘ 8 I go fatija, go ubija i go isfrlija nadvor od lozjeto. 9 [to }e napravi, pak, gospodarot na lozjeto? ]e dojde i }e gi pogubi lozarite, a lozjeto }e go dade na drugi. 10 Zar ne ste ~itale vo Pismoto: ‚Kamenot, {to go otfrlija yidarite, stana kamen temelnik.‘ 11 Od Gospod e toa, i ~udesno e vo o~ite na{i.“ 12 I sakaa da Go fatat, no se upla{ija od narodot, za{to razbraa deka za niv ja ka`a parabolata pa Go ostavija, i si otidoa. Za pla}aweto danok (Mt 22,15–22; Lk 20,20–26)

A pratija kaj Nego nekoi od fariseite i od Irodovcite, za da Go fatat na zbor. 14 Tie dojdoa i Mu rekoa: „U~itele, znaeme deka si pravi~en i deka ne se pla{i{ od nikogo, za{to ne gleda{ koj e koj, tuku vistinski pou~uva{ za patot Bo`ji. Treba li da mu se dava danok na carot ili ne? Da davame li, ili da ne davame?“ 15 A Toj, znaej}i ja nivnata licemernost, im re~e: „Zo{to me isku{uvate? Donesete mi eden denarij da go vidam!“ 13

6 1,11 1 Mojs 22,2 3 Ptr 1,17

7 Evr 1,2

10-11 Ps 118, 22-23

10 Dela 4,11 1 Ptr 2,7

12 Mt 14,5

13 3,6 Mt 16,1

14 1,2-3 Mt 22,16 Lk 1,76 Dela 16,17 Evr 3,10 Otkr 15,3

62 EVANGELIE SPORED MARKO 17

I tie donesoa. Pa im re~e: „^ij e ovoj lik i natpis?“ Mu rekoa: „Na ca18 rot.“ 17 Toga{ Isus im odgovori i re~e: Ez 40,46 Dela 23,8 „Davajte mu go carevoto na carot, a 1 Kor 15,12 Bo`joto na Boga!“ I tie Mu se ~udea. 16

Rim 13,7

19

Za voskresenieto

1 Mojs 38,8 5 Mojs 25,5

(Mt 22,23–33; Lk 20,27–40)

Dojdoa kaj Nego i sadukeite, koi veJn 20,9 lat deka nema voskresenie, pa Go pra26 {aa, govorej}i: 19 „U~itele, Mojsej ni napi{a: ‚Ako 2 Mojs 3,6 Dela 3,13 nekomu umre bratot i ostavi `ena, a de29-30 ca ne ostavi, toga{ brat mu neka ja zeme 5 Mojs 6, `enata negova i neka go podigne potom4-5 stvoto na svojot brat.‘ 20 Bea sedummina bra}a: prviot zede 30-31 Lk 10,27 `ena i koga umre, ne ostavi porod. 21 Nea ja zede vtoriot brat, i umre, no i toj ne ostavi porod; isto taka i tretiot. 22 Ja zedoa site sedummina, i ne ostavija porod. Po niv umre i `enata. 23 Pri voskresenieto, koga }e voskresnat, na kogo od niv taa }e bide `ena? Za{to sedummina ja imaa kako `ena.“ 24 A Isus im odgovori i re~e: „Zar ne se la`ete, bidej}i ne gi poznavate ni Pismata, nitu silata Bo`ja? 25 Za{to, koga }e voskresnat od mrtvite, nitu }e se `enat, nitu }e se ma`at, tuku se kako angeli na nebesata. 26 A za mrtvite, deka }e voskresnat, ne ste li ~itale vo knigata na Mojsej, kako mu re~e Bog kaj kapinata: ‚Jas sum Bog Avraamov, i Bog Isakov, i Bog Jakovov‘? 27 No Toj ne e Bog na mrtvite, tuku Bog na `ivite. Vie, pak, mnogu se la`ete!“ 24

18

Najva`nata zapoved (Mt 22,34–40; Lk 10,25–28)

Toga{ pristapi eden od kni`nicite, koj gi slu{a{e kako se prepiraat i uvide deka Isus im odgovara{e dobro, pa Go zapra{a: „Koja e prva od site zapovedi?“ 29 A Isus mu odgovori: „Najva`na od site zapovedi e: ‚^uj Izraele! Gospod, Bog na{, e eden Gospod. 28

Zatoavozqubi Go Gospoda, tvojot Bog, so seto svoe srce i so seta svoja du{a, i so siot svoj razum, i so seta svoja sila!‘ Ova e najva`nata zapoved. 31 A vtorata e sli~na na nea: ‚Vozqubi go svojot bli`en kako sebesi!‘ Druga zapoved, pogolema od ovie, nema.“ 32 Kni`nikot Mu re~e: „Dobro, U~itele. Pravo ka`a deka Bog e eden, i deka nema drug, osven Nego; 33 i deka, da Go qubi{ so seto srce, i so siot razum, i so seta svoja du{a, i so seta sila, i da go qubi{ bli`niot svoj kako sebesi e pove}e od site prilozi i `rtvi.“ 34 Isus, pak, koga vide deka umno odgovori, mu re~e: „Ne si daleku od carstvoto Bo`jo.“ Potoa nikoj ve}e ne osmeluva{e da Go pra{uva. 30

Za Mesijata (Mt 22,41–46; Lk 20,41–44)

I koga odgovara{e Isus, pou~uvaj}i vo hramot, re~e: „Kako toa kni`nicite velat deka Hristos e sin Davidov, 36 koga samiot David ka`a preku Svetiot Duh: ‚Mu re~e Gospod na mojot Gospod: sedi od Mojata desna strana, dodeka ne gi polo`am Tvoite neprijateli za podno`je na nozete Tvoi!‘ 37 I taka, sam David Go nare~e Gospod; od kade toga{ da Mu e Toj sin?“ I mnogu narod Go slu{a{e so zadovolstvo. 35

Za kni`nicite I im re~e potoa vo Svojata pouka: „^uvajte se od kni`nicite, koi sakaat da odat vo dolgi obleki i da gi pozdravuvaat po ulicite, 39 i zazemaat predni sedi{ta vo sinagogite, kako i prvi mesta na gozbite. 40 Tie, {to gi podjaduvaat domovite na vdovicite i licemerno dolgo se molat, }e bidat pote{ko osudeni.“ 38

Prilog od edna vdovica (Lk 21,1–4) 41 Pa sedna Isus sproti kov~e`eto i gleda{e kako narodot pu{ta pari vo nego. Mnozina bogati pu{taa mnogu.

30 Is.N. 22,5

31 3 Mojs 19,18 Mt 19,19 Rim 13,9 Gal 5,14 Jk 2,8

32 5 Mojs 4,35 6,4 Is 45,21 Lk 20,39 Rim 3,30 1 Kor 8,6 Jk 2,19

33 3 Mojs 19,18 5 Mojs 6,5 2 Car 23,25 1 Sam 15,22 Os 6,6 Amos 5,21 Ps 40,6-8

34 Mt 3,2 6,10 22,46 Lk 20,40

35 Jn 7,42

36 Ps 110,1

37 Lk 19,48 21,38

38-39 Lk 11,43 14,7

41 2 Car 12,9 Jn 8,20

63 EVANGELIE SPORED MARKO 44

I koga dojde edna bedna vdovica, pu{ti dve lepti, {to iznesuva eden kodrant. 43 A Isus, koga gi povika u~enicite 13,2 Lk 19,44 Svoi, im re~e: „Vistina vi velam deka 3 ovaa siroma{na vdovica dade pove}e od 11,1 site, {to pu{tija vo kasata na hramot; Mt 4,18.21 44 za{to site pu{tija od svojot vi4 {ok, a taa od svojata siroma{tija dade 2 Car 20,8 s# {to ima{e, celiot svoj imot.“ 42

2 Kor 8,12

6 Er 14,14 Jn 5,43

7 Agej 2,6 Dan 2,28

Isus go navestuva razurnuvaweto na hramot

13

(Mt 24,1–2; Lk 21,5–6)

A koga izleguva{e od hramot, eden od u~enicite Negovi Mu 8 Is 19,2 re~e: „U~itele, gledaj kakvi kamewa i 26,17 kakvi zgradi!“ Er 4,31 2 Isus, pak, mu odgovori i re~e: „Gi 2 Let 15,6 gleda{ li ovie golemi zgradi? Ni ka9 men na kamen nema da ostane ovde, {to 1,44 6,11 ne }e bide urnat!“ Mt 10, 17-18

Stradawa i progonstva

10 Mt 28,19 Rim 11,25

(Mt 24,3–14; Lk 21,7–19)

A koga sede{e na Maslinovata Gora, sproti hramot, Go pra{aa nasamo Petar, Jakov, Jovan i Andrej: 4 „Ka`i ni, koga }e bide toa i koj e znakot, koga }e se svr{i seto toa?“ 5 Isus, odgovaraj}i im po~na da zboruva: „^uvajte se da ne ve prela`e nekoj! 6 Za{to mnozina }e dojdat vo Moe ime, govorej}i deka sum Jas; i }e prela`at mnozina. 7 A koga }e ~uete za vojni i glasovi za vojni, ne pla{ete se; za{to seto toa treba da se slu~i; no toa u{te ne e krajot. 8 ]e se digne narod protiv narod, i carstvo protiv carstvo; a na nekoi mesta }e ima i zemjotresi i glad. Toa e po~etokot na bolkite. 9 No vie ~uvajte se, za{to }e ve predadat na sudovi; a po sinagogite }e ve bijat, i pred upravnici i pred carevi }e bidete izveduvani zaradi Mene, za svedo{tvo pred niv. 10 I kaj site narodi najnapred treba da se propoveda Evangelieto. 3

Koga, pak, }e ve povedat, za da ve predadat, ne gri`ete se odnapred {to }e govorite, nitu razmisluvajte; tuku ona, {to }e vi se dade vo toj ~as, toa ka`ete go; ne ste vie {to }e zboruvate, tuku Svetiot Duh. 12 I brat brata }e predade na smrt, i tatko ~edo, i }e se dignat decata protiv roditelite, i }e gi predadat na smrt. 13 ]e bidete namrazeni od site zaradi Moeto ime; koj }e pretrpi do kraj, toj }e bide spasen.“ 11

Gnasniot pusto{nik (Mt 24,15–28; Lk 21,20–24)

„A koga }e vidite deka gnasniot pusto{nik se smestil kade {to ne treba - koj ~ita, neka razbere - toga{, onie {to se vo Judeja, neka begaat po planinite; 15 i koj e na pokrivot, da ne sleguva vo ku}ata, nitu da vleguva da zeme ne{to od ku}ata svoja; 16 i koj e na niva, da ne se vra}a za da ja zeme oblekata svoja! 17 No te{ko na bremenite i na onie {to dojat vo tie dni! 18 Tuku molete se, begaweto va{e da ne bide zime! 19 Za{to vo tie dni }e ima maka, kakva nemalo dosega od po~etokot na svetov, {to go sozdade Bog, a i nema da ima. 20 I ako Bog ne gi skrate{e tie dni, toga{ ne bi se spasil nieden ~ovek; no zaradi izbranite, koi gi izbra Toj, }e gi skrati dnite. 21 Toga{, ako vi ka`e nekoj: ,Eve, ovde e Hristos‘, ili ,Ene, tamu e‘, ne veruvajte! 22 Za{to, }e se pojavat la`ni hristosi i la`ni proroci, i }e poka`at znaci i ~uda, za da gi prela`at, ako e mo`no, i izbranite. 23 No vie - ~uvajte se! Ete, s# odnapred vi ka`av! 14

Isusovoto vra}awe (Mt 24,29–31; Lk 21,25–28) 24 Vo tie dni, po makite, sonceto }e potemni i mese~inata nema da ja dava svojata svetlina,

11 Mt 10,19

12 Mih 7,6 Mt 10,35

13 Mt 5,11 10,22 Lk 6,22 Jn 15,18-21 16,2 1 Ptr 4,14

14 Dan 9,27 11,31 12,11

16 Lk 17,31

17 Lk 23,29

19 Dan 12,1 Mt 24,21 Otkr 16,18

22 5 Mojs 13,2-4 Mt 24,11.24 2 Sol 2, 9-10 Otkr 13,13-14

24-25 Is 13,10 34,4 Ez 32,7-8 Joil 2,10 3,4 4,15 Amos 8,9 Otkr 6, 12-14 8,12

64 EVANGELIE SPORED MARKO 26

i yvezdite nebeski }e pa|aat, i silite, {to se na neboto, }e popu{tat. 26 I toga{ }e Go vidat Sinot ^ove~ki, kako ide na oblaci so golema sila i slava. 27 Toga{ Toj }e gi isprati angelite 27 5 Mojs Svoi i }e gi sobere Svoite izbrani od 30,3-4 ~etirite vetra, od krajot na zemjata do Ez 37,9 Zah 2,10 krajot na neboto. 25

4 Mojs 11,25 Dan 7,13 7,14 Mt 8,20 Otkr 1,7

Neem 1,9

Sporedba so smokvata

28 11,13 Mt 21,19

29 Jk 5,9 Otkr 3,20

30 Mt 23,36

31 Mt 5,18 Lk 16,17

32 Mt 24,36 Dela 1,7 1 Sol 5,1-2

33 14,38 Mt 24,42 Efes 6,18

34 Mt 25,14

35 Mt 25,13

37 Mt 26,41

14,1 2 Mojs 12,1-2 5 Mojs 16,1-8 Mt 12,14 Dela 9,29

(Mt 24,32–35; Lk 21,29–33)

So smokvata napravete sporedba: koga nejzinite granki se podmladuvaat i pu{taat lisja, znaete deka e blizu letoto. 29 Pa taka i vie, koga }e vidite deka seto toa se slu~uva, znajte deka e blizu, pred vrata! 30 Vistina vi velam: nema da pomine ovoj rod, dodeka seto toa ne se ispolni. 31 Neboto i zemjata }e is~eznat, no zborovite Moi nema da is~eznat!“ 28

Denot i ~asot go znae samo Otecot (Mt 24,36–44)

„A za toj den i ~as nikoj ne znae, ni angelite nebesni, nitu Sinot, a samo Otecot. 33 Vnimavajte, bidete budni i molete se, za{to ne znaete koga }e bide ~asot. 34 Kako ~ovek, koj zaminuvaj}i, ja ostava ku}ata svoja i im dava vlast na slugite svoi, sekomu svoja rabota, na vratarot mu zapoveda da bide buden. 35 Bidete budni, za{to ne znaete koga }e dojde doma}inot na ku}ata, prikve~er li, ili na polno}, ili petlite koga }e propeat, ili nautro, 36 pa da ne dojde nenadejno i da ve zate~e kako spiete. 37 [to vi zboruvam vam, im go zboruvam na site: Bidete budni!“

A koga be{e Toj vo Vitanija, vo ku}ata na Simon Leprozniot, i sede{e na trpeza, dojde edna `ena so {i{ence skapocen i ~ist nardov miris i, koga go iskr{i {i{enceto, go izli mirisot vrz glavata Negova. 4 A nekoi negoduvaa vo sebe i govorea: „Zo{to mirisot da se rastura? 5 Toa mo`e{e da se prodade za pove}e od trista denarii, i da im se razdadat na siromasite.“ I negoduvaa protiv nea. 6 No Isus re~e: „Ostavete ja nea; zo{to ja bunite? Taa napravi dobro delo za Mene! 7 Siromasite sekoga{ gi imate so vas i koga sakate, mo`ete da im napravite dobro; no Mene Me nemate sekoga{. 8 Toa {to mo`e{e, taa go napravi: odnapred go pomaza teloto Moe za pogrebenie. 9 Vistina vi velam: kade i da se propoveda ova Evangelie, po celiot svet }e se prika`uva za nejzin spomen i toa, {to go napravi taa.“ 3

Predavnikot Juda

32

Zagovor protiv Isus (Mt 26,1–5; Lk 22,1–2; Jn 11,45–53)

14

Po dva dni be{e Pasha i praznikot Beskvasnici. A prvosve{tenicite i kni`nicite sakaa da Go fatat na izmama i da Go ubijat; 2 no velea: „Na praznikot ne, za da ne stane bunt me|u lu|eto.“

(Mt 26,14–16; Lk 22,3–6)

Toga{ Juda Iskariot, eden od dvanaesette, otide kaj prvosve{tenicite za da im Go predade. 11 A tie, {tom ~uja, se zaraduvaa i vetija da mu dadat pari. I bara{e pogodno vreme za da Go predade. 10

Podgotvuvawe na Pashalnata ve~era (Mt 26,17–19; Lk 22,7–13)

Vo prviot den na Beskvasnici, koga go kolea Pashalnoto jagne, u~enicite Negovi Mu rekoa: „Kade saka{ da otideme i da prigotvime, za da ja jade{ Pashata?“ 13 I prati dvajca od u~enicite Svoi, pa im re~e: „Otidete v grad; i }e ve sretne eden ~ovek, {to }e nosi voda vo stomna; odete po nego. 14 I kade {to }e vleze toj, ka`ete mu na doma}inot: ‚U~itelot pra{uva: kade e sobata, vo koja }e ja jadam Pashata so u~enicite Svoi?‘ 15 I toj }e vi poka`e golema soba, poslana, prigotvena; tamu zgotvete ni.“ 12

3 Mt 21,17 Lk 7,37

7 5 Mojs 15,11

8 16,1 Jn 19,40

9 1,1 16,15 Mt 24,14 Kol 1,56.23

10 Mt 26,2.47 Jn 6,71

12 2 Mojs 12

13 1 Sam 10, 2-5

65 EVANGELIE SPORED MARKO 18

I izlegoa u~enicite Negovi i dojdoa vo gradot, i najdoa kako {to im be21 {e rekol, pa ja prigotvija Pashata. 16

Ps 41,9

Mt 8,20

22 Mt 14,19 15,36

23 1 Kor 10,16

24 2 Mojs 24,8 Zah 9,11 Evr 9,20

25 Is 25,6 Lk 13,29

26 11,1 Lk 22,39

27 6,34 Zah 13,7 Mt 5,29 26,56

Isus go poso~uva svojot predavnik (Mt 26,20–25; Lk 22,14; Jn 13,21-30)

A koga se stemni, Toj dojde so dvanaesette. 18 I koga sedea i jadea, Isus im re~e: „Vistina vi velam: eden od vas, {to jade so Mene, }e Me predade.“ 19 Tie se raz`alostija i po~naa eden po drug da pra{uvaat: „Da ne sum jas?“ 20 A Toj im odgovori i re~e: „Eden od dvanaesette e, {to maka so Mene vo ~inijata. 21 No Sinot ^ove~ki zaminuva, kako {to e pi{ano za Nego. Samo te{ko mu na onoj ~ovek, preku kogo Sinot ^ove~ki }e bide predaden; podobro }e be{e za toj ~ovek, da ne se be{e rodil!“ 17

Vospostavuvawe na Pri~esta

28

(Mt 26,26–30; Lk 22,14–20; 1 Kor 11,23–26)

Mt 28,7.10.16

22 I koga jadea, zede Isus leb, go blagoslovi, go prekr{i, pa im dade i re~e: „Zemete, jadete; toa e Moeto telo.“ 23 Potoa ja zede ~a{ata, zablagodari i im ja dade; i se napija od nea site. 24 I im re~e: „Toa e Mojata krv na Noviot zavet, koja se proliva za mnozina. 25 Vistina vi velam: Jas nema da pijam ve}e od lozoviot plod s# do onoj den, koga }e pijam nov vo carstvoto Bo`jo.“ 26 Pa, otkako ispeaja blagodarstvena pesna, se iska~ija na Maslinovata Gora.

Petar }e se odre~e od Isus (Mt 26,31–35; Lk 22,31–34; Jn 13,36–38)

I im re~e Isus: „Site }e se soblaznite zaradi Mene vo ovaa no}, za{to e napi{ano: ‚]e go udram pastirot i }e se razbegaat ovcite.‘ 28 No posle, koga }e voskresnam, }e otidam vo Galileja pred vas.“ 29 A Petar Mu re~e: „Duri i site da se soblaznat, jas ne!“

Mu re~e Isus: „Vistina, ti velam deka u{te denes, vo ovaa no}, pred da zapee petel dvapati, ti tripati }e se otka`e{ od Mene!“ 31 No toj u{te pove}e tvrde{e: „Ako treba duri i da umram so Tebe, nema da se odre~am od Tebe.“ I site taka rekoa. 30

Molitvata vo Getsimanija (Mt 26,36–46; Lk 22,39–46)

Pristignaa vo predelot, po ime Getsimanija; i im re~e na u~enicite Svoi: „Sedete ovde, dodeka otidam da se pomolam!“ 33 I gi zede so Sebe Petar, Jakov i Jovan; se zamisli i po~na da taguva, 34 pa im re~e: „Du{ata Mi e do smrt na`alena; ostanete tuka i bidete budni!“ 35 I {tom se oddale~i malku, se frli na zemja i se mole{e, za da Go odmine ovoj ~as, ako e mo`no; 36 i vele{e: „Ava, O~e! S# e mo`no za Tebe; otkloni ja od Mene ovaa ~a{a; sepak ne kako Jas {to sakam, tuku kako Ti!“ 37 Pa dojde i gi zate~e da spijat, i mu re~e na Petar: „Simone, spie{ li? Ne mo`e{e li eden ~as da bide{ buden? 38 Bidete budni i molete se da ne padnete vo isku{enie: duhot e bodar, no teloto e slabo.“ 39 I pak otide i se pomoli, izgovaraj}i gi istite zborovi. 40 A koga se vrati, gi najde pak kako spijat, za{to o~ite im bea nate`nale; i ne znaeja {to da Mu odgovorat. 41 I po tretpat dojde i im re~e: „Samo spiete i po~ivate! Svr{eno e, dojde ~asot; eve, se predava Sinot ^ove~ki vo racete na gre{nici. 42 Stanete da odime! Eve, nabli`i onoj {to Me predava.“ 32

27

Isusovoto priveduvawe (Mt 26,47–56; Lk 22,47–53; Jn 18,3–12) 43 I vedna{, dodeka Toj s# u{te govore{e, Juda, eden od dvanaesette, dojde, i so nego mnogu narod so me~evi i so stapovi, isprateni od prvosve{tenicite, kni`nicite i stare{inite.

30-31 14,71-72

31 Jn 11,16

32 Jn 18,1

33 5,37 9,2 Mt 17,1

34 Jona 4,9 Ps 42,5.11 43,5

35 Jn 12,27 13,1 17,1

36 Mt 6,10 20,22 Jn 5,30 6,38 Rim 8,15 Gal 4,6

38 Mt 6,13 26,41 Lk 11,4 Rim 7,5

40 Lk 9,32

41 Jn 2,4 7,30 12,23.27 13,1 17,1

43 14,10 Mt 10,4

66 EVANGELIE SPORED MARKO 45 9,5 Lk 15,20

47 Jn 7,30.44 18,10.26

49 Lk 19,47 21,37

50 14,27 Zah 13,7 Jn 16,32

52 Amos 2,16

53 11,27

58 15,29 Jn 2,19.21 Dela 6,14 2 Kor 5,1

A onoj, {to Go predava{e, im be{e dal znak, velej}i: „Kogo }e Go celivam, Toj e: fatete Go i vodete Go pretpazlivo!“ 45 Pa, koga dojde, vedna{ se pribli`i do Nego i re~e: „Ravi!“ I Go celiva. 46 A tie gi kladoa racete svoi na Nego i Go fatija. 47 Eden, pak, od onie, {to stoeja tamu, izvadi no`, go udri slugata na prvosve{tenikot i mu go otse~e uvoto. 48 Isus im odgovori i re~e: „Zar kako na razbojnik ste izlegle so no`evi i kolovi, za da Me fatite? 49 Sekoj den bev so vas vo hramot i pou~uvav, i ne Me fativte. No, neka se ispolnat Pismata.“ 50 I otkako Go ostavija, site se razbegaa. 51 A po Nego vrve{e eden mlad ~ovek, nametnat so platni{te na golo telo; i vojnicite go fatija. 52 No toj, koga go ostavi platni{teto, pobegna od niv neoble~en. 44

Isusovoto soslu{uvawe pred Sinedrionot (Mt 26,57–68; Lk 22,54–55; 63–71; Jn 18,13–14; 19–24)

I Go dovedoa Isus kaj prvosve{tenikot, i se sobraa tamu site prvosve{tenici, stare{ini i kni`nici. 54 A Petar vrve{e po Nego oddaleku i vleze vnatre, vo dvorot na prvosve{tenikot; pa sedna so slugite i se gree{e na ognot. 55 Prvosve{tenicite i celiot Sinedrion baraa svedo{tva protiv Isus, za da Go ubijat, i ne nao|aa. 56 Za{to mnozina la`no svedo~ea protiv Nego, no tie svedo{tva ne se slo`uvaa. 57 I stanaa nekoi, pa svedo~ea la`no protiv Nego, velej}i: 58 „^uvme koga Toj govore{e: ‚]e go urnam ovoj rakotvoren hram i po tri dni }e soyidam drug, nerakotvoren.‘“ 59 No ni toa nivno svedo~ewe ne be{e ednakvo. 60 I prvosve{tenikot, otkako zastana na sredina, Go pra{a Isusa govorej}i: „Ni{to li ne odgovara{? [to svedo~at ovie protiv Tebe?“ 53

No Toj mol~e{e i ni{to ne odgovara{e. Prvosve{tenikot pak Go pra{a i Mu re~e: „Ti li si Hristos, Sinot na Blagosloveniot?“ 62 Isus re~e: „Jas sum; i }e Go vidite Sinot ^ove~ki kako sedi od desnata strana na Silata i kako ide na oblacite nebeski.“ 63 A prvosve{tenikot, pak, ja raskina oblekata svoja, re~e: „Zo{to ni se pove}e svedoci? 64 ^uvte kako huli na Boga; {to mislite?“ I site tie se soglasija deka zaslu`uva smrt. 65 A nekoi po~naa da plukaat na Nego, da Mu go pokrivaat liceto, da Go udiraat i da Mu velat: „Prore~i!“ I slugite Go udiraa po obrazite. 61

Petrovoto odrekuvawe (Mt 26, 69–75; Lk 22,56–62; Jn 18,15–18; 25–27)

Koga Petar be{e dolu vo dvorot, dojde edna od sluginkite na prvosve{tenikot, 67 pa, {tom go vide Petar kako se gree, pogledna vo nego i re~e: „I ti be{e so Isus od Nazaret.“ 68 No toj odre~e, velej}i: „Ne znam, nitu razbiram {to govori{.“ I izleze nadvor pred dvorot i zapea petel. 69 Sluginkata, koga go vide povtorno, po~na da im zboruva na onie {to stoeja tamu: „I ovoj e od niv!“ 70 Toj pak odre~e. Podocna, onie, {to stoeja tamu, mu rekoa na Petar: „Navistina, i ti si od niv; bidej}i si Galileec, a i govorot ti e takov!“ 71 A toj po~na da se kolne i se zakolna: „Ne Go poznavam Ovoj ^ovek, za Kogo govorite!“ 72 I po vtorpat petel zapea. Petar se seti na zborovite, {to mu gi ka`a Isus: „U{te pred dvapati petel da zapee, tripati }e se odre~e{ od Mene.“ I po~na da pla~e. 66

Isus pred Pilat (Mt 27,1–2; 11–26; Lk 23,1–5; 13-25 Jn 18,28–19,16)

15

I vedna{ utredenta prvosve{tenicite, so stare{inite i kni`nicite, i celiot Sinedrion, odr-

61 Is 50,6-8 53,7 Mt 14,33 Rim 1,25 1 Ptr 1,3

62 Ps 110,1 Dan 7,13 Mt 8,20

63 1 Mojs 37,30 Est 4,1 Mt 26,65

64 3 Mojs 24,16 Mt 9,3 Jn 19,7

65 15,19 Is 50,6 Mt 27,30

67 Dela 4,13

68 Mt 2,23

71 Dela 23,12.14.21

72 14,30 Jn 13,38

15,1 11,27 Lk 22,66

67 EVANGELIE SPORED MARKO 2 `aa sostanok, pa Go vrzaa Isus, Go od-

Mt 2,2 21,5

5 14,60-61 Is 53,7 Lk 23,9 Jn 19,9 Dela 8,32

7 Lk 23,19.25

11 Dela 3,14

13 Dela 3,13 13,28

14 Lk 23,41

15 Dela 5,40

17-19 10,34 Ps 22,7 44,14

vedoa i Go predadoa na Pilat. 2 A Pilat Go pra{a: „Ti li si Carot Judejski?“ Toj odgovori i re~e: „Ti veli{.“ 3 I prvosve{tenicite Go obvinuvaa mnogu. No, Toj ne odgovori ni{to. 4 A Pilat pak Go pra{a i re~e: „Ni{to li ne odgovara{? Gleda{ kolku mnogu svedo~at protiv Tebe!“ 5 No Isus ni{to ve}e ne odgovori, taka {to Pilat se ~ude{e. 6 A na sekoj praznik im osloboduva{e po eden osudenik, kogo {to }e go pobaraa. 7 I ima{e eden ~ovek, po ime Varava, vo okovi zaedno so pridru`nicite, {to vo edna buna izvr{ile ubistvo. 8 I koga izvika narodot, po~na da go moli Pilat da im go napravi ona, {to go pravel sekoga{. 9 A toj im odgovori i re~e: „Sakate li da vi Go pu{tam Judejskiot Car?“ 10 Za{to znae{e deka prvosve{tenicite Go bea predale od zavist. 11 No prvosve{tenicite go nagovorija narodot da bara da im go pu{ti Varava. 12 Pilat, pak, im odgovori i re~e: „[to sakate da napravam so Onoj, {to Go imenuvavte Car Judejski?“ 13 Tie odnovo izvikaa, velej}i: „Raspni Go!“ 14 Pilat im re~e: „Kakvo zlo napravil?“ No tie u{te posilno izvikaa: „Raspni Go!“ 15 Toga{ Pilat, sakaj}i da mu ugodi na narodot, im go pu{ti Varava, a Isus Go kam{ikuva{e i Go predade da Go raspnat. Isusovite poni`uvawa (Mt 27,27–31; Jn 19,2–3)

Vojnicite, pak, Go odvedoa vnatre vo dvorot, odnosno vo pretorijata, i povikaa cela ~eta, 17 pa Mu oblekoa bagrenica, i otkako spletoa trnov venec, Mu go kladoa na glavata; 16

5 15,25. Okolu 9 ~asot. 6 15,33. Okolu 12 ~asot.

i po~naa da Go pozdravuvaat: „Te pozdravuvame, Care Judejski!“ 19 I Go udiraa po glavata so trska i plukaa na Nego, Mu se poklonuvaa, pa|aj}i na kolena. 20 A koga Go ismeaja, Mu ja soblekoa bagrenicata, Mu ja oblekoa Negovata obleka i Go povedoa da Go raspnat. 18

Isusovoto raspnuvawe (Mt 27,32–44; Lk 23,26–43; Jn 19,17–27)

I go nateraa nekoj si Simon Kirineec, tatkoto na Aleksandar i na Ruf, koj se vra}a{e od pole, da Mu go nosi krstot. 22 Pa Go odvedoa na mestoto Golgota, {to zna~i: mesto na ~erepi. 23 I Mu dadoa da pie vino so smirna, no Toj ne zede. 24 Tie {to Go raspnaa, gi razdelija ali{tata Negovi, frlaj}i `drepka koj {to da zeme. 25 Be{e tretiot5 ~as, i Go raspnaa. 26 I ima{e natpis za vinata Negova: „Car Judejski.“ 27 A so Nego raspnaa i dva razbojnika, edniot od desnata Negova strana, a drugiot od levata. 28 (I se ispolni Pismoto, koe veli: „I me|u gre{nici Go stavija.“) 29 A minuva~ite, vrtej}i glava, Go hulea i velea: „Aha! Ti, {to go uriva{ hramot i za tri dni go soyiduva{, 30 spasi se Sebesi i slezi od krstot!“ 31 Isto taka i prvosve{tenicite so kni`nicite Mu se smeeja i velea: „Drugite gi spasuva{e, a Sebe ne mo`e da se spasi! 32 Hristos, Carot izraelski, neka sleze sega od krstot, pa da vidime i da poveruvame!“ Go hulea i raspnatite so Nego. 21

Isusovata smrt (Mt 27,45–46; Lk 23,44–49; Jn 19,28–30) 33 A vo {estiot ~as6 nastana temnina po celata zemja, do devettiot ~as. 34 I vo devettiot ~as Isus izvika glasno velej}i: „Eloi, Eloi, Lama sa-

18 Mt 2,2

19 Mih 4,14

21 Rim 16,13

22 Jn 19,17 Evr 13,12

23 Ps 69,21 Izreki 31,6

24 Ps 22,19 Jn 19,24

25 Mt 27,45

27 10,37 14,48

28 Is 53,12 Lk 22,37

29 14,58 Ps 22,7 109,25 Jov 16,4 Pla~ 2,15 Mt 26,61 Jn 2,19 Dela 6,14

32 Lk 23, 39-43 Jn 6,30

33 2 Mojs 10,22 Is 13,10 Amos 8,9

34 Ps 22,2 Mt 27,46

68 EVANGELIE SPORED MARKO 35 vahtani?“ A toa zna~i: „Bo`e Moj, Bo-

9,11-13 Mt 11,14

36 15,23 Ps 69,21 Mt 27,34 Lk 23,36

38 2 Mojs 26,31-37 Evr 6,19 9,3.6-12 10,19-20

39 Mt 4,3 14,33 Jn 1,49 Dela 9,20

40 15,47 16,1 Lk 8,2 24,10

42 Mt 27,62

43 Lk 2,25.38

46

`e Moj, zo{to Me ostavi?“ 35 Nekoi od onie, {to stoeja tamu, {tom go ~uja toa, rekoa: „Ete, go vika Ilija!“ 36 A eden otr~a, natopi sun|er vo ocet, pa kako go zaka~i na trska, Mu dava{e da pie, velej}i: „Po~ekajte da vidime, }e dojde li Ilija da Go simne.“ 37 A Isus, pak, ispu{taj}i visok glas, izdivna. 38 I zavesata na hramot se rascepi na dve, odozgora dodolu. 39 A stotnikot, {to stoe{e sproti Nego, koga vide deka Toj, otkako izvika taka i izdivna, re~e: „Navistina Ovoj ^ovek bil Sin Bo`ji!“ 40 Ima{e i `eni {to gledaa oddaleku; me|u niv be{e i Marija Magdalena, i Marija, majkata na maliot Jakov i na Josija, i Salomija, 41 koi i toga{, koga Toj be{e vo Galileja, vrvea po Nego i Mu slu`ea, i mnogu drugi {to bea do{le so Nego vo Erusalim.

Dela 13,29

Isus $ se javuva na Marija Magdalena

Isusovoto pogrebuvawe

47 15,40 16,1

I vo prviot den od sedmicata, dojdoa na grobot mnogu rano, koga izgreva{e sonceto, 3 pa si zboruvaa me|u sebe: „Koj }e ni go odvali kamenot od vratata na grobot?“ 4 I koga poglednaa, vidoa deka kamenot e odvalen, a toj be{e mnogu golem. 5 [tom vlegoa vo grobot, vidoa eden mlad ~ovek, oble~en vo beli ali{ta, kako sedi od desnata strana; i se upla{ija mnogu. 6 A toj im re~e: „Ne pla{ete se! Vie Go barate Isus od Nazaret, Raspnatiot. Toj voskresna, ne e ovde! Eve go mestoto kade {to be{e polo`en. 7 No odete, ka`ete im na u~enicite Negovi i na Petar deka Toj pred vas }e otide vo Galileja; tamu }e Go vidite, kako {to vi be{e rekol.“ 8 Pa, {tom izlegoa, pobegnaa od grobot, za{to gi opfati strav i u`as, i nikomu ni{to ne rekoa, za{to se pla{ea. 2

(Mt 28,9–10; Jn 20,11–18)

(Mt 27,57–61; 23,50–56; Jn 19,38–42)

A koga se stemni ve}e, bidej}i be{e petok, odnosno den sproti sabota, 43 dojde Josif od Arimateja, pro~uen 16,1 15,40.47 ~len na sovetot, koj i sam go o~ekuva{e Lk 24,10 Jn 19,40 carstvoto Bo`jo, se osmeli da vleze kaj Pilat i go zamoli za teloto Isusovo. 44 Pilat se za~udi deka Toj ve}e umrel; i koga go izvika stotnikot, go pra{a dali odamna umrel. 45 Pa {tom dozna od stotnikot, mu go dade teloto na Josif. 46 A Josif kupi platno, Go simna i Go obvi vo pla{tanica i Go polo`i vo grob, {to be{e izdlaben vo karpa i navali kamen na grobnata vrata. 47 A Marija Magdalena i Marija Josieva gledaa kade Go polagaat. 42

Hristovoto voskresenie (Mt 28,1–8; Lk 24,1–12; Jn 20,1–10)

16

[tom mina sabotata, Marija Magdalena, Marija Jakovova i Salomija kupija mirisi, za da dojdat i da Go pomazaat Isus.

3 Jn 11,38-39

5 9,3 Dela 1,10 Otkr 7,9.13

6 Is.N. 1,9 Is 41,10 Mt 17,7 Jn 6,20 Dela 3,15 Otkr 1,17

7 14,28 Mt 26,32

8 9,6 1 Kor 2,3

9 Lk 8,2

10 Lk 24,9

11 1 Mojs 45,26 Mt 8,10 28,17 Lk 24,5.11.23.4 1

13

A Isus, koga voskresna vo prviot Mt 28,17 den od sedmicata, $ se javi najnapred na 14 Marija Magdalena, od koja be{e iste- 6,6 Dela 2,14 ral sedum demoni. Rim 9,18 10 Taa otide i im javi na onie, {to 1 Kor 15,5 bea so Nego i {to pla~ea i ridaa; 11 No tie, koga ~uja deka e Toj `iv i deka taa Go videla, ne poveruvaa. 9

Isus im se pojavuva na dvajca u~enici (Lk 24,13–35)

Potoa im se javi vo drug lik na dvajca od niv po pat, koga odea v selo. 13 I {tom se vratija, tie im ka`aa na drugite; no i nim ne im poveruvaa. 12

Isus im se pojavuva na edinaesetminata Svoi u~enici (Mt 28,16–20; Lk 24,36–49; Jn 20,19–23; Dela 1,6–8) 14 Najposle im se javi na edinaesette, koga bea na trpeza, i gi ukori za nivnoto neverie i tvrdokornost, za{to ne im

69 EVANGELIE SPORED MARKO 15 poveruvaa na onie, koi Go vidoa

voskresnat. 15 Pa im re~e: „Odete po siot svet i propovedajte go Evangelieto na sekoe 16 sozdanie. Jn 3,18.36 16 Koj }e poveruva i se krsti, }e bide Dela 2,38 16,31 spasen; a koj ne poveruva, }e bide osu17 den. Dela 2,4 17 A znacite, na onie {to }e poveru8,7 10,46 vaat, }e im bidat ovie: so Moeto ime }e 19,6 1 Kor isteruvaat demoni; }e govorat novi ja12,10.30 zici; 13,10 Mt 24,14 Kol 1,23

14,1-40

}e fa}aat zmii i ako ne{to smrto- 18 9,18 nosno ispijat, nema da im na{teti; na Mt Lk 10,19 bolni }e polagaat race i tie }e ozdra- Dela 4,30 28,3-6 vuvaat.“ 1 Kor 18

Isusovoto voznesenie (Lk 24,50–53; Dela 1,9–11)

12,9.27 1 Tim 4,14 Jk 5,14-15

A po razgovorot so niv, Gospod se 19 110,1 voznese na nebo i sedna od desnata stra- Ps Mt 22,44 Dela na na Boga. 20 Tie, pak, otidoa i propovedaa nase- 1,2.11.22 1 Tim 3,16 kade; i Gospod go potkrepuva{e slovoto nivno so ~uda, {to se javuvaa. Amin! 20 19

Dela 14,3 Evr 2,3-4

EVANGELIE SPORED LUKA Voved I vo ova Evangelie dejstvieto se odviva spored sledniot plan: Pojavata na Jovan Krstitel kako Isusov prethodnik (3,1–20), Isusovoto kr{tavawe i isku{enieto (3,21–4,13), Isusoviot javen `ivot vo Galileja, kade {to Toj propoveda i isceluva bolni (4,14–9,50), Isusovoto patuvawe od Galileja do Erusalim (9,51-19,28), No za razlika od prethodnite dve Evangelija, Luka iznesuva i nekolku novi paraboli, kako na pr. onaa za Dobriot Samarjanin, za ne~uvstvitelniot bogat ~ovek, za izgubeniot i povtorno najden sin, a isto taka i nekoi epizodi od Isusoviot `ivot, kako onaa za Isusovata poseta kaj Marta i Marija. Ponatamu, Luka go opi{uva: Isusovoto deluvawe vo Erusalim (19,29–21,38), Isusovite posledni stradawa, raspnuvaweto i Negovata smrt (22–24). Dejstvoto na knigata zavr{uva na denot Pasha (24), kade posebno e istaknato javuvaweto na voskresnatiot Isus na u~enicite vo Emaus, pred Negovoto voznesenie. No, za razlika od Marko, po kratkiot predgovor vo koj toj ja posvetuva svojata kniga i objasnuva kako ja sostavil (1,1–4), Luka go voveduva ~itatelot vo dejstvoto preku vovedot posveten na rodoslovieto na Gospod Isus i na Jovan Krstitel (1–2). Tuka mo`e da se pro~ita za ona {to # objavuveno na Marija, za ra|aweto na Jovan Krstitel, za poklonuvaweto na pastirite, no i za slavopoite na Marija, na Zaharija i na Simeon. U{te vo vovedot, Luka ve}e go istaknuva ona {to e su{tinsko za negovoto svedo~ewe: Isusovoto bo`estveno poteklo i istovremeno Negovite dlaboki izraelski koreni, Negovoto doa|awe, koe pretstavuva golem presvrt za celoto ~ove{tvo. Luka tuka isto taka ja poka`uva posebnata qubov {to Bog im ja istaknuva na bezna~ajnite, malite lu|e (poni`enite, otfrlenite, `enite, siroma{nite, tu|incite), deluvawe {to e determinirano od Svetiot Duh, kako i atmosferata na radost, blagodarnost i molitva {to go pridru`uvaat prisustvoto na Evangelieto. Od site ~etiri evangelija, Evangelieto spored Luka najmnogu go projavuva elinisti~kiot duh. Obra}aj}i se do ~itateli koi se pomalku zapoznaeni so posebnite tradicii na Izrael, Luka postojano nastojuva da bide jasen i da go objasni ona {to bi mo`elo da im bide nepoznato. Za ~ovekot na dene{noto vreme ova Evangelie, bez somnenie, e najdostapno za ~itawe. Predgovor i posveta Bidej}i mnozina se obidoa da pi{uvaat za nastanite {to se slu~ija me|u nas, 2 kako {to ni gi predadoa onie, koi 3 u{te od po~etokot bea o~evidci i sluDela 1,1 `iteli na Slovoto, 3 namisliv i jas, otkako ispitav s# od po~etokot, da ti opi{am to~no po red, ~estiti Teofile, 1,2

Jn 15,27 Dela 4,31 11,1 Evr 2,3 1 Jn 1,1

1

za da ja prepoznae{ verodostojnosta 4 Jn 20,31 na u~eweto, na koe si se u~el. 4

Angel go objavuva ra|aweto na Jovan Krstitel Vo denovite na Irod, carot judejski, `ivee{e eden sve{tenik po ime Zaharija, od redot Avijanov; a `ena mu be{e od }erkite Aronovi i se vika{e Elisaveta. 5

5 1 Let 24,10

71 EVANGELIE SPORED LUKA 7 1 Mojs 11,30 18,11 29,31 Sud 13,2-3 1 Sam 1,5

8-9 1 Let 23,13

9 2 Mojs 30,7

10 1,21

11 2,9 1 Car 6, 20-21 7,48 Mt 1,20 Dela 5,19

12 2,9 9,34 24,5.37 Sud 6,22 13,20.22 Dan 8,17-18 Dela 2,43

13 1 Mojs 17,19 Sud 13,3.5 Is 7,14 Dan 10,12 Mt 28,5

15 1,41-44 7,33 3 Mojs 10,9 4 Mojs 6,3 Sud 13,4-5 13,7.14 Is 49,1.5 Er 1,5 Gal 1,15

16 Mal 2,6

17 Is 40,3 Mal 3,24 Mt 11,14

18 1,34 1 Mojs 15,8 18,11

19 2,10 4,18 Dan 8,16 9,21 Mk 1,1

I obajcata bea pravedni pred Boga, postapuvaj}i spored site zapovedi i povelbi Gospodovi besprekorno. 7 Tie nemaa deca, za{to Elisaveta be{e nerotka; a obajcata bea ve}e na poodminati godini. 8 Edna{, dodeka toj po redot na svojot sve{teni~ki ~in slu`e{e pred Boga, 9 spored obi~ajot na sve{tenicite, nemu mu se padna `drepkata da vleze vo hramot Gospodov i da pokadi. 10 Za vreme na kadeweto celiot narod se mole{e nadvor. 11 Toga{ mu se javi angel Gospodov, stoej}i od desnata strana na kadilniot `rtvenik. 12 Zaharija se voznemiri koga go vide i strav go obzede. 13 No angelot mu re~e: „Ne pla{i se, Zaharija, za{to tvojata molba e usli{ena i `ena ti Elisaveta }e ti rodi sin i }e mu stavi{ ime Jovan. 14 I }e bide{ radosen i vesel; mnozina }e se zaraduvaat zaradi negovoto ra|awe. 15 Za{to toj }e bide golem pred Gospod i nema da pie vino ni `estok pijalak, a }e se ispolni so Duh Sveti u{te vo utrobata na majka si; 16 i mnogu Izraelovi sinovi }e gi vrati kon nivniot Gospod Bog; 17 i toj }e odi pred Nego vo duhot i silata na Ilija, za da gi svrti srcata na tatkovcite kon decata, i nepokornite kon razumot na pravednite, pa da Mu podgotvi na Gospod narod podgotven.“ 18 I mu re~e Zaharija na angelot: „Po {to }e go razberam toa? Jas sum star, a `ena mi e ve}e vo poodminati godini.“ 19 Angelot mu odgovori i re~e: „Jas sum Gavril koj stoi pred Boga; praten sum da zboruvam so tebe i da te izvestam za ovaa radosna vest; 20 i ete, ti }e onemi{ i ne }e mo`e{ da govori{ do onoj den koga }e se slu~i toa, zatoa {to ne im poveruva na moite zborovi, {to }e se ispolnat vo svoe vreme.“ 21 Narodot go ~eka{e Zaharija i se ~ude{e zo{to se zabavi vo hramot. 22 A koga izleze, ne mo`e{e da zboruva so niv; i taka razbraa deka imal videnie vo hramot. Toj im objasnuva{e so znaci, no ostanuva{e nem. 6

I {tom izminaa denovite na nego- 20 1,45 vata slu`ba, toj se vrati doma. Ez 3,26 24 Po toa vreme za~na negovata `ena Mt 8,10 Elisaveta i tae{e pet meseci, velej}i: 25 25 „Taka mi napravi Gospod vo denovi1 Mojs te koga pogledna na mene za da go simne 30,23 Is 4,1 sramot od mene me|u lu|eto.“ 23

Angel Gospodov go objavuva skoroto Isusovo ra|awe A vo {estiot mesec be{e ispraten od Boga angelot Gavril vo galilejskiot grad, po ime Nazaret, 27 kaj edna devojka. Taa be{e svr{ena za ma` po ime Josif, od domot Davidov; a imeto na devojkata $ be{e Marija. 28 I koga vleze angelot kaj nea, re~e: „Raduvaj se, blagodatna! Gospod e so tebe!“ 29 A taa, {tom go vide, se voznemiri od zborovite negovi i razmisluva{e {to zna~i toj pozdrav. 30 I $ re~e angelot: „Ne pla{i se, Marija, za{to si na{la milost pred Boga; 31 i ete, ti }e za~ne{ vo utrobata i }e rodi{ Sin, i }e Go nare~e{ so imeto Isus. 32 Toj }e bide golem i }e se nare~e Sin na Sevi{niot; i }e Mu go dade Gospod Bog prestolot na Negoviot tatko David; 33 i }e caruva nad domot Jakovov zasekoga{, i caruvaweto Negovo nema da ima kraj.“ 34 A Marija mu re~e na angelot: „Kako }e bide toa koga jas ne znam za ma`?“ 35 Angelot $ odgovori i re~e: „Svetiot Duh }e sleze na tebe i silata na Sevi{niot }e te oseni; pa zatoa i rodenoto }e bide sveto i }e se nare~e Sin Bo`ji. 36 Ete i Elisaveta, tvojata rodnina, za koja velat deka e nerotka, i taa za~na sin vo starosta svoja; nejze $ e ve}e {esti mesec; 37 za{to kaj Boga nieden zbor ne ostanuva nevozmo`en.“ 38 Marija, pak, re~e: „Eve ja sluginkata Gospodova; neka mi bide spored zborovite tvoi!“ I angelot si otide od nea. 26

26

Jn 1,46

27 2,4-5 Mt 1,18

28 1 Mojs 26,24 2 Mojs 3,12 Sud 6,12 Er 1,8.19 15,20 Sof 3,14 Zah 2,14 Ruta 2,4

30 1,13 1 Mojs 6,8

31 1 Mojs 16,11 Sud 13,5 Is 7,14 Mt 1,21-23

32 2 Sam 7,14 Is 9,6 Ps 2,7 89,27 Mt 9,27 Dela 7,48 16,17 Evr 7,1

33 Mih 4,7 Dan 2,44 7,14

34 Sud 11,39 Mt 1,18-20

35 Mt 1,20 Mk 1,24 Dela 3,14

36 3,22 9,35 1 Mojs 21,2 24,36 Mt 14,33 Mk 1,1

37 1 Mojs 18,14

72 EVANGELIE SPORED LUKA 38 1 Sam 25,41 Ruta 3,9

41 1,15

42 5 Mojs 28,4 Sud 5,24

45 1,20 Mt 5,3 Jn 20,29 Evr 11,11

47 1 Sam 2, 1-10 Is 61,10 Avak 3,18 1 Tim 2,3 Juda 1,25

48 11,27 1 Mojs 30,13 1 Sam 1,11

49 Sof 3,17 Ps 89,8 111,9

50 2 Mojs 20,6 Ps 103,13.17

51 2 Sam 22,28 Ps 89,10

52 Jov 5,11 12,19

53 1 Sam 2,5 Ps 107,9

54 Is 41,8-9 Ps 98,3

55 1,72 1 Mojs 12,3 8,1 9,15 13,15 17,7 22,17 2 Mojs 2,24 Mih 7,20 Gal 3,16

Marija vo poseta kaj Elisaveta 39 A Marija stana vo tie dni i poita vo ridskiot kraj, vo gradot Judin; 40 pa vleze vo domot na Zaharija i ja pozdravi Elisaveta. 41 [tom go slu{na Elisaveta pozdravot na Marija, zaigra deteto vo utrobata nejzina; i Elisaveta se ispolni so Duh Sveti, 42 pa izvika glasno i re~e: „Blagoslovena si ti me|u `enite, i blagosloven e plodot na tvojata utroba! 43 I od kade za mene ova, kaj mene da dojde majkata na mojot Gospod? 44 Za{to, ete, {tom glasot od tvojot pozdrav odekna vo u{ite moi, od radost mi zaigra deteto vo utrobata moja. 45 I bla`ena e taa koja poveruva, za{to }e se ispolni ona, {to $ rekol Gospod.“ 46 I re~e Marija: „Mojata du{a Go veli~a Gospoda, 47 i mojot duh se zaraduva vo Boga, Spasitelot moj, 48 za{to ja pogleda smirenosta na sluginkata Svoja, i ete, otsega }e me narekuvaat bla`ena site pokolenija; 49 za{to Silniot mi napravi golemi dela, i sveto e Negovoto ime; 50 i milosta Negova e od koleno na koleno za onie {to se bojat od Nego. 51 Toj poka`a sila so rakata Svoja; gi rasprsna onie {to se vozgordeaja so mislite vo srcata svoi; 52 gi simna silnite od prestoli i gi vozdigna poni`enite; 53 gladnite gi ispolni so dobra, a bogatite gi otpu{ti prazni; 54 go prifati Izrael, Svojot sluga, se}avaj}i se na milosta, 55 kako {to im zboruva{e na tatkovcite na{i, na Avraam i na semeto negovo doveka.“ 56 I ostana Marija so nea okolu tri meseci, pa se vrati doma. Ra|aweto i obrezanieto na Jovan Krstitel 57 A na Elisaveta $ dojde vremeto da rodi i taa rodi sin. 58 Koga slu{naa onie {to `iveeja okolu, i rodninite nejzini, deka ja udostoil Gospod so Svojata milost, se raduvaa so nea.

Na osmiot den dojdoa da go obrezat novoroden~eto i sakaa da mu go dadat imeto na tatko mu Zaharija. 60 No majka mu odgovori i re~e: „Ne, tuku }e se vika Jovan!“ 61 & rekoa nejze: „Nikoj nema me|u tvoite rodnini koj go nosi toa ime.“ 62 I go pra{aa so znaci tatko mu, kako bi sakal da go nare~at. 63 Toj pobara {ti~ka i gi napi{a zborovite: „Jovan mu e imeto.“ I site se za~udija. 64 I u{te vo istiot mig mu se otvori ustata i mu se odvrza jazikot negov, i zboruva{e, blagoslovuvaj}i Go Boga. 65 I gi obzede strav site {to `iveeja okolu; i prika`uvaa za seto toa po celiot kraj Judejski. 66 Site {to slu{naa, go zedoa toa pri srce i velea: „[to li }e stane od toa dete?“ I rakata Gospodova be{e so nego.

58

Blagodarstvenata proro~ka pesna na prorokot Zaharija 67 A Zaharija, tatko mu, se ispolni so Duh Sveti i prorokuva{e, govorej}i: 68 „Blagosloven da e Gospod, Bog Izraelov, za{to go poseti i go izbavi narodot Svoj; 69 i podigna za nas mo}no spasenie, vo domot na David, Svojot sluga; 70 kako {to govore{e odamna preku ustata na Svoite sveti proroci, 71 deka }e n# izbavi od neprijatelite na{i i od racete na site {to n# mrazat; 72 za da ja projavi Svojata milost nad tatkovcite na{i i da se seti na svetiot zavet Svoj, 73 na zakletvata, so koja mu se zakolna na Avraam, na{iot tatko; 74 deka }e ni dade, {tom n# izbavi od neprijatelite na{i, 75 bez strav da Mu slu`ime, vo svetost i pravda pred Nego, preku celiot na{ `ivot. 76 A ti, dete, }e se nare~e{ prorok na Sevi{niot, za{to }e odi{ pred Gospodovoto lice za da Mu gi prigotvi{ pati{tata Negovi; 77 i da mu dade{ na narodot Negov soznanie za spasenie, preku pro{tevawe na grevovite nivni,

2,38 7,16 19,44 21,28 2 Mojs 3,16 Is 63,4 Er 29,10 Ps 41,13 72,18 106,4.48 111,9 1 Ptr 1,3

59

1,14 1 Mojs 19,19

59 1 Mojs 17,12 3 Mojs 12,3 Fil 3,5

63 1,13 8,25 9,43 24,12.41 Dela 2,7 3,10

65 1,12 Dela 2,43

66 1 Car 18,46 Is 53,1 Ps 80,17 139,5

68

69 Ps 18,2 89,25 132,17 Mt 1,1

71 2 Sam 22,18 Ps 106,10

72 1 Mojs 17,7 3 Mojs 26,42 Mih 7,20 Ps 105,8-9 106,45-46

73-74 1 Sam 12,10

73 1 Mojs 22,16-17 26,3 Er 11,5

75 Tit 2,12

73 EVANGELIE SPORED LUKA 76

zaradi golemoto milosrdie na na{iot Bog, so koja n# poseti Istok od visinite, 79 za da im blesne na onie {to sedat 77 vo temnina i vo senka smrtna, i da gi Mt 26,28 upati nozete na{i po patot na mirot.“ Mk 1,4 80 A deteto raste{e i krepne{e so 78 duhot; i `ivee{e vo pustina do denot Mal 3,20 koga im se javi na Izraelcite. 78

1,16-17 Is 40,3 Mal 3,1 Mt 3,3

79 2,14.29 8,48 10,5-6 19,38.42 24,36 Is 9,1 42,7 60,1-2 Er 6,14 Mih 5,4 Mt 4,16 Jn 8,12

80 2,40 1 Mojs 21,8 1 Sam 2,21.26 Mt 3,1

2,4 1,27 1 Sam 16, 1-13 Mih 5,1 Mt 2,1

5 Mt 1,18.20 Mk 6,3

7 2 Mojs 13,2.12.15 Mt 1,25 Rim 8,29 Kol 1,15 Otkr 1,5

9 24,26 Mt 1,20 Dela 12,7 26,13

10 1,12-14

11 1,47 1 Sam 24,7 Is 9,5 45,1 Ps 27,1.9 62,2.7 Dela 2,36 Fil 3,20 2 Tim 1,10 3 Ptr 1,1.11 1 Jn 4,14

2

li.

Isusovoto ra|awe Vo toa vreme izleze zapoved od carot Avgust za popis na site `ite-

Toa be{e prv popis za vreme na upravuvaweto na Kvirinij so Sirija. 3 I otidoa site da se zapi{at, sekoj vo svojot grad. 4 Pa taka i Josif, bidej}i be{e od Galileja, od gradot Nazaret, otide vo Judeja, vo gradot Davidov, nare~en Vitleem, bidej}i be{e od domot i plemeto Davidovo, 5 za da se zapi{e so Marija, negovata svr{enica, koja be{e te{ka. 6 A koga bea tamu, nejze $ dojde vremeto da rodi. 7 Go rodi svojot Sin prvenec, Go povi i Go polo`i vo jasli, za{to za niv nema{e mesto vo gostilnicata. 8 Vo toj kraj ima{e pastiri, koi no}evaa tamu i go ~uvaa svoeto stado. 9 I odedna{ im pristapi angel Gospodov i slavata Gospodova gi osvetli; i se upla{ija mnogu. 10 A angelot im re~e: „Ne pla{ete se! Eve, vi navestuvam golema radost, koja }e bide za site lu|e; 11 za{to deneska vi se rodi vo gradot Davidov Spasitel, Koj e Hristos Gospod; 12 Ova }e vi bide znak: }e najdete povien Mladenec, koj le`i vo jasli.“ 13 I odedna{ so angelot se javi mnogubrojno nebesno voinstvo, koe Go slave{e Boga, velej}i: 14 „Slava na Boga vo visinite, a na zemjata mir, me|u lu|eto dobra volja!“ 15 Koga si otidoa angelite od niv na nebo, pastirite si rekoa me|u sebe: „Da pojdeme vo Vitleem i da go vidime pretska`aniot nastan {to ni go soop{ti Gospod.“ 2

I dojdoa brzo i gi najdoa Marija i Josif so Mladenecot koj le`e{e vo jasli. 17 A {tom go vidoa, soop{tija za pretska`uvaweto {to im be{e re~eno za Toa Dete. 18 I site {to slu{aa se voshituvaa na ona {to im go govorea pastirite. 19 A Marija gi za~uva site tie zborovi, slo`uvaj}i gi vo srceto svoe. 20 I se vratija pastirite, slavej}i Go i falej}i Go Boga za s# ona {to ~uja i vidoa, kako {to im be{e re~eno. 21 A koga se navr{ija osum dena i Deteto treba{e da Go obrezat, Mu dadoa ime Isus, kako {to be{e nare~eno od angelot u{te pred da bide za~nat vo utrobata. 16

Isusovoto pretstavuvawe vo hramot 22 I koga se navr{ija denovite za nivnoto o~istuvawe, spored zakonot na Mojsej, Go donesoa vo Erusalim za da Go pretstavat pred Gospod, 23 kako {to e napi{ano vo Zakonot Gospodov deka sekoe prvorodeno ma{ko dete treba da Mu se posveti na Gospod; 24 i da se prinese `rtva, kako {to e re~eno vo Zakonot Gospodov, dve gugutki ili dve gulap~iwa. 25 A vo Erusalim `ivee{e toga{ eden ~ovek po ime Simeon; i toj ~ovek, koj be{e praveden i blago~estiv, ja o~ekuva{e utehata Izraelova; i Svetiot Duh be{e na nego. 26 Nemu Svetiot Duh mu be{e prorekol deka nema da vidi smrt, dodeka ne Go vidi Hristos Gospodov. 27 I pottiknat od Duhot, dojde vo hramot. Pa, koga roditelite Go donesoa deteto Isus za da go izvr{at so Nego ona {to be{e voobi~aeno, spored Zakonot, 28 toj Go zede vo svoite race, Go blagoslovi Boga i re~e: 29 „Sega go otpu{ta{ Svojot sluga vo mir, Gospodare, spored zborot Tvoj, 30 za{to o~ite moi go vidoa spasenieto Tvoe 31 {to si go prigotvil pred liceto na site narodi; 32 svetlina za prosveta na neznabo{cite i slava na Tvojot narod, Izrael.“

12 1,18 2 Car 19,29 Is 7,14 38,7

13 1 Car 22,19 Ps 148,2

14 3,22 19,38 Ez 3,12 Ps 148,1 Mt 21,9 Efes 2, 14-17

16 Is 1,3

19 2,51

20 5,25-26 Dela 3,8-9

21 1,31.59 1 Mojs 17,12 3 Mojs 12,3 Mt 1,21

22 3 Mojs 12,2-8

23 2 Mojs 13,2.12.15 34,20 4 Mojs 18,15-16

24 3 Mojs 5,7 12,8

25 4 Mojs 11,17 Is 11,2 40,1 42,1 61,1-2 Ez 11,5

26 1 Sam 24,7.11 2 Sam 1,14.16 Ps 89,48

28 2,20

29-30 1 Mojs 46,30

74 EVANGELIE SPORED LUKA Pretska`uvaweto na Simeon 33 A Josif i majka Mu se voshituvaa na ona {to zboruva{e za Nego. 34 Pa gi blagoslovi Simeon i $ re~e na Marija, majkata Negova: „Eve, Ovoj e 31 postaven za pa|awe i izdignuvawe na Ps 52,8 mnozina vo Izrael, i e znak protiv Ko32 go }e se govori. Is 42,6 35 A i tebe samata, me~ }e ti ja pro46,13 Jn 8,12 bode du{ata, za da se otkrijat mislite Dela 13,47 na mnogu srca.“ 30

3,6 Is 46,13 52,10 Ps 98,3 Tit 2,11

34

Proro~icata Ana 36 Tamu be{e i proro~icata Ana, }erkata Fanuilova, od Asirovoto pleme. Taa be{e vo poodminati godini, a so ma`ot pro`iveala samo sedum godini, 35 po mominstvoto svoe. 16,15 37 Taa be{e vdovica na okolu osumdeMk 7,6-8 Jn 19,25-27 set i ~etiri godini. Ne se oddale~uvaDela 1,24 {e od hramot i Mu slu`e{e na Boga so 15,8 post i molitva, dewe i no}e. 38 Vo toj ~as pristapi i taa i po~na 36 Is.N. 19,24 da Go slavi Gospod i im prika`uva{e 37 za Nego na site {to o~ekuvaa izbavuvawe na Erusalim. 7,23 12,51-53 Is 8,14 Er 15,10 1 Kor 1,23 1 Ptr 2,8

38

Vra}aweto vo Nazaret 39 I koga izvr{ija s# po Zakonot Gos39 Mt 2,23 podov, se vratija vo Galileja, vo gradot svoj Nazaret. 40 40 A Deteto raste{e i krepne{e so 1,80 2,52 duhot, ispolnuvaj}i se so mudrost; i 11,31 blagodatta Bo`ja be{e vrz Nego. 2,20 Is 52,9

Sud 13,24 1 Sam 2,26

Dvanaesetgodi{niot Isus vo hramot 22,1.7-15 41 I sekoja godina roditelite Negovi 2 Mojs 12,24-27 odea vo Erusalim na praznikot Pasha. 23,15 42 A koga Toj be{e na dvanaeset godi5 Mojs 16,1-8.16 ni, tie otidoa vo Erusalim, spored obiJn 2,13.23 ~ajot za praznikot. 43 No, koga se zavr{ija prazni~nite 47 4,22 denovi, dodeka se vra}aa doma, deteto Jn 7,15.46 Isus ostana vo Erusalim; a Negovite 48 roditeli ne go zabele`aa toa. Mk 3,31-32 44 Mislej}i deka e Toj me|u sopatnicite, izminaa eden den pat i po~naa da Go baraat me|u rodninite i poznatite. 45 Pa, bidej}i ne Go najdoa, se vratija vo Erusalim da Go baraat. 46 Po tri dni Go najdoa vo hramot kako sedi me|u u~itelite, gi slu{a i gi pra{uva; 41

site {to Go slu{aa, bea voshiteni od Negovata ostroumnost i od Negovite odgovori! 48 Koga Go vidoa, se za~udija; i Negovata majka Mu re~e: „Sinko, zo{to ni napravi taka? Ete, tatko ti i jas se izma~ivme, baraj}i Te.“ 49 A Toj re~e: „[to ste Me barale? Zar ne znaete deka Jas treba da bidam vo ona koe{to e na Mojot Tatko?“ 50 No tie ne gi razbraa zborovite {to im gi ka`a Toj. 51 I Toj sleze so niv, pa dojde vo Nazaret i im be{e poslu{en. A majka Mu gi za~uva site tie nastani vo srceto svoe. 52 Isus, pak, napreduva{e vo mudrosta i vozrasta i vo milost kaj Boga i kaj lu|eto.

49

Propovedaweto na Jovan Krstitel

3

47

3

(Mt 3,1-6; Mr 1,1-6; Jn 1,19-31)

Vo petnaesettata godina od vlade eweto na carot Tiberij, koga Pontij Pilat be{e upravitel vo Judeja, a Irod ~etvorovlasnik nad Galileja, i Filip, brat mu, ~etvorovlasnik na pokrainata Itureja i Trahonitida, i Lisanij ~etvorovlasnik na Avilinija, 2 vo vremeto na prvosve{tenicite Ana i Kajafa, dojde Bo`jata re~ do Jovan, sinot na Zaharija, vo pustinata. 3 I toj go obikoli celiot kraj okolu Jordan, propovedaj}i pokajno kr{tavawe za pro{tevawe na grevovite, 4 taka kako {to e napi{ano vo Knigata, spored zborovite na prorokot Isaija, koj veli: „Glasot na onoj {to vika vo pustinata: ‚Prigotvete go Gospodoviot pat i ispravete gi patekite Negovi; 5 sekoja dolina neka se ispolni i sekoja planina i sekoj rid neka se snizat; krivinite neka se ispravat i neramnite pati{ta neka se izramnat, 6 i sekoe telo }e go vidi spasenieto Bo`jo!‘“ Najavuvawe na Sudniot den (Mt 3, 7-10)

A na lu|eto {to doa|aa kaj nego da gi krsti, im vele{e: „Ro`bi zmiini, koj ve nau~i da begate od gnevot {to }e dojde? 7

Ps 27,4 Jn 2,16

51 2,19

52 1,80 2,40 1 Sam 2,26 Izreki 3,4

3,1 23,1 Mt 14,1

2 1,80 Er 1,2 Os 1,1 Mt 3,1 Jn 11,49 18,24.28 Dela 4,6

24,47 Mt 3,1.6 Mk 1,4 Dela 13,24

4-6 Is 40,3-5

4 Jn 1,23

5 1,52 14,11

6 2,30-31 Dela 28,28 Tit 2,11

7 Mt 3,7 23,33

75 EVANGELIE SPORED LUKA 8

No stvorete plodovi dostojni za pokajanie i ne po~nuvajte da zboruvate vo sebe: ‚Avraam e na{iot tatko!‘ Za{to vi velam deka Bog mo`e i od ovie kame9 Mt 7,19 wa da izdigne ~eda na Avraam. 9 Za{to ve}e i sekirata e postavena Jn 15,6 Evr 6,7-8 do korenot na drvjata; i sekoe drvo, {to 10 ne dava dobar plod, se se~e i se frla vo 10,25 ogan.“ 8

Jn 8,33.39 Dela 26,20 Rim 4,16

Dela 2,37

11 12,33 Is 58,7

12 7,29 Mt 5,46

15 2,11.26 9,20 22,67 23,2.35.39 Jn 1,19-20 Dela 13,25

16 Jn 1, 26-27.33

17 Is 5,24 47,14 Er 15,7 51,2 Naum 1,10 Mt 13,30

19 Mt 14,4 Mk 6,18

Plodovite na pokajanieto I go pra{aa lu|eto, velej}i: „Toga{ {to treba da pravime?“ 11 A toj im odgovori i re~e: „Koj ima dve obleki, neka gi podeli so onoj {to nema nitu edna; a koj ima hrana, neka go napravi istoto.“ 12 Dojdoa i carinici da gi krsti i mu rekoa: „U~itele, {to da napravime?“ 13 A toj im re~e: „Ne barajte pove}e otkolku {to vi e odredeno.“ 14 Go pra{aa i nekoi vojnici, govorej}i: „A {to da pravime nie?“ I im re~e: „Vrz nikogo ne izvr{uvajte nasilstvo, nikogo ne klevetete i bidete zadovolni so va{ite plati.“ 10

Najavuvawe na Mesijata (Mt 3,11-12; Mr 1,7-8) 15 A bidej}i narodot be{e vo is~ekuvawe, pa site pomisluvaa vo srcata svoi za Jovan, da ne e toj Hristos, 16 Jovan im odgovara{e na site, velej}i: „Jas ve kr{tavam so voda; no ide posilen od mene, Komu ne sum dostoen da Mu gi odvrzam ni rem~iwata na obuvkite Negovi: Toj }e ve krsti so Duh Sveti i so ogan. 17 Nemu mu e lopatata vo rakata Negova i Toj }e go o~isti gumnoto Svoe, i }e go sobere `itoto vo `itnicata Svoja, a plevata }e ja izgori so neizgasliv ogan.“ 18 I opomenuvaj}i so u{te mnogu drugi ne{ta, mu ja objavuva{e na narodot radosnata vest.

Jovan v zatvor

kon seto toa dodade i u{te edno: go 20 Mt 14,3 zatvori Jovan vo temnica. Mk 6,17 20

Isusovoto kr{tavawe (Mt 3,13-17; Mr 1,9-11)

21 5,16 6,12 9,18.28-29 11,1 22,32.40-46 23,34.46 Mt 14,23 Mk 6,46

A koga se krsti siot narod, se krsti i Isus, i dodeka se mole{e, se otvori neboto, 22 i Svetiot Duh sleze na Nego vo telesen oblik, kako gulab, i se slu{na glas od neboto, koj vele{e: „Ti si 22 Mojot vozquben Sin, Koj e po Mojata 9,35 1 Mojs 22,2 Is 42,1 volja.“ 21

Isusovoto rodoslovie (Mt 1,1-17)

Koga po~na Isus da propoveda ima{e okolu trieset godini i be{e, kako {to mislea, sin Josifov, Iliev, 24 Matatov, Leviev, Melhiev, Janaev, Josifov, 25 Matatiev, Amosov, Naumov, Eslimov, Nageev, 26 Maatov, Matatiev, Semeiev, Josifov, Jodov, 27 Joananov, Risaev, Zorovavelov, Salatiilov, Niriev, 28 Melhiev, Adiev, Kosamov, Elmodamov, Irov, 29 Josiev, Eliezerov, Jorimov, Matatov, Leviev, 30 Simeonov, Judin, Josifov, Joananov, Elijakimov, 31 Meleaev, Mainanov, Matataev, Natanov, Davidov, 32 Jeseev, Ovidov, Voozov, Salmonov, Naasonov, 33 Aminadavov, Aramov, Esromov, Faresov, Judin, 34 Jakovov, Isakov, Avraamov, Tarin, Nahorov, 35 Seruhov, Ragavov, Falekov, Everov, Salin, 36 Kainanov, Arfaksadov, Simov, Noev, Lamehov, 37 Matusalov, Enohov, Jaredov, Maleleilov, Kainanov, 38 Enosov, Sitov, Adamov, Bo`ji. 23

(Mt 14,3-4; Mr 6,17-18)

Isusovoto isku{uvawe

A Irod ~etvorovlasnikot, ukoren od nego zaradi Irodijada, `enata na brata mu, i zaradi site zlodela {to gi be{e napravil,

Ispolnet so Duh Sveti, Isus se vrati od Jordan, i be{e odveden od Duhot vo pustinata.

(Mt 4,1; Mr1,12-13)

19

4

Ps 2,7 3 Ptr 1,17

23 Mt 1,18 13,55 Jn 6,42 8,57

27 1 Let 3,17 Ezd 3,2 Mt 1,12

31-32 1 Sam 16,1.13 Mt 1,1

31-33 Ruta 4, 17-22 1 Let 2, 3-15

31 2 Sam 5,14

33-34 1 Mojs 29,35

34-36 1 Mojs 11,10-26 1 Let 1, 24-27

34 1 Mojs 25,19.26

36-38 1 Mojs 4,25-5,32 1 Let 1,1-4

38 Mt 14,33 Mk 1,1

4,1 5 Mojs 9,9 1 Car 19,8

76 EVANGELIE SPORED LUKA 2 Evr 4,15

3 3,22

4 5 Mojs 8,3

6 Mt 28,18 1 Jn 5,19 Otkr 13,2.4

7 Er 27,5

8 5 Mojs 6,13 10,20

9 Ez 8,3

10-11 Ps 91,11-12

12 5 Mojs 6,16

13 22,3.53 Jn 13,2.27 Evr 4,15

14 Mt 3,16 4,12

15 Mt 4,23 9,35

16 2,39.51 Mt 13,54 Dela 17,1-2

^etirieset dena Go isku{uva{e |avolot. Vo tekot na tie denovi ne jade{e ni{to, a koga izminaa tie, najposle ogladne. 3 Toga{ Mu re~e |avolot: „Ako si Sin Bo`ji, ka`i mu na ovoj kamen da stane leb.“ 4 A Isus mu odgovori: „Napi{ano e deka ne samo so leb }e `ivee ~ovekot (tuku i so sekoj zbor Bo`ji).“1 5 Potoa |avolot Go odvede na edna visoka planina i mu gi poka`a za mig site carstva vo svetot. 6 I Mu re~e |avolot: „Tebe }e Ti ja dadam seta ovaa vlast i nivnata slava, za{to mene mi e predadena, i ja davam komu {to sakam. 7 Ako mi se pokloni{, seto toa }e bide Tvoe.“ 8 No Isus mu odgovori i re~e: „(Begaj od Mene, satano, za{to)2 napi{ano e: ‚Na Gospod, tvojot Bog, poklonuvaj Mu se i edinstveno Nemu slu`i Mu!‘“ 9 I Go odvede vo Erusalim, i Go postavi na streata od hramot, pa Mu re~e: „Ako si Sin Bo`ji, frli se odovde dolu! 10 Za{to e napi{ano: ‚Na angelite Svoi }e im zapoveda za Tebe da Te za~uvaat; 11 i na race }e Te zemat, da ne si ja sopne{ nogata Svoja na kamen.‘“ 12 I Isus mu odgovori i re~e: „Ka`ano e: ‚Ne isku{uvaj Go Gospod, svojot Bog!‘“ 13 Pa otkako |avolot zavr{i so site isku{enija, se oddale~i od Nego za nekoe vreme. 2

Isus go zapo~nuva Svoeto dejstvuvawe vo Galileja 14 I se vrati Isus vo Galileja vo silata na Duhot; i se raznese glas za Nego po celiot toj kraj. 15 A Toj pou~uva{e vo nivnite sinagogi, i site go slavea. Isus e otfrlen vo Nazaret I dojde vo Nazaret, kade {to be{e odrasnal, i po obi~ajot Svoj vleze eden 16

saboten den vo sinagogata, pa stana da ~ita. 17 Mu ja podadoa knigata na prorokot Isaija; i Toj, {tom ja otvori, go najde mestoto kade {to be{e napi{ano: 18 „Duhot Gospodov e vrz Mene; za{to Gospod Me pomaza. Me prati da im soop{tam radosna vest na bednite. Me prati3 da im propovedam na zarobenite osloboduvawe i na slepite progleduvawe, da gi pu{tam na sloboda napatenite; 19 da ja propovedam blagoprijatnata godina Gospodova!“ 20 Potoa ja zatvori knigata, mu ja dade na prislu`nikot, i sedna; a o~ite na site vo sinagogata bea vpereni vo Nego. 21 I po~na da im govori: „Denes se ispolni ova Pismo {to go ~uvte.“ 22 I site Mu potvrdija i se voshituvaa na Negovite blagodatni zborovi {to izleguvaa od ustata Negova i velea: „Ne e li Ovoj sinot na Josif?“ 23 A Toj im re~e: „Nekoj od vas sigurno }e Mi prigovori so ovaa izreka: ‚Lekare, izlekuvaj se Sam! Napravi go i ovde, vo Tvojot roden kraj, ona {to ~uvme deka se slu~ilo vo Kapernaum.‘“ 24 Pa im re~e: „Vistina vi velam: nieden prorok ne e omilen vo svojata tatkovina. 25 Navistina vi ka`uvam: ima{e mnogu vdovici vo Izrael, vo vremeto na Ilija, koga se zatvori neboto tri godini i {est meseci i nastana golem glad po celata zemja; 26 i kaj niedna od niv ne be{e praten Ilija, no samo kaj edna `ena vdovica vo Sarepta Sidonska; 27 i ima{e mnozina leprozni vo Izrael vo vremeto na prorokot Elisej, no nieden od niv ne se o~isti, osven Siriecot Neeman.“ 28 A koga go slu{naa toa, site vo sinagogata se ispolnija so gnev; 29 pa stanaa, Go isteraa nadvor od gradot i Go odvedoa na vrvot od eden rid, kade {to be{e soyidan nivniot grad, za da Go turnat odozgora. 30 No Toj pomina me|u niv i si otide.

1 4,4. Tekstot vo zagrada ne se sre}ava vo site rakopisi. 2 4,8. Vo nekoi rakopisi kon ovoj stih dodaden e tekstot vo zagradata. 3 4,18. Vo nekoi rakopisi e dodadeno: „da gi iscelam onie so skru{eno srce,“

18-19 Is 61,1-2

18 Is 58,6

19 3 Mojs 25,10-13

20 Dela 6,15

21 2,11

22 2,47 4,15 Mt 13,55 Jn 7,46

23 4,31-41 Mk 1,21

24 Mk 6,4 Jn 4,44

25 1 Car 17,1 18,1 Jk 5,17

26 1 Car 17, 8-16

27 2 Car 5, 1-14

28 Dela 7,57

29 4 Mojs 15,35 Dela 7,58

30 Jn 8,59 10,39

77 EVANGELIE SPORED LUKA Isus vo Kapernaum. Silata na Negoviot zbor

31 Mt 4,13

(Mt 7,28-29; Mr 1,21-28)

32 Mt 7,28-29 Mk 11,18

33 Mk 5,2.7

34 Mt 8,29 Jn 6,69 Dela 3,14

37 4,14 Mt 9,26

38-39 Jn 4,52 Dela 28,8

38 Mt 4,18

40 13,13 1 Tim 4,14

41 3,15 Mt 14,33 16,13.16 22,41-42 Mk 3,11 Jn 1,20.41 7,26-27. 41-42 11,27 20,31 Dela 4,26 17,3 Rim 9,5 1 Jn 2,22

I sleze vo Kapernaum, vo gradot Galilejski, i gi pou~uva{e vo sabotnite denovi. 32 I se ~udea na Negovata nauka, za{to Negovoto slovo be{e silno. 33 Vo sinagogata se nao|a{e eden ~ovek obzemen od duh na ne~ist demon, i toj izvika glasno: 34 „Ej, {to saka{ Ti, Isuse od Nazaret? Si do{ol li da n# pogubi{? Te znam koj si. Ti si Svetec Bo`ji.“ 35 A Isus mu zapoveda, govorej}i: „Molkni i izlezi od nego!“ Pa otkako go kutna nasrede, duhot zol izleze od nego i ni{to lo{o ne mu napravi. 36 Site gi obzede strav, pa si zboruvaa me|u sebe: „Kakov li e toj zbor! Za{to so vlast i sila im zapoveda na ne~istite duhovi i tie izleguvaat!“ 37 Pa se raznese glas za Nego po site okolni mesta. 31

Isus ozdravuva mnogumina bolni [tom izleze od sinagogata, vleze vo ku}ata Simonova; a te{tata na Simon ima{e silna treska, i Go pomolija za nea. 39 I kako zastana nad nea, Toj ja prekori treskata, i taa ja ostavi; i `enata vedna{ stana i im slu`e{e. 40 I na zajdisonce, site {to imaa bol42 Mk 1,35.37 ni od razni bolesti gi doveduvaa kaj 43 Nego; a Toj, polo`uvaj}i race nad sekoMt 9,35 go od niv, gi isceluva{e. 24,14 41 Od mnozina izleguvaa demoni so viMk 1,14-15 kawe, i velea: „Ti si Hristos, Sin 44 Bo`ji.“ A Toj zabranuva{e i ne im dozMt 4,23 voluva{e da ka`uvaat deka znaat deka e Toj Hristos. 38

Isus propoveda vo Judeja 42 Koga se razdeni, Toj izleze i otide na osameno mesto, a lu|eto Go baraa pa, koga dojdoa kaj Nego, Go zadr`uvaa da ne si odi od niv. 43 A Toj im re~e: „I na drugite gradovi treba da im ja objavam radosnata vest za carstvoto Bo`jo, za{to za toa sum praten.“ 44 I propoveda{e po sinagogite galilejski.

Prvite u~enici

5

(Mt 4,18-22; Mr 1,16-20)

Edna{, koga narodot se pritiska{e kon Nego za da go ~ue slovoto Bo`jo, Toj stoe{e pokraj Genisaretskoto ezero. 2 Toga{ vide dva koraba {to stoeja pokraj ezeroto; a ribarite bea izlegle od niv i si gi plavea mre`ite. 3 Toj vleze vo eden od korabite, koj be{e na Simon, pa go zamoli da otplovi malku od bregot, pa sedna i po~na da go pou~uva narodot od korabot. 4 A {tom prestana da govori, mu re~e na Simon: „Zaplovi kon dlabo~inite i frlete gi mre`ite svoi za lov!“ 5 No Simon Mu odgovori i re~e: „U~itele, cela no} se trudevme i ni{to ne ulovivme; no po Tvoja volja }e ja frlam mre`ata.“ 6 I {tom go napravi toa, tie ulovija tolku golemo koli~estvo riba, {to duri i mre`ata im se skina. 7 Im dadoa znak na drugarite {to bea vo drugiot korab da dojdat i da im pomognat; i tie dojdoa i gi napolnija i dvata koraba, taka {to za malku }e potonea. 8 A koga go vide toa, Simon Petar padna pred nozete Isusovi i Mu re~e: „Odi si od mene, Gospodi, za{to sum gre{en ~ovek!“ 9 Za{to nego, i site {to bea so nego, gi be{e obzel strav od mnogute ribi, {to gi ulovija, 10 a isto taka i Jakov i Jovan, sinovite Zavedeevi, koi mu bea drugari na Simon. I mu re~e Isus na Simon: „Ne pla{i se! Otsega }e lovi{ lu|e!“ 11 Koga gi izvlekoa dvata koraba na suvo, ostavija s# i trgnaa po Nego. Isceluvaweto na leprozniot (Mt 8,1-4; Mr 1,4-45)

A koga be{e Isus vo eden grad, dojde nekoj ~ovek, siot leprozen, i {tom Go vide Isus, padna ni~kum i molej}i Mu se, re~e: „Gospodi, ako saka{ mo`e{ da me o~isti{.“ 13 Isus, podavaj}i ja rakata, go dopre i re~e: „Sakam, o~isti se!“ I vedna{ leprata padna od nego. 14 I mu zapoveda nikomu da ne ka`uva; i mu re~e: „Odi i poka`i mu se na 12

5,1-3 Mt 13,1-2

1-11 Jn 1,40-42 21,1-19

1 Mk 4,1

5 8,24.45

8 2 Mojs 33,20

10 Mk 1,17. 19-20

11 5,28 14,33 Mt 19,27

14 3 Mojs 13,49 14,1-32 Mk 1,25

78 EVANGELIE SPORED LUKA 15 sve{tenikot, i prinesi dar za o~istu-

vaweto tvoe, kako {to odredil Mojsej, 16 nim za svedo{tvo!“ 15 No u{te pove}e se raznesuva{e 3,21 6,12 glas za Nego i mnogu lu|e doa|aa da Go 9,18.28 11,1 slu{aat i da bidat izle~eni od svoite bolesti. 17 16 A Toj se povlekuva{e vo osameni 1,35 4,36 mesta i se mole{e.

4,14.37

6,19 Mk 5,30 Dela 3,12

20 Mt 8,10 26,28

21 7,49 Is 43,25 Ps 103,3 Mt 9,3 1 Jn 1,9

22 6,8 9,47 Mt 12,25

24 Mt 8,20 Jn 5,8 Dela 9, 33-35

25 2,20

26 2,9.11.13

27 Mt 5,46

Isceluvaweto na fateniot ~ovek (Mt 9,1-8; Mr 2,1-12)

Eden den, dodeka Toj pou~uva{e, sedea tamu farisei i zakonou~iteli, koi bea do{le od site sela na Galileja i Judeja, i od Erusalim; a Toj ima{e sila Gospodova da lekuva. 18 I, ete, nekoi donesoa na postela eden ~ovek, {to be{e nepodvi`en, i sakaa da go vnesat i polo`at pred Nego; 19 pa, bidej}i ne najdoa mesto od kade da go vnesat poradi narodot, se ka~ija na ku}ata i preku pokrivot go spu{tija sose postela, nasrede, pred Isus. 20 A Toj, {tom ja vide verata nivna, re~e: „^oveku, ti se prostuvaat grevovite!“ 21 Kni`nicite, pak, i fariseite po~naa da razmisluvaat i da velat: „Koj e Ovoj {to huli na Boga? Koj mo`e da gi prostuva grevovite, osven Ediniot Bog?“ 22 A Isus, koga gi razbra nivnite pomisli, im odgovori i re~e: „[to razmisluvate vo srcata svoi? 23 [to e polesno da se ka`e: ‚Ti se prostuvaat grevovite‘, ili da ka`am: ‚Stani i odi?‘ 24 No za da znaete deka Sinot ^ove~ki ima vlast na zemjata da gi prostuva grevovite.“ Mu re~e na nepodvi`niot: „Tebe ti velam: stani, zemi si ja postelata i odi si doma!“ 25 I toj vedna{ stana pred niv i si go zede ona, na koe le`e{e, pa si otide doma, slavej}i Go Boga. 26 U`as gi obzede site i Go slavea Boga; pa, ispolneti so strav, govorea: „^udni raboti vidovme denes!“ 17

Gozbata kaj Levij (Mt 9,9-17 Mr 2,13-17)

A potoa izleze Isus i vide eden carinik, po ime Levij, koj sede{e vo 27

carinarnicata, i mu re~e: „Vrvi po Mene!“ 28 Toj ostavi s#, stana i trgna po Nego. 29 I vo svojot dom Levij Mu prigotvi golema gozba; a tamu ima{e mnogu carinici i drugi {to sedea na trpezata so niv. 30 Kni`nicite, pak, i fariseite negoduvaa protiv Nego i im govorea na u~enicite Negovi: „Zo{to so carinici i gre{nici jadete i piete?“ 31 Isus im odgovori i re~e: „Zdravite nemaat potreba od lekar, tuku bolnite; 32 ne sum do{ol da gi povikam pravednite na pokajanie, tuku gre{nite.“

28

Za postot

35

(Mt 5,14-15; Mr 2,18-20)

5,11 12,33

29-30 15,1-2 Mt 11,19

30 Mt 3,7 5,46

32 13,1-5 24,47 Mt 3,2 1 Tim 1,15

33 18,12 Mt 6,16 Jn 3,25-26

9,22 17,22

A tie Mu rekoa: „Zo{to u~enicite Jovanovi postat ~esto i se molat, kako 36 i farisejskite, a Tvoite jadat i pijat?“ 2GalKor1,65,17 34 Toj im re~e: „Zar mo`ete da gi na- 4,9 terate svatovite da postat, dodeka e so 39 niv mlado`enecot? Jn 2,10 35 No }e dojdat dni koga }e se oddeli 3,19 od niv mlado`enecot i toga{ vo tie dni, }e postat.“ 33

6,1

Staroto i novoto (Mt 9,16-17; Mr 2,21-22)

Im ja ka`a i ovaa parabola: „Nikoj ne pri{iva na stara obleka krpa otse~ena od nova obleka; za{to i novata }e se otpara, a i na starata ne $ prilega nova krpa. 37 I nikoj ne naliva novo vino vo stari mevovi; za{to novoto vino }e gi rascepi mevovite, i toa }e iste~e, a mevovite }e se upropastat; 38 tuku, novo vino treba da se stava vo novi mevovi; pa taka }e se za~uva i ednoto i drugoto. 39 I nikoj, otkako piel staro vino, nema da pobara novo; za{to veli: ‚Staroto e podobro.‘“ 36

Isus i sabotata

6

(Mt 12,1-8; Mr 2,23-28)

Edna{ vo sabota, dodeka minuva{e niz posevite, u~enicite Negovi kinea klasje i, triej}i gi so race, jadea. 2 A nekoi od fariseite im rekoa: „Zo{to go pravite toa {to ne e dopu{teno da se pravi vo sabota?“

5 Mojs 23,26

2 2 Mojs 20,10 23,12 5 Mojs 5,14 Jn 5,10

79 EVANGELIE SPORED LUKA 3-4

Isus im odgovori i re~e: „Zar ne ste ~itale {to napravi David koga ogladne, toj i onie {to bea so nego? 4 Kako vleze vo domot Bo`ji, gi zede 4 3 Mojs lebovite od `rtvenikot, {to ne treba24,5-9 {e da gi jade nikoj osven sve{tenicite, 6 pa jade{e, i im dade na onie {to bea so 13,10-11 14,1-2 nego!“ 5 I im re~e: „Sinot ^ove~ki e gospo8 dar i na sabotata.“ 9,47

Mt 12,25 Jn 1,48

11 11,53

12 3,21 5,16 9,18 11,1 Mt 14,23 Mk 6,46

13 9,10 11,49 22,14 Jn 6,70

14 1 Mojs 17,5.15 32,29 2 Car 23,34 24,17 Mt 4,21 10,2-3 Jn 1,40-44

15 Mt 9,9 10,3 Jn 20,24-28

16 Mt 10,3-4 Jn 14,22 Dela 1,13

Isus i narodot

3

1 Sam 21, 2-7

^ovekot so isu{ena raka (Mt 12,9-21; Mr 3,1-6)

Podocna, pak, i drugata sabota vleze vo sinagogata i pou~uva{e; a tamu ima{e eden ~ovek, komu desnata raka mu be{e isu{ena. 7 Kni`nicite i fariseite vnimavaa na Nego, dali }e go izlekuva vo sabota, za da najdat pri~ina da Go obvinat. 8 No Toj, znaej}i gi nivnite pomisli, mu re~e na ~ovekot so isu{enata raka: „Digni se i zastani nasrede!“ I toj se digna i zastana. 9 Toga{ im re~e Isus: „]e ve zapra{am: {to e dozvoleno da pravi ~ovek vo sabota - dobro ili zlo? Da spasi edna du{a ili da ja pogubi?“ A tie mol~ea. 10 Pa, otkako gi izgleda site, mu re~e na ~ovekot: „Protegni ja rakata svoja!“ Toj napravi taka; i rakata mu stana zdrava kako drugata. 11 A tie se razgnevija mnogu i se sovetuvaa me|u sebe {to da Mu napravat na Isus. 6

Isus odbira dvanaeset apostoli (Mt 10,1-4; Mr 3,7-19)

Tie denovi se iska~i na edna gora za da se pomoli, i ja pomina celata no} vo molitva kon Boga. 13 A koga nastana den, gi povika u~enicite Svoi i od niv izbra dvanaeset, koi gi nare~e apostoli: 14 Simon, komu {to mu dade ime Petar, i brat mu Andrej, Jakov i Jovan, Filip i Vartolomej, 15 Matej i Toma, Jakov Alfeev i Simon, nare~en Zilot.4 16 Juda Jakovov i Juda Iskariot, koj Go predade. 12

4 6,15. Revnitel.

(Mt 4,24-25; Mr 3,7-11)

17 Mk 3,8

17 Pa otkako sleze zaedno so niv, Toj 19 se zadr`a na edno ramno mesto; bea ta- 5,17 8,46 mu i mnozina Negovi u~enici i mnogu Mt 14,36 lu|e od cela Judeja i Erusalim i od Mk 3,10 5,30 primorjeto Tirsko i Sidonsko. 18 Tie bea dojdeni da Go slu{aat i da 20 se iscelat od bolestite svoi, a i onie 4,18 {to stradaa od ne~isti duhovi bea iz- 10,21 18,14 le~eni. Is 30,18 19 I siot narod saka{e da se dopre do 32,20 Ps 32,1-2 Nego, za{to od Nego izleguva{e sila i 33,12 34,19 gi lekuva{e site.

Za bla`enite (Mt 5,1-20)

A Toj, otkako gi podigna o~ite kon u~enicite Svoi, im govore{e: „Bla`eni ste vie, siroma{nite, za{to va{e e carstvoto Bo`jo! 21 Bla`eni ste vie, {to sega gladuvate, za{to }e se nasitite! Bla`eni ste vie, koi sega pla~ete, za{to }e se smeete! 22 Bla`eni }e bidete koga }e ve namrazat lu|eto i }e ve otfrlat i }e vi nanesat sram, i }e go razglasat imeto va{e kako lo{o, zaradi Sinot ^ove~ki! 23 Zaraduvajte se vo onoj den i zaigrajte od radost, za{to golema e nagradata va{a na neboto. Za{to i nivnite tatkovci taka postapuvaa so prorocite! 24 No te{ko vam bogati, za{to ve}e ste ja primile svojata uteha! 25 Te{ko vam prezasiteni sega, za{to }e ogladnite! Te{ko vam {to se smeete sega, za{to }e zaridate i }e zapla~ete! 26 Te{ko vam koga }e po~nat site lu|e da zboruvaat dobro za vas. Za{to i nivnite tatkovci taka im pravea na la`nite proroci! 20

Qubov kon neprijatelite (Mt 5,38-48)

No vam, {to slu{ate, vam vi velam: qubete gi neprijatelite svoi; pravete im dobro na onie {to ve mrazat; 28 blagoslovuvajte gi onie {to ve kolnat, molete se za onie {to ve navreduvaat! 27

84,5 Izreki 8,32.34 Mt 3,2

21 Is 25,6-9 49,10 61,3 Er 31,25 Ps 126,5-6 Otkr 7, 16-17

22 Mt 8,20 Mk 13,13 Jn 9,22 16,2 1 Ptr 4,14

23 13,33-34 2 Let 36,16 Mt 21,35 23,30-31

24 11,42-52 16,25 Is 5,8 Er 17,5-6 Amos 6,1 Avak 2,6 Prop 10,16 Mt 11,21 Jk 5,1-5

26 Jk 4,4

28 Rim 12,14

80 EVANGELIE SPORED LUKA 29 Pla~ 3,30 Jn 18,22-23 Dela 23,3

31 Mt 7,12 Rim 13, 8-10

35 3 Mojs 25,35-36 5 Mojs 15,8

36 2 Mojs 34,6 5 Mojs 4,31 Ps 78,38 86,15

37 Mt 6,14 Mk 11,25 Rim 14,10

38 16,9 Ruta 3,15 Mk 4,24

39 Mt 15,14 Rim 2,19

40 Mt 10, 24-25 Jn 13,16 15,20

Na onoj {to }e te udri po edniot obraz, zavrti mu go i drugiot; a na onoj {to saka da ti ja zeme nametkata, podaj mu ja i ko{ulata. 30 Sekomu, koj ti bara, podaj; od onoj {to zema od tebe ne{to, ne sakaj da ti vrati! 31 Pa, kako {to sakate da postapuvaat lu|eto so vas, taka postapuvajte i vie so niv! 32 I ako gi sakate onie {to vas ve qubat, kakva vi e nagradata? Za{to i gre{nicite gi miluvaat onie {to gi sakaat niv. 33 I ako im pravite dobro na onie {to vam vi pravat dobro, kakva vi e nagradata? Za{to i gre{nicite go pravat istoto. 34 I ako im dadete zaem na onie od koi se nadevate deka }e vi go vratat, kakva vi e nagradata? Za{to i gre{nicite im davaat zaem na gre{nici za da im se vrati istoto. 35 Tuku vie qubete gi neprijatelite va{i i ~inete dobro, i na zaem davajte, ne o~ekuvaj}i ni{to. Taka, }e bide golema nagradata va{a i }e bidete sinovi na Sevi{niot; za{to Toj e dobar kon neblagodarnite i kon lo{ite. 29

Milosrdnost kon bli`niot (Mt 5,48; 7,1-12; 15,14; 10,24-25; 7,3-5) 36 I taka, bidete milosrdni kako {to e milosrden va{iot Otec.“ 37 „Ne sudete i nema da bidete sudeni, i ne osuduvajte, za da ne bidete osudeni; pro{tavajte i }e vi bide prosteno; 38 davajte i }e vi se dade: merka dobra, nabiena, natresena i prepolna }e vi dadat v pazuvi; za{to so kakva merka merite, so takva i }e vi se meri.“ 39 I im ka`a parabola: „Mo`e li slep slep da vodi? Zarem nema i obajcata da padnat vo jama? 40 Nema u~enik pogolem od svojot u~itel; no sekoj {to }e se usovr{i, }e bide kako i u~itelot negov. 41 I zo{to ja gleda{ raskata vo okoto na svojot brat, a gredata vo svoeto oko ne ja zabele`uva{? 42 Ili, kako mo`e{ da mu ka`e{ na svojot brat: dozvoli, brate, da ti ja izvadam raskata od okoto tvoe, koga sam ne ja gleda{ gredata vo svoeto oko? Li-

cemere, izvadi ja najnapred gredata od 44 7,16 svoeto oko, pa toga{ }e vidi{ kako da Mt 12,33 ja izvadi{ raskata od okoto na svojot Jk 3,11-12 brat.“ 46

Vistinskiot u~enik (Mt 7,16-21;12,33-37)

Is 29,13 Mal 1,6-7 Mt 7,21 Mk 7,6 Rim 2,13 Jk 1,22.25 1 Jn 2,17

„Za{to, nema dobro drvo {to dava lo{ plod, nitu lo{o drvo, {to dava dobar plod. 44 Sekoe, pak, drvo se poznava spored svojot plod; bidej}i ne se berat smokvi 7,2 Jn 4,47 od trwe, nitu se bere grozje od kapina. 45 Dobriot ~ovek od dobrata riznica na svoeto srce iznesuva dobro, a lo{iot ~ovek od lo{ata lo{o, za{to negovata usta go zboruva ona so {to mu e ispolneto srceto.“ 43

Dve ku}i (Mt 7,21-27)

„I zo{to Me dovikuvate: ‚Gospodi, Gospodi!‘ a ne go izvr{uvate ona {to vi go ka`uvam? 47 ]e vi ka`am na kogo prilega sekoj {to doa|a kaj Mene, gi slu{a zborovite Moi, i gi ispolnuva. 48 Toj prilega na ~ovek koj gradel ku}a, pa kopal dlaboko, i postavil temeli na kamen; a koga nastana poplava, rekata napna na taa ku}a i ne mo`e{e da ja pomesti, za{to be{e osnovana na kamen. 49 A onoj {to slu{a i ne ispolnuva, prilega na ~ovek {to izgradil ku}a na zemja, bez temeli; i koga napna rekata, vedna{ ja urna, i ostana golema urnatina od taa ku}a.“ 46

Verata na eden stotnik

7

(Mt 8,5-13; Jn 4,46-54)

I koga gi zavr{i zborovite Svoi kon narodot, {to slu{a{e, vleze vo Kapernaum. 2 Eden stotnik ima{e sluga, kogo mnogu go saka{e, a slugata be{e te{ko bolen na umirawe. 3 Pa {tom slu{na za Isus, gi prati kaj Nego stare{inite judejski, molej}i Go da dojde i da go spasi slugata negov. 4 A tie, koga dojdoa kaj Isus, Go molea usrdno i velea: „Dostoen e da mu go napravi{ toa,

81 EVANGELIE SPORED LUKA 5 Dela 10,2

6 Dela 10,23

12 8,42 1 Car 17,10-12

13 7,19 8,52 11,39

14 Mt 9,25 Mk 1,31 9,27 Dela 9,40

15 1 Car 17,23 2 Car 4,36

16 1,68 19,44 1 Car 17,17-24 2 Car 4, 18-37 13,20-21 Ps 111,9

za{to go saka na{iot narod i sinagogata toj ni ja napravi.“ 6 I trgna Isus so niv. A koga bea ve}e blizu do ku}ata, stotnikot gi prati prijatelite svoi kaj Nego, govorej}i: „Gospodi, ne trudi se, za{to ne sum dostoen da vleze{ pod mojot pokriv; 7 zatoa i sam sebe ne se smetav dostoen da dojdam kaj Tebe; tuku ka`i samo zbor i mojot sluga }e ozdravi; 8 za{to i jas sum ~ovek pod vlast, a imam i pot~ineti vojnici; pa koga }e mu re~am na eden od niv: ‚Odi!‘ - i toj odi; na drugiot: ‚Dojdi!‘ - i toj doa|a; i na slugata svoj: ‚Napravi toa‘ - i toj pravi.“ 9 [tom go slu{na toa, Isus se za~udi i koga se zavrte kon narodot, {to vrve{e po Nego, re~e: „Vi velam, ni vo Izrael ne najdov tolku golema vera!“ 10 A koga ispratenite se vratija, go najdoa bolniot sluga zdrav. 5

^udoto so sinot na edna vdovica Potoa otide vo gradot nare~en Nain; i so Nego odea Negovite u~enici 19 i mnogu narod. 12 A koga se pribli`i do gradskata Ps 118,26 Mt 23,39 porta, ete, iznesuvaa mrtovec, edinstJn 6,14 11,27 ven sin na majka si, a taa be{e vdovica; Otkr 4,8 i mnogu narod od gradot ode{e so nea. 13 [tom ja vide Gospod, se so`ali na nea, pa $ re~e: „Ne pla~i!“ 14 I koga se pribli`i, se dopre do nosiloto; nosa~ite zastanaa, a Toj re~e: „Mom~e, tebe ti velam, stani!“ 15 Mrtovecot se podigna i sedna, pa po~na da zboruva; i Toj go predade na majka mu. 16 I strav gi obzede site, i Go slavea Boga i velea: „Golem prorok se javi me|u nas“ i „Bog go poseti Svojot narod.“ 17 I se raznese ovoj glas za Nego po cela Judeja i po celata okolina. 11

Pratenicite na Jovan Krstitelot (Mt 11,2-6)

I mu soop{tija na Jovan u~enicite negovi za seto toa. 19 Jovan, pak, povika dvajca svoi u~enici i gi isprati kaj Isus, govorej}i: „Ti li si Onoj {to treba da dojde, ili drug da ~ekame?“ 18

I koga dojdoa kaj nego, tie Mu rekoa: „Jovan Krstitelot n# prati kaj Tebe, velej}i: ‚Ti li si Onoj {to treba da dojde, ili drug da ~ekame?‘“ 21 Vo toj ~as Toj isceli mnozina od bolesti, i od rani, i od demoni, i na mnozina slepi im podari vid. 22 I im odgovori Isus i re~e: „Odete i ka`ete mu na Jovan {to vidovte i {to ~uvte: slepi progleduvaat, kuci prooduvaat; leprozni se o~istuvaat, gluvi proslu{uvaat, mrtvi voskresnuvaat i na bedni im se propoveda Evangelieto; 23 i bla`en e onoj koj ne }e se soblazni poradi Mene.“ 20

Isus govori za Jovan Krstitel (Mt 11,7-11)

22 2,34 Is 26,19 29,18 35,5-6 42,7.18 61,1

23 Mt 5,3.29

26 Mt 14,5

27 1,76 2 Mojs 23,20 Mal 3,1 Mk 1,2

28 1,15

29-30 Mt 21,32

A koga si otidoa u~enicite Jovano- 29 vi, Toj po~na da mu zboruva na narodot 3,7.12 za Jovan: „[to izlegovte da vidite vo 30 pustinata? Trska li, {to se lulee od 10,25 11,45-46.52 vetar? 25 No, {to izlegovte da vidite? ^o31-35 vek li, oble~en vo meki ali{ta? Ete, Mt 11, onie {to se oblekuvaat ubavo i `iveat 16-19 bogato, po carski palati se. 26 Tuku, {to izlegovte da vidite? Prorok li? Da, Jas vi velam, i pove}e od prorok. 27 Ovoj e, za kogo {to e napi{ano: ‚Ete, jas go ispra}am pred liceto Tvoe angelot Moj, {to }e go prigotvi patot Tvoj pred Tebe.‘ 28 Za{to vi velam: me|u rodenite od `ena nema nieden pogolem prorok od Jovan Krstitel; no najmaliot vo carstvoto Bo`jo e pogolem od nego.“ 29 I site lu|e, {to slu{aa, pa i carinicite, ja poznaa Bo`jata pravednost, kr{tavaj}i se so kr{tavaweto Jovanovo; 30 a fariseite i zakonicite ja otfrlija Bo`jata volja za niv, i ne se krstija od nego. 31 „So kogo da gi sporedam lu|eto od ovoj rod? I komu se sli~ni? 32 Tie li~at na deca {to sedat po pazari{tata i vikaat edno na drugo, velej}i: ‚Vi svirevme, a vie sepak ne igravte; vi peevme `alni pesni i sepak ne pla~evte!‘ 24

82 EVANGELIE SPORED LUKA 33

Za{to, dojde Jovan Krstitelot, koj nitu leb jade, nitu vino pie, a vie velite: ‚Demonot e vo nego.‘ 34 Dojde Sinot ^ove~ki, Koj jade i 34 pie, a vie velite: ‚Eve ~ovek nenasit5,30 15,1-2 liv i pijanica, prijatel na carinicite Mt 8,20 i gre{nicite!‘ 35 A Mudrosta be{e oravdana od site 35 2,40.52 nejzini ~eda.“ 33

1,15 Jn 7,20 10,20

11,31 21,15

36 11,37 14,1

37 Mt 26,7

38 Jn 12,3

39 7,16 24,19 Mt 21,11 Jn 4,18-19

42 Mt 18,27

43 10,28

44 1 Mojs 18,4 19,2 Jn 13,1-17

45 Rim 16,16 1 Ptr 5,14

46 Ps 23,5

Isus i `enata gre{nica 36 Eden od fariseite Go pokani da jade so nego; i Toj, koga vleze vo ku}ata na farisejot, sedna na trpeza. 37 I ete, edna `ena od gradot, koja be{e gre{nica, {tom dozna deka Toj sedi na trpeza vo ku}ata na farisejot, donese sad od alabaster so miro; 38 pa zastana odzadi pokraj Negovite noze, pla~ej}i po~na da gi mie nozete Negovi so solzi i gi trie{e so kosata svoja; i gi celiva{e i pomazuva{e so miro. 39 A koga go vide toa farisejot, {to Go be{e pokanil, re~e vo sebe, velej}i: „Koga Ovoj bi bil prorok, bi znael koja e i kakva e ovaa `ena {to Go dopira, za{to taa e gre{nica.“ 40 Mu odgovori Isus i re~e: „Simone, imam ne{to da ti ka`am.“ A toj re~e: „Ka`i, U~itele!“ 41 Isus mu re~e: „Nekoj zaemodavec ima{e dvajca dol`nici: edniot mu dol`e{e petstotini denarii, a drugiot pedeset. 42 No bidej}i nemaa da mu vratat, toj im gi podari na obajcata. Ka`i Mi, koj od niv pove}e }e go miluva?“ 43 Simon odgovori i Mu re~e: „Mislam onoj, komu pove}e mu podaril.“ A Toj mu re~e: „Pravo presudi.“ 44 I toga{ se svrte kon `enata, pa mu re~e na Simon: „Ja gleda{ li ovaa `ena? Vlegov vo tvojot dom, ti ni voda za nozete ne Mi dade, a taa so solzi Mi gi obli nozete i so kosata svoja gi istri. 45 Ti ne mi dade celiv, a taa, otkako vlegov, ne prestana da gi celiva nozete Moi. 46 Ti so miro ne ja pomaza glavata Moja, a taa so miro gi pomaza nozete Moi. 47 Zatoa ti velam: nejze $ se prosteni mnogu grevovi, za{to poka`a mnogu qu-

bov. A komu mu e prosteno malku, toj 48 Mt 9,2 mala qubov ima.“ 26,28 48 Nejze, pak, $ re~e: „Prosteni ti se 49 grevovite!“ 49 A onie {to sedea so Nego na trpe- 5,21 zata, po~naa da govorat vo sebe: „Koj e 50 Ovoj {to i grevovi prostuva?“ 17,19 50 Na `enata pak $ re~e: „Verata tvo- Mt 8,10 9,22 ja te spasi; odi si vo mir!“ Mk 5,34 10,52

1 Sol 5,13 @enite - Isusovi sledbeni~ki Potoa Toj ode{e po red gradovite i selata, propovedaj}i i blagoves- 8,1 tuvaj}i go carstvoto Bo`jo; a so Nego Mt 4,23 10,2 bea Dvanaesettemina, Mk 1,14-15 2 i nekoi `eni {to bea izlekuvani od demoni i bolesti: Marija, nare~ena 2-3 Magdalena, od koja bea izlegle sedum 23,49 24,10 Mt 27,56 demoni; 3 i Joana, `enata na Huza, nastojni- Jn 19,25 kot Irodov, i Susana, i mnogu drugi, 7 Er 4,3 koi im slu`ea so svoite imoti.

8

Parabola za seja~ot (Mt 13,1-9; Mr 4,1-9)

8 Mt 11,15

A koga se nasobra mnogu narod, i ko- 10 Is 6,9-10 ga `itelite od sekoj grad doa|aa kaj Ne- Mt 3,2 Jn 12,40 go, re~e vo parabola: 5 „Izleze seja~ da see seme. Dodeka se- Dela 28,26 e{e, edno padna pokraj pat i be{e izga- 11 1 Sol 2,13 zeno, i pticite nebeski go iskolvaa; 6 a drugo padna na kamen, pa {tom 1 Ptr 1,23 nikna, se isu{i, za{to nema{e vlaga; 7 edno, pak, padna me|u trwe; i izrasna trweto, pa go zadu{i; 8 a drugo padna na dobra zemja, i koga iznikna, donese stokraten plod.“ Otkako go re~e ova, izvika: „Koj ima u{i da slu{a, neka ~ue!“ 4

Zo{to slu`at parabolite, (Mt 13,10-17; Mr 4,10-12)

A u~enicite Negovi Go pra{aa, velej}i: „[to zna~i taa parabola?“ 10 Toj re~e: „Vam vi e dadeno da gi znaete tajnite na carstvoto Bo`jo, a na drugite }e im se zboruva so paraboli, da gledaat, a sepak da ne vidat, i da slu{aat, a sepak da ne razberat! 9

Isus ja objasnuva parabolata za seja~ot (Mt 13,18-23; Mr 4,13-20)

A ovaa parabola zna~i: semeto e slovoto Bo`jo. 11

83 EVANGELIE SPORED LUKA 12 1 Kor 1,21

14 21,34

15 21,19 Rim 2,7 5,3-4 2 Kor 6,4

16 11,33 Mt 5,15 Jn 8,12

17 12,2 Mt 10,26 1 Kor 4,5 Efes 5,13

18 19,26 Mt 13,12 25,29

21

Ona {to padna pokraj patot, se onie koi slu{aat, no potoa doa|a |avolot i im go zema slovoto od srcata nivni, za da ne poveruvaat i da ne se spasat; 13 a ona na kamen - se onie koi, koga }e go ~ujat slovoto, so radost go primaat; no nemaat koren i veruvaat nekoe vreme, pa {tom dojdat isku{enijata, tie se otka`uvaat; 14 toa, pak, {to padna me|u trwe, se onie {to go slu{aat slovoto, no otkako }e zaminat, se gu{at od gri`i, bogatstva i nasladi od ovoj `ivot i ne donesuvaat plod; 15 a toa {to padna na dobrata zemja, se tie {to go slu{aat slovoto i go ~uvaat vo dobro i ~isto srce, i donesuvaat plod vo trpenie.“ [tom go re~e toa, izvika: „Koj ima u{i da slu{a, neka ~ue!“ 12

11,27-28

Parabola za svetlinata (Mt 4,21-25)

„Nikoj ne ja poklopuva so sad sve}ata {to ja zapalil, nitu ja stava pod leglo, tuku ja stava na sve}nik, za da ja gledaat svetlinata onie {to vleguvaat. 17 Za{to nema tajno {to ne }e stane javno, nitu, pak, sokrieno {to ne }e se razbere i ne }e izleze na videlina. 18 Pa zatoa: pazete kako slu{ate; za{to, koj ima, }e mu se dade; a koj nema, }e mu se odzeme i ona {to misli deka go ima.“ 16

Vistinskoto semejstvo (Mt 12,46-50; Mr 3,31-35)

Dojdoa kaj Nego majka Mu i bra}ata Negovi, i ne mo`ea da se pribli`at do Nego poradi narodot. 20 I Mu javija, velej}i: „Majka Ti i bra}ata Tvoi stojat nadvor i sakaat da Te vidat.“ 21 A Toj im odgovori i re~e: „Mojata majka i Moite bra}a se onie {to go slu{aat slovoto Bo`jo i go ispolnuvaat.“ 19

Smiruvawe na burata (Mt 8,23-27; Mr 4,55-41)

Eden den vleze Toj vo korab so u~enicite Svoi i im re~e: „Da mineme na drugata strana od ezeroto!“ I pojdoa. 22

Dodeka plovea, Toj zaspa. A nad ezeroto se pojavi silen vetar, pa gi pliska{e vodata i tie bea vo opasnost. 24 Pristapija i Go razbudija, govorej}i: „U~itele, U~itele, zaginuvame!“ A Toj, {tom se razbudi, im zapoveda na vetrot i branovite; i tie se smirija i nastana ti{ina. 25 I im re~e: „Kade e verata va{a?“ A tie se upla{ija i se ~udea, velej}i si eden na drug: „Koj e Ovoj {to i na vetrovite i na vodata im zapoveda i Go slu{aat?“

24

Isceluvaweto na ~ovekot izma~uvan od demoni

35

23

(Mt 8,28-34; Mr 5,1-20)

I pristigna vo Gadarinskiot kraj, sproti Galileja. 27 A koga izleze Toj na suvo, Go sretna eden ~ovek od gradot, koj be{e obzemen od demoni i dolgo vreme ne oblekuva{e ali{ta, i ne `ivee{e doma, tuku po grobovite. 28 Koga Go vide Isus, vikaj}i padna pred Nego, i glasno re~e: „[to saka{ od mene, Ti, Isuse, Sine na Sevi{niot Bog? Ti se molam, ne ma~i me!“ 29 A Isus mu be{e zapovedal na ne~istiot duh da izleze od ~ovekot, za{to dolgo vreme go ma~e{e. Go ~uvaa vo okovi, i so lanci go vrzuvaa, no toj gi raskinuva{e okovite i demonot go tera{e da odi vo pusti mesta. 30 A Isus go pra{a, velej}i: „Kako ti e imeto?“ Toj odgovori: „Legion“, za{to mnogu demoni bea vlegle vo nego. 31 I Go molea Isus da ne im nareduva da odat vo bezdnata. 32 A tamu, po ridot, pasea mnogu sviwi; pa Go molea da im dopu{ti da vlezat vo niv. I im dopu{ti. 33 I otkako izlegoa lo{ite duhovi od ~ovekot, vlegoa vo sviwite; i krdoto se strkala niz strmninata i se udavi vo ezeroto. 34 Sviwarite, koga vidoa {to se slu~i, izbegaa i raska`aa po gradot i okolinata. 35 I izlegoa da vidat {to stanalo; pa koga dojdoa kaj Isus, go najdoa ~ovekot, od kogo bea izlegle ne~istite duhovi, kako sedi pred nozete Isusovi, oble~en i so zdrav razum; i se ispla{ija. 26

5,5 8,45

25 1,12.63

28 4,34.41 Mt 8,29 Mk 3,11

29 4,1 11,24 3 Mojs 16,10 Is 13,21

10,39 Dela 22,3

84 EVANGELIE SPORED LUKA 36 Mt 9,22

37 1,12 Dela 16,39

42 7,12 1 Car 17,17

43 3 Mojs 15,25

46 5,17 6,19

A onie {to bea videle, im raska`aa kako se izle~i besoma~eniot. 37 Siot narod od Gerasinskiot kraj Go zamoli da si odi od niv; za{to se bea upla{ile mnogu. I Toj vleze vo korabot i se vrati. 38 ^ovekot, pak, od kogo bea izlegle demonite, Go zamoli da bide so Nego; no Isus go otpu{ti, velej}i: 39 „Vrati se vo domot svoj i raska`uvaj {to ti napravi Bog!“ Toj si otide i rasprava{e po celiot grad {to mu napravi Isus. 36

^udata so bolnata `ena i so }erkata na Jair

48 7,50 17,19 18,42 Dela 3,16

(Mt 9,18-26; Mr 5,21-43)

A koga se vrati Isus, narodot Go presretna, za{to site Go o~ekuvaa. 41 I ete, dojde eden ~ovek, po ime Jair, koj be{e upravnik na sinagogata. Toj padna pred nozete Isusovi, i Go mole{e da pojde vo domot negov, 42 za{to ima{e edna edinstvena }erka na dvanaeset godini i taa umira{e. A koga ode{e Isus, narodot se turka{e vo Nego. 43 I edna `ena, koja strada{e dvanaeset godini od krvavewe, i siot svoj imot go be{e potro{ila po lekari, a nieden ne mo`el da ja izlekuva, 44 pristapuvaj}i odzadi, se dopre do krajot na Negovata obleka i naedna{ $ prestana krvaveweto. 45 I re~e Isus: „Koj se dopre do Mene?“ A bidej}i site poreknuvaa, Mu re~e Petar i onie {to bea so Nego „U~itele, narodot Te opkolil i Te pritiska, a pra{uva{: ‚Koj se dopre do Mene?‘“ 46 No Isus re~e: „Nekoj se dopre do Mene, za{to setiv deka izleze sila od Mene.“ 47 @enata, {tom vide deka ne mo`e da se sokrie, so treperewe pristapi, pa kako padna pred Nego, Mu ka`a pred siot narod zo{to se doprela i deka vedna{ ozdravela. 48 A Toj $ re~e: „Ne boj se, }erko, verata tvoja te spasi; odi si vo mir!“ 49 Dodeka Toj u{te zboruva{e, dojde nekoj otkaj na~alnikot na sinagogata i Mu re~e: „]erka ti umre; ne ma~i Go U~itelot!“ 40

No Isus, {tom go slu{na toa, odgovaraj}i mu re~e: „Ne pla{i se! Samo veruvaj i }e bide spasena!“ 51 A koga pristigna vo ku}ata, nikomu ne mu dozvoli da vleze, osven na Petar, Jovan i Jakov, i na tatkoto i majkata na devojkata. 52 Site pla~ea i ridaa po nea. No Toj im re~e: „Ne pla~ete, taa ne e umrena, tuku spie.“ 53 I Mu se potsmevaa, znaej}i deka e umrena. 54 A Toj otkako gi istera site, ja fati za raka i izvika, velej}i: „Devojko, stani!“ 55 I se povrati nejziniot duh, i se digna vedna{, i zapoveda da $ dadat da jade. 56 I se za~udija roditelite nejzini. A Toj im zapoveda nikomu da ne ka`uvaat za toa {to stana.

50

Isus gi ispra}a dvanaesette apostoli

3

50

9

(Mt 10,5-15; Mr 6,7-13)

Otkako gi povika Dvanaesetminata, im dade sila i vlast nad site ne~isti duhovi, i da lekuvaat bolesti. 2 I potoa gi prati da go propovedaat carstvoto Bo`jo i da lekuvaat bolni. 3 I im re~e: „Ne zemajte ni{to za po pat: ni stap, ni torba, ni leb, ni srebro, nitu po dve obleki da imate! 4 No, vo koja ku}a }e vlezete, tuka ostanuvajte, i ottamu trgnuvajte na pat. 5 A, ako nekoi ne ve primat, izleguvaj}i od toj grad, istresete go i pravot od nozete svoi, za svedo{tvo protiv niv.“ 6 A koga izlegoa, tie odea po selata propovedaj}i go Evangelieto i lekuvaj}i nasekade. Voznemirenosta na Irod (Mt 14,1-12; Mr 6,14-29)

Koga slu{na Irod ~etvorovlasnikot {to Toj pravi, be{e zbunet, za{to nekoi velea deka Jovan voskresnal od mrtvite; 8 drugi, pak, deka se javil Ilija, a nekoi - deka se dignal eden od starite proroci. 9 I re~e Irod: „Na Jovan jas mu ja otsekov glavata; no koj }e e Ovoj, za Kogo {to slu{am tolku?“ I saka{e da Go vidi. 7

Mt 8,10

51 Mt 17,1

52 7,13

54 7,14

55 1 Car 17,21-22

56 1,12 Mk 1,34

9,1 Mt 10,2

2 Mt 6,10 Mk 1,4

22,35

4 10,5-7

5 10,11 Dela 9,43 13,51 18,6

7-8 9,19 Mt 3,1 16,14

8 Mal 3,23 Mk 9,11

9 23,8

85 EVANGELIE SPORED LUKA 10 6,13 Mt 11,21

13 2 Car 4,4243 Mt 15,34 Mk 8,5 Jn 6,9

16 22,19 Mt 26,26 Dela 2,42 27,35

17 2 Mojs 16,4.12 2 Car 4,44 Ps 78,29 Jn 6,12

18 3,21 Mk 1,35

19 9,7-8

20 4,41 Mt 4,18 Jn 6,67.69

21 Mt 4,41

Isus nahranuva pet iljadi lu|e (Mt 14,13-21; Mr 6,30-44; Jn 6,1-14) 10 A apostolite, koga se vratija, Mu raska`aa {to napravile. Toga{ gi zede, otide nasamo vo pusto mesto do gradot, {to se vika{e Vitsaida. 11 No narodot {tom razbra - trgna po Nego. I koga gi primi, im zboruva{e za carstvoto Bo`jo, i gi lekuva{e onie {to imaa potreba od lekuvawe. 12 A denot po~na da namaluva. I se pribli`ija do Nego Dvanaesetminata i Mu rekoa: „Otpu{ti go narodot da odi po okolnite sela i kolibi na no}evawe i da si najde hrana; za{to ovde sme vo pusto mesto.“ 13 No Toj im re~e: „Dajte im vie da jadat!“ Tie odgovorija: „Nie nemame pove}e od pet leba i dve ribi, osven ako otideme i kupime hrana za site ovie lu|e.“ 14 A lu|eto bea okolu pet iljadi. No Toj im re~e na u~enicite Svoi: „Ka`ete im da posednat vo grupia po pedeset.“ 15 I napravija taka, i gi poredija site. 16 A Toj, koga gi zede pette leba i dvete ribi, pogledna kon neboto, gi blagoslovi, gi raskr{i i im gi dade na u~enicite za da gi stavat pred narodot. 17 I jadea, i se nasitija site; i krenaa od ostanatite par~iwa dvanaeset ko{evi.

Petar Go priznava Isus za Mesija (Mt 16,13-19; Mr 8,27-29)

Edna{, koga Isus se mole{e sam, a samo u~enicite Negovi bea so Nego, Toj gi pra{a: „Za kogo Me smeta narodot?“ 19 Tie odgovorija i rekoa: „Edni za Jovan Krstitel, drugi za Ilija, a nekoi, pak, deka voskresnal eden od starite proroci.“ 20 Toj im re~e: „A vie, za kogo Me smetate?“ Petar odgovori i re~e: „Za Hristos Bo`ji.“ 18

Isus prvpat gi pretska`uva Svojata smrt i voskresenie (Mt 16,20-28; Mr 8,30-9,1)

I Toj strogo im zapoveda nikomu da ne ka`uvaat za toa, 21

velej}i deka Sinot ^ove~ki treba da postrada mnogu, da bide otfrlen od stare{inite, prvosve{tenicite i kni`nicite i deka }e bide ubien, i deka na tretiot den }e voskresne. 23 A na site im zboruva{e: „Ako nekoj saka da odi po Mene, neka se odre~e od sebe samiot, neka go zeme krstot svoj i sekoj den neka Me sledi! 24 Za{to, koj saka da go spasi `ivotot svoj, }e go zagubi; a koj }e go zagubi `ivotot svoj zaradi Mene, toj }e go spasi. 25 Za{to, kakva mu e polzata na ~oveka, ako go dobie celiot svet, a sebe samiot se izgubi ili si napravi {teta? 26 Bidej}i, koj se srami od Mene i od zborovite Moi, od nego }e se zasrami i Sinot ^ove~ki, koga }e dojde vo slavata Svoja, i na Otecot i na svetite angeli. 27 Vistina vi velam: ovde stojat nekoi {to ne }e vkusat smrt, s# dodeka ne go vidat carstvoto Bo`jo.“ 22

Isusovoto preobra`enie (Mt 17,1-8; Mr 9,2-8)

Na osum dena po ovie zborovi, gi zede so Sebe Petar, Jovan i Jakov, i se iska~i na gorata da se pomoli. 29 I dodeka se mole{e, izgledot na liceto Negovo se promeni, a oblekata Mu stana bela i svetla. 30 I ete, dvajca lu|e razgovaraa so Nego; a tie bea Mojsej i Ilija. 31 Pa, koga se pojavija vo slava, tie zboruvaa za Negovoto zaminuvawe, koe treba{e da zavr{i vo Erusalim. 32 A Petar i negovite drugari gi be{e sovladal son; no {tom se razbudija, ja vidoa slavata Negova, i dvajcata {to stoeja so Nego. 33 I koga se razdeluvaa od Nego, Petar bez da znae {to zboruva, Mu re~e na Isus: „U~itele, dobro e da ostaneme ovde; da napravime tri kolibi: za Tebe edna, za Mojsej edna, i za Ilija edna!“ 34 Dodeka go vele{e toa, se pojavi oblak i frli senka vrz niv; i se upla{ija {tom vlegoa vo oblakot. 35 I dojde glas od oblakot, koj vele{e: „Ovoj e Mojot vozquben Sin; Nego poslu{ajte Go!“ 36 A koga se ~u toj glas, Isus be{e ostanal sam. I tie premol~aa i nikomu 28

22 9,44 18,31-34 Mt 8,20 Mt 17,22 20,18 Mk 10, 32-34

23 14,27 Mt 10,38

24 17,33 Mt 10,39 Jn 12,25

26 9,32 12,9 Mt 8,20 10,23.33 2 Tim 2,12 1 Jn 2,28

27 Mt 24,34 Jn 21,22 1 Sol 4, 15-18

28 3,21 3 Ptr 1,16.18

30 5 Mojs 18,15.18 34,5-6 2 Car 2,1.11 Mt 11,14 Dela 1,10

31 9,22.51 2 Mojs 34,29-35 Rim 8,18.21 1 Kor 15,43 2 Kor 3, 7-11.18 Kol 3,4

32 22,45 Jn 1,14 3 Ptr 1,16

34 1,35 2 Mojs 40,35 4 Mojs 9,18.22 10,34

86 EVANGELIE SPORED LUKA 35 ni{to ne ka`aa vo toa vreme za ona

5 Mojs 18,15 Is 42,1 49,7 Ps 2,7 Mt 3,17 Jn 12,28-30 3 Ptr 1, 17-18

38 7,12

41 Dela 2,40

42 7,15

43 1,63

44 18,32 Mt 8,20

45 18,34 Mt 4,13

46 22,24

47 6,8

48 10,16 14,11 22,26 Mt 10,40 Jn 13,20 Gal 4,14

{to bea videle.

Ozdravuvaweto na besoma~enoto mom~e (Mt17,14-18; Mr 9,14-27)

37 A na drugiot den, dodeka se simnuvaa od gorata, Mu doa|a{e vo presret mnogu narod. 38 I ete, nekoj od narodot izvika: „U~itele, Ti se molam, pogledni na mojot sin, za{to mi e edinec! 39 Duhot odnenade` go zgrap~uva i ete, toj po~nuva silno da vriska. Go rastrgnuva tolku silno, {to toj siot se zapenuva, i otkako mnogu }e go izma~i, odvaj go pu{ta. 40 Gi pomoliv u~enicite Tvoi da go isteraat, no tie ne mo`ea.“ 41 Odgovori Isus i re~e: „O, rode neveren i razvraten! Do koga }e bidam so vas i do koga }e ve trpam? Dovedi go sinot tvoj tuka!“ 42 I dodeka toj u{te prio|a{e, zliot duh go kutna i po~na da go trese. No Isus mu zapoveda na ne~istiot duh i go izlekuva mom~eto i go predade na tatko mu.

Isus povtorno gi pretska`uva Svojata smrt i voskresenie

prima Mene, go prima Onoj {to Me 49 3,16 pratil; za{to koj e najmal me|u vas, toj Dela 19,13 }e bide najgolem.“ Koj ne e protiv vas, toj e so vas! (Mt 9,38-40)

Negostoprimlivite Samarjani 51 A koga se navr{uvaa denovite na Negovoto vozdignuvawe, Toj odlu~i da trgne na pat za Erusalim; 52 i isprati pred sebe glasnici; tie otidoa i vlegoa vo edno samarjansko selo da podgotvat (preno}i{te) za Nego. 53 No ne Go primija, za{to ima{e izgled na patnik {to odi vo Erusalim. 54 Koga go vidoa toa u~enicite Negovi, Jakov i Jovan, rekoa: „Gospodi, saka{ li da ka`eme da padne ogan od neboto i da gi istrebi, kako {to napravi i Ilija?“ 55 No Toj se svrte kon niv i gi ukori.5 56 Potoa otidoa vo drugo selo. Isusovite sledbenici

43

Koj e najgolem

(Mt 18,1-5; Mr 9,33-37) 46 I im dojde misla: koj od niv e najgolem. 47 A Isus, znaej}i ja mislata na nivnite srca, zede edno dete i go postavi pred Sebe, 48 pa im re~e: „Koj go prima ova dete vo Moe ime, Mene Me prima; a koj Me

11,23 Mt 12,30 Mk 9,40

49 Progovori Jovan i re~e: „U~itele, 51 vidovme eden ~ovek, koj vo Tvoe ime is- 9,31 teruva demoni, pa mu zabranivme, bidej- 13,22 17,11 }i ne odi so nas.“ 50 Isus mu re~e: „Ne zabranuvajte mu! 52 Za{to, koj ne e protiv vas, toj e so vas.“ 10,33-37 17,16-19

(Mt 17,22-23; Mr 9,30-32)

I site bea v~udovideni od Bo`joto veli~ie. I dodeka site se voshituvaa na s# {to prave{e Isus, Toj im re~e na u~enicite Svoi: 44 „Zapamtete gi vo u{ite svoi ovie zborovi: ‚Sinot ^ove~ki }e bide predaden vo racete na lu|eto.‘“ 45 No tie ne go razbraa ovoj govor, za{to be{e prikrien od niv za da ne go razberat, a se pla{ea da Go pra{aat za negovoto zna~ewe.

50

(Mt 8,19-22)

A dodeka tie patuvaa, nekoj Mu re~e: „Gospodi, }e vrvam po Tebe kade i da odi{.“ 58 Isus mu re~e: „Lisicite imaat legla i pticite nebeski gnezda, a Sinot ^ove~ki nema kade glava da zasolni.“ 59 Na drug, pak, mu re~e: „Vrvi po Mene!“ A toj odgovori: „Gospodi, dopu{ti najnapred da otidam da go pogrebam tatko mi!“ 60 No Isus mu re~e: „Ostavi gi mrtvite da gi zakopuvaat svoite mrtovci, a ti odi i razglasuvaj go carstvoto Bo`jo!“ 61 Potoa nekoj drug Mu re~e: „Gospodi, }e odam po Tebe, no dozvoli mi najnapred da se prostam so svoite doma{ni.“ 57

5 9,55. Vo nekoi rakopisi e dodadeno: „i re~e: ,Ne znaete od kakov duh ste vie, za{to Sinot ^ove~ki dojde, ne da pogubuva ~ove~ki du{i, tuku da gi spasi.‘“

2 Car 17,24-41 Mt 10,5 Jn 4,4.9

53 Dela 8,25

54 22,8 2 Car 1,10.12

59 14,16.33 Mt 4,19

61 1 Car 19,19-21

87 EVANGELIE SPORED LUKA 62 Mt 3,2 6,10 Fil 3,13

10,1 9,1-2 Mt 10,7-16 Mk 6,7-11

2 Is 41,15-16 Mt 3,12 9,37-38 Jn 4,35.38

4 2 Car 4,29

5 1,79 1 Sam 25,6

6 Er 6,12-14

7 5 Mojs 24,14-15 Mt 10,10 1 Kor 9, 6-18 2 Kor 11, 7-9 1 Tim 5,18

8 1 Kor 10,27

9 11,20 17,21 Mt 4,17

11 9,5 Dela 13,51

12 1 Mojs 19,24 Mt 10,15 Juda 1,7

13 Is 23 Ez 26-28 Amos 1, 9-10 Zah 9,2-4 Mt 11,21

Isus, pak, mu re~e: „Nikoj, {to ja stavil rakata svoja na raloto i pogleduva nazad, ne e dostoen za carstvoto Bo`jo.“

Koj ve slu{a vas, Mene Me slu{a; i 15 14,13-15 koj se otka`uva od vas, od Mene se Is Mt 4,13 otka`uva, a koj se otka`uva od Mene, se 16 otka`uva od Onoj {to Me pratil.“

Isus ispra}a sedumdeset i dvajca Potoa Gospod nazna~i i drugi sedumdeset (i dvajca) i gi isprati pred Sebe po dvajca vo sekoj grad i mesto, kade {to i Sam saka{e da odi, 2 i im re~e: „@etvata e golema, a rabotnici ima malku; zatoa molete Go Gospodarot na `etvata da isprati rabotnici za `etvata Svoja. 3 Odete! Ete, Jas ve ispra}am kako jagnenca srede volci. 4 Ne nosete so sebe ni }ese, ni torba, nitu obuvki i nikogo patem ne pozdravuvajte! 5 I vo sekoja ku}a vo koja }e vlezete, prvo ka`ete: ‚Mir na ovaa ku}a!‘ 6 Pa, ako bide tamu sinot na mirot, va{iot mir }e po~iva na nego; inaku, toj }e se vrati vo vas; 7 i vo taa ku}a ostanete, jadete i pijte {to }e vi dadat; za{to rabotnikot ja zaslu`uva svojata nagrada. Ne premestuvajte se od ku}a v ku}a. 8 I vo sekoj grad vo koj }e vlezete, i }e ve primat, jadete {to }e prinesat pred vas; 9 lekuvajte gi bolnite {to se vo nego i govorete im: ‚Se pribli`i do vas carstvoto Bo`jo.‘ 10 A vo koj, pak, grad vlezete i ne ve primat, izlezete po ulicite negovi i ka`ete: 11 ‚I pravot od va{iot grad {to se prilepil na nas, vi go istresuvame; no znajte go toa, deka se pribli`i carstvoto Bo`jo.‘ 12 Vi velam deka vo onoj den na Sodom }e mu bide polesno, otkolku na toj grad.“ 13 „Te{ko tebe, Horazine! Te{ko tebe, Vitsaido! Za{to, ako vo Tir i Sidon se slu~ea ~udata {to se slu~ija kaj vas, tie odamna, sedej}i vo vre}i i pepel, }e se bea pokajale. 14 No na Tir i Sidon }e im bide polesno na Sudot, otkolku vam. 15 I ti, Kapernaume, koj si se izdignal do neboto, do adot }e bide{ simnat.

Sedumdeset i dvajcata se vra}aat Jn 5,23 17 Se vratija, pak, sedumdeset (i dvaj- 13,20 15,23 cata) so radost i velea: „Gospodi, vo 1 Sol 4,8 Tvoe ime i demonite ni se pokoruvaat.“ 17 18 A Toj im re~e: „Go vidov satanata Mk 6,30 Dela 3,16 kako padna od neboto kako molwa! 19 Eve, vi davam vlast da gazite na 18 zmii i skorpii, i vlast nad sekoja ne- Is 14,12 12,31 prijatelska sila; i ni{to nema da vi Jn Otkr 12, 8-9 na{teti; 20 no ne raduvajte se na toa {to duho19 vite vi se pokoruvaat, tuku raduvajte se 1 Mojs 3,15 {to va{ite imiwa se napi{ani na ne- Ps 91,13 Mk 16,18 besata.“

62

10

16

Mt 10,40 18,5

Isus se raduva (Mt 11,25-27; 13,16-17)

Vo toj ~as se zaraduva vo Svetiot Duh i re~e: „Te proslavuvam, O~e, Gospodi na neboto i na zemjata, za{to si go sokril ova od mudrite i umnite, a si im go otkril na male~kite. Da, O~e, za{to takva be{e voljata Tvoja.“ 22 Pa, otkako se svrte kon u~enicite, im re~e: „S# Mi predade Mojot Otec; i koj e Sinot ne znae nikoj, osven Otecot; i koj e Otecot, ne znae nikoj, osven Sinot, i - onoj komu {to saka Sinot da mu otkrie.“ 23 Potoa se svrte nastrana kon u~enicite, pa im re~e: „Bla`eni se o~ite, koi go gledaat ova {to go gledate vie. 24 Za{to vi velam: mnogu proroci i carevi sakaa da vidat {to gledate vie, i ne vidoa; i da ~ujat {to slu{ate vie, i ne ~uja.“ 21

Qubovta e pat do ve~niot `ivot (Mt 22,34-40; Mr 12,28-31)

20

2 Mojs 32,32 Is 4,3 Ps 69,28 Dan 12,1 Mt 7,22 Fil 4,3 Otkr 3,5 21,27

21 4,1 Is 29,14

22 Mt 28,18 Jn 3,35 10,15 13,3

23 Mt 5,3

24 Rim 16,25 1 Ptr 1, 10-12

25 3,10 11,16 18,18 Mt 16,1 Mk 10,2 Dela 2,37

I ete, stana eden zakonik i, isku{uvaj}i Go, re~e: „U~itele, {to treba 27 3 Mojs da napravam za da nasledam `ivot 19,18 5 Mojs 6,5 ve~en?“ 10,12 26 A Toj mu re~e: „[to e napi{ano vo Is.N. 22,5 Mt 5,43 Zakonot? [to ~ita{ tamu?“ 19,19 27 Toj odgovori i re~e: „Vozqubi Go Rim 13,9 Gospod, tvojot Bog, so seto svoe srce, so Gal 5,14 seta svoja du{a, so seta svoja sila i so 25

88 EVANGELIE SPORED LUKA 28 siot svoj razum; i svojot bli`en kako

3 Mojs 18,5 Rim 10,5 Gal 3,12

33 9,52

34 2 Let 28,15

37 Mt 7,21

38-39 Jn 11,1 12,2-3

39 8,35 5 Mojs 33,3

40 8,3 1 Kor 7,35

sebe si!“ 28 Mu ka`a pak: „Dobro odgovori; toa pravi go i }e `ivee{.“ Koj e mojot bli`en? Parabola za milostiviot Samarjanin 29 No toj, sakaj}i da se opravda, Mu re~e na Isus: „A koj e moj bli`en?“ 30 Isus mu odgovori i re~e: „Eden ~ovek, dodeka sleguva{e od Erusalim vo Erihon, zapadna me|u razbojnici. Tie go soblekoa i go pretepaa, i si otidoa, ostavaj}i go polumrtov. 31 Slu~ajno vo toa vreme sleguva{e po toj pat eden sve{tenik i, koga go vide, pomina na sprotivnata strana. 32 Isto taka i eden levit, koga dojde na toa mesto, pogledna i premina na drugata strana. 33 Eden, pak, Samarjanin, koj patuva{e, koga dojde do nego, go vide i se so`ali. 34 I koga se pribli`i, mu gi prevrza ranite, polevaj}i gi so maslo i so vino. Potoa go ka~i na dobitokot svoj, go odnese vo gostilnica i se pogri`i za nego. 35 A utredenta, na kinisuvawe, izvadi dva denarija, mu gi dade na gostilni~arot i mu re~e: ‚Pogri`i se za nego; a ako potro{i{ ne{to pove}e, koga }e se vratam, }e ti platam.‘ 36 Koj, pak, od tie trojca ti se ~ini deka mu be{e bli`en na onoj, {to padna vo racete na razbojnicite?“ 37 A toj odgovori: „Onoj {to mu iska`a milosrdie.“ Isus mu re~e: „Odi i ti pravi taka!“ Isus kaj Marija i Marta I dodeka patuvaa, Toj vleze vo edno selo; edna `ena, po ime Marta, Go primi vo svojot dom. 39 A taa ima{e sestra {to se vika{e Marija. Taa sedna do nozete Gospodovi i go slu{a{e slovoto Negovo. 40 Marta be{e mnogu zafatena okolu slu`eweto i, koga zastana, re~e: „Gospodi, zar ne ti e gri`a {to sestra mi me ostavi da slu`am sama? Ka`i $ da mi pomogne.“ 38

A Isus $ odgovori i re~e: „Marto, 42 Marto, ti se gri`i{ i se voznemiru- 12,31 Mt 6,34 va{ za mnogu raboti. Jn 6,27 42 No samo edno e potrebno. Marija go Dela 6,2 izbra dobriot del, koj nema da $ se odzeme.“ 11,1 41

Isus i molitvata

11

(Mt 6,9-13)

Edna{ be{e Toj na edno mesto i se mole{e. Koga prestana, eden od Negovite u~enici Mu re~e: „Gospodi, nau~i n# da se molime, kako {to gi nau~i Jovan u~enicite svoi.“ 2 A Toj im re~e: „Koga se molite, govorete: ‚O~e na{, Koj si na nebesata, da se sveti imeto Tvoe; da dojde carstvoto Tvoe6 3 lebot na{ nasu{en daj ni go denes; 4 i prosti ni gi na{ite grevovi, za{to i nie samite mu gi pro{tevame na sekoj na{ dol`nik; i ne voveduvaj n# vo isku{enie7.“ Parabola za prijatelot 5 I im re~e: „Ako nekoj od vas ima prijatel i otide pri nego na polno}, pa mu ka`e: ‚Prijatele, daj mi na zaem tri leba; 6 za{to mi dojde eden prijatel od pat i nemam {to da mu prinesam.‘ 7 I ako onoj odvnatre mu odgovori i re~e: ‚Ne me obespokojuvaj; portata e ve}e zatvorena i decata se so mene vo postela; ne mo`am da stanam da ti dadam‘, 8 vi velam deka, makar i da ne stane da mu dade zatoa {to mu e prijatel, sepak }e stane zaradi negovata nastoj~ivost i }e mu dade kolku {to mu treba. Sekoj {to }e pobara }e mu bide dadeno (Mt 7,7-11) 9 I Jas vi velam: Molete i }e vi se dade; barajte i }e najdete; ~ukajte i }e vi se otvori. 10 Za{to sekoj {to moli - dobiva, a koj bara - nao|a, i na onoj {to ~uka - }e mu se otvori.

6 11,2.; Vo nekoi rakopisi kon ovoj stih e dodadeno: „Da bide voljata Tvoja, kako na neboto, taka i na zemjata“; 7 11,4. Vo nekoi rakopisi kon ovoj stih e dodadeno: „no izbavi n# od lukaviot!“

3,21 Mt 14,23

2 23,34.46

3 Izreki 30,8

4 Mt 18, 24-27.35 26,28.41 Mk 11,25

8 18,5

9-10 Er 29,12-13

9 Mk 11,24 Jn 14,13 15,7 16,24 Jk 1,5-7 1 Jn 5, 14-15

89 EVANGELIE SPORED LUKA 15

I koj tatko me|u vas, ako sinot mu pobara riba, }e mu dade zmija mesto riba? 12 Ili, ako pobara jajce, }e mu dade 16 20,4 skorpija? Mt 16,1-4 13 Pa taka, zna~i, ako vie, koi ste lo12,38 Mk 8,11 {i, umeete da im davate dobri darovi Jn 2,18 1 Kor 1,22 na ~edata svoi, kolku pove}e nebesniot Otec }e im dade Duh Sveti na onie {to 20 Mu baraat?“ 17,21 11

Mt 9,34 10,25

2 Mojs 8,15 Ps 8,3

21 Is 49,24

Isus se brani od obvinuvaweto (Mt 12,22-30; Mr3,20-27)

Edna{ istera Toj eden demon, koj be{e nem, i koga demonot izleze, nemiot progovori; i narodot po~na da se voshituva. 15 Toga{ nekoi od niv rekoa: „Toj gi izgonuva demonite preku Velzevul, na~alnikot na demonite.“ 16 A drugi, ispituvaj}i Go, Mu baraa znak od neboto. 17 No Toj, znaej}i gi nivnite pomisli im re~e: „Sekoe carstvo ako e podeleno samo protiv sebe, zapustuva, i dom koj e podelen sam protiv sebe, propa|a. 18 i, ako i satanata se podelil sam protiv sebe, kako }e se odr`i carstvoto negovo? Za{to velite deka Jas so Velzevul gi isteruvam zlite duhovi. 19 I, ako Jas, pak, so Velzevul gi isteruvam zlite duhovi, toga{ sinovite va{i so kogo gi isteruvaat? Zatoa, tie }e vi bidat sudii. 20 Ako Jas, pak, so prst Bo`ji gi izgonuvam demonite, toa zna~i deka do vas do{lo carstvoto Bo`jo. 21 Koga silen, vooru`en ~ovek, go ~uva svojot dvor, toga{ imotot negov e vo bezopasnost. 22 No, ako nekoj posilen od nego go napadne i pobedi, toj }e mu go zeme seto oru`je, na koe se nadeval, i ograbenoto od nego }e go razdade. 23 Koj ne e so Mene, toj e protiv Mene; i koj ne sobira so Mene, toj rastura. 14

Vra}awe na lo{iot duh (Mt 12,43-45)

Koga ne~ist duh }e izleze od ~oveka, toj odi preku bezvodni mesta i bara spokojstvo; i ne nao|aj}i, veli: ‚]e se vratam vo domot svoj, od kade {to izlegov.‘ 24

Pa, {tom dojde, go nao|a izmeten i 22 3,16 sreden. Is 49,25 26 Toga{ odi i doveduva drugi sedum 53,12 duhovi, polo{i od sebe, i koga }e vle23 zat, `iveat tamu; i poslednata sostojba 9,50 na toj ~ovek }e mu bide polo{a od prva- Mt 12,30 Mk 9,40 ta.“ 25

24

Za vistinskoto bla`enstvo 8,29 27 I dodeka go zboruva{e toa, edna 26 `ena izvika od narodot i Mu re~e: 8,2 5,14 „Bla`ena e utrobata {to Te nosela, i Jn 3 Ptr 2,20 gradite od koi si se hranel!“ 28 A Toj re~e: „Navistina, bla`eni se 27 1,31.42.48 onie {to go slu{aat slovoto Bo`jo i Mt 5,3 Jn 13,17 go ~uvaat.“ Znakot na Sinot ^ove~ki (Mt 12,38-42)

14,23 Jk 1,25

28 8,21

A na narodot, {to se sobira{e, 5 Mojs po~na da mu zboruva: „Ovoj rod e zol 30,14 Jn 15,14 rod; bara znaci, no nema da mu se dade Otkr 1,3 znak, osven znakot na prorokot Jona; 29 30 za{to, kako {to Jona be{e znak za 7,22 Ninevjanite, taka i Sinot ^ove~ki }e Jona 3,4-5 Mt 16,4 bide za ovoj rod. 1 Kor 1,22 31 Ju`nata carica }e stane na Sudot so lu|eto od ovoj rod i }e gi osudi, 30 Mt 8,20 za{to taa dojde od kraj zemja da ja ~ue mudrosta na Solomon; a ete, tuka e 31 2,40.52 pogolem od Solomon. 21,15 32 I Ninevjanite }e stanat na Sudot 1 Car 3 so lu|eto od ovoj rod i }e gi osudat, 5,9-14 10,1-10 za{to tie se pokajaa na propovedta na 2 Let 9, 1-12 Jona; a ete, tuka pogolem od Jona. 29

Svetilo na teloto (Mt 5,15; 6,22-23)

32 3,3 Jona 3,5.8.10

33 Nikoj, pak, ne stava zapaleno svetilo na sokrieno mesto, nitu pod poklo- 33 8,16 pec, tuku na sve}nik, za da mo`at da ja Mk 4,21 gledaat svetlinata onie {to vleguvaat. 34 Tvoeto oko e svetilo na tvoeto telo. Ako tvoeto oko e zdravo i ~isto, i celoto tvoe telo }e bide svetlo; a ako bide lo{o, i tvoeto telo }e bide temno; 35 zatoa vnimavaj svetlinata {to e vo tebe da ne e temnina. 36 Ako, pak, celoto tvoe telo e svetlo i nema nieden temen del, toga{ toa }e bide taka svetlo, kako koga svetilo te osvetluva so svojot sjaj.“

90 EVANGELIE SPORED LUKA Isus gi obvinuva fariseite i poznava~ite na zakonot

37 7,36 14,1

38 Mt 15,2 Mk 7,2.5

39 Kol 2,21

41 6,30 12,33 16,9 21,1-4 Dela 9,36 10,2.4.31 Tit 1,15

42 3 Mojs 27,30 5 Mojs 14,22-23 Mih 6,8 Mt 23,2324 Jn 5,42

43 20,46

45 7,30

46 Mt 11,28

49 6,23 7,35 1 Kor 1,24 Kol 2,3

(Mt 23,1-36; Mr 12,38-40)

I koga zboruva{e Toj, eden farisej Go pomoli da ru~a kaj Nego. Toj otide i sedna na trpeza. 38 I farisejot se za~udi koga vide deka Toj ne si gi izmi racete pred jadewe. 39 No Gospod mu re~e: „Ete, vie fariseite ja miete ~a{ata i ~inijata odnadvor, a vnatre{nosta vi e polna so grabe` i lukavstvo. 40 Bezumnici! Onoj {to go napravi nadvore{noto, neli e istiot toj {to go napravi i vnatre{noto? 41 No, davajte go kako milostina ona {to e vnatre, toga{ s# }e vi bide ~isto. 42 No, te{ko vam, farisei, za{to davate desetok od nane i ruta, i od sekakov zelen~uk, a gi zanemaruvate pravdata i qubovta Bo`ja; ova treba{e da go pravite, no i ona da ne go propu{tite. 43 Te{ko vam, farisei! Za{to sakate da ste na prvite mesta vo sinagogite i da ve pozdravuvaat po plo{tadite! 44 Te{ko vam, kni`nici i farisei, licemeri, za{to ste kako sokrieni grobovi, preku koi lu|eto odat i ne gi znaat.“ 45 Odgovori nekoj od zakonicite i Mu re~e: „U~itele, koga go govori{ toa, Ti i nas n# navreduva{.“ 46 No Toj re~e: „Te{ko vam, zakonici, {to gi tovarite lu|eto so te{ki tovari {to ne mo`at da gi podnesat, a vie sami ni so eden prst ne ste gi doprele tie tovari. 47 Te{ko vam, {to im yidate grobnici na prorocite, a niv gi ubija va{ite tatkovci; 48 so toa svedo~ite za delata na svoite tatkovci i gi odobruvate, bidej}i tie gi ubija prorocite, a vie im yidate grobnici. 49 Zatoa i mudrosta Bo`ja re~e: ‚]e im pratam proroci i apostoli, i od niv ednite }e gi ubijat, a drugite }e gi progonat‘; 50 za da se pobara od ovoj rod krvta na site proroci, proleana od postanokot na svetot; 37

od krvta na Avel pa s# do krvta na Zaharija, koj e ubien me|u `rtvenikot i hramot. Da, vi velam, }e se pobara od ovoj rod. 52 Te{ko vam, zakonici, za{to go zedovte klu~ot na poznanieto; sami ne vlegovte, a i na onie {to sakat da vlezat im popre~ivte.“ 53 A koga go zboruva{e toa, kni`nicite i fariseite po~naa silno da se gnevat na Nego i da Go pra{uvaat mnogu raboti; 54 Go napa|aa, sakaj}i da ulovat ne{to od Negovata usta za da Go obvinat. 51

Javno ispovedawe na Sinot ^ove~ki

12

(Mt 10,26-33)

Me|utoa, koga se nasobraa iljadnici lu|e - taka {to se gazea eden so drug, Toj po~na da im zboruva najnapred na Svoite u~enici: „Pazete se od kvasot farisejski, {to e licemerie. 2 Nema ni{to sokrieno {to nema da se otkrie, nitu pak tajno {to ne }e se doznae. 3 Zatoa, {to ste rekle vo temnina, }e se slu{ne na videlina; i {to ste {epotele na uvo vo skri{nite odai, }e bide razglaseno od pokrivite. 4 A vam, na Moite prijateli, vi velam: ne pla{ete se od onie {to go ubivaat teloto i potoa ne mo`at ni{to pove}e da napravat. 5 ]e vi poka`am od kogo da se pla{ite: pla{ete se od Onoj Koj, otkako ubie, ima vlast da frli vo pekolot; da, vi velam, od Nego pla{ete se! 6 Zar ne se prodavaat pet vrap~iwa za dve pari~ki8? I niedno od niv Bog ne go zaborava. 7 A vam, i vlaknata na glavata vi se izbroeni. Pa zatoa, ne pla{ete se: od mnogu vrap~iwa vie ste poskapi. 8 Vi velam: sekoj {to Me priznava Mene pred lu|eto, i Sinot ^ove~ki }e go priznae pred Bo`jite angeli; 9 A koj }e se odre~e od Mene pred lu|eto, toj }e bide odre~en pred Bo`jite angeli. 10 Na sekoj {to }e ka`e zbor protiv Sinot ^ove~ki, }e mu bide prosteno; no na onoj, koj }e pohuli na Svetiot Duh, nema da mu se prosti.

8 12,6. Vo originalniot tekst stoi: „Za dva asarija“, a 1 asarij e 1/16 od rimskiot denar.

50 1 Mojs 9,5 42,22 2 Sam 4,11 2 Car 9,7 Ez 33,6.8

51 1 Mojs 4,8.10 Zah 1,1 2 Let 24,20-21

52 Mt 23,13

54 20,20 Mt 16,1

12,1 Mt 16,6 Mk 8,15 1 Kor 5,6-8 Gal 5,9

2 8,17 Mk 4,22 Efes 5,13

4 Jn 15,14-15

5 1,50 23,40 Mt 3,12 18,8-9 Evr 10,31 Jk 4,12

7 12,24 21,18 Mt 12,12 28,5 Dela 27,34

8 Mt 8,20 Otkr 3,5

9 9,26 Mk 8,38 2 Tim 2,12

10 23,34 Mt 9,3 Mk 2,7 3,22.28-29 Dela 3,17

91 EVANGELIE SPORED LUKA 11-12

A koga }e ve odvedat vo sinagogite i pred vlastite i na~alstvata, ne gri`ete se kako }e odgovorite, ili {to }e 12 ka`ete; 12 za{to Svetiot Duh }e ve nau~i vo Jn 14,26 Dela 4,8 7,55 istiot ~as {to treba da ka`ete.“ 11

21,12-15 Dela 5,32

14

Za zemnoto bogatstvo 2 Mojs 2,14 13 Nekoj od narodot Mu re~e: „U~iteDela 7,27.35 le, ka`i mu na mojot brat da go podeli 15 so mene nasledstvoto!“ 14 A Toj mu re~e: „^oveku, koj Me pos1 Tim 6, 9-10 tavi da vi sudam ili da ve delam?“ 15 Potoa im ka`a: „Vnimavajte! ^u19-20 vajte se od al~nosta, za{to `ivotot na Izreki 27,1 ~oveka ne zavisi od izobilieto na nego1 Kor 15,32 viot imot.“ Jk 4,13-15

20 Ps 39,6 Prop 2, 17-23 6,2

21 12,33 18,22 Otkr 3, 17-18

22 Dela 4, 34-35

23 3,11 Mt 5,3

24 12,7 Ps 147,9 Jov 38,41 Mt 10,31

Parabola za al~niot bogat ~ovek 16 I im ka`a edna parabola i re~e: „Na nekoj bogat ~ovek nivata mu be{e rodila mnogu. 17 I razmisluva{e vo sebe, velej}i: ‚[to da napravam? Nemam vo {to da gi soberam plodovite svoi.‘ 18 Pa re~e - vaka }e napravam: }e gi urnam ambarite svoi i }e soyidam pogolemi, i tamu }e go soberam seto svoe `ito i site svoi dobra, 19 i }e $ re~am na du{ata svoja: ‚Du{o, ima{ mnogu dobra, nasobrani za mnogu godini; po~ivaj, jadi, pij i veseli se!‘ 20 No Bog mu re~e: ‚Bezumni~e, no}va }e ti ja pobaram du{ata tvoja; toa {to si go prigotvil, komu }e mu ostane?‘ 21 Taka se slu~uva so onoj {to sobira bogatstvo za sebe, a ne se bogati vo Boga.“ Imaj doverba vo Boga! (Mt 6,25-34)

I im re~e na u~enicite Svoi: „Zatoa vi velam: ne gri`ete se za du{ata svoja {to }e jadete, nitu za teloto svoe {to }e oble~ete. 23 Za{to du{ata e mnogu poskapa od hranata, i teloto - od oblekata. 24 Pogledajte gi gavranite! Tie nitu seat, nitu `neat! I nemaat skrivnici, nitu `itnici i Bog gi hrani; a kolku ste poskapi vie od pticite? 25 Misli li nekoj od vas deka, ako se gri`i, mo`e da mu dodade eden lakt na svojot rast? 22

I taka, koga ni najmaloto ne{to ne mo`ete da go napravite, zo{to se gri`ite za drugo? 27 Pogledajte gi liljanite kako rastat! Nitu se trudat, nitu predat; no vi velam deka ni Solomon, vo seta svoja slava, ne se oble~e taka, kako eden od niv. 28 Ako, pak, trevata vo poleto, koja denes ja ima, a utre se frla vo ogan, Bog taka ja oblekuva, toga{ kolku pove}e }e ve oblekuva vas, maloverni! 29 Pa zatoa i vie, ne barajte {to }e jadete ili {to }e piete; i ne se zagri`uvajte! 30 Seto toa go baraat neznabo{cite na ovoj svet; a va{iot Otec znae deka toa vi e potrebno. 31 No barajte go carstvoto Bo`jo, i seto toa }e vi bide pridodadeno! 26

Riznicite na Neboto (Mt 6,19-21)

26 16,10 19,17

27 1 Car 10, 4-7

30 Mt 6,8

31 Kol 3,1

32 Is 40,11 49,9-10 Ez 34 Dan 7,27 Mk 14,27 16,6 Jn 10, 1-16.27 21,15-17

33 Mt 19,21

35 2 Mojs 12,11 1 Car 18,46 2 Car 4,29 Is 32,11 Er 1,17 Jov 38,3 Izreki 31,17 Mt 25,1.7 Efes 6,14 1 Ptr 1,13

Ne pla{i se, malo stado! Za{to voljata na va{iot Otec e vam da vi go dade carstvoto. 33 Prodajte si gi imotite va{i i davajte milostina! Podgotvete si }esiwa {to nema da izvetvat, riznica na neboto, kade kradec ne se pribli`uva i koe molec ne go jade; 36 34 za{to, kade {to e va{ata riznica, Mt 25,6 Mk 13, tamu }e bide i srceto va{e. 35-37 32

37 Za slugite {to sekoga{ bdeat 17,7-8 Neka vi bide polovinata prepa{a- 21,36 22,27 na i svetilata - zapaleni! Mt 5,3 36 Toga{ i vie }e li~ite na onie lu|e, Jn 13,4-5 {to go ~ekaat svojot gospodar da se vra39-40 ti od svadba, za da mu otvorat vedna{ Mt 24, 43-44 {tom }e dojde i po~uka. 37 Blaze na onie slugi {to }e gi zate- 1 Sol 5,2 3 Ptr 3,10 ~e gospodarot budni, koga }e si dojde! Vistina vi velam, toj }e se prepa{a i }e im re~e da sednat, pa }e pristapi i }e im slu`i. 38 A ako dojde i na vtora ili na treta no}na stra`a, i gi zatekne taka, blaze na tie slugi! 39 Znajte go i toa deka, ako doma}inot na ku}ata bi znael vo koj ~as }e dojde kradecot, toj bi sedel buden i ne bi dozvolil da mu ja potkopaat ku}ata. 35

92 EVANGELIE SPORED LUKA 40

Zatoa i vie, bidete podgotveni, za{to Sinot ^ove~ki }e dojde vo ~asot 42 koga ne se nadevate!“ 40

Mt 10,23

16,1.3.8 Ps 104,27 1 Kor 4,1-2

43 6,20

44 Mt 25,21.23

47-48 4 Mojs 15,27-30 5 Mojs 25,2-3

47 Mt 6,10 Jk 4,17

49 Is 66,15-16 Mal 3,19 Mt 3,11 Dela 2,3.19

50 9,22 Mk 10, 38-39 3 Ptr 3,6-7

51 1,79 2,14 Er 6,14 Ez 13,10.16

52 2,34

53 21,16 Mih 7,6 Agej 2,22 Mal 3,24

snaata svoja i snaa protiv svekrvata 13,1 Dela 5,37 svoja.“ Razbirawe na sega{noto vreme

Za verniot i neverniot sluga (Mt 24,45-51) 41 A Petar Mu re~e: „Gospodi, za nas li ja ka`uva{ ovaa parabola, ili za site?“ 42 Toga{ Gospod re~e: „Koj e toj veren i razborit upravitel, kogo go postavil negoviot gospodar nad svoite slugi, za da im ja dava potrebnata hrana navreme? 43 Blaze na toj sluga, ~ij gospodar, koga }e dojde, }e go zatekne taka da postapuva! 44 Vistina vi velam deka toj }e go postavi nego nad celiot svoj imot. 45 Ako, pak, toj sluga si re~e vo srceto svoe: ‚Nema skoro da dojde mojot gospodar!‘, pa po~ne da gi tepa slugite i sluginkite, da jade i pie i da se opiva, 46 gospodarot na toj sluga }e dojde vo den vo koj ne o~ekuva, i vo ~as {to ne go znae, pa }e go oddeli i }e go postavi me|u nevernite. 47 A onoj sluga koj ja znae voljata na svojot gospodar i ne se prigotvil i ne postapil spored voljata negova, }e bide mnogu bien. 48 Koj, pak, ne znael i napravil ne{to {to zaslu`uva tepawe, }e bide malku tepan. Komu mu e mnogu dadeno, mnogu i }e se bara od nego; i komu mu e dovereno pove}e, pove}e }e se bara od nego.

Isus - pri~ina za podelenost (Mt 10,34-36)

Jas dojdov da frlam ogan na zemjata i kolku bi sakal da se be{e ve}e razgorel. 50 So kr{tavawe treba da se krstam i kolku Mi e ma~no dodeka ne se svr{i toa. 51 Mislite li deka sum do{ol da dadam mir na zemjata? Ne, vi velam, tuku razdelenost; 52 Za{to otsega, pet ~lena vo edna ista ku}a }e bidat razdeleni: trojca protiv dvajca i dvajca protiv trojca; 53 ]e se razdelat tatko protiv sin i sin protiv tatko; majka protiv }erka i }erka protiv majka; svekrva protiv 49

(Mt 16,2-3)

2 Jn 9,2-3

3

A na narodot mu re~e: „Koga gleda- Ps 7,11-12 te deka se kreva oblak od zapad, toga{ 6 velite: ‚]e vrne do`d!‘ I toa se slu~u- 6,43-44 Mt 21,19 va. 55 A koga duva ju`niot vetar, velite: 7 ‚]e bide gore{tina!‘ Pa taka i biva. Mt 3,10 56 Licemeri, znaete kako da go tolku- 7,19 vate liceto na neboto i zemjata, zo{to ova vreme ne umeete da go tolkuvate? 54

Spogodi se so svojot obvinitel! (Mt 5,25-26)

Zo{to toga{ sami od sebe ne sudite {to e pravedno? 58 Koga odi{ so svojot obvinitel pred vlasta, potrudi se u{te po patot da se izmiri{ so nego, za da ne te predade na sudijata, a sudijata na izvr{itelot i toj da te frli v zatvor. 59 Ti velam, ottamu nema da izleze{, s# dodeka ne ja dade{ i poslednata para.“ 57

Povik za pokajuvawe Vo istoto vreme bea prisutni i nekoi, koi Go izvestija za nastanot so Galilejcite, ~ija krv Pilat ja sme{al so nivnite `rtvi. 2 Isus im odgovori i re~e: „Mislite li deka tie Galilejci bile najgolemite gre{nici od site Galilejci, pa zatoa taka postradaa? 3 Ne, vi velam: no, ako ne se pokaete, site taka }e izginete! 4 Ili mislite deka onie osumnaeset du{i, vrz koi padna Siloamskata kula i gi ubi, bea najvinovni dol`nici od site drugi {to `iveat vo Erusalim? 5 Ne, vi velam: no ako ne se pokaete, site taka }e izginete.“

13

Parabola za neplodnata smokva I ja ka`a ovaa parabola: „Nekoj ~ovek ima{e vo svoeto lozje posadeno edna smokva, pa dojde da bara od nea plod, no ne najde. 7 Toga{ mu re~e na lozarot: ‚Ete, tri godini doa|am i baram plod na ovaa 6

93 EVANGELIE SPORED LUKA 8 smokva, i ne nao|am; prese~i ja; zo{to

samo da ja ispostuva zemjata.‘ 8 A toj mu odgovori i re~e: ‚Gospoda10 re, ostavi ja i ovaa godina, dodeka da ja 6,6 opkopam i $ stavam |ubre; 9 pa, ako rodi, dobro, a ako ne dade 11 Mt 8,29.31 plod, toga{ v godina }e ja prese~e{.‘“ 3 Ptr 3,9.15

13 4,40 Mt 9,18

14 6,7 2 Mojs 20,9-10 5 Mojs 5,13-14 Mt 12,1 Jn 5,16 7,23 9,14.16

15 14,5 Mt 12,11

17 4,15

18 Mt 3,2 6,10

19 Ez 17,23 31,6 Ps 104,12 Dan 4,9.18

20 1 Kor 5,6 Gal 5,9

Isceluvaweto na zgr~enata `ena 10 Vo edna od sinagogite Toj pou~uva{e vo sabota. 11 I ete, dojde edna `ena koja be{e obzemena od duh {to $ predizvikuva{e nemo} ve}e osumnaeset godini. Taa be{e zgr~ena i nikako ne mo`e{e da se ispravi; 12 {tom ja vide Isus, ja povika i $ re~e: „@eno, oslobodena si od bolesta svoja.“ 13 I gi stavi racete Svoi vrz nea; i taa vedna{ stana i Go slave{e Boga. 14 A na~alnikot na sinagogata, negoduvaj}i {to ja izlekuva Isus vo sabota, odgovori i mu re~e na narodot: „Ima {est dena vo koi treba da se raboti; toga{ doa|ajte i lekuvajte se, a ne vo sabota!“ 15 No Gospod mu odgovori i re~e: „Licemere, ne go odvrzuva li sekoj svojot vol, ili magare, od jaslite vo sabota i ne go vodi li da go napoi? 16 A ovaa }erka Avraamova, {to ja vrzal satanata eve ve}e osumnaeset godini, zarem ne treba{e da se oslobodi od tie lanci vo sabota?“ 17 I {tom go re~e ova, site {to bea protiv Nego se zasramija; i celiot narod se raduva{e za site slavni dela izvr{eni od Nego. Parabola za sinapovoto zrno (Mt 13,31-32; Mr 4,30-32) 18 A Toj re~e: „Na {to prilega carstvoto Bo`jo i so {to da go sporedam? 19 Toa e kako sinapovo zrno, {to go zema ~ovek i go posaduva vo gradinata svoja, kade {to izrastuva i stanuva golemo drvo; pa i pticite nebeski si pravat gnezda na negovite granki.“

Sporedba so kvasecot (Mt 13,33)

I pak re~e: „So {to da go sporedam carstvoto Bo`jo? 20

Toa prilega na kvas {to go zema 22 `ena i go stava vo tri meri bra{no, do- 9,51 17,11 deka skisne seto.“ 19,28 21

Tesnata vrata (Mt 7,13-14; 21-23) 22 I po patot za Erusalim mine{e niz gradovi i sela i pou~uva{e. 23 Nekoj, pak, Mu re~e: „Gospodi, malku li se onie {to }e bidat spaseni?“ A Toj re~e: 24 „Potrudete se da vlezete niz tesnata vrata; za{to vi velam: mnozina }e sakat da vlezat i ne }e mo`at. 25 Koga }e stane doma}inot i }e ja zatvori vratata na ku}ata, a vie, stoej}i odnadvor, }e po~nete da ~ukate i da vikate: ‚Gospodi, Gospodi, otvori ni!‘ Toj }e vi odgovori i }e vi re~e: ‚Ne ve znam od kade ste!‘ 26 Toga{ }e po~nete da zboruvate: ‚Nie jadevme pred Tebe i pievme; i po na{ite ulici Ti pou~uva{e.‘ 27 A Toj }e re~e: ‚Vi velam: ne ve poznavam od kade ste; otstapete od Mene site {to vr{ite nepravda!‘ 28 Tamu }e nastane pla~ i {kripewe so zabi, koga }e go vidite Avraam, Isak i Jakov i site proroci vo carstvoto Bo`jo, a sebe - isterani nadvor. 29 I }e dojdat od istok i zapad, i sever i jug, i }e sednat na trpezata vo carstvoto Bo`jo. 30 I taka, ima posledni {to }e bidat prvi, a ima i prvi {to }e bidat posledni.“

Isus i Erusalim (Mt 23,37-39)

Vo toj den pristapija nekoi od fariseite i Mu rekoa: „Izlezi i odi si odovde, za{to Irod saka da Te ubie!“ 32 I im re~e: „Odete i ka`ete $ na taa lisica: eve, isteruvam demoni i isceluvam u{te denes i utre - a na tretiot den }e zavr{am; 33 no Jas treba da go prosledam Svoeto patuvawe u{te denes, utre i zadutre, bidej}i ne dolikuva prorok da zagine nadvor od Erusalim. 34 Erusalime, Erusalime, ti {to gi ubiva{ prorocite i gi kamenuva{ onie {to ti se pratenici tvoi. Kolkupati 31

24 16,16 Mk 10,25

25 Mt 25, 10-12

27 Ps 6,9

28 16,22 Mt 8,11-12

29 14,15-24 22,16.18.30 Is 2,2-5 25,6-8 66,18-21 Ps 107,3

30 Mt 19,30 20,16 Mk 10,31

31 14,1

33 2,38 Mt 16,14

94 EVANGELIE SPORED LUKA 35 sakav da gi soberam ~edata tvoi kako

19,38 21,6 Er 7, 1-15.26 12,7 22,5 Ez 8-11 Mih 3,12 Ps 69,25 118,26 Mt 21,9

14,1 6,6 7,36 11,37

3 6,9 7,30 Mk 3,4

4 Mt 8,3

5 13,15 5 Mojs 22,4 Mt 12,11

6 Mt 22,46

{to kva~ka gi sobira piliwata svoi pod krilja, no ne sakavte. 35 I ete, domot va{ }e vi bide napu{ten. I Jas vi velam deka nema da Me vidite s# dodeka ne dojde vremeto da ka`ete: ,Blagosloven e Onoj Koj doa|a vo imeto Gospodovo!‘“ Isus isceluva ~ovek so vodena bolest vo sabota Edna{ vo sabota vleze kaj eden od farisejskite stare{ini i jade{e leb; a tie Go nadgleduvaa. 2 Odedna{ zastana pred Nego eden ~ovek bolen od vodena bolest. 3 Isus gi zapra{a zakonicite i fariseite, velej}i: „Dozvoleno li e da se lekuva vo sabota?“ 4 A tie mol~ea. Toga{ Isus go dopre, go izlekuva i go pu{ti. 5 Potoa im re~e: „Koj od vas ako mu padne v bunar vol ili sin, nema da go izvadi vedna{, iako e sabota?“ 6 Ne mo`ea ni{to da Mu odgovorat na toa.

ne kani gi prijatelite svoi, nitu bra- 13 }ata svoi, ni rodninite svoi, nitu bo- 6,20 14,21 gatite sosedi, za da ne te pokanat i tie 5 Mojs 14,29 nekoga{ i da ti bide vozvrateno. 13 No, koga dava{ gozba, povikaj gi 14 6,34-35 siromasite, kucite, slepite. 14 i }e bide{ bla`en, za{to tie nema- Jn 5,29 at so {to da ti vozvratat, i zatoa }e ti 15 5,3 bide vozvrateno pri voskresenieto na Mt 8,11 Otkr 19,9 pravednite.“

14

7

Koe mesto da se odbere i koj da bide pokanet 7 8-10 A koga zabele`a kako pokanetite gi Izreki odbiraat po~esnite mesta, im ka`a pa25,6-7 rabola i re~e: 8 „Ako te pokani nekoj na svadba, ne 11 16,15 sednuvaj na po~esno mesto, za{to, ako 18,14 Izreki slu~ajno e pokanet nekoj so pogolema 29,23 ~est od tebe, Mt 18,4 9 toga{ bi mo`el da dojde onoj {to ve 23,12 pokanil i tebe i nego, pa da re~e: ‚Ot1 Ptr 5,6 stapi go mestoto na ovoj!‘ i toga{, zas12 ramen }e sedne{ na poslednoto mesto. Jk 2,2-4 10 No, koga }e bide{ pokanet, odi i sedni na poslednoto mesto, ta onoj {to te pokanil, {tom dojde, da ti ka`e: ‚Prijatele, premesti se pogore!‘ Toga{ }e ima{ ~est pred site onie {to sedat zaedno so tebe na trpezata. 11 Za{to, sekoj {to se vozvi{uva, }e bide ponizen; a toj {to se ponizuva, }e bide vozvi{en.“ 20,46 Mt 23,6

Povikaj gi siroma{nite! A i na onoj {to go be{e pokanil, mu re~e: „Koga dava{ ru~ek ili ve~era, 12

Parabola za golemata ve~era (Mt 22,1-10)

20 14,26 5 Mojs 24,5 1 Kor 7,33

A koga go slu{na toa eden od onie {to sedea so Nego na trpezata, Mu re- 21 6,20 ~e: „Bla`en e onoj koj }e jade leb vo 14,13 carstvoto Bo`jo!“ 15

A Toj mu odgovori: „Eden ~ovek prigotvi golema ve~era i pokani mnozina; 17 i koga be{e vreme za ve~erata, go prati slugata svoj da im ka`e na pokanetite: ‚Dojdete, za{to ve}e s# e podgotveno!‘ 18 I po~naa site, kako dogovoreni, da otka`uvaat; prviot mu re~e: ‚Kupiv niva i }e treba da odam da ja vidam; te molam, izvini me!‘ 19 Vtoriot re~e: ‚Kupiv pet yevgari volovi i odam da gi probam; te molam, izvini me!‘ 20 Tretiot re~e: ‚Se o`eniv i zatoa ne mo`am da dojdam.‘ 21 Koga se vrati slugata, mu go ka`a toa na svojot gospodar. Toga{ se rasrdi doma}inot na ku}ata i mu re~e na svojot sluga: ‚Odi brgu po plo{tadite i ulicite gradski i donesi gi tuka bednite, slabite, kucite i slepite!‘ 22 I re~e slugata: ‚Gospodare, napraviv kako {to mi zapoveda i u{te ima mesto.‘ 23 I mu re~e gospodarot na slugata: ‚Izlezi po pati{tata i me|u ogradite i ubedi gi da dojdat za da mi se napolni ku}ata!‘ 24 Za{to, vi velam: nikoj od onie {to bea povikani nema da vkusi od ve~erata Moja.“9 16

9 14,24. Vo nekoi rakopisi kon ovoj stih e dodadeno: „Za{to mnozina se pokaneti, no malkumina se izbrani.“

23

24,29 Dela 16,15

95 EVANGELIE SPORED LUKA 26 18,29 Jn 12,25

Neophodni uslovi da se stane u~enik (Mt 10,37-38)

25

So Nego ode{e mnogu narod; i Toj

27 se zavrte i im re~e:

9,23

26

„Ako nekoj dojde kaj Mene i ne go

33 namrazi tatka si i majka si, `ena si i

decata svoi, bra}ata i sestrite, pa duri i du{ata svoja, toj ne mo`e da bide Moj u~enik. 27 I, koj ne go nosi svojot krst, i ne 35 odi po Mene, ne mo`e da bide Moj u~eMt 11,15 Mk 4,9.23 nik. 28 Za{to, koj od vas, koj saka da soyida kula, nema da sedne najnapred za da na15,1 pravi smetka kolku }e ~ini i dali ima Mt 5,46 9,10 s# {to e potrebno za nejzinoto dovr{uMk 2,15 vawe? 29 Vo sprotivno, ako ve}e gi postavil 2 5,30 temelite, a ne mo`e da ja dovr{i, site 7,34 {to gledaat, }e po~nat da mu se smeat, 30 i da zboruvaat: ‚Ovoj ~ovek po~na da yida i ne mo`e da dovr{i.‘ 31 Ili koj car, koga trgnuva vo vojna protiv drug car, nema da sedne najnapred da se posovetuva, mo`e li so deset iljadi da izdr`i pred onoj {to ide protiv nego so dvaeset iljadi? 32 Ako ne mo`e, dodeka e drugiot u{te daleku, }e prati pratenici i }e moli za mir. 33 Taka i nieden od vas, koj nema da se otka`e od s# {to ima, ne mo`e da bide Moj u~enik.“ 5,11 12,33 18,29-30 Fil 3,7

Nepolezna sol

(Mt 5,13; Mr 9,50) 34 „Solta e dobro ne{to, no ako taa oblutavi, so {to }e se soli? 35 Nitu na zemjata, nitu na |ubreto nema da mu e potrebna; pa zatoa ja frlaat nadvor. Koj ima u{i da slu{a, neka ~ue!“

Isus i gre{nicite Se pribli`uvaa kon Nego site carinici i gre{nici za da Go slu{aat. 2 A fariseite i kni`nicite negoduvaa, velej}i: „Ovoj prima gre{nici i jade so niv.“

15

Parabola za zagubenata ovca (Mt 18,12-14)

No Isus im ja ka`a ovaa parabola i re~e: 3

„Koj od vas, ako ima sto ovci, i ako zagubi samo edna od niv, nema da gi ostavi ostanatite devedeset i devet vo pustinata i nema da odi da ja bara zagubenata, s# dodeka ne ja najde? 5 A otkako }e ja najde, }e ja krene na ramo radosen; 6 i koga }e dojde doma, }e povika prijateli i sosedi, i }e im re~e: ‚Raduvajte se so mene, za{to ja najdov mojata zagubena ovca!‘ 7 Vi velam deka taka i na neboto }e bide pogolema radost za eden gre{nik, koj se kae, otkolku za devedeset i devet pravednici {to nemaat potreba od kaewe. 4

4 12,32 19,10 Er 23,1-4 Ez 34,11.16 Mih 4,6-7

7 1,14 15,10 Jk 5,20

11 Mt 21,28

12 5 Mojs 21,16-17

13 Izreki 29,3

15 Parabola za zagubenata drahma 5 Mojs 14,8 Ili koja `ena, ako ima deset drahmi, i ako zagubi edna, nema da zapali svetilo i da ja izmete ku}ata, i da bara vnimatelno, s# dodeka ne ja najde? 9 A {tom }e ja najde, }e povika prijateli i sosetki, velej}i: ‚Raduvajte se so mene, za{to ja najdov zagubenata drahma!‘ 10 Takva radost, vi velam, stanuva i pred angelite Bo`ji za eden gre{nik, {to se kae.“ 8

11

na.

Parabola za zagubeniot sin I re~e: „Eden ~ovek ima{e dva si-

Pomladiot od niv mu re~e na tatka si: ‚Tatko, daj mi go delot {to mi pripa|a od imotot!‘ I tatkoto im go razdeli imotot. 13 Po nekolku dena, pomladiot sin, koga sobra s#, otide vo dale~na zemja i tamu go potro{i svojot del, `iveej}i bludno. 14 I otkako potro{i s#, nastana golem glad vo taa zemja i toj se najde vo maka; 15 pa otide kaj eden ~ovek vo taa zemja i se pogodi, i toj go prati vo svoite polja da pase sviwi. 16 I straden be{e da go napolni svojot stomak makar i so rok~iwa {to gi jadea sviwite, no nikoj ne mu gi dava{e. 17 A koga dojde na sebesi, re~e: „Kolku naemnici kaj tatko mi imaat leb vo izobilie, a jas, pak, tuka umiram od glad. 12

96 EVANGELIE SPORED LUKA 18 Ps 51,5

19 Is 55,7

20 1 Mojs 29,13 2 Sam 14,33 Is 49,15 Er 3,12 31,20

22 1 Mojs 41,42 Zah 3,4

24 Efes 2,1.5 5,14 1 Tim 5,6

30 Izreki 29,3

16,1 12,42

2 Rim 14,12

]e stanam i }e otidam kaj tatko mi i }e mu re~am: ‚Tatko, zgre{iv protiv neboto i pred tebe, 19 i ne sum ve}e dostoen da se nare~am tvoj sin; no primi me kako eden od svoite naemnici.‘ 20 Pa stana i otide kaj tatka si. I koga be{e u{te daleku, go vide negoviot tatko i se so`ali na nego, pa potr~a, go pregrna i go celiva. 21 I sinot mu re~e: ‚Tatko, zgre{iv protiv neboto i pred tebe, i ne sum ve}e dostoen da se nare~am tvoj sin!‘ 22 A tatkoto im re~e na slugite svoi: ‚Iznesete najubava promena i oble~ete go, i dajte mu prsten na rakata negova i obuvki na nozete; 23 pa dovedete edno zgoeno tele i zakolete go; da jademe i da se veselime, 24 za{to ovoj moj sin mrtov be{e i o`ive, izguben be{e i se najde.‘ I po~naa da se veselat. 25 A postariot negov sin be{e v pole; i na vra}awe, koga se pribli`i do ku}ata, slu{na pesni i izvici. 26 I toga{ povika eden od slugite i go pra{a: ‚[to e ova?‘ 27 A toj mu re~e: ‚Brat ti si dojde i tatko ti zakla zgoeno tele, zatoa {to povtorno zdrav go dobi .‘ 28 Toj se naluti i ne saka{e da vleze. Toga{ izleze tatko mu i go mole{e. 29 A toj mu odgovori na tatka si i mu re~e: ‚Eve, ti slu`am tolku godini i nikoga{ ne ja prekr{iv tvojata zapoved; i mene ne si mi dal ni edno jare za da se proveselam so moite prijateli; 30 a koga dojde ovoj tvoj sin, {to go upropasti svojot imot so bludnici, za nego ti zakla zgoeno tele.‘ 31 A toj mu re~e: ‚Sinko, ti si sekoga{ so mene i s# moe e tvoe; 32 no treba{e da se zaraduvame i razveselime, za{to ovoj tvoj brat be{e mrtov i o`ive, izguben be{e i se najde.‘“ 18

Parabola za dosetliviot nastojnik A na u~enicite Svoi im re~e: Si be{e eden bogat ~ovek koj ima{e nastojnik; i toj be{e nakleveten pred nego deka go rastura negoviot imot. 2 I toj go povika, i mu re~e: ‚[to e ova {to slu{am za tebe? Daj smetka za

16

10 16,13. Dobivka, bogatstvo.

rakovodeweto, za{to ve}e ne }e mo`e{ da bide{ nastojnik.‘ 3 A nastojnikot si re~e vo sebe: ‚[to da pravam? Gospodarot moj go odzema od mene rakovodeweto na ku}ata; da kopam, ne mo`am, da prosam - se sramam. 4 Znam {to da napravam, za da me primat lu|eto vo svoite domovi, otkako }e bidam otpu{ten od rakovodeweto na ku}ata.‘ 5 I koga gi povika dol`nicite na svojot gospodar, sekogo pooddelno, mu re~e na prviot: ‚Kolku mu dol`i{ na mojot gospodar?‘ 6 Toj odgovori: ‚Sto meri maslo.‘ I mu re~e: ‚Zemi si ja potvrdata, sedni brgu i napi{i pedeset!‘ 7 Potoa mu re~e na drugiot: ‚A ti, kolku dol`i{?‘ Toj odgovori: ‚Sto meri p~enica.‘ I mu re~e: ‚Zemi si ja potvrdata i napi{i osumdeset!‘ 8 I go pofali gospodarot nespravedliviot nastojnik, za{to postapil dosetlivo; za{to sinovite na ovoj svet kon svojot rod se podosetlivi od sinovite na svetlinata. Za nepravedno steknatoto bogatstvo i za vistinskoto dobro 9 I jas vi velam: sozdadete si prijateli preku nepravedno bogatstvo, pa, koga toa }e is~ezne, da ve primat vo ve~nite `iveali{ta. 10 Verniot vo malku i vo mnogu e veren, a nespravedliviot i vo mnogu i vo malku e nespravedliv. 11 Pa taka, ako vo nepravednoto bogatstvo ne bevte verni, koj }e vi go doveri vistinskoto? 12 I ako vo tu|oto ne bevte verni, koj }e vi go dade va{eto? 13 Nieden sluga ne mo`e da im slu`i na dvajca gospodari; za{to, ili edniot }e go zamrazi, a drugiot }e go zasaka, ili na edniot }e mu ugodi, a drugiot }e go prezre. Ne mo`ete da slu`ite na Boga i na Mamon10.“ Zakonot i carstvoto (Mt 11,12-13; 5,31-32; Mr 10,11-12) 14 Seto toa go slu{aa fariseite, {to bea srebroqupci, i Mu se potsmevaa.

8 20,34 Jn 8,12 12,36 Efes 5,8 1 Sol 5,5

9 12,33 18,22

10 19,17 Mt 25,21.23

13 Mt 6,24

14 20,47

97 EVANGELIE SPORED LUKA 15

I im re~e: „Vie se pravite pravedni, pred lu|eto no Bog gi znae va{ite srca; za{to, ona {to me|u lu|eto se ceni, pred Boga e odvratnost. 16 Zakonot i Prorocite bea do Jovan; a ottoga{ se propoveda Evangelieto za carstvoto Bo`jo i sekoj so usilie se 16 obiduva da vleze vo nego. 4,43 17 No polesno e neboto i zemjata da 13,24 Mt 3,1 pominat, otkolku edna to~ka od Zakoda padne. 17 not 18 Sekoj, {to ja ostava `enata svoja i Mt 5,18 se `eni so druga, izvr{uva prequba, i 18 sekoj {to se `eni so onaa {to ja ostaMt 5,32 19,9 vil ma`ot, pravi prequba.“ 15

20,20 1 Sam 16,7 Er 11,20 Izreki 16,5 24,12 Mt 23,28 Dela 15,8

1 Kor 7, 10-11

Parabola za bogatiot ~ovek i Lazar 19 „Si be{e eden bogat ~ovek koj se Jn 11,1-44 12,1.9 oblekuva{e vo porfir i vo svila, i sekoj den `ivee{e rasko{no i se vesele21 {e. Izreki 20 A eden siromav, po ime Lazar, 26,11 Mt 7,6 le`e{e pred vratata negova siot 15,27 pokrien so krasti, 21 koj saka{e da se nahrani so tro{22 13,28 kite {to pa|aa od trpezata na boga25 tiot; i ku~iwata doa|aa i gi li`ea ra6,21.24 nite negovi. 22 Umre siromaviot i angelite go odnesoa vo pazuvite Avraamovi; umre i bogatiot i go pogrebaa. 23 I vo pekolot, dodeka be{e vo maki, gi podigna o~ite svoi i go vide oddaleku Avraam i Lazar vo negovite pazuvi. 24 Toga{ toj izvika i re~e: ‚O~e Avraame, smiluvaj mi se i prati go Lazar da go nakvasi svojot prst vo voda i da mi go razladi jazikot, za{to mnogu stradam vo ovoj plamen!‘ 25 No Avraam re~e: ‚Sinko, seti se deka ti si go dobil svoeto dobro u{te dodeka be{e `iv, a Lazar zloto; sega, pak, toj se ute{uva, a ti se ma~i{. 26 Osven toa, me|u vas i nas ima golema provalija taka {to onie koi bi sakale da dojdat kaj vas, ne mo`at; a isto taka i onie ottamu - kaj nas.‘ 27 A toj pak re~e: ‚Toga{, te molam, o~e, prati go vo tatkovata mi ku}a, 28 za{to imam petmina bra}a, ta da im posvedo~i, za da ne dojdat i tie vo ova mesto na makite!‘ 20

Avraam mu re~e: ‚Tie gi imaat Moj- 29 sej i Prorocite; niv neka gi slu{aat!‘ 24,44 Jn 5,45-47 30 A toj re~e: ‚Ne, o~e Avraame, tuku, Dela 15,21 ako nekoj od mrtvite odi kaj niv, toga{ 31 }e se pokaat.‘ 24,27.44 31 Avraam mu re~e: ‚[tom Mojsej i Jn 5,46-47 Prorocite ne gi slu{aat, toga{ i da 11,44 20,29 voskresne nekoj od mrtvite, tie nema da mu poveruvaat.‘“ 29

17,1

Za soblaznata

17

(Mt 18,6-7,21-22; Mr 9,42)

Mt 5,29 1 Kor 8,12

3

I im re~e Isus na u~enicite 3 Mojs Svoi: „Doa|aweto na soblaznite 19,17 Mt 18,15 e neizbe`no, no te{ko na onoj preku Gal 6,1 kogo doa|aat; 2 za nego bi bilo podobro da mu obesat 5 6,13 vodeni~ki kamen na vratot i da go fr- Mk 9,24 lat v more, otkolku da soblazni eden od 6 ovie pomali. Mt 13,32 3 Vnimavajte na sebe. Ako zgre{i pro- 17,20 21,21 tiv tebe bratot tvoj, ukori go, i ako se Mk 4,31 11,23 pokae - prosti mu. 4 I ako sedumpati na den zgre{i pro- 1 Kor 13,2 tiv tebe i sedumpati na den dojde i ti 8 Jn 13,3-5 re~e: ‚Se kaam‘ - prosti mu.“ 9-10

Mo}ta na verata Jov 22,3 35,7 5 I Mu rekoa apostolite na Gospod: 10 „Zasili ni ja verata!“ 6 A Gospod im re~e: „Koga bi imale Mt 25,30 vera kolku sinapovoto zrno i $ re~ete na onaa crnica: ‚Otkorni se i presadi se v more!‘ taa bi ve poslu{ala. Dol`nosta na slugata Koj od vas, koga }e se vrati od pole negoviot sluga, koj oral ili ~uval ovci, vedna{ }e mu re~e: ‚Dojdi brgu i sedni na trpeza!‘ 8 Nema li da mu ka`e: ‚Prigotvi mi da ve~eram, prepa{i se i slu`i me dodeka jadam i pijam, a potoa ti jadi i pij!‘ 9 Zar }e mu blagodari na toj sluga {to ja ispolnil negovata zapoved? Mislam, ne. 10 Pa taka i vie, otkako }e ispolnite s# {to vi e zapovedano, re~ete: ‚Nie sme slugi bespolezni, za{to go izvr{ivme ona {to bevme dol`ni da go izvr{ime.‘“ 7

98 EVANGELIE SPORED LUKA 11 9,51 13,22 19,28 Mk 9,30 Jn 4,4

12 3 Mojs 13,45-46 Mt 8,2

13 Mt 9,27 15,22

14 5,14 3 Mojs 14,2-32

15 2,20

16 9,52-53

19 7,50 8,48 18,42 Mk 10,52

20 9,11 Mt 3,2 4,17 6,10 Dela 1,6

21 17,23 Mt 24,23

22 Amos 5,18 Mt 8,20 Mt 9,15 1 Kor 1,8

23 19,11 21,8-9 Mt 24, 23-27 Mk 13,21

24 Otkr 1,7

25 18,32 Mt 16,21 Mk 8,31

26 1 Mojs 6, 5-12

Isus isceluva desetmina leprozni 11 A koga ode{e za Erusalim, Toj pominuva{e me|u Samarija i Galileja. 12 koga vleguva{e vo edno selo, Go sretnaa deset leprozni i zastanaa podaleku, 13 pa so silen glas povikaa: „Isuse U~itele, smiluvaj se!“ 14 [tom gi vide, im re~e: „Otidete i poka`ete im se na sve{tenicite!“ I tie, u{te dodeka odea, se o~istija. 15 A eden od niv, koga vide deka e izlekuvan, se vrati i Go proslavi Boga glasno; 16 i padna ni~kum pred nozete Negovi, blagodarej}i Mu. A toj be{e Samarjanin. 17 Isus, pak, odgovori i re~e: „Zar ne se izlekuvaa desetmina? Kade se drugite devet? 18 Zarem ne se najdoa da se vratat i drugite i da Mu vozdadat slava na Boga, tuku samo ovoj tu|inec?“ 19 I mu re~e: „Stani, odi si! Tvojata vera te spasi!“ Za doa|aweto na carstvoto Bo`jo (Mt 24,23-28,37-41) 20 Zapra{an od fariseite koga }e dojde carstvoto Bo`jo, Toj im odgovori: „Carstvoto Bo`jo nema da dojde preku ne{to {to mo`e da se zabele`i, 21 nitu, pak, }e mo`e da se ka`e: ‚Eve, ovde e‘ ili: ‚Eve, onde e‘. Za{to carstvoto Bo`jo e vo vas vnatre.“ 22 I im re~e: „]e dojdat dni, koga }e kopneete da vidite eden od denovite na Sinot ^ove~ki, i nema da vidite: 23 i koga }e vi re~at: ‚Eve Go, ovde e‘ ili: ‚Eve, onde e‘. - Ne odete i ne barajte! 24 Za{to, kako {to molwata, koga }e svetne od edniot kraj na neboto go osvetluva i drugiot, taka }e bide i Sinot ^ove~ki vo Svojot den. 25 No, najnapred Toj treba mnogu da postrada i da bide otfrlen od ovoj rod. 26 Kako {to be{e vo Noevite dni, taka }e bide i vo denovite na Sinot ^ove~ki:

jadea, pieja, se `enea, se ma`ea, s# do onoj den, koga Noe vleze vo kov~egot, i dojde potopot, pa gi pogubi site. 28 Isto taka, kako {to be{e vo Lotovite dni: jadea, pieja, kupuvaa, prodavaa, sadea, yidaa; 29 no vo istiot den, koga izleze Lot od Sodom, padna od neboto ogan i sulfur i gi izgore site; 30 taka }e bide i vo denot koga }e se javi Sinot ^ove~ki. 31 Vo toj den, koj e na pokriv, a poku}ninata mu e v ku}i, neka ne sleguva da ja zeme; a koj e v pole, isto taka, da ne se vra}a. 32 Setete se na Lotovata `ena. 33 Koj saka da go spasi svojot `ivot, }e go pogubi; a koj }e go pogubi, }e go spasi. 34 Vi velam: vo taa no} }e bidat dvajca na edna postela: edniot }e go zemat, a drugiot }e go ostavat; 35 dve `eni }e melat zaedno: ednata }e ja zemat, a drugata }e ja ostavat.“ 27

36

11

27 1 Mojs 7, 6-23

28 1 Mojs 18,20-21 19,1-29 3 Ptr 2,5

29 1 Mojs 19,24 3 Ptr 2,7

31 21,21 1 Mojs 19,17 Er 4,6 48,6 49,8.30 51,6 Mt 24, 17-18 Mk 13, 15-16

32 1 Mojs 19,26

33 9,24 Mt 10,39 16,25 Mk 8,35 Jn 12,25

I, koga odgovorija, Mu rekoa: „Kade, Gospodi?“ A Toj im re~e: „Kade {to 34-35 e le{ot, tamu }e se soberat i orlite.“ Mt 24, 37

40-41

Parabola za vdovicata i sudijata

18

37 Is 18,6

Im ka`a i edna parabola za toa 34,15-16 7,33 kako e potrebno sekoga{ da se Er 15,3 molat i da ne pa|aat so duhot. Ez 39,17 2 I re~e: „Vo nekoj grad si be{e eden Jov 39,30 Mt 24,28 sudija, koj od Boga ne se pla{e{e, nitu od lu|eto se sramuva{e. 3 Vo istiot grad `ivee{e edna vdovi- 18,1 11,9 ca i doa|a{e kaj nego, velej}i: ‚Za{- Rim 12,12 Gal 6,9 titi me od mojot protivnik!‘ Kol 4,2 4 No toj za dolgo vreme ne saka{e. 1 Sol 5,17 Najposle si re~e vo sebe: ‚Iako od Boga 2 Sol 3,13 ne se pla{am i od lu|eto ne se sramu- 4 12,5 vam, 5 no, bidej}i ovaa vdovica ne mi dava 5 mir, }e ja za{titam, za da ne doa|a po- 11,8 ve}e i da ne mi dodeva.‘“ 6 I re~e Gospod: „^ujte {to zboruva nespravedliviot sudija!

11 17,36. Vo nekoi rakopisi e dodaden i stihot 36 koj glasi: „Dvajca }e bidat na niva: edniot }e go zemat, a drugiot }e go ostavat“.

99 EVANGELIE SPORED LUKA 7

Zarem Bog nema da gi odbrani Svoite izbranici, {to vikaat kon Nego dewe i no}e; makar i da zabavi? 8 Vi velam, }e gi odbrani nabrgu. No Sinot ^ove~ki, koga }e dojde, }e najde 8 li vera na zemjata?“ 7

Rim 8,33 Kol 3,12 2 Tim 2,10 3 Ptr 3,9 Otkr 6, 10-11

Mt 8,20 Mt 24, 10-12 2 Sol 2,3

9 5,32 15,7 16,15 Mt 6,1 23,28

12 5,33 11,42 1 Mojs 14,20 28,22 Mt 23,23

13 23,48 Ps 51,2 78,38

14 Izreki 29,23 Mt 18,4 23,12 1 Ptr 5,6

15 9,47

17

Parabola za farisejot i carinikot 9 A na onie {to bea uvereni vo sebe deka se pravedni i gi preziraa drugite, im ja ka`a ovaa parabola: 10 „Dva ~oveka vlegoa vo hram da se pomolat: edniot farisej, a drugiot carinik. 11 Koga zastanaa, farisejot vaka se mole{e vo sebe: ‚Bo`e, Ti blagodaram {to ne sum kako drugite lu|e; razbojnici, nespravedlivi, prequbnici, ili kako ovoj carinik. 12 Postam dvapati vo sedmicata, davam desetok od s# {to }e steknam.‘ 13 A carinikot stoe{e oddaleku; ne smee{e duri i o~ite da gi podigne kon neboto, tuku se udira{e v gradi i vele{e: ‚Bo`e, bidi milostiv sprema mene gre{niot!‘ 14 Vi velam: toj si otide doma pove}e opravdan, otkolku onoj, za{to sekoj {to samiot sebe se vozvi{uva, }e bide ponizen, a koj se ponizuva sebe samiot, }e bide vozvi{en.“

10,21 Mt 5,20 18,3

18 10,25

Isus gi blagoslovuva malite deca (Mt 19,13-15; Mr 10,13-16)

Kaj Nego donesuvaa i mali deca za da gi dopre; a u~enicite, {tom }e videa, im zabranuvaa. 16 No toga{ Isus gi povika i im re~e: „Ostavete gi decata da doa|aat kaj Mene, i ne gi spre~uvajte, za{to na takvite im pripa|a carstvoto Bo`jo! 17 Vistina vi velam: koj nema da go primi carstvoto Bo`jo kako dete, toj nema da vleze vo nego.“

15

Bogatiot ~ovek (Mt 19,16-30; Mr 10,17-31)

I Go pra{a eden upravnik, velej}i: „U~itele dobar, {to da napravam za da nasledam `ivot ve~en?“ 19 A Isus mu re~e: „Zo{to Me narekuva{ dobar? Nikoj ne e dobar, osven Ediniot Bog.

Gi znae{ zapovedite: ne pravi prequba, ne ubivaj, ne kradi, ne svedo~i la`no, po~ituvaj gi tatko si i majka si.“ 21 A toj re~e: „Seto toa sum go zapazil u{te od mladosta svoja.“ 22 [tom go slu{na toa, Isus, mu re~e: „U{te edno samo ti nedostasuva: prodaj s# {to ima{ i razdaj go na siromasi, i }e ima{ riznica na neboto; potoa dojdi i vrvi po Mene!“ 23 A toj, koga go slu{na toa, mnogu se na`ali, za{to be{e mnogu bogat. 24 [tom vide deka toj se rasta`i, Isus re~e: „Kolku e te{ko vo carstvoto Bo`jo da vlezat onie {to imaat bogatstvo! 25 Polesno $ e na kamila da mine niz igleni u{i, otkolku bogat da vleze vo carstvoto Bo`jo.“ 26 Onie {to go ~uja toa, rekoa: „Toga{ koj mo`e da se spasi?“ 27 A Toj odgovori: „Nemo`noto za lu|eto e mo`no za Boga.“ 28 Petar, pak, re~e: „Ete, nie ostavivme s# i trgnavme po Tebe.“ 29 Toj im re~e: „Vistina vi velam deka sekoj {to ostavil ku}a ili roditeli, ili bra}a, ili sestri, ili `ena, ili deca, zaradi carstvoto Bo`jo, 30 dobil mnogu pove}e od toa u{te sega, vo ova vreme, a vo idniot vek - i `ivot ve~en.“ 20

Isus po tretpat gi pretska`uva Svojata smrt i voskresenie (Mt 20,17-19; Mr 10,32-34)

I koga gi zede so Sebe Dvanaesette, im re~e: „Eve, odime kon Erusalim i s# }e se ispolni, {to napi{ale prorocite za Sinot ^ove~ki: 32 deka }e go predadat na neznabo{ci i }e se potsmevaat so Nego, }e Go izma~uvaat i }e Go plukaat, 33 }e Go kam{ikuvaat i }e Go ubijat, i na tretiot den }e voskresne.“ 34 No tie ni{to od ova ne razbraa; ovie zborovi za niv bea sokrieni i tie ne sfatija {to im ka`a. 31

18

Progleduvaweto na slepiot (Mt 20,29-34; Mr 10,46-52)

A dodeka se pribli`uva{e Toj do Erihon, eden slep ~ovek sede{e kraj patot i pita{e; 35

20 2 Mojs 20,12-16 5 Mojs 5,16-20 Rim 13,9 Jk 2,11

22 5,11 12,33 Mt 6,20 Dela 2,45 Kol 3,1-2

27 1,37 1 Mojs 18,14 Er 32,17 Jov 42,2 Mk 14,36

29 14,26

30 20,34-35 Mt 12,32

31 Mt 8,20 Dela 3,18

32 9,22.44-45 17,25

34 9,45 Mk 9,32

100 EVANGELIE SPORED LUKA 37 Mt 2,23 Dela 2,22 22,8

38 Mt 1,1 9,27

42 7,50 17,19

43 2,20 19,37

19,1 Mk 10,46

2 Mt 5,46

3 9,9

7

i {tom ~u deka pokraj nego minuva narod, pra{a: „[to e toa?“ 37 Mu ka`aa deka minuva Isus od Nazaret. 38 Toga{ toj izvika i re~e: „Isuse, Sine Davidov, smiluvaj mi se!“ 39 Onie {to odea napred, go opomenaa da mol~i; no toj u{te poglasno vika{e: „Sine Davidov, smiluvaj mi se!“ 40 Isus zastana i zapoveda da Mu go dovedat. I koga onoj se pribli`i do Nego, go pra{a, 41 velej}i: „[to saka{ da ti napravam?“ Toj re~e: „Gospodi, da progledam!“ 42 Toga{ Isus mu re~e: „Progledaj! Verata tvoja te spasi.“ 43 I odedna{ progleda i trgna po Nego, slavej}i Go Boga. I siot narod, koga go vide toa, Mu vozdade slava na Boga. 36

Isus i Zakhej Potoa vleze Isus vo Erihon i minuva{e niz nego. 2 I ete, eden ~ovek po ime Zakhej, koj be{e na~alnik na carinicite, i be{e 8 bogat, 2 Mojs 3 nastojuva{e da vidi Koj e Toj Isus, 21,37 3 Mojs no ne mo`e{e od narodot, za{to be{e 5,21-24 nizok po rast. 4 Mojs 5, 4 Zatoa potr~a napred i se ka~i na ed6-7 2 Sam 12,6 na smokva za da Go vidi, bidej}i pokraj Izreki 6,31 nea treba{e da pomine. 5 Isus, pak, koga dojde na toa mesto, 9 2,11 pogledna nagore, go vide i mu re~e: 3,8 „Zakhej, slezi pobrgu, za{to denes treDela 16,31.34 ba da bidam vo tvojot dom.“ 6 I toj vedna{ sleze i Go primi so Rim 4,16 Gal 3,7.29 radost. 7 I site, koga go vidoa toa, negoduvaa 10 15,6.9.24.32 i rekoa: „Otide vo ku}a na gre{en ~oEz 34,16 vek.“ 8 A Zakhej zastana i Mu re~e na Gospod: „Gospodi, eve polovinata od svojot imot }e ja dadam na siromasi; i ako sum zel od nekogo ne{to, ~etvorno }e go vratam.“ 9 A Isus mu re~e: „Denes dojde spasenieto za ovoj dom, za{to i toj e sin Avraamov. 10 Za{to Sinot ^ove~ki dojde da go pobara i da go spasi ona {to e zagubeno.“ 15,2 2 Mojs 15,24 16,2 Mt 20,11 1 Kor 10,10

19

Parabola za doverenite zlatnici (Mt 25,14-30) 11 A na onie {to go slu{aa ova, im ka`a i edna parabola, bidej}i be{e blizu do Erusalim i tie mislea deka nabrgu }e se pojavi carstvoto Bo`jo, 12 pa re~e: „Eden blagorodnik zaminuva{e vo dale~na zemja da primi carska vlast za sebe i potoa da se vrati. 13 Toga{ gi povika svoite deset slugi, im dade deset mini i im re~e: ‚Trguvajte so niv, dodeka da se vratam!‘ 14 No gra|anite go mrazea i ispratija po nego pratenici, velej}i: ‚Nej}eme toj da caruva nad nas.‘ 15 A koga se vrati, po primaweto na carskata vlast, naredi da gi povikaat onie slugi, na koi im gi be{e dal parite, za da vidi, koj kolku spe~alil. 16 Dojde prviot i mu re~e: ‚Gospodare, tvojata mina zaraboti deset mini.‘ 17 I mu re~e: ‚Dobro, veren slugo; vo mala rabota be{e veren, eve ti vlast nad deset gradovi.‘ 18 Dojde vtoriot i re~e: ‚Gospodare, tvojata mina zaraboti pet mini.‘ 19 A toj i nemu mu re~e: ‚I ti bidi nad pet gradovi.‘ 20 I drug dojde, velej}i: ‚Gospodare, eve ti ja tvojata mina, {to ja ~uvav v krpa, 21 za{to se pla{ev od tebe, bidej}i si strog ~ovek: zema{ od kade {to ne si ostavil i `nee{, kade {to ne si seel.‘ 22 A gospodarot mu re~e: ‚So tvojata usta }e ti sudam, lukav slugo; ti znae{ deka sum `estok ~ovek: zemam od kade {to ne sum ostavil i `neam, kade {to ne sum seel; 23 toga{, zo{to ne gi dade moite pari kaj trgovcite, ta koga }e se vratam, da si go soberam sose dobivka?‘ 24 Pa im re~e na prisutnite: ‚Zemete ja od nego minata i dajte mu ja na onoj, {to ima deset mini!‘ 25 I mu rekoa: ‚Gospodare, toj ima deset mini!‘ 26 Vi velam deka sekomu {to ima }e mu se pridade; a od onoj {to nema, }e mu se odzeme i ona {to go ima. 27 A onie moi neprijateli, {to ne sakaat da caruvam nad niv, dovedete gi tuka i pogubete gi pred mene!“

11 2,38 9,27.51 18,31

12 Mk 13,34

14 Ps 2,2 Jn 19,15.21

17 16,10

24 20,16

26 Mt 13,12 Mk 4,25

27 Ps 2,9

101 EVANGELIE SPORED LUKA Isusovoto sve~eno vleguvawe vo Erusalim

28 9,51 13,22

29 Mt 21,17

32 22,13

34 7,13

35 Zah 9,9-10

36 2 Car 9,13

37 2,20 1 Car 1,38.40

38 2,14 Ps 118,26 148,1

39 Mt 21,1516

40 Avak 2,11

41 Jn 11,35

42 8,10 13,34-35 5 Mojs 32,29 Is 6,9-10 Mt 13,14 Rim 11,810

43 21,20-24 Er 6,6 Ez 4,2

(Mt 21,1-11, Mr 11,1; Jn 12,12-19)

Koga go re~e toa, Toj trgna ponatamu, iska~uvaj}i se kon Erusalim. 29 I koga se pribli`i do Vitfagija i Vitanija, do takanare~enata Maslinova Gora, isprati dva u~enika, 30 velej}i: „Odete vo selono otsprotiva. [tom }e vlezete vo nego, }e najdete edno vrzano magare, koe nieden ~ovek ne go javal. Odvrzete go i dovedete go! 31 I ako ve pra{a nekoj: ‚Zo{to go odvrzuvate?‘ Ka`ete mu vaka: ‚Toa Mu e potrebno na Gospod.‘“ 32 Koga otidoa ispratenite, najdoa kako {to im be{e rekol. 33 I koga go odvrzuvaa magareto, stopanite im rekoa: „Zo{to go odvrzuvate magareto?“ 34 Tie odgovorija: „Potrebno Mu e na Gospod.“ 35 I go dovedoa kaj Isus, pa {tom gi nafrlija oblekite svoi na magareto, Mu pomognaa na Isus da se ka~i. 36 I dodeka minuva{e Toj, gi postilaa svoite nametki po patot. 37 A koga nabli`i do mestoto od kade {to se sleguva od Maslinovata Gora12, seto mno{tvo u~enici po~na radosno da Go proslavuva Boga so visok glas, za site ~uda {to gi vidoa, 38 velej}i: „Blagosloven e Carot Koj doa|a vo imeto Gospodovo! Mir na neboto i slava vo visinite!“ 39 A nekoi farisei od narodot Mu rekoa: „U~itele, zabrani im na u~enicite Tvoi!“ 40 No Toj im odgovori i re~e: „Vi velam, ako tie zamolknat, kamewata }e povikaat.“ 28

Isus pla~e za Erusalim A koga se pribli`i i go vide gradot, zaplaka nad nego 42 i re~e: „Koga bi mo`el vo ovoj den i ti da go doznae{ ona {to e potrebno za tvojot mir! No toa e sega sokrieno od tvoite o~i. 43 Za{to }e dojdat denovi za tebe i neprijatelite tvoi }e te opkru`at so rovovi i }e te opkolat, i }e te pritesnat od site strani; 41

12 19,37. Eleonska Gora.

i }e te sramnat so zemjata tebe i }e 44 gi izbijat decata tvoi vo tebe i nema da 1,68 12,54-56 ostavat kamen na kamen od tebe, za{to 21,6 ne si go pozna vremeto koga be{e pose- 23,28-31 Ps 137,9 ten.“ Mt 24,2 44

Isus vo hramot (Mt 21,12-17; Mr 11,15-19; Jn 2,13-22)

1 Ptr 2,12

46 1 Car 8,

I koga vleze vo hramot, po~na da gi 30-40 Is 56,7 goni onie {to prodavaa i kupuvaa vo Er 7,11 nego, 47 46 velej}i: „Napi{ano e: ‚Domot Moj 6,11 e dom za molitva, a vie go napravivte 21,37 Mt 12,14 razbojni~ka pe{tera.‘“ 26,55 47 I pou~uva{e sekoj den vo hramot. A Jn 5,18 prvosve{tenicite i kni`nicite, i 18,20 stare{inite narodni, nastojuvaa da go 48 20,19 pogubat, 48 no ne pronajdoa kako da Mu go na- 21,38 pravat toa, za{to siot narod Go slu{a{e so golemo vnimanie. 20,2 45

Isusovata vlast (Mt 21,23-27; Mk 11,27-33)

20

Jn 2,18 Dela 4,7

4

Eden den, dodeka Toj go pou~uva- 11,16 Mt 3,6 {e narodot vo hramot i go pro- Dela 10,37 poveda{e Evangelieto, pristapija 5 prvosve{tenicite i kni`nicite so Mt 21,32 stare{inite 2 i Mu rekoa, velej}i: „Ka`i ni, so 6 Mt 14,5 kakva vlast go vr{i{ toa, ili koj e toj 9 {to Ti ja dal taa vlast?“ 3 A Toj im odgovori i re~e: „]e ve Is 5,1 Mt 25,14 pra{am i jas eden zbor, i ka`ete mi: 4 Dali kr{tavaweto Jovanovo be{e od neboto, ili od lu|eto?“ 5 A tie po~naa da razmisluvaat i da si zboruvaat me|u sebe: „Ako ka`eme od neboto, }e re~e - Zo{to ne mu poveruvavte? 6 Ako, pak, re~eme - od lu|eto, toga{ siot narod }e n# zatrupa so kamewa, bidej}i e uveren deka Jovan be{e prorok.“ 7 Zatoa odgovorija: „Ne znaeme od kade e.“ 8 Isus im re~e: „Ni Jas nema da vi ka`am so kakva vlast go vr{am toa.“ Parabola za nemilosrdnite lozari (Mt 21,33-46; Mr 12,1-12)

I po~na da mu ja raska`uva na narodot ovaa parabola: „Eden ~ovek nasadi 9

102 EVANGELIE SPORED LUKA 10-12 lozje i go predade na lozari, pa si zami-

2 Let 36,15-16

13 3,22

16 Dela 13,46 28,28

17 Ps 118,22 Is 28,16 Dela 4,11 1 Ptr 2,7

18 Is 8,14-15

19 19,47 22,2 Mt 14,5 Dela 5,26

20 11,54 16,15

21 3 Mojs 19,15 Ps 27,11 51,15 Dela 9,2 10,34 Gal 2,6 Jk 2,1

22 Rim 13,6

na na podolgo vreme. 10 A podocna isprati kaj lozarite eden sluga za da mu dadat od plodovite na lozjeto; no lozarite go natepaa i go pu{tija prazen. 11 prati povtorno drug sluga: no tie i nego go natepaa i go ponizija, pa go ispratija prazen. 12 Isprati i tret, a tie i nego go ranija i go izbrkaa. 13 Toga{ gospodarot na lozjeto re~e: ‚[to da napravam? ]e go ispratam svojot sakan sin, mo`ebi koga }e go vidat, }e se zasramat.‘ 14 No lozarite, {tom go vidoa, si razmisluvaa me|u sebe, velej}i: ‚Ovoj e naslednikot! Ajde da go ubieme i nasledstvoto }e bide na{e!‘ 15 I koga go izvedoa nadvor od lozjeto, go ubija. [to }e im napravi, pak, gospodarot na lozjeto? 16 ]e dojde i }e gi pogubi ovie lozari, a lozjeto }e go predade na drugi.“ A onie {to slu{aa, rekoa: „Da ne dade Bog!“ 17 No Toj, koga gi pogledna, im re~e: „[to zna~i toga{ napi{anoto: ‚Kamenot {to go otfrlija yidarite, stana kamen temelnik‘. 18 Sekoj {to }e padne vrz toj kamen, }e se razbie; a vrz kogo toj }e padne, }e go zdrobi.“ Za danokot (Mt 22,15-22; Mr 12, 13-17) 19 I vo toj ~as prvosve{tenicite i kni`nicite sakaa da stavat raka na Nego, no se pla{ea od narodot; za{to sfatija deka za niv ja ka`a ovaa parabola. 20 I debnej}i Go, ispratija i lukavi lu|e, koi se prepravaa deka se pravedni, za da Go fatat vo nekoj zbor i da mo`at da Go predadat na poglavarite i na vlasta upravnikova. 21 I Go pra{aa, velej}i: „U~itele, znaeme deka pravo zboruva{ i u~i{, i ne gleda{ koj e koj, tuku vistinski pou~uva{ za patot Bo`ji; 22 Pozvoleno li e da mu davame danok na carot ili ne?“ 23 A Toj go razbra nivnoto lukavstvo i im re~e:

„Poka`ete mi eden denarij: ^ija 25 slika i natpis stoi tamu?“ Tie odgovo- 23,2 Rim 13,7 rija: „Na carot.“ 25 Pa im re~e: „Dajte go carevoto na 27 Dela 4,1-2 carot, a Bo`joto na Boga!“ 23,8 26 I ne mo`ea da fatat ne{to vo Ne1 Kor govite zborovi pred narodot, tuku samo 15,12 se za~udija na odgovorot Negov i za- 28 molknaa. 1 Mojs 38,8 24

Pra{awe za voskresenieto na mrtvite (Mt 22,23-33; Mr12,18-27) 27 Toga{ pristapija nekoi od sadukeite, {to tvrdat deka nema voskresenie, pa Go pra{aa, velej}i: 28 „U~itele, Mojsej ni napi{a: ako nekoj o`enet umre bez deca, brat mu da ja zeme negovata `ena i da go podigne potomstvoto na svojot brat. 29 Si bea sedum bra}a. Prviot, otkako se o`eni, umre bez deca. 30 @ena mu ja zede vtoriot, no i toj umre bez deca. 31 Potoa ja zede i tretiot, a taka isto i site sedummina i umrea bez deca. 32 Po site niv, umre i `enata. 33 Pri voskresenieto, pak, na kogo od niv taa }e mu bide `ena, bidej}i so sedumminata `iveela?“ 34 Im odgovori Isus i re~e: „Sinovite od ovoj svet se `enat i ma`at; 35 no onie {to }e bidat udostoeni da go dobijat onoj svet i voskresenieto od mrtvite, nitu }e se `enat, nitu }e se ma`at; 36 vsu{nost, tie ve}e ne mo`at da umrat, zatoa {to se ednakvi so angelite, a bidej}i se sinovi na voskresenieto, tie se sinovi Bo`ji. 37 A deka mrtvite }e voskresnat, toa go posvedo~i i Mojsej kaj kapinata, koga Go nare~e Gospod - Bog Avraamov, Bog Isakov i Bog Jakovov. 38 A Bog ne e Bog na mrtvite, tuku na `ivite, za{to vo Nego se site `ivi.“ 39 Na toa, nekoi od kni`nicite, rekoa: „U~itele, dobro re~e!“ 40 I pove}e ne se osmeluvaa za ni{to da Go pra{aat.

Mesijata i David

(Mt 22,41-46; Mr 12,35-37) 41 A Toj im re~e: „Kako, pak, velat deka Hristos e sin Davidov?

5 Mojs 25,5

34 17,27 Mt 24,38

35 Fil 3,11

36 1 Jn 3,2

37 2 Mojs 3,6 Dela 3,13 Rim 6, 10-11

38 Dela 17,28 Rim 14,8-9

39 Mk 12,28

40 9,45

103 EVANGELIE SPORED LUKA 42-43

Ta i samiot David veli vo Knigata na psalmite: ‚Mu re~e Gospod na Mojot Gospod: sedi od Mojata desna strana, 43 dodeka ne gi polo`am neprijatelite Tvoi vo podno`jeto na nozete Tvoi!‘ 44 Zna~i David Go narekuva Gospod. 46 11,43 Pa kako toga{ mo`e da mu bide sin?“ 42

Ps 110,1 Dela 2, 34-35 1 Kor 15,25

Isusoviot sud za kni`nicite

21,3-4

(Mt 23,1-36; Mr 12,38-40)

2 Kor 8,12

I dodeka siot narod slu{a{e, Toj im re~e na u~enicite Svoi: 46 „^uvajte se od kni`nicite {to miluvaat da odat promeneti i sakaat pozdravi po pazari{tata, predni mesta vo sinagogite i da se prvi na gozbite; 47 {to gi podjaduvaat domovite na vdovicite i licemerno dolgo se molat. 7 Tie }e dobijat pote{ka presuda.“

6

17,20 Dela 1,6

17,23 Er 14,14 1 Jn 2,18

Prethodnite progonstva i svedo{tvo

45

19,44 Er 7,12-15 26,1-19 Ez 8-11 Mih 3,12 Mt 26,61 27,40 Mk 14,58 Dela 6,14

8

A koga }e ~uete za vojni i buntovi, ne pla{ete se; seto toa treba najnapred da se slu~i, no krajot nema da dojde vedna{.“ 10 Toga{ im re~e: „]e se krene narod protiv narod i carstvo protiv carstvo; 11 a na nekoi mesta }e ima i golemi potresi, i glad i pomor; }e ima straotni pojavi i golemi znaci na neboto. 9

Za darot od edna vdovica

21

(Mr 12,41-44)

Koga gi podigna o~ite, vide kako bogatite gi pu{taat svoite prilozi vo kasata na hramot. 2 Vide isto taka i edna bedna vdovica, koja pu{ti tamu dve lepti, 3 pa re~e: „Vistina vi velam, ovaa bedna vdovica od site pove}e prilo`i; 4 site ovie dadoa prilozi na Boga od svojot vi{ok; taa, pak, pu{ti od svojata nema{tija - siot imot {to go ima{e.“ Isus go najavuva razurnuvaweto na hramot (Mt 24,1-2; Mr 13,1-2)

I dodeka nekoi zboruvaa za hramot, deka e ukrasen so ubavi kamewa i zavetni darovi, Toj im re~e: 6 „]e dojde vreme i od seto ova {to go gledate nema da ostane ni kamen, {to ne }e bide urnat.“ 5

Bliski i dale~ni znaci na Sudot (Mt 24,3-8; Mr 13,3-8)

I Go pra{aa, govorej}i: „U~itele, a koga }e bide toa i kakov e znakot deka toa po~nuva da se slu~uva?“ 8 Toj re~e: „Vnimavajte da ne ve prela`at! Za{to mnozina }e dojdat pod Moe ime i }e zboruvaat deka sum Jas, i deka vremeto se pribli`i. No, ne odete po niv! 7

(Mt 10,17-22 Mr 13,9-13)

A pred seto toa }e stavat race na vas i }e ve izgonat, predavaj}i ve vo sinagogite i zatvorite, i }e ve vodat pred carevi i upravnici, zaradi Moeto ime. 13 I toa }e vi bide vam prilika za svedo{tvo. 14 I zatoa vre`ete vo va{ite srca, da ne razmisluvate odnapred {to }e odgovorite, 15 za{to Jas }e vi dadam usta i mudrost, na koja ne }e mo`at da $ protivre~at nitu da $ se protivstavat site va{i protivnici. 16 ]e bidete predadeni isto taka i od roditeli, i od bra}a, i od rodnini i od prijateli, a nekoi od vas }e bidat i ubieni; 17 i }e bidete namrazeni od site, zaradi Moeto ime. 18 No, ni vlakno od glavata va{a nema da zagine; 19 so trpenie }e si gi pridobiete du{ite.“ 12

Isus go najavuva razurnuvaweto na Erusalim (Mt 24,15-21, Mr 13,14-19)

9 Dan 2,28

10 Is 19,2 2 Let 15,6

12 12,11 Jn 16,2

13 24,48 Dela 1,8 Fil 1, 12-13

14-15 12,11-12

15 Jn 14,18 Dela 6,10

16 11,49

17 Jn 15,18-21

18 12,7 1 Sam 14,45 Mt 10,30 Dela 27,34

19 8,15 Mt 10,22 Evr 10,36 Otkr 2,7

20 19,43 23,28-31

21 17,31

22 5 Mojs 32,35 Is 34,8 Er 46,10 Os 9,7

„A koga }e go vidite Erusalim op- 23 kolen od vojski, znajte deka e blisku 1 Kor 7,26 negovoto zapustuvawe. 21 Toga{, onie {to se nao|aat vo Judeja, neka begaat vo planinite; i koi se vo gradot, da izlezat od nego; a koi se po okolnite mesta, neka ne vleguvaat vo nego, 22 za{to toa e vremeto na odmazda, vo koe }e se ispolni s# {to e napi{ano. 23 No te{ko na bremenite i doilkite vo tie dni, za{to golema maka }e ima po zemjata, i gnev vrz ovoj narod; 20

104 EVANGELIE SPORED LUKA 24

5 Mojs 28,64 Is 63,18 Er 21,7 Ps 79,1 Dan 8,13 9,26 Ezd 9,7 Rim 11,25 Otkr 11,2

25

i }e padnat od se~iloto na me~ot, i }e bidat odvedeni vo plen me|u site narodi; a Erusalim }e go gazat neznabo{ci, s# dodeka ne se ispolnat vremiwata na neznabo{cite.“ 24

Doa|aweto na Sinot ^ove~ki (Mt 24,29-31; Mr 13,24-27)

„I }e ima znaci na sonceto, i na mese~inata i na yvezdite, a na zemjata taga kaj narodite od neizvesnosta i od bu~eweto na moreto, i od branovite; 26 lu|eto, pak, }e umiraat od strav i od is~ekuvawe na ona {to }e go snajde 26 svetot, za{to i silite nebesni }e bidat Is 34,4 razni{ani. Agej 2,6.21 27 I toga{ }e Go vidat Sinot ^ove~ki kako doa|a na oblaci, so golema sila 27 Dan 7,13 i slava. Is 13,10 Ez 32,7 Joil 2,10 3,3-4 Ps 46,2-3 3 Ptr 3,10 Otkr 6, 12-13

Nabli`uvaweto na Carstvoto Bo`jo (Mt 24,32-35; Mr 13,28-31)

28

A koga }e po~ne toa da stanuva, ispravete se i podignete gi glavite svoi, za{to se pribli`uva va{eto izbavu31 vawe.“ 29 I im ja ka`a ovaa parabola: „Pog9,27 10,11 lednete ja smokvata i site drvja; 30 koga }e vidite deka poteruvaat, sa33 16,17 mi znaete deka letoto e ve}e blizu. Mt 5,18 31 Pa taka, koga }e vidite deka stanu34 va ova, znajte deka se pribli`i car8,14 17,27-28 stvoto Bo`jo. 32 Vistina vi velam, nema da pomine Izreki 23,20 Mt 24, ovoj rod, dodeka ne se ispolni seto toa. 48-50 33 Neboto i zemjata }e pominat, no Mk 4,19 1 Sol zborovite Moi nema da pominat.“ 28

5,3.6-7

Neophodno e da se bide buden

35

(Mt 24,32-35; Mr 13,28-31)

Is 24,17

36 18,1 Mt 24,42 25,13 1 Ptr 4,7 Otkr 6,17

Zagovorot protiv Isus

25

7,14 Mt 26,64 Evr 10,37 Otkr 1,7

1,68 Rim 8,23 13,11 Kol 1,14

37 Poslednite denovi na Isus 19,47 vo hramot 22,53 37 Dewe propoveda{e Toj vo hramot, a Mk 11,1.11.19 no}e izleguva{e i no}eva{e vo gorata Jn 18,20 nare~ena Maslinova. 38 I siot narod doa|a{e nautro kaj 22,1 Nego vo hramot, za da Go slu{a. 2 Mojs

„Samo pazete se: va{ite srca da ne bidat nate`nati od prejaduvawe i pijanstvo, i tegobni gri`i za ovoj `ivot, za da ne ve zatekne onoj den nenadejno; 35 za{to toj }e dojde kako stapica za site {to `iveat po celata zemja; 36 bidete budni vo sekoe vreme i molete se, za da go izbegnete seto ona {to treba da se slu~i i da zastanete pred Sinot ^ove~ki!“ 34

(Mt 26,1-5; Mk 14,16; Mk 14,1-2,10-11)

22

12,1-27 Jn 11,57

2

26,21 Se pribli`uva{e praznikot Er Mt 12,14 Beskvasnici, nare~en Pasha; 14,5 2 a prvosve{tenicite i kni`nicite 3 baraa na~in kako da Go pogubat, za{to 4,13 Mt 10,2-4 se pla{ea od narodot. 3 I vleze satanata vo Juda, nare~en Jn 13,2.27 Dela 1,17 Iskariot, koj be{e vbroen me|u Dvana4 esette. 4 I koga otide, se dogovori so prvo- 22,52 Dela 4,1 sve{tenicite i na~alnicite, kako da 7 im Go predade. 22,1 5 Tie se zaraduvaa i se spogodija so 2 Mojs 12,14-21 nego da mu dadat srebrenici. 5 Mojs 6 Toj veti i bara{e zgoden ~as, da im 16,6-8 Go predade bez znaewe na narodot.

8

Prigotvuvawe na Pashalnata Ve~era (Mt 26,17-20; Mr 14,12-21; Jn 13,21-30)

19,29 2 Mojs 12,8-11 Dela 3,1

Dojde denot Beskvasnici, koga tre13 ba{e da se zakole pashalnoto jagne; 19,32 8 pa gi isprati Isus Petar i Jovan i im re~e: „Odete i prigotvete ni pasha, 14 Mt 26,20 za da jademe!“ 9 A tie Mu rekoa: „Kade saka{ da prigotvime?“ 10 Toj im re~e: „Ete, koga }e vlezete v grad, }e ve sretne ~ovek so stomna voda; odete po nego vo ku}ata, kade {to }e vleze, 11 i ka`ete mu na doma}inot od ku}ata: ‚U~itelot ti veli: kade e sobata, vo koja treba da jadam pasha so u~enicite Svoi?‘ 12 I toj }e vi poka`e golema odaja, poslana; tamu prigotvete.“ 13 Koga otidoa, najdoa kako {to im be{e rekol i ja prigotvija pashata. 7

Poslednata ve~era (Mt 26,26-30; Mr 14,22-26; 1Kor 11,23-25)

A koga dojde vremeto, Toj sedna na trpezata zaedno so apostolite. 14

105 EVANGELIE SPORED LUKA 15 12,49-50 Dela 3,18 Evr 2,18

16 13,29 14,15

17 1 Kor 10,16

18 Mt 3,2 6,10

19 9,16 24,30 2 Mojs 12,14 13,9 Dela 27,35 1 Kor 10,16

I im re~e: „Od s# srce sakav da ja jadam ovaa pashalna ve~era so vas, pred da postradam; 16 za{to, vi velam: nema ve}e da jadam od nea, dodeka ne se ispolni vo carstvoto Bo`jo.“ 17 Toga{ ja zede ~a{ata, zablagodari i re~e: „Zemete i razdelete ja me|u sebe, 18 za{to otsega nema pove}e da pijam od lozoviot plod, dodeka ne dojde carstvoto Bo`jo.“ 19 Potoa zede leb i zablagodari, go prekr{i i im dade, velej}i: „Ova e Moeto telo, {to se dava za vas; pravete go ova za Moj spomen!“ 20 Isto taka i so ~a{ata, po ve~erata, velej}i: „Ovaa ~a{a e Noviot zavet so Mojata krv, koja se proleva za vas. 15

20

Najavuvawe na predavstvoto

2 Mojs 24,8 Er 31,31 32,40 Zah 9,11 Evr 9,20

(Mt 26,20-25; Mr 14,17-21)

21 No, ete, rakata na onoj {to Me predava e so Mene na trpezava. 22 Sinot ^ove~ki, pak, zaminuva, spo21 Ps 41,9 red ona {to e opredeleno, no te{ko mu Jn 13,21 na onoj ~ovek, {to }e Go predade.“ 22 23 I po~naa da se pra{uvaat me|u seMt 8,20 be, koj li }e e od niv {to }e go napravi Dela 2,23 toa?

23

Jn 13,22

24 9,46

26 9,48 Mt 20,26

27 Jn 13,4-16

28 Dela 1,21

29 12,32 2 Mojs 19,6 Evr 9,20 1 Ptr 2,9 Otkr 5,10

30 13,28 Mt 19,28 Otkr 3, 20-21

Koj e pogolem? A se pojavi me|u niv i raspravija, koj od niv da se smeta za pogolem. 25 No Toj im re~e: „Carevite vladeat nad narodite, a onie {to upravuvaat nad niv se vikaat dobrotvori. 26 Vie, pak, nemojte taka; no pogolemiot me|u vas da bide kako najmaliot i toj, {to e stare{ina, da bide kako sluga. 27 Za{to koj e pogolem, toj {to sedi na trpeza, ili onoj {to poslu`uva? Zar ne e onoj {to sedi? A Jas sum me|u vas kako sluga. 28 No vie ste onie {to izdr`avte so Mene vo Moite napasti, 29 i Jas vi vetuvam, kako {to Mi veti Mojot Otec, carstvo, 30 za da jadete i da piete na trpezata Moja vo carstvoto Moe, i da sednete na prestoli i da im sudite na dvanaesette Izraelovi kolena.“ 24

Pretska`uvawe na Petrovoto otka`uvawe (Mt 26,31-35; Mr 14,27-31; Jn 13,36-38)

I re~e Gospod: „Simone, Simone, ete, satanata posaka da ve see kako p~enica; 32 no Jas se molev za tebe za da ne se izgubi tvojata vera; a ti koga edna{ }e se obrati{, ukrepi gi bra}ata svoi!“ 33 A toj Mu odgovori: „Gospodi, gotov sum da odam so Tebe i v zatvor, i vo smrt.“ 34 No Toj mu re~e: „Ti velam, Petre, u{te pred da zapee denes petelot, ti tripati }e potvrdi{ deka ne Me poznava{.“ 31

31 Amos 9,9 Jov 1,6-12 Mt 4,18 2 Kor 2,11

32 2 Sam 15,20-21 Mt 16,18 Jn 17,15 21,15-17

33 22,54

34 22,61

35 9,3 10,4

36

]ese, torba i me~ 35 Pa im re~e: „Koga ve pra}av bez }ese, i bez torba, i bez obuvki, dali vi nedostasuva{e ne{to?“ Tie odgovorija: „Ni{to.“ 36 I im re~e: „No sega, koj ima }ese, neka si go zeme, isto taka i torba; a koj nema, neka si ja prodade oblekata i neka si kupi no`; 37 za{to, vi velam, na Mene treba da se ispolni i ova od Pismoto: ‚I me|u zlostornici Go vbroija.‘ Za{to ona {to se odnesuva za Mene, se ispolnuva.“ 38 A tie rekoa: „Gospodi, eve ovde ima dva no`a.“ Toj im odgovori: „Dovolni se.“

22,49 Mt 10,34

Molitva na Maslinovata Gora

Mt 6,10 Mk 10,38 Jn 5,30

(Mt 26,36-46; Mr 14,32-42)

37 23,32 Is 53,12 Jn 19,28 Dela 8, 32-33

39 21,37 Mt 26,30 Mk 11,1 Jn 18,1

40 11,4 Mt 6,13

41 3,21

42

I koga izleze, trgna, kako obi~no, 43 kon Maslinovata Gora; po Nego odea i Dan 10,18 u~enicite Negovi. 40 A {tom dojde na toa mesto, im re~e: „Molete se za da ne padnete vo isku{enie!“ 41 I Toj se odvoi od niv, kolku kamen {to mo`e da se frli, pa gi prekloni kolenata i se mole{e, 42 velej}i: „O~e, koga bi sakal da ja trgne{ ovaa ~a{a od Mene! No neka ne bide mojata volja, tuku Tvojata!“ 43 I mu se javi angel od neboto i Go potkrepuva{e. 44 Pa, bidej}i se nao|a{e vo vnatre{na borba, pousrdno se mole{e, a potta 39

106 EVANGELIE SPORED LUKA 46 Mu be{e kako kapki krv, {to pa|aa na

zemjata. 45 [tom stana od molitvata, dojde kaj 47 Dela 1,16 u~enicite Svoi i gi najde zaspani od 49 taga. 46 I im re~e: „Zo{to spiete? Stanete 22,36 i molete Mu se na Boga za da ne padnete 50 vo isku{enie!“ Jn 18,10.26 22,40

Judinoto predavstvo

52

(Mt 26,47-56; Mr 14,43-50; Jn 18,3-11)

22,37

53

I u{te dodeka Toj zboruva{e, ete, 19,47 se pojavi mno{tvo lu|e zaedno so eden 21,37 Jn 7,30 od Dvanaesette, nare~en Juda, koj se Kol 1,13 pribli`i do Isus da Go celiva. (Za{to 54 takov znak im be{e dal: „Kogo }e Go 22,33 celivam, Toj e.“) 48 A Isus mu re~e: „Judo, so celiv li Go predava{ Sinot ^ove~ki?“ 49 Onie, pak, {to bea so Nego, koga vidoa {to }e stane, Mu rekoa: „Gospodi, da udrime li so no`?“ 50 I eden od niv go udri slugata na prvosve{tenikot i mu go otse~e desnoto uvo. 51 A Isus odgovori i re~e: „Ostavete go toa, zaprete!“ Pa go dopre uvoto negovo i go isceli. 52 A na prvosve{tenicite i hramovnite upravnici i na stare{inite, {to bea do{le protiv Nego, Isus im re~e: „Kako na razbojnik li ste izlegle so no`evi i kolovi za da Me fatite? 53 Sekoj den bev so vas vo hramot i ne krenavte raka na Mene, no sega e va{eto vreme i vlasta na mrakot.“ 47

Petrovoto otka`uvawe (Mt 26,57-58, 69-75; Mr 14,53-54, 66-72; Jn 18,1218, 25-27) 54 I koga Go fatija, Go povedoa i odvedoa vo domot na prvosve{tenikot. A Petar oddaleku ode{e po Nego. 55 Koga zapalija ogan vo dvorot i sednaa naokolu, sedna i Petar me|u niv. 56 A edna sluginka, {tom go vide kako sedi pokraj ognot, pogledna na nego i re~e: „I ovoj be{e so Nego!“ 57 No toj se odre~e od Nego, velej}i: „@eno, ne Go poznavam!“ 58 Malku potoa, koga go vide eden drug, re~e: „I ti si od niv!“ No Petar mu re~e: „^oveku, ne sum!“

A koga mina vreme okolu eden ~as, eden drug ~ovek po~na da tvrdi, zboruvaj}i: „Navistina, i ovoj be{e so Nego, za{to e Galileec!“ 60 No Petar re~e: „^oveku, ne znam {to zboruva{!“ I odedna{, u{te dodeka govore{e, zapea petel. 61 Toga{ Gospod se zavrti i go pogledna Petar, a Petar se seti na Gospodovite zborovi {to Mu gi be{e rekol: „U{te dodeka petel ne propee, tripati }e se odre~e{ od Mene.“ 62 I {tom izleze nadvor, zaplaka gorko. 59

Prvite izma~uvawa (Mt 26,67-68; Mr 14,65)

59 Dela 4,13

61 22,34

64 Jov 16,11

66 Mt 26,57 Mk 11,27

67 Jn 3,12 8,45 10,24-25

69 Ps 110,1 Mt 8,20 Mt 22,44

70

A lu|eto, {to go dr`ea Isus, Mu se 1,35 4,3.9 potsmevaa i Go tepaa. 64 Pa, otkako Go pokrija, Go udiraa po Mt 14,33 Mk 1,1 obrazite, i go pra{uvaa, velej}i: „Pro- Jn 10,24.36 re~i koj Te udri?“ 71 65 I mnogu drugi huli rekoa protiv Jn 10,30-33 Nego. 63

Isus pred Sinedrionot (Mt 26,59-66; Mr 14,55-64; Jn 18,19-24) 66 A koga se razdeni, se sobraa stare{inite narodni, prvosve{tenicite i kni`nicite i Go vovedoa vo Sinedrionot, 67 i rekoa: „Ako si Ti Hristos, ka`i ni!“ No Toj im odgovori: „I ako vi ka`am, navistina nema da poveruvate. 68 A ako ve zapra{am, nema da Mi odgovorite. 69 Otsega Sinot ^ove~ki }e sedi oddesno na silata Bo`ja.“ 70 I site rekoa: „Ti li si, zna~i, Sinot Bo`ji?“ A Toj im re~e: „Vie velite deka sum Jas.“ 71 A tie rekoa: „Kakvo svedo{tvo ni treba u{te? Nie sami ~uvme od Negovata usta.“

Isus pred Pilat

23

(Mt 27,1-2; 11-14; Mr 15,1-5; Jn 18,28-38)

I seto mno{tvo se krena, pa Go povedoa kaj Pilat, 2 i po~naa da Go obvinuvaat, govorej}i: „Go najdovme Ovoj kako go odvra}a narodot na{ i zabranuva da se dava da-

23,2 20,20-26 1 Car 18,17 Dela 17,7 24,5

107 EVANGELIE SPORED LUKA 3 nok na carot, i veli za Sebe deka e Toj

22,70 Mt 2,2

4 23,14.22.41 Dela 3,13 13,28 Jn 18,38 19,4.6

5 4,44

7 Mt 14,1

8 9,9 Dela 4,27

Hristos i Car.“ 3 Pilat Go zapra{a, velej}i: „Ti li si Carot Judejski?“ Toj odgovori i mu re~e: „Ti veli{.“ 4 Pilat im re~e na prvosve{tenicite i na narodot: „Jas ne nao|am nikava vina kaj Ovoj ^ovek.“ 5 No tie i ponatamu velea deka Toj go pobunuva narodot i pou~uva po cela Judeja, po~nuvaj}i od Galileja pa do ovde. Isus pred Irod 6

A Pilat, {tom ~u za Galileja, za-

9 pra{a: „Zar e Ovoj ^ovek Galileec?“

Jn 19,9

I koga razbra deka e Toj od oblasta 11 Irodova, Go isprati kaj Irod, koj vo Mk 15, toa vreme, isto taka, be{e vo Erusa17-20 Jn 19,2-3 lim. 8 Irod, koga Go vide Isus, se zaraduva 12 mnogu, bidej}i odamna ima{e `elba da Dela 4,27 go vidi, za{to be{e slu{al mnogu za 14 Nego, pa se nadeva{e deka }e vidi nekoe 23,4 Dela 28,18 ~udo napraveno od Nego, 9 i Mu postavuva{e mnogu pra{awa, no Toj ni{to ne odgovori. 10 A prvosve{tenicite i kni`nicite stoeja i neprekinato Go obvinuvaa. 11 Irod, pak, so vojnicite svoi, otkako Go ponizi i Mu oble~e svetla obleka, Go prati pak kaj Pilat. 12 Vo toj den Pilat i Irod stanaa prijateli, za{to porano bea skarani me|u sebe. 7

Isus osuden na smrt (Mt 27,15-26; Mr 15,6-15; Jn 18,39-19,16)

Pilat gi povika prvosve{tenicite, upravnicite i narodot, 14 pa im re~e: „Mi go dovedovte Ovoj ^ovek kako buntovnik na narodot; a eve, jas pred vas Go ispitav i ne najdov kaj Nego nikakva vina vo ona, za {to Go obvinuvate; 15 i Irod isto taka, za{to Go prativ i kaj nego; i ete, Toj ne napravil ni{to {to bi zaslu`uvalo smrt; 16 pa zatoa }e go kam{ikuvam i }e Go pu{tam.“ 17 A toj treba{e za praznikot da im oslobodi eden zatvorenik. 13

No siot narod povika, govorej}i: „Zemi Go Ovoj, a pu{ti ni go Varava!“ 19 Varava be{e frlen v zatvor zaradi nekakva buna vo gradot i ubistvo. 20 Pilat odnovo izvika glasno deka saka da Go pu{ti Isus. 21 No tie vikaa, velej}i: „Raspni Go, raspni!“ 22 Toj i po tretpat im re~e: „Ta kakvo zlo napravil Ovoj? Jas ne najdov vo Nego ni{to {to zaslu`uva smrt; pa zatoa }e Go kam{ikuvam i }e Go pu{tam.“ 23 No site postojano nastojuvaa so golem vik i baraa da bide raspnat; i nadvladea nivniot vik i onoj na prvosve{tenicite. 24 I Pilat odlu~i da go ispolni nivnoto barawe, 25 pa im go pu{ti zatvorenikot koj be{e vo temnica zaradi bunt i ubistvo, onoj za kogo molea; i Isus im go predade na nivnata volja. 18

Isusovoto raspnuvawe (Mt 27,32-44; Mr 15,21-32; Jn 19,17-27)

18 Dela 21,36

20 Dela 3,13

22 Jn 21,17

26 9,23 14,27 Dela 2,10 11,20

27 18,13 23,48 Zah 12, 10-14

29 11,27 21,23 Os 9,14 Mt 5,3

30 Os 10,8 Otkr 6,16

31 3,9 21,20-23 1 Ptr 4,17

I koga Go povedoa, Go fatija nekoj 32 22,37 si Simon Kirineec, koj se vra}a{e od Is 53,12 niva, i mu go stavija krstot, za da go no33 si po Isus. Mk 10,37 27 A po Nego odea mnogu lu|e i `eni, koi pla~ea i ridaa za Nego. 28 No Isus, koga se zavrte kon niv, im re~e: „]erki erusalimski, ne pla~ete za Mene, tuku pla~ete za sebe i za svoite deca; 29 za{to, ete, se pribli`uvaat denovite koga }e se re~e: ‚Blaze na neplodnite i na utrobite {to ne rodile i na gradite {to ne doele!‘ 30 Toga{ }e po~nat da im velat na planinite: ‚Padnete vrz nas‘, i na ridi{tata, ‚pokrijte n#!‘ 31 Za{to, koga ova go pravat so zelenoto drvo, {to }e bide toga{ so suvoto?“ 32 Vodea i dvajca zlostornici, za da gi pogubat so Nego. 33 I koga dojdoa na mestoto, nare~eno ^erepnica, Go raspnaa tamu Nego i zlostornicite, edniot oddesno, a drugiot odlevo. 26

108 EVANGELIE SPORED LUKA 34 12,10 Is 53,12 Ps 22,19 Mt 5,44 Jn 19,24 Dela 3,17 7,60 1 Kor 2,8

35 Is 49,7 Ps 22,7-8

36 Ps 69,21

37 Ps 21,7 Mt 2,2

41 Mk 15,14

42 19,12 1 Mojs 40,14 Mt 16,28

43 1 Mojs 2,8 1 Sol 4,17 Otkr 2,7

44 2 Mojs 10,22 Amos 8, 9-10

45 2 Mojs 26,31-33 36,35 Evr 9,8 10,19-20

A Isus re~e: „O~e, prosti im, za{to ne znaat {to pravat!“ I koga go delea oblekloto Negovo, frlija `drepka. 35 A narodot stoe{e i gleda{e; se potsmevaa zaedno so narodot i prvosve{tenicite, velej}i: „Drugi spasi, neka Se spasi i Sam, ako e Toj Hristos, izbranikot Bo`ji!“ 36 Isto taka i vojnicite se podigruvaa so Nego; pribli`uvaj}i se, tie Mu prinesuvaa ocet, 37 i velea: „Ako si Ti Carot Judejski, spasi se Sam!“ 38 A nad Nego ima{e natpis, napi{an na gr~ki, latinski i evrejski: „Ovoj e Carot Judejski.“ 39 Eden od raspnatite zlostornici hule{e na Nego, velej}i: „Ako si Ti Hristos, spasi se Sebe Samiot i nas!“ 40 A drugiot, koga odgovori, go iskara i re~e: „Zar i od Boga ne se pla{i{, koga si ve}e i sam osuden? 41 Nie sme pravedno osudeni, za{to primivme zaslu`ena kazna spored na{ite dela; no Toj ni{to lo{o ne napravil.“ 42 I Mu re~e na Isus: „Seti se na mene, Gospodi, koga }e dojde{ vo carstvoto Svoe!“ 43 A Isus mu re~e: „Vistina ti velam: denes }e bide{ so Mene vo rajot!“ Isusovata smrt

46 2,49 22,42 Ps 31,6 Dela 7,59

Isusoviot pogreb

34

(Mt 27,45-56; Mr 15,33-41; Jn 19,28-30)

A be{e ve}e okolu {estiot ~as i nastana mrak po celata zemja, do devet47 tiot ~as; 45 i sonceto potemne, i zavesata na 5,1-7 Dela 3,14 hramot se rascepi preku sredinata. 46 A Isus izvika glasno i re~e: „O~e, 48 18,13 vo Tvoi race Go predavam Svojot duh!“ 23,27 I {tom go re~e toa, izdivna. 49 47 Stotnikot, pak, koga vide {to sta8,2 na, Go proslavi Boga i re~e: „Navisti23,55 24,10 na Ovoj ^ovek bil pravednik!“ Ps 38,11 48 I siot narod {to be{e se sobral da 88,9 gleda, koga vide {to stana, se vra}a{e udiraj}i se v gradi. 49 A site Negovi poznati, i `enite, {to Go sledea od Galileja, stoeja podaleku i go gledaa toa. 44

(Mt 27,57-61; Mr 25,42-47; Jn 19,38-42) 50 A ete, se najde i ~ovek po ime Josif, ~len na sovetot, dobar i praveden ~ovek. 51 Toj ne ja odobri odlukata na sovetot i delata nivni. Be{e od judejskiot grad Arimateja. A i samiot go o~ekuva{e carstvoto Bo`jo. 52 Pa taka toj otide kaj Pilat i go izmoli teloto Isusovo; 53 pa Go simna i obvi vo platno, Go polo`i vo grob izdlaben vo kamen, vo koj u{te nikoj ne be{e polo`en. 54 Toj den be{e petok, i sabotata ve}e nastapuva{e. 55 Po nego odea i `enite, {to bea do{le so Isus od Galileja, i go vidoa grobot i polagaweto na teloto Negovo. 56 A potoa se vratija, prigotvija mirisi i miro, a vo sabotata odmaraa spored zapovedta.

Isusovoto voskresenie (Mt 28,1-10; Mr 16,1-8; Jn 20,1-10)

24

Vo prviot den na sedmicata, mnogu rano, tie dojdoa na grobot, nosej}i gi prigotvenite mirisi. 2 No ja najdoa plo~ata istavena na grobot. 3 I koga vlegoa, ne go najdoa teloto na Gospod Isus. 4 I dodeka se ~udea na toa, odedna{ pred niv zastanaa dvajca ma`i vo svetli obleki; 5 tie se upla{ija od strav i gi navednaa licata kon zemjata, a ovie im rekoa: „Zo{to Go barate @iviot me|u mrtvite? 6 Toj ne e ovde, a voskresna; setete se kako vi re~e, dodeka be{e u{te vo Galileja, 7 govorej}i deka Sinot ^ove~ki treba da bide predaden na lu|e gre{nici i da bide raspnat, i na tretiot den da voskresne.“ 8 I se setija na Negovite zborovi. 9 Pa {tom se vratija od grobot, im go soop{tija seto toa na edinaesette i na site drugi. 10 A tie bea Marija Magdalena, i Joana, i Marija Jakovova zaedno so drugite. Tie im go ka`aa toa na apostolite.

51 2,25.38

53 19,30

54 5 Mojs 21,23

56 2 Mojs 12,16 20,10 5 Mojs 5,14 Mk 16,1

24,1 Jn 20,1.19 Dela 20,7 1 Kor 16,2

3 Dela 1,21

4 Mk 9,3 Dela 1,10

5 1,12 Is.N. 3,10 Sud 8,19 1 Sam 14,39

6 9,22

7 17,25 18,32-33 Mt 8,20 Dela 17,3

8 Jn 2,22

10 8,2 24,24

109 EVANGELIE SPORED LUKA 11

I nivnite zborovi im izgledaa kako laga, i ne im poveruvaa. 12 No Petar stana i otide brgu do 15 Mt 18,20 grobot, pa koga se navedna, go vide vna16 tre samo povojot. I se vrati, ~udej}i se Jn 20,14 sam vo sebe zaradi ona {to se slu~ilo. 11

Mt 28,17

21,4

Na patot kon Emaus

19 Mt 2,23 16,14 21,11 Dela 7,22

21 1,54.68 2,25.38 Dela 1,6

22 Mt 28,1 Jn 20,1

23 24,9

24 Jn 20,3-8

26 Jn 13,31-32 Dela 3,13

(Mt 16,12-13)

Vo istiot den dvajca od niv odea vo edno selo, po ime Emaus, koe be{e oddale~eno od Erusalim {eeset stadii.13 14 I zboruvaa me|u sebe za site ovie nastani. 15 I dodeka raspravaa i razgovaraa eden so drug, Samiot Isus se pribli`i i ode{e so niv; 16 no o~ite im se zamre`ija za da ne Go poznaat. 17 A Toj im re~e: „Kakvi se tie zborovi {to gi razmenuvate me|u sebe odej}i i zo{to ste na`aleni?“ 18 Edniot od niv, po ime Kleopa, Mu odgovori i re~e: „Edinstven tu|inec li si ti vo Erusalim, ta ne si razbral {to se slu~i vo nego ovie dni?“ 19 I go pra{a: „[to?“ Tie Mu odgovorija: „Ona {to se slu~i so Isus od Nazaret, Koj be{e prorok, silen na delo i na slovo, pred Boga i pred siot narod; 20 deka na{ite prvosve{tenici i upravnici Go predadoa da bide osuden na smrt i Go raspnaa; 21 a nie se nadevavme deka e Toj Onoj {to treba da go izbavi Izrael; no i pokraj seto toa, denes e ve}e tret den, otkako se slu~i ova. 22 A i nekoi `eni od na{ite n# zaprepastija; tie bile rano na grobot, 23 i ne go na{le teloto Negovo; i koga se vratija, rekoa deka im se javile angeli i deka im ka`ale deka e Toj `iv. 24 Otidoa na grobot i nekoi od na{ite i go najdoa istoto ona, kako {to rekoa `enite; no Nego ne Go videle.“ 25 Toga{ im re~e: „O, bezumni! Srceto vi e sporo za da poveruvate vo s# {to rekle prorocite! 26 Ne treba{e li taka da postrada Hristos i da vleze vo Svojata slava?“ 13

13 24,13. Okolu 11 km.

Pa, kako po~na od Mojsej i od site proroci, im zboruva{e {to e ka`ano za Nego vo celoto Pismo. 28 I tie se pribli`ija do seloto vo koe odea; a Toj se napravi kako da saka da prodol`i. 29 No tie Go zadr`aa, velej}i: „Ostani so nas, za{to denot odmina i naskoro }e se stemni!“ Toj vleze i ostana so niv. 30 A koga sede{e so niv na trpeza, zede leb, go blagoslovi, go prekr{i i im podade. 31 Toga{ im se otvorija o~ite i tie Go poznaa; no Toj stana nevidliv za niv. 32 I si rekoa eden na drug: „Zar ne gorea srcata na{i, koga ni zboruva{e po patot i koga ni go objasnuva{e Pismoto?“ 33 Pa vo istiot ~as stanaa, se vratija vo Erusalim i gi najdoa sobrani Edinaesette i onie koi bea so niv, 34 kade {to govorea deka Gospod navistina voskresnal i mu se javil na Simon. 35 I tie ka`aa za ona {to im se slu~i po patot i kako Go poznaa, koga go prekr{uval lebot. 27

Pojavuvawe pred u~enicite Dodeka tie u{te zboruvaa za toa, Samiot Isus zastana sred niv i im re~e: „Mir vam!“ 37 A tie, taka zbuneti i upla{eni, pomislija deka gledaat duh. 38 No Toj im re~e: „[to se pla{ite i zo{to takvi misli vleguvaat vo srcata va{i? 39 Videte gi racete Moi i nozete Moi: Jas sum Istiot; doprete se do Mene i gledajte; za{to duhot nema telo i koski, a, kako {to gledate, Jas imam.“ 40 A koga go re~e toa, im gi poka`a racete i nozete. 41 No, dodeka tie od radost u{te ne veruvaa i se ~udea, Toj im re~e: „Imate li ovde ne{to za jadewe?“ 42 Tie Mu dadoa par~e pe~ena riba i med so sa}e. 43 I koga zede, jade{e pred niv. 36

27 16,16.29-31 24,44 1 Ptr 1,11

28 Mk 6,48

29 Sud 19,9 Dela 16,15

30 22,19 1 Kor 11,24

32 Ps 39,3

34 1 Kor 15, 4-5

35 1 Mojs 42,29 Dela 20,7

36 1 Kor 15,5

37 Mt 14,26

110 EVANGELIE SPORED LUKA Pa im re~e: „Ete, toa e ona za {to vi zboruvav u{te dodeka bev so vas, za{to treba da se ispolni s# {to e napi{ano za Mene vo Zakonot Mojseev i kaj Prorocite, i vo Psalmite.“ 45 Toga{ im go otvori umot za da gi razbiraat Pismata, 46 i im re~e: „Taka e napi{ano i taka treba{e da postrada Hristos i da voskresne od mrtvite na tretiot den, 47 i da bide propovedano vo Negovo ime pokajanie i pro{tavawe na grevovite kaj site narodi, po~nuvaj}i od Erusalim; 48 a vie ste svedoci za ova. 44

I ete, Jas }e go ispratam vrz vas vetuvaweto od Mojot Otec; a vie ostanete vo gradot Erusalim, dodeka ne se oble~ete vo sila odozgora.“ 49

Hristovoto voznesenie I gi izvede nadvor do Vitanija, pa koga gi podigna racete, gi blagoslovi. 51 I dodeka gi blagoslovuva{e, se oddeli od niv i se voznese na neboto; 52 tie Mu se poklonija i se vratija vo Erusalim so golema radost. 53 I bea postojano vo hramot, kade {to Go proslavuvaa i blagoslovuvaa Boga. 50

EVANGELIE SPORED JOVAN Voved Evangelieto spored Jovan Go prika`uva Gospod Isus kako Bo`jo Slovo (Re~, Zbor), Koe stana telo i `ivee{e me|u lu|eto. Vo samoto Evangelie e jasno ka`ana i celta poradi koja e napi{ano: za ~itatelite da poveruvaat deka Isus e veteniot Spasitel, Bo`jiot Sin, i preku vera vo Nego da se zdobijat so ve~en `ivot (20,23). Evangelieto zapo~nuva so pretstavuvawe na Isus kako Bo`jo Slovo. Sleduvaat niza izve{tai za ~udata {to Isus gi pravel, so koi Toj se potvrduva kako Bo`ji Spasitel za lu|eto. Potoa se opfateni Isusovite objasnuvawa za zna~ewata na izvr{enite ~uda. Vo prodol`enie Jovan ja opi{uva prisnosta me|u Isus i Negovite u~enici, preku pove}e slu~ki i soveti dadeni vo poslednata no} pred Isus da bide uapsen. Sleduvaat zapisite za Isusovoto priveduvawe, sudewe, raspnuvawe, voskresenie i pojavuvawata na voskresnatiot Gospod Isus. Ova Evangelie go naglasuva ve~niot `ivot {to se dobiva preku vera vo Isus Hristos. Jovan gi zapi{al brojnite pouki na Isus vo koi za duhovnite raboti se zboruva preku sporedbi, odnosno paraboli so sekojdnevni ne{ta, kako {to se vodata, lebot, svetlinata, pastirot i ovcite, lozata i pra~kite, itn. 1,1 5,17-30 17,5 1 Mojs 1, 1-5 Ps 107,20 Izreki 8,22 Fil 2,6 Kol 1,15 1 Jn 1,1-2 Otkr 19,13

1

Slovoto na `ivotot

Vo po~etokot be{e Slovoto, i Slovoto be{e vo Boga i Slovoto be{e Bog. 2 Toa vo po~etokot be{e vo Boga. 3 S# stana preku Nego i bez Nego ni{to ne stana, od ona {to postana. 4 Vo Nego be{e @ivotot i @ivotot 3 im be{e svetlina na lu|eto. 5 Svetlinata sveti vo temninata i 1 Mojs 1,3 Is 40,26 48,3 temninata ne ja opfati. 6 Ima{e eden ~ovek po ime Jovan, isPs 33,6.9 147,15-18 praten od Boga; Izreki 8,27-30 7 toj dojde za svedo{tvo, da svedo~i za 1 Kor 8,6 Kol 1, Svetlinata, ta site da poveruvaat pre16-17 ku nego. Evr 1,1-3 8 Toj ne be{e Svetlinata, tuku dojde Otkr 3,14 da svedo~i za Svetlinata. 4 9 Be{e Vistinska Svetlina, Koja go 5,26 11,25 osvetluva sekoj ~ovek, {to doa|a{e vo 14,6 svetov. 10 Vo svetot be{e i svetot preku Nego postana, no svetot ne Go pozna.

11 Dojde kaj Svoite, no Svoite ne Go primija. 12 A na site {to Go primija - na site {to veruvaa vo Negovoto ime - im dade mo} da stanat ~eda Bo`ji; 13 koi ne po krv, ni po `elba na teloto, ni od pohot ma{ka, tuku od Boga se rodija. 14 I Slovoto stana telo i se vseli me|u nas, polno so blagodat i vistina; i nie ja vidovme Negovata slava, slava kako na Edinoroden od Otecot. 15 Jovan svedo~e{e za Nego i vele{e zboruvaj}i: „Ova e Toj za Kogo rekov: Onoj, Koj ide po mene, Toj e pred mene, bidej}i postoe{e porano od mene!“ 16 I od Negovata polnota nie site primivme blagodat vrz blagodat; 17 za{to Zakonot be{e daden preku Mojsej, a blagodatta i vistinata proizlegoa od Isus Hristos. 18 Boga nikoj nikoga{ ne Go videl; Edinorodniot Sin, Koj e vo kriloto na Otecot - Toj Go objavi.

5 3,19 12,46 Rim 1, 19-23 1 Kor 1,21 1 Jn 1,5-7 2,8-11

6 Mt 3,1 Lk 1,13.17.76

7 1,15.19-35 3,27-30 5,33 10,41

9 6,14 8,12 9,5 1 Jn 2,8 Otkr 21,23 22,5

10 3,16 14,17 1 Jn 2,16

112 EVANGELIE SPORED JOVAN 12 2,23 3,18 11,52 Rim 9,8 Gal 3,26 Fil 2,15 Jk 1,21 1 Jn 3,1-2

13 3,3.5-6 Jk 1,18 1 Ptr 1,23 1 Jn 3,9 5,1.4.18

14 2 Mojs 34,6 5 Mojs 4,7 Is 60,1-2 Lk 9,32 Rim 1,3 Gal 4,4 Fil 2,7 1 Tim 3,16 Evr 2,14

15 Zah 1,4 Mt 3,11 16,24

16 Rim 5,21 Kol 1,19 2,9-10 Efes 4,13

17 7,19.22-23 8,5 2 Mojs 31,18 34,28 Mt 5,17 Rim 6,14

18 3,11 6,46 2 Mojs 33,20 Mt 11,27 1 Tim 6,16 Evr 11,27 1 Jn 4,12

19 1,6 Lk 10,32

20 3,28 Dela 13,25

21 5 Mojs 18,15.18 Mal 3,1. 23-24 Mt 11,14 17,13

Svedo{tvoto na Jovan Krstitel (Mt 3,1–12; Mr 1,1–8; Lk 3,1–18) 19 I toa e svedo{tvoto na Jovan, koga Judejcite ispratija od Erusalim sve{tenici i leviti za da go pra{aat: „Koj si ti?“ 20 Toj prizna i ne odre~e, tuku objavi: „Ne sum jas Hristos.“ 21 I go pra{aa: „Koj si, toga{? Ilija li si ti?“ Odgovori: „Ne sum.“ „Prorok li si?“ I odgovori: „Ne.“ 22 A tie mu rekoa: „Pa koj si, za da mo`eme da im odgovorime na onie {to n# ispratija; [to veli{ za sebesi?“ 23 Toj re~e: „Jas sum glas na onoj {to vika vo pustinata: izramnete go Gospodoviot pat, kako {to veli prorokot Isaija.“ 24 A ispratenite bea od fariseite; 25 i go zapra{aa velej}i: „Zo{to toga{ kr{tava{, koga ne si Hristos, ni Ilija, nitu prorok?“ 26 Jovan im odgovori i re~e: „Jas kr{tavam so voda, no me|u vas stoi Eden, Kogo vie ne Go poznavate. 27 Toj e Onoj {to ide po mene, Koj be{e pred mene, i Komu jas ne sum dostoen da Mu gi odvrzam remewata od obuvkite Negovi.“ 28 Ova se slu~i vo Vitanija, otade Jordan, kade {to kr{tava{e Jovan.

Bo`joto Jagne 29 Na drugiot den Go vide Jovan Isus kako doa|a kaj nego i re~e: „Eve Go Jagneto Bo`jo, Koe gi zede grevovite na svetot vrz Sebe! 30 Ovoj e, za Kogo rekov: po mene ide ^ovek, Koj pred mene be{e, bidej}i postoe{e pred mene. 31 Jas ne Go poznavav, no dojdov da kr{tavam so voda, za Toj da mu bide objaven na Izrael.“ 32 I svedo~e{e Jovan, velej}i: „Go vidov Duhot da sleguva od neboto kako gulab i ostana nad Nego. 33 Jas ne Go poznavav, no Onoj, {to me prati da kr{tavam so voda, mi re~e:

‚Vrz Kogo }e vidi{ deka sleguva Duhot 23 40,3 i deka ostanuva nad Nego, Toj e Onoj Is Mt 3,3 {to }e kr{tava so Duh Sveti.‘ 34 I jas vidov i posvedo~iv deka Ovoj 25 Mt 21,25 e Bo`jiot Sin.“ Mk 1,4 Prvite Isusovi u~enici 35 A na drugiot den, pak, stoe{e Jovan i dvajca od negovite u~enici. 36 I {tom Go vide Isus kako odi, re~e: „Eve Go Jagneto Bo`jo!“ 37 Koga gi ~uja od nego tie zborovi, obata u~enika otidoa po Isus. 38 A Isus, koga se svrte i vide deka odat po Nego, im re~e: „[to barate?“ Tie Mu odgovorija: „Ravi ({to zna~i U~itele), kade `ivee{?“ 39 Im re~e: „Dojdete i videte!“ Tie otidoa i vidoa kade `ivee i ostanaa toj den kaj Nego. Be{e okolu desettiot ~as1. 40 A eden od dvajcata, {to bea ~ule za Isus i bea trgnale po Nego, be{e Andrej bratot na Simon Petar. 41 Toj prvo go najde brata si Simona i mu re~e: „Go najdovme Mesijata, {to zna~i: Hristos2.“ 42 I go odvede kaj Isus. A Isus go pogledna i mu re~e: „Ti si Simon, sinot na Jovan; ti }e se nare~e{ Kifa, {to zna~i: Petar3. “

6,25

27 1,15 Mt 3,11.13 Dela 13,25

28 3,26 10,40

29 1 Mojs 22,13 2 Mojs 12,3 3 Mojs 14,13 Is 53,6-7 Er 11,19 Mk 14,12 Dela 8,32 1 Kor 5,7 1 Ptr 1, 18-19 1 Jn 3,5 Otkr 5,6.9.12-13

30 1,15.27

31 2,11 1 Jn 1,2

32 Is 11,2 61,1 Mk 1,10 Lk 4,1.14.18

Povikot na Filip i Natanail Na drugiot den Isus namisli da otide vo Galileja i go najde Filip, pa 33 3,34 mu re~e: „Trgni po Mene!“ 14,16 44 Filip be{e od Vitsaida, od gradot 19,30 20,22 na Andrej i Petar. 1 Sam 9,17 45 Filip go najde Natanail i mu re~e: Ez 36,27 3,1 „Go najdovme Isus, sinot Josifov od Joil Mk 1,11 Nazaret, za Kogo pi{uva{e Mojsej vo Dela 1,5 2,38 Zakonot i Prorocite!“ 46 A Natanail mu re~e: „Mo`e li 34 42,1 ne{to dobro da izleze od Nazaret?“ Is Mk 1,1 Filip mu odgovori: „Dojdi i vidi!“ 47 Isus, pak, koga go vide Natanail 35 kako doa|a kaj Nego, re~e: „Eve vistin- 3,25 Lk 7,18 ski Izraelec, vo kogo nema lukavstvo!“ 43

1 1,39. Okolu 16 ~asot. 2 1,41. Mesija na evrejski i Hristos na gr~ki zna~at Pomazanik, t.e. poseben Bo`ji pratenik. 3 1,42. Na evrejski Kifa, odnosno Petar, na gr~ki zna~i kamen.

36

1,29.42 Mt 19,26

113 EVANGELIE SPORED JOVAN 38 3,2

39 11,34

40 6,8 12,22 Mt 4,18

41 4,25 1 Sam 2,10 Ps 2,2 Dan 9,25 Mt 1,16 Lk 4,41

42 Mt 16, 17-18 Mk 3,16 1 Kor 15,5

43 12,21 21,19.22 1 Car 19,19 Mt 9,9

44 Mt 10,3 11,21

45 2,1.11 5,39 21,2 5 Mojs 18,18 Is 7,14 9,6 Er 23,5 Ez 34,23 Mt 21,11 Lk 4,21-22 24,27

46 7,41

47 2,25

49 6,69 11,27 12,13 Sof 3,15 Ps 2,7 Mt 14,33 27,42 Dela 13,33

50 11,40

51 1 Mojs 28,12 Dan 7,9-10 Mt 3,16 8,20 Dela 7,56

Natanail Mu re~e: „Od kade me poznava{?“ Isus mu odgovori i re~e: „U{te pred da te povika Filip, koga be{e pod smokvata, Jas te vidov.“ 49 Mu odgovori Natanail i re~e: „Ravi! Ti si Sin Bo`ji, Ti si Carot na Izrael!“ 50 A Isus, odgovaraj}i, mu ka`a: „Dali veruva{, bidej}i ti rekov deka te vidov pod smokvata? ]e vidi{ pove}e od ova.“ 51 I pak re~e: „Vistina, vistina vi velam: otsega }e go gledate neboto otvoreno i angelite Bo`ji kako se iska~uvaat i sleguvat nad Sinot ^ove~ki.“ 48

2

Svadbata vo Kana

Na tretiot den ima{e svadba vo Kana Galilejska i majkata na Isus be{e tamu. 2 Na svadbata bea pokaneti i Isus i Negovite u~enici. 3 A koga privr{i vinoto, Mu re~e majka Mu na Isus: „Im snema vino.“ 4 Isus $ re~e: „[to bara{ od Mene, `eno? U{te ne do{ol Mojot ~as.“ 5 No majka Mu Negova im re~e na slugite: „S# {to }e vi re~e, napravete!“ 6 A tamu ima{e {est kameni sadovi za voda, postaveni za miewe, spored judejskiot obi~aj, {to sobiraa po dve do tri meri4. 7 A Isus im re~e: „Napolnete gi sadovite so voda!“ I tie gi napolnija do gore. 8 Pa im ka`a: „Nacrpete sega i odnesete mu na starosvatot!“ I mu odnesoa. 9 I koga vkusi starosvatot od vinoto, {to be{e stanalo od voda - a toj ne znae{e od kade e, no slugite, {to ja bea donele vodata, znaeja - toj go povika mlado`enecot, 10 i mu re~e: „Sekoj ~ovek najnapred go iznesuva dobroto vino, a koga }e se podnapijat gostite, toga{ polo{oto; no ti si go ~uval dobroto vino do sega.“ 11 Taka napravi Isus po~etok na Svoite ~uda vo Kana Galilejska i ja 4 2,6. „Dve do tri meri“ t.e. 80 do 100 litri.

poka`a slavata Svoja; i u~enicite 2,1 4,46 Negovi poveruvaa vo Nego. 12 Potoa sleze vo Kapernaum, Toj i 3 majka Mu, bra}ata Negovi i u~enicite 19,26 Negovi; i tamu ostana nekolku dena. 4 Isus go o~istuva hramot (Mt 21,12–13; Mr 11,15–17; Lk 19,45–46) 13 Se pribli`uva{e Pasha judejska i Isus se iska~i vo Erusalim; 14 i gi zate~e vo hramot onie {to prodavaa volovi, ovci i gulabi, i menuva~ite na pari - kako sedat. 15 I napravi kam{ik od vrvci, gi izbrka od hramot site, i ovcite i volovite; a na menuva~ite im gi rasturi parite i gi isprevrte masite, 16 pa im re~e na onie {to prodavaa gulabi: „Nosete go toa odovde, i od domot na Mojot Otec nemojte da pravite dom za trgovija!“ 17 U~enicite, pak, Negovi toga{ se setija deka e napi{ano: „Revnosta za Tvojot dom Me izede.“ 18 A Judejcite odgovorija i Mu rekoa: „So kakov znak }e ni doka`e{ deka go pravi{ toa?“ 19 I im odgovori Isus i re~e: „Urnete go ovoj hram i za tri dni }e go podignam.“ 20 A Judejcite rekoa: „Ovoj hram e graden ~etirieset i {est godini, a Ti za tri dni li }e go podigne{?“ 21 No Toj govore{e za hramot na Svoeto telo. 22 A koga voskresna od mrtvite, se setija u~enicite Negovi deka za ova be{e govorel, i poveruvaa na Pismoto i na zborot, {to go be{e rekol Isus.

Isus ja znae ~ove~kata priroda

5,25.28 8,20 12,23.27 13,1 17,1 1 Mojs 3,15.20 Mt 8,29 Mk 14,35 Otkr 12,1

5 1 Mojs 41,55

6 Mk 7,3

10 Lk 5,39

11 1,14 2,23 12,41 Is 66,19 Mt 12,38

12 Mt 4,13 Mk 3,31

13 6,4 11,55 2 Mojs 12,1-27 5 Mojs 16,1-6 Lk 2,41

14 Mal 3,1-4

16 Zah 14,21 Lk 2,49

17 Ps 69,10

18 4,48 6,30 20,29 Mt 12,38 Mk 8,11 1 Kor 1,22

I koga be{e vo Erusalim na praznikot Pasha, mnozina, gledaj}i gi ~udesnite znaci Negovi, {to gi prave{e, 19 poveruvaa vo Negovoto ime. Mt 26,61 24 No Samiot Isus ne im se doveruva27,40 Dela 6,14 {e, bidej}i gi poznava{e site, 23

114 EVANGELIE SPORED JOVAN 21 Mt 12,6 1 Kor 6,19

22 12,16 14,26 16,4 Rim 4,24

23 7,31 11,47-48

24 6,15 16,30

25 13,11 Mk 2,8

3,1 7,50 19,39

2 9,16.33 Mt 22,16 Dela 10,38

3 1,13 Mt 4,17 6,10 Tit 3,5 Jk 1,17-18 1 Ptr 1,23 1 Jn 3,9

5 Is 44,3 Ez 36,25-27 Mt 5,20 3 Ptr 1,11

6 6,63 1 Mojs 6,3 1 Kor 15,50 1 Ptr 1,3

7 1 Kor 15,44-50

8 6,63 14,17 Is 32,15 44,3 59,21 Ez 37,9 Joil 3,1-2 Ps 78,39 Prop 11,5

10 Ez 11,9

i nema{e potreba nikoj da Mu svedo~i za ~ovekot, bidej}i Samiot znae{e {to ima vo ~ovekot. 25

Isusoviot razgovor so Nikodim

3

Me|u fariseite ima{e eden ~ovek po ime Nikodim, na~alnik judejski. 2 Toj dojde kaj Isus no}no vreme i Mu re~e: „Ravi! Znaeme deka si Ti u~itel, dojden od Boga, za{to nikoj ne mo`e da gi pravi ovie ~uda {to gi pravi{ Ti, ako Bog ne e so nego.“ 3 Isus mu odgovori i re~e: „Vistina, vistina ti velam: ako nekoj ne se rodi odozgora, ne mo`e da go vidi carstvoto Bo`jo.“ 4 Nikodim Mu re~e: „Kako mo`e ~ovek da se rodi koga e star? Zar mo`e po vtorpat da vleze vo utrobata na majka si i da se rodi?“ 5 A Isus mu odgovori: „Vistina, vistina ti velam: ako nekoj ne se rodi od voda i Duh, ne mo`e da vleze vo carstvoto Bo`jo; 6 za{to, rodenoto od telo, e telo; a rodenoto od Duh, e duh. 7 Zatoa, ne ~udi se {to ti rekov: vie treba da se rodite odozgora. 8 Vetrot duva kade {to saka i glasot negov go slu{a{, no ne znae{ od kade ide i na kade odi; taka e so sekoj ~ovek roden od Duhot.“ 9 Nikodim Mu odgovori i re~e: „Kako mo`e toa da bide?“ 10 Isus odgovori i mu re~e: „Ti si u~itel vo Izrael, pa toa li ne go znae{? 11 Vistina, vistina ti velam: nie zboruvame za ona {to znaeme, i svedo~ime za ona, {to sme videle; a vie na{eto svedo{tvo ne go primate. 12 Koga za zemni raboti vi zboruvam i ne veruvate, kako }e poveruvate koga bi vi govorel za nebesnite? 13 Nikoj ne se iska~il na neboto, osven Sinot ^ove~ki, Koj sleze od neboto i Koj e na neboto. 14 I kako {to Mojsej ja podigna zmijata vo pustinata, taka treba da se izdigne i Sinot ^ove~ki, 15 ta sekoj {to veruva vo Nego da ne zagine, no da ima `ivot ve~en.

Za{to Bog tolku go vozqubi svetot, {to Go dade Svojot Edinoroden Sin, ta sekoj {to veruva vo Nego da ne zagine, tuku da ima ve~en `ivot. 17 Za{to Bog ne Go isprati Svojot Sin vo svetot za da mu sudi na svetot, tuku svetot da se spasi preku Nego. 18 Koj veruva vo Nego - nema da bide suden, a koj ne veruva, toj e ve}e osuden, za{to ne poveruval vo imeto na Edinorodniot Sin Bo`ji. 19 A ovoj sud e zatoa {to Svetlinata dojde na svetot, no lu|eto pove}e ja zasakaa temninata otkolku svetlinata, za{to nivnite dela bea zli. 20 Za{to sekoj, {to pravi zlo, ja mrazi svetlinata i ne odi kon svetlinata, za da ne bidat razotkrieni negovite dela (bidej}i se lukavi). 21 A onoj {to tvori vistina, odi kon svetlinata za da se vidat negovite dela, bidej}i se po Boga izvr{eni.“ 16

Isus i Jovan Potoa dojde Isus so u~enicite Svoi vo zemjata Judejska, i tamu `ivee{e so niv i kr{tava{e. 23 A Jovan kr{tava{e vo Enon, blizu Salim, za{to tamu ima{e mnogu voda; i doa|aa i se kr{tavaa, 24 za{to Jovan u{te ne be{e frlen vo zatvor. 25 Toga{ nastana raspravija me|u u~enicite Jovanovi i Judejcite okolu o~istuvaweto. 26 I dojdoa kaj Jovan i mu rekoa: „Ravi, Onoj {to be{e so tebe otade Jordan i za Kogo ti svedo~e{e, ete, Toj kr{tava i site odat kaj Nego.“ 27 A Jovan odgovori i re~e: „Ne mo`e ~ovek ni{to da primi, ako ne mu e dadeno od neboto. 28 Vie samite ste moi svedoci deka rekov: ‚Jas ne sum Hristos, no sum ispraten pred Nego.‘ 29 Onoj {to ja ima nevestata e mlado`enec; a prijatelot na mlado`enecot, koj stoi i go slu{a, mnogu se raduva na glasot od mlado`enecot. Ovaa moja radost se ispolni. 30 Toj treba da raste, a jas da se smaluvam!“ 22

11 3,32 5,19.31-32 18,37 1 Kor 2,14

12 Lk 22,67 Rim 1,16

13 5 Mojs 30,12 Izreki 30,4 Efes 4,9

14 8,28 12,32.34 4 Mojs 21,4-9 Mt 8,20

15 20,31 1 Jn 5, 11-13.20

16 1 Mojs 22,16-17 Mt 21,37 Rim 8,32 1 Jn 4,9-10

17 3,36 8,15-16 Lk 19,10 2 Kor 5,19

18 5,24

19 1,5.9-11 8,12 1 Jn 1,7

20 Jov 24, 13-17 Efes 5, 11-13

21 22 4,1-2

23 Mt 3,6

24 Mt 4,12 14,3 Lk 3,20

26 12,19 Lk 7,18

115 EVANGELIE SPORED JOVAN 27 19,11 1 Kor 4,7 Evr 5,4 Jk 1,17

28 1,20 Mal 3,1 Mt 11,10

29 15,11 Is 62,4-5 Ez 16,8 Os 1,2 2,21 Mt 9,15 25,1 2 Kor 11,2 2 Jn 1,12 Otkr 21,2 19,7.9

30 2 Sam 3,1

31 3,13 8,23 1 Jn 4,5

32 3,11 1 Jn 5,10

33 7,28 8,26

34 13,3 16,27

35 5,20 10,17 Mt 11,27 28,18

36 3,16-18 Rim 2,8 Efes 5,6 1 Jn 5,13

4,1 3,22

4 Mt 10,5 Lk 9,52-55 17,11

5 1 Mojs 33,19 48,22 Is.N. 24,32

Toj {to doa|a odozgora 31 „Koj doa|a odozgora, toj e nad site; a koj e od zemjata, zemen e i kako zemen zboruva. Koj doa|a od neboto, Toj e nad site. 32 I za ona {to vide i ~u, za toa svedo~i; i svedo{tvata Negovi nikoj ne gi prima. 33 A toj {to go primil Negovoto svedo{tvo potvrdil deka Bog e vistinit. 34 Toj {to e ispraten od Boga, ka`uva Bo`ji zborovi; za{to Bog Go dava Duhot neizmerno. 35 Za{to Otecot Go qubi Svojot Sin i s# Mu dade vo rakata Negova. 36 Koj veruva vo Sinot, ima ve~en `ivot; a koj ne veruva vo Sinot, nema da vidi `ivot, no gnevot Bo`ji }e bide vrz nego.“ Isusoviot razgovor so Samarjankata Koga razbra Isus deka fariseite ~ule deka Toj pridobiva pove}e u~enici otkolku Jovan i kr{tava{e, 2 makar {to Samiot Isus ne kr{tava{e, tuku u~enicite Negovi, 3 ja napu{ti Judeja i otide pak vo Galileja. 4 Treba{e da mine preku Samarija. 5 Taka, dojde vo samarjanskiot grad, nare~en Sihar, blizu do zemji{teto, {to mu go dade Jakov na svojot sin Josif. 6 Tamu be{e izvorot na Jakov. I Isus, izmoren od patot, sedna pokraj izvorot; a be{e okolu {estiot5 ~as. 7 Dojde edna `ena od Samarija, za da polni voda. Isus $ re~e: „Daj Mi da pijam!“ 8 A u~enicite Negovi bea oti{le vo gradot da kupat hrana. 9 @enata Samarjanka Mu re~e: „Kako Ti, Judeec, bara{ od mene, `ena Samarjanka, da pie{?“ Za{to Judejcite so Samarjanite ne se me{aat. 10 Isus $ odgovori i re~e: „Koga bi go znaela darot Bo`ji i Koj e Ovoj {to ti veli: ‚Daj Mi da pijam‘ - ti samata bi pobarala od Nego i Toj bi ti dal `iva voda.“

4

5 4,6. Okolu 12 ~asot.

@enata Mu re~e: „Gospodi, Ti nema so {to da nacrpe{, a kladenecot e dlabok; od kade, pak, ima{ `iva voda? 12 Zar si Ti pogolem od na{iot tatko Jakov, koj ni go dade ovoj kladenec!? I samiot toj pie{e od nego, i sinovite negovi, i dobitokot negov!“ 13 Isus $ odgovori i re~e: „Sekoj {to pie od ovaa voda, pak }e o`edni; 14 a koj pie od vodata, {to }e mu ja dadam Jas, nema nikoga{ da o`edni; taa vo nego }e stane izvor na voda {to }e te~e vo `ivot ve~en.“ 15 @enata Mu re~e: „Gospodi, daj mi takva voda za da ne o`ednuvam, nitu da idam ovde za polnewe!“ 16 Isus $ re~e: „Odi, povikaj go tvojot ma` i dojdi tuka!“ 17 @enata odgovori i Mu re~e: „Nemam ma`.“ Isus $ re~e: „Pravo ka`a deka nema{ ma`; 18 za{to petmina ma`i si imala i ovoj, {to go ima{ sega, ne ti e ma`; pravo re~e.“ 19 @enata Mu odgovori: „Gospodi, gledam deka si Ti prorok! 20 Na{ite tatkovci se poklonuvaa na ovaa planina, a vie velite deka vo Erusalim e mestoto kade {to treba da se poklonuvame.“ 21 Isus $ re~e: „@eno, veruvaj Mi deka doa|a vreme koga ni na ovaa planina, nitu vo Erusalim ne }e se poklonuvate na Otecot. 22 Vie mu se poklonuvate na ona {to ne go znaete, a nie se poklonuvame na ona {to go znaeme; za{to spasenieto e od Judejcite. 23 No ide vreme i ve}e do{lo koga vistinskite poklonici }e Mu se poklonuvaat na Otecot so duh i vistina, za{to Otecot saka takvi da bidat onie koi Mu se poklonuvaat. 24 Bog e Duh i onie {to Mu se poklonuvaat, treba da se poklonuvaat so duh i so vistina.“ 25 @enata Mu re~e: „Znam deka }e dojde Mesija, nare~en Hristos; koga }e dojde Toj, s# }e ni ka`e.“ 26 A Isus $ re~e: „Jas sum, Koj zboruva so tebe.“ 11

6 5 Mojs 33,28

7 1 Mojs 24,20 Is 12,3

9 Lk 10,33

10 7,37-38 Er 2,13 17,13 Zah 14,8 Ps 36,8-9 Otkr 21,6 22,17

12 8,53 Mt 12, 41-42

13 14 6,35 7,38 Is 44,3 58,11 Joil 3,1

15 6,34

18 Os 2,7

19 7,40

20 5 Mojs 11,29 12,5-14 Ps 122,1-5 Lk 9,53

21 Mal 1,11 Dela 6,14

22 2 Car 17,27-41 Is 2,3 Rim 9,3-4

23 5,25 Efes 2,18 1 Jn 5,6

24 Rim 8,5 12,1

25 1,41

116 EVANGELIE SPORED JOVAN 26 9,37 Mk 14,6162

29 Mt 12,23

32 5 Mojs 8,3 Mt 4,4

34 5,30

35 Mt 9,37-38 Mk 4,29 Otkr 14,15

36 Is 9,2 Ps 126,5-6

37 Mih 6,15 Jov 31,8 1 Kor 3,6

38 17,18 20,21 Dela 8, 14-17

40 Lk 9,52 Dela 8,25 10,48

42 Lk Fil 2 Tim 1 Jn

2,11 3,20 1,10 4,14

I toga{ dojdoa u~enicite Negovi i se za~udija deka govore{e so `ena; no nieden ne Mu re~e: „[to saka{?“ ili: „Zo{to zboruva{ so nea?“ 28 A `enata ja ostavi svojata stomna i otide v grad i im re~e na lu|eto: 29 „Dojdete, videte Go ~ovekot Koj mi ka`a s# {to sum napravila. Da ne e Toj Hristos?“ 30 Toga{ tie izlegoa od gradot i trgnaa kon Nego. 31 Vo toa vreme, pak, u~enicite Go molea, velej}i: „Ravi, jadi!“ 32 No Toj im re~e: „Jas imam hrana za jadewe, {to vie ne ja znaete.“ 33 Toga{ u~enicite si progovorija me|u sebe: „Da ne Mu donel nekoj da jade?“ 34 A Isus im re~e: „Mojata hrana e da ja ispolnuvam voljata na Onoj Koj Me pratil i da go izvr{am Negovoto delo. 35 Ne velite li vie deka u{te ~etiri meseci, pa }e nastane `etva? A jas, pak, vi ka`uvam: podignete go pogledot i videte gi nivite kako pobelele, gotovi za `etva. 36 I `etvarot ve}e dobiva plata i sobira plod za ve~en `ivot, ta da se raduvaat zaedno i seja~ot i `etvarot. 37 Za{to vo ova vistinita stanuva pogovorkata: ‚Eden see, a drug `nee.‘ 38 Jas ve isprativ da go `neete ona za {to ne ste se trudele; drugi se trudea, a vie vlegovte vo nivniot trud.“ 39 I mnozina Samarjani od toj grad poveruvaa vo Nego poradi zborovite na `enata koja svedo~e{e: „Mi ka`a s# {to sum napravila.“ 40 Koga dojdoa, pak, Samarjanite kaj Nego, Go zamolija da ostane kaj niv. I Toj ostana tamu dva dena. 41 I u{te pove}e poveruvaa poradi slovoto Negovo; 42 a na `enata $ velea: „Sega ve}e ne veruvame samo zaradi tvoeto ka`uvawe, za{to sami ~uvme i znaeme deka Toj e Spasitelot na svetot, Hristos.“ 27

6 5,2. Bet–Zata.

Isus isceluva mom~e na umirawe A po dva dni, Toj zamina ottamu i otide vo Galileja. 44 Za{to Sam Isus be{e posvedo~il deka prorokot vo svoeto rodno mesto nema po~it. 45 Koga dojde, pak, vo Galileja, Galilejcite Go primija, za{to bea videle s# {to izvr{il vo Erusalim na praznikot; za{to i tie bea na praznikot. 46 I taka, Isus pak dojde vo Kana Galilejska, kade {to be{e pretvoril voda vo vino. Ima{e eden carski ~ovek, ~ij sin be{e bolen vo Kapernaum. 47 Toj, {tom ~u deka Isus pristignal od Judeja vo Galileja, otide kaj Nego i Go zamoli da sleze i da mu go izlekuva sinot, za{to be{e na umirawe. 48 A Isus mu re~e: „Ako ne vidite znaci i ~uda, nema da poveruvate?“ 49 Carskiot ~ovek Mu re~e: „Gospodi, dojdi dodeka u{te ne mi umrelo deteto!“ 50 A Isus mu odgovori: „Odi si! Tvojot sin e `iv!“ I ~ovekot poveruva na zborot {to mu go ka`a Isus i si zamina. 51 I vedna{, u{te dodeka sleguva{e, go sretnaa slugite negovi i mu javija: „Sinot tvoj e `iv!“ 52 A toj gi pra{a za ~asot koga mu stanalo polesno. Tie mu odgovorija: „Od v~era vo sedmiot ~as ve}e nema treska.“ 53 Toga{ tatkoto razbra deka toa stanalo vo istiot ~as koga Isus mu re~e: „Tvojot sin e `iv!“ I poveruva toj i celiot negov dom. 54 Ova be{e vtoroto ~udo {to go izvr{i Isus, koga pristigna od Judeja vo Galileja. 43

Isceluvaweto na bolen ~ovek vo bawata Vitsaida Potoa ima{e eden praznik judejski, i se iska~i Isus vo Erusalim. 2 A vo Erusalim, kaj Ov~ata porta, ima bawa, po evrejski nare~ena Vitezda6, so pet tremovi.

5

44 Mt 13,57

45 2,23

46 2,1-11

48 Mt 16,1-4 Mk 13,22 Dela 2,19 Rim 15,19 1 Kor 1,22 Evr 2,4

50 1 Car 17,23 Mt 8,13 Mk 7,29

52 Mt 8,14-15 Dela 28,8

53 1,50 3,12 20,29 Dela 11,14 16,14-15.31

54 2,11

5,2 Neem 3,1.32 12,39

117 EVANGELIE SPORED JOVAN 5 5 Mojs 2,14 Lk 8,29

8 Mt 9,6 Mk 2,11 Lk 5,24

9 9,14 Mt 12,1 Lk 5,25 13,14 Dela 3,8

10 9,16 2 Mojs 20,8 Er 17,21 Mt 12,2

11 9,11

13 6,2-3.15 Mt 8,18 Mk 7,17

14 8,11 Mt 9,2 Mk 2,5

15 9,11

16 1 Mojs 2, 2-3 2 Mojs 20,10

17 7,23 9,4

18 2,16 8,37.40 Mt 14,5 26,4 Fil 2,6

Vo niv le`ea mnozina bolni, slepi, kuci, isu{eni, koi o~ekuvaa da se razdvi`i vodata, 4 (za{to odvreme navreme vo bawata sleguva{e angel Gospodov i ja razdvi`uva{e vodata; i koj prv }e vleze{e po pridvi`uvaweto na vodata, ozdravuva{e od kakva bilo bolest da boleduva{e.) 5 Ima{e tamu i eden ~ovek koj boleduva{e trieset i osum godini. 6 Koga Isus go vide kako le`i, znaej}i deka mnogu godini boleduva, mu re~e: „Saka{ li da ozdravi{?“ 7 Bolniot Mu odgovori: „Da, Gospodi! Samo nemam ~ovek {to }e me spu{ti vo bawata koga }e se razdvi`i vodata; dodeka jas da dojdam, drug sleguva pred mene.“ 8 Isus mu re~e: „Stani, zemi ja postelkata svoja i odi si!“ 9 I vedna{ ozdrave ~ovekot, ja zede postelkata svoja i ode{e. A toj den be{e sabota. 10 Zaradi toa Judejcite Mu rekoa na isceleniot: „Sabota e i ne treba da ja nosi{ svojata postelka!“ 11 No toj im odgovori: „Onoj {to me izlekuva, mi re~e: ‚Zemi ja postelkata svoja i odi!‘“ 12 A tie go pra{aa: „Koj e ~ovekot {to ti re~e: ‚Zemi ja postelkata svoja i odi?‘“ 13 No isceleniot ne znae{e koj e, za{to Isus se be{e oddale~il bidej}i na toa mesto ima{e mnogu narod. 14 Podocna Isus go sretna vo hramot i mu re~e: „Ete, sega si zdrav i ne gre{i ve}e, za da ne te snajde ne{to polo{o!“ 15 A ~ovekot otide i im ka`a na Judejcite deka Isus e Onoj {to go izlekuval. 16 I zatoa Judejcite Go gonea Isus i sakaa da go ubijat, za{to toa go vr{e{e vo sabota. 17 A Isus im odgovara{e: „Mojot Otec dosega raboti, i Jas rabotam.“ 18 Zatoa Judejcite u{te pove}e sakaa da Go ubijat, bidej}i ne samo {to ja naru{uva{e sabotata, tuku i Boga Go narekuva{e Svoj Otec, pravej}i se ednakov so Boga.

Isusovata vlast

3

A Isus im odgovori na toa i re~e: „Vistina, vistina vi velam: Sinot ne mo`e da pravi ni{to Sam od Sebe, ako ne vidi {to pravi Otecot; ona {to go pravi Toj, toa istoto go pravi i Sinot. 20 Za{to, Otecot Go saka Svojot Sin i Mu poka`uva s# {to Samiot pravi; i }e Mu poka`e dela pogolemi od ovie, za da se ~udite vie. 21 Za{to, kako {to Otecot voskresnuva mrtvi i gi o`ivuva, taka i Sinot gi o`ivuva onie koi saka. 22 Otecot ne sudi nikogo, tuku celiot sud Mu go predade na Sinot; 23 ta site da Go po~ituvaat Sinot, kako {to Go po~ituvaat Otecot. Koj ne Go po~ituva Sinot, toj ne Go po~ituva ni Otecot, Koj Go pratil. 24 Vistina, vistina vi velam: koj go slu{a slovoto Moe i veruva vo Onoj Koj Me pratil, ima `ivot ve~en i nema da dojde na sud, tuku preminal od smrt vo `ivot. 25 Vistina, vistina vi zboruvam: ide ~asot i ve}e e dojden, koga mrtvite }e go ~ujat glasot na Sinot Bo`ji, i tie {to }e go ~ujat, }e o`iveat. 26 Za{to, kako {to Otecot ima `ivot vo Sebe, taka Mu dade i na Sinot da ima `ivot vo Sebe; 27 i Mu dade vlast da sudi, za{to Toj e Sinot ^ove~ki. 28 Ne ~udete se na ova, za{to ide ~asot koga site, koi se vo grobovite, }e go ~ujat glasot na Sinot Bo`ji, 29 i }e izlezat: koi pravele dobro - }e voskresnat za `ivot, a koi pravele zlo, }e voskresnat za osuduvawe. 19

Svedo~ewe za Isus

19 5,30 8,28.42

20 3,35 7,3.21 14,10-12 15,9 17,23-24

21 1,4 11,25 1 Sam 2,6 Rim 4,17 Efes 2,5

22 3,17 5,27 9,39 12,47 Dela 10,42

23 Lk 10,16 Fil 2, 10-11 1 Jn 2,23

24 3,11.1516.18 8,51 10,27-28 1 Jn 3,14

25 5,28 11,25-26.43 Mk 5,41 Lk 7,14 8,54 Efes 2,1.5

26 1,4 6,53.57

27 5 Mojs 7,10-14 Mt 8,20 Evr 2,18

28 11,43-44

29 Dan 12,2

Jas ni{to ne mo`am da pravam Sam Mt 16,27 od Sebe. Kako {to slu{am, taka i su- 25,46 Lk 14,14 dam, i Mojot sud e praveden, za{to ne ja Dela 24,15 1 Kor baram Mojata volja, tuku voljata na 15,32 1 Sol 4,16 Otecot Koj Me prati. Otkr 20,13 31 Ako Jas svedo~am Sam za Sebe, svedo{tvoto Moe nema da bide vistinito. 30 32 No ima Drug {to svedo~i za Mene; 4,34 5,19 i znam deka e vistinito toa svedo{tvo 6,38 Lk 22,42 so koe Toj svedo~i za Mene. 30

118 EVANGELIE SPORED JOVAN 31 8,13-14

32 3,26 5,36-37.39 8,18 15,26 19,35 1 Jn 5,6-9

33 1,7.15.34 3,27-30

34 1 Jn 5,9

35 1,8 3 Ptr 1,19

36 2,11 3,2 9,16.33 10,25.38 14,11 Mt 9,6

37 6,44-46 8,18 5 Mojs 4,12.15 Mt 3,17 1 Jn 5,9

38 6,29 8,37 1 Jn 2,14

39 1,45 2,22 5 Mojs 8,1.3 30,15-20 Ps 119 Mt 1,22 Lk 24,27.44 Dela 13,27 1 Ptr 1, 10-11 Otkr 19,10

41 7,18 12,43 1 Sol 2,6

42 2,25 2 Kor 13,13 1 Jn 3,17 Juda 1,21

Vie prativte glasnici kaj Jovan i toj vi posvedo~i za vistinata. 34 Ne deka Jas primam svedo{tvo od ~ovek; tuku ova go ka`uvam za da se spasite vie. 35 Toj be{e svetilo {to gori i sveti, a vie sakavte da se poraduvate na negovata svetlina, za kratko vreme. 36 No Jas imam pogolemo svedo{tvo od Jovanovoto; delata {to Mi gi dade Otecot da gi izvr{am, samite tie dela, {to gi izvr{uvam Jas, svedo~at za Mene deka Me pratil Otecot. 37 I Otecot, Koj Me prati, Sam posvedo~i za Mene. A vie ni glasot Negov nikoga{ ne ste go ~ule, nitu liceto Negovo ste go videle. 38 I zborovite Negovi ne se vo vas, za{to ne veruvate vo Onoj kogo Go pratil Toj. 39 Gi istra`uvate Pismata, za{to vie mislite deka vo niv imate `ivot ve~en; a tokmu tie svedo~at za Mene. 40 No ne sakate da dojdete kaj Mene za da imate `ivot. 41 Od lu|e slava ne primam, 42 no Jas znam deka vo sebe qubov Bo`ja nemate. 43 Jas dojdov vo imeto na Mojot Otec i ne Me primate; a nekoj drug, ako dojde vo svoe ime, nego }e go primite. 44 Kako mo`ete vie da poveruvate koga primate slava eden od drug, a slavata, {to e od Ediniot Bog, ne ja barate? 45 Nemojte da mislite deka Jas }e ve obvinuvam pred Otecot; ima koj da govori protiv vas - Mojsej, na kogo vie se nadevate. 46 Za{to, ako mu bevte veruvale na Mojsej, i Mene }e Mi poveruvavte, za{to toj pi{uva{e za Mene. 47 Ako, pak, na negovite napi{ani raboti ne poveruvavte, kako toga{ }e im poveruvate na Moite zborovi?“ 33

Isus nahranuva nad pet iljadi lu|e

6

(Mt 14,13–21; Mr 6,30–44; Lk 9,10–17)

Potoa Isus otide na drugata strana od Galilejskoto More, nare~eno Tiverijadsko. 2 I po nego ode{e mnogu narod, za{to gi gledaa ~udata Negovi {to gi vr{e{e nad bolnite. 7 6,19. 5-6 kilometri, po na{i merila.

A Isus otide vo gorata i tamu sede{e so u~enicite Svoi. 4 I nabli`uva{e judejskiot praznik Pasha. 5 Isus, pak, otkako gi podigna o~ite, vide deka kon Nego ide mnogu narod mu re~e na Filip: „Od kade da kupime leb za da jadat ovie?“ 6 A toa go re~e za da go isku{a, za{to Sam znae{e {to }e napravi. 7 Filip Mu odgovori: „Ne }e im bide dovolno leb za dveste denarii, pa da dobie sekoj od niv po malku!“ 8 Eden od u~enicite Negovi, Andrej, bratot na Simon Petar, Mu re~e: 9 „Ovde se nao|a edno mom~e koe ima pet ja~menovi lebovi i dve ribi; no {to e toa za tolku du{i?“ 10 Isus re~e: „Ka`ete im na lu|eto da posednat!“ A na toa mesto ima{e mnogu treva. Toga{ posednaa lu|eto, na broj okolu pet iljadi. 11 Isus gi zede lebovite, zablagodari i im gi podade na onie {to posednaa; isto taka i od ribite, koj kolku saka{e. 12 A koga se nasitija, im re~e na u~enicite Svoi: „Soberete gi ostanatite par~iwa za da ne se zagubi ni{to!“ 13 I od pette ja~menovi lebovi sobraa i napolnija dvanaeset ko{nici par~iwa, {to im preostanaa na onie {to jadea. 14 Lu|eto, koga go vidoa ~udoto {to go napravi Isus, rekoa: „Ovoj e navistina Prorokot Koj treba{e da dojde na svetot!“ 15 No Isus, {tom razbra deka sakaat da dojdat i da Go fatat za da go proglasat za car, se povle~e Sam vo gorata. 3

Isus odi po moreto (Mt 14,22–33; Mr 6,45–52)

43 Mt 24,5.24

44 7,18 8,50.54 12,23.28.43 Rim 2,29 1 Kor 4,5.7

45 9,28 5 Mojs 31,26-27 Rim 2,17

46 5 Mojs 18,15 Lk 24,27 Dela 3,22 7,35.37

47 1,17 6,32 Lk 16, 29-31 2 Kor 3, 14-16

6,2 2,23 Mt 4,23.25 12,15 Lk 9,11

4 2,13 Lk 22,1

5 1,43 12,21 4 Mojs 11,13

6 2,25 6,61.64 13,11 21,17 2 Kor 13,5 Otkr 2,2

8 1,40 Mt 4,18 10,2

A prikve~er, u~enicite Negovi 9 21,9-13 slegoa do moreto, Sud 7,13 17 vlegoa vo korab i trgnaa preku mo- 2 Car 42-43 reto kon Kapernaum. 18 Moreto, pak, se podiga{e, za{to 11 Otkr 4,9 duva{e silen vetar. 11,17 19 I koga bea pominale dvaeset i pet do trieset stadii7, Go vidoa Isus kako 13 16

2 Car 4,44

119 EVANGELIE SPORED JOVAN 14 odi po moreto i se pribli`uva kon

korabot, pa se upla{ija. 20 No Toj im re~e: „Jas sum, ne pla{e15 te se!“ 18,36 21 Tie sakaa da Go primat vo korabot Mt 14, 22-23 i vedna{ korabot pristigna do bregot, Mk 6,46 kade {to odea.

Mt 21,11 Dela 7,37

20 Mt 14,27 Mk 16,6

22 12,12

24 Mk 1,37

26 2,11

27 4,14 6,5051.54.58 Is 55,2 Mt 8,20 16,12 Efes 4,30

28 1 Kor 15,58

29 1 Sol 1,3 1 Jn 3,23

30 2,18 Mt 12,38

31 2 Mojs 16,15 4 Mojs 11,7-9 21,5 5 Mojs 8,3 Neem 9,15 Ps 78,24 105,40

32 6,49.58

33 6,41.51

Narodot Go bara Isus Utredenta nautro narodot, {to stoe{e od drugata strana na moreto, zabele`a deka tamu nema{e drug korab, osven eden, vo koj vlegoa u~enicite Negovi, i deka Isus ne vleze vo korabot so u~enicite Svoi, a tie sami zaminaa. 23 I drugi korabi dojdoa od Tiverijada, blizu do ona mesto kade {to bea jale leb, po blagoslovuvaweto Gospodovo. 24 I koga vidoa lu|eto deka Isus ne be{e tamu, nitu u~enicite Negovi, vlegoa sami vo korabi i dojdoa vo Kapernaum da Go baraat Isus. 22

Lebot na `ivotot I {tom Go najdoa otade moreto, Mu rekoa: „Ravi, koga dojde ovde?“ 26 A Isus im odgovori i re~e: „Vistina, vistina vi velam: vie ne Me barate zatoa {to vidovte ~uda, tuku zatoa {to jadevte od lebovite i se nasitivte. 27 Rabotete ne za hrana {to se rasipuva, tuku za hrana {to ostanuva za ve~en `ivot i koja }e vi ja dade Sinot ^ove~ki, za{to vrz Nego stavil pe~at Bog Otecot.“ 28 A tie Mu rekoa: „[to da pravime za da izvr{uvame Bo`ji dela?“ 29 Isus im odgovori i re~e: „Bo`joto delo e ova: da poveruvate vo Onoj Kogo Go isprati Toj.“ 30 A tie Mu rekoa: „Kakov znak }e ni poka`e{ da vidime i da poveruvame? [to }e napravi{? 31 Tatkovcite na{i jadea mana vo pustinata, kako {to e napi{ano: ‚Leb od neboto im dade da jadat.‘“ 32 No Isus im re~e: „Vistina, vistina vi velam: ne vi dade Mojsej leb od neboto, tuku Mojot Otec vi dava vistinski leb od neboto. 33 Za{to lebot Bo`ji e Onoj, Koj sleguva od neboto i mu dava `ivot na svetot.“ 25

Toga{ tie Mu rekoa: „Gospodi, davaj ni go sekoga{ toj leb!“ 35 A Isus im re~e: „Jas sum lebot na `ivotot; koj doa|a kaj Mene, nema da ogladni i koj veruva vo Mene, nema nikoga{ da o`edni. 36 No vi rekov: vie i Me vidovte i pak ne veruvate. 37 S# {to Mi dava Otecot, }e dojde kaj Mene; a koj doa|a kaj Mene, nema da go izbrkam nadvor; 38 za{to Jas slegov od neboto ne da ja izvr{uvam Mojata volja, tuku voljata na Otecot, Koj Me prati. 39 A voljata na Otecot, Koj Me prati, e ovaa: od s# {to Mi dal da ne zagubam ni{to, tuku da go voskresnam vo posledniot den. 40 Voljata na Onoj {to Me prati e: sekoj {to }e go vidi Sinot i }e poveruva vo Nego da ima ve~en `ivot, a Jas }e go voskresnam vo posledniot den.“ 41 Se razgnevija protiv Nego Judejcite, za{to re~e: „Jas sum lebot {to sleze od neboto“, 42 i zboruvaa: „Zar ne e Ovoj Isus, Josifoviot sin, ^ij tatko i majka gi poznavavme? Kako toga{ Toj veli: ‚Slegov od neboto.‘“ 43 Im odgovori Isus i re~e: „Ne mrmorete me|u sebe. 44 Nikoj ne mo`e da dojde kaj Mene, ako ne go privle~e Otecot, Koj Me prati; i Jas }e go voskresnam vo posledniot den. 45 Kaj Prorocite e napi{ano: ‚I }e bidat site od Boga nau~eni.‘ Sekoj {to ~ul od Otecot i se nau~il, doa|a kaj Mene. 46 No toa ne zna~i deka nekoj Go videl Boga, osven Onoj Koj e od Boga; samo Toj go videl Otecot. 47 Vistina, vistina vi velam: Koj veruva vo Mene ima ve~en `ivot. 48 Jas sum lebot na `ivotot. 49 Tatkovcite va{i jadea mana vo pustinata i umrea; 50 a ova e leb {to doa|a od neboto, i onoj, koj jade od nego, nema da umre. 51 Jas sum `iviot leb {to sleze od neboto; koj jade od ovoj leb, }e `ivee ve~no; a lebot {to }e go dadam Jas, e Mo34

34 4,15 Mt 6,11 Lk 11,3

35 4,14 6,48.51.58 11,25 14,6 Is 55,1-3 Izreki 9,1-6

36

6,26.29. 40.64 9,41 15,24 20,29

37

17,6-7.24 Mt 11,28 1 Jn 5,4

38

4,34 5,30 Mt 26,39 Mk 14,36 Lk 22,42 Evr 10,9

39

6,44.54 10,28-29 17,12 18,9 Mt 18,14

40

6,54 11,24-25

41

6,33.35.51. 58 2 Mojs 16,2-8 1 Kor 10,10

42

7,27 Mk 6,3

44

6,39.65 12,32 Os 11,4 Mt 16,17

45

Is 54,13 Er 31,33-34 1 Sol 4,9 1 Jn 4,12 2,27

46

1,18 7,29 2 Mojs 33,20

120 EVANGELIE SPORED JOVAN 47 eto telo, {to }e go predadam za `ivo-

3,15-16.36

48

6,35.38.51.5 8

51

1,14 3,6 15,13 Mt 26,26 1 Kor 11,24 Evr 10,5.10 1 Jn 3,16

52 3,4

53 4,14 5,26 Mt 8,20 1 Kor 11,23-24

54 6,39.40.44

55 Kol 2,16

56 15,4-5 1 Jn 3,24

57 5,26 Mt 16,16 Evr 7,25

58 6,41.51

59 18,20

60 Juda 1,15

61 Mt 11,6

62 3,13 12,32 17,5 Mt 8,20 Dela 1,9-11

63 3,6 2 Kor 3,6 Gal 6,8 1 Ptr 3,18

64 2,25

65 3,27 6,44

tot na svetot.“ 52 Judejcite pak po~naa da se prepiraat me|u sebe, velej}i: „Kako mo`e Ovoj da ni go dade teloto Svoe da go jademe?“ 53 A Isus im re~e: „Vistina, vistina vi ka`uvam: ako ne go jadete teloto na Sinot ^ove~ki i ne ja piete krvta Negova, ne }e imate `ivot vo sebe. 54 Koj go jade Moeto telo i ja pie Mojata krv, ima `ivot ve~en i Jas }e go voskresnam vo posledniot den. 55 Za{to Moeto telo e vistinska hrana, i Mojata krv - vistinska napivka. 56 Koj jade od Moeto telo i pie od Mojata krv, }e bide vo Mene i Jas vo nego. 57 Kako {to Me prati `iviot Otec i Jas `iveam preku Otecot, taka i toj {to jade od Mene, }e `ivee preku Mene. 58 Ova e lebot {to sleze od neboto, a ne kako tatkovcite va{i {to jadea mana i izumrea; koj jade od ovoj leb, }e `ivee doveka.“ 59 Ova go ka`a Isus vo sinagogata, koga pou~uva{e vo Kapernaum. Zborovi na ve~en `ivot Toga{ mnozina od u~enicite Negovi, koi slu{aa, rekoa: „Te{ki se ovie zborovi! Koj mo`e da gi slu{a!?“ 61 A Isus, znaej}i vo Sebe deka u~enicite Negovi se bunat protiv toa, im re~e: „Zar ova ve soblaznuva? 62 A {to ako Go vidite Sinot ^ove~ki kako se voznesuva gore, kade {to bil porano? 63 Duhot e toj {to o`ivuva; teloto ni{to ne pomaga. Zborovite {to vi gi ka`av se duh i `ivot. 64 No ima me|u vas i nekoi {to ne veruvaat.“ Isus znae{e od po~etok koi se tie {to ne veruvaat i koj e toj {to }e go predade. 65 I re~e: „Zatoa vi zboruvam deka nikoj ne mo`e da dojde kaj Mene, ako ne mu bide dadeno od Mojot Otec.“ 66 Od toa vreme mnozina od Negovite u~enici se povlekoa i ne odea ve}e so Nego. 60

Toga{ im re~e Isus na dvanaesette: „Da ne sakate i vie da si otidete?“ 68 A Simon Petar Mu odgovori: „Gospodi, kaj kogo }e otideme? Ti ima{ zborovi za ve~en `ivot, 69 i nie poveruvavme i poznavme deka si Bo`jiot Svetitel (Hristos, Sin na `iviot Bog).“ 70 Isus im odgovori: „Ne li ve izbrav dvanaesetmina? No eden od vas e |avol8.“ 71 A zboruva{e za Juda Simonov Iskariot, za{to toj, kako eden od dvanaesette, saka{e da Go predade. 67

7

Isus i Negovite bra}a

Potoa ode{e Isus po Galileja, ne saka{e da odi vo Judeja, za{to Judejcite sakaa da Go ubijat. 2 Se pribli`uva{e, pak, judejskiot praznik Senici. 3 Toga{ bra}ata Negovi Mu rekoa: „Izlezi odovde i odi vo Judeja, ta i u~enicite Tvoi da gi vidat delata {to gi vr{i{. 4 Za{to nikoj ne pravi ne{to tajno koga saka da se pro~ue. Ako Ti gi vr{i{ ovie raboti, toga{ poka`i se pred svetot!“ 5 Za{to i bra}ata Negovi ne veruvaa vo Nego. 6 A na toa Isus im odgovori: „Moeto vreme u{te ne e dojdeno, a za vas vremeto e sekoga{ pogodno. 7 Svetov vas ne mo`e da ve mrazi, a Mene Me mrazi, za{to Jas svedo~am za nego deka delata mu se lo{i. 8 Vie otidete na ovoj praznik; Jas nema da izlezam na praznikot, za{to vremeto Moe s# u{te ne se ispolnilo.“ 9 Otkako go re~e toa, ostana vo Galileja. Isus na praznikot

66 Lk 9,62

67 2 Tim 1,15

68-69 Mk 8,27-33

68 5 Mojs 8,3 Dela 5,20

69 10,36 Mk 1,24 Lk 4,34 Dela 3,14 1 Jn 4,16

70 13,18 15,16 Lk 22,3

71 12,4 Lk 6,13.16

7,1 5,18

2 2 Mojs 23,14.16 3 Mojs 23,34 4 Mojs 29,12-39 5 Mojs 16,13-16 Zah 14, 16-19 Neem 8, 1-18

3 Mt 12,46 Mk 3,31 Dela 1,14

4 4,48 6,30

5 Mk 3,33-35

6 2,4 7,30 8,20

No, {tom otidoa bra}ata Negovi, i 7 3,19-21 Toj otide na praznikot, no ne javno, tu- 15,18 ku skri{um. 8 11 A Judejcite Go baraa na praznikot Lk 9,51 i velea: „Kade e Onoj?“ 10

8 6,70. Gr~kiot zbor diavolos, od koj proizleguva zborot |avol, primarno zna~i klevetnik.

11

11,56

121 EVANGELIE SPORED JOVAN 12 7,40-43 Mt 27,63

13 9,22 12,42 19,38 20,19

15 Mt 7,28-29 13,54-57 Lk 2,47 Dela 4,13

16 3,11-13. 31-35 12,49 14,10

18 5,41-44 8,50 Ps 92,15

19 1,17 5,46-47 8,37-41 Dela 7,53 Rim 2, 17-23

20 8,48 10,20 Mt 11,18 12,24.27

21 5,2-9.16

22 1 Mojs 17,10-13 21,4 3 Mojs 12,3 Rim 4,11

23 Mt 12,15.11-12 Mk 3,5 Lk 13, 15-16

24 8,15 3 Mojs 19,15 Is 11,3-4 Zah 7,9

25 5,18 7,19 8,37.40

27 6,42 7,41 9,29

I mnogu raspravii ima{e me|u narodot za Nego; edni zboruvaa: „Dobar e“, a drugi velea: „Ne, tuku go zabluduva narodot!“ 13 No nikoj ne zboruva{e za Nego otvoreno, poradi strav od Judejcite. 14 A na sredinata od praznikot, vleze Isus vo hramot i pou~uva{e. 15 I se ~udea Judejcite, velej}i: „Kako gi poznava Ovoj Knigite, koga ne u~el?“ 16 Toga{ im odgovori Isus i re~e: „U~eweto Moe ne e Moe, tuku na Onoj {to Me prati; 17 i ako nekoj saka da ja vr{i voljata Negova, }e razbere dali e ova u~ewe od Boga, ili Jas Samiot od Sebe zboruvam. 18 Koj govori samiot od sebe, toj si bara svoja slava; a koj ja bara slavata na Onoj {to Go pratil, Toj e vistinit i vo Nego nema nepravda. 19 Zar ne vi go dade Mojsej Zakonot? No nikoj od vas ne go ispolnuva Zakonot. Zo{to sakate da Me ubiete?“ 20 Narodot odgovori i re~e: Demonot e vo tebe? Koj saka da Te ubie?“ 21 Odgovori Isus i im re~e: „Edno delo izvr{iv i site se ~udite. 22 Mojsej vi go dade obrezanieto, ne zatoa {to toa e od Mojsej, tuku od tatkovcite - i vie vo saboten den obrezuvate ~ovek. 23 Ako ~ovek se obrezuva vo sabota, za da ne se naru{i Zakonot Mojseev, na Mene li se gnevite {to cel ~ovek napraviv zdrav vo sabota? 24 Ne sudete spored nadvore{nosta, tuku sudete so praveden sud!“ 25 Toga{ nekoi od Erusalim rekoa: „Ne li e Ovoj {to Go baraat da Go ubijat? 26 Ete, javno govori i ni{to ne Mu velat. Da ne se uverile i na~alnicite deka e Toj navistina Hristos? 27 No, Ovoj Go znaeme od kade e, a koga }e dojde Hristos nikoj ne }e znae od kade e.“ 28 Toga{ Isus, pou~uvaj}i vo hramot, izvika glasno i re~e: „I Mene Me poznavate i znaete od kade sum; no Sam od Sebe ne dojdov, tuku Toj {to me prati e Vistinitiot; Nego vie ne Go poznavate. 12

Jas, pak, Go znam, za{to sum od Nego i Toj Me prati.“ 30 Toga{ sakaa da Go fatat, no nikoj ne klade raka na Nego, bidej}i u{te ne be{e do{ol ~asot Negov. 31 I mnozina od narodot poveruvaa vo Nego i velea: „Koga }e dojde Hristos, zar }e napravi pogolemi ~uda otkolku {to napravi Ovoj?“ 32 ^uja fariseite deka narodot taka zboruva za Nego, pa tie i prvosve{tenicite ispratija slugi da go fatat. 33 Toga{ Isus im re~e: „U{te malku vreme sum so vas, a potoa }e otidam kaj Onoj Koj Me prati. 34 ]e Me barate i nema da Me najdete; i kade {to }e bidam Jas, vie ne }e mo`ete da dojdete.“ 35 A Judejcite si rekoa me|u sebe: „Kade }e odi Ovoj ta da ne mo`eme da Go najdeme? Da ne saka da odi pri raselenite me|u Elinite, pa i Elinite da gi pou~uva? 36 [to zna~at ovie zborovi: ‚]e Me barate i ne }e Me najdete‘; i ‚Kade {to }e bidam Jas, vie ne }e mo`ete da dojdete?‘“ 29

Izvorot na `iva voda A vo posledniot golem den od praznikot zastana Isus i izvika so visok glas, velej}i: „Koj e `eden neka dojde kaj Mene da pie! 38 Koj veruva vo Mene od negovata utroba, kako {to e re~eno vo Pismoto, }e pote~at reki od `iva voda.“ 39 A ova go re~e za Duhot, Kogo {to }e Go primat onie koi veruvaat vo Nego; za{to Svetiot Duh u{te ne im be{e daden, bidej}i Isus u{te ne be{e proslaven. 40 A mnozina od narodot, koga gi ~uja ovie zborovi, rekoa: „Navistina Ovoj e prorok!“ 41 Drugi velea: „Ovoj e Hristos.“ A nekoi rekoa: „Zar od Galileja }e dojde Hristos? 42 Ne e li re~eno vo Pismoto deka Hristos }e dojde od semeto Davidovo i od grat~eto Vitleem, od kade {to be{e David?“ 43 I taka nastana me|u narodot razdor za Nego. 37

28

8,19.26 19,9

29

8,55 17,25 Mt 11,27

30

2,4 Lk 4,29-30

31

2,11.23 8,30 10,42 11,45 12,11.42

32

Mt 11,2 12,23

33

1,1 12,35 16,5.10.16

34

8,21 12,40 13,33.36 5 Mojs 4,29 Is 55,6

35

12,20-24 Izreki 1,28 Jk 1,1 1 Ptr 1,1

37

3 Mojs 23,36 Is 55,1 Otkr 21,6 22,17

38

4,10.14 19,31-34 2 Mojs 17,1-6 Is 12,3 43,20 44,3 58,11 Ez 47,1-12 Joil 4,18 Zah 13,1 14,8 1 Kor 10,4

39

12,16.23.28 13,31-32 16,7 Dela 2,4

40

6,14 5 Mojs 18,15-18 Mt 21,11 Dela 3,22 7,37

122 EVANGELIE SPORED JOVAN 41 1,46 7,52

42 2 Sam 7, 12-17 Ps 89,3-4 Er 23,5 Mih 5,1 Mt 2,5-6 Rim 1,3

43 3,19-21 9,16 10,19

44 7,30

46 Mt 7,28 13,54

48 12,42 1 Kor 1,26

49 Er 5,4-5

50 3,1-2 19,39

A nekoi od niv sakaa da Go fatat, no nikoj ne stavi raka vrz Nego. 45 Dojdoa, pak, slugite kaj prvosve{tenicite i fariseite i ovie im rekoa: „Zo{to ne Go dovedovte?“ 46 A slugite odgovorija: „Nikoga{ ~ovek ne govorel taka kako Ovoj ^ovek.“ 47 Toga{ im odgovorija fariseite: „Da ne se prelagavte i vie? 48 Poveruval li nekoj od vlastite i fariseite vo Nego? 49 No, ovoj narod, {to ne go znae Zakonot, e proklet.“ 50 Nikodim, pak, koj be{e oti{ol kaj Nego no}e, a be{e eden od niv, im re~e: 51 „Osuduva li na{iot Zakon ~ovek dodeka najnapred ne go soslu{aat i ne doznaat {to pravi?“ 52 A tie mu odgovorija i rekoa: „Da ne si i ti od Galileja? Ispitaj i }e vidi{ deka prorok od Galileja ne se javuva!“ 53 I sekoj si otide vo svojot dom. 44

51 2 Mojs 23,1 5 Mojs 1,16 17,4.6

52 1,46 5,39 7,41

8,1 Lk 21,37

2 Mt 26,55 Lk 21,38

3 Lk 7,37-50

5 3 Mojs 20,10 5 Mojs 22,22-24 Ez 16,38-40

6 Mt 16,1 22,15

7 5 Mojs 17,7 Mt 7,1-5

8

@ena fatena vo prequba

A Isus otide na Maslinovata Gora. 2 Utredenta pak dojde vo hramot i siot narod doa|a{e kaj Nego. A Toj sedna i gi pou~uva{e. 3 Toga{ kni`nicite i fariseite dovedoa kaj Nego `ena fatena vo prequbodejstvo; ja postavija nasrede i 4 Mu rekoa: „U~itele, ovaa `ena sega e fatena vo prequbodejstvo. 5 A Mojsej vo Zakonot ni zapoveda: takvi so kamewa da gi ubivame; Ti, pak, {to veli{?“ 6 Toa go rekoa za da Go isku{aat i da go obvinat. A Isus se navedna dolu i po~na so prst da pi{uva vo zemjata, ne gledaj}i gi. 7 Koga prodol`ija da go pra{uvaat, Toj se ispravi i im re~e: „Koj od vas e bez grev, prv neka frli kamen na nea!“ 8 I pak se navedna dolu i pi{uva{e po zemjata. 9 A tie, {tom go ~uja toa, bidej}i sovesta gi grize{e, se razotidoa eden po eden, po~nuvaj}i od najstarite pa do

poslednite: ostanaa samo Isus i `ena- 9 Mt 22,22 ta, koja stoe{e nasrede. 10 A koga se ispravi i ne vide nikogo 11 osven `enata, Isus $ re~e: „@eno, kade 5,14 2 Mojs se onie {to te obvinuvaa? Nikoj li ne 33,11 Ps te osudi?“ 103,8.13-14 11 A taa re~e: „Nikoj, Gospodi.“ Toga{ Isus $ re~e: „Ni Jas ne te osudu- 12 vam. Odi si i nemoj pove}e da gre{i{.“ 1,4-5.9 12,35-36.46 Isus e Svetlinata na svetot 12 I pak im re~e Isus, velej}i: „Jas sum Svetlinata na svetot; koj vrvi po Mene nema da odi vo temnina, a }e ja ima svetlinata vo `ivotot.“ 13 Toga{ Mu rekoa fariseite: „Ti svedo~i{ Sam za Sebe; Tvoeto svedo{tvo ne e vistinito.“ 14 Isus im odgovori i re~e: „Makar {to svedo~am Sam za Sebe, Moeto svedo{tvo e vistinito, za{to znam od kade sum do{ol i kade odam; a vie ne znaete od kade sum do{ol i kade odam. 15 Vie sudite po teloto, Jas ne sudam nikomu. 16 I ako sudam Jas, Mojot sud e vistinit, za{to ne sum Sam, tuku Jas i Otecot, Koj Me prati. 17 A i vo zakonot va{ e napi{ano deka svedo{tvoto od dvajca svedoci se smeta za verodostojno. 18 Jas svedo~am za Sebe i Otecot, Koj Me prati, svedo~i za Mene.“ 19 Toga{ Mu rekoa: „Kade e Tvojot Otec?“ Isus odgovori: „Vie ne Me znaete ni Mene, ni Mojot Otec; ako Me znaevte Mene, }e Go znaevte i Mojot Otec.“ 20 Ovie zborovi gi ka`a Isus kaj riznicata, koga pou~uva{e vo hramot; i nikoj ne go fati, za{to u{te ne be{e do{ol ~asot Negov.

Isusovoto zaminuvawe i opomenata do nevernite

2 Mojs 13,21 Ps 27,1 36,10 89,16 Is 9,1 49,6 60,19 2 Kor 6, 14-15 1 Jn 1,5-7

13 5,31

14 3,11 9,29 13,3 16,28

15 7,24 12,47 1 Sam 16,7 1 Kor 2, 8-16

16 5,30.37 8,29

17 5 Mojs 17,6 19,15 4 Mojs 35,30 Mt 18,16

18 5,32.37 1 Jn 5,9

19 12,45 14,7.9-11 16,3

20 7,30 Mk 12, 41-43

21 Pak im re~e Isus: „Jas si odam, a 21 vie }e Me barate i vo svojot grev }e um- 7,34.36 13,33.36 rete. Kade {to }e odam Jas, vie ne mo- 5 Mojs 24,16 `ete da dojdete.“ Ez 18,20 22 Toga{ Judejcite rekoa: „Da ne saka 33,12-20 da se samoubie i zatoa veli: kade {to }e odam Jas, vie ne mo`ete da dojdete?“

123 EVANGELIE SPORED JOVAN 22 7,35

23 1,10 3,31 17,14

24 8,28.58 13,19 2 Mojs 3,14-15 Is 41,4 43,10

26 7,28 12,49

28 3,14 5,19 Mt 8,20

29

4,34 5,30 16,32 2 Mojs 3,12 Is.N. 1,5 Er 1,8

30

2,23 7,31 10,42

31

3,11 15,7 Dela 11,23 2 Jn 1,9

32

1,14.17 14,6.17

33

Mt 3,9 Rim 4,12 9,7 Gal 3,6-16 Evr 2,16

34

Rim 6, 17-19 3 Ptr 2,19 1 Jn 3,8

35

1 Mojs 21,10 2 Mojs 21,2 5 Mojs 15,12 Er 2,14 Gal 4,30

36 Rim 6, 18-22 2 Kor 3,17

I im re~e: „Vie ste od dolu, a Jas sum od gore: vie ste od ovoj svet, Jas, pak, ne sum od ovoj svet. 24 Zatoa vi rekov deka }e umrete vo svoite grevovi; i navistina, ako ne poveruvate deka Jas Sum Toj, }e umrete vo grevovite svoi.“ 25 Toga{ Mu rekoa: „Koj si Ti?“ Isus im odgovori: „A {to vi ka`uvam od po~etokot? 26 Mnogu imam za vas da zboruvam i da sudam; no, Onoj {to Me prati e vistinit i ona {to sum ~ul od Nego, toa i mu go ka`uvam na svetot.“ 27 No ne razbraa deka im govore{e za Otecot. 28 A Isus im re~e: „Koga }e Go izdignete Sinot ^ove~ki, toga{ }e sfatite deka sum Jas i deka ni{to ne pravam Sam od Sebe, tuku, kako {to Me nau~i Mojot Otec, taka i zboruvam. 29 Onoj {to Me prati e so Mene; Otecot ne Me ostavi Sam, za{to sekoga{ go vr{am ona {to Mu e ugodno.“ 30 Koga Toj go zboruva{e ova, mnozina poveruvaa vo Nego. 23

Koj e navistina sloboden? Toga{ Isus im govore{e na Judejcite, {to bea poveruvale vo Nego: „Ako vie ostanete vo Moeto slovo, navistina }e bidete Moi u~enici; 32 i }e ja zapoznaete vistinata, i vistinata }e ve oslobodi.“ 33 Mu odgovorija i rekoa: „Nie sme seme Avraamovo i nikoga{ nikomu ne sme robuvale; a kako Ti veli{: ‚]e bidete slobodni?‘“ 34 Isus im odgovori: „Vistina, vistina vi velam: sekoj {to pravi grev, rob mu e na grevot. 35 A robot ne ostanuva ve~no doma; Sinot ostanuva ve~no. 36 I ako Sinot ve oslobodi, navistina }e bidete slobodni. 37 Znam deka ste seme Avraamovo, no sakate da Me ubiete, za{to slovoto Moe ne mo`e da se smesti vo vas. 38 Jas go ka`uvam ona {to sum go videl kaj Mojot Otec; a i vie go pravite ona {to ste go videle kaj va{iot tatko.“ 31

Mu odgovorija i rekoa: „Na{ tatko e Avraam.“ Isus im re~e: „Ako bevte ~eda Avraamovi, vie }e gi vr{evte delata Avraamovi. 40 A sega sakate da Me ubiete, Mene, ^ovekot Koj vi ja ka`a vistinata {to ja ~u od Boga. Avraam taka ne prave{e. 41 Vie gi vr{ite delata na svojot tatko.“ A tie Mu rekoa: „Nie ne sme rodeni od bludstvo; eden Otec imame - Bog.“ 42 No Isus im re~e: „Ako Bog be{e va{ Otec, toga{ }e Me sakavte Mene, bidej}i Jas sum izlegol i doa|am od Boga. Za{to ne dojdov Sam od Sebe, tuku Toj Me prati. 43 Zo{to ne gi razbirate Moite zborovi? Zatoa {to ne mo`ete da gi slu{ate poukite Moi. 44 Va{iot tatko e |avolot; i vie sakate da gi ispolnuvate `elbite na svojot tatko; toj e ~ovekoubiec od po~etokot i ne stoi vo vistinata, za{to vo nego nema vistina. Koga zboruva laga, govori od sebe, za{to e la`livec i tatko na lagata. 45 A bidej}i Jas vistinata vi ja ka`uvam, ne Mi veruvate. 46 Koj od Vas mo`e da Me obvini za nepravda? Ako li, pak, vistina zboruvam, toga{ zo{to ne Mi veruvate? 47 Koj e od Boga, toj gi slu{a Bo`jite zborovi. A vie ne gi slu{ate, za{to ne ste od Boga.“ 48 Toga{ Judejcite Mu odgovorija i rekoa: „Ne zboruvame li pravo deka si Ti Samarjanin i deka zol duh ima vo Tebe?“ 49 Isus im odgovori: ���Vo Mene nema zol duh, tuku Go po~ituvam Svojot Otec, a vie Me bes~estite. 50 No Jas ne baram Svoja slava; ima Drug {to ja bara, i {to }e sudi. 51 Vistina, vistina vi velam; koj }e gi zapazi zborovite Moi, nema da vidi smrt doveka.“ 52 Toga{ Judejcite Mu rekoa: „Sega razbravme deka vo Tebe ima ne~ist duh: Avraam umre, i prorocite, a ti veli{, koj }e gi zapazi zborovite Moi, smrt nema da vidi doveka. 53 Da ne si Ti pogolem od na{iot tatko Avraam, koj umre? I prorocite umrea; a za kogo se smeta{ Sebe si?“ 39

37 5,18

38 3,11 6,45

39 8,33 1 Mojs 15,6 Mt 3,9 Rim 4,3.18.20 Jk 2,21-24

41 2 Mojs 4,22 5 Mojs 32,6 Is 63,16 64,7 Er 3,1-4

42 13,3 17,8 Mal 2,10 1 Jn 5,1

43 Rim 8,7

44 1 Mojs 3,4 Rim 5,12 1 Ptr 5,8 1 Jn 3,8-15 Otkr 12,12

45 Gal 4,16

46 2 Kor 5,21 Evr 4,15 1 Ptr 2,22 1 Jn 3,5

47 18,37 1 Jn 4,6 5,19

48 4,9 7,20 10,20 Mk 3,22 Lk 9,52

49 Mal 1,6

50 5,41 7,18 1 Ptr 2,23

51 5,24 11,25-26 Lk 2,26 Evr 11,5

124 EVANGELIE SPORED JOVAN 52 7,20 10,20 Mk 9,1 Dela 2,29

53 4,12 Mt 12,41

54 13,32 17,5

55 7,28-29 Mt 11,27

56 12,41 1 Mojs 17,17 Ez 30,3 Joil 1,15 Mt 13,17 1 Kor 1,8 Evr 11,13

58 8,24 17,5 Is 43,13

59 10,31 11,8 Lk 4,29-30

9,1 Dela 3,2

2 2 Mojs 20,5 Ez 18,20

3 5,14 11,4 Lk 13,2-4

4 5,17 11,9-10

5 1,4 8,12 Is 49,6

6 Mk 7,33 8,23

7 2 Car 5,10 Is 8,6 Lk 13,4

8 Dela 3,10

Isus odgovori: „Ako se slavam Sam, toga{ slavata Moja e ni{to; Onoj Koj me proslavuva e Mojot Otec, za Kogo vie velite deka e va{ Bog; 55 no ne Go poznavate, a Jas, pak, go znam. I ako ka`am deka ne Go poznavam, }e bidam la`go kako vie. No Jas Go znam i go pazam slovoto Negovo. 56 Avraam, tatkoto va{, bi se zaraduval da go vidi Mojot den; i go vide, i se zaraduva.“ 57 Toga{ Judejcite Mu rekoa: „U{te nema{ ni pedeset godini - a si go videl Avraam!?“ 58 Isus im re~e: „Vistina, vistina vi velam: Jas postojam u{te pred da se rodi Avraam.“ 59 Toga{ zedoa kamewa za da gi frlat na Nego; Isus se sokri i izleze od hramot. 54

Isus isceluva sleporoden ~ovek

9

Koga ode{e, vide eden ~ovek, slep od ra|awe. 2 U~enicite Negovi Go pra{aa i rekoa: „Ravi, koj zgre{il? - toj ili roditelite negovi, ta se rodil slep?“ 3 Isus im odgovori: „Ni toj, nitu roditelite negovi zgre{ile, tuku za da se javat delata Bo`ji vrz nego. 4 Jas treba da gi vr{am delata na Onoj {to Me prati dodeka e u{te den; za{to nastapuva no} koga ne }e mo`e nikoj da raboti. 5 Dodeka sum vo svetot, Jas sum Svetlina na svetot.“ 6 [tom go re~e toa, plukna na zemja, napravi kal so plunkata i gi nama~ka so nea o~ite na slepiot, 7 i mu re~e: „Otidi i izmij se vo bawata Siloam!“, {to zna~i: „Ispraten“. Toj otide, se izmi i dojde gledaj}i. 8 A sosedite i onie, {to porano go bea gledale kako slep, rekoa: „Zar ne e ovoj {to sede{e i pita{e?“ 9 Edni velea: „Toj e“, a drugi: „Li~i na nego.“ Toj, pak, zboruva{e: „Jas sum.“ 10 Toga{ go pra{aa: „Kako ti se otvorija o~ite?“ 11 Toj odgovori i re~e: „Eden ^ovek, Koj se vika Isus, napravi kal, mi gi nama~ka o~ite i mi re~e: ‚Otidi vo bawa-

ta Siloam i izmi se!‘ Otidov, se izmiv 13 1,24 i progledav.“ 12 Pak go pra{aa: „Kade e Toj?“ Toj 14 5,9 re~e: „Ne znam.“ Fariseite go ispituvaat isceluvaweto

Lk 13,10 14,1-2

16 3,2

Toga{ go odvedoa kaj fariseite ~o- 5,16.18 7,43 vekot, koj porano be{e slep. 9,31.33 14 A be{e sabota koga napravi Isus 10,19 5 Mojs kal i mu gi otvori o~ite. 13,1-6 15 Go pra{aa, pak, isto taka i farise17 ite: „Kako progleda?“ Toj im odgovori: 7,40 „Mi klade kal na o~ite, se izmiv i sega Mt 16,14 21,46 gledam.“ 16 Toga{ nekoi od fariseite rekoa: 22 „Ne e od Boga Ovoj ~ovek, {tom ne ja 7,13 12,42 uva`uva sabotata.“ Drugi rekoa: „Kako 19,38 mo`e gre{en ~ovek da pravi takvi ~u- 20,19 Lk 6,22 da?“ I nastana raspravija me|u niv. 17 Pak mu rekoa na slepiot: „Ti {to 24 7,19 veli{ za onoj {to ti gi otvori o~ite?“ Is.N. Otkr 11,13 A toj re~e: „Prorok e!“ 18 No Judejcite ne poveruvaa za nego deka bil slep i progledal dodeka ne gi povikaa roditelite na onoj {to progleda, 19 i gi pra{aa: „Dali e ovoj va{iot sin, za kogo velite deka se rodil slep?“ 20 Roditelite negovi odgovorija i im rekoa: „Znaeme deka e ovoj na{ sin i deka se rodi slep; 21 no kako sega gleda, ne znaeme; ili, koj mu gi otvori o~ite, ne znaeme. Toj e golem; pra{ajte go nego, neka vi ka`e sam za sebe!“ 22 Ova go rekoa negovite roditeli, bidej}i se pla{ea od Judejcite; za{to Judejcite se bea soglasile da bide isklu~en od sinagogata sekoj {to }e Go priznae za Hristos. 23 Zatoa i roditelite negovi rekoa: „Toj e vozrasen, nego pra{ajte go!“ 24 Toga{ povtorno go povikaa ~ovekot {to be{e porano slep i mu rekoa: „Proslavi Go Boga! Nie znaeme deka Onoj ^ovek e gre{en!“ 25 A toj odgovori i re~e: „Dali e gre{en, ne znam; no znam deka bev slep, a sega gledam.“ 26 Pak mu rekoa: „[to ti napravi? Kako ti gi otvori o~ite?“ 13

125 EVANGELIE SPORED JOVAN 28 5,45

29 7,27-28 8,14 2 Mojs 33,11 4 Mojs 12,2-8

31 Is 1,15 Ps 34,15 66,18 Jov 27,9 Izreki 15,29 1 Jn 3, 21-22

33 3,2

34 9,2 Ps 51,6

35 3,14-15 Mt 8,20

37 4,26

39 3,17 5,22.27.30 8,12.15 12,47 Mt 13,13 Mk 4,11-12

40 Mt 15,14 23,16.24.26

41 3,36 15,22 Izreki 26,12

10,1 Ez 34,2 Mk 6,34

2 Mih 2,12

Toj im odgovori: „Jas ve}e vi rekov i ne ~uvte; zo{to sakate pak da ~uete? Da ne sakate mo`ebi i vie da Mu stanete u~enici?“ 28 A tie go ukorija i mu rekoa: „Ti si Negov u~enik, a nie sme Mojseevi u~enici! 29 Nie znaeme deka so Mojsej govorel Bog; a Ovoj ne znaeme od kade e.“ 30 Odgovori ~ovekot i im re~e: „Toa e i za ~udewe, {to vie ne znaete od kade e, a mene, sepak, mi gi otvori o~ite! 31 Znaeme deka Bog ne slu{a gre{nici: no onoj {to Go po~ituva Boga i ja ispolnuva Negovata volja, nego go slu{a. 32 Otkako e vekov, ne se ~ulo nekoj da otvoril o~i na sleporoden. 33 I ako Toj ne be{e od Boga, ne }e mo`e{e da napravi ni{to.“ 34 Odgovorija i mu rekoa: „Siot si vo grevovi roden, pa zar ti nas }e n# u~i{?“ I go izbrkaa nadvor. 27

Duhovno slepilo Isus ~u deka go isterale, pa go najde i mu re~e: „Veruva{ li ti vo Sinot Bo`ji?“ 36 Toj odgovori i re~e: „A koj e, Gospodi, pa da poveruvam vo Nego?“ 37 Isus mu re~e: „Si Go videl, tokmu Onoj e koj zboruva so tebe!“ 38 A toj re~e: „Veruvam, Gospodi!“ I Mu se pokloni. 39 I re~e Isus: „Za sud dojdov Jas vo ovoj svet, za da progledaat slepite, a onie {to gledaat, da stanat slepi.“ 40 Go ~uja toa nekoi od fariseite {to bea so Nego, i Mu rekoa: „Zar i nie sme slepi?“ 41 Isus im re~e: „Da bevte slepi, grev nema{e da imate; a sega velite deka gledate, zatoa i grevot vi ostanuva.“ 35

10

Za dobriot pastir i za negovoto stado

„Vistina, vistina vi velam: koj ne vleguva niz vratata vo ov~oto trlo, a preskoknuva od druga strana, kradec e i razbojnik; 2 a koj vleguva niz vratata, pastir e na ovcite;

nemu vratarot mu otvora i ovcite go slu{aat glasot negov, toj gi vika svoite ovci po ime i gi izveduva. 4 I koga }e gi izvede ovcite svoi, odi pred niv, ovcite odat po nego, bidej}i go poznavaat glasot negov; 5 a po tu| ~ovek ne odat, tuku begaat od nego, za{to glasot na tu|iot ne go poznavaat.“ 6 Ovaa parabola im ja ka`a Isus, no tie ne razbraa {to saka{e da im ka`e so nea. 7 Toga{ Isus pak im re~e: „Vistina, vistina vi velam: Jas sum vratata za ovcite. 8 Site, kolku {to dojdoa pred Mene, kradci se i razbojnici; no ovcite ne gi poslu{aa. 9 Jas sum vratata: koj }e vleze preku Mene, }e se spasi; i }e vleze, i }e izleze, i pasi{te }e najde. 10 Kradecot doa|a samo da ukrade, da ubie i da pogubi. Jas dojdov za da imaat `ivot i da go imaat vo izobilie. 11 Jas sum dobriot Pastir. Dobriot pastir si ja polaga svojata du{a za ovcite; 12 a naemnikot, koj ne e pastir i ne e sopstvenik na ovcite, ako vidi deka doa|a volk, gi ostava ovcite i bega; i volkot gi razgrabuva i gi rasprsnuva ovcite. 13 Naemnikot bega, za{to e naemnik, i ne se gri`i za ovcite. 14 Jas sum dobriot Pastir; i gi znam Moite, i Moite Me znaat Mene. 15 Kako Mene {to Me poznava Otecot, taka i Jas Go poznavam Otecot; i du{ata Svoja ja polagam za ovcite Svoi. 16 I drugi ovci imam, {to ne se od ova trlo, i niv treba da gi priberam; i }e go ~ujat glasot Moj i }e bide edno stado i eden pastir. 17 Zatoa Me qubi Otecot, za{to Jas `ivotot Svoj si go polagam za da go primam pak. 18 Nikoj ne Mi go odzema, tuku Jas Sam od Sebe go davam. Imam vlast da go dadam i vlast imam pak da si go zemam. Ovaa zapoved ja primiv od Svojot Otec.“ 3

3 Ps 95,7

4 10,27

6 16,25

7 Ps 118,20

8 Er 23,1-2 Ez 34,2-3

9 1 Mojs 28,17 Mt 7,13-14 25,10 Lk 11,52

11 15,13 Is 40,11 Ez 34,15 37,24 Ps 23,1 Mt 9,36 18,12-14 25,32 Evr 13,20 1 Jn 3,16 Otkr 7,17

12 Er 10,21 23,1 Zah 11,17 Dela 20,29

14 10,27 1 Kor 8,2-3 Gal 4,9 2 Tim 2,19

15 Mt 11,27

16 11,52 17,20 Is 56,8 Er 23,3 31,10 Ez 34,23 Mih 2, 12-13 Gal 3,28 1 Ptr 2,25

17 15,13 Fil 2,8-9 1 Jn 3,16

18 1,4 14,31 15,10

126 EVANGELIE SPORED JOVAN 19

I pak nastana raspravija me|u Judejcite zaradi ovie zborovi. 20 Mnozina od niv velea: „Zol duh ima 20 i ne e pri Sebe. Zo{to Go slu{ate?“ 7,20 21 Drugi velea: „Ova ne se zborovi na Mk 3,22 Dela 26,24 lud ~ovek; mo`e li lud ~ovek na slep 21 da mu otvori o~i?“ 19

7,43 9,16

9,32 2 Mojs 4,11

Sve~ena izjava i obvinuvawe za hulewe

22 23 Dela 3,11 5,12

24 8,25 Lk 22,67

25 5,36 10,38

26 6,64 8,45 Izreki 28,5 1 Kor 2,14

27 10,3-4

28 3,16 6,39 17,2.12 18,9 Rim 8, 33-39

29 17,24 Is 43,13 49,2

30 1,1 17,11.21

31 8,59 11,8

33 5,18 3 Mojs 24,16 Mt 9,3 Mk 14,64

34 7,49 Ps 82,6 Rim 3,19 1 Kor 8,5

35 Mt 5,18 Lk 16,17

A be{e toga{ vo Erusalim praznikot Obnovuvawe na hramot i be{e zima. 23 Ode{e Isus vo hramot, po tremot Solomonov. 24 A Judejcite Go opkolija i Mu rekoa: „Do koga }e gi ma~i{ na{ite du{i? Ako si Ti Hristos, ka`i ni otvoreno!“ 25 Isus im odgovori: „Vi rekov, i ne veruvate. Delata {to gi vr{am Jas vo imeto na Mojot Otec, tie svedo~at za Mene. 26 No vie ne veruvate, bidej}i ne ste od Moite ovci, kako {to vi rekov. 27 Moite ovci go slu{aat Mojot glas i Jas gi poznavam; i tie odat po Mene, 28 i Jas }e im dadam ve~en `ivot; i nikoga{ nema da zaginat; i nikoj ne }e gi istrgne od rakata Moja. 29 Mojot Otec, {to Mi gi dade, e pogolem od site; i nikoj ne mo`e da gi grabne od rakata na Mojot Otec. 30 Jas i Otecot sme edno.“ 31 A Judejcite, pak, zedoa kamewa da Go ubijat. 32 Isus im odgovori: „Mnogu dobri dela vi javiv od Mojot Otec; za koe od tie dela frlate kamewa na Mene?“ 33 Mu odgovorija Judejcite, velej}i: „Za dobro delo kamewa ne frlame na Tebe, tuku za hulewe, za{to Ti, iako si ~ovek, se pravi{ Bog.“ 34 Isus im odgovori: „Ne e li napi{ano vo va{iot Zakon: ‚Jas rekov: bogovi ste?‘ 35 Ako Toj gi nare~e bogovi onie kon koi be{e upateno slovoto Bo`jo, a pismoto ne mo`e da se urne, 36 a na Onoj li, Kogo Go osveti Otecot i Go prati vo svetot, vie velite: ‚Huli{ na Boga?‘ deka rekov: ‚Jas sum Sin Bo`ji?‘ 22

Ako ne gi vr{am delata na Mojot Otec, ne veruvajte Mi; 38 a ako, pak, gi vr{am, makar {to Mene ne Mi veruvate, na delata Moi poveruvajte, za da razberete i poveruvate deka Otecot e vo Mene i Jas sum vo Nego.“ 39 Sakaa pak da Go fatat, no Toj im se istrgna od racete nivni, 40 i pak otide otade Jordan, na ona mesto kade {to Jovan kr{tava{e, i ostana tamu. 41 Mnozina dojdoa kaj Nego i govorea: „Jovan ne napravi niedno ~udo, no s# {to re~e Jovan za Nego, be{e vistina.“ 42 I mnozina tamu poveruvaa vo Nego. 37

11

Smrtta na Lazar

Be{e, pak, bolen nekoj si Lazar, od Vitanija, od seloto na Marija i nejzinata sestra Marta. 2 A Marija, ~ij brat Lazar se razbole, be{e onaa koja Go pomaza Gospod so miro i gi izbri{a nozete Negovi so svojata kosa. 3 Toga{ sestrite nara~aa po Nego, velej}i: „Gospodi, ete, onoj {to go miluva{, bolen e.“ 4 [tom ~u Isus, re~e: „Taa bolest ne e za umirawe, tuku za slava Bo`ja, za da se proslavi Sinot Bo`ji preku nea.“ 5 A Isus gi saka{e Marta, nejzinata sestra, i Lazar. 6 A koga ~u deka e bolen, toga{ ostana u{te dva dni vo mestoto kade {to se nao|a{e. 7 Potoa im re~e na u~enicite: „Da otideme pak vo Judeja!“ 8 U~enicite Mu rekoa: „Ravi, sega sakaa da Te ubijat so kamewa, i pak li tamu }e odi{?“ 9 Isus odgovori: „Neli ima dvanaeset ~asovi vo denot? Koj odi dewe, ne se sopnuva, za{to ja gleda svetlinata na ovoj svet; 10 a koj odi no}e, se sopnuva, za{to nema svetlina vo nego.“ 11 Ova im go ka`a, a potoa im re~e: „Lazar, prijatelot na{, zaspal; no }e otidam da go razbudam.“ 12 Toga{ u~enicite Negovi rekoa: „Gospodi, ako zaspal, }e stane.“

36 6,69 17,17-19 Er 1,5

38 2,11 14,10-11 17,21

39 7,30.44

40 1,28 Mt 19,1

41 1,29.34

42 7,31

11,1 Mt 21,17 Lk 10, 38-39

2 12,1-8 Lk 7,36-50

3 11,36

4 1,14 7,39 17,1-5

5 5 Mojs 33,3 Mk 10,21

8 8,37.40.59 10,31

9-10 9,4.12 12,35

10 13,30 Mt 6,23 Lk 11,35 1 Jn 2,11

11 Mt 9,24 27,52 Dela 7,60 1 Kor 11,30

127 EVANGELIE SPORED JOVAN 15

Isus go re~e toa za smrtta negova, a tie mislea deka govori za zaspivawe so 16 son. 14 Toga{ Isus re~e otvoreno: „Lazar 14.5.31 20,24-29 umre! Rim 6,8 15 No se raduvam zaradi vas {to ne 18 bev tamu, ta da poveruvate - tuku, da Mt 21,17 Mk 10,32 otideme kaj nego.“ 16 Toga{ Toma, nare~en Bliznak, im 19 re~e na u~enicite: „Da otideme i nie 11,45 Jov 2,11 da umreme so nego.“ 13

2,11

20 Ez 8,14

21 11,32

24 5,28-29 6,39-40 Dan 12,2 Dela 24,15

25 1,4 20,31 Kol 3,4 Otkr 1,18

26 5,24 8,51 Mt 22,23

27 6,14.69

Isus e voskresenie i `ivot Koga dojde Isus, otkri deka toj ve}e ~etiri dena e vo grob. 18 A Vitanija be{e blizu do Erusalim, okolu petnaeset stadii9; 19 i mnozina Judejci bea do{le kaj Marta i Marija da gi ute{at za nivniot brat. 20 Koga ~u Marta deka doa|a Isus, izleze pred Nego; a Marija sede{e doma. 21 Toga{ Marta Mu re~e na Isus: „Gospodi, ako be{e Ti ovde, brat mi nema{e da umre. 22 No i sega znam {to i da posaka{ od Boga, Bog }e ti dade.“ 23 Isus $ re~e: „Tvojot brat }e voskresne!“ 24 Marta Mu re~e: „Znam deka }e voskresne pri voskresenieto, vo posledniot den.“ 25 A Isus $ re~e: „Jas sum voskresenieto i `ivotot; koj veruva vo Mene, i da umre, }e `ivee. 26 I sekoj {to `ivee i veruva vo Mene, nema da umre doveka. Go veruva{ li toa?“ 27 Taa Mu odgovori: „Da, Gospodi, jas poveruvav deka si Ti Hristos, Sinot Bo`ji, {to treba da dojde vo svetot.“ 17

Isus prosolzuva [tom go re~e toa, otide i ja povika sestra si Marija tajno, velej}i: „U~itelot e ovde i te vika.“ 29 Taa koga ~u, stana brgu i otide kaj Nego; 30 za{to Isus u{te ne be{e do{ol vo seloto, a stoe{e kade {to Go be{e do~ekala Marta. 28

9 11,18. 3 kilometri.

Judejcite, {to bea so nea doma i ja ute{uvaa, koga vidoa deka Marija stana brgu i izleze, otidoa i tie po nea, mislej}i deka }e odi na grobot da pla~e. 32 A Marija, {tom pristigna tamu kade {to be{e Isus i koga Go vide, padna pred nozete Negovi i re~e: „Gospodi, da be{e ti ovde, nema{e da umre brat mi!“ 33 Isus, pak, koga ja vide kako pla~e, i Judejcite {to bea do{le so nea kako pla~at, se nata`i i se potrese, 34 pa re~e: „Kade ste go polo`ile?“ Mu rekoa: „Gospodi, dojdi i vidi!“ 35 Isus prosolzi. 36 Toga{ Judejcite rekoa: „Gledaj, kolku go sakal!“ 37 Nekoi od niv, pak, velea: „Ne mo`e{e li Ovoj, {to gi otvori o~ite na slepiot, da napravi i ovoj da ne umre?“ 31

32 11,21

33 12,27 Mk 3,5

35 Lk 19,41

37 9,6-7

38 20,1 Mt 27,60 Lk 23,53 24,2

40 1,14 2,11

41 17,1 Mt 14,19 Mk 6,41 Lk 18,13 Dela 7,55

Voskresnuvaweto na Lazar 38 A Isus, pak, se na`ali vo Sebe i 42 dojde do grobot; toa be{e pe{tera i ka- 6,29 12,30 men navalen na nea. 17,8.21 39 Re~e Isus: „Krenete go kamenot!“ 1 Car Marta, sestrata na umreniot, Mu re~e: 18,36-37 1 Jn 5, „Gospodi, mirisa ve}e; ima ~etiri dena 14-15 otkako e umren!“ 44 40 Isus $ re~e: „Ne li ti rekov deka, 19,40 ako veruva{, }e ja vidi{ slavata 20,6-7 Bo`ja?“ 45 41 Toga{ go dignaa kamenot kade {to 7,31 le`e{e umreniot. A Isus gi podigna 8,30 12,11.42 o~ite ugore i re~e: „O~e, Ti blagodaram {to Me usli{i. 42 Jas znaev deka Ti sekoga{ Me usli{uva{; no ova go rekov zaradi narodov {to stoi naokolu, za da poveruvaat deka Ti si Me pratil.“ 43 Koga go re~e ova, izvika so visok glas: „Lazare, izlezi nadvor!“ 44 izleze umreniot, zavitkan vo platno po racete i nozete; a liceto zabradeno so krpa. Im re~e Isus: „Odvitkajte go i ostavete go da odi!“ Zagovor protiv Isus (Mt 26,1–5; Mr 14,1–2; Lk 22,1–2) 45 Toga{ mnozina od Judejcite {to bea do{le so Marija i vidoa {to napravi Isus, poveruvaa vo Nego.

128 EVANGELIE SPORED JOVAN 46 5,15

47 Mt 26,3-5

48 Dela 4,16

49 18,13 Lk 3,2

50 18,14 2 Kor 5,14

51 1 Mojs 50,20 4 Mojs 27,21

52 10,16 1 Jn 2,2

53 5,18 7,1.25 8,37.40 Mt 12,14

54 3,22

55 2,13 13,1 18,28 2 Mojs 19,10-15 4 Mojs 9, 9-14 2 Let 30,13.17-20 Dela 21, 24-26

56 7,11

12,1 11,1.43-44

2 11,2 Lk 10,40

Nekoi od niv otidoa kaj fariseite i im rekoa {to napravi Isus. 47 Toga{ prvosve{tenicite i fariseite se sobraa na sovet i rekoa: „[to da pravime? Ovoj ^ovek pravi mnogu ~uda. 48 Ako Go ostavime taka, site }e poveruvaat vo Nego i }e dojdat Rimjanite, pa }e ni ja odzemat i zemjata i narodot.“ 49 A eden, pak, od niv, Kajafa, koj taa godina be{e prvosve{tenik, im re~e: „Vie ni{to ne znaete, 50 nitu pomisluvate deka e poarno za nas da umre eden ~ovek za narodot, otkolku siot narod da propadne.“ 51 A ova ne go re~e toj sam od sebe, tuku, bidej}i be{e prvosve{tenik taa godina, prore~e deka Isus }e umre za narodot; 52 i ne samo za narodot, tuku i za da gi sobere zaedno rasturenite Bo`ji ~eda. 53 Od toj den se soglasija da Go ubijat. 54 Zaradi toa Isus ve}e ne ode{e javno me|u Judejcite, a ottamu otide vo kraj, blizu edna pustina, vo gradot nare~en Efrem, i tamu se zadr`a so u~enicite Svoi. 55 A se nabli`uva{e judejskiot praznik Pasha i mnozina od toj kraj otidoa vo Erusalim pred Pashata, za da se o~istat. 56 Toga{ Go baraa Isus i, stoej}i vo hramot, si razgovaraa me|u sebe: „[to mislite? Nema li da dojde na praznikot?“ 57 A prvosve{tenicite i fariseite bea ve}e izdale zapoved, ako nekoj doznae kade e, da javi, za da Go fatat. 46

Pomazanieto Isusovo vo Vitanija

12

(Mt 26,6–13; Mr 14,3–9)

Na {est dni pred Pasha dojde Isus vo Vitanija, kade {to be{e 3 umreniot Lazar, kogo go voskresna od Lk 7,37-38 mrtvite. 2 Tamu Mu prigotvija ve~era i Marta poslu`uva{e, a Lazar be{e eden od onie {to sedea na trpezata. 3 A Marija zede litar ~isto skapoceno miro, gi pomaza nozete Isusovi i gi izbri{a so kosata svoja nozete Negovi;

a ku}ata se ispolni so miris od miroto. 4 Eden od u~enicite Negovi, Juda Simonov Iskariot, koj podocna Go predade, re~e: 5 „Zo{to ne se prodade ova miro za trista denarii, i toa da se razdade{e na siromasi?“ 6 Ova toj go re~e ne deka se gri`e{e za siromasite, tuku za{to be{e kradec. Toj go ~uva{e kov~e`eto i krade{e od ona {to pu{taa vo nego. 7 A Isus re~e: „Ostavete ja! Taa go zapazi toa za denot na Mojot pogreb; 8 za{to siromasite gi imate sekoga{ pokraj sebe, a Mene Me nemate sekoga{.“ Zagovor i protiv Lazar

4 6,71 Mt 10,4

5 6,7 Mt 19,21

6 Lk 8,3

7 19,40

8 5 Mojs 15,11

10 Mk 14,1

13 6,14-15 18,33.37.39 19,3-21 Sof 3,15 Ps 118,25.26

Mnozina od Judejcite razbraa deka Isus e tamu, pa dojdoa ne samo zaradi 15 Isus, tuku da go vidat i Lazar, kogo Toj Is 35,4 Zah 9,9 go voskresna od mrtvite. 10 A prvosve{tenicite se dogovorija 16 2,22 da go ubijat i Lazar, 14,26 11 za{to mnozina od Judejcite se izMk 4,13 dvojuvaa poradi nego i veruvaa vo Isus. Lk 24,45 9

Sve~enoto vleguvawe vo Erusalim (Mt 21,1–12; Mr 11,1–11; Lk 19,28–40)

Na drugiot den, mno{tvo narod, koj be{e do{ol na praznikot, koga ~uja deka Isus doa|a vo Erusalim, 13 zedoa palmovi gran~iwa i izlegoa da Go pre~ekaat; i vikaa, velej}i: „Osana!10 Blagosloven e Koj doa|a vo imeto Gospodovo, Carot Izraelov!“ 14 A Isus, otkako najde edno, sedna na nego, kako {to e napi{ano: 15 „Ne pla{i se, }erko, Sionova! Eve, Carot tvoj ide, sedej}i na magare.“ 16 No ova u~enicite Negovi ne go razbraa. A koga se proslavi Isus, toga{ se setija deka toa be{e napi{ano za Nego i deka tie Mu go napravija toa. 17 Narodot, {to be{e so Nego koga Toj go izvika Lazar od grobot i go voskresna od mrtvite, svedo~e{e. 18 Zatoa i Go pre~eka narodot, za{to be{e ~ul deka toa ~udo go napravi Toj. 12

10 12,13. Na evrejski „Ho{iana“ - Spasi n#! - mesijanski vosklik.

17 11,43-44

129 EVANGELIE SPORED JOVAN 19 3,26 11,47-48 Mk 1,37 Dela 5,28

A fariseite si velea me|u sebe: „Gledate li deka ni{to ne pomaga? Ete, svetot trgna po Nego!“ 19

Nekoi Elini Go baraat Isus

21 1,44 7,34 Lk 19,3 23,8

23 11,4 13,1 17,1 Mt 8,20 Mk 14,35.41

24 Is 53,10-12 Mt 16,21 Rim 14,9 1 Kor 15,36

25 Mt 16,25 Mk 8,35 Lk 9,24 14,26 Otkr 12,11

26 14,3 17,24 Mt 4,19 16,24 Mk 8,34 Lk 14,27

27 11,33 16,21 18,11 Ps 6,4.5 42,6.12 Mt 26,38 Evr 5,7-8

28 13,31-32 17,1-11 Mt 3,17

29 Lk 22,43 Dela 23,9

30 11,42

31 3,19 9,39 14,30 16,11 Lk 10,18 Efes 2,2 Otkr 12,9 20,1-6

Me|u dojdenite za praznikot na poklonenie ima{e i nekoi Elini. 21 Tie pristapija kon Filip, koj be{e od Vitsaida Galilejska, i go molea, velej}i: „Gospodine, sakame da Go vidime Isus.“ 22 Dojde Filip i mu ka`a na Andrej, a Andrej i Filip Mu ka`aa na Isus. 23 Isus, pak, im odgovori, velej}i: „Dojde ~asot da se proslavi Sinot ^ove~ki. 24 Vistina, vistina vi velam: ako zrnoto p~eni~no, {to padnalo na zemja, ne umre, ostanuva samo; a ako umre - }e donese golem plod. 25 Koj go saka `ivotot svoj, }e go zagubi; a koj go mrazi `ivotot svoj na ovoj svet, }e go zapazi za ve~en `ivot. 26 Koj Mi slu`i Mene, neka vrvi po Mene, i kade {to sum Jas, tamu }e bide i Mojot sluga. I koj Mi slu`i Mene, nego }e go uva`uva i Mojot Otec. 20

Isus govori za Svojata smrt 27 Du{ata sega Mi se na`ali, i {to da ka`am? O~e, izbavi Me od ovoj ~as! No, zaradi toa i dojdov za ovoj ~as. 28 O~e, proslavi go imeto Svoe!“ Toga{ dojde glas od neboto: „I Go proslaviv, i pak }e Go proslavam.“ 29 A narodot {to stoe{e, koga go ~u toa, vele{e: „Zagrmi!“, drugi, pak, rekoa: „Angel Mu progovori!“ 30 Isus odgovori i re~e: „Ovoj glas ne be{e zaradi Mene, tuku zaradi vas. 31 Sega e sudot na ovoj svet; sega knezot na ovoj svet }e bide isfrlen nadvor. 32 I koga Jas }e bidam izdignat od zemjata, site }e gi privle~am kon Sebe.“ 33 A ova go zboruva{e za da poka`e so kakva smrt }e umre. 34 Narodot Mu odgovori: „Sme slu{ale od Zakonot deka Hristos ve~no }e ostane, a kako Ti veli{ deka Sinot ^ove~ki treba da bide izdignat? Koj e Toj Sin ^ove~ki?“

Toga{ Hristos im re~e: „U{te 32 malku vreme Svetlinata e so vas; odete 3,14 8,28 dodeka ima Svetlina za da ne ve opfati 14,3 temnina; a koj odi po temnina, ne znae Fil 2,9-10 kade odi. 33 36 Dodeka ja imate Svetlinata, veru18,32 vajte vo svetlinata, za da bidete sinovi 21,19 na Svetlinata!“ [tom go re~e toa, 34 Isus si zamina i se sokri od niv. 2 Sam 7,16 35

Neverstvoto na narodot 37 Iako tolku ~udesni znaci be{e napravil pred niv, tie pak ne veruvaa vo Nego, 38 za da se ispolni slovoto od prorokot Isaija, koj re~e: „Gospodi, koj poveruva vo ona {to ~ul od nas? I rakata Gospodova komu se otkri?“ 39 Tie zatoa ne mo`ea da poveruvaat, za{to Isaija u{te veli: 40 „Gi oslepi o~ite nivni, gi skameni srcata nivni, za da ne gledaat so o~ite i so srceto da ne razbiraat, i da ne se obratat za da gi izlekuvam.“ 41 Ova go rekol Isaija koga ja be{e videl slavata Negova i zboruval za Nego. 42 No, i od na~alnicite mnozina poveruvaa, samo zaradi fariseite ne priznavaa za da ne bidat isklu~eni od sinagogata; 43 za{to im be{e pomila ~ove~kata slava otkolku slavata Bo`ja. Slovoto na Isus }e sudi 44 A Isus podigna glas i re~e: „Koj veruva vo Mene, ne veruva vo Mene, tuku vo Onoj Koj Me pratil, 45 koj Me gleda mene, Go gleda Onoj Koj Me pratil. 46 Jas - Svetlina - dojdov vo svetot, taka {to nikoj, koj veruva vo Mene, da ne ostane vo temnina. 47 I ako nekoj gi ~ue zborovite Moi, i ne poveruva, Jas nema da go sudam, za{to ne dojdov da mu sudam na svetot, tuku svetot da go spasam. 48 Koj se otka`uva od Mene i ne gi prima zborovite Moi, ima Koj da go sudi: Slovoto {to go ka`av, toa }e go osudi vo posledniot den. 49 Za{to Jas Sam od Sebe ne zboruvam, no Otecot, Koj Me prati. Toj Mi dade

Is 9,6 Ez 37,25 Ps 89,4.36 110,4 Mt 8,20

35 7,33 8,12 9,4 Er 13,16 1 Jn 2,11

36 8,59 Lk 16,8 Efes 5,8 1 Sol 5,5

37 2,11 5 Mojs 29,1-3 Mt 11,20 Rim 10,16 Evr 4,2

38 Is 53,1 Rim 10,16

39 5,44

40 9,39-41 Is 6,10 Mt 13, 13-15 Dela 28, 26-27

41 1,14 5,39 Is 6,1

42 2,23 7,31 9,22 16,1-4 Lk 6,22

43 5,44

44 5,24 13,20 Mt 10,40

130 EVANGELIE SPORED JOVAN 45 zapoved {to da ka`am i {to da zboru-

vam. 50 I znam deka zapovedta Negova e `i46 vot ve~en. A ona {to go zboruvam Jas, 8,12 9,5 go zboruvam taka, kako {to Mi re~e Otecot.“ 1,18 14,9

47

3,17 Lk 6,49 8,21 11,28

48 8,37.47 5 Mojs 18,18-19 31,26-29 1 Sol 4,8

49-50 7,17 8,26.28 14,10.24

50 6,40 17,2 1 Ptr 4,11

13,1 2,4 15,9.13 16,28 Mk 14,41 Rim 5,8 8,35 Efes 3,19

2 13,27 Mt 26,20 Mk 14,10.17-18 Lk 22,3.14

3 1,1 3,35 16,27-28 Mt 11,27

5 12,3 Lk 7,44 22,27

7 14,26

10 15,3 1 Jn 1,7

11 6,64.70-71

13 Mt 21,3 23,8.10

Poslednata ve~era. Isus im gi mie nozete na u~enicite

13

A pred praznikot Pasha, znaej}i Isus deka Mu dojde ~asot za da premine od ovoj svet kaj Otecot, i bidej}i gi zasaka Svoite vo svetot, do kraj gi zasaka. 2 I na ve~erata, koga |avolot be{e vmetnal vo srceto na Juda Simonov Iskariot za da Go predade, 3 Isus, znaej}i deka Otecot s# Mu predal vo racete i deka od Boga izlegol i deka kaj Boga se vra}a, 4 stana od ve~erata, ja soble~e svojata gorna obleka, zede krpa i se prepa{a; 5 potoa isturi voda vo sad za miewe i po~na da im gi mie nozete na u~enicite i da gi bri{e so krpata so koja be{e prepa{an. 6 Dojde i kaj Simon Petar, a toj Mu re~e: „Gospodi, Ti li }e mi gi mie{ nozete?“ 7 Isus odgovori i mu re~e: „Jas {to pravam sega, ti ne znae{, no podocna }e razbere{.“ 8 Petar Mu re~e: „Nikoga{ Ti nema da mi gi mie{ nozete!“ Isus mu odgovori: „Ako ne te izmijam, nema da ima{ del so Mene!“ 9 Simon Petar Mu re~e: „Gospodi, toga{ ne samo nozete moi, tuku i racete i glavata!“ 10 Isus mu odgovori: „Na izmieniot treba samo nozete da mu se izmijat, za{to celiot e ~ist, a vie ste ~isti, no ne site.“ 11 Bidej}i Toj znae{e koj }e go predade, pa zatoa i re~e: „Ne ste site ~isti.“ 12 A koga im gi izmi nozete, ja oble~e oblekata i sedna pak na trpezata, pa im re~e: „Znaete li {to vi napraviv? 13 Vie Me narekuvate U~itel i Gospod; i pravo velite, bidej}i sum. 14 Ako, pak, Jas, Gospod i U~itel, vi gi izmiv nozete, toga{ i vie ste dol-

`ni eden na drug da si gi miete nozete. 15 Zatoa vi dadov primer da pravite i vie taka, kako {to vi napraviv Jas. 16 Vistina, vistina vi velam: nema sluga pogolem od svojot gospodar, nitu pratenik pogolem od onoj {to go pratil. 17 Koga go znaete ova, bla`eni ste ako go izvr{uvate. 18 Ne go ka`uvam ova za site vas, za{to Jas gi znam onie {to gi izbrav. No neka se ispolni Pismoto: ‚Koj jade leb so Mene, ja podigna petata svoja protiv Mene.‘ 19 Otsega vi ka`uvam, u{te pred da se izvr{i, ta koga }e se izvr{i, da poveruvate deka sum Jas. 20 Vistina, vistina vi velam: koj go primi onoj {to go pra}am Jas, Mene Me prima, a koj Me prima Mene, Go prima Onoj {to Me prati.“ Isus govori za svojot predavnik (Mt 26,20–25; Mr 14,17–21; Lk 22,21–23)

[tom go re~e ova, Isus, potresen vo duhot, posvedo~i i re~e: „Vistina, vistina vi zboruvam deka eden od vas }e Me predade.“ 22 Toga{ u~enicite po~naa da se poglednuvaat eden so drug, ne razbiraj}i za kogo zboruva. 23 A eden od u~enicite, kogo Isus go saka{e, be{e se navalil na gradite Isusovi. 24 Nemu mu dade znak Simon Petar da pra{a koj li }e e toj za kogo {to govori. 25 Toj, pak, se navali na gradite Isusovi i Mu re~e: „Koj e Gospodi?“ 26 Isus odgovori: „Onoj e, na kogo Jas }e mu natopam zalak i }e mu go podadam.“ I koga natopi zalak, mu go podade na Juda Simonov Iskariot. 27 I toga{, po zalakot, satanata vleze vo nego. A Isus mu re~e: „[to }e pravi{, pravi pobrgu!“ 28 A nikoj od onie {to sedea na trpezata ne razbraa zo{to mu go re~e toa. 29 No, bidej}i Juda go ~uva{e kov~e`eto, nekoi pomislija deka Isus mu re~e: „Kupi {to ni treba za praznikot!“ ili da razdade ne{to na siromasite. 21

14 Mt 20,28 Lk 22,27 1 Tim 5,10 1 Ptr 5,5 1 Jn 3,16

15 Rim 15,1-7 Efes 5,2 Fil 2,5 Kol 3,13 1 Ptr 2,21 1 Jn 2,6

16 15,20 Mt 10,24 Lk 6,40

17 Mt 7,24-27 Lk 11,28 Rim 2,13 Jk 1,22.25

18 6,70 15,16 Ps 41,10 Efes 1,4 2 Sol 2,13

19 14,29 16,4

20 Mt 10,40 Lk 9,48 10,16 Gal 4,14

21 11,33 12,27

23 19,26 20,2 21,7.20 Lk 8,51

26 6,71

27 13,2 Lk 22,3

29 12,6

131 EVANGELIE SPORED JOVAN 30 3,2 9,4 8,12 12,35 Lk 22,53

31 12,23 17,5 Mt 8,20

32 1,14 7,39

33 7,33-34 8,21

34 15,12.17 3 Mojs 19,18 5 Mojs 28,9 Mt 19,17.19 Lk 10, 26-27 1 Kor 13,1 1 Sol 4,9

35 Dela 4,32 1 Kor 9,21 Gal 6,2 1 Jn 3,14

36 7,35 14,5 16,5 3 Ptr 1,14

14,1 14,27 2 Mojs 14,31 5 Mojs 1,21 2 Let 20,17.20 Mk 11,22

A toj, {tom go zede zalakot, vedna{ izleze. A be{e no}. 30

Nova zapoved Koga toj izleze, Isus re~e: „Sega se proslavi Sinot ^ove~ki i Bog se proslavi vo Nego. 32 Ako Bog se proslavi vo Nego, i Nego Bog }e Go proslavi vo Sebe, i naskoro }e Go proslavi. 33 ^eda, u{te malku sum so vas. ]e Me barate i, kako {to im rekov na Judejcite deka kade {to odam Jas vie ne mo`ete da dojdete, i vam vi velam sega. 34 Nova zapoved vi davam: da se qubite eden so drug; kako Jas {to ve vozqubiv, taka i vie da se qubite eden so drug. 35 Po toa }e ve poznaat site deka ste Moi u~enici, ako imate qubov me|u sebe.“ 36 Simon Petar Mu re~e: „Gospodi, kade odi{?“ Isus mu odgovori: „Kade {to Jas odam, ti ne mo`e{ sega da dojde{ po Mene, no podocna }e dojde{ po Mene.“ 37 Petar Mu re~e: „Gospodi, zo{to ne mo`am da odam po Tebe sega? @ivotot svoj }e go polo`am za Tebe.“ 38 Isus mu odgovori: „@ivotot li }e go polo`i{ za Mene? Vistina, vistina ti velam: nema petel da zapee, dodeka ti tripati ne se odre~e{ od Mene!“ 31

14

Isus e vistinskata loza

„Da ne se pla{i srceto va{e; veruvajte vo Boga i vo Mene veruvajte. 2 Vo domot na Mojot Otec ima mnogu 3 8,35 mesta za `iveewe. A da nema{e, zarem 12,26 17,24 Jas }e vi ka`ev: ,Odam da vi prigotvam 5 Mojs 1,33 mesto‘? Fil 1,23 3 Koga }e otidam i }e vi prigotvam 1 Sol 4,17 Evr 6,19-20 mesto, pak }e dojdam i }e ve zemam vas Otkr 22,17.20 kaj Sebe za da bidete i vie kade {to sum 5 Jas. 4 A kade odam Jas go znaete patot.“ 11,16 5 Toma Mu re~e: „Gospodi, ne znaeme 13,36 20,24-29 kade odi{; i kako mo`eme patot da go znaeme?“ 6 Isus mu re~e: „Jas sum Patot, Vistinata i @ivotot; nikoj ne doa|a kaj Otecot, osven preku Mene.

Ako Me bevte poznavale, }e go poznavavte i Mojot Otec. A otsega Go poznavate, i ste Go videle.“ 8 Filip Mu re~e: „Gospodi, poka`i ni Go Otecot, i dosta ni e!“ 9 Mu odgovori Isus: „Tolku vreme sum so vas, i zar ne si Me poznal, Filipe? Koj Me videl Mene, Go videl Otecot, pa kako ti veli{: ‚Poka`i ni Go Otecot?‘ 10 Ne veruva{ li deka Jas sum vo Otecot, i deka Otecot e vo Mene? Zborovite {to vi gi ka`uvam, od Sebe ne gi zboruvam; tuku od Otecot, Koj e sekoga{ vo Mene, Toj gi vr{i delata. 11 Veruvajte Mi deka Jas sum vo Otecot i Otecot e vo Mene. Ako li, pak, ne - toga{ veruvajte vo Mene zaradi delata. 12 Vistina, vistina vi velam: koj veruva vo Mene, delata {to gi vr{am Jas i toj }e gi vr{i, i pogolemi od niv }e vr{i; za{to Jas si odam kaj Svojot Otec; 13 i {to i da posakate od Otecot vo Moe ime, }e vi go ispolnam, za da se proslavi Otecot vo Sinot. 14 Ako posakate ne{to vo Moe ime, Jas }e go napravam.“ 7

Vetuvawe za Svetiot Duh „Ako Me qubite, pazete gi Moite zapovedi. 16 Jas }e Go pomolam Otecot, i Toj }e vi dade drug Ute{itel za da bide so vas doveka, 17 Duhot na vistinata, Kogo svetot ne mo`e da Go primi, za{to ne Go vide, nitu Go poznava; a vie Go poznavate, za{to vo vas e i vo vas }e bide. 18 Nema da ve ostavam siraci; }e dojdam kaj vas. 19 U{te malku i svetot ve}e nema da Me gleda; a vie }e Me gledate, za{to Jas `iveam i vie }e `iveete. 20 Vo onoj den vie }e razberete deka Jas sum vo Mojot Otec i vie ste vo Mene, i Jas sum vo vas. 21 Koj gi ima zapovedite Moi i gi pazi, toj e onoj {to Me qubi; a koj Me qubi Mene, vozquben }e bide od mojot Otec; i Jas }e go vozqubam, i }e mu se javam Sam.“ 15

6 1,4.14 3,16 10,9 11,25 18,37-38 Dela 9,2 Evr 10,20

7 8,19 12,45 2 Kor 4,4

8 1,43-44

9 1,18 12,45 2 Mojs 33,11 Kol 1,15 Evr 1,3

10 12,49-50 17,21

11 10,37-38

12 7,33 13,1 14,28 Mt 21,21

13 15,7.16 16,23-24.26 17,1.5 Jk 1,5

15 15,10 5 Mojs 6, 4-9 1 Jn 5,3 2 Jn 1,6

16 1,33 15,26 16,7.13

17 1,10 Mt 10,20 Rim 8,26 1 Kor 2,12.14 1 Jn 4,6 2 Jn 1,1-2

18 14,3.28

19 7,33 6,57 16,16

132 EVANGELIE SPORED JOVAN 20 10,30.38 17,11.21-23 Is 2,17

21 16,27 17,26 Izreki 8,17

22 7,4 Lk 6,16 Dela 1,3 10,40-41 Juda 1,1

23 1 Car 8,27 Ez 37,26-27 Zah 2,14 Izreki 8,17 2 Kor 6,16 Efes 3,17 Otkr 3,20 21,3

24 7,16

26 2,22 16,13-15

27 14,1-3 16,33 20,19.21 Is 9,5 Zah 9,9-10 Rim 5,1 Efes 2, 14-18 Fil 4,7 2 Sol 3,16

28 13,1 20,17 Mk 13,32

29 13,19 16,4

30 12,31 16,11

31 6,38 12,49 15,10 Mt 26,46

15,1-2 Is 5,1-7 Ez 19,10-14 Ps 80,8-19 Mt 15,13 20,1-16

Mu re~e Juda, ne Iskariot: „Gospodi, zo{to saka{ nam da ni se javi{, a ne na svetot?“ 23 Isus odgovori i mu re~e: „Ako nekoj Me qubi, }e go pazi slovoto Moe; i Mojot Otec }e go vozqubi, i }e dojdeme kaj nego i `iveali{te vo nego }e napravime. 24 Koj ne Me qubi, ne go zapazuva slovoto Moe; a slovoto {to go slu{ate, ne e Moe, tuku na Mojot Otec, Koj Me isprati. 25 Ova vi go rekov, bidej}i sum so vas. 26 A Ute{itelot, pak, Duhot Sveti, Kogo {to Otecot }e Go isprati vo Moe ime, Toj }e ve nau~i na s# i }e vi napomni za s# {to sum vi zboruval. 27 Mir vi ostavam; mirot Svoj vi go davam; Jas vi go davam, no ne kako {to go dava svetot. Da ne se pla{i srceto va{e, nitu da strahuva. 28 ^uvte deka Jas vi rekov: ‚Zaminuvam od vas i pak }e dojdam kaj vas.‘ No ako Me qubevte Mene, }e se zaraduvavte {to rekov: odam kaj Mojot Otec, za{to Mojot Otec e pogolem od Mene. 29 I sega vi ka`av, u{te pred da se izvr{i, ta koga }e se izvr{i, da poveruvate. 30 Nema ve}e mnogu da zboruvam so vas, za{to ide knezot na ovoj svet i vo Mene Toj nema ni{to. 31 No za da razbere svetot deka Go qubam Otecot i, kako {to Mi zapoveda Otecot, taka pravam. Stanete da si odime odovde!“ „Jas sum vistinskata loza, Mojot Otec e lozarot. 2 Sekoja pra~ka vo Mene, {to ne dava plod, Toj }e ja ise~e; i sekoja, {to dava plod, }e ja o~isti, za da prinese pove}e plod. 3 Vie ste ve}e ~isti preku slovoto, {to sum vi go propovedal. 4 Bidete vo Mene, i Jas }e bidam vo vas. Kako {to pra~kata ne mo`e da rodi plod sama od sebe, ako ne e na lozata, taka i vie, ako ne bidete vo Mene. 5 Jas sum lozata, a vie pra~kite; i koj e vo Mene, i Jas vo nego, toj }e dade mnogu plod; za{to bez Mene ne mo`ete da napravite ni{to. 22

15

Ako nekoj ne ostane vo Mene, }e bide isfrlen nadvor, kako pra~ka, i }e se isu{i; a takvite }e gi soberat, i vo ogan }e gi frlat, i }e izgorat. 7 Ako ostanete vo Mene, i zborovite Moi vo vas, toga{, {to i da posakate, barajte i }e vi bide. 8 So toa }e se proslavi Mojot Otec: da nosite mnogu plod i da bidete Moi u~enici. 9 Kako {to Me vozqubi Otecot, i Jas ve vozqubiv vas. Ostanete vo Mojata qubov! 10 Ako gi zapazite Moite zapovedi, }e ostanete vo qubovta Moja, kako {to Jas gi zapaziv zapovedite na Mojot Otec i ostanuvam vo qubovta Negova. 11 Ova vi go rekov za da ostane radosta Moja vo vas i radosta va{a da bide polna. 12 Ova e Moja zapoved: da se qubite eden so drug, kako {to ve vozqubiv Jas. 13 Nikoj nema pogolema qubov od ovaa: da ja polo`i du{ata svoja za svoite prijateli. 14 Vie ste Mi prijateli ako go vr{ite ona {to vi zapovedam Jas. 15 Ve}e ne ve narekuvam slugi, za{to slugata ne znae {to raboti gospodarot; tuku ve narekov prijateli, bidej}i vi ka`av s# {to sum ~ul od Mojot Otec. 16 Vie ne Me izbravte Mene, tuku Jas ve izbrav vas i ve postaviv da odite i da bidete plodonosni, i plodot va{ da ostane, ta, {to i da posakate od Otecot vo Moe ime, da vi dade. 17 Ovaa zapoved vi ja davam: da se qubite eden so drug.“ 6

Omrazata na svetot

2 Is 18,5

3 13,10 Dela 15,9

4 6,56 Rim 11, 17-18 2 Kor 3,5

5 1,3 15,16 1 Kor 12,12.27

6 Ez 15,1-8 Mt 3,10 7,19 13,42

7 14,13 16,23 Mt 7,7 Mk 11,24 1 Jn 5,14

8 Mt 5,13 Fil 1,11

9 13,1 17,23

10 6,38 14,15.21 1 Jn 2,5 5,3

11 16,21 17,13 Is 9,2 35,10 Sof 3,14 Ps 126,3-5 Mt 25,21.23 Lk 2,10 1 Jn 1,4

12

„Ako svetot ve mrazi, znajte deka 13,34 1 Jn 3,11.23 mene svetot u{te pred vas Me zamrazi. 2 Jn 1,5 19 Da bevte od ovoj svet, toga{ svetot 13 }e go qube{e svoeto; no bidej}i ne ste 10,11 od svetot, tuku Jas ve izbrav od svetot - 13,1 Rim 5,6-8 zatoa svetot i ve mrazi. 1 Jn 3,16 20 Pomnete gi zborovite {to vi gi 14 rekov Jas: nieden sluga ne e pogolem od 2 Mojs svojot gospodar. Ako Mene Me gonea, i 13,11 Lk 12,4 vas }e ve gonat; ako Moite zborovi gi zapazija, i va{ite }e gi zapazat. 18

133 EVANGELIE SPORED JOVAN 15 Rim 1,1 Jk 1,1

16 6,70 13,18 14,13-14 15,5 16,23 5 Mojs 7,6 Is 41,8 Amos 3,2 Mk 3,13-14 Dela 20,28 1 Jn 4,10

17 13,34 1 Jn 3,23

18 1,10-11 7,7 17,14-16 Mt 10,22 24,9 1 Sol 2, 14-16 1 Jn 3,13

19 Lk 6,22 1 Jn 4,5

20 13,16 Mt 10,24 Lk 6,40 Dela 4,17 1 Sol 1,6 1 Ptr 4, 12-19

21 8,18-19 16,3 Mt 5,11 10,22 Dela 5, 40-41 Otkr 2,3

22

No, seto ova }e vi go pravat zaradi Moeto ime, za{to ne Go znaat Onoj Koj Me isprati. 22 Da ne bev do{ol i da ne im bev zboruval, grev nema{e da imaat. No sega tie nemaat izgovor za svojot grev. 23 Koj Me mrazi mene, Go mrazi i Mojot Otec. 24 Ako ne bev napravil me|u niv dela, kakvi {to nikoj drug ne napravil, grev nema{e da imaat; a sega i vidoa, i Me zamrazija Mene i Mojot Otec. 25 No neka se izvr{i slovoto napi{ano vo nivniot Zakon deka Me zamrazija bez vina. 26 A koga }e dojde Ute{itelot, Kogo {to }e Go ispratam Jas od Otecot, Duhot na Vistinata, Koj izleguva od Otecot, Toj }e svedo~i za Mene; 27 a i vie }e svedo~ite, bidej}i od po~etokot ste so Mene.“ „Ova vi go ka`av za da ne se soblaznite. 2 ]e ve isklu~uvaat od sinagogite. Pa u{te i }e nastapi vreme koga sekoj {to }e ve ubie, }e misli deka na Boga Mu prinesuva slu`ba. 3 Toa }e go pravat, za{to ne Go poznaa Otecot, nitu Mene. 4 No vi go ka`av toa, ta koga }e dojde vremeto, da se setite deka Jas sum vi rekol; a od po~etokot ne vi go zboruvav ova, za{to bev so vas.“ 21

16

Zada~ite na Svetiot Duh

„A sega odam kaj Onoj Koj Me isprati, i nikoj od vas ne Me pra{a: ‚Kade odi{?‘ 23 6 No zatoa {to vi go ka`av ova, srca5,23 Lk 10,16 ta va{i se ispolnija so taga. 1 Jn 2,23 7 No Jas vistinata vi ja ka`uvam: po24 dobro e za vas Jas da si otidam, za{to, 6,36 14,11 ako ne si otidam, Ute{itelot nema da Mt dojde kaj vas; ako, pak, zaminam, }e vi Go 12,24.27-28 pratam. 8 A Toj, koga }e dojde, }e go izobli~i 25 Ps 35,19 69,5 svetot za grev, i za pravda, i za sud: 9 za grev - deka ne veruvaat vo Mene; Rim 3,19 10 za pravda - oti Jas si odam kaj Svojot Otec, i ve}e nema da Me vidite; 9,41 16,9

5

a za sud - za{to knezot na ovoj svet e osuden. 12 Imam u{te mnogu da vi ka`uvam, no sega ne mo`ete da nosite. 13 A koga }e dojde Toj, Duhot na Vistinata, }e ve upati vo seta vistina; no od Sebe nema da zboruva, tuku }e govori {to ~ue, i }e vi ja najavi idninata. 14 Toj Mene }e Me proslavi, za{to od Moeto }e zeme i }e vi javi. 15 S# {to ima Otecot, Moe e; zatoa i vi rekov deka od Moeto }e zeme i }e vi javi.“ 11

Taga i radost „U{te malku, i nema da Me gledate, i po malku, pak }e Me vidite, za{to si odam kaj Otecot.“ 17 A nekoi od u~enicite Negovi si rekoa me|u sebe: „[to e toa, {to ni veli: ‚U{te malku, i nema da Me vidite‘ i ‚Po malku, pak }e Me vidite‘ i ‚Jas si odam kaj Otecot?‘“ 18 I si zboruvaa: „[to e toa, {to veli: ‚U{te malku?‘“ 19 Isus razbra deka sakaat da Go pra{aat, i im re~e: „Zatoa li se pra{uvate me|u sebe, {to rekov: ‚U{te malku, i nema da Me gledate‘ i ‚Po malku, pak }e Me vidite?‘ 20 Vistina, vistina vi velam deka vie }e zapla~ete i }e zaridate, a svetot }e se raduva; vie }e bidete na`aleni, no `alosta va{a }e se pretvori vo radost. 21 @ena, koga ra|a, ima bolki, za{to $ do{lo vremeto nejzino; no {tom }e go rodi deteto, od radost ne gi pomni ve}e bolkite, za{to se rodil ~ovek na svetot. 22 Pa taka i vie, sega ste na`aleni; no Jas pak }e ve vidam, i }e se zaraduva srceto va{e, i radosta va{a nikoj nema da vi ja odzeme; 23 i vo toj den nema da Me pra{uvate za ni{to. Vistina, vistina vi velam: {to i da posakate od Otecot, vo Moe ime, }e vi dade. 24 Dosega ni{to ne ste barale vo Moe ime; barajte i }e dobiete, za da bide radosta va{a polna.“ 16

26-27 Dela 5,32

26 14,16.26 Mt 10, 19-20 1 Jn 3,24 5,7

27 19,35 Lk 1,2 Dela 1,8.21-22 1 Jn 4,14

16,2 9,22 Is 66,5 Mt 5,11 10,17 24,9

3 8,19 15,21

4 2,22 14,29 16,25 Mk 13,23 Dela 8,1

5 7,33 13,36

6 16,22

7 14,16.26 15,26

8 10,25 Dela 24,25

9 5,38 6,36.64 8,21-24 12,37

10 7,34 13,1.33 14,12.19.28 20,17 Dela 7,52

11 12,31 14,30

12 1 Kor 3,1-2

13 14,17.26 15,26 1 Jn 2,27

134 EVANGELIE SPORED JOVAN 14 7,39

15 17,10 Lk 15,31

16 7,33 14,19 Dela 1,3

19 Lk 9,45

20 Mk 16,10 Lk 5,35 23,27 Otkr 11,10

21 Is 13,8 26,17-18 Os 13,13 Mih 4,9 Mk 13,8 Rim 8,22 1 Sol 5,3 Otkr 12,2

22 14,19 15,11 20,20 Is 66,14 Mt 28,8 Lk 24,41 Dela 2,46 2 Kor 4,17

23 15,16 1 Jn 5, 14-15

24 15,11 Mt 7,7-8.11 18,19 1 Jn 1,4

25 10,6 12,16 Mt 13, 34-35

27 8,42 14,21.23 21,15-17

28 1,1 13,3

30 2,25 16,19

Pobeda nad svetot 25 „Ova vo paraboli vi go ka`av; no }e dojde ~as koga nema ve}e vo paraboli da vi zboruvam, tuku otkrieno }e ve izvestam za Otecot. 26 Vo toj den }e pobarate vo Moe ime, i ne vi velam deka Otecot }e go pomolam za vas; 27 bidej}i Otecot Sam ve saka, za{to vie Me zasakavte i poveruvavte deka Jas sum izlegol od Boga. 28 Izlegov od Otecot i dojdov vo svetot; sega pak go ostavam svetot i se vra}am kaj Otecot.“ 29 Mu rekoa u~enicite Negovi: „Eve, sega otkrieno zboruva{ i nikakva parabola ne ka`uva{. 30 Sega znaeme deka znae{ s# i nema potreba nikoj da Te pra{uva. Zaradi toa veruvame deka od Boga si izlegol.“ 31 Isus im odgovori: „Sega li veruvate? 32 Ete, ide ~asot, i ve}e nastapuva, da se razbegate sekoj kaj svoite, a Mene Sam da Me ostavite; no Jas ne sum Sam, bidej}i Otecot e so Mene. 33 Ova vi go rekov za da imate mir vo Mene. Vo svetot }e imate maki; no ne pla{ete se, za{to Jas go pobediv svetot.“ Isusovata molitva Ova go ka`a Isus, pa gi podigna o~ite Svoi kon neboto i re~e: „O~e, dojde ~asot; proslavi Go Svojot Sin, za da Te proslavi i Sinot Tvoj, 2 kako {to si Mu dal vlast nad sekoe telo, ta na s# {to si mu dal, da mu dade ve~en `ivot. 3 A `ivotot ve~en e toa, da Te poznaat Tebe Ediniot vistinski Bog, i isprateniot od Tebe Isus Hristos. 4 Jas Te proslaviv na Zemjata; go izvr{iv deloto, {to si mi go dal da go izvr{am. 5 I sega, proslavi Me Ti, O~e, vo Tebe Samiot, so slavata {to ja imav vo Tebe u{te svetot pred da nastane. 6 Go objaviv imeto Tvoe na lu|eto, {to si Mi gi dal od svetot; tie bea Tvoi, i Ti Mi gi dade, i go zapazija Tvoeto slovo.

17

Sega razbraa deka s# {to si Mi dal, e od Tebe; 8 za{to zborovite {to si Mi gi dal im gi predadov i tie gi primija i razbraa navistina deka od Tebe sum izlegol, i poveruvaa deka Ti si Me pratil. 9 Jas za niv se molam; ne se molam za siot svet, tuku za onie {to si Mi gi dal, za{to se Tvoi. 10 I s# Moe e Tvoe, i Tvoeto - Moe, i se proslaviv vo niv. 11 Ve}e ne sum vo svetot, no tie se vo svetot, a Jas idam kaj Tebe. O~e Sveti, zapazi gi vo Tvoeto ime onie {to si Mi gi dal, za da bidat edno, kako {to sme i Nie. 12 Dodeka bev so niv vo svetot, Jas gi pazev vo Tvoeto ime; onie, {to si Mi gi dal, gi za~uvav, i nikoj od niv ne pogina, osven pogibelniot sin, za da se ispolni Pismoto. 13 A sega se vra}am kaj Tebe, i ova mu go ka`uvam na svetot za da ja imaat vo sebe Mojata polna radost. 14 Jas im go predadov Tvoeto slovo, i svetot gi zamrazi, za{to tie ne se od svetot, kako i Jas {to ne sum od nego. 15 Ne se molam da gi zeme{ od svetot, tuku da gi zapazi{ od zloto. 16 Tie ne se od svetot, kako i Jas {to ne sum od nego. 17 Posveti gi so Svojata vistina. Tvoeto slovo e vistina. 18 Kako Ti Mene {to Me prati vo svetot, i Jas gi prativ vo svetot. 19 I za niv jas se posvetuvam, ta i tie da bidat osveteni preku vistinata. 20 No ne se molam samo za niv, tuku i za onie {to preku nivnite zborovi }e poveruvaat vo Mene, 21 za da bidat site edno, kako {to si Ti, O~e, vo Mene, i Jas vo Tebe; pa taka i tie da bidat vo Nas edno, i da poveruva svetot deka Ti si Me pratil. 22 I slavata {to si Mi ja dal, nim im ja dadov, za da bidat edno, kako {to sme Nie. 23 Jas sum vo niv i tie se vo Mene, za da bidat vo s# edno, i da doznae svetot deka Ti si Me ispratil, i niv si gi vozqubil, kako Mene {to Me vozqubi. 7

32 8,29 Zah 13,7 Mt 26,31.56

33

12,31 13,19 14,27.30 15,18 Rim 8,37 1 Kor 15,57 2 Kor 1,8 2 Tim 3,12 1 Jn 5,5 Otkr 5,5

17,1

2,4 11,41 12,23 13,1.31-32 Mt 26,45

2

3,35 Mt 28,18

3 1,4 6,40 12,25 Er 24,7 31,31-34 Ez 36,25-28 Os 2,22 1 Jn 5,13.20

4

13,31-32 19,30

5

1,1-2 8,58 17,24 Fil 2,6 Evr 5,5

6

6,37-39.44 17,2.9.12.24 .26 2 Mojs 3,13-14 Evr 2,12

8

3,2.11 16,30

9

15,19 Lk 22,32

10

16,15 Lk 15,31

135 EVANGELIE SPORED JOVAN 11

O~e, sakam i onie {to si Mi gi dal da bidat so Mene, kade {to sum Jas, za da ja gledaat Mojata slava {to si Mi ja dal, za{to me vozqubi u{te pred da se sozdade svetot. 25 O~e Praveden, svetot ne Te pozna, 12 Jas Te poznav; i ovie poznaa deka Ti si 6,39 10,28 Me ispratil; 26 i im go objaviv imeto Tvoe, i }e go 13,18 18,8-9 izvestuvam, ta qubovta, so koja Me vozPs 41,9 Dela 8,20 qubi Ti, da bide vo niv, i Jas vo niv.“ 24

10,30 13,1.3 17,21 3 Mojs 19,2 Gal 3,28 1 Ptr 1,5.16

2 Sol 2,3

Isus e priveden

13

15,11 1 Jn 1,4

14

8,23 15,18-19

15

Mt 6,13 Lk 22,32 2 Sol 3,3 1 Jn 5,18

17

10,36 Er 1,5

18

20,21

19

4,23 15,13 Lk 22,20 1 Kor 1,30 Evr 2,11 10,12.14

20

Rim 10,17 1 Sol 2,13 1 Jn 1,3

21

10,38 17,11 Dela 4,32 Gal 3,28

22 17,5

23

15,9 1 Kor 6,17 Gal 2,20

24

1,14 10,29 12,26 17,5 Mt 25,34 2 Kor 3,18

25

1,10 8,55 Mt 11,27 Otkr 16,5

18

(Mt 26,47–56; Mr 14,43–50; Lk 22,47–53)

I {tom go re~e ova, Isus otide so u~enicite Svoi preku potokot Kedron, kade {to ima{e gradina, i vo nea vleze Toj i u~enicite Negovi. 2 A toa mesto go znae{e i Juda, koj saka{e da Go predade, za{to Isus ~esto se sobira{e so u~enicite Svoi tamu. 3 Toga{ Juda, otkako zede edna ~eta vojnici i slugi od prvosve{tenicite i fariseite, dojde tamu so feneri, so svetila i so oru`je. 4 A Isus, znaej}i s# {to }e stane so Nego, izleze i im re~e: „Kogo barate?“ 5 Mu odgovorija: „Isus od Nazaret!“ Isus im re~e: „Jas sum.“ So niv stoe{e i Juda, koj Go predade. 6 A koga im re~e: „Jas sum“ - tie se povlekoa nazad i padnaa na zemjata. 7 Toga{ pak gi pra{a: „Kogo barate?“ A tie rekoa: „Isus od Nazaret!“ 8 Isus odgovori: „Vi rekov deka sum Jas; pa, ako Me barate Mene, ostavete gi ovie da si odat;“ 9 za da se izvr{i slovoto ka`ano od Nego: „Od onie {to si Mi gi dal, nikogo ne zagubiv.“ 10 A Simon Petar, koj ima{e no`, go izvadi, go udri slugata na prvosve{tenikot i mu go otse~e desnoto uvo. Imeto na slugata mu be{e Malh. 11 No Isus mu re~e na Petar: „Stavi go no`ot vo no`nicata. Zar da ne ja ispijam ~a{ata {to Mi ja dade Otecot?“ Isus pred Ana Toga{ ~etata i zapovednikot, i slugite judejski, Go fatija Isus i Go vrzaa.

I Go odvedoa najnapred kaj Ana, 26 za{to toj be{e dedo na Kajafa, koj vo 17,6 2 Mojs 3,13-14 taa godina be{e prvosve{tenik. 14 A Kajafa be{e onoj {to gi posove- Ps 7,17 Rim 8,39 tuva Judejcite deka podobro e da umre eden ~ovek za narodot. 13

18,1

Petrovoto odre~uvawe 15 Po Isus ode{e Simon Petar i eden drug u~enik. Toj u~enik mu be{e poznat na prvosve{tenikot, pa vleze so Isus vo dvorot na prvosve{tenikot. 16 A Petar stoe{e nadvor, pokraj portata. Drugiot, pak, u~enik, {to mu be{e poznat na prvosve{tenikot, izleze, $ re~e na vratarkata i go vovede Petar. 17 Toga{ sluginkata vratarka mu re~e na Petar: „Da ne si i ti od u~enicite na Ovoj ^ovek?“ Toj re~e: „Ne sum.“ 18 A slugite i stra`arite bea zapalile ogan i stoeja, pa se greeja, za{to be{e studeno. So niv stoe{e i Petar i se gree{e.

Isusovoto soslu{uvawe (Mt 26,59–66; Mr 14,55–64; Lk 22,66–71)

Prvosve{tenikot, pak, Go pra{a Isus za u~enicite Negovi i za Negovoto u~ewe. 20 Isus mu odgovori: „Jas mu zboruvav na svetot javno; Jas sekoga{ pou~uvav po sinagogite i vo hramot, kade {to sekojpat se sobiraat Judejcite, i tajno ni{to ne sum zboruval. 21 Zo{to Me pra{uva{ Mene? Pra{aj gi onie koi slu{ale {to sum zboruval; tie znaat {to sum govorel.“ 22 Koga Toj go re~e toa, eden od slugite, koj stoe{e blizu, Go udri Isus po obraz i re~e: „Taka li mu odgovara{ na prvosve{tenikot?“ 23 Isus mu odgovori: „Ako rekov ne{to lo{o, doka`i go lo{oto; ako li, pak, dobro - zo{to Me udira{?“ 24 Toga{ Ana Go prati vrzan kaj prvosve{tenikot Kajafa. 19

Petar povtorno se odrekuva

12

A Simon Petar stoe{e i se gree{e. I mu rekoa: „Da ne si i ti od u~e25

2 Sam 15,23 1 Car 2,37 2 Let 15,16 Mt 26,36 Mk 14,26.32 Lk 22,39

3

7,32.45

4

13,1.3 19,11

5

8,24

6

7,46 Ps 27,2 35,4

9

6,39 17,12

10

Lk 22,36.38

11

Mt 26,39 Mk 10,38 14,36 Lk 22,42

13

Lk 3,2

14

11,49-51

15

20,3

16

Mk 14,54

17

18,25

20 6,59 7,26 Is 45,19 48,16 Mt 4,23 26,55 Dela 26,26

22 19,3 Mt 26,67 Dela 23,2

23 Mt 5,39 Dela 23,3-5

136 EVANGELIE SPORED JOVAN 24 nicite Negovi?“ Toj porekna i re~e:

„Ne sum.“ 26 Eden od slugite na prvosve{teni25 kot, {to mu be{e rodnina na onoj komu 18,17 Petar mu go be{e otsekol uvoto, re~e: 26 „Neli te vidov i tebe vo gradinata so 18,1.10 Nego?“ 27 A Petar pak porekna; i vedna{ za27 pea petel. 13,38 11,49 18,13

Mt 26,34 Mk 14,30 Lk 22,34

Isus pred Pilat 28 I Go povedoa Isus od Kajafa vo 28 pretorijata. No be{e utro, i tie ne 11,55 vlegoa vo nea, za da ne se oskvernat, za 29 da mo`at da ja jadat Pashata. Lk 3,1 29 Toga{ izleze Pilat pred niv i re13,1 Dela 3, ~e: „Za {to Go obvinuvate Ovoj ^ovek?“ 13-14 30 Odgovorija i mu rekoa: „Ako Toj ne 4,27 13,28 be{e zlostornik, nema{e da ti Go 1 Tim 6,13 predademe!“ 31 A Pilat im re~e: „Zemete Go vie i 31 19,6 sudete Mu spored va{iot zakon!“ JudejDela 18,15 cite mu rekoa: „Nam ne ni e dozvoleno da pogubuvame nikogo“, 32 32 za da se ispolni zborot Isusov, 3,14 8,28 {to go re~e, ka`uvaj}i so kakva smrt 12,32-33 Mt 20,19 }e umre. 26,2 33 Toga{ Pilat vleze vo sudnicata, pa Go povika Isus i Mu re~e: „Ti li si 36 1,11 Carot Judejski?“ 6,15 34 Isus mu odgovori: „Sam li go zbo12,32 Mt 26,53 ruva{ toa ili drugi ti ka`aa za MeLk 17,20 ne?“ 19,12 35 Pilat odgovori: „Ta jas Judeec li 37 sum? Tvojot narod i prvosve{tenicite 3,32-33 Te predadoa na mene. [to si naprav8,45-46 14,6 il?“ 1 Jn 3,19 36 Isus odgovori: „Moeto carstvo ne e 4,6 1 Tim 6,13 od ovoj svet; ako be{e carstvoto Moe od ovoj svet, toga{ Moite slugi bi Me 38 branele, za da ne im bidam predaden na Dela 24,25 26,28 Judejcite; no carstvoto Moe sega ne e ovde.“ 37 A Pilat Mu re~e: „Ti, pak, Car li si?“ Isus odgovori: „Ti veli{ deka sum Car. Jas za toa se rodiv i za toa dojdov na svetot, za da svedo~am za vistinata; sekoj, koj e od vistinata, go slu{a glasot Moj.“ Isus e osuden na smrt (Mt 27,15–31; Mr 15,6–20; Lk 23,13–15)

Pilat Go pra{a: „[to e toa vistina?“ I koga go re~e ova, izleze pak kaj 38

Judejcite i im re~e: „Jas ne nao|am ni- 40 Dela 3,14 kakva vina vo Nego. 39 No kaj vas e obi~aj da vi pu{tam po eden za Pasha. Sakate li da vi Go pu{- 19,1 Mt 20,19 tam Carot Judejski?“ 40 I pak povikaa site, velej}i: „Ne 1 Kor 1,23 Ovoj, tuku Varava.“ Varava, pak, be{e 2 Mt 27,29 razbojnik. Lk 23,11

Isusovite stradawa Toga{ Pilat Go zede Isus i Go predade da go kam{ikuvaat. 2 Vojnicite spletoa venec od trwe, Mu go kladoa na glavata i Mu oblekoa bagrenica, 3 i velea: „Te pozdravuvame, Care Judejski!“ - i Go udiraa po obrazite. 4 Pilat pak izleze nadvor i im re~e: „Eve, vi Go izveduvam nadvor, za da razberete deka ne nao|am vo Nego nikakva vina.“ 5 Toga{ izleze Isus nadvor, so trnov venec, i bagrenica. I im re~e Pilat: „Eve Go ^ovekot!“ 6 A koga Go vidoa prvosve{tenicite i slugite, zavikaa i rekoa: „Raspni Go, raspni!“ Pilat im re~e: „Zemete Go vie i raspnete Go, za{to jas ne nao|am vo Nego vina.“ 7 Judejcite mu odgovorija: „Nie imame Zakon i spored na{iot Zakon Toj treba da umre, za{to Sam se napravi Sin Bo`ji.“ 8 Koga go ~u Pilat ovoj zbor, u{te pove}e se ispla{i. 9 I pak vleze vo pretorijata i Mu re~e na Isus: „Od kade si Ti?“ No Isus ne mu dade odgovor. 10 Pilat Mu re~e: „Mene li ne mi odgovara{? Ne znae{ li deka imam vlast da Te raspnam, i vlast imam da Te pu{tam!?“ 11 Isus odgovori: „Ti ne bi imal nikakva vlast nad Mene ako ne ti be{e dadeno odozgora; zatoa pogolem grev ima onoj {to Me predade na tebe.“ 12 Ottoga{ Pilat gleda{e da Go pu{ti. No Judejcite pak vikaa, zboruvaj}i: „Ako Go pu{ti{ Nego, ne si mu prijatel na cezarot. Sekoj {to se pravi car, protivnik mu e na cezarot.“ 13 [tom go ~u ovoj zbor, Pilat Go izvede Isus nadvor i sedna na sudskiot

19

3 18,22 Is 50,6

4 18,38 Lk 23,4

5 1,29.36

6 18,31 1 Kor 1,23

7 5,18 3 Mojs 24,16

9 9,29-30 Mt 26, 62-63 27,12.14 Mk 14,61 Lk 23,9

11 3,27 10,18 18,30.35 Rim 13,1

12 Lk 23,2 Dela 17,7

137 EVANGELIE SPORED JOVAN 14 stol, na mestoto {to se vika Litostro-

18,33-37 19,31.42 1 Kor 5,7

15 Sud 8,23 1 Sam 8,7

17 1 Mojs 22,6

18 Is 53,12

19 18,33 Mt 2,23

20 Evr 13, 12-13

ton, a po evrejski Gavata. 14 Toga{ be{e petok pred Pasha, okolu {estiot ~as11. I im re~e Pilat na Judejcite: „Eve Go va{iot Car!“ 15 No tie vikaa: „Zemi, zemi, raspni Go!“ Pilat im re~e: „Carot va{ li da Go raspnam?“ Prvosve{tenicite odgovorija: „Nie nemame car, osven cezarot.“ 16 I toga{ im Go predade za da bide raspnat. I Go zedoa Isus, i Go povedoa. Isusovoto raspnuvawe (Mt 27,32–44; Mr 15,21–32; Lk 23,26–43)

17 I nosej}i go Svojot krst, Toj izleze na mestoto nare~eno ^erepnica, a po 2 Mojs 28,32 evrejski Golgota; 18 tamu Go raspnaa, a so Nego i drugi 24 Ps 22,19 dvajca, od ednata i od drugata strana, a 25 nasrede - Isus. 19 Pilat, pak, napi{a i natpis, i go 2,3 20,1.18 klade na krstot. A be{e napi{ano: Mk 15, 40-41 „Isus od Nazaret, car Judejski.“ 20 Ovoj natpis go ~itaa mnozina od JuLk 2,5 dejcite, bidej}i mestoto, kade {to be{e raspnat Isus be{e blizu do gradot; a be{e napi{ano na evrejski, gr~ki i latinski. 21 Prvosve{tenicite, pak, judejski mu rekoa na Pilat: „Ne pi{uvaj: Car Judejski, tuku deka Toj re~e: Jas sum Car Judejski.“ 22 Pilat odgovori: „[to napi{av, napi{av.“ 23 A vojnicite, koga Go raspnaa Isus, gi zedoa ali{tata Negovi i gi razdelija na ~etiri dela, po eden del na sekogo i hitonot. Hitonot, pak, ne be{e {ien, tuku istkaen odozgora pa dodolu. 24 Toga{ si rekoa: „Da ne go rasipuvame, no da frlime za nego `drepka, ~ij }e bide“ - za da se zbidne ka`anoto vo Pismoto: „Gi razdelija ali{tata Moi me|u sebe i za oblekata Moja frlija `drepka.“ Taka i napravija vojnicite. 25 Pokraj krstot Isusov stoeja majka Mu Negova i sestrata na majka Mu, Marija Kleopova, i Marija Magdalena.

23

11 19,14. Okolu 12 ~asot, po na{e.

A Isus, {tom ja vide majka Si, i 26 u~enikot kogo posebno go qube{e, kako 2,4 13,23 stoi, $ re~e na majka Si: „@eno, ete ti 20,2 21,20 sin!“ 27 Potoa mu re~e na u~enikot: „Ete ti 28 majka!“ I od toj ~as u~enikot ja zede kaj 5,39 Ps 22,15 sebe. 26

Isusovata smrt (Mt 27,45–56; Mr 15,33–41; Lk 23,44–49)

29

2 Mojs 12,22 3 Mojs 14,4 Ps 51,8 69,22

28 Po ova, znaej}i Isus deka s# e svr30 {eno, za da se ispolni Pismoto, re~e: 1,33 17,1.4 „@eden sum.“ 29 Tamu stoee{e sad, poln so ocet. Jov 19, 26-27 Tie nakvasija sun|er vo ocetot, go zaka- Mt 20,22 12,50 ~ija na trska i Mu prinesoa do ustata Lk 2 Tim 4,7 Otkr 15,1 Negova. 30 A koga vkusi Isus ocet, re~e: „Se 31 svr{i!“ I koga ja navedna glavata, go 19,14 2 Mojs predade duhot. 12,16

Krv i voda Bidej}i be{e petok, Judejcite, za da ne ostanat telata na krst vo sabota, za{to vo taa sabota be{e golem den, go zamolija Pilat da im gi prekr{at kolenata i da gi simnat. 32 Toga{ dojdoa vojnicite i im gi prekr{ija kolenata na prviot, kako i na vtoriot, {to bea raspnati so Nego. 33 A koga dojdoa do Isus i go vidoa deka be{e ve}e umren, ne Mu gi prekr{ija kolenata; 34 no eden od vojnicite so kopje Mu gi probode rebrata, i naedna{ iste~e krv i voda. 35 I toj {to vide - posvedo~i, i svedo{tvoto mu e vistinsko; i znae deka ja ka`uva vistinata, za da poveruvate vie. 36 Bidej}i ova stana za da se ispolni Pismoto: „Koska Negova nema da se prekr{i.“ 37 I drugo Pismo pak veli: „]e poglednat na Onoj Kogo Go probodoa.“ 31

Polo`uvaweto vo grob (Mt 27,57–61; Mr 15,42–47; Lk 23,50–56)

Potoa Josif od Arimateja, taen Isusov u~enik, poradi strav od 38

5 Mojs 21,22-23 Gal 3,13

34 3,5 7,37-39 1 Mojs 4,10 1 Jn 5,6-8

35 15,26-27 21,24

36 2 Mojs 12,46 4 Mojs 9,12 Ps 34,21

37 Zah 12,10 Otkr 1,7

38 7,13

138 EVANGELIE SPORED JOVAN 39 Judejcite, go zamoli Pilat da go simne

teloto i Pilat mu dozvoli. Toj dojde i go simna teloto Isusovo. 39 A dojde i Nikodim, koj porano be{e oti{ol no}e kaj Isus, i donese okolu litri smesa od smirna i aloj. 40 sto 40 Go zedoa teloto Isusovo i go zavitMk 14,8 kaa vo platno so mirisite, kako {to e obi~aj kaj Judejcite da pogrebuvaat. 20,1 41 Na ona mesto, kade {to be{e raspMt 27,56 Dela 20,7 nat, ima{e gradina i vo gradinata - nov 1 Kor 16,2 grob, vo koj u{te nikoj ne be{e pola2 gan. 42 Tamu Go polo`ija Isus poradi pe13,23 18,15 19,26 tokot judejski, za{to grobot be{e bli21,7.20 zu. 3,1 7,50 Ps 45,8 Izreki 7,17 Mt 2,11

6-7 11,40.44 19,40 Lk 24,24

Prazniot Isusov grob (Mt 28,1–8; Mr 16,1–8; Lk 24,1–12)

20

Vo prviot den od sedmicata Marija Magdalena dojde na grobot 5,39 Ps 16,10 rano, u{te dodeka be{e temno, i vide Mt 5,17 Dela deka kamenot od grobot e pomesten. 2 Toga{ otr~a i dojde kaj Simon Pe2,27.31 1 Kor 15,4 tar i kaj drugiot u~enik, kogo Isus go 12 qube{e, i im re~e: „Go dignale Gospod Mt 28,2-5 od grobot i ne znam kade Go polo`ile.“ Mk 16,5 3 Toga{ izleze Petar i drugiot u~eLk 24,23 Evr 1,14 nik, i pojdoa kon grobot. Otkr 3,5 4 I obajcata tr~aa zaedno, no drugiot 4,4 u~enik tr~a{e pobrgu od Petar i prv dojde do grobot. 5 I koga se navedna, vide deka le`i samo povojot; no ne vleze. 6 Po nego dojde Simon Petar, vleze vo grobot i vide deka samo povojot stoi; 7 a krpata, {to Mu be{e na glavata negova, ne stoe{e kaj povojot, tuku oddelno, svitkana na edno mesto. 8 Toga{ vleze i drugiot u~enik, koj prv dojde do grobot, i vide, i poveruva, 9 za{to u{te ne go znaeja Pismoto deka Toj treba da voskresne od mrtvite. 10 Toga{ u~enicite se vratija doma. 9

Isus $ se javuva na Marija Magdalena A Marija stoe{e kaj grobot odnadvor i pla~e{e. I, pla~ej}i, se navedna nad grobot; 12 i vide dva angela vo beli obleki kako sedat, edniot kaj glavata, a dru11

giot kaj nozete, kade {to be{e le`elo teloto Isusovo. 13 Tie $ rekoa: „@eno, zo{to pla~e{?“ Im odgovori: „Go krenale Gospod moj i ne znam kade Go polo`ile!“ 14 [tom go re~e ova, se zavrte nazad i Go vide Isus kako stoi; no ne znae{e deka e Isus. 15 Isus $ re~e: „@eno, zo{to pla~e{? Kogo go bara{?“ Taa, mislej}i deka e gradinarot, Mu re~e: „Gospodine, ako si Go zel Ti, ka`i mi kade si Go polo`il, i jas }e Go zemam.“ 16 Isus $ re~e: „Marija!“ Taa se zavrti i Mu re~e: „Ravuni“ - {to zna~i: „U~itele!“ 17 I re~e Isus: „Ne dopiraj se do Mene, za{to u{te ne sum se vratil kaj Mojot Otec; tuku otidi kaj bra}ata Moi i ka`i im: se vra}am kaj Svojot Otec i va{iot Otec, kaj Svojot Bog i kaj va{iot Bog.“ 18 Dojde Marija Magdalena i im ka`a na u~enicite deka Go videla Gospod i deka toa $ rekol.

13

Isus im se javuva na Svoite u~enici

22

(Mt 28,16–20; Mr 16,14–18; 24,36–49)

20,2

14 21,4 Lk 24,16 2 Kor 5,16

16 Mk 10,51

17 13,33 14,2-3.28 16,5-7 Ps 22,22 Mt 12,49 28,10 Dela 1,3 Rim 8,29 15,6

19 14,18-19 Mt 18,20

20 15,11 16,20.22 19,34

21 17,18 Mt 28,19 Mk 16,15

1,33 7,39 1 Mojs 2,7 Ez 37,9 Dela 1,8 1 Kor 15,45

A ve~erta vo istiot den, prviot od sedmicata, koga vratata, kade {to bea u~enicite Negovi sobrani, be{e zatvorena poradi strav od Judejcite, dojde 23 Isus, zastana nasrede i im re~e: „Mir Mt 16,19 18,18 vam!“ 20 I ova {tom go re~e, im gi poka`a 24 racete i nozete i rebrata Svoi. Se za- 11,16 raduvaa toga{ u~enicite, {tom Go vi- 14,5 21,2 doa Gospoda. 21 A Isus pak im re~e: „Mir vam! Ka- 25 ko {to Me prati Otecot, taka i Jas ve 19,34 1 Kor 9,1 pra}am.“ 22 I koga im go ka`a ova, duvna i im re~e: „Primete Duh Sveti! 23 Na koi }e im gi prostite grevovite, }e im se prostat, a na koi }e im gi zadr`ite, }e im se zadr`at.“ 19

Isus i neverniot Toma A Toma, eden od dvanaesette, nare~en Bliznak, ne be{e so niv koga dojde Isus. 25 Drugite u~enici mu rekoa: „Go vidovme Gospoda!“ A toj im re~e: „Dodeka 24

139 EVANGELIE SPORED JOVAN 26 ne gi vidam ranite od klincite na ra-

14,27 20,19

27 20,25 Mk 16,14 Lk 24,25.40

29 4,48 17,20 1 Ptr 1,8

30 21,25

31 1,12 3,15-16 Dela 2,36 Rim 1,4 1 Jn 5,13

21,1 Mt 26,32 28,7

2

cete Negovi, i ne go stavam prstot svoj vo ranite od klincite, i ne ja stavam rakata svoja vo rebrata Negovi, nema da poveruvam!“ 26 A po osum dena u~enicite Negovi pak bea sobrani, i Toma so niv. Dojde Isus, koga vratata be{e zaklu~ena, zastana me|u niv i re~e: „Mir vam!“ 27 Potoa mu re~e na Toma: „Daj go prstot svoj ovde i vidi gi racete Moi; daj ja rakata svoja i stavi ja vo rebrata Moi; i ne bidi neverliv, tuku poveruvaj!“ 28 Odgovori Toma i Mu re~e: „Gospod moj i Bog moj!“ 29 Isus mu re~e: „Toma, ti poveruva zatoa {to Me vide; bla`eni se onie koi ne videle, a poveruvale.“ Celta na ovaa kniga

I mnogu drugi ~uda izvr{i Isus pred u~enicite Svoi, {to ne se zapi{ani vo ovaa kniga. 31 A ovie se zapi{ani za da poveruva3 Lk 5,5 te deka Isus e Hristos, Sinot Bo`ji, i 4 veruvaj}i da imate `ivot vo Negovoto 20,14 ime. Lk 24,16 1,45 11,16 Lk 5,10

5 Lk 24,41

6 Lk 5,4-7

30

Voskresnatiot Isus im se javuva na sedum Svoi u~enici

21

Potoa pak im se javi Isus na u~enicite Svoi kaj Tiverijadskoto More. A toa se slu~i vaka: 2 bea zaedno Simon Petar i Toma, kogo go vikaa Bliznak, Natanail od Kana Galilejska, Zavedeevite sinovi i dvajca drugi od u~enicite Negovi. 3 Simon Petar im re~e: „]e odam da lovam riba.“ Mu rekoa: „I nie }e dojdeme so tebe.“ Toga{ izlegoa i vedna{ vlegoa vo korab, no taa no} ni{to ne ulovija. 4 A koga se razdeni, zastana Isus na bregot, samo u~enicite ne go poznaa deka e Isus. 5 Isus im re~e: „^eda, imate li ne{to za jadewe?“ Mu odgovorija: „Ne.“ 6 A Toj im re~e: „Frlete ja mre`ata od desnata strana na korabot i }e najdete!“ Ja frlija, i ne mo`ea ve}e da ja izvle~at od mnogu ribi.

Toga{ u~enikot, {to go saka{e Isus, mu re~e na Petar: „Toa e Gospod!“ A Simon Petar, {tom ~u deka e Gospod, si ja prepa{a oblekata - za{to be{e neoble~en, i se frli vo moreto. 8 A drugite u~enici, vle~ej}i ja mre`ata so ribi, dojdoa so korab, za{to ne bea daleku od bregot, no samo okolu dveste lakti. 9 Koga pak izlegoa na bregot, vidoa nakladen ogan, i na nego stavena riba i leb. 10 Isus im re~e: „Donesete od ribite {to gi ulovivte sega!“ 11 A Simon Petar vleze i ja izvle~e mre`ata na bregot, polna so krupni ribi, na broj sto pedeset i tri; i makar {to bea tolku mnogu, mre`ata ne se skina. 12 Isus im re~e: „Dojdete, jadete!“ I nikoj ne smee{e da Go pra{a: „Koj si Ti?“, za{to gledaa deka e Gospod. 13 Se pribli`i Isus, zede leb i im dade, isto taka i riba. 14 Ova be{e ve}e tretpat kako im se javi Isus na u~enicite Svoi, otkako voskresna od mrtvite. 7

Razgovor me|u Isus i Petar

7 13,23 19,26 20,2 21,20 Mt 14,29

9 Mt 4,4 Lk 24, 41-43

11 2 Let 2,16 Lk 5,6

12 4,27

13 6,11 Mt 14,19 15,36 Mk 6,41 8,6 Lk 9,16

14 20,19.26

15 1,42 10,1-16 Mt 16,17 Lk 7,42-43 1 Kor 15,5

16 Mt 2,6 Lk 22,32 Dela 20,28 1 Ptr 5,2 Otkr 7,17

A koga zavr{ija so jadeweto, Isus mu re~e na Simon Petar: „Simone Jova- 17 nov, Me qubi{ li pove}e otkolku 13,37-38 ovie?“ Petar Mu re~e: „Da, Gospodi, Ti 18,17.25-27 2 Sam 5,2 znae{ deka Te qubam!“ Isus mu re~e: Ps 78,71-72 „Pasi gi jagnencata Moi!“ 18 16 Go pra{a pak, povtorno: „Simone Mt 16,22 Jovanov, Me qubi{ li?“ Petar Mu ka- 26,39 Dela `a: „Da, Gospodi, Ti znae{ deka Te 21,11.14 qubam!“ Isus mu re~e: „Pasi gi ovcite 3 Ptr 1,14 Moi!“ 17 I po tretpat mu re~e: „Simone Jovanov, Me qubi{ li?“ Petar se na`ali deka po tretpat go pra{a: „Me qubi{ li?“ I Mu re~e: „Gospodi, Ti s# znae{; Ti znae{ deka Te qubam.“ Isus mu re~e: „Pasi gi ovcite Moi! 18 Vistina, vistina ti velam: koga be{e pomlad, sam se prepa{uva{e i ode{e kade {to saka{e; koga }e ostari{, }e gi ra{iri{ racete svoi, i drug }e te prepa{a i povede na kade {to nej}e{.“ 15

140 EVANGELIE SPORED JOVAN 19 12,33 18,32 Mk 1,17 1 Ptr 4,16

20 13,23.25 19,26 20,2

A ova go re~e za da poka`e so kakva smrt }e Go proslavi Petar Boga. I {tom go ka`a toa, mu re~e: „Vrvi po Mene!“ 19

Omileniot u~enik i svedo{tvoto koe ostanuva A Petar, koga se zavrti, vide deka po nego odi onoj kogo Isus go saka{e i koj na ve~erata se be{e navalil na gradite Negovi i pra{uva{e: „Gospodi, koj }e Te predade?“ 21 [tom go vide Petar nego, Mu re~e na Isus: „Gospodi, a ovoj, pak, zo{to?“ 20

Isus mu re~e: „Ako sakam toj da ostane dodeka da dojdam, tebe {to ti e? Ti vrvi po Mene!“ 23 I se prenese ovoj zbor me|u bra}ata deka toj u~enik nema da umre. No Isus ne mu re~e deka nema da umre, tuku: „Ako sakam toj da ostane dodeka dojdam, tebe {to ti e?“ 24 Toj e u~enikot koj svedo~i za ovie nastani i gi napi{a; i znaeme deka svedo{tvoto negovo e vistinsko. 25 A ima i mnogu drugi raboti {to gi izvr{i Isus i koi, ako bi se napi{ale po red, mi se ~ini ne bi mo`ele da se smestat vo celiot svet napi{anite knigi. Amin! 22

22 Mt 16,28 1 Kor 11,26 Jk 5,7 Otkr 2,25 22,7.12.1 7.20

23 14,3 3 Jn 1,5

24 15,27 19,35

25 20,30

DELA NA APOSTOLITE Voved Deloto na Luka opfa}a dve novozavetni knigi. Prvata e negovoto Evangelie, a vtorata Dela na Apostolite. Vo prvata kniga, vo Evangelieto, Luka se zadr`uva na periodot na zemniot Isusov `ivot. Knigata, pak, Dela na apostolite zapo~nuva so opisot na Isusovoto voznesenie (1,1–11) so koe se inaugurira vremeto na Crkvata: Gospod Isus vo nea ostanuva prisuten preku Svetiot Duh, koj gi vdahnovuva u~enicite. Prika`uvawato na sobitijata e polno so `ivot. Se bele`i raste`ot na hristijanskite zaednici vo judejska sredina, posebno preku misijata na apostol Petar, za {irewe na hristijanstvoto vo Erusalim, no i vo mesta kade nema Judejci: Antiohija, Korint i Filipi. Preku prikazite vo tekstot se nasetuvaat i te{kotiite na prvata Crkva i na~inot na koj se tie razre{eni, blagodarenie na Duhot Gospodov. Me|u izvorite na knigata da go spomneme i ona {to bi mo`elo da se nare~e „Dnevnik na Luka“. Za da go raska`e patuvaweto od Troada vo Filipi, Luka se izrazuva vo prvo lice: „Po toa videnie vedna{ posakavme da trgneme....“ 16,10–40); ponatamu e opi{ano Pavlovoto patuvawe od Filipi vo Erusalim, kade Pavle e uapsen (20,5–21,18) i na krajot patuvaweto vo Rim, kade Pavle ostanuva dve godini pred da bide osuden (27–28). Knigata mo`e da se podeli na slednive celini: Plan (1,8), Po~etocite na prvata Crkva vo Erusalim, po Isusovoto voznesenie (1,1–28,31), Rasprostranuvawe na Evangelieto me|u drugite narodi (8,4–2,25), Rasprostranuvawe na Evangelieto vo sredozemnomorskiot svet pa s# do Rim, glavniot grad na Imperijata (13,1–28,31). Porakata prenesena i poznata nasekade vo svetot, vpro~em, e rezimirana vo propovedite i raspravite na apostolite. Vo niv mo`e da se vidi deka Isus e pretstaven na site, kako na Judejcite, taka i na nejudejcite (paganite). Duhot postojano gi vdahnovuva u~enicite preku Negovata li~nost, zborovi i dela. Nastanite vo knigata Dela na Apostolite go otvoraat pogledot kon ona {to Crkvata {to treba da go ostvari: da se razglasi Evangelieto, odnosno radosnata vest za Isus Hristos na site lu|e i na site krai{ta na zemjata. 1,1 Lk 1,1.3 24,19

1

Predgovor

Prvata kniga, Teofile, ja napi{av za s# ona {to Isus go prave{e i 2 Lk 24,51 pou~uva{e, od po~etokot, 2 pa s# do denot koga se voznese, otka3 ko preku Svetiot Duh im dade zapovedi 10,40-41 13,31 na apostolite {to be{e gi izbral. 3 Nim po Svoeto stradawe im se pretstavi `iv, so mnogu verni dokazi, javuvaj}i im se ~etirieset dni i zboruvaj}i im za carstvoto Bo`jo.

4 Edna{ koga gi sobra, Toj im zapove- 4 24, da: „Ne oddale~uvajte se od Erusalim, Lk 42-43 tuku ~ekajte go vetuvaweto od Otecot 24,49 {to ste go slu{ale od Mene: 5 5 Jovan kr{tava{e so voda, a vie, ne 11,16 po mnogu dni od denes, }e bidete krste- Lk 3,16 ni so Svetiot Duh.“

Isus se voznesuva na neboto A tie, koi bea sobrani, Go pra{aa velej}i: „Vo ova vreme li Ti }e go vos6

142 DELA NA APOSTOLITE 9 tanovi{, Gospodi, carstvoto Izra-

Lk 24, 50-51

10 Lk 24,4-6

11 Lk 22,69

13 Mt 10,2-4

14 4,32 Mt 18,19 Lk 8,19

17 Lk 22,47

18 Mt 27,3-10

elovo?“ 7 I Toj im odgovori: „Ne e va{e da gi znaete vremiwata ili ~asot {to Otecot gi postavil vo Svoja vlast; 8 no }e primite sila od Svetiot Duh, Koj }e sleze na vas i }e Mi bidete svedoci vo Erusalim i vo cela Judeja i Samarija, i s# do krajot na zemjata.“ 9 I {tom go re~e toa, dodeka tie Go gledaa Toj se podigna, i oblak Go podzede od pred o~ite nivni. 10 I kako {to gledaa kon neboto dodeka Toj se voznesuva{e, odedna{ pred niv zastanaa dvajca ma`i vo bela obleka, 11 i rekoa: „Lu|e Galilejci, {to stoite i gledate kon neboto? Ovoj Isus, Koj od vas se voznese na neboto, }e dojde pak na istiot na~in kako {to Go vidovte da odi na neboto.“ Izbran nov apostol na mestoto na Juda 12 Toga{ tie se vratija vo Erusalim od planinata, nare~ena Maslinova1, koja se nao|a blizu do Erusalim, kolku eden saboten den odewe2. 13 I koga dojdoa, se iska~ija vo gornata odaja, kade {to prestojuvaa Petar i Jakov, Jovan i Andrej, Filip i Toma, Vartolomej i Matej, Jakov Alfeev i Simon Zilot i Juda Jakovov. 14 Tie site ednodu{no bea postojano vo molitva i molewe zaedno so nekoi `eni i so Marija, majkata na Isus, i so bra}ata Negovi. 15 I vo tie dni Petar stana me|u bra}ata (a bea se sobrale okolu sto i dvaeset du{i) i re~e: 16 „Ma`i bra}a! Treba{e da se ispolni napi{anoto {to go be{e pretska`al Svetiot Duh preku ustata Davidova za Juda, voda~ot na onie {to Go fatija Isus, 17 za{to toj be{e vbroen me|u nas i be{e primil del od ovaa slu`ba; 18 no so nepravedna nagrada toj stekna niva i, otkako padna ni~kum, prsna po

1 1,12. Eleon. 2 1,12. Okolu 2 kilometri.

sredinata, i se isturi celata negova utroba. 19 I toa im stana poznato na site `iteli vo Erusalim deka taa niva se nare~e na nivniot jazik Akeldama, {to zna~i „krvna niva“. 20 Za{to vo knigata na Psalmite e napi{ano: ‚Domot negov da zapusti i nikoj vo nego da ne `ivee, episkopstvoto negovo drug da go primi.‘ 21 I taka, eden od onie lu|e {to bea so nas za seto vreme, otkako dojde i si zamina od nas Gospod Isus, 22 po~nuvaj}i od kr{tavaweto Jovanovo pa do denot koga se voznese od nas, treba da bide svedok so nas za Negovoto voskresenie.“ 23 I postavija dvajca: Josif, nare~en Varnava, a po prekar Just, i Matij; 24 potoa se pomolija i rekoa: „Ti, Gospodi, Koj gi poznava{ srcata na site, poka`i od ovie dvajca eden, kogo si go izbral, 25 za da primi del od ovaa slu`ba i od apostolstvoto od koe otpadna Juda za da si otide na svoeto mesto.“ 26 I frlija `drepka za niv, i `drepkata padna na Matij; i toj se vbroi kon edinaesette apostoli.

2

to.

Pedesetnica - Izlevawe na Svetiot Duh Koga dojde denot Pedesetnica, site apostoli bea zaedno i na isto mes-

2 Toga{ nenadejno se sozdade {um od neboto, kako silen vetar koga duva, i ja ispolni celata ku}a, kade {to sedea. 3 I im se javija jazici kako od plamen, koi se razdeluvaa i se spu{tija po eden nad sekogo od niv posebno. 4 I site se ispolnija so Duh Sveti, i po~naa da zboruvaat na drugi jazici, onaka kako {to im dava{e Duhot Sveti da izgovaraat. 5 Toga{ vo Erusalim ima{e Judejci, pobo`ni lu|e, od sekoj narod pod neboto.

19 Mt 27,8

20 Ps 69,26 Ps 109,8

24 15,8

25 6,4

2,2 4,31 Jn 3,8

3 4 Mojs 11,25

143 DELA NA APOSTOLITE 11 10,45-46

13 1 Kor 14,23

17-21 Joil 3,1-5

18 4 Mojs 11,29

20 Amos 5, 18-20

Koga se sozdade toj ekot, narodot koj se nasobra mnogu se zbuni, bidej}i sekoj gi slu{a{e kako zboruvaat na negoviot sopstven jazik. 7 I site vxa{eni i voshiteni, govorea: „Ovie {to zboruvaat, zar ne se site Galilejci? 8 Pa kako toga{ slu{ame kako sekoj od niv zboruva na na{iot maj~in jazik? 9 Parti, Midijci, Elamiti i `itelite od Mesopotamija, Judeja i Kapadokija, od Pont i Azija, 10 Frigija, Pamfilija, od Egipet i od krai{tata na Libija pokraj Kirineja, pa i privremeno dojdenite Rimjani. 11 Kako nie Judejcite, taka isto i pridojdenite, Kritjani i Arapi, eve slu{ame kako tie zboruvaat za golemite dela Bo`ji na na{ite jazici?“ 12 Site se ~udea i vo nedoumenie si zboruvaa eden so drug: „[to li }e bide ova?“ 13 A drugi, potsmevaj}i se, velea: „Se napile so slatko vino!“ 6

Besedata na Petar Toga{ Petar stana so edinaesette, go podigna glasot svoj i im re~e: „Lu|e Judejci i vie site {to `iveete vo Erusalim, znajte go ova i vnimatelno slu{nete gi moite zborovi; 15 ovie lu|e ne se pijani, kako {to mislite vie, za{to e tretiot ~as3 od denot: 16 no ova e pretska`anoto preku prorokot Joil: 17 ‚I ete vo poslednite dni, re~e Bog, }e izleam od Mojot Duh na sekoe telo i }e prorokuvaat sinovite va{i i }erkite va{i, i mladi~ite va{i }e imaat videnija i starcite va{i }e sonuvaat soni{ta. 18 I vo tie dni, vrz slugite Moi i sluginkite Moi }e izleam od Mojot Duh, i tie }e prorokuvaat. 19 I }e poka`am ~udesa na nebesata i znaci dolu na zemjata - krv, i ogan, i ~ad. 20 Sonceto }e se pretvori vo temnina, a mese~inata vo krv, i toa u{te pred da 14

3 2,15. Okolu 9 ~asot pretpladne.

nastapi golemiot i slaven den Gospodov. 21 I toga{, sekoj {to }e go povika imeto Gospodovo, }e se spasi.‘ 22 Lu|e Izraelci, slu{nete gi ovie zborovi: Isus od Nazaret, ^ovekot posvedo~en pred vas od Boga so sili, ~udesa i znaci, koi, kako {to i sami znaete, gi napravi Bog preku Nego, 23 predaden po opredeleniot Bo`ji plan i predznaewe, vie Go fativte, Go raspnavte so racete na bezzakonicite i Go ubivte. 24 No Bog Go voskresna, otkako Go oslobodi od smrtnite maki, bidej}i smrtta nema{e sila da Go zadr`i. 25 Za{to David za Nego veli: ‚Sekoga{ Go gledav Gospod pred sebe. Toj e od mojata desna strana, za da ne se pomestam. 26 Zatoa se razveseli srceto moe i se vozraduva jazikot moj; a u{te i teloto moe }e po~iva vo nade`; 27 za{to Ti nema da ja ostavi{ du{ata moja vo Adot, nitu, pak, }e dozvoli{ Tvojot pravednik da vidi raspa|awe. 28 Ti si mi gi poka`al pati{tata na `ivotot; Ti }e me ispolni{ so radost preku liceto Svoe.‘ 29 Ma`i bra}a, neka mi e dozvoleno da vi zboruvam slobodno za pratatkoto David, deka toj umre i be{e pogreban, a grobot negov e me|u nas s# do dene{niov den. 30 Pa, bidej}i be{e prorok i znaej}i deka Bog mu be{e vetil so zakletva deka }e postavi nekoj od plodot na negovite bedra na prestolot Svoj, 31 predvide i ka`a za voskresenieto na Hristos deka nema da bide ostaven vo Adot i deka teloto Negovo nema da vidi raspa|awe. 32 Ovoj Isus Go voskresna Bog. Za toa sme nie site svedoci. 33 I zatoa, Toj, otkako be{e vozdignat so desnicata Bo`ja i Go primi od Otecot vetuvaweto na Svetiot Duh sega Go izlea. Toa e ona {to go gledate sega vie i go slu{ate.

21 4,12 Rim 10,13 1 Kor 1,2

24 Ps 18,3-5

25-28 Ps 16,8-11

27 13,34-37

30 2 Sam 7, 12-13 Ps 89,3 132,11

31 Ps 16,10

33 1,4

144 DELA NA APOSTOLITE 34-35

Za{to David ne otide na nebesata, no samiot ka`a: ‚Mu re~e Gospod na 35 mojot Gospod: Sedni od Mojata desna Lk 20,43 strana, 35 dodeka ne gi postavam neprijateli36 Mt 10,6 te Tvoi vo podno`jeto na nozete Tvoi.‘ 15,24 36 I zatoa, neka znae so sigurnost siot Izraelov dom deka Onoj Isus, Kogo 38 5,31 vie Go raspnavte, Bog Go napravi Gos13,38-39 Lk 24, pod i Hristos.“ 34

Ps 110,1

47-48

39 Is 57,19 Joil 3,5

40 5 Mojs 32,5 Mt 17,17 Gal 1,4 Fil 2,15

42 2,46 Lk 24,35

43 20,7-11

47 4,21 11,18 13,48 21,20 2 Kor 2,15

Prvite pokrstuvawa 37 Koga go slu{naa toa, im se rastreperija srcata, i mu rekoa na Petar i na drugite apostoli: „Lu|e bra}a, {to da pravime?“ 38 A Petar im re~e: „Pokajte se i sekoj od vas da se krsti vo imeto na Isus Hristos za prostuvawe na grevovite; i toga{ }e primite dar od Svetiot Duh. 39 Za{to vam vi pripa|a ona vetuvawe i na va{ite deca i na site {to se daleku, {to }e gi povika Gospod, na{iot Bog.“ 40 I so mnogu drugi zborovi svedo~e{e i gi mole{e, velej}i: „Spasuvajte se od ovoj pakosten rod!“ 41 I taka onie {to od srce gi primija negovite zborovi, se krstija i se prisoedinija vo toj den okolu tri iljadi du{i. 42 I bea istrajni vo u~eweto na apostolite, vo zaedni~kiot `ivot, vo prekr{uvaweto na lebot i vo molitvite.

@ivotot vo prvata hristijanska zaednica 43 I strav ja obzede sekoja du{a, za{to mnogu ~udesa i znaci se vr{ea preku apostolite. 44 A site {to veruvaa, bea zaedno i s# im be{e zaedni~ko; 45 prodavaa imoti i sopstvenosti i na sekogo mu razdavaa kolku {to mu be{e potrebno. 46 I sekoj den ednodu{no prestojuvaa vo hramot i, prekr{uvaj}i leb po ku}ite, se hranea so radost i so ~isto srce. 47 Go falea Boga i steknuvaa blagonaklonetost kaj site lu|e. A Gospod

4 3,1. Okolu 15 ~asot.

sekoj den gi pridodava{e spasenite kon 3,1 10,3.9.30 nivnoto mno{tvo. Ozdravuvawe pred portata na hramot

3

Eden den Petar i Jovan zaedno otidoa vo hramot vo devettiot ~as4, ~asot za molitva. 2 Tamu ima{e eden ~ovek, sakat u{te od ra|awe. Nego go nosea sekoj den i go postavuvaa pred portata na hramot nare~ena Krasna, za da prosi milostina od onie {to vleguvaa vo hramot. 3 Toj, koga gi zdogleda Petar i Jovan koi sakaa da vlezat vo hramot, zaprosi milostina i od niv. 4 A Petar, zaedno so Jovan, go vperi kon nego pogledot i mu re~e: „Pogledni vo nas!“ 5 I toj gi gleda{e vnimatelno, o~ekuvaj}i da dobie ne{to od niv. 6 No Petar re~e: „Srebro i zlato jas nemam, a {to imam, toa ti davam: vo imeto na Isus Hristos od Nazaret stani i odi!“ 7 I samo {to go fati za desnata raka, go ispravi, a nemu vedna{ mu se zacvrsnaa stapalata i glu`dovite; 8 pa skokna, se ispravi i po~na da odi. Toga{ vleze vo hramot zaedno so niv skokaj}i i falej}i Go Boga. 9 I siot narod go gleda{e kako odi i kako Go slavi Boga. 10 Lu|eto go poznaa deka toj be{e onoj istiot {to sede{e pred portata na hramot nare~ena Krasna, poradi milostina; i bea polni so voshit i v~udonevidenost za ona {to se slu~i. Besedata na Petar vo hramot I bidej}i ozdraveniot sakat ~ovek cvrsto se dr`e{e za Petar i Jovan, kon niv dotr~a v~udoviden siot narod vo tremot, nare~en Solomonov. 12 A Petar, {tom go vide toa, mu re~e na narodot: „Lu|e Izraelci, {to se ~udite na ova, i {to ste se zagledale vo nas, kako so svoja sila ili pobo`nost da napravivme ovoj da proodi? 11

4 14,8-9

6 4,10 16,18 19,13

8 14,10

10 Lk 4,36 Lk 5,9

11 5,12 Jn 10,23

12 10,26 14,15

13 2,23 3,15 13,28 2 Mojs 3,6 Lk 23,13 23,20-25

145 DELA NA APOSTOLITE 15 2,24 2,32 3,26 13,32 17,31

16 3,7

17 13,28 17,30 1 Tim 1,13

18 Lk 24,27 1 Kor 15,3

19 2,38 10,43 13,38 26,18

20 5,31

21 Mt 19,28 Lk 1,70

22 7,37 5 Mojs 18,15 Lk 9,35

23 3 Mojs 23,29 5 Mojs 18,19

24 10,43 13,26 Evr 11,32

25 7,8 1 Mojs 12,3 18,18 22,18 26,4 Rim 9,4-5 Gal 3,8

26 3,20 1 Ptr 3,9

4,1 5,24

Bog Avraamov, Isakov i Jakovov, Bog na tatkovcite na{i Go proslavi svojot Sin Isus, Kogo vie Go predadovte i od Kogo se odrekovte pred liceto na Pilat, koga toj re{i da Go pu{ti. 14 No vie se odrekovte od Svetiot i Pravedniot i pobaravte da vi se oslobodi ~ovek ubiec, 15 a Go ubivte Za~etnikot na `ivotot, Kogo Bog Go voskresna od mrtvite; za toa sme nie svedoci. 16 I poradi verata vo Negovoto ime, ovoj, kogo vie go gledate i poznavate, go potvrdi imeto Negovo; a verata vo Nego go isceli i ovoj ~ovek pred site vas. 17 A sega, bra}a, znam deka vie toa go napravivte od neznaewe kako i va{ite na~alnici. 18 A Bog, ona {to odnapred go navesti preku ustata na site proroci Svoi, odnosno deka Hristos }e postrada, toa i go ispolni. 19 Pokajte se, pak, i obratete se, za da se o~istite od grevovite va{i, 20 za da dojdat od Gospod vremiwa za osve`uvawe i Toj da vi Go prati vam pretska`aniot Isus Hristos, 21 Kogo neboto treba da Go primi do ona vreme, koga }e se vospostavi s# {to be{e rekol Bog preku ustata na site Svoi proroci od sozdavaweto na svetot. 22 Mojsej im be{e rekol na tatkovcite: ‚Gospod Bog va{ od bra}ata va{i }e vi izdigne Prorok kako mene; Nego poslu{ajte go za s# {to }e vi re~e!‘ 23 I sekoj {to ne }e Go poslu{a toj Prorok, }e bide istreben od narodot. 24 A site proroci {to prorokuvaa, od Samoil, pa i onie po niv, go navestuvaa isto taka i ova vreme. 25 Vie ste sinovi na prorocite i na zavetot {to Bog go be{e napravil so va{ite predci, velej}i mu na Avraam: ‚I vo potomstvoto tvoe }e bidat blagosloveni site narodi na zemjata.‘ 26 Bog, otkako Go vozdigna Svojot Sluga, najnapred vam vi Go prati za da ve blagoslovi, ta sekoj od vas da se odvrati od svojata zloba.“ 13

Petar i Jovan pred Sinedrionot

4

I u{te dodeka tie mu zboruvaa na narodot, pristapija kon niv sve{-

tenicite, stare{inata na hramot i sadukeite, 2 ogor~eni {to tie go pou~uvaat narodot i navestuvaat voskresenie na mrtvite vo imeto na Isus Hristos; 3 i krenaa race na niv i gi stavija pod stra`a do utrinata; za{to se be{e ve}e zave~erilo. 4 A mnozina od onie {to go slu{aa slovoto, poveruvaa; brojot na tie lu|e be{e okolu pet iljadi. 5 Utredenta se sobraa vo Erusalim nivnite na~alnici, stare{inite i kni`nicite, 6 prvosve{tenikot Ana, Kajafa, Jovan i Aleksandar, i site {to mu pripa|aa na rodot prvosve{teni~ki. 7 Otkako gi postavija vo sredinata, gi pra{aa: „So kakva mo} i vo ~ie ime go napravivte ova?“ 8 Toga{ Petar, ispolnet so Duh Sveti, im re~e: „Na~alnici narodni i stare{ini izraelski, 9 ako denes n# ispituvate za dobroto delo, {to mu go napravivme na bolniot ~ovek, za da ka`eme kako e toj izlekuvan, 10 toga{ neka vi bide poznato na site vas i na siot narod izraelski, deka ovoj stoi zdrav pred vas vo imeto na Isus Hristos od Nazaret, Kogo vie Go raspnavte, Kogo Bog Go voskresna od mrtvite. 11 Toj e onoj kamen {to od vas yidarite be{e otfrlen, Koj stana kamen temelnik; 12 i vo nikoj drug nema spasenie: za{to pod neboto nema drugo ime dadeno na lu|eto, preku koe bi mo`ele da se spasime.“ 13 A koga ja vidoa smelosta na Petar i Jovan, i doznaa deka toa se neuki i prosti lu|e, tie samo se voshituvaa. Sfatija deka i tie bea so Isus. 14 No, gledaj}i go izle~eniot ~ovek kako stoi so niv, tie nemaa {to da im vozvratat. 15 Zatoa im zapovedaa da izlezat nadvor od Sinedrionot, pa po~naa da se sovetuvaat i da se pra{uvaat eden so drug, 16 velej}i: „[to da pravime so ovie lu|e? Za{to i golemoto ~udo {to se

2 16,20 23,6-8 Lk 20, 27-39 1 Kor 15,20-23 Kol 1,18

3 5,26

5 5,21 Lk 22,66

6 Lk 3,2 Jn 18,3.24.28

7 Lk 20,2

8 13,9 Lk 12, 11-12

10 2,22-24 3,16 5,30 13,28-30

11 Ps 118,22 Lk 20,17 Rim 9,33 10,11 1 Ptr 2,4.7

13 2 Kor 11,6

16 Jn 11,47

146 DELA NA APOSTOLITE 18 slu~i preku niv poznato im e na site

5,28

19 5,29

21 Lk 19,48

24 2 Mojs 20,11 2 Car 19,15 Is 37,16 Ps 146,6 Neem 9,6

25-26 Ps 2,1-2

27 Lk 23,12.23

28 2,23 13,27-29 Lk 24,26

{to `iveat vo Erusalim, i nie ne mo`eme toa da go odre~eme. 17 No za da ne se razglasuva ova po narodot u{te pove}e, strogo da gi zapla{ime da ne zboruvaat pove}e nikomu vo Negovo ime.“ 18 I koga gi povikaa, im zapovedaa voop{to da ne zboruvaat, nitu pak da go u~at narodot vo imeto na Isus. 19 No Petar i Jovan im odgovorija i rekoa: „Prosudete dali e spravedlivo pred Boga vas da ve slu{ame pove}e otkolku Bog; 20 za{to nie ne mo`eme da ne zboruvame za ona {to sme go videle i ~ule.“ 21 A tie, bidej}i ne najdoa ni{to so {to bi mo`ele da gi kaznat, gi zapla{ija i gi pu{tija poradi narodot; za{to site Go proslavuvaa Boga za ona {to se be{e slu~ilo. 22 ^ovekot, pak, nad kogo se slu~i toa ~udesno iscelenie, ima{e pove}e od ~etirieset godini. Molitva na vernicite I koga gi pu{tija, tie otidoa kaj svoite i im javija {to im rekoa prvosve{tenicite i stare{inite. 24 A ovie, {tom gi islu{aa, ednodu{no go podignaa glasot kon Boga i rekoa: „Gospodare, Ti Koj si go sozdal neboto i zemjata, i moreto i s# {to se nao|a vo niv; 25 i Koj preku Svetiot Duh so ustata na na{iot tatko David, Svojot sluga, si rekol: ‚Zo{to besneat narodite i lu|eto namisluvaat prazni raboti? 26 Se dignaa carevite zemni i knezovite se sobraa zaedno protiv Gospod i protiv Negoviot Pomazanik5‘. 27 I navistina, se zdru`ija vo toj grad Irod i Pontij Pilat zaedno so neznabo{cite i so narodot izraelski protiv Tvojot Svet Sin Isus, Kogo si Go pomazal Ti, 28 za da go napravat ona {to odnapred go be{e opredelila rakata Tvoja i voljata Tvoja - da se zbidne. 23

5 4,26. Vo gr~kiot tekst: „Hristos“.

I sega, Gospodi, pogledaj na nivnite zapla{uvawa i daj im na slugite Svoi napolno slobodno da go propovedaat Tvoeto slovo, 30 polagaj}i ja rakata Svoja za iscelenie, i da se slu~uvaat ~udesni znaci vo imeto na Tvojot Svet Sin Isus.“ 31 I otkako se pomolija, se zatrese mestoto kade {to bea sobrani, i site se ispolnija so Duh Sveti i slobodno go propovedaa slovoto Bo`jo. 29

Vernicite me|usebno go spodeluvaat svojot imot A narodot, {to poveruva, ima{e edno srce i edna du{a: i nikoj ni{to od svojot imot ne go narekuva{e svoe, tuku s# im be{e zaedni~ko. 33 Apostolite, pak, so golema sila svedo~ea za voskresenieto na Gospod Isus Hristos; i ima{e golema blagodat nad site niv. 34 Ne postoe{e nieden me|u niv {to ima{e potreba za ne{to, bidej}i onie {to imaa nivi i ku}i, gi prodavaa i parite zemeni za niv gi donesuvaa 35 i gi ostavaa pred nozete na apostolite: i sekomu mu se dava{e spored negovite potrebi. 36 Taka Josif, nare~en od apostolite Varnava, {to zna~i sin na utehata, levit, rodum od Kipar, 37 koj ima{e niva, ja prodade, gi donese parite i gi polo`i pred nozete na apostolite. A eden ~ovek, po ime Ananija, zaedno so svojata `ena Sapfira, ja prodade nivata 2 i eden del od dobienite pari sokri, so znaewe na `ena si, dodeka drugiot del go donese i go stavi pred nozete na apostolite. 3 No Petar re~e: „Ananija, zo{to go ispolni satanata srceto tvoe da Go izla`e{ Svetiot Duh i da prikrie{ del od zemenite pari za nivata? 4 Dodeka ne be{e prodadena, neli be{e tvoja? I otkako ja prodade, neli bea parite vo tvoja vlast? Zo{to si stavi 32

5

31 2,1-4 10,44-46

32 2,42-44

35 2,44-45

5,3 Lk 22,3

147 DELA NA APOSTOLITE 5 na srceto svoe takva rabota? Ti ne iz-

la`a lu|e, tuku Boga!“ 5 Koga gi slu{na Ananija tie zboro9 vi, padna i izdivna; i golem strav gi 15,10 obzede site {to go slu{aa toa. 6 Stanaa mom~iwata, go zavitkaa, go 15 Lk 6,19 iznesoa i go pogrebaa. 7 A koga pominaa okolu tri ~asa, vleze i `enata negova, ne znaej}i {to se slu~ilo. 8 I Petar ja pra{a: „Ka`i mi, za tolku pari li ja prodadovte nivata?“ Taa odgovori: „Da, za tolku.“ 9 Petar potoa $ re~e: „Zo{to ste se dogovorile da Go isku{uvate Duhot na Gospod? Ete, pred vratata ve}e stojat nozete na onie {to go zakopaa tvojot ma`; i tebe }e te iznesat.“ 10 I taa vedna{ padna pred nozete negovi i izdivna. A mom~iwata koga vlegoa, ja najdoa mrtva, ja iznesoa i ja pogrebaa do nejziniot ma`. 11 I golem strav ja obzede celata Crkva i site onie {to go slu{naa toa. 2,43 5,11

Mnogubrojni ~uda Preku racete na apostolite se pojavuvaa znaci i se slu~uvaa mnogu ~uda me|u lu|eto; i site bea ednodu{ni vo tremot Solomonov. 13 Od drugite, pak, nikoj ne se osmeluva{e da im se pridru`i, a sepak, narodot gi vozveli~uva{e. 14 I s# pove}e se zgolemuva{e brojot na onie {to veruvaa vo Gospod, mno{tvo od ma`i i `eni, 15 taka {to i po ulicite iznesuvaa bolni i gi polagaa na postelki i nosila, ta koga }e pomine Petar, barem senkata negova da oseni nekogo od niv. 16 A doa|aa vo Erusalim i mnogumina od okolnite gradovi, donesuvaj}i bolni, ma~eni od ne~isti duhovi, i site se isceluvaa. 12

Zatvoraweto na apostolite i nivnoto ~udesno izbavuvawe Toga{ prvosve{tenikot i site {to bea so nego, privrzanici na sadukeite, stanaa i se ispolnija so zavist, 18 i gi krenaa racete svoi na apostolite i gi stavija vo javniot zatvor. 17

No preku no}ta angel Gospodov ja otvori vratata od zatvorot, i, otkako gi iznese, im re~e: 20 „Odete, zastanete vo hramot i ka`uvajte mu gi na narodot site zborovi za ovoj `ivot!“ 21 [tom go slu{naa toa, apostolite vlegoa utrinata vo hramot i po~naa da pou~uvaat. A prvosve{tenikot i negovite privrzanici koga dojdoa, go svikaa Sinedrionot i site stare{ini me|u Izraelovite sinovi i pratija vo zatvorot lu|e da gi dovedat apostolite. 22 No koga slugite otidoa, ne gi najdoa, pa, {tom se vratija, izjavija, 23 velej}i: „Zatvorot go najdovme zaklu~en kako {to treba i stra`ata stoe{e nadvor pred portata. A koga otvorivme, vnatre nikogo ne najdovme.“ 24 [tom gi slu{naa ovie zborovi, hramskiot zapovednik i prvosve{tenicite zbuneti razmisluvaa {to bi trebalo da zna~i toa. 25 No nekoj dojde, gi izvesti i im re~e: „Ene, lu|eto {to gi zatvorivte, stojat vo hramot i go pou~uvaat narodot.“ 26 Toga{ hramskiot zapovednik otide zaedno so slugite i gi dovede, no ne na sila; za{to se pla{ea od narodot so kamewa da ne gi ubijat niv samite. 27 A koga gi dovedoa, gi izvedoa pred Sinedrionot i prvosve{tenikot, pra{uvaj}i gi, re~e: 28 „Zarem ne vi zabranivme strogo da ne pou~uvate vo toa ime? A vie pak go ispolnivte Erusalim so va{eto u~ewe i sakate krvta na Onoj ~ovek da ja frlite na nas.“ 29 A Petar i apostolite odgovorija i rekoa: „Pove}e treba da Mu se pokoruvame na Boga otkolku na lu|eto. 30 Bog na tatkovcite na{i Go voskresna Isus, Kogo vie Go pogubivte, prikovuvaj}i Go na krst. 31 Bog so desnicata Svoja Go vozvisi Nego, Za~etnikot i Spasitelot, za da mu dade pokajanie i prostuvawe na grevovite na Izrael. 32 Za tie zborovi svedoci Negovi sme nie i Svetiot Duh, Kogo Bog im Go dade na onie {to Mu se pokoruvaat.“ 19

20 3,15 11,18 13,46-48

21 4,2

28 4,18

29 4,19

30 10,39 13,29-30

32 15,28

148 DELA NA APOSTOLITE 36

Koga go slu{naa toa, tie se razlutija i mislea da gi ubijat. 34 No vo Sinedrionot stana toga{ 39 Lk 20,4 eden farisej, po ime Gamaliil, u~itel 42 na Zakonot, po~ituvan od celiot narod, 21,13 i zapoveda za kratko vreme da gi izve3 Jn 1,7 dat apostolite nadvor, 35 a nim im re~e: „Lu|e Izraelci, raz6,1 mislete dobro {to }e pravite so ovie 9,29 lu|e! 36 Za{to, pred izvesno vreme se krena Tevda, koj zboruva{e za sebesi deka e toj golem ~ovek, i mu se pridru`ija ~etiristotini ma`i; toj be{e ubien, i site {to mu poveruvaa, se razotidoa i is~eznaa. 37 Po nego, vo vreme na popisot, se krena Juda Galileecot i povle~e po sebe dosta narod; no i toj zagina i site {to go sledea se rasturija. 38 I sega vi velam - ostavete gi ovie lu|e na mir, ne gibajte gi; za{to, ako e taa zamisla ili toa delo od lu|e, }e se razru{i; 39 a ako e, pak, od Boga, vie ne mo`ete da go razru{ite; vnimavajte da ne stanete borci protiv Boga!“ Tie go poslu{aa, 40 i otkako gi povikaa apostolite, gi natepaa i im zapovedaa da ne zboruvaat vo imeto na Isus, pa gi pu{tija. 41 A tie izlegoa od Sinedrionot radosni, za{to bea udostoeni da podnesat izma~uvawa za imeto na Gospod Isus. 42 I sekoj den vo hramot i po ku}ite ne prestanuvaa da pou~uvaat i da blagovestat deka Isus e Hristos. 33

8,9

Izbor na sedummina pomo{nici (|akoni)

6

Koga u~enicite se namno`ija, eliniziranite Judejci se pobunija protiv Evreite za{to pri sekojdnevnoto delewe hrana ne bile prigleduvani nivnite vdovici. 2 Toga{ Dvanaesette, go svikaa celoto mno{tvo u~enici, i rekoa: „Ne e dobro nie da go ostavime slovoto Bo`jo i da poslu`uvame na trpezite. 6 6,9. Oslobodenicite.

Zatoa, bra}a, odberete me|u vas sedummina ~esni lu|e, ispolneti so Duh i mudrost, pa }e gi postavime na taa slu`ba; 4 a nie celosno }e $ se posvetime na molitvata i na slu`bata na slovoto.“ 5 Predlogot mu se dopadna na siot narod; pa gi odbraa: Stefan, ~ovek ispolnet so vera i Duh Sveti, Filip, Prohor, Nikanor, Timon, Parmena, Nikolaj, eden novopridojden od Antiohija; 6 niv gi postavija pred apostolite, a tie, otkako se pomolija, gi polo`ija racete nad niv. 7 I taka, slovoto Bo`jo se {ire{e, i brojot na u~enicite vo Erusalim se zgolemuva{e; i golemo mno{tvo sve{tenici $ se pokori na verata. 3

Stefan e faten A Stefan, ispolnet so vera i sila, prave{e golemi ~udesa i znaci me|u lu|eto. 9 Toga{ se krenaa nekoi pripadnici na sinagogata, nare~ena sinagoga na Libertinite6, na Kirinejcite i Aleksandrijcite, kako i na onie {to bea od Kilikija i Azija, i po~naa da se prepiraat so Stefan; 10 no ne mo`ea da se sprotivstavat na mudrosta i Duhot so koi toj zboruva{e. 11 Zatoa tajno podu~ija nekoi lu|e da re~at: „Go ~uvme deka huli na Mojsej i na Boga.“ 12 Taka go nadraznija narodot, stare{inite i kni`nicite. Potoa pristapija kon nego, go zgrap~ija i go odvedoa vo Sinedrionot. 13 Tamu postavija la`ni svedoci, koi rekoa: „Ovoj ~ovek postojano huli na ova sveto mesto i na Zakonot. 14 Go slu{navme kako zboruva deka Isus od Nazaret, Toj }e go razru{i ova mesto i }e gi izmeni obi~aite {to ni gi predade Mojsej.“ 15 Toga{ site {to bea vo Sinedrionot go vperija pogledot vo nego i vidoa deka liceto negovo mu be{e kako lice na angel. 8

3 16,2 22,12

4 2,42 20,24

6 4 Mojs 27,18-20

7 2,41

8 5,12

10 Lk 21,15

149 DELA NA APOSTOLITE Besedata na Stefan

7,2 Ps 29,3

3 1 Mojs 12,1 12,5

5 1 Mojs 12,7 13,15 15,18 17,8 24,7 48,4

6-7 1 Mojs 15,13-14 2 Mojs 3,12

8 1 Mojs 17,16-27 21,4

9 1 Mojs 37,11.28 39,2.3.21.23

10 1 Mojs 41,37-39

11 1 Mojs 41,54 42,5

12 1 Mojs 42,1-2

13 1 Mojs 45,3-4 45,16

7

Toga{ prvosve{tenikot re~e: „Taka li e toa?“ 2 A toj odgovori: „Lu|e bra}a i tatkovci, ~ujte! Bog na slavata mu se javi na na{iot tatko Avraam, koga be{e vo Mesopotamija, u{te pred da se preseli vo Haran, 3 i mu re~e: ‚Izlezi od tvojata zemja, od tvojot rod i od domot na tatko ti, pa pojdi vo zemjata {to }e ti ja poka`am.‘ 4 Toga{ toj izleze od zemjata Haldejska i se naseli vo Haran, a ottamu, po smrtta na negoviot tatko, Bog go preseli vo ovaa zemja, kade {to `iveete vie sega. 5 I vo nea ne mu dade nasledstvo nitu edna stapka zemja, no veti deka }e mu ja dade na potomstvoto negovo i nemu vo posed, iako u{te nema{e ~elad. 6 I mu re~e Bog vaka: „Potomcite tvoi }e bidat naseleni vo tu|a zemja i }e bidat porobeni i ma~eni ~etiristotini godini. 7 No jas }e mu sudam na onoj narod, pod ~ie ropstvo }e bidat; a potoa tie }e izlezat i }e Mi slu`at na ova mesto. 8 I mu go dade zavetot za obrezanie. Potoa na Avraam mu se rodi Isak i toj go obreza na osmiot den; a Isak go rodi Jakova, Jakov, pak, dvanaesette patrijarsi. 9 Patrijarsite bea zavidlivi kon Josif i go prodadoa vo Egipet; no Bog be{e so nego, 10 i go izbavi od site negovi maki i go daruva so blagodat i mudrost pred faraonot, egipetskiot car, koj go postavi i za na~alnik nad Egipet i nad celiot svoj dom. 11 Toga{ nastana glad i golema maka po celata zemja egipetska i hananska, i na{ite tatkovci ne nao|aa hrana. 12 A Jakov, koga ~u deka vo Egipet ima p~enica, gi prati tamu po prv pat tatkovcite na{i. 13 I koga otidoa po vtorpat, Josif im se otkri na bra}ata i faraonot go zapozna rodot na Josif.

Toga{ Josif prati glasnici da go povikaat tatko mu Jakov i siot svoj rod - sedumdeset i pet du{i. 15 I taka Jakov sleze vo Egipet, i tamu umre toj i tatkovcite na{i; 16 i gi prenesoa vo Sihem, i gi polo`ija vo grobot, {to vo Sihem go be{e kupil za srebro Avraam od sinovite na Emor. 17 No kako {to nabli`uva{e vremeto za ispolnuvawe na vetuvaweto, za koe Bog mu se zakolna na Avraam, vo Egipet se zgolemuva{e i se namno`uva{e brojot na lu|eto, 18 s# dodeka vo Egipet ne dojde drug car koj ne go poznava{e Josif. 19 Toj lukavo postapi so na{iot narod, gi ma~e{e tatkovcite na{i, prisiluvaj}i gi svoite novoroden~iwa da gi ostavaat za da ne ostanat `ivi. 20 Vo toa vreme se rodi i Mojsej, koj Mu be{e na Boga mil. Tri meseci be{e hranet vo ku}ata na svojot tatko. 21 A koga be{e ostaven, nego go pribra faraonovata }erka i go odgleda kako svoj sin. 22 I ja nau~i Mojsej celata mudrost egipetska i be{e silen vo zborovi i vo dela. 23 A koga navr{uva{e ~etirieset godini, nemu mu dojde na um da gi poseti bra}ata svoi, sinovite Izraelovi. 24 I koga vide deka eden od niv go navreduvaa, go za{titi; odmazduvaj}i se za izma~uvaniot, go ubi Egip}anecot. 25 Toj misle{e deka bra}ata negovi }e sogledaat deka Bog preku negovata raka }e im dade spasenie, no tie ne sfatija. 26 A na drugiot den, koga nekoi od niv se tepaa, toj dojde kaj niv i gi sovetuva{e da se smirat, velej}i: ‚Lu|e, vie ste bra}a; zo{to se navreduvate me|u sebe?‘ 27 No onoj {to go navreduva{e svojot bli`en, go odbi od sebe i mu re~e: ‚Koj te postavil da bide{ na~alnik i sudija nad nas? 28 Ili, pak, i mene saka{ da me ubie{, kako {to v~era go ubi Egip}anecot?‘ 29 Od tie zborovi Mojsej pobegna i se naseli kako tu|inec vo zemjata midjanska, kade {to mu se rodija dva sina. 14

14 1 Mojs 45,9-11 45,18-19 46,27

15 1 Mojs 49,33

18 2 Mojs 1,8

19 2 Mojs 1,10-11.22

20 2 Mojs 2,2 Evr 11,23

21 2 Mojs 2, 3-10

24 2 Mojs 2,11-12

26 2 Mojs 2,13

27 Lk 12,14

28 2 Mojs 2,14

29 2 Mojs 2,15

150 DELA NA APOSTOLITE 30 2 Mojs 3, 1-2

31 2 Mojs 3,4

32 2 Mojs 3,6

33 2 Mojs 3,5

34 2 Mojs 3,7.8.10

35 2 Mojs 2,14

36 2 Mojs 7,3 14,21 4 Mojs 14,33

37 3,22 5 Mojs 18,15

38 2 Mojs 19,1-6 20,1-17 Rim 10,5 Evr 2,2

39 7,53 4 Mojs 14,3

40 2 Mojs 32,1.32

41 2 Mojs 32,4-6

42-43 Amos 5,2527

42 Er 7,18 8,2 19,13

I koga pominaa ~etirieset godini, mu se javi angel Gospodov vo pustinata na Sinajskata Gora, vo ognen plamen vo edna kapina. 31 Mojsej {tom vide, se za~udi od toa videnie; i koga se pribli`i da pogleda vnimatelno, pristigna do nego glasot Gospodov: 32 ‚Jas sum Bog na tatkovcite tvoi, Bog Avraamov, Bog Isakov, Bog Jakovov.‘ Mojsej se strese i ne smee{e da pogleda. 33 A Gospod mu re~e: ‚Sobuj si gi obuvkite od nozete, za{to mestoto na koe stoi{ e sveta zemja! 34 Jas gi vidov dobro makite na Mojot narod {to e vo Egipet i go slu{nav negovoto vozdivnuvawe; pa slegov da go izbavam; a sega prijdi da te pratam vo Egipet!‘ 35 Toj, Mojsej, kogo go bea odbile, velej}i: ‚Koj te postavil za na~alnik i sudija‘, nego Bog preku angelot, koj mu se javi vo kapinata, go prati za na~alnik i izbavitel. 36 Toj gi izvede, pravej}i ~udesa i znaci vo zemjata egipetska i vo Crvenoto More i vo pustinata vo tek na ~etirieset godini. 37 Toa e onoj Mojsej {to be{e im rekol na sinovite Izraelovi: ‚Gospod, Bog va{, me|u bra}ata va{i }e vi izdigne Prorok kako mene7‘. 38 Toa e onoj {to na sobirot vo pustinata na Planinata Sinajska be{e so angelot koj mu zboruva{e, i so tatkovcite na{i; onoj {to primi `ivotvorni zborovi nam da ni gi predade, 39 i komu na{ite tatkovci ne sakaa da mu se pokorat, tuku go otfrlija so srcata svoi i se svrtea kon Egipet, 40 velej}i mu na Aron: ‚Napravi ni bogovi {to }e odat pred nas; za{to ne znaeme {to mu stana na onoj Mojsej koj n# izvede od egipetskata zemja.‘ 41 I vo onie dni napravija lik na tele, i mu prinesoa `rtvi na idolot i se veselea pred deloto na svoite race. 42 A Bog se odvrati od niv i gi ostavi da mu slu`at na voinstvoto nebesno, 30

kako {to e napi{ano vo Knigata na prorocite: ‚Dome Izraelov, Mi prinesovte li vie zaklani `ivotni i `rtvi vo tekot na ~etiriesette godini vo pustinata? 43 Vie go prifativte {atorot na Moloh i yvezdata na va{iot bog Remfan, idoli {to gi napravivte vie za da im se poklonuvate: i Jas }e ve preselam potamu od Vavilon.‘ 44 Na{ite tatkovci imaa vo pustinata skinija na sobranieto, kako {to be{e zapovedal Onoj Koj mu zboruva{e na Mojsej da ja napravi spored obrazecot {to go be{e videl. 45 Nea tatkovcite na{i ja primija i so Isus Navin ja vnesoa vo zemjata na neznabo{cite, {to Bog gi otfrla{e od liceto na tatkovcite na{i; a toa se slu~uva{e s# do vremeto na David, 46 koj najde milost pred Boga, posaka da Mu najde `iveali{te na Bog Jakovov. 47 A Solomon Mu izgradi dom, 48 no Sevi{niot ne `ivee vo rakotvoreni hramovi, kako {to veli prorokot; 49 ‚Neboto e Mojot prestol, a zemjata podno`je na nozete Moi. Kakov dom }e mi napravite, veli Gospod, ili koe mesto e za Mojata po~ivka? 50 Ne go napravi li seto ova Mojata raka?‘ 51 Tvrdoglavi i neobrezani po srceto i u{ite! Vie sekoga{ Mu se protivevte na Svetiot Duh - kako tatkovcite va{i, taka i vie. 52 Kogo od prorocite ne go gonea va{ite tatkovci? Tie gi ubija onie {to go predvestija doa|aweto na Pravednikot, ~ii predavnici i ubijci stanavte sega i vie, 53 vie, {to go primivte Zakonot preku angelite, a ne go odr`avte.“ Kamenuvaweto na Stefan Koga go slu{aa ova, srcata im se ispolnija so gnev i so zabite krckaa protiv nego. 55 A Stefan, ispolnet so Duh Sveti, koga pogledna kon neboto, ja vide slava54

7 7,37. Vo nekoi rakopisi kon ovoj stih e dodadeno: „Nego poslu{ajte Go!“

44 2 Mojs 25,9.40 Evr 8,5

45 Is.N. 3, 14-17 23,9 24,18

46 Ps 132,5

47 2 Sam 7, 12-16 1 Car 6,1.14

48 17,24 Mk 14,58 Evr 9,11.24

49-50 Is 66,1-2

51 2 Mojs 33,3.5 3 Mojs 26,41 5 Mojs 9,13 Is 63,10 Er 4,4 6,10 2 Let 30, 7-8

52 2 Let 36,16 Mt 23, 34-35 1 Sol 2, 15-16

53 Gal 3,19 Evr 2,2

151 DELA NA APOSTOLITE 56 ta Bo`ja i Isus kako stoi od desnata

Dan 7,13

58 5 Mojs 17,7 Lk 4,29

59 Lk 23,46 Ps 31,5

8,1 11,19

3 22,4 26,10-11 1 Kor 15,9 Gal 1,13.23 Fil 3,6

9 5,36

strana na Boga, 56 i re~e: „Eve, gi gledam nebesata otvoreni i Sinot ^ove~ki kako stoi od desnata strana na Boga.“ 57 No tie izvikaa so visok glas, gi zatvorija u{ite svoi i ednodu{no se nafrlija na nego. 58 I otkako go izvedoa nadvor od gradot, po~naa na nego da frlaat kamewa: a svedocite gi ostavija ali{tata svoi pred nozete na edno mom~e, po ime Savle. 59 I dodeka frlaa kamewa vrz Stefan, toj povikuva{e i vele{e: „Gospodi Isuse, primi go duhot moj!“ 60 Potoa padna na kolena, i izvika so visok glas: „Gospodi, ne primaj im go ova za grev!“ I {tom go re~e toa, po~ina.

8

Savle gi goni hristijanite

Savle, pak, go odobruva{e negovoto ubistvo. Vo toj den zapo~na golem progon na Crkvata vo Erusalim, i site, osven apostolite, se rasprsnaa po predelite na Judeja i Samarija. 2 A Stefan go pogrebaa pobo`ni lu|e i priredija golema posmrtna `alost. 3 Savle, pak, ja pusto{e{e Crkvata, ode{e po ku}ite i izvlekuva{e ma`i i `eni, pa gi predava{e vo zatvor. Bo`joto Slovo vo Samarija Tie {to se bea rasprsnale, sega odea naokolu blagovestuvaj}i go slovoto. 5 Taka Filip sleze vo eden samarjanski grad i tamu im Go propoveda{e Hristos. 6 Narodot ednodu{no vnimava{e na toa {to zboruva{e Filip, slu{aj}i i gledaj}i gi ~udata {to gi prave{e toj; 7 za{to ne~isti duhovi so golem vik izleguvaa od onie vo koi se nao|aa, i mnozina nepodvi`ni i sakati ozdravuvaa. 8 I golema radost nastana vo toj grad. 9 A vo gradot ima{e eden ~ovek po ime Simon. Toj prave{e magii i so toa go v~udoviduva{e narodot od Samarija, velej}i za sebe deka e toj golem ~ovek. 4

Nego go slu{aa site, od najmal do najgolem, i velea: „Ovoj e silata Bo`ja, nare~ena Golema.“ 11 A go slu{aa vnimatelno, zatoa {to podolgo vreme gi be{e voshituval so svoite magii. 12 No koga mu poveruvaa na Filip, koj go propoveda{e Evangelieto za carstvoto Bo`jo i za imeto na Isus Hristos, po~naa da se kr{tavaat ma`i i `eni. 13 Toga{ poveruva i samiot Simon, i otkako se krsti, postojano go pridru`uva{e Filip; i, gledaj}i dela golemi i ~udesa {to se vr{ea, se voshituva{e. 14 Koga slu{naa apostolite {to bea vo Erusalim deka Samarija go primila slovoto Bo`jo, gi pratija kaj niv Petar i Jovan. 15 Tie, {tom slegoa, se pomolija za niv za da go primat Duhot Sveti. 16 Za{to s# u{te ne be{e slegol nitu na eden od niv, a samo bea krsteni vo imeto na Gospod Isus. 17 Toga{ apostolite polo`ija nad niv race i tie Go primija Svetiot Duh. 18 A Simon, koga vide deka Duhot Sveti se dava so polagawe race od apostolite, im donese pari, 19 i im re~e: „Dajte mi ja i mene taa vlast, ta nad kogo i da gi polo`am racete, da Go primi Duhot Sveti!“ 20 No Petar mu re~e: „Srebroto tvoe neka zagine zaedno so tebe, za{to pomisli deka darot Bo`ji mo`e da se stekne so pari. 21 Ti nema{ del nitu pravo na taa rabota, bidej}i srceto tvoe ne e pravo pred Boga. 22 Tuku pokaj se za ovaa zla namera i pomoli Mu se na Boga za da ti se prosti pomislata na srceto tvoe; 23 bidej}i te gledam deka si ispolnet so gor~liva `ol~ka i vo okovi na bezzakonie.“ 24 A Simon odgovori: „Pomolete Mu se za mene na Gospod vie, da ne me stigne ni{to od ona {to rekovte.“ 25 I taka, otkako posvedo~ija i zboruvaa za slovoto Gospodovo, trgnaa kon Erusalim, propovedaj}i go patem Evangelieto vo mnogu sela samarjanski. 10

14 11,1

17 10,44 11,15

20 2 Car 5,16 Mt 10,8

21 Ps 78,37

22 26,18

23 5 Mojs 29,18 Is 58,6 Er 4,18 Izreki 5,22

152 DELA NA APOSTOLITE 32-33 Is 53,7-8

35

Filip i etiopskiot velikodostoinstvenik

26 A na Filip mu re~e angel Gospodov: „Stani i trgni na jug, po patot {to 36 vodi od Erusalim za Gaza, koj e pust.“ 10,47 27 Toj stana i trgna; i ete, eden ~ovek 11,17 od Etiopija, evnuh, visok dostoinstvenik na Kandakija, etiopskata carica, koj be{e ~uvar na site nejzini riznici. Toj do{ol vo Erusalim na poklonenie, 28 a sega se vra}a{e i, sedej}i v kola, go ~ita{e prorokot Isaija. 29 Duhot, pak, mu re~e na Filip: „Pribli`i se i zastani do kolata!“ 30 Filip pobrza, i, otkako ~u deka toj go ~ita prorok Isaija, mu re~e: „Go razbira{ li toa {to go ~ita{?“ 31 Ovoj odgovori: „Kako }e mo`am da go razberam, ako nekoj ne me upati?“ Pa go zamoli Filip da se ka~i i da sedne do nego. 32 A mestoto od Pismoto {to go ~ita{e, be{e ova: „Kako ovca na klawe be{e odveden, i kako {to jagneto stoi bezglasno pred svojot striga~, taka i Toj ustata Svoja ne ja otvori. 33 Vo negovata poniznost Toj be{e li{en od praveden sud. A pokolenieto Negovo koj }e go iska`e? Za{to `ivotot Negov se odzema od zemjata.“ 34 Toga{ Etiopjanecot progovori i mu re~e na Filip: „Te molam, za kogo ova go zboruva prorokot, za sebe ili za nekoj drug?“ 35 A toga{, Filip ja otvori ustata svoja, zapo~nuvaj}i da mu objasnuva od toa mesto vo Pismoto i da mu blagovesti za Isus. 36 I odej}i taka patem, tie stignaa do edna voda; i Etiopjanecot re~e: „Eve voda! [to mi pre~i da se krstam?“ 37 (A Filip mu re~e: „Ako veruva{ od s# srce - mo`e{.“ Toj odgovori i re~e: „Veruvam deka Isus Hristos e Sin Bo`ji.“)8

Lk 24,27

I zapoveda kolata da zapre, pa sle- 9,2 goa vo vodata obajcata, i Filip i evnu- 8,3 22,5 hot, i go krsti. 39 A koga izlegoa od vodata, Duhot 3 22,6 Sveti se simna nad evnuhot, a Filip 15,8 be{e grabnat od angel Gospodov, pa ev- Gal 1,12.15 nuhot ve}e ne go vide. Toj radosno go 5 Lk 10,16 prodol`i svojot pat9. 40 Filip se najde vo Azot, od kade {to trgna vo obikolka, propovedaj}i go Evangelieto po site gradovi, dodeka ne stigna vo Kesarija. 38

9

Savlovoto preobra}awe

A Savle, di{ej}i u{te so zastra{uvawa i ubistva protiv u~enicite na Gospoda, dojde kaj prvosve{tenikot 2 i pobara od nego pisma za sinagogite vo Damask, taka {to, ako tamu najde nekoi {to go sledat ovoj pat, ma`i i `eni, vrzani da gi dovede vo Erusalim. 3 No, dodeka po patot nabli`uva{e do Damask, naedna{ go obzede svetlina od neboto, 4 i, otkako padna na zemja, slu{na glas {to mu zboruva{e: „Savle, Savle, zo{to Me goni{?“ 5 A toj odgovori: „Koj si Ti, Gospodine?“ A Gospod mu re~e: „Jas sum Isus, Kogo Go goni{10.“ 6 (Tresej}i se od strav i u`as, toj pra{a: „Gospodi, {to saka{ da napravam?“ A Gospod mu re~e:)11 „Stani i vlezi vo gradot; i }e ti se ka`e {to treba da pravi{!“ 7 A lu|eto, {to odea po nego, stoeja zanemeni od v~udovidenost, za{to slu{aa glas, a nikogo ne gledaa. 8 Savle stana od zemjata i, makar {to mu bea o~ite negovi otvoreni, ni{to ne gleda{e: i vodej}i go za raka, go odvedoa vo Damask. 9 I tri dena ostana slep, i ni{to ne jade{e, nitu pie{e.

8 8,37. Ovoj stih ne postoi vo nekoi rakopisi. 9 8,39. Vo nekoi rakopisi stihot 8,39 ja ima ovaa sodr`ina: „A koga izlegoa od vodata, Duhot Sveti sleze nad evnuhot, a Filip go grabna angel Gospodov. I evnuhot ne go vide ve}e, pa radosno go prodol`i svojot pat.“ 10 9,5 Vo nekoi rakopisi kon ovoj stih e dodadeno: „Te{ko e za tebe da se rita{ protiv bodilo.“ 11 9,6. Delot od stihot, smesten vo zagradi ne se sre}ava vo site rakopisi.

153 DELA NA APOSTOLITE 14 Rim 10,12

15 Er 1,10 1 Kor 1,2

16 15,26 21,13

18 21 9,14 Gal 1,13.23

22 18,28

23 20,3.19

Vo Damask, pak, ima{e eden u~enik po ime Ananija, komu vo videnie Gospod mu re~e: „Ananija!“ A toj odgovori: „Eve me Gospodi!“ 11 Toga{ Gospod mu re~e: „Stani i odi vo ulicata {to se vika Prava, i vo domot Judin pobaraj go ~ovekot od Tars, po ime Savle; ete, toj sega se moli.“ 12 I vo videnie vide eden ~ovek, po ime Ananija, kako mu prijduva i polaga race nad nego, za da mo`e da progleda. 13 A Ananija odgovori: „Gospodi, od mnozina sum slu{al za toj ~ovek kolku zlo im pravel na Tvoite svetii vo Erusalim; 14 a toj i ovde ima ovlastuvawe od prvosve{tenicite da gi vrzuva site {to go povikuvaat imeto Tvoe.“ 15 No Gospod mu re~e: „Odi, za{to toj mi e izbran sad, za da go iznese imeto Moe pred narodi i carevi i sinovite Izraelovi. 16 I Jas }e mu poka`am kolku treba toj da postrada zaradi imeto Moe.“ 17 A Ananija otide i vleze vo ku}ata i, otkako gi polo`i racete svoi nad nego, re~e: „Brate Savle, Gospod Isus, Koj ti se javi po patot, po koj doa|a{e, me prati za da progleda{ i da se ispolni{ so Duh Sveti.“ 18 I odedna{ kako lu{pi da padnaa od o~ite negovi, i toj progleda i koga stana, se krsti. 10

Savle propoveda vo Damask A otkako primi hrana, Savle zakrepna. Potoa nekolku dena presede so u~enicite vo Damask; 20 i vedna{ po~na da propoveda vo sinagogite za Isus deka e Toj Sin Bo`ji. 21 I site {to go slu{aa, se ~udea i zboruvaa: „Ne e li ova onoj, koj vo Erusalim gi gone{e onie {to go povikuvaa toa Ime, ta zatoa i ovde do{ol za da gi dovede vrzani pred prvosve{tenicite?“ 22 A Savle stanuva{e s# posilen i gi zbunuva{e Judejcite koi `iveeja vo Damask, doka`uvaj}i im deka Ovoj e Hristos. 23 Koga pomina mnogu vreme, Judejcite se dogovorija da go ubijat. 19

No Savle dozna za nivniot zagovor. 28 Tie, pak, dewe i no}e go ~ekaa na por- Rim 15,19 tata za da go ubijat. 31 25 Zatoa u~enicite go zedoa no}e i v 2,47 16,5 ko{nica go spu{tija po yidot. 24

Savle vo Erusalim 26 A koga pristignaa vo Erusalim, Savle nastojuva{e da im se pridru`i na u~enicite; no site se pla{ea od nego, bidej}i ne veruvaa deka toj navistina e u~enik. 27 Varnava, pak, go zede i go odvede kaj apostolite, pa im raska`a kako Savle po patot Go videl Gospoda, deka Gospod mu zboruval, a isto taka i deka vo Damask otvoreno go propovedal imeto na Isus. 28 I ottoga{ toj ostana so niv, vleguva{e i izleguva{e vo Erusalim, i smelo govore{e vo imeto na Gospod. 29 A zboruva{e i se prepira{e isto taka i so eliniziranite Judejci, koi se obiduvaa da go ubijat. 30 [tom razbraa za toa bra}ata, go odvedoa vo Kesarija, od kade go ispratija vo Tars. 31 A crkvata po cela Judeja, Galileja i Samarija be{e vo mir, se izgraduva{e i `ivee{e vo strahopo~it kon Gospod, i raste{e so utehata na Svetiot Duh.

Ozdravuvaweto na Enej Petar otkako gi obikoli site, sleze i kaj svetiite {to `iveeja vo Lida. 33 Tamu, pak, najde eden ~ovek po ime Enej, koj celi osum godini le`el na postela, za{to bil nepodvi`en. 34 I Petar mu re~e: „Enej, tebe te isceluva Isus Hristos. Stani i napravi si ja postelata sam!“ I toj vedna{ stana. 35 I go vidoa site {to `iveeja vo Lida i vo Saron, i se obratija kon Gospod. 32

O`ivuvaweto na Srna vo Jopija Vo Jopija ima{e edna u~eni~ka, po ime Tavita, {to zna~i srna; taa be{e ispolneta so milostina i dobri dela, {to gi prave{e. 36

34

3,6-7 Mk 2,11

154 DELA NA APOSTOLITE 38 Lk 8,41-42

40 Mk 5,41

10,2 10,22 13,16.26.50 16,14

3 18,9

5 Mt 16,18 Jn 1,42

6 10,18.23.32

I tokmu vo toa vreme taa se razbole i umre. Toga{ ja izmija i ja polo`ija vo gornata odaja. 38 A bidej}i Lida be{e blizu do Jopija, u~enicite {tom slu{naa deka e Petar tamu, vedna{ ispratija dvajca lu|e kaj nego, molej}i go da dojde do niv {to pobrgu. 39 Petar stana i trgna kaj niv. Koga pristigna, go odvedoa vo gornata odaja. I dojdoa kaj nego site vdovici, pla~ej}i i poka`uvaj}i mu gi rizite i oblekite {to gi be{e pravela Srna dodeka `ivee{e so niv. 40 Petar, otkako gi istera site nadvor, padna na kolena, se pomoli, pa se svrte kon mrtvoto telo i re~e: „Tavita, stani!“ I taa gi otvori o~ite svoi, go pogledna Petar i sedna. 41 A Petar toga{ $ podade raka i ja podigna. Toga{ gi povika svetiite i vdovicite i im ja predade `iva. 42 I ova se razglasi po cela Jopija, i mnozina poveruvaa vo Gospod. 43 A Petar prestojuva{e dolgo vreme vo Jopija kaj nekoj si ko`ar Simon. 37

Videnieto na vojnikot Kornilij vo Kesarija Vo Kesarija ima{e eden ~ovek, po ime Kornilij, stotnik od takanare~enata Italska ~eta. 2 Toj be{e blago~estiv i bogobojazliv ~ovek, zaedno so celiot negov dom; izobilno mu dava{e milostina na narodot i sekoga{ Mu se mole{e na Boga. 3 Edna{ okolu devettiot ~as12 od denot, toj vide najave angel Bo`ji, kako doa|a kaj nego i mu veli: „Kornilij!“ 4 A toj go vperi pogledot vo nego i siot upla{en re~e: „[to e Gospodi?“ Toj mu re~e: „Bog si spomna za molitvite tvoi i milostinite tvoi. 5 I sega, prati lu|e vo Jopija i povikaj go Simon, kogo go vikaat Petar. 6 Toj prestojuva tamu kako gostin kaj nekoj si ko`ar Simon, ~ija ku}a se nao|a pokraj moreto13.“

10

Koga si otide angelot {to mu zboruva{e, Kornilij povika dvajca od svoite slugi i eden blago~estiv vojnik, koi postojano se nao|aa kaj nego; 8 pa, otkako im ka`a s#, gi prati vo Jopija. 9 Utredenta, dodeka tie patuvaa i nabli`uvaa do gradot, Petar okolu {estiot ~as14 se ka~i na ramniot pokriv od ku}ata da se pomoli. 10 I bidej}i be{e ogladnel, saka{e ne{to da jade; a dodeka mu prigotvuvaa, toj padna vo zanes, 11 i go vide neboto otvoreno i nekakov sad kako sleguva kon nego, sli~en na nekoe golemo platni{te, vrzano za ~etirite krai{ta, i se spu{ta{e na zemjata. 12 Vo nego ima{e sekakvi ~etirino`ni `ivotni, yverovi, vleka~i zemni i ptici nebeski. 13 I dojde glas kon nego: „Petre, stani, zakoli i jadi!“ 14 A Petar re~e: „Nikako, Gospodi, za{to nikoga{ ne sum jadel pogano ili ne~isto.“ 15 I povtorno dojde glas kon nego: „Ona {to Bog go o~istil, ti ne go smetaj za ne~isto!“ 16 Toa se povtori tripati, a sadot pak se krena kon neboto. 17 I dodeka Petar be{e vo nedoumica {to zna~i toa videnie {to go vide, ete gi lu|eto, isprateni od Kornilij, koi otkako se raspra{aa i go najdoa domot na Simon, zastanaa pred portata. 18 Toga{ povikaa i pra{aa: „Ovde li gostuva Simon, nare~en Petar?“ 19 I dodeka Petar razmisluva{e za videnieto, Duhot mu re~e: „Ete, te baraat trojca lu|e. 20 Tuku stani, slezi i odi so niv, ne razmisluvaj}i ni{to; za{to Jas gi prativ!“ 21 [tom sleze kaj lu|eto, isprateni od Kornilij kaj nego, Petar re~e: „Jas 7

12 10,3. Okolu 15 ~asot. 13 10,6. Vo nekoi rakopisi kon ovoj stih e dodadeno: „Toj }e ti ka`e zborovi preku koi }e se spasi{ ti i celiot tvoj dom.“ 14 10,9. Okolu 12 ~asot.

10 22,6

11 Mt 3,16 Jn 1,51

12 Rim 1,23

14 4,14

15 15,9 1 Mojs 9, 3-4 Mt 15,11 Efes 2,19

20 9,10-11 11,12

21 10,21

155 DELA NA APOSTOLITE 22 sum toj, kogo go barate. Zo{to ste do{-

Lk 1,6 2,25

25 Mt 9,18

26 14,15 Otkr 19,10 22,9

28 11,9 15,9 Gal 2,12-16

29 10,20 11,12

30 Lk 24,4

31 Lk 1,13

le?“ 22 A tie mu odgovorija: „Stotnikot Kornilij, ~ovek praveden i bogobojazliv, poznat po svoite dobrini me|u siot judejski narod, primi zapoved od svet angel da te povika vo svojot dom i da gi poslu{a tvoite zborovi.“ 23 Toga{ Petar gi povika vnatre i gi nagosti. A utrinata stana i otide so niv; so nego zaminaa i nekoi bra}a od Jopija. 24 Sledniot den tie pristignaa vo Kesarija. A Kornilij gi ~eka{e, povikuvaj}i gi svoite rodnini i bliski prijateli. 25 Dodeka Petar vleguva{e, Kornilij mu dotr~a vo presret, padna pred nozete negovi i mu se pokloni. 26 A Petar go podigna i mu re~e: „Stani, i jas sum samo ~ovek.“ 27 I taka razgovaraj}i so nego, vleze vnatre, kade {to najde mnozina sobrani. 28 I im re~e: „Vie znaete deka na ~ovek Judeec mu e zabraneto da se dru`i ili da odi kaj ~ovek od drug rod. No mene Bog mi poka`a nieden ~ovek da ne go narekuvam pogan ili ne~ist. 29 Zatoa, koga bev pokanet, dojdov bez dvoumewe. Sega ve pra{uvam, zo{to me povikavte?“ 30 I Kornilij odgovori: „Pred ~etiri dena, s# do ovoj ~as postev, a vo devettiot ~as se molev vo svojot dom. Odedna{, pred mene zastana ~ovek vo svetla obleka, 31 i mi re~e: ‚Kornilij, tvojata molitva e usli{ena, i za tvoite milostini Bog Si spomna. 32 Zatoa prati nekogo vo Jopija i povikaj go Simon, nare~en Petar; toj sega prestojuva na gosti kaj Simon Ko`arot, pokraj moreto 15.‘ 33 Zatoa jas vedna{ prativ lu|e po tebe, i ti dobro napravi {to dojde. Sega, pak, nie site stoime pred Boga za da slu{neme s# {to ti e od Boga zapovedano.“

Petrovata beseda vo ku}ata na Kornilij 34 Toga{ Petar ja otvori ustata i re~e: „Navistina sfa}am deka Bog ne gleda na lice; 35 tuku, naprotiv, Nemu mu e mil vo sekoj narod onoj koj ima strahopo~it kon Nego i postapuva pravedno. 36 Toj im go prati na sinovite Izraelovi slovoto, blagovestuvaj}i mir preku Isus Hristos, Koj e Gospod na site. 37 Vie znaete za seto ona {to se slu~uva{e po cela Judeja, po~nuvaj}i od Galileja, po kr{tavaweto {to go propoveda{e Jovan: 38 kako Go pomaza Bog so Duh Sveti i so sila Isus od Nazaret, i kako Toj ode{e vr{ej}i dobri dela i isceluvaj}i gi site {to be{e gi napadnal |avolot, za{to Bog be{e so Nego. 39 I nie sme svedoci za s# {to napravi Toj vo zemjata Judejska i vo Erusalim. Nego Go ubija, prikovuvaj}i Go na krst. 40 Nego Bog Go voskresna na tretiot den i Mu dade da se pojavi, 41 no ne na siot narod, tuku samo nam, predizbrani od Boga svedoci, koi jadevme i pievme so Nego po Negovoto voskresnuvawe od mrtvite. 42 I ni zapoveda da im propovedame na lu|eto i da svedo~ime deka Toj e od Boga opredeleniot Sudija nad `ivite i mrtvite. 43 Site proroci svedo~at za toa deka sekoj {to }e poveruva vo Nego, }e dobie prostuvawe na grevovite preku Negovoto ime.“

Svetiot Duh se izleva nad site

34 5 Mojs 10,17 Jov 34,19 2 Let 19,7 Rim 2,11 Gal 2,6 Efes 6,9 1 Ptr 1,17

35 Rim 2,27 3,29

36 13,26 Is 52,7 57,19 Naum 2,1 Ps 147, 18-20 Rim 10,12

37 Lk 4,14 23,5-7

38 13,24 Is 35,5 Lk 4,16-21 7,22-23

39 1,22

40 1,3

41 1,22 17,3 22,14 Mk 16,14 Lk 24,30.42 Jn 21,12

42 2,36 3,15 4,10 13,29-30 17,31 1 Ptr 4,5

43 4,10-12 13,39 Lk 24,44 24,47

Dodeka Petar u{te gi zboruva{e 44 tie zborovi, Duh Sveti sleze nad site 11,15 {to go slu{aa slovoto. 45 45 A obrezanite vernici, {to bea doj- 2,17-22.33 Rim 5,5 deni zaedno so Petar, se iznenadija Tit 3,6 {to darot na Svetiot Duh se izlea i nad neznabo{cite, 44

15 10,32. Vo nekoi rakopisi kon ovoj stih e dodadeno: „Toj }e dojde i }e ti zboruva.“

156 DELA NA APOSTOLITE 46

za{to gi slu{aa kako zboruvaat na razni jazici i Go vozveli~uvaat Boga. Toga{ Petar re~e: 47 47 „Mo`e li nekoj da ja zabrani voda8,36 ta za da ne bidat krsteni onie koi Go 11,17 primija Duhot Sveti kako i nie?“ 48 48 I im zapoveda da bidat krsteni vo 28,14 imeto na Isus Hristos. Potoa tie go zamolija da ostane kaj niv nekolku de11,1 na. 46

2,11 19,6

8,14 10,45 15,7

3 Gal 2,12

4 10,28.48

5 10,11

6 1 Mojs 7,14

7 10,13-16

12 10,19-20.45

13 10,3.22. 30-33

Petar se opravduva pred Crkvata vo Erusalim

11

Apostolite i bra}ata vo Judeja, slu{naa deka i neznabo{cite go primile slovoto Bo`jo. 2 I koga Petar vleze vo Erusalim, obrezanite {to bea so nego go ukorija, 3 velej}i: „Ti si bil kaj neobrezani lu|e i si jadel so niv.“ 4 A Petar po~na da im rasprava za s# po red, velej}i: 5 „Jas bev vo gradot Jopija, i, dodeka se molev, vo zanes zdogledav videnie: od neboto sleguva{e nekakov sad, kako nekoe platni{te, vrzano za ~etirite krai{ta, i dojde duri do mene. 6 Otkako pogledav vo nego i go razgledav, vidov ~etirino`ni zemni `ivotni, yverovi, vleka~i i ptici nebeski. 7 I ~uv glas {to mi zboruva{e: ‚Stani Petre, zakoli i jadi!‘ 8 Jas, pak, rekov: ‚Ne, Gospodi, za{to ni{to pogano ili ne~isto nikoga{ ne vleglo vo ustata moja.‘ 9 A glasot od neboto povtorno progovori i re~e: ‚Ona {to Bog go o~istil, ti ne go smetaj za pogano!‘ 10 Toa se povtori tripati; i pak se krena na neboto. 11 I ete, vo toj ~as zastanaa trojca lu|e, isprateni kaj mene od Kesarija. 12 A Duhot mi re~e da pojdam so niv, bez dvoumewe. So mene dojdoa i ovie {estmina bra}a, i vlegovme vo ku}ata na onoj ~ovek. 13 Toj ni raska`a kako videl angel vo ku}ata svoja, koj zastanal i mu rekol: ‚Prati vo Jopija lu|e i povikaj go Simon, nare~en Petar. 14 Toj }e ti ka`e zborovi, preku koi }e bide{ spasen ti i celiot tvoj dom.‘

I koga po~nav jas da zboruvam, nad niv sleze Duhot Sveti, kako i nad nas vo po~etokot. 16 Toga{ se setiv na zborovite Gospodovi: ‚Jovan kr{tava{e so voda, a vie }e bidete krsteni so Duh Sveti.‘ 17 Ako, Bog im dade ednakov dar, kako i nam, koi poveruvavme vo Gospod Isus Hristos, toga{ koj sum jas da Mu se sprotivstavam na Boga?“ 18 Otkako go islu{aa toa, tie se uspokoija i Go proslavuvaa Boga, velej}i: „Zna~i i na neznabo{cite Bog im dade pokajanie za `ivot.“

15

Crkvata vo Antiohija

20

15

A onie, {to se bea rasprsnale poradi goneweto do koe dojde po ubistvoto na Stefan, stignaa s# do Fenikija, Kipar i Antiohija, i nikomu ne mu go propovedaa slovoto, osven na Judejcite. 20 A nekoi od niv - Kiprani i Kirinejci, {tom pristignaa vo Antiohija, po~naa da im propovedaat i na Elinite, navestuvaj}i go Evangelieto na Gospod Isus. 21 I rakata Gospodova be{e so niv, ta golem broj lu|e poveruvaa i se obratija kon Gospod. 22 Vesta za toa dojde do u{ite na crkvata erusalimska. I toga{ go ispratija Varnava da odi vo Antiohija. 23 A toj, koga pristigna, ja vide blagodatta Gospodova, se zaraduva, i gi bodre{e site da prebivaat vo Gospod so nepokoleblivo srce. 24 Toj be{e dobar ~ovek i ispolnet so Duh Sveti i vera. I zna~itelno mno{tvo lu|e se pripoi kon Gospod. 25 Potoa, Varnava trgna za Tars da go bara Savle. 26 I koga go najde, go dovede vo Antiohija. I cela godina tie se sobiraa vo crkvata i pou~uvaa golemo mno{tvo lu|e. Vo Antiohija za prv pat gi narekoa u~enicite hristijani. 27 A vo toa vreme slegoa od Erusalim vo Antiohija nekoi proroci. 28 I eden od niv, po ime Agav, pretska`a preku Duhot deka po celata vselena }e nastane golem glad. I tokmu tak19

2,1-4 10,44

16 1,5 Lk 3,16 Jn 14,26

17 15,8-9 Rim 9,24

18 13,46 14,27 Rim 15, 7-13

19 8,1.4

13,1

21 4,4 6,7 16,5

22 11,1

23 13,43 14,22

24 2,47 5,14

26 9,27-30

28 21,10-14

157 DELA NA APOSTOLITE 29 va golema i nastana vo vremeto na ca-

rot Klavdij. 29 Toga{ u~enicite re{ija, sekoj, kolku {to ima, da isprati za potkrepa na bra}ata, {to `iveeja vo Judeja. 30 Toa go napravija, taka {to go pra12,4 Lk 22,1 tija sobranoto do stare{inite preku 5 Varnava i Savle.

Rim 15,26.31 2 Kor 9, 1-13

Lk 22, 44-46 Jk 5,16

Smrtta na Jakov; Petar v zatvor

12

Vo toa vreme car Irod stavi raka na nekoi od Crkvata, i po~na 5,18-24 9,3 da gi izma~uva. 10,3 2 So me~ go ubi Jakova, bratot JovaLk 2,9 nov. 10 3 A koga vide deka toa im se dopa|a na 5,19 Judejcite, go fati i Petar. Toa be{e za 16,26 vreme na Beskvasnici. 4 Nego, koga go fati, go frli v zatvor predavaj}i go na ~etiri grupi po ~etiri vojnici da go pazat. Negovata namera be{e vedna{ po Pashata da go izvede pred narodot. 5 I taka, dodeka Petar go pazea vo zatvorot, Crkvata neprestano Mu se mole{e na Boga za nego. 6 No}ta, sproti denot koga Irod saka{e da go izvede, Petar spie{e me|u dvajca vojnici, okovan vo dva para lanci, a stra`arite pred portata go ~uvaa zatvorot. 7 I, ete, angel Gospodov zastana, i svetlina blesna vo zatvorot. Angelot go pot~ukna Petar po rebrata i go razbudi, pa mu re~e: „Stani brzo!“ I okovite mu padnaa od racete negovi. 8 Toga{ angelot mu re~e: „Prepa{aj se i obuj si gi ~evlite!“ Taka i napravi. I pak mu re~e: „Oble~i gi ali{tata svoi i odi po mene!“ 9 I izleze i trgna po nego, a ne znae{e deka toa, {to go napravi angelot, e vistina, tuku si misle{e deka gleda privid. 10 Otkako ja izminaa prvata i vtorata stra`a, dojdoa do `eleznata porta, {to vode{e kon gradot, a taa im se otvori sama. Tie izlegoa i preminaa preku edna ulica, i vo toj ~as angelot go snema. 11 Toga{ Petar, otkako dojde na sebe, si re~e: „Sega znam deka navistina Gospod go pratil Svojot angel da me izbavi 7

od racete Irodovi i od s#, {to o~ekuva{e judejskiot narod.“ 12 Sfa}aj}i go toa, toj dojde do ku}ata na Marija, majkata na Jovan, nare~en Marko, kade {to bea sobrani mnogumina na molitva. 13 A koga Petar zatropa na portata, sluginkata po ime Roda prijde da naslu{ne. 14 I, {tom go pozna glasot na Petar, taa od radost ne ja otvori portata, tuku se vtr~a i javi deka Petar stoi pred portata. 15 A tie $ rekoa: „Luda li si ti?“ No taa potvrduva{e deka toa e taka. A tie velea: „Toa e sigurno negoviot angel.“ 16 Petar, pak, postojano ~uka{e. A koga mu otvorija, go vidoa i se za~udija mnogu. 17 Toj im mavna so rakata da mol~at, a potoa im raska`a kako Gospod go izvel od zatvorot, i re~e: „Soop{tete mu za ova na Jakov i na bra}ata!“ Potoa izleze i otide na drugo mesto. 18 Utredenta me|u vojnicite nastana golema voznemirenost poradi toa {to se slu~ilo so Petar. 19 A Irod, koj isprati potera po nego, no ne uspea da go pronajde, otkako gi ispita stra`arite, zapoveda da gi pogubat. Potoa toj sleze od Judeja vo Kesarija, i tamu se zadr`a. Smrtta na Irod Irod be{e gneven na Tircite i Sidoncite. No tie, bidej}i nivnite zemji dobivaa hrana od negovoto carstvo, se dogovorija i dojdoa kaj nego ednodu{ni, i otkako go pridobija na svoja strana Vlasta, careviot sobar, pobaraa mir. 21 Vo dogovoreniot den Irod, oble~en vo carska obleka, sedna na prestolot i odr`a govor pred narodot. 22 A narodot voskliknuva{e: „Ova e glas Bo`ji, a ne ~ove~ki.“ 23 No nenadejno vo istiot mig angel Gospodov, silno go udri, za{to ne Mu vozdade slava na Boga. I, izeden od crvi, toj umre. 24 A slovoto Bo`jo s# pove}e raste{e i se rasprostranuva{e. 20

15 Mt 18,10

17 13,16 15,13 1 Kor 15,7

18 5,21-23

19 16,27

22 14,15 28,6

23 1 Sam 25,38 2 Sam 24,16-17 2 Car 19,35

24 6,7 19,20

158 DELA NA APOSTOLITE 25

Varnava i Savle, otkako go ispolnija zadol`enieto, od Erusalim se vratija vo Antiohija, od kade {to go zedoa 13,1 so sebe i Jovan, nare~en Marko. 25

11,29

4,36 11,25-26

2 14,26

4 11,20

5 12,12

6 8,9 Mt 7,15

9 4,8

10 8,20-23 Os 14,10 Izreki 10,9

11 5 Mojs 28,29

Savle i Varnava izbrani za misionersko patuvawe

13

Vo Antiohiskata crkva ima{e nekoi proroci i u~iteli: Varnava, Simeon, nare~en Niger, Lucij Kirineecot i Manain, koj be{e vospitan zaedno so Irod ~etvorovlasnikot, i Savle. 2 Edna{ koga Mu slu`ea na Gospod i postea, Duhot Sveti re~e: „Odvojte mi gi Varnava i Savle za delo, za koe gi povikav!“ 3 Toga{ tie, otkako postea i se pomolija, polo`ija race nad niv i gi pu{tija. Varnava i Savle vo Kipar I taka, isprateni od Svetiot Duh, tie slegoa vo Selevkija, i ottamu otplovija za Kipar. 5 I koga stignaa vo Salamin, tie go propovedaa slovoto Bo`jo vo judejskite sinagogi, a go imaa so sebe i Jovan kako pomo{nik. 6 A koga go pominaa ostrovot s# do Pafos, naidoa na eden ~ovek ma|esnik i la`en prorok, Judeec, po ime Varisus, 7 koj be{e so namesnikot Sergij Pavle, ~ovek umen. Toj gi povika Varnava i Savle, i posaka da go slu{ne slovoto Bo`jo. 8 No im se sprotivstavi Elima - ma|esnikot, taka vsu{nost se preveduva negovoto ime, nastojuvaj}i namesnikot da go odvrati od verata. 9 No Savle, nare~en Pavle, ispolnet so Duh Sveti, go vperi pogledot na nego, 10 i re~e: „O, ti koj si poln so sekakvo lukavstvo i zloba, sine |avolski, neprijatelu na sekoja pravednost, nema li da prestane{ da gi iskrivuva{ pravite Gospodovi pati{ta? 11 I eve sega, rakata Gospodova e vrz tebe; }e bide{ slep i za nekoe vreme nema da go gleda{ sonceto!“ I naedna{ 4

nad nego padna mrak i temnina, i xba- 13 15,38 raj}i, bara{e voda~. 12 Toga{ namesnikot, otkako vide 17 {to se slu~i, poveruva, voshiten od 2 Mojs 6, 1-6 u~eweto Gospodovo. Pavle i Varnava vo Antiohija Pisidiska Pavle i negovite pridru`nici otplovija od Pafos i pristignaa vo Pergija Pamfiliska. Tuka Jovan se odvoi od niv i se vrati vo Erusalim. 14 A tie trgnaa od Pergija i pristignaa vo Antiohija Pisidiska. Tuka vo sabota vlegoa vo sinagogata i sednaa. 15 Po ~itaweto na Zakonot i na Prorocite, stare{inite na sinagogata pratija lu|e da im ka`at: „Ma`i bra}a, ako imate zborovi za uteha na narodot, zboruvajte!“ 16 I toga{ stana Pavle, mavna so rakata i re~e: „Lu|e Izraelci, i vie, {to imate strahopo~it kon Boga, poslu{ajte! 17 Bog na ovoj narod, Izrael, gi izbra tatkovcite na{i, i go podigna ovoj narod koga tie prebivaa vo zemjata egipetska, i so rakata Svoja silna gi izvede od nea; 18 i okolu ~etirieset godini gi hrane{e vo pustinata; 19 a potoa otkako uni{ti sedum narodi vo zemjata hananska, so `drepka im ja razdeli zemjata vo nivno nasledstvo. 20 Za okolu ~etiristotini pedeset godini im dava{e sudii do prorokot Samoil. 21 A potoa baraa car, i Bog im go dade Saul, Kisoviot sin, ~ovek od Venijaminovoto koleno, za ~etirieset godini. 22 Koga go otstrani nego, za car im go podigna David, za kogo i re~e, svedo~ej}i: ‚Najdov ma` po srceto Svoe, David, sinot Jeseev. Toj }e gi ispolni site Moi barawa.‘ 23 Od negovoto potomstvo Bog, spored vetuvaweto, Go izdigna za Izrael Spasitelot Isus. 24 Pred Negovoto doa|awe Jovan kako predglasnik mu propoveda{e na siot izraelski narod pokajno kr{tavawe. 13

18

2 Mojs 16,35 5 Mojs 1,31

19 5 Mojs 7,1

22 1 Sam 13,14 Is 44,28 Ps 89,21

23 2,29-30

24 Mal 3,1 Lk 1,76

159 DELA NA APOSTOLITE 25 Lk 3,15-16 Jn 1,20.27

27 2,23 3,18

28 3,13-14 Lk 23,4.22

30 5,30

31 1,3.22

33 2,39 Ps 2,7

34 Is 55,3

35 2,27.31 Ps 16,10

36 1 Car 2,10

39 15,10

A koga Jovan go zavr{uva{e svoeto delo, pra{uva{e: ‚Za kogo me smetate? Jas ne sum Toj, no, ete, po mene ide Onoj, Komu ne sum dostoen da Mu gi odvrzam ni obuvkite na Negovite noze.‘ 26 Ma`i bra}a, sinovi od rodot na Avraam, onie me|u vas, {to imaat strahopo~it kon Boga, nam ni e isprateno slovoto na ova spasenie. 27 Vsu{nost `itelite erusalimski i nivnite na~alnici, bidej}i ne Go prepoznaa, gi potvrdija proro~kite zborovi, {to se ~itaat sekoja sabota, so toa {to Go osudija. 28 I taka, iako ne najdoa nikakva vina za osuda na smrt, pobaraa od Pilat da Go ubie. 29 A koga go izvr{ija seto toa, {to be{e napi{ano za Nego, Go simnaa od krstot i Go polo`ija v grob. 30 No Bog Go voskresna od mrtvite. 31 A Toj vo tekot na mnogu dni im se javuva{e na onie, {to so Nego dojdoa od Galileja vo Erusalim i koi se sega svedoci Negovi pred narodot. 32 I nie sega vi blagovestuvame deka vetuvaweto, dadeno na na{ite tatkovci, Bog go ispolni na nas, ~edata nivni, otkako Go voskresna Isus. 33 Kako {to e vo vtoriot psalm napi{ano: ‚Sin Moj si Ti, denes Te rodiv Jas.‘ 34 A deka Go voskresna od mrtvite, i deka ve}e nema da se vra}a vo raspa|awe, rekol vaka: ‚]e vi gi dadam sigurnite vetuvawa dadeni na David.‘ 35 Za toa i na drugo mesto zboruva: ‚Nema da dopu{ti{ Tvojot svetec da vidi raspa|awe.‘ 36 A navistina David, otkako mu slu`e{e na svojot rod, spored Bo`jata volja, se prisoedini kon tatkovcite i vide raspa|awe; 37 no Onoj, Kogo Bog Go voskresna, ne vide raspa|awe. 38 I taka, znajte, ma`i i bra}a deka preku Nego vam vi se propoveda prostuvawe na grevovite. 39 I od s#, od {to ne ste mo`ele da se opravdate preku Zakonot Mojseev, preku Nego se opravduva sekoj koj veruva. 25

Zatoa vnimavajte da ne dojde na vas ona {to e re~eno vo Prorocite: 41 ‚Poglednete vie koi prezirate, za~udete se i is~eznete! Za{to vo va{e vreme }e izvr{am delo, vo koe nema{e da poveruvate, ako nekoj bi vi go raska`al.‘“ 42 A koga izleguvaa Judejcite od sinagogata, neznabo{cite gi pomolija ovie zborovi da im se propovedaat i vo slednata sabota. 43 I koga se raspu{ti sobirot, mnozina Judejci i pobo`ni prozeliti pojdoa po Pavle i Varnava. Tie razgovaraa so niv i im sovetuvaa da ostanat vo Bo`jata blagodat. 44 Slednata sabota se sobra skoro celiot grad da go slu{ne slovoto Bo`jo. 45 No Judejcite, koga vidoa mnogu narod, se ispolnija so zavist i mu protivre~ea na ona {to go zboruva{e Pavle i hulea. 46 Toga{ Pavle i Varnava im rekoa otvoreno: „Slovoto Bo`jo treba{e najnapred vam da vi se propoveda, no koga vie go otfrlate i sami poka`uvate deka ne ste dostojni za ve~niot `ivot, zatoa, eve, nie se obra}ame kon neznabo{cite. 47 Za{to Gospod taka ni zapoveda: ‚Te postaviv za svetlina na neznabo{cite, da bide{ spasenie do krajot na zemjata.‘“ 48 Neznabo{cite, slu{aj}i go toa, se raduvaa i go slavea slovoto Gospodovo i poveruvaa site, koi bea opredeleni za `ivot ve~en. 49 I slovoto Gospodovo se rasprostranuva{e po celiot kraj. 50 No Judejcite, otkako gi nagovorija pobo`nite i ~esnite `eni i gradskite prvenci, pottiknaa gonewe protiv Pavle i Varnava, i gi isteraa od svojot kraj. 51 Tie, go istresoa pravot od nozete svoi na niv, i dojdoa vo Ikonija. 52 A u~enicite se ispolnija so radost i Duh Sveti. 40

Pavle i Varnava vo Ikonija

14

Vo Ikonija tie zaedno vlegoa vo judejskata sinagoga, i zboruvaa

41 Avak 1,5

43 11,23 14,22.26

45 5,17 17,5

46 18,6 28,28

47 1,8 Is 49,6

48 17,4.12

50 22,23

51 18,6 Lk 9,5 10,11

160 DELA NA APOSTOLITE 14,3 taka, {to mnozina Judejci i Elini po-

veruvaa. 2 A Judejcite, {to ne poveruvaa, gi 9 pobunija i razdraznija duhovite na nez3,4 nabo{cite protiv bra}ata. 3 No tie sepak ostanaa tuka dosta vre14 Mt 26,65 me i smelo govorea za Gospod, Koj sve15 do~e{e za slovoto na Svojata blagodat, 3,12 davaj}i preku nivnite race da stanuva4,24 10,26 at znaci i ~uda. 17,24 4 A narodot vo gradot se razdeli: ed2 Mojs 20,11 ni bea so Judejcite, a drugi so apostoPs 146,6 1 Sol 1,9 lite. 5 I koga neznabo{cite i Judejcite, so svoite na~alnici se gotvea da gi hulat i da gi kamenuvaat, 6 tie, {tom razbraa, se zasolnija vo likaonskite gradovi Listra i Derva i vo nivnata okolina. 7 Tamu po~naa da go propovedaat Evangelieto. 8 Vo Listra sede{e eden ~ovek, nemo}en vo nozete. Toj bil sakat od maj~inata utroba, ne mo`el da odi nikoga{. 9 Toj slu{a{e dodeka Pavle zboruva{e; a Pavle, go vperi vo nego pogledot i vide deka vo nego ima vera deka mo`e da ozdravi, 10 pa mu re~e so visok glas: „Tebe ti velam, vo imeto na Gospod Isus Hristos: ispravi se na nozete svoi!“ I toj skokna i po~na da odi. 11 A lu|eto, koga vidoa {to napravi Pavle, go podignaa glasot svoj i izvikaa na likaonski: „Bogovite slegle kaj nas vo ~ove~ki lik!“ 12 I Varnava go narekoa Zevs, a Pavle Hermes, bidej}i toj go vode{e zborot. 13 @recot, pak, na Zevs, ~ij kip se nao|a{e pred noviot grad, otkako dovede junci i venci pred portata, saka{e zaedno so narodot da prinese `rtva. 14 No apostolite Varnava i Pavle, koga slu{naa za toa, gi raskinaa svoite obleki, se vturnaa me|u narodot, glasno vikaj}i: 15 „Lu|e, zo{to go pravite ova? I nie sme smrtni kako i vie, no vi propovedame da se obratite od ovie praznoverija kon `iviot Bog, Koj gi sozdade neboto i zemjata, moreto i s# {to e vo niv; 3,12 19,11

Koj porane{nite pokolenija na narodite gi ostavi da vrvat po nivnite pati{ta, 17 iako ne prestanuva{e da svedo~i za Sebe, pravej}i ni dobro so pra}awe do`dovi od neboto i plodonosni vremiwa i ispolnuvaj}i gi srcata na{i so hrana i veselost.“ 18 I zboruvaj}i za ova, odvaj go ubedija narodot da ne im prinesuva `rtva, (tuku sekoj da si odi vo svojata ku}a. Dodeka se nao|aa tamu i pou~uvaa), 19 od Antiohija i od Ikonija pristignaa nekoi Judejci. (I koga apostolite zboruvaa otvoreno, tie go ubedija narodot da gi napu{ti, velej}i deka ni{to vistinsko ne zboruvaat, tuku samo la`at), a koga go pridobija narodot, go kamenuvaa Pavle, pa go izvlekoa nadvor od gradot, mislej}i deka e mrtov. 20 Koga se sobraa okolu nego u~enicite, toj stana i se vrati vo gradot. Utredenta so Varnava zaminaa za Derva. 16

Vra}awe vo Sirija i Antiohija I, otkako go propovedaa Evangelieto vo toj grad i mnozina pridobija za svoi u~enici, tie se vratija vo Listra, Ikonija i Antiohija. 22 Tie gi zacvrstuvaa du{ite na u~enicite i, hrabrej}i gi da bidat istrajni vo verata, gi u~ea deka vo carstvoto Bo`jo treba da vlezeme preku mnogu maki. 23 Pa, otkako im rakopolo`ija sve{tenici za sekoja crkva, se pomolija so post, i gi predadoa na Gospod, vo Kogo bea poveruvale. 24 A potoa minaa niz Pisidija, i dojdoa vo Pamfilija; 25 i, otkako go propovedaa slovoto Gospodovo vo Perga, slegoa vo Atalija, 26 a ottamu otplovija za Antiohija, otkade {to bea predadeni na Bo`jata blagodat za deloto {to go zavr{ija. 27 Po nivnoto pristignuvawe tie ja sobraa crkvata, i soop{tija za s#, {to napravi Bog so niv i kako Toj ja otvoril vratata na verata i za neznabo{cite. 28 I tamu prestojuvaa podolgo vreme so u~enicite. 21

16 17,30

17 Ps 145,16 Ps 147,8

19 2 Kor 11,25

22 11,23 13,43

23 1 Tim 3,3

26 13,2 15,40

161 DELA NA APOSTOLITE 15,1 15,5-24 1 Mojs 17,9-14 3 Mojs 12,3 Gal 5,2

2 Gal 2,1

3 14,27 15,12

5 11,2 Gal 2,4-5

7 11,5-18 15,14

8 1,24 10,34.44-47

9 10,15 11,9.18 Rim 3,22

10 Mt 11,29 Gal 5,1

Rasprava okolu pra{aweto za obrezanieto A nekoi lu|e slegoa od Judeja, i gi podu~uvaa bra}ata: „Ako ne se obrezete spored obi~ajot Mojseev, ne mo`e da bidete spaseni!“ 2 A bidej}i nastana bunt, i Pavle i Varnava `estoko se prepiraa so niv, odlu~ija Pavle i Varnava i nekoi drugi od niv da otidat gore kaj apostolite i stare{inite vo Erusalim zaradi ovaa prepirka. 3 Tie, pak, isprateni od crkvata, patuvaa niz Fenikija i Samarija, i raska`uvaj}i za obra}aweto na neznabo{cite, predizvikuvaa golema radost kaj site bra}a. 4 A koga pristignaa vo Erusalim, gi primija crkvata, apostolite i stare{inite, a tie izvestija za s# {to napravi so niv Bog16.

15

Re{avawe na sporot: Apostolskiot sobor vo Erusalim 5 Toga{ stanaa nekoi od privrzanicite na fariseite, {to bea poveruvale, i zboruvaa deka tie treba da se obrezuvaat, i da im se zapoveda da go pazat Zakonot Mojseev. 6 Apostolite i stare{inite se sobraa da go razgledaat toa pra{awe. 7 Po dolgo raspravawe, stana Petar i im re~e: „Lu|e bra}a, vie znaete deka Bog od prvite dni me izbra me|u vas, neznabo{cite od mojata usta da go slu{nat slovoto na Evangelieto i da poveruvaat; 8 i Bog, Koj gi poznava srcata, im posvedo~i, i im dade Duh Sveti kako i nam. 9 Toj ne napravi nikakva razlika me|u nas i niv, za{to so verata gi o~isti nivnite srca. 10 Sega, pak, zo{to Go isku{uvate Boga, stavaj}i im na vratot na u~enicite jarem, {to ne mo`ea da go podnesat ni na{ite tatkovci, nitu nie. 11 No nie veruvame deka }e se spasime so blagodatta na Isus Hristos, isto kako i tie.“ 12 Toga{ zamolkna seto mno{tvo i go slu{aa Varnava i Pavle, koi pri-

ka`uvaa kakvi znaci i ~udesa napravil Bog preku niv me|u neznabo{cite. 13 A koga tie prestanaa, toga{ prozbore Jakov i re~e: „Ma`i bra}a, slu{nete me! 14 Simon izlo`i kako Bog najnapred gi poseti neznabo{cite, za da izbere od niv narod za Negovoto ime; 15 i so toa se soglasuvaat i zborovite na Prorocite kako {to e napi{ano: 16 ‚I potoa }e se vratam i pak }e go podignam padnatiot dom na David, i negovite urnatini }e gi popravam i }e go izdignam, 17 za da Go pobaraat Gospod i drugite lu|e i site narodi, koi se nare~eni so Moeto ime.‘ Taka veli Gospod, Koj go pravi seto ova. 18 Poznati Mu se na Boga site Negovi dela od sozdavaweto na svetov. 19 Zatoa jas mislam deka ne treba da im pravat ma~notii na neznabo{cite, koi se obra}aat kon Boga, 20 tuku da im se zapoveda da se vozdr`uvaat od idolski `rtvi, od bludstvo, od udaveno i od krv, (i da ne mu pravat na drug ni{to, {to nim ne im e ugodno). 21 Za{to Mojsej u{te od staro vreme vo sekoj grad ima lu|e, koi go propovedaat, bidej}i go ~itaat po sinagogite sekoja sabota.“ Pismo isprateno do neevrejskite vernici 22 Toga{ apostolite i stare{inite zaedno so celata Crkva odlu~ija da gi izberat me|u sebe Juda, nare~en Varnava, i Sila, istaknati ma`i me|u bra}ata, i zaedno so Pavle i Varnava da gi pratat vo Antiohija. 23 I so svoite race im go napi{aa slednovo pismo: „Apostolite, sve{tenicite i bra}ata gi pozdravuvaat bra}ata od neevrejskite narodi {to se vo Antiohija i Sirija i Kilikija. 24 Sme slu{nale deka nekoi od nas, na koi ni{to ne sme im zapovedale so zborovi, ve voznemirile, i gi potresle du{ite va{i, velej}i vi da se obrezuvate i da go pazite Zakonot.

16 15,4. Vo nekoi rakopisi kon ovoj stih e dodadeno: „i kako ja otvori vratata na verata i za neznabo{cite“.

13 12,17 21,18 Gal 2,9

14 3 Ptr 1,1

16-17 Amos 9, 11-12

16 Er 12,15

18 Is 45,21

19 15,10

20 15,28-29 21,25

21 13,15.27 2 Kor 3,5

24 Gal 1,7

162 DELA NA APOSTOLITE 26

Zatoa, otkako se sobravme, ednodu{no odlu~ivme da izbereme lu|e i da gi pratime kaj vas zaedno so na{ite 28 omileni Varnava i Pavle, 15,10 26 lu|e, koi gi predadoa du{ite svoi 29 za imeto na na{iot Gospod Isus Hris15,20 tos. 27 I taka, nie vi gi prativme Juda i 37 12,12 Sila, koi }e vi go ka`at toa i usmeno. 28 Za{to Svetiot Duh i nie odlu~ivme da ne vi stavame na vas nikakov drug tovar, osven ona {to e potrebno: 29 da se vozdr`uvate od meso prineseno kako `rtva na idoli, od krv, od udaveno, i od bludstvo17. Ako vnimavate na ova, dobro }e napravite. Bidete zdravi!“ 30 I taka isprateni, tie dojdoa vo Antiohija i koga go sobraa narodot, mu go predadoa poslanieto. 31 A koga go pro~itaa, se zaraduvaa poradi ute{niot zbor. 32 Juda, pak, i Sila, koi i samite bea proroci, so mnogu zborovi gi ute{ija bra}ata i gi potkrepija. 33 Otkako prestojuvaa tamu nekoe vreme gi pu{tija bra}ata so mir kaj onie {to gi ispratija. 34 (Sila odlu~i da ostane, a samo Juda zamina.)18 35 Pavle, pak, i Varnava se zadr`aa vo Antiohija, pou~uvaj}i i blagovestuvaj}i go slovoto Gospodovo zaedno so mnozina drugi. 25

20,24 21,13

Pavle i Varnava se razdeluvaat Po nekoe vreme Pavle mu re~e na Varnava: „Da pojdeme pak vo site gradovi, kade {to go propovedavme slovoto Gospodovo za da gi vidime kako `iveat.“ 37 Varnava predlo`i da go zemat so sebe i Jovan, nare~en Marko. 38 No Pavle smeta{e deka ne dolikuva da go zemat so sebe onoj, {to se be{e oddelil od niv vo Pamfilija i ne be{e po{ol so niv po rabotata, za koja bea prateni. 36

Poradi toa dojde do `estoka ras- 40 pravija, taka {to tie se razdelija eden 14,26 od drug; i Varnava, otkako go zede Mar- 41 15,23 ko, otplovi za Kipar; 40 a Pavle, pak, go izbra Sila i zamina, od bra}ata predaden na Bo`jata bla- 16,3 godat. 1 Kor 39

9,20,21

Timotej gi pridru`uva Pavle i Sila I, minuvaj}i niz Sirija i Kilikija, gi utvrduva{e crkvite. Toj pristigna vo Derva i Listra. I ete, tamu `ivee{e nekoj si u~enik, po ime Timotej, sin na Judejka, koja ja prifati verata, i na tatko Elin; 2 toj u~enik be{e na dobar glas me|u bra}ata vo Listra i Ikonija. 3 Pavle posaka da go zeme so sebe. Zatoa otkako go zede, go obreza poradi Judejcite, koi `iveeja po tie mesta; za{to site znaeja deka tatko mu e Elin. 4 I dodeka minuvaa niz gradovite, tie im pora~uvaa na vernite da pazat na odredbite, opredeleni od apostolite i stare{inite vo Erusalim. 5 I taka, crkvite se utvrduvaa vo verata, a i po broj se zgolemuvaa sekoj den. 41

16

Pavle povikan vo Makedonija Taka tie gi preminaa Frigija i Galatiskiot kraj, za{to nim ne im be{e dopu{teno od Svetiot Duh da go propovedaat slovoto vo Azija. 7 A koga dojdoa vo Mizija, se obidoa da otidat vo Vitinija; no Duhot na Isus ne gi pu{ti. 8 I koga ja napu{tija Mizija, tie slegoa vo Troada. 9 Preku no}ta Pavle ima{e videnie: stoe{e pred nego eden ~ovek, Makedonec, koj go mole{e i mu vele{e: „Dojdi vo Makedonija i pomogni ni!“ 10 Po toa videnie vedna{ posakavme da trgneme za Makedonija, bidej}i sfativme deka Gospod n# povikal tamu da go razglasuvame Evangelieto. 6

17 15,29. Vo nekoi rakopisi e dodadeno vo prodol`enie: „i da ne mu pravite na drug ona {to ne sakate i vam da vi se slu~i.“ 18 15,34. Ovoj stih ne se javuva vo nekoi rakopisi.

4 15,23-29 21,25

5 Kol 2,5 1 Ptr 5,9

6 18,23

7 1 Ptr 1,11

9 18,9

163 DELA NA APOSTOLITE 15 11,14 16,31 Lk 24,29

16 19,24

17 Mk 1,24

18 3,16

22 2 Kor 11,25

Kr{tavaweto na Lidija od Makedonija 11 I taka, otkako otplovivme od Troada, stignavme pravo vo Samotraki, a utredenta - vo Neapol, 12 i ottamu vo Filipi. Toj e glaven grad vo toj del na Makedonija i rimska kolonija. Vo toj grad prestojuvavme nekolku dena. 13 A vo sabotata izlegovme nadvor od gradot pokraj edna reka, kade {to imaa obi~aj da se molat, i koga sednavme, im zboruvavme na sobranite `eni. 14 I edna bogobojazliva `ena od gradot Tiatir, po ime Lidija, koja prodava{e crveni tkaenini, slu{a{e; i Gospod $ go otvori srceto da vnimava na ona, {to go zboruva{e Pavle. 15 A koga be{e krstena taa i nejzinite doma{ni, n# zamoli i re~e: „Ako ste me priznale za verna na Gospod, toga{ vlezete vo mojata ku}a i prestojuvajte vo nea!“ I n# prinudi. Vo zatvorot na Filipi Edna{, koga odevme na molitva, po patot n# sretna edna sluginka, koja ima{e gata~ki duh. Taa na gospodarite svoi im donesuva{e golemi prihodi od gataweto. 17 I odej}i po Pavle i po nas drugite vika{e, zboruvaj}i: „Ovie lu|e se slugi na Sevi{niot Bog! Tie go navestuvaat patot na spasenieto.“ 18 Ova go prave{e taa mnogu dni. I koga mu zdodea na Pavle, toj se svrte i mu re~e na duhot: „Ti zapovedam vo imeto na Isus Hristos izlezi od nea!“ I izleze vo istiot ~as. 19 [tom vidoa gospodarite nejzini deka propadna nade`ta za nivnoto bogatewe, gi fatija Pavle i Sila, i gi dovle~kaa na plo{tadot kaj na~alnicite. 20 I koga gi privedoa pred upravnicite, rekoa: „Ovie lu|e, {to se Judejci, go buntuvaat na{iot grad 21 i propovedaat obi~ai {to nam, kako Rimjani, ne ni dolikuva ni da gi primame, nitu da gi izvr{uvame.“ 22 Toga{ se nafrli na niv narodot; a upravnicite, {tom im gi raskinaa ali16

{tata, zapo~naa da gi tepaat so stapovi; 23 i, otkako gi ispotepaa mnogu, gi frlija v zatvor, a na zatvorskiot stra`ar mu naredija da gi ~uva dobro. 24 A stra`arot, {tom primi takva zapoved, gi frli vo povnatre{niot del od zatvorot i nozete im gi stegna vo klada. 25 Na polno}, pak, Pavle i Sila se molea i Go slavea Boga, a zatvorenicite gi slu{aa. 26 Odedna{ nastana golem potres, taka {to i temelite na zatvorot se pomestija, i vedna{ se otvorija site vrati i okovite na site otpadnaa. 27 A stra`arot na zatvorot, koga dojde pri svest i gi vide vratite na zatvorot otvoreni, izvadi me~ i saka{e da se ubie, za{to pomisli deka zatvorenicite izbegale. 28 No, Pavle vikna so silen glas i re~e: „Ne zadavaj si vrz sebe nikakvo zlo, bidej}i site sme ovde!“ 29 A toj pobara svetlo, istr~a i rastreperen padna pred Pavle i Sila; 30 pa, otkako gi izvede nadvor, re~e: „Gospodari, {to treba da napravam, pa da se spasam?“ 31 A tie mu odgovorija: „Poveruvaj vo Gospod Isus Hristos, i }e se spasi{ ti i celiot tvoj dom!“ 32 I mu go propovedaa slovoto Gospodovo nemu i na site {to bea so nego vo ku}ata negova. 33 Vo istiot ~as taa no} toj gi primi doma i im gi izmi ranite. Potoa vedna{ be{e krsten toj samiot i site negovi doma{ni. 34 Toga{ gi odvede gore vo svojata ku}a, postavi trpeza i se zaraduva so celiot svoj dom, za{to poveruva vo Boga. 35 A koga osamna, vojvodite pratija sudski slu`iteli, koi rekoa: „Pu{ti gi onie lu|e!“ 36 Zatvorskiot stra`ar mu soop{ti za toa na Pavle: „Gradskite sudii pratija da ve oslobodam. Zatoa, izlezete site i odete si so mir!“ 37 No Pavle im re~e: „Zarem otkako nas, rimski gra|ani, n# bieja pred narodot bez sud i n# frlija v zatvor, sa-

25 Kol 3,16

26 4,31

30 2,37

31 4,12 11,14 16,31

33 8,36.38

37 22,25 23,27

164 DELA NA APOSTOLITE 38 kaat sega tajno da n# pu{tat? Ne, neka

dojdat i sami neka n# izvedat!“ 38 Gradskite slu`iteli im go ka`aa 40 14,22 toa na gradskite sudii; a tie se upla20,1-2 {ija, koga slu{naa deka se tie rimski gra|ani. 39 I dojdoa, pa se izvinija pred niv, gi 17,2 13,14 izvedoa i gi zamolija da izlezat od gra3 dot. 40 A tie, {tom izlegoa od zatvorot, 9,20 18,5 otidoa vo domot na Lidija, gi vidoa 26,23 Lk 24,26 bra}ata, gi ute{ija i si trgnaa. 22,29

4 13,43 28,24

5 13,45 1 Sol 2,15

6 16,20 24,5 Rim 16,21

7 25,8

10 13,14

Nevoljite vo Solun Minuvaj}i preku Amfipol i Apolonija, dojdoa vo Solun, kade {to ima{e judejska sinagoga. 2 Pavle, po svojot obi~aj, vleze kaj Judejcite i tri saboti po red im zboruva{e od Pismoto. 3 Toj im objasnuva{e i doka`uva{e deka Hristos treba{e da postrada i da voskresne od mrtvite i deka ovoj Isus, Kogo toj im Go propoveda, e Hristos. 4 I nekoi od niv poveruvaa i se prisoedinija kon Pavle i Sila, - golemo mnozinstvo bogobojazlivi Elini, a isto taka i ne malku ugledni `eni. 5 No nekoi od Judejcite {to ne poveruvaa, pottiknati od zavist, zedoa nekoi lo{i lu|e od pazarite, se nasobraa po grupi i go razbuntuvaa gradot. Potoa ja napadnaa Jasonovata ku}a i po~naa da gi baraat za da gi izvedat pred narodot. 6 A bidej}i ne gi najdoa, go izvedoa Jason i nekoi bra}a pred gradskite na~alnici i vikaa deka onie {to go pobunile celiot svet sega do{le i tuka, deka niv 7 gi pribral Jason, a site tie postapuvaat protiv zapovedite na carot, izjavuvaj}i deka ima drug car - Isus. 8 Taka go voznemirija narodot i gradskite na~alnici, koi go slu{aa toa. 9 No tie, otkako dobija zalog od Jason i od drugite, gi pu{tija.

17

Dobar priem vo Verija A bra}ata vedna{ preku no}ta gi upatija Pavle i Sila kon Verija. Tie koga pristignaa, otidoa vo judejskata sinagoga. 10

Ovie bea poblagorodni od solunjanite; tie go primija slovoto so golema usrdnost i sekoj den go proveruvaa Pismoto, za da se uverat, dali e toa taka. 12 I mnozina od niv poveruvaa - od Elinite ne mal broj ugledni ma`i i `eni. 13 No solunskite Judejci, {tom doznaa deka Pavle i tamu go propoveda slovoto Bo`jo, dojdoa i tamu za da go potresat i voznemirat narodot. 14 Toga{ bra}ata go ispratija Pavle da odi kon moreto, a Sila i Timotej ostanaa tamu. 15 Onie, {to go pridru`uvaa Pavle, go dovedoa do Atina i se vratija so zapoved od nego do Sila i Timotej, da dojdat i tie poskoro kaj nego. 11

Pavle i atinskite filozofi I dodeka gi ~eka{e niv vo Atina, duhot na Pavle se voznemiruva{e, gledaj}i go gradot, poln so idoli. 17 I toj rasprava{e vo sinagogata so Judejcite i pobo`nite, i sekoj den na plo{tadot so onie {to }e gi sretne{e. 18 A nekoi epikurejski i stoi~ki filozofi po~naa da se prepiraat so nego; edni velea: „[to saka da ka`e ovoj praznoslovec?“, a drugi: „Se ~ini deka toj propoveda tu|i bo`estva“, za{to im blagoveste{e za Isus i za voskresenieto. 19 I zedoa, ta go odvedoa na Areopagot, velej}i: „]e mo`eme li da znaeme kakvo e toa u~ewe {to go propoveda{? 20 Bidej}i ne{to nepoznato vnesuva{ vo u{ite na{i. Zatoa sakame da znaeme {to e toa.“ 21 A, pak, site atiwani, kako i tu|incite, koi `iveeja kaj niv, vo ni{to drugo ne sakaa da go pominuvaat vremeto osven vo toa da zboruvaat ili da slu{aat za ne{to novo. 22 Toga{ Pavle zastana sred Areopagot i re~e: „Lu|e atiwani, po s# gledam deka ste pobo`ni. 23 Za{to, koga minuvav i gi razgleduvav svetili{tata va{i, najdov i `rtvenik, na koj be{e napi{ano: ‚Na nepoznatiot Bog.‘ Za Nego, pak, Kogo vie ne Go znaete, a Kogo Go po~ituvate, za Nego jas vi propovedam. 16

12 17,34

18 1 Kor 1,22

19 28,22

23 3,17 Gal 4,8

165 DELA NA APOSTOLITE 24 4,24 7,48 19,26 1 Car 8,27 Is 66,1-2 Ps 146,6

25 Is 42,5

26 14,17

27 Is 55,6

28 Rim 1, 19-20

29 Is 40,18-20

31 10,42 1 Sol 1,10

32 1 Kor 1,23

18,3 20,34 2 Kor 11, 7-12 2 Sol 3,8

Bog, Koj go sozdade svetov i s#, {to e vo nego; Toj, Koj e Gospod na neboto i na zemjata, ne `ivee vo rakotvoreni hramovi, 25 nitu, pak, prima slu`ba od ~ove~ki race kako da ima potreba od ne{to, no Sam na site im dava `ivot, zdiv i s#. 26 Od edna krv go sozdade siot rod ~ove~ki za da `ivee po celoto lice na zemjata, otkako utvrdi predopredeleni vremiwa i granici na nivnite `iveali{ta, 27 za da Go baraat Gospoda, ta da bi mo`ele nekako da Go nasetat i najdat, iako Toj ne e daleku od sekogo me|u nas: 28 za{to nie preku Nego `iveeme, se dvi`ime i postoime, kako {to rekle i nekoi od va{ite stihotvorci: ,Negov rod sme.‘ 29 I taka, bidej}i rod Bo`ji sme, ne treba da mislime deka Bo`estvoto prilega na zlato, ili srebro, ili kamena tvorba {to izlegla od ~ove~ki um i izmislica. 30 Bog, pak, ne osvrnuvaj}i se na vremiwata na neznaewe, sega redum im zapoveda na site lu|e da se pokaat, 31 za{to opredeli den koga pravedno }e mu sudi na svetot preku odredeniot od Nego ^ovek, otkako gi uveri site so Negovoto voskresenie od mrtvite.“ 32 Koga ~uja za voskresenieto od mrtvite, edni se nasmeaja, a drugi rekoa: „Drugpat sakame da poslu{ame za toa.“ 33 I toga{ Pavle si otide od niv. 34 A nekoi lu|e se prisoedinija kon nego i poveruvaa. Me|u niv be{e Dionisij Areopagit i edna `ena, po ime Damara, i drugi so niv. 24

Osnovawe na crkvata vo Korint Potoa Pavle ja napu{ti Atina i dojde vo Korint. 2 Tuka sretna eden Judeec, po ime Akila, rodum od Pont, koj neodamna do{ol od Italija so `ena si Priskila, za{to Klavdij naredi site Judejci da go napu{tat Rim. Toj dojde kaj niv. 3 I bidej}i go ima{e istiot zanaet, ostana kaj niv i rabote{e. A zanaetot im be{e da pravat {atori. 4 I sekoja sabota toj zboruva{e vo sinagogata i gi ubeduva{e Judejcite i Elinite.

18

A koga Sila i Timotej pristignaa od Makedonija, Pavle be{e pottiknat da svedo~i pred Judejcite deka Isus e Hristos. 6 No, bidej}i tie se protivea i hulea, toj gi istrese ali{tata i im re~e: „Krvta va{a - na glavite va{i! Jas sum ~ist. Otsega odam kaj neznabo{cite.“ 7 I {tom zamina ottamu, dojde slugata na nekoj si ~ovek po ime Titij Just, koj Go po~ituva{e Boga, i ~ija ku}a be{e do sinagogata. 8 A Krisp, na~alnik na sinagogata, poveruva vo Gospod zaedno so celiot svoj dom; i mnozina Korintjani, slu{aj}i go Pavle, poveruvaa i bea krsteni. 9 I mu re~e Gospod na Pavle vo videnie no}e: „Ne pla{i se, tuku prodol`i da zboruva{ i ne zamolknuvaj, 10 za{to Jas sum so tebe, i nikoj ne }e posegne da ti napravi zlo, bidej}i imam mnogu narod vo ovoj grad.“ 11 Toj ostana tamu edna godina i {est meseci i gi pou~uva{e vo slovoto Bo`jo. 5

Pavle pou~uva pred namesnikot Galion A koga Galion be{e namesnik vo Ahaja, Judejcite ednodu{no go napadnaa Pavle i go odvedoa na sud, 13 velej}i: toj gi u~i lu|eto da Go po~ituvaat Boga sprotivno na Zakonot. 14 I koga Pavle saka{e da odgovori, Galion im re~e na Judejcite: „Judejci, ako ima{e nekoja nepravda ili zlo delo, lukavo, vedna{ }e ve islu{av po dol`nost; 15 no, {tom e prepirkata za u~ewe i za imiwa, i za va{iot Zakon, razgledajte sami, za{to jas ne sakam da bidam sudija vo tie raboti.“ 16 I gi istera od sudot. 17 Toga{ site (Elini) go fatija Sosten, na~alnikot na sinagogata, i go bieja pred sudot, a Galion i ne obrnuva{e vnimanie na toa. 12

Pavle se vra}a vo Antiohija Otkako pomina tamu u{te mnogu vreme, Pavle se prosti so bra}ata i 18

4 13,14 19,8

5 9,20 26,23

6 13,46.51 28,28 Lk 9,5 10,10-11

8 1 Kor 1,14

9 Is 41,10 Er 1,8

10 Jn 10,16 1 Kor 16,9

11 19,10

15 23,29 25,18-19 Jn 18,31

17 1 Kor 1,1

166 DELA NA APOSTOLITE 19 otplovi za Sirija zaedno so Akila i

17,17 18,4 19,8

21 Rim 1,10 15,32

23 16,5-6

25 19,3 Rim 12,11

27 Kol 4,10

28 9,20 17,3 18,5

Priskila, otkako ja ostriga glavata vo Kenhreja, bidej}i be{e dal zavet. 19 Koga pristigna vo Efes, gi ostavi niv tamu, a sam toj vleze vo sinagogata da rasprava so Judejcite. 20 A koga tie go zamolija da ostane kaj niv podolgo vreme, toj ne se soglasi, 21 tuku se prosti so niv i re~e: „Bezdrugo praznikot {to ide treba da go pominam vo Erusalim. Ako dade Bog, pak }e dojdam kaj vas.“ I otplovi od Efes.19 22 Koga sleze vo Kesarija, otide vo Erusalim da ja pozdravi crkvata i potoa zamina za Antiohija. 23 Otkako prestojuva{e tamu nekoe vreme, trgna na pat i gi obikoli po red predelite na Galatija i Frigija i gi utvrduva{e site u~enici. Apolos vo Efes i Korint I dojde vo Efes nekoj si Judeec, po ime Apolos, rodum od Aleksandrija. Toj be{e krasnore~iv ~ovek, upaten vo Pismata. 25 Be{e pou~en vo patot Gospodov i so rasplamnat duh, zboruva{e i pou~uva{e pravilno za Gospod, iako znae{e samo za Jovanovoto kr{tenie. 26 Toj po~na da zboruva smelo vo sinagogata. Koga go slu{naa Akila i Priskila, go primija kaj niv i mu go izlo`ija patot Gospodov poto~no. 27 A koga toj saka{e da zamine za Ahaja, bra}ata se obratija so pismo do tamo{nite u~enici, za da go primat; i toj koga stigna tamu, mnogu im pomogna na vernicite preku blagodatta, 28 bidej}i silno gi pobiva{e Judejcite pred celiot narod, doka`uvaj}i preku Pismata deka Isus e Hristos. 24

Pristignuvaweto na Pavle vo Efes

19

Dodeka Apolos be{e vo Korint, Pavle otkako mina niz gornite zemji, dojde do Efes. Tamu sretna nekoi u~enici,

i im re~e: „Koga poveruvavte, primivte li Duh Sveti?“ A tie mu odgovorija: „Nie ne sme ni slu{nale deka ima Duh Sveti.“ 3 Toj im re~e: „A kako bevte krsteni?“ Tie odgovorija: „So Jovanovoto kr{tenie.“ 4 Pavle re~e: „Jovan kr{tava{e so pokajno kr{tavawe, velej}i mu na narodot da veruva vo Onoj, Koj ide po nego, odnosno vo Isus Hristos.“ 5 Koga go slu{naa toa, tie se krstija vo imeto na Gospod Isus. 6 I koga Pavle gi polo`i racete nad niv, sleze Duhot Sveti na niv. Toga{ tie po~naa da zboruvaat na razni jazici i da prorokuvaat. 2

Pavle propoveda vo Efes A vkupno bea okolu dvanaeset du{i. 8 Potoa Pavle vleze vo sinagogata, i tuka tri meseci smelo propoveda{e i raspravaj}i gi uveruva{e za carstvoto Bo`jo. 9 No, bidej}i ima{e nekoi `estoki protivnici na verata, koi govorea lo{o za patot Gospodov pred narodot, Pavle se oddeli od niv, gi odvoi u~enicite i sekojdnevno rasprava{e vo u~ili{teto na nekoj si Tiran. 10 Toa trae{e celi dve godini, taka {to site `iteli na Azija, kako Judejcite, taka i Elinite, mo`ea da go slu{aat slovoto za Gospod Isus. 7

Sinovite na Skeva A Bog prave{e mnogu ~udesa preku racete Pavlovi, 12 taka {to vrz bolnite polagaa krpi i {amiv~iwa za pot, {to go bea doprele negovoto telo, i bolestite gi napu{taa, a zlite duhovi izleguvaa od niv. 13 Nekoi, pak, od Judejcite koi lutaa naokolu i gi isteruvaa zlite duhovi, se obidoa da go povikaat imeto na Gospod Isus nad onie koi bea obzemeni so demoni, i velea: „Ve zakolnuvame vo Isus, Kogo Go propoveda Pavle!“ 11

19 18,21. Vo nekoi rakopisi na ova mesto se nadovrzuva tekstot: „I Akila i Priskila ostanaa tamu.“

19,4 1,5 10,37 13,24 Lk 3,3. 15-18

6 2,4.38 8,16-17 10,44.46-48

8 9,20 14,1

12 5,16

13 16,16-18

167 DELA NA APOSTOLITE 17

Toa go pravea sedumte sinovi na judejskiot prvosve{tenik Skeva. 15 A lo{iot duh odgovori i re~e: 22 „Isus Go poznavam i Pavle go znam; no 1 Kor 4,17 Fil 2,19 koi ste vie?“ 16 I skokna na niv ~ovekot, vo kogo 27 ima{e lo{ duh, i, otkako gi sovlada, 16,19 poka`a protiv niv takva sila, {to tie, goli i raneti, pobegnaa od taa ku}a. 17 Za toa razbraa site Judejci i Elini, koi `iveeja vo Efes, i site niv gi spopadna strav; i imeto na Gospod Isus se veli~a{e. 18 I mnogumina od vernicite doa|aa, ta se ispoveduvaa i gi otkrivaa svoite dela. 19 A mnozina od onie, koi pravea magii, sobiraj}i gi knigite svoi, gi gorea pred site; duri ja presmetaa i nivnata cena i najdoa deka ~inat do pedeset iljadi srebrenici. 20 Taka mo}no raste{e i se zasiluva{e slovoto Gospodovo. 14

2,43 5,5.11

Buntot vo Efes i zaminuvaweto na Pavle A koga se svr{i toa, Pavle naumi, otkako }e ja mine Makedonija i Ahaja, da odi vo Erusalim, pa re~e: „[tom }e bidam tamu, }e treba da go vidam Rim.“ 22 I prati vo Makedonija dvajca svoi prislu`nici - Timotej i Erast, a sam ostana izvesno vreme vo Azija. 23 Vo toa vreme se sozdade golem bunt protiv patot Gospodov: 24 nekoj si zlatar, po ime Dimitrij, koj prave{e srebreni hramovi za Artemida i na zanaet~iite im ovozmo`uva{e so toa ne mala zarabotuva~ka, 25 gi povika niv, a i drugi rabotnici koi rabotea okolu takvi raboti, i im re~e: „Drugari, poznato vi e deka od taa rabota zavisi na{ata blagosostojba. 26 A, gledate i slu{ate deka ne samo vo Efes, tuku skoro vo cela Azija, toj Pavle ubedi i zavede dosta narod, velej}i deka ne se bogovi onie {to se pravat so ~ove~ki race. 27 Zatoa postoi opasnost ne samo na{iot zanaet da bide prezren, tuku i hramot na velikata bo`ica Artemida da se smeta za bezvreden, i da zagine ve21

li~ieto na onaa, koja ja po~ituva cela 37 16,20 Azija i vselenata.“ 28 Koga go slu{naa toa, se ispolnija so gnev, i po~naa da izvikuvaat velej}i: „Velika e Artemida Efeska!“ 29 I celiot grad se pobuni; ednodu{no se vtr~aa vo teatarot, vle~ej}i gi so sebe Makedoncite Gaj i Aristarh, Pavlovite sopatnici. 30 A koga Pavle saka{e da vleze me|u narodot, u~enicite ne go pu{tija. 31 Isto taka i nekoi od aziskite na~alnici, bidej}i mu bea prijateli, ispratija kaj nego i go molea da ne se pojavuva vo teatarot. 32 I taka, edni izvikuvaa edno, drugi - drugo; za{to me|u nasobranite vladee{e bezredie, i pove}eto od niv ne znaeja za {to se be{e sobral narodot. 33 Po predlog na Judejcite be{e izvikan me|u narodot Aleksandar. Aleksandar dade znak so raka, sakaj}i da odr`i odbramben govor pred narodot. 34 No koga doznaa deka e Judeec, site izvikaa vo eden glas i po~naa da vikaat okolu dva ~asa: „Velika e Artemida Efeska!“ 35 A gradskiot pisar, koga go smiri narodot, re~e: „Lu|e efesci, koj ~ovek ne znae deka gradot Efes e ~uvar na velikata bo`ica Artemida i nejziniot kip padnat od neboto? 36 [tom e toa, pak, nesporno, vie treba da bidete mirni i da ne pravite ni{to nepromisleno. 37 A vie ste gi dovele ovie lu|e, koi nitu hramot na Artemida go ograbile, nitu, pak, bo`icata va{a ja hulat. 38 Ako, pak, Dimitrij i zanaet~iite, {to se so nego, imaat ne{to protiv nekogo, za toa postojat sudski sobiri, a ima i prokonzuli: neka se tu`at edni so drugi. 39 Ako, pak, ne{to drugo barate, toa }e bide re{eno vo zakonskoto sobranie. 40 Za{to postoi opasnost da bideme obvineti za bunt poradi dene{nava rabota, bidej}i nema nikakva pri~ina, so koja mo`eme da go opravdame ovoj sobir.“ [tom go re~e toa, go raspu{ti sobirot.

168 DELA NA APOSTOLITE Patuvaweto na Pavle vo Makedonija i Grcija Koga stivna vrevata, Pavle gi 3 povika u~enicite i, otkako im 21,27 23,12-22 dade upatstva, se prosti so niv i trgna 1 Kor 16, na pat kon Makedonija. 5-7 2 A koga gi mina onie mesta i im dade 2 Kor 2, 12-13 mnogu upatstva na vernite, toj pristig6 na vo Grcija; 3 tamu ostana tri meseci. I bidej}i 21,4 28,14 Judejcite napravija zagovor protiv ne10 go, koga saka{e da otplovi za Sirija, Mk 5,35-43 toj re{i da se vrati preku Makedonija. 4 Do Azija go pridru`uva{e Sosipatar Pirov od Verija a od solunjanite Aristarh i Sekund, Gaj od Derva i Timotej, i azijcite Tihik i Trofim. 5 Tie otidoa porano i n# ~ekaa vo Troada. 6 A nie otplovivme od Filipi po dnite na Beskvasnici i za pet dena pristignavme vo Troada kaj niv, kade {to pominavme sedum dena. 20,1

2 Kor 2, 12-13

20

^udoto so Eftih vo Troada I vo prviot den na sedmicata, koga se sobravme da prekr{ime leb, Pavle, bidej}i na drugiot den saka{e da trgne, rasprava{e so niv i go prodol`i slovoto do polno}. 8 Vo gornata odaja, kade {to se bevme sobrale, ima{e dosta svetilki. 9 A edno mom~e, po ime Evtih, sede{e na eden prozorec, i, sovladano od dlabok son, dodeka Pavle zboruva{e mnogu, se pomrdna vo sonot i padna od tretiot kat, i go dignaa mrtvo. 10 Pavle, pak, {tom sleze, se spu{ti vrz nego, go pregrna i re~e: „Ne sozdavajte nemir, za{to du{ata negova u{te e vo nego!“ 11 A potoa, otkako se ka~i gore, prekr{i leb, go proba i zboruva{e dolgo, duri do zori, a potoa otpatuva. 12 Toga{ go dovedoa mom~eto `ivo i toa mnogu gi ute{i. 7

Patuvaweto od Troada vo Milit Nie otidovme porano so korab i otplovivme vo Asos, od kade {to imavme namera da go zememe Pavle, za{to saka13

{e tamu da patuva pe{. Taka ni be{e pora~al. 14 Koga se sretna so nas vo Asos, go zedovme vo korabot i dojdovme vo Mitilina. 15 A koga otplovivme ottamu, na vtoriot den zastanavme sproti Hios, a sledniot den stignavme vo Samos20, na vtoriot den dojdovme vo Milit. 16 Vo toa vreme Pavle re{i da pomine pokraj Efes, ta da ne se zadr`i mnogu vo Azija, za{to se brza{e da bide vo Erusalim na denot na Pedesetnica. Pavle se obra}a do stare{inite vo Efes No od Milit prati vo Efes da gi povika crkovnite stare{ini. 18 I koga dojdoa kaj nego, toj im re~e: „Vie znaete deka od prviot den, otkako dojdov vo Azija, go minuvav vremeto so vas, 19 slu`ej}i Mu na Gospod so golema poniznost i mnogu solzi, vo isku{enija, {to mi se slu~uvaa zaradi lo{ite zamisli na Judejcite; 20 deka ne propu{tiv da vi soop{tam ni{to od ona {to e polezno i da ve pou~uvam na javni mesta i po ku}ite, 21 svedo~ej}i im seriozno i na Judejcite i na Elinite za pokajanie pred Boga i vera vo na{iot Gospod Isus Hristos. 22 I ete, sega, pottiknat od Duhot, odam vo Erusalim, ne znaej}i na {to }e naidam tamu, 23 osven za ona, koe Duhot Sveti go posvedo~i po site gradovi, velej}i deka me ~ekaat okovi i maki. 24 No jas ne se gri`am za ni{to, nitu, pak, mi e mil `ivotot, dovolno e samo da stignam do krajot na patot i slu`bata {to ja primiv od Gospod Isus, da go posvedo~am Evangelieto na Bo`jata blagodat. 25 I sega, ete, jas znam deka nema ve}e da go vidite liceto moe site vie, me|u koi odev i go propovedav carstvoto Bo`jo. 17

20 20,15. Na ova mesto vo nekoi rakopisi e dodadeno: „i, otkako prestojuvavme vo Trogilija“.

18 18,19 19,10

19 2 Kor 1,8 11,24 1 Sol 1,5

21 19,10 1 Sol 2,10.12

24 26,16-18 1 Kor 9, 24-27 Fil 1,23 3,12 2 Tim 4,7

25 19,8 28,31

169 DELA NA APOSTOLITE 26 18,6

27 20,20

28 Ps 74,1-2 1 Ptr 2,9

29 Mt 7,15 Jn 10,12

30 Gal 4,17 2 Tim 4,1-4 1 Jn 2,19

31 Mk 13,35 2 Kor 2,4 1 Sol 2,11

32 14,23 15,40 Efes 2, 20-22 1 Ptr 1,5

33 18,3 1 Sol 2,9

37 1 Kor 16,20

21,3 11,19 Mk 3,8 Lk 6,17

Zatoa vo dene{niov den vi svedo~am deka sum ~ist od krvta na site, 27 bidej}i ne propu{tiv da vi ja soop{tam vo celost voljata Bo`ja. 28 Gri`ete se, pak, za sebe i za celoto stado, vo koe Duhot Sveti ve postavi za episkopi, za da bidete pastiri na crkvata na Gospod i Bog, koja ja pridobi Toj so Svojata krv. 29 Bidej}i znam deka po moeto zaminuvawe }e se vturnat me|u vas luti volci, koi nema da go {tedat stadoto; 30 a i od vas samite }e proizlezat lu|e, {to }e zboruvaat iskriveno, za da gi odvle~at u~enicite zaedno so sebe. 31 Zatoa bidete budni i pomnete deka celi tri godini dewe i no}e ne prestanuvav so solzi da pou~uvam sekogo od vas. 32 A sega, bra}a, ve predavam na Boga i na slovoto od Negovata blagodat; Toj mo`e da ve unapredi podobro i da vi dade nasledstvo me|u site posveteni. 33 Od nikogo ne pobarav ni srebro, ni zlato, nitu, pak, obleka; 34 sami znaete deka za potrebite moi i na onie {to bea so mene, mi poslu`ija ovie moi race. 35 So s# vi poka`av deka taka treba da se trudite i da im pomagate na nemo}nite, a isto taka i da gi pomnite zborovite na Gospod Isus, za{to Toj Sam re~e: ‚Pobla`eno e da se dava, otkolku da se primi.‘“ 36 Koga go re~e toa klekna na kolena i zaedno so site se mole{e. 37 Toga{ site pla~ea mnogu i gu{kaj}i go Pavle okolu vratot, go celivaa, 38 na`aleni najmnogu od zborot {to re~e deka nema ve}e da go vidat liceto negovo. I go ispratija do korabot. 26

Pavle se vra}a vo Erusalim

21

I {totuku se oddelivme od niv otplovivme. Plovej}i stignavme pravo vo Kos, a na vtoriot den vo Rodos, i ottamu vo Patara. 2 Tamu otkako najdovme korab, koj zaminuva{e za Fenikija, se ka~ivme i otplovivme. 3 [tom go nayrevme Kipar i go ostavivme odlevo, zaplovivme kon Sirija.

Se simnavme vo Tir, za{to tamu treba{e korabot da se rastovari. 4 I koga gi najdovme u~enicite, tamu ostanavme sedum dena. Tie, pottiknati od Duhot, mu velea na Pavle da ne vleguva vo Erusalim. 5 A koga izminaa denovite, izlegovme i trgnavme na pat, a site n# ispra}aa so `enite i decata s# do krajot od gradot. Na bregot, pak, padnavme na kolena i se pomolivme. 6 I {tom se prostivme eden so drug, vlegovme vo korabot, a tie se vratija doma. 7 A nie go zavr{ivme ploveweto od Tir i stignavme vo Ptolemaida. Tamu gi pozdravivme bra}ata i kaj niv ostanavme eden den. 8 Utredenta, Pavle i nie koi bevme so nego, otpatuvavme i dojdovme vo Kesarija. Tamu vlegovme vo ku}ata na Filip blagovesnikot, koj be{e eden od sedumminata |akoni, i ostanavme kaj nego. 9 Toj ima{e ~etiri }erki devici, koi prorokuvaa. 10 Nie prestojuvavme kaj niv mnogu dni. Toga{ od Judeja sleze eden prorok, po ime Agav; 11 i koga dojde kaj nas, go zede Pavloviot pojas, pa gi vrza racete svoi i nozete i re~e: „Toa go veli Duhot Sveti; taka }e go vrzat Judejcite vo Erusalim onoj ma`, na kogo {to mu pripa|a ovoj pojas, i }e go predadat vo racete na neznabo{cite.“ 12 [tom go ~uvme toa, i nie i tamo{nite go molevme da ne se ka~uva vo Erusalim. 13 No Pavle odgovori: „[to pravite, ta pla~ete i go na`aluvate srceto moe? Jas sum gotov ne samo da bidam vrzan, tuku i da umram vo Erusalim za imeto na Gospod Isus.“ 14 A bidej}i toj ne se premisli, nie zamolknavme i rekovme: „Neka bide voljata Gospodova!“ 15 Otkako izminaa denovite se podgotvivme za pat i se iska~ivme vo Erusalim. 16 So nas dojdoa i nekoi u~enici od Kesarija, koi n# odvedoa kaj nekoj si Mnason, od Kipar, u~enik od samiot

4 20,22-23

6 20,36-37

8 6,5 8,40 18,22

10 11,28

11 20,23 Lk 18,32

13 5,41 20,24 Lk 21,12

14 Lk 22,42

170 DELA NA APOSTOLITE 19 po~etok. Kaj nego treba{e da prestoju-

15,3-4.12

vame na gosti.

21

Pavle vo poseta kaj Jakov

Gal 5,1

Koga pristignavme vo Erusalim, 24 18,18 bra}ata n# primija so radost. 1 Kor 9,20 18 Na vtoriot den Pavle vleze so nas 27 kaj Jakov; dojdoa i site stare{ini. Mt 26,59 19 I otkako gi pozdravi, Pavle im raska`a s# po red {to napravil Bog me|u neznabo{cite preku negovata slu`ba. 20 A tie, koga slu{naa, Go slavea Boga i mu rekoa: „Gleda{, brate, kolku desetici iljadi Judejci poveruvaa, i site tie stanaa revnosni privrzanici na Zakonot. 21 A za tebe mnogu im e zboruvano deka gi u~i{ site Judejci, koi se me|u neznabo{cite, da otstapuvaat od Mojsej, velej}i im da ne gi obrezuvaat ~edata svoi, i da ne postapuvaat po obi~aite. 22 I {to da se pravi sega? Bezdrugo }e dojde mnogu narod, za{to }e slu{nat deka si do{ol. 23 Napravi, pak, {to ti velime: kaj nas ima ~etvorica ma`i, koi se pod zavet. 24 Zemi gi, o~isti se so niv i plati im da si gi istri`at glavite, i site da razberat deka ona {to go slu{nale za tebe, ne e ni{to, tuku deka i ti sam `ivee{ spored Zakonot i go pazi{. 25 A za neznabo{cite {to poveruvaa nie pi{avme, otkako re{ivme, da ne pazat ni{to takvo, tuku samo da se vozdr`uvaat od idolski `rtvi, od krv, od udaveno i od bludstvo.“ 26 Toga{ Pavle gi zede tie lu|e, i, otkako se o~isti so niv, na vtoriot den vleze vo hramot i go objavi denot, vo koj se navr{uvaat denovite na o~istuvaweto i vo koj }e se prinese `rtva za sekogo od niv. 17

Pavle uapsen vo hramot A koga treba{e da se svr{at sedumte dena, aziskite Judejci, {tom go vidoa vo hramot go pobunija celiot narod i stavija race na nego, 27

vikaj}i: „Lu|e Izraelci, pomognete! Ovoj ~ovek nasekade u~i protiv narodot, protiv Zakonot, protiv ova mesto; a osven toa u{te i Elini vovede vo hramot, ta go oskverni ova sveto mesto.“ 29 Bidej}i pred toa vo gradot go bea videle so efesjanecot Trofim i mislea deka Pavle go vovel vo hramot. 30 Celiot grad se razdvi`i, i narodot se nasobra. I koga go fatija Pavle, go izvlekoa nadvor od hramot; i vedna{ vratata be{e zatvorena. 31 I koga sakaa da go ubijat, pristigna vest do zapovednikot na ~etata deka cel Erusalim se pobunil. 32 A toj vedna{ zede vojnici i oficeri i se spu{ti kon niv; tie, koga gi vidoa zapovednikot i vojnicite, prestanaa da go tepaat Pavle. 33 Toga{ zapovednikot se pribli`i, go fati i zapoveda da go vrzat so dvojni lanci, pa pra{a: koj e toj i {to napravil? 34 Od narodot edni vikaa edno, drugi drugo. A toj ne mo`ej}i da ja doznae vistinata poradi silnata vreva, zapoveda da go odvedat vo tvrdinata. 35 A koga stignaa do skalite, vojnicite treba{e da go nosat, poradi nasilieto od narodot; 36 bidej}i mnogu narod gi slede{e i vika{e: „Pogubi go!“ 28

Pavle ja iska`uva svojata odbrana 37 Koga sakaa da go vovedat vo tvrdinata, Pavle mu re~e na zapovednikot: „Mo`am li da ti ka`am ne{to?“ A toj re~e: „Zarem znae{ gr~ki? 38 Ne si li ti onoj Egip}anin, koj pred nekolku dni krena bunt i odvede vo pustina ~etiri iljadi ma`i razbojnici?“ 39 A Pavle odgovori: „Jas sum Judeec od Tars, gra|anin na toj mo{ne poznat grad; te molam, dozvoli da mu progovoram na narodot.“ 40 A koga zapovednikot go dopu{ti toa, Pavle zastana na stapalata, mu mavna so raka na narodot, i, otkako nastana dlaboka ti{ina, po~na da zboruva na evrejski, velej}i go slednovo:

29 20,4 2 Tim 4,20

36 Lk 23,18

38 5,36-37

39 9,11 22,3

40 12,17 13,16

171 DELA NA APOSTOLITE 22,3 1 Let 28,9 Gal 1,14 Fil 3,6

22

„Ma`i bra}a i tatkovci! Poslu{ajte ja sega mojata odbrana pred

vas.“ 2 A koga slu{naa deka im zboruva na evrejski jazik, u{te pove}e zamolknaa. 8,3 9,1-2 Toga{ toj re~e: 1 Kor 15,9 3 „Jas sum Judeec, rodum od Tars Gal 1,13.23 Kilikiski, no vospitan vo ovoj grad kaj 5 nozete Gamaliilovi, pou~en to~no spo26,9-11 red Zakonot na tatkovcite i revnitel 8 za Boga, kako {to ste i vie site denes. 2,22 4 Do smrt gi gonev jas privrzanicite 14 na toa u~ewe, vrzuvaj}i i predavaj}i vo 3,14 zatvor i ma`i i `eni. 7,52 5 Za toa mo`e da posvedo~i prvosve{Gal 1,15 tenikot i celoto stare{instvo. Od niv primav i pisma za bra}ata i odev vo Damask, da gi dovedam vo Erusalim i onie koi bea tamu vrzani, za da bidat kazneti. 4

Pavle raska`uva za svoeto obra}awe (Dela 9,1–19; 26,12–18)

No, koga bev na pat i nabli`iv kon Damask, okolu pladne, odedna{ od neboto me osvetli silna svetlina. 7 Jas padnav nazemi i slu{nav glas, koj mi zboruva{e: ‚Savle, Savle, zo{to Me goni{?‘ 8 Jas, pak, odgovoriv: ‚Koj si ti, Gospodi?‘ A Toj mi re~e: ‚Jas sum Isus od Nazaret, Kogo ti Go goni{.‘ 9 Onie, koi bea so mene, ja vidoa svetlinata i se upla{ija; no glasot na Onoj, Koj mi zboruva{e, ne go slu{naa. 10 Toga{ rekov: ‚[to da pravam, Gospodi?‘, A Gospod mi re~e: ‚Stani i odi vo Damask, i tamu }e ti bide re~eno s#, {to ti e odredeno da pravi{.‘ 11 I bidej}i od bolskotot na taa svetlina ne mo`ev da gledam, me povedoa za raka onie, koi bea so mene, i taka me odvedoa vo Damask. 12 A nekoj si Ananija, ma` blago~estiv spored Zakonot, so dobro ime me|u site Judejci vo Damask, 13 dojde kaj mene, zastana i mi re~e: ‚Brate Savle, progledaj!‘ I jas vo toj mig progledav i poglednav kon nego. 14 Toj mi re~e: ‚Bog na na{ite tatkovci te opredelil da ja poznae{ Negovata 6

volja, da Go vidi{ Pravednikot i da 20 7,58 slu{ne{ glas od ustata Negova, 15 za{to }e Mu bide{ svedok pred si21 te lu|e za ona {to si videl i slu{nal. Er 1,5 16 I sega, zo{to se zadr`uva{? Sta22 ni, krsti se i o~isti gi grevovite svoi, 21,36 povikuvaj}i go imeto na Gospod Isus.‘ 25,24 Pavle raska`uva kako bil ispraten kaj onie koi ne se Judejci 17 A koga se vrativ vo Erusalim i se molev vo hramot, tokmu koga bev vo zanes, 18 Go vidov kako mi veli: ‚Pobrzaj, izlezi od Erusalim poskoro, za{to nema da go primaat tvoeto svedo{tvo za Mene!‘ 19 Jas, pak, odgovoriv: ‚Gospodi, tie znaat deka jas gi zatvorav i biev po sinagogite onie, koi veruvaa vo Tebe; 20 i koga se proliva{e krvta na Stefan, Tvojot svedok, tamu stoev i jas i go odobruvav negovoto ubistvo, pazej}i gi ali{tata na onie {to go ubivaa.‘ 21 I mi re~e: ‚Odi! Jas te pra}am daleku - kaj neznabo{cite.‘“

Pavle i rimskiot zapovednik I s# do ovoj zbor tie go slu{aa, no potoa go izdignaa glasot svoj i po~naa da vikaat: „Trgni go od zemjata takov! Toj ne treba da `ivee!“ 23 I bidej}i tie vrevea, mavtaa so ali{tata svoi, ta krevaa prav vo vozduhot, 24 zapovednikot naredi da go vodat vo tvrdinata i pora~a da go ispituvaat so kam{ikuvawe, za da doznae zo{to taka vikaat protiv nego. 25 No, koga go rastegnaa so remewa za da go kam{ikuvaat, Pavle mu re~e na stotnikot, koj stoe{e tamu: „Zar vi e dozvoleno da kam{ikuvate rimski gra|anin, i toa bez presuda?“ 26 Koga go slu{na toa stotnikot, otide da go izvesti zapovednikot, pa mu re~e: „[to misli{ da pravi{? Ovoj ~ovek e rimski gra|anin!“ 27 Toga{ zapovednikot se pribli`i do nego i re~e: „Ka`i mi, rimski gra|anin li si ti?“ Toj odgovori: „Da.“ 22

25

16,37

172 DELA NA APOSTOLITE 23,1

A zapovednikot re~e: „Toa gra|ansko pravo jas sum go steknal za mnogu golemi pari.“ Pavle pak re~e: „A jas 2 sum se rodil kako takov.“ Jn 18,22-23 29 I vedna{ otstapija od nego onie, 3 koi sakaa da go ispituvaat. A zapovedMt 23,27 nikot, koga dozna deka e toj rimski gra5 |anin, se upla{i za{to go be{e vrzal. 28

24,16 2 Kor 1,12

2 Mojs 22,27

6

Pavle pred vrhovniot sud

Na vtoriot den, koga saka{e da dozFil 3,5 nae za {to vsu{nost go obvinuvaat Ju8 dejcite, go oslobodi od okovite i Mt 22,23 zapoveda da dojdat prvosve{tenicite i celiot niven Sinedrion, pa go dovede dolu Pavle i go ispravi pred niv. Pavle go vperi svojot pogled kon Sinedrionot i re~e: „Lu|e bra}a! Do onoj den so naj~ista sovest pred Boga `iveev!“ 2 A prvosve{tenikot Ananija na onie, {to stoeja pred nego, im zapoveda da go udrat po ustata. 3 Toga{ Pavle mu re~e: „Bog tebe }e te udri, yidu varosan! Ti sedi{, za da me osudi{ spored Zakonot, a zapoveda{ da me bijat protiv Zakonot!“ 4 A onie {to stoeja pred nego, rekoa: „Bo`jiot prvosve{tenik li go navreduva{?“ 5 Pavle odgovori: „Ne znaev, bra}a, deka toj e prvosve{tenik; bidej}i e napi{ano: ‚Na~alnikot na tvojot narod da ne go zloslovuva{.‘“ 6 A koga dozna Pavle deka eden del od niv se sadukei, a drugiot - farisei, izvika vo Sinedrionot: „Lu|e bra}a! Jas sum farisej, sin na farisej; za nade` vo voskresenie na mrtvite mi se sudi!“ 7 Koga go ka`a toa, nastana raspravija me|u fariseite i sadukeite, i mnozina od narodot se razdvoija. 8 Za{to sadukeite velat deka nema ni voskresenie, ni angel, ni duh; a fariseite go priznavaat i ednoto i drugoto. 9 Nastana golema vreva; i stanaa kni`nicite od farisejskata strana i po~naa da se prepiraat, velej}i: „Ni{to lo{o ne nao|ame vo ovoj ~ovek; ako, pak, nemu mu zboruval duh ili angel, toga{ da ne Mu se protivime na Boga.“ 30

23

I bidej}i nastana golema me{ani- 11 ca, zapovednikot, upla{en da ne go ras- 18,9 28,16-31 trgnat Pavle, im zapoveda na vojnicite da slezat i da go grabnat od niv i da go 12 9,23-29 odvedat vo tvrdinata. 25,3 11 No}ta mu se javi Gospod i mu re~e: „Ne pla{i se, Pavle! I kako {to svedo~e{e za Mene vo Erusalim, taka }e treba da svedo~i{ i vo Rim.“ 10

Zaverata na Judejcite protiv Pavle 12 A koga osamna, nekoi od Judejcite se dogovorija, se zakolnaa so zakletva i si rekoa da ne jadat, nitu da pijat dodeka ne go ubijat Pavle. 13 Ima{e pove}e od ~etirieset ma`i {to dadoa takva zakletva. 14 Pa otidoa kaj prvosve{tenicite i stare{inite i rekoa: „Kletva si kladovme ni{to da ne kasneme dodeka ne go ubieme Pavle. 15 Zatoa vie od Sinedrionot soop{tete mu sega na zapovednikot da go dovede utre dolu pred nas, nebare }e sakate poto~no da go razgledate negovoto delo; a nie, pred da nabli`i, }e bideme gotovi da go ubieme.“ 16 Koga slu{na za zasedata sinot na Pavlovata sestra, otide, vleze vo tvrdinata i mu ka`a na Pavle. 17 A Pavle povika eden stotnik i mu re~e: „Odvedi go ova mom~e kaj zapovednikot, za{to ima ne{to da mu ka`e.“ 18 I toj go zede, go odvede kaj zapovednikot i re~e: „Zatvorenikot Pavle me povika i zamoli ova mom~e da go dovedam kaj tebe, za{to imalo ne{to da ti ka`e.“ 19 Zapovednikot go fati za raka, zastana so nego na strana i go pra{a: „[to ima{ da mi ka`e{?“ 20 A toa re~e: „Judejcite se dogovorija da te molat da go odvede{ utre Pavle dolu pred Sinedrionot, nebare }e sakaat poto~no da go ispituvaat ne{to vo vrska so negovoto delo. 21 No ti ne im veruvaj, za{to }e go ~ekaat ~etirieset, a i pove}e od ~etirieset nivni lu|e, {to se zakolnale da ne jadat, nitu da pijat, s# dodeka ne go ubijat; i sega se ve}e gotovi, ~ekaat samo da im veti{.“

173 DELA NA APOSTOLITE 29 18,15 25,18-19

30 28,18 Lk 23,15

34 Lk 23,6

Toga{ zapovednikot go isprati mom~eto i mu pora~a: „Nikomu ne ka`uvaj deka si mi go ka`al ova!“ 22

Pavle ispraten kaj upravitelot Feliks Potoa povika dvajca stotnici i re~e: „Prigotvete mi dveste vojnici, sedumdeset kowanici i dveste strelci, za da trgnat za Kesarija vo tretiot ~as21 no}eska; 24 i prigotvete dobici, za da go ka~at Pavle i da go odvedat do namesnikot Feliks!“ 25 Napi{a i pismo so ovaa sodr`ina: 26 „Klavdij Lisij ispra}a pozdrav do mnogupo~ituvaniot namesnik Feliks. 27 Ovoj ~ovek bea go fatile Judejcite i sakaa da go ubijat; jas se pojaviv so vojska i go odzedov, bidej}i razbrav deka e rimski gra|anin. 28 I sakaj}i da ja doznaam pri~inata, poradi koja go obvinuvaat, go izvedov pred nivniot Sinedrion, 29 i doznav deka go obvinuvaat po pra{awe od nivniot Zakon, no deka nema nikakva vina, poradi koja bi zaslu`il smrt ili okovi. 30 I bidej}i mi be{e soop{teno deka Judejcite namislile lo{o protiv toj ~ovek, jas go prativ vedna{ kaj tebe, otkako im pora~av i na obvinitelite da ka`at pred tebe {to imaat protiv nego. Bidi zdrav!“ 31 I taka, vojnicite go zedoa Pavle, i onaka kako {to im be{e zapovedano, go odvedoa no}e vo Antipatrida. 32 A na vtoriot den se vratija vo tvrdinata, otkako gi ostavija kowanicite da odat so nego. 33 Onie {to vlegoa vo Kesarija i mu go predadoa pismoto na namesnikot, mu go pretstavija i Pavle. 34 Namesnikot go pro~ita pismoto i pra{a od koj kraj e toj, i otkako razbra deka e od Kilikija, re~e: 35 „]e te soslu{am, koga }e dojdat i tvoite obviniteli.“ I zapoveda da go dr`at pod stra`a vo dvorot Irodov. 23

21 23,23. Okolu 21 ~asot.

Obvinuvaweto na Judejcite protiv Pavle

24

Po pet dena sleze prvosve{tenikot Ananija so stare{inite i so nekoj si govornik Tertil, pa izlegoa pred namesnikot, obvinuvaj}i go Pavle. 2 A koga go povikaa Pavle, Tertil po~na da go obvinuva, velej}i: 3 „Sekoga{ i nasekade so golema blagodarnost priznavame deka preku tebe, mnogupo~ituvan Felikse, kaj nas ima poln mir, a preku gri`ite tvoi - na ovoj narod mu se deli vistinska pravda. 4 No, za da ne ti odzememe mnogu vreme, te molam da n# islu{a{ nakratko so tvojata krotost. 5 Utvrdivme deka ovoj ~ovek e ~uma i deka kreva buntovi protiv site Judejci po vselenata i deka e predvodnik na nazarejskata eres. 6 Toj se obide duri i hramot da go oskverni. Zatoa nie go fativme i sakavme da mu sudime spored na{iot Zakon; 7. no zapovednikot Lisij dojde i so golema sila go istrgna od racete na{i, i go isprati kaj tebe, 8 otkako zapoveda i nie, negovite obviniteli, da dojdeme kaj tebe. Ti }e mo`e{ sam da go ispita{ i od nego da doznae{ za {to go obvinuvame nie.“ 9 I Judejcite potvrduvaa deka e taka. Pavle ja iska`uva svojata odbrana pred Feliks 10 Namesnikot mu dade znak na Pavle da zboruva, a toj odgovori: „Bidej}i znam deka od pred mnogu godini si mu sudija na ovoj narod, so poslobodno srce }e zboruvam vo moja odbrana. 11 Ti mo`e{ da doznae{ deka nema pove}e od dvanaeset dena otkako se iska~iv vo Erusalim na poklonenie. 12 No ne me najdoa nitu vo hramot nekomu da zboruvam, ili bunt da krevam me|u narodot, ni po sinagogite, nitu, pak, vo gradot. 13 Nitu, pak, tie mo`at da go doka`at ona {to sega ti zboruvaat za mene.

24,1 25,2

2 24,10

4 26,2-3

6 6,13-14 25,8

10 24,4 26,2

11 20,16

174 DELA NA APOSTOLITE 14 28,23

15 23,6 26,6-8

16 23,1 2 Tim 1,3

17 11,29 21,23-26

19 21,27

21 23,6 24,15

25 17,32 Mk 6,17-20

27 12,3 25,9

No ti priznavam deka spored u~eweto, koe tie go narekuvaat eres, Mu slu`am na Boga na na{ite tatkovci, deka veruvam vo s# {to e napi{ano vo Zakonot i vo Prorocite, 15 deka se nadevam na Boga, deka }e ima voskresenie na mrtvite, na pravednite i na nepravednite, koe i tie sami go o~ekuvaat. 16 A zatoa i sam se trudam sekoga{ da imam ~ista sovest pred Boga i pred lu|eto. 17 Po mnogu godini dojdov da mu donesam na mojot narod milostina i prinosi. 18 Toga{, koga se bev o~istil, me najdoa vo hramot, ni so narod, nitu so nemir, 19 nekoi aziski Judejci, koi treba{e da se pretstavat pred tebe i da me obvinat, ako imaat ne{to protiv mene. 20 Ili, pak, tie sami da ka`at dali vo mene na{le nekakva nepravda, koga se bev javil pred Sinedrionot, 21 osven samo ovie zborovi, koi, zastanat pred niv, glasno gi izgovoriv: ‚Zaradi voskresenieto na mrtvite me sudite vie denes.‘“ 22 Koga go slu{na toa Feliks, toj go odlo`i deloto, bidej}i dobro znae{e za toa u~ewe, i re~e: „]e go razgledam deloto koga }e dojde zapovednikot Lisij.“ 23 I mu zapoveda na stotnikot da go pazi Pavle, no da mu dava izvesna sloboda, i da ne zapira nikogo od negovite bliski da mu slu`at, ili da doa|aat kaj nego. 14

Pavle pred Feliks i Druzila Po nekolku dena dojde Feliks so `enata svoja Druzila koja be{e Judejka, pa go povika Pavle i slu{a{e od nego za verata vo Hristos Isus. 25 A koga Pavle zboruva{e za pravda, za vozdr`uvawe i za idniot sud, Feliks se upla{i i odgovori: „Sega odi si, a koga }e najdam vreme, }e te povikam.“ 26 Pri ova se nadeva{e deka Pavle }e mu dade pari za da go pu{ti; zatoa ~esto go povikuva{e i razgovara{e so nego. 27 No koga izminaa dve godini, Feliksa go zameni Porcij Fest. I bidej}i sa24

ka{e da im ugodi na Judejcite, Feliks 25,2 25,15 go ostavi Pavle vo okovi. Pavle pred Fest A Fest, otkako po tri dena primi vlast, izleze od Kesarija i dojde vo Erusalim. 2 Toga{ prvosve{tenikot i stare{inite judejski mu se po`alija protiv Pavle, i go molea, 3 baraj}i milost za sebe protiv nego, da go prati vo Erusalim, i redea zaseda za da go ubijat patem. 4 No Fest odgovori deka Pavle se ~uva pod stra`a vo Kesarija, a i deka toj sam skoro }e otpatuva tamu. 5 „Koi, pak, od vas, mo`at, neka dojdat so mene, i ako ima nekakva vina na ovoj ~ovek, toga{ neka go obvinat.“ 6 I otkako be{e kaj niv, ne pove}e od deset dena, sleze vo Kesarija, i utredenta sedna na sudskiot stol i zapoveda da go dovedat Pavle. 7 A koga go dovedoa, Judejcite {to bea do{le od Erusalim, zastanaa naokolu, i mnogu te{ki obvinenija iznesuvaa protiv Pavle, koi ne mo`ea da gi doka`at. 8 A toj, branej}i se, re~e: „So ni{to ne se ogre{iv ni protiv Zakonot judejski, ni protiv hramot, nitu, pak, protiv carot.“ 9 No Fest, sakaj}i da im ugodi na Judejcite, mu odgovori na Pavle i re~e: „Saka{ li da odi{ gore vo Erusalim i tamu da ti se sudi za toa od mene?“ 10 A Pavle odgovori: „Stojam pred careviot sud, kade {to treba da bidam suden. Judejcite ne sum gi navredil so ni{to, kako {to i ti toa mnogu dobro go znae{. 11 Za{to, ako sum vinoven i sum napravil ne{to {to zaslu`uva smrt, jas ne se otka`uvam da umram; no, ako od seto toa vo {to me obvinuvaat tie nema ni{to, toga{ nikoj ne mo`e da me predade na niv. Se povikuvam na carot.“ 12 Toga{ Fest, otkako se posovetuva so Sovetot, odgovori: „Se povika na carot, - re~e, - kaj carot }e pojde{.“

25

Pavle pred Agripa i Vernikij A otkako minaa nekolku dena, carot Agripa i Vernikij slegnaa vo Kesarija za da go pozdravat Fest. 13

5 23,30

7 24,5-6

8 6,13

9 24,27

11 25,7

175 DELA NA APOSTOLITE 15 25,2.24

19 17,18 18,15 23,29 Lk 24,5.23 2Kor 13,4

20 25,9-10

21 25,11-12

22 Lk 23,8

23 Mt 10,18

24 22,22 25,2.7.15

25 23,9 28,18

I bidej}i tamu ostanaa pove}e denovi, Fest mu re~e na carot za Pavle, velej}i: „Feliks ostavi eden ~ovek vo zatvorot. 15 Koga bev vo Erusalim, za nego izlegoa prvosve{tenicite i stare{inite judejski i me molea da go osudam. 16 Jas odgovoriv deka kaj Rimjanite ne e voobi~aeno ~ovek da se osuduva na smrt pred obvinetiot da se soo~i so obvinitelite i da mu se dozvoli da se brani od obvinuvaweto. 17 I koga se sobraa ovde, na drugiot den, bez nikakvo odlagawe jas sednav na sudiskiot stol i zapovedav da go dovedat ~ovekot; 18 i koga zastanaa okolu nego obvinitelite, ne iznesoa nikakvo obvinenie protiv nego, kako {to pretpolagav; 19 tuku protiv nego imaa nekakvi prepirki okolu nivnoto veruvawe i za nekoj si Isus, Koj umrel i za Kogo Pavle veli deka e `iv. 20 A jas, ne znaej}i {to da pravam so ovoj, go pra{av dali saka da odi vo Erusalim i tamu da bide suden. 21 No, bidej}i Pavle pobara da bide ~uvan do sudskata odluka na negovoto viso~estvo, zapovedav da go dr`at pod stra`a, dodeka go pratam kaj carot.“ 22 Toga{ Agripa mu re~e na Fest: „Bi sakal i jas da go soslu{am toj ~ovek.“ A toj odgovori: „Utre }e go soslu{a{.“ 23 Utredenta, koga Agripa i Vernikij dojdoa so golem sjaj i vlegoa vo sudnicata zaedno so vojvodite i najuglednite gra|ani, po zapoved na Fest, go dovedoa Pavle. 24 Fest re~e: „Care Agripa i site vie ma`i, koi ste so nas ovde! Go gledate ovoj, za kogo celoto mnozinstvo Judejci dojdoa kaj mene, i vo Erusalim i ovde, i vikaa deka toj pove}e ne treba da `ivee. 25 No jas, koga razbrav deka toj ne napravil ni{to dostojno za smrt, i bidej}i toj sam se povika na negovoto viso~estvo, re{iv da go pratam kaj nego. 26 Za nego, pak, nemav popravo {to da mu napi{am na gospodarot; zatoa go izvedov pred vas, i osobeno pred tebe, ca14

re Agripa, za da mo`am, otkako }e se 26,1 svr{i ispituvaweto, ne{to da napi- 13,16 21,40 {am. 27 Za{to, besmisleno e, mi se ~ini, da 6 23,6 pratam zatvorenik, a vinata negova da 24,21 ne ja soop{tam.“ 8 Pavle ja iska`uva svojata odbrana pred Agripa

26

Agripa mu re~e na Pavle: „Dopu{teno ti e da zboruva{ vo svoja polza.“ Toga{ Pavle ja podade rakata i po~na da zboruva vo svoja odbrana: 2 „Radosen sum, care Agripa, {to denes pred tebe }e mo`am da se branam za s# {to me obvinuvaat Judejcite, 3 dotolku pove}e, {to ti gi poznava{ judejskite obi~ai i prepirki; pa zatoa, te molam, da me islu{a{ milostivo. 4 Mojot `ivot od ranata mladost, {to go pominav najnapred me|u svojot narod vo Erusalim, poznat im e na site Judejci; 5 tie odamna me znaat, - ako sakaat neka svedo~at, - deka jas, kako farisej, najstrogo `iveev po u~eweto na na{ata vera; 6 a sega stojam pred sud poradi nade`ta vo vetuvaweto dadeno od Boga na tatkovcite na{i, 7 koe na{ite dvanaeset kolena se nadevaat deka }e go postignat, slu`ej}i Mu na Boga postojano dewe i no}e. Za taa nade`, care Agripa, me obvinuvaat Judejcite. 8 [to? Zarem vie mislite deka ne mo`e da se veruva deka Bog voskresnuva mrtvi? 9 Navistina, taka i jas mislev deka treba da izvr{am mnogu raboti protiv imeto na Isus od Nazaret; 10 taka i napraviv vo Erusalim i, otkako dobiv vlast od prvosve{tenicite, mnogu svetii zatvoriv, a koga gi ubivaa, i jas odobruvav, 11 i ~esto gi ma~ev po site sinagogi i gi prinuduvav da hulat na Isus i, razjaren, bez merka gi gonev niv duri i do tu|ite gradovi.

Rim 4,17 Evr 11,19

9 2,22

176 DELA NA APOSTOLITE Pavle raska`uva za svoeto obra}awe

12 9,2

13 Lk 2,9

16 22,15

17 9,15 Er 1,5-8

18 20,32 Is 42,7.16 Kol 1, 12-14 1 Ptr 2,9

20 9,27-29 Rim 15,19

21 21,30-31 24,19

22 17,2-3 24,14

23 13,47 Lk 24,46

(Dela 9,1–19; 22,6–16)

Za taa cel odej}i vo Damask, so vlast i poraka od prvosve{tenicite, 13 srede bel den, care, na patot vidov svetlina, posilna od son~evata svetlina, koja me ogrea od neboto mene i onie, {to odea so mene. 14 Site padnavme na zemja, i jas ~uv glas, {to mi zboruva{e na evrejski jazik: ‚Savle, Savle, zo{to Me goni{? Te{ko e za tebe da se rita{ protiv bodilo.‘ 15 A jas rekov: ‚Koj si ti, Gospodi?‘ Toj odgovori: ‚Jas sum Isus, Kogo Go goni{ ti. 16 No stani i ispravi se na nozete svoi; zatoa i ti se javiv, da te napravam slu`itel i svedok na ova {to go vide i {to }e ti otkrijam, 17 izdvojuvaj}i te od ovoj narod i od neznabo{cite, kaj koi }e te ispratam sega, 18 za da im gi otvori{ o~ite nivni, ta da se obratat od temninata vo svetlina i od vlasta na satanata kon Boga, pa preku verata vo Mene da primat prostuvawe na grevovite i nasledstvo me|u osvetenite.‘ 12

Pavle zboruva za svoeto delo Zatoa, care Agripa, jas ne se protivev na nebesnoto videnie, 20 no najnapred na `itelite vo Damask i Erusalim, a potoa po celata Judejska zemja i na neznabo{cite im propovedav da se pokaat i da se obratat kon Boga, pravej}i dela dostojni za pokajanie. 21 Zatoa me fatija Judejcite vo hramot i se obidoa da me ubijat. 22 No, otkako dobiv pomo{ od Boga, stojam do den denes i im svedo~am na mali i na golemi, zboruvaj}i samo za ona {to bea go zboruvale Prorocite i Mojsej deka treba da se slu~i: 23 deka Hristos mora da postrada i, otkako prv }e voskresne od mrtvite, na narodot i na neznabo{cite }e im propoveda svetlina.“ 19

31 Pavle go povikuva Agripa 23,29 da ja prifati verata 24 A dodeka go zboruva{e ova vo odbrana, Fest izvika so visok glas: „Si 27,2 poludel li, Pavle! Mnogubrojnite kni- 19,29 20,4 Fil 1,24 gi te dovele do ludilo!“ 25 A toj odgovori: „Ne sum lud, po~i3 tuvan Feste, tuku ka`uvam zborovi na 24,23 28,16.23.30 vistinata i so zdrav razum. 26 Toa go znae i carot, pred kogo i slobodno zboruvam; jas ne veruvam deka od seto ova ne{to mu e nepoznato, za{to toa ne e vr{eno vo nekoj agol.“ 27 „Veruva{ li, care Agripa, vo Prorocite? Znam deka veruva{.“ 28 Agripa mu odgovori na Pavle: „U{te malku, pa }e me ubedi{ da stanam hristijanin!“ 29 A Pavle re~e: „Bi Mu se molel na Boga i za malku i za mnogu ne samo ti, no i site, {to me slu{ate denes, da stanete takvi, kakov {to sum i jas, no bez ovie okovi.“ 30 Koga go ka`a toa, carot i namesnikot Vernikij i onie, {to sedea so niv, stanaa 31 i, otkako se povlekoa na strana, zboruvaa me|u sebe i velea deka toj ~ovek ne pravi ni{to {to zaslu`uva smrt ili okovi. 32 I Agripa mu re~e na Fest: „Ovoj ~ovek mo`e{e da bide osloboden, ako ne be{e posakal sud pred carot.“ Zatoa namesnikot re{i da go isprati pred carot.

Pavle e ispraten vo Rim Koga be{e odlu~eno da otplovime za Italija, Pavle i nekolku drugi zatvorenici gi predadoa na eden stotnik, po ime Julij, od carskata ~eta. 2 Se ka~ivme na edna adramitski korab, koj treba{e da plovi pokraj aziskite mesta, i taka otplovivme. So nas be{e Aristarh, Makedonec od Solun. 3 Na drugiot den stignavme vo Sidon. I Julij, koj postapuva{e so Pavle ~ovekoqubivo, mu dozvoli da pojde do prijatelite svoi, za da se pogri`at za nego. 4 Koga trgnavme ottamu, plovevme vo zavetrinata na Kipar, bidej}i vetrovite duvaa sprotivno,

27

177 DELA NA APOSTOLITE 10 2 Kor 11,25

i, otkako go preplovivme moreto pokraj Kilikija i Pamfilija, stignavme do Mira Likiska. 6 Tamu stotnikot najde eden aleksandriski korab, koj plove{e za Italija, i n# prefrlija vo nego. 7 I plovej}i poleka mnogu dni, odvaj stignavme do Krit. Bidej}i vetrot n# spre~uva{e da vlezeme tamu, doplovivme pod Krit pokraj Salmona. 8 I, otkako so maka plovevme pokraj nea, stignavme do edno mesto, nare~eno Dobri Pristani{ta, blizu koe se nao|a{e gradot Laseja. 9 Otkako mina mnogu vreme i ploveweto stana ve}e mnogu poopasno, a i postot be{e ve}e minal, Pavle gi opomena 10 i im re~e: „Gledam, lu|e, deka ploveweto }e bide ma~no i so golema {teta ne samo za tovarot na korabot, tuku i za `ivotite na{i.“ 11 No stotnikot pove}e mu veruva{e na kormilarot i sopstvenikot na brodot otkolku na zborovite Pavlovi. 12 A bidej}i pristani{teto ne be{e pogodno za prezimuvawe, mnogumina izjavija deka sakaat ottamu da otplovat, ako e mo`no, do Feniks, kritskoto pristani{te, koe se nao|a sproti jugozapadniot i severozapadniot vetar, i tamu da prezimuvaat. 5

Bura vo moreto A koga duvna jugot, tie pomislija deka mo`at da ja ostvarat svojata cel, ja krenaa kotvata i zaplovija pokraj Krit. 14 No naskoro protiv niv se digna burniot vetar, nare~en Evrakilon22. 15 I {tom go zgrabi korabot, bidej}i ne mo`e{e da mu se protivstavi na vetrot, nie im se prepu{tivme na branovite da n# nosat. 16 Minuvaj}i pokraj edno ostrov~e, koe se vika Kavda, odvaj mo`evme da go zadr`ime korabot. 17 Koga go izvlekoa, upotrebija sekakvi sredstva i go vrzaa korabot odozdola; bidej}i se pla{ea da ne se nasukaat 13

22 27,14. Severoisto~nik.

na Sirtite, gi spu{tija edrata i taka 19 Jona 1,5 bevme noseni od strujata. 18 Na drugiot den, bidej}i bevme sil24 no frlani od burata, po~naa da go is- 18,9 frluvaat tovarot, 19 a na tretiot den sami so racete svoi ja isfrlaa opremata na korabot. 20 No, bidej}i vo tekot na mnogu dni ne se pojavi ni sonce, ni yvezda, a besnee{e i prili~no golema bura, ponatamu is~eznuva{e sekakva nade` deka }e se spasime. 21 I bidej}i ve}e dolgo vreme ne bea jadeni, Pavle zastana sred niv i re~e: „Lu|e, bra}a, treba{e da me poslu{ate i da ne trgame od Krit, i }e gi izbegnevme ovie maki i {teti. 22 A sega vi sovetuvam da bidete bodri, za{to niedna du{a od vas nema da zagine, osven korabot. 23 Bidej}i no}eska mi se javi angelot od Boga, ^ij sum i Komu Mu slu`am, 24 i re~e: ‚Ne pla{i se, Pavle, ti treba da izleze{ pred carot; i ete, Gospod ti gi daruva site, {to plovat so tebe.‘ 25 Zatoa, bra}a, ne pla{ete se, za{to Mu veruvam na Boga deka }e se slu~i taka, kako {to mi be{e re~eno. 26 No, treba da bideme isfrleni na eden ostrov.“ 27 Be{e ve}e ~etirinaesetta no}, otkako bevme noseni navamu-natamu po Jadranskoto More, koga kon polno} mornarite nasetija deka se pribli`uvaat do nekakvo kopno, 28 i, koga ja izmerija dlabo~inata, otkrija deka iznesuva dvaeset fati; pa otidoa malku potamu, izmerija pak i najdoa petnaeset fati. 29 I bidej}i se pla{ea da ne udrat na karpesti mesta, od stranata na kormiloto spu{tija ~etiri kotvi, pa ~ekaa da osamne. 30 A koga mornarite namislija da pobegnat od korabot, i spu{tija ~un vo moreto kako da }e spu{taat kotvi od prednata strana, 31 Pavle mu re~e na stotnikot i na vojnicite: „Ako ovie ne ostanat na korabot, vie ne mo`ete da se spasite.“

178 DELA NA APOSTOLITE 34

Toga{ vojnicite gi presekoa ja`iwata na ~unot i go ostavija da padne do42 lu. 33 I pred da osamne, Pavle gi pokani 12,19 16,27 site da kasnat, velej}i: „Denes e ~etirinaesetti den, otkako vo is~ekuvawe stoite gladni, ne vkusuvaj}i ni{to. 34 Zatoa, ve molam, kasnete: toa }e vi go spasi `ivotot. Vpro~em, na nieden od vas nema da mu padne ni vlakno od glavata.“ 35 [tom go re~e toa, zede leb, Mu blagodari na Boga pred site, prekr{i i po~na da jade. 36 Toga{ se obodrija site i zedoa hrana; 37 a vo korabot n# ima{e vkupno dveste sedumdeset i {est du{i. 38 I koga se potkrepija, po~naa da go olesnuvaat korabot, isfrluvaj}i go `itoto v more. 32

Mt 10,30

Brodolom [tom se razdeni, zemjata ne ja poznaa, no zabele`aa eden zaliv so pesok, na koj re{ija, ako im pojde od raka, da go izvle~at korabot. 40 I digaj}i gi kotvite, se zaplovi po moreto; a pokraj drugoto gi razlabavija i vrskite na kormilata, go razvija maloto edro sprema vetrecot {to duva{e, ta plovea kon bregot. 41 No udiraj}i na eden greben, pramecot na korabot se zabi i ve}e ne se pomrdna, a zadniot del od korabot se razbiva{e od silata na branovite, 42 Vojnicite, pak, pomislija da gi ubijat zatvorenicite, za da ne ispliva nekoj i da pobegne. 43 No stotnikot, sakaj}i da go spasi Pavle, gi odvrati od taa namera i zapoveda najnapred da skoknat i da izlezat na zemja onie, {to znaat da plivaat, 44 a drugite - koj na {tica, koj na {togode od korabot. I taka izlegoa site `ivi i zdravi na zemja. 39

Pavle na ostrovot Melit I toga{, otkako se spasivme, doznavme deka ostrovot se vika Melit23.

28

23 28,1. Malta.

A me{tanite ni uka`aa neobi~na ~ovekoqubivost: n# primija site i, bidej}i vrne{e do`d, be{e studeno, ta nakladoa ogan. 3 A koga Pavle nasobra mnogu granki i gi stavi na ognot, edna zmija izleze od grankite poradi gore{tinata i se vpi vo negovata raka. 4 Me{tanite, {tom go vidoa `ivotnoto kako visi na negovata raka, me|u sebe si rekoa: „Ovoj ~ovek e navistina ubiec; pa zatoa, iako se izbavi od moreto, sudot Bo`ji ne go ostavi da `ivee.“ 5 No toj ja istrese zmijata vo ognot i ni{to lo{o ne mu stana. 6 A tie o~ekuvaa da se pojavi otok, ili, pak, vedna{ da padne mrtov; no, bidej}i ~ekaa dolgo vreme i vidoa deka ne mu stana nikakvo zlo, tie si go promenija misleweto i velea deka e toj bog. 7 Okolu toa mesto se nao|aa imotite na na~alnikot na ostrovot, po ime Poplij. Toj n# primi i tri dni prijatelski n# go{teva{e. 8 A tatkoto na Poplij se razbole i le`e{e, stradaj}i od treska i bolki vo stomakot. Pavle vleze kaj nego, se pomoli i, polo`uvaj}i gi racete svoi vrz nego, go isceli. 9 Toga{, i drugite od ostrovot, {to stradaa od bolesti, doa|aa i se isceluvaa. 10 Tie n# po~ituvaa mnogu i n# udostoija so golemi po~esti, a pred zaminuvawe n# snabdija so site potrebni raboti. 2

Pavle pristignuva vo Rim Po tri meseci otplovivme so eden aleksandriski korab, {to be{e prezimil na toj ostrov i nose{e znak Dioskuri. 12 I stignavme vo Sirakuza, kade {to ostanavme tri dena. 13 Ottamu otplovivme i pristignavme vo Rigija; a po eden den duvna jugot i na idniot den stasavme vo Potioli; 14 tamu najdovme bra}a, po ~ija molba kaj niv ostanavme sedum dena. I potoa trgnavme za Rim. 11

28,1 27,26-27

5 Mk 16,18

6 14,11

7 16,15 28,14

8 Lk 4,38 Jk 5,14

9 5,15-16 8,7

14 20,6 21,4

179 DELA NA APOSTOLITE 16

Tamo{nite bra}a, {tom ~uja za nas, izlegoa da n# presretnat do Apieviot plo{tad i do Trite kr~mi. Koga gi vi17 de Pavle, Mu zablagodari na Boga i se 21,33 22,24 obodri. 16 [tom stignavme vo Rim24, na Pavle 25,8 18 mu be{e dopu{teno da `ivee oddelno, 26,32 no pod stra`a na eden vojnik. 15

24,23 28,30

19 25,1112.21-25

Pavle propoveda vo Rim Po tri dni Pavle gi povika prvencite judejski i koga se sobraa, toj im zboruva{e: „Ma`i bra}a, iako ne napraviv ni{to protiv narodot ili tatkovskite obi~ai, od Erusalim me predadoa okovan vo racete na Rimjanite. 18 I, otkako me sudea, sakaa da me pu{tat, za{to vo mene ne najdoa nikakva vina {to zaslu`uva smrt; 19 no, bidej}i Judejcite se protivea, bev prinuden da baram sud pred carot; no ne za toa da go obvinuvam vo ne{to svojot narod. 20 Poradi toa i ve povikav da se vidime i da pozboruvame; za{to zaradi nade`ta na Izrael sum okovan vo ovie lanci.“ 21 A tie mu odgovorija: „Nie nitu pisma sme dobile za tebe od Judeja, nitu, nekoj od bra}ata do{ol da n# izvesti ili ne{to lo{o da ka`e za tebe. 22 No nie sakame da ~ueme od tebe li~no {to misli{ ti za toa; za{to poznato ni e deka na toa u~ewe nasekade se protivre~i.“ 17

I otkako mu opredelija den, golemo mno{tvo dojde vo negovoto opredeleno `iveali{te, i toj od utroto do ve~erta so dokazi im go izlo`uva{e u~eweto za carstvoto Bo`jo i gi uveruva{e za Isus i od Zakonot Mojseev i od Prorocite. 24 Edni se ubedija od zborovite negovi, a drugi ne poveruvaa. 25 Bidej}i bea neslo`ni me|u sebe, tie po~naa da se razotiduvaat; i vo toa vreme Pavle im gi ka`a ovie zborovi: „Dobro im rekol Duhot Sveti na tatkovcite va{i preku prorokot Isaija, velej}i: 26 ‚Odi i ka`i mu na ovoj narod: so u{i }e ~uete, i nema da razberete, so o~i }e gledate, i nema da vidite, 27 za{to srceto na ovie lu|e zakoravelo, ta so u{ite ma~no slu{aat, a o~ite svoi gi zatvorile, pa nekako so o~ite da ne vidat i so u{ite da ne ~ujat, i so srceto da ne razberat, i da ne se obratat, za da gi iscelam.‘ 28 I taka, neka vi bide poznato deka spasenieto od Boga im e isprateno na neznabo{cite, tie i }e ~ujat.“ 29 Koga go re~e toa, Judejcite se razotidoa so golema prepirka me|u sebe. 30 Pavle ostana tamu celi dve godini vo posebno najmena ku}a i gi prima{e site, {to doa|aa kaj nego, 31 propovedaj}i go carstvoto Bo`jo i u~ej}i za Gospod Isus Hristos napolno slobodno, i nikoj vo toa ne go spre~uva{e. 23

24 28,16. Vo nekoi rakopisi na ova mesto e dodadeno: „stotnikot mu gi predade zatvorenicite na vojvodata.“

23 20,25 28,31

24 17,2.11

25 23,7 Lk 24,27.44

26-27 Is 6,9-10 Mt 13, 14-15

28 13,46 18,6

30 28,23

31 19,8 20,25 28,23

POSLANIE DO RIMJANITE Voved Nekolku godini po Hristovoto voskresenie, se ~ini deka Judejcite preobrateni vo hristijani, (kako Akila i Priskila, vidi Dela 18,2), ve}e zapo~nale da go rasprostranuvaat Evangelieto vo Rim, glavniot grad na Imperijata. I tamu bila osnovana crkva, isto kako i vo Sirija, Mala Azija (dene{na Turcija) i Grcija, kade Pavle propovedal. Bog mu dava zadol`enie na Pavle da odi „s# do krajot na svetot“ (Rim. 10,18). Tokmu zatoa toj sakal da pojde ne samo vo Rim, tuku i vo [panija. Ne se znae dali go sprovel posledniov plan, no za podgotovkite za ova patuvawe, toj napi{al pismo „do onie koi se vo Rim“ (1,7), ili so drugi zborovi do hristijanite vo ovoj grad, od koi edna grupa se pridru`ila kon Priskila i Akila (vidi 16,3-5). Pavle go koristi ova poslanie za da im objasni na hristijanite kako toj ja sfatil ulogata na misioner na nejudejcite, odnosno paganite. Ova poslanie e najcelosnoto {to go imame od site negovi poraki, {to toj samiot go rezimira so slednive zborovi: Evangelieto e silata so koja Bog se slu`i za da gi spasi site onie koi veruvaat, otprvin Judejcite, no isto taka i onie koi ne se Judejci (1,16). Problemot za odnosot me|u Judejcite i nejudejcite (posebno pra{aweto koj stav nejudejcite preobrateni vo hristijani treba da go prifa}aat vo pogled na judejskiot zakon) igra edna golema uloga za prvobitnoto hristijanstvo, koj, pak, povtorno se sre}ava vo drugite spisi na apostolot (na primer vo Poslanieto do Galatjanite). Tuka Pavle vedna{ potvrduva deka Evangelieto {to toj go rasprostranuva nasekade, e nameneto za site lu|e, bez isklu~ok (1,16). Potoa toj objasnuva kako Bog go spasuva sekoj zaguben ~ovek, koj veruva vo Nego (1,18–8,39). Ponatamu, toj se zadr`uva na problemot proizlezen od faktot {to eden del od Izrael odnapred Go otfrla Hristos. Toj potvrduva deka ova otfrlawe e prepreka za Bo`jiot plan. Za{to blagodatta }e bide posledniot zbor (gl. 9–11). Taka, blagosta {to Bog ja posvedo~il kon nejudejcite treba da bide sfatena kako povik da se `ivee za Nego vo eden vistinski nov `ivot (12,1–15,13). Vo zaklu~okot Pavle go objavuva svojot plan za patuvawe vo Rim i go zavr{uva poslanieto so nekolku li~ni pozdravi (15,14–16,27). Site onie koi baraat povrzano izlagawe, {to bi se odnesuvalo na spasenieto koe Bog im go nudi na lu|eto preku Gospod Isus Hristos, }e bidat privle~eni preku ~itaweto na ova poslanie, da se voshituvaat na veli~ieto na Bo`jiot plan (11,33–36). Vo isto vreme, }e bidat pottiknati i tie da Mu go iska`at Nemu dol`noto po~ituvawe. 1,1 Dela 9,15 26,16-18 1 Kor 1,1 Gal 1,10.15

1

Pozdrav

Pavle, sluga na Isus Hristos, povikan za apostol, izdvoen za Evangelieto Bo`jo, 2 2 koe Bog odnapred go be{e vetil pre16,25-26 ku prorocite, vo Svetite Pisma, 3 za Svojot Sin, po telo roden od se3 9,5 meto Davidovo, Otkr 22,16

odreden kako Sin Bo`ji vo silata, 4 po Duhot na svetosta, preku voskrese- Dela 13,33 nieto od mrtvite, Isus Hristos, na{i- 5 6,15-20 ot Gospod. 15,15-18 5 Preku Nego dobivme blagodat i 16,26 9,15 apostolstvo za da gi privedeme na pos- Dela 26,16-18 lu{nost kon verata me|u site narodi vo Gal 2,7.9 2 Sol 1,8 Negovo ime, 4

181 POSLANIE DO RIMJANITE 7 Dela 9,13 1 Kor 1,2-3 8,6 2 Kor 1,1-2 Gal 1,3 1 Tim 1,2 Tit 1,4 Fil 1,3

8 16,19 1 Sol 1,8

9 15,16 2 Kor 1,23 Efes 1,16 Fil 1,8

10 15,23.32 Dela 19,21

13 15,22

14 1 Kor 9,16

16 2,9-10 Dela 13,46 1 Kor 1,18.24

17 3,21-26 Is 56,1 Avak 2,4 Gal 3,11 Fil 3,9 Evr 10,38

18 Efes 5,6 Kol 3,6 2 Sol 2,12

me|u koi ste i vie, povikanite od Isus Hristos. 7 Do site vas vo Rim, vozqubeni od Boga i povikani da bidete sveti: blagodat i mir od Bog Otecot na{ i Gospod Isus Hristos. 6

@elbata na Pavle da gi poseti hristijanite vo Rim 8 Pred s#, Mu blagodaram na Mojot Bog, preku Isus Hristos, za site vas, za{to za va{ata vera se razglasuva po celiot svet; 9 Bog, Komu Mu slu`am so svojot duh, preku Evangelieto na Negoviot Sin, svedok mi e deka postojano si spomnuvam za vas 10 sekoga{ koga vo molitvite svoi se molam, ta so Bo`ja volja nekako da mi se dade da dojdam kaj vas. 11 Za{to kopneam da ve vidam, pa da vi predadam nekoj duhoven dar za da stanete pocvrsti, 12 odnosno, vzaemno da si pomogneme preku zaedni~kata vera - va{ata i mojata. 13 Bi sakal da znaete, bra}a, deka mnogupati bev na misla da dojdam kaj vas, da imam nekakov plod i me|u vas, kako i me|u drugite narodi, no s# dosega bev popre~uvan. 14 Dol`nik sum kon Elinite i varvarite, kon mudrite i kon nerazumnite. 15 Zatoa, {to se odnesuva do mene, podgotven sum i vam vo Rim da vi go propovedam Evangelieto. Mo}ta na Evangelieto Za{to jas ne se sramam od Evangelieto na Hristos, bidej}i toa e sila Bo`ja koja go spasuva sekogo {to veruva, prvo Judeec, a potoa i Elin. 17 Bidej}i vo nego se otkriva pravdata Bo`ja, od verata i vo verata, kako {to e napi{ano: „Pravednikot preku verata }e `ivee.“ 16

Slabosta i vinata na ~ove{tvoto 18 Za{to gnevot Bo`ji se otkriva od neboto protiv sekoja bezbo`nost i nepravda na lu|eto koi vistinata ja spre~uvaat so nepravda.

Pa taka, ona, koe mo`e da se znae za Boga, nim im e otkrieno, bidej}i Bog toa im go otkril. 20 I navistina, ona {to e vo Nego nevidlivo, odnosno ve~nata Negova sila i Bo`estvenost, sogledlivi se u{te od sozdavaweto na svetot, gledano spored Negovite dela, pa taka tie nemaat izgovor. 21 Za{to, koga Go poznaa Boga, tie ne Go proslavija kako Bog, nitu pak, Mu blagodarija, tuku se zabludija vo svoite pomisli, i nivnoto nerazumno srce im se pomra~i; 22 tvrdej}i deka se mudri, tie obezumija, 23 i slavata na nepropadliviot Bog ja zamenija so lik na smrten ~ovek, na ptici, na ~etirino`ni `ivotni i na laza~i. 24 Zatoa i Bog, spored `elbite na srcata nivni, gi predade na ne~istota, pa sami da si gi obes~estuvaat svoite tela. 25 Tie ja zamenija vistinata Bo`ja so laga i mu se poklonija i mu slu`ea na sozdadenoto pove}e otkolku na Sozdatelot, Koj e blagosloven vo ve~ni vekovi. Amin! 26 Zatoa Bog gi predade na sramni strasti: `enite nivni prirodnite potrebi gi zamenija so protivprirodni. 27 I ma`ite isto taka, napu{taj}i go prirodnoto op{tewe so `enskiot pol, se raspalija so `elbi eden kon drug, i vr{ea sramni raboti ma`i so ma`i, dobivaj}i ja zaslu`enata otplata za svojata izopa~enost. 28 I bidej}i ne se obidoa da Go zadr`at Boga vo razumot svoj, zatoa Bog gi predade na nivniot izopa~en um - da go pravat ona {to ne prilega, 29 ispolneti so sekakva nepravda, lukavstvo, al~nost, zloba; polni so zavist, ubistva, kavgi, izmami, zlonamernost; 30 ozboruva~i, klevetnici, bogomrasci, nasilnici, falbaxii, gordelivci, izmisluva~i na zlo, neposlu{ni kon roditelite, 31 nerazumni, neverni, nedru`equbivi, nepomirlivi, nemilostivi. 19

19 Dela 14, 15-17

20 Ps 19,1-3

21 Efes 4, 17-18

22 Er 10,14 1 Kor 1,20

23 5 Mojs 4,15-19 Er 2,11 Ps 106,20 12,24 Dela 17,29

24 Dela 14,16

25 Er 16,19-21 1 Sol 1,9

29 1 Kor 5, 10-11 6,9-10 Gal 5,19-21 Efes 5,3-5 1 Tim 1, 9-10 Tit 3,3 1 Ptr 4,3 Otkr 21,8 22,15

30 2 Tim 3,2-4

182 POSLANIE DO RIMJANITE 2,1

Tie, iako ja poznavaat pravednata odredba Bo`ja deka onie, {to vr{at 4 takvi dela, zaslu`uvaat smrt, sepak ne 3 Ptr 3, samo {to gi vr{at, tuku se blagonaklo9-15 neti i kon onie {to gi vr{at. 32

Mt 7,2

5

Sof 1, 14-18 Dela 7,51

6 Ps 62,13 Izreki 24,12 Mt 16,27 1 Kor 3,8 2 Kor 5,10

7 1 Ptr 1,7

9 1,16

11 5 Mojs 10,17 Dela 10,34 Gal 2,6 Efes 6,9 Kol 3,25 1 Ptr 1,17

13 Lk 8,21 Dela 10,35 Jk 1,22-25 1 Jn 3,7

2

Pravednosta na Bo`jiot sud

I taka, nema{ izgovor, o ~oveku, koj i da si ti, za{to so kakov sud sudi{ drug, so takov se osuduva{ sam, bidej}i ti, koj sudi{, go pravi{ istoto. 2 A znaeme deka Bo`jiot sud, koj, pa|a vrz onie koi vr{at takvi raboti e spored vistinata. 3 Zar misli{, o ~oveku, deka }e go izbegne{ Bo`jiot sud ti, koj gi osuduva{ onie {to pravat takvi raboti, kakvi {to pravi{ i sam? 4 Ili, pak, go prezira{ bogatstvoto na Bo`jata blagost, strplivost i dolgotrpelivost, ne razbiraj}i deka Bo`jata blagost te vodi kon pokajuvawe? 5 No, poradi tvojata tvrdokornost i nepokajanoto srce si sobira{ gnev za denot na gnevot, koga }e se otkrie pravedniot sud od Boga, 6 Koj sekomu }e mu dade spored negovite dela: 7 `ivot ve~en na onie koi so trpenie vo dobrite dela se stremat kon slava, ~est i neraspadlivost; 8 jarost, pak, i gnev na onie {to $ se nepokorni na vistinata, a $ se pokoruvaat na nepravdata. 9 Nevolja i maka za sekoja ~ove~ka du{a koja pravi zlo, pred s# za Judeec, a isto taka i za Elin; 10 slava i ~est i mir na sekoj {to pravi dobro, pred s# za Judeec, a isto taka i za Elin! 11 Za{to Bog ne e pristrasen. 12 Onie {to zgre{ile bez Zakon, bez Zakon }e zaginat; a onie {to zgre{ile pod Zakon, spored Zakonot }e bidat i sudeni, 13 bidej}i pred Boga ne se pravedni onie {to go slu{aat Zakonot, tuku }e se smetaat za pravedni samo onie {to postapuvaat spored Zakonot. 14 Za{to sekoga{ koga neznabo{cite, koi nemaat Zakon, prirodno gi izvr{u-

vaat odredbite na Zakonot, toga{ tie, 16 Kor 4,5 iako nemaat Zakon, se Zakon na samite 12 Tim 2,8 sebe; 15 tie doka`uvaat deka deloto na 17 Zakonot e zapi{ano vo nivnite srca, za 3,27 4,2-3 {to svedo~i i nivnata sovest, a i niv- 5,2 nite vnatre{ni razmisluvawa, so koi 11,18 Is 48,1-3 me|usebno se obvinuvaat ili odbranu- Mt 3,8-9 Jn 8,33 vaat, 1 Kor 1, 16 za onoj den, koga, spored moeto 29-31 1,12 Evangelie, Bog preku Isus Hristos }e 2GalKor6,13-14 Efes 2,9 gi sudi tajnite na lu|eto. Judejcite i Zakonot 17 Ete, ti se narekuva{ Judeec, i se potpira{ na Zakonot, i so Boga se fali{, 18 i ja znae{ voljata Negova, i pove}e razbira{ {to e podobro, za{to se pou~uva{ od Zakonot, 19 i uveren si deka si voda~ na slepci, a svetlina na onie {to se vo mrak; 20 nastavnik na nerazumni, u~itel na mladinata, za{to obrazec na znaeweto i vistinata ima{ vo Zakonot. 21 No, kako e mo`no toa da u~i{ drugi, a sebe samiot da ne se u~i{? 22 Ti, koj propoveda{ da ne se krade, a krade{; koj veli{ da ne se vr{i prequba, a prequbodejstvuva{; ti, koj se gnasi{ od idolite, a krade{ od hramovite; 23 ti, koj se fali{ so Zakonot, a prestapuvaj}i go Zakonot, zarem ne Go sramoti{ Boga? 24 „Za{to poradi vas imeto Bo`jo se huli me|u neznabo{cite“, - taka stoi napi{ano. 25 Obrezanieto e navistina polezno, no ako go izvr{uva{ Zakonot. Ako, pak, pravi{ prestapi protiv Zakonot, obrezanieto tvoe stanuva neobrezanie. 26 I taka, ako neobrezaniot gi pazi odredbite na Zakonot, toga{ nema li negovoto neobrezanie da se smeta kako obrezanie? 27 I neobrezaniot po telo, izvr{uvaj}i go Zakonot, nema li da te osudi tebe, koj i pokraj Pismo i obrezanie si stanal prestapnik na Zakonot? 28 Za{to ne e prav Judeec onoj, koj e takov po nadvore{nost, nitu pravo obrezanie ona, koe e nadvore{no, vrz teloto,

18 Fil 1,10

19 Mt 15,14 Jn 9,40-41

20 Lk 18,9-12

21 Ps 50,16-21 Mt 23,3-4

24 Is 52,5 Ez 36,20-22 Jk 2,7 3 Ptr 2,2

25 Er 4,4 9,24-25 1 Kor 7,19 Gal 5,3

28 Jn 8,15.39 Gal 6,15 Efes 2,11 Fil 3,2

183 POSLANIE DO RIMJANITE 29 7,6 8,2 5 Mojs 30,6 Er 4,4 1 Kor 4,5 2 Kor 3,6 Kol 2,11

3,2 9,4-5 5 Mojs 4, 6-8 Ps 103,7 147,19-20 Jn 4,22

3 Ps 89,30-37 2 Tim 2,13

4 Ps 51,6 116,11

5 1,18 1 Kor 9,8 Gal 3,15

8 6,1.15

9 1,18-2,29 3,23 11,32

10-12 Ps 14,1-3 53,1-4

12 Prop 7,20

13 Ps 5,10 140,4

14 Ps 10,7

tuku onoj, koj e vnatre{no takov, i ona obrezanie, {to e vo srceto, po duh, a ne po bukva. Negovata pofalba ne poteknuva od lu|eto, tuku od Boga. Koja e prednosta na Judejcite, ili koja e polzata od obrezanieto? 2 Golema, na sekoj na~in, i pred s# {to nim im se dovereni Bo`jite objavuvawa. 3 Pa {to, ako nekoi ne poveruvale? Dali nivnata bezvernost }e ja uni{ti Bo`jata vernost? 4 Nikako! Neka se priznae deka Bog e vistinit, a sekoj ~ovek la`liv, kako {to e napi{ano: „Za da se poka`e deka si praveden vo zborovite Svoi, i da pobedi{ koga }e ti se sudi.“ 5 Ako, pak, na{ata nepravednost ja istaknuva Bo`jata pravednost, {to bi mo`ele da re~eme toga{? Dali e Bog nespravedliv, koga se gnevi? Govoram kako ~ovek. 6 Nikako! Za{to, kako Bog }e mo`e da go sudi svetot? 7 Za{to, ako vistinata Bo`ja se vozveli~uva preku mojata laga za slava Negova, pa zo{to toga{ da bidam osuden kako gre{nik? 8 Zarem toga{ ne bi trebalo da pravime zlo, za da izleze dobro? Vpro~em taka i hulat nekoi lu|e na nas i velat deka taka u~ime. Tie se spravedlivo osudeni. 29

3

Nikoj ne e praveden Pa dali imame nekakvo predimstvo? Ni najmalku, za{to ve}e gi obvinivme, kako Judejcite taka i Elinite, deka se site pod grev, 10 kako {to e napi{ano: „Nema praveden nitu eden, 11 nema razumen, nema koj da Go bara Boga; 12 site se otklonija, zaedno stanaa razvratni; nema koj da pravi dobro, nema nitu eden.“ 13 „Grloto nivno - otvoren grob; so jazicite svoi mamat; pod jazicite nivni zmiski otrov, 14 ustata nivna e polna so kletva i gor~ina. 9

Nozete nivni im se brzi za prolevawe krv; 16 pusto{ewe i maki po nivnite pati{ta; 17 tie ne go poznaa patot na mirot. 18 Strav Bo`ji nema pred o~ite nivni.“ 19 Znaeme deka s# ona, za {to zboruva Zakonot, se odnesuva na onie, {to se pod Zakonot, za da se zatvori sekoja usta, i taka celiot svet da stane vinoven pred Boga, 20 za{to preku delata na Zakonot pred Nego nema da bide opravdan nikoj; bidej}i preku Zakonot se poznava grevot.

15-17

Pravednosta se dobiva preku vera

3,9 Efes 2, 4-10

15

A sega nezavisno od Zakonot se javi Bo`jata pravednost, posvedo~ena od Zakonot i od Prorocite. 22 Bo`jata pravednost preku verata vo Isus Hristos e vo site i vrz site onie {to veruvaat. Za{to nema razlika, 23 site zgre{ija i li{eni se od slavata Bo`ja. 24 No }e bidat opravdani preku dar, so Bo`jata blagodat, a preku otkupot vo Isus Hristos. 25 Nego Bog Go postavi so krvta Svoja da bide `rtva za pomiruvawe preku verata, za da ja poka`e Svojata pravednost vo oprostuvaweto na porane{nite grevovi, vo vremeto na Bo`joto dolgotrpenie, 26 za da ja poka`e Svojata pravednost vo sega{no vreme, deka e Toj spravedliv i deka go opravduva sekogo {to veruva vo Isus. 27 Kade e, pak, pofalbata? Taa e isklu~ena. Spored koj zakon? Dali spored onoj na delata? Ne, tuku spored zakonot na verata. 28 Taka nie zaklu~uvame deka ~ovekot se opravduva so verata, bez delata na Zakonot. 29 Ili mo`ebi Bog e pak samo na Judejcite, a ne i na neznabo{cite? Se razbira, Toj e i na neznabo{cite, 30 bidej}i eden e Bog, Koj }e gi opravda obrezanite po vera i neobrezanite preku vera. 21

Is 59,7-8

15 Izreki 1,16

18 Ps 36,2

20 7,7 Ps 143,2 Gal 2,16

21 1,16-17

22 1,17 Gal 2,16

23

24 Efes 2,8 Tit 3,7

25 3 Mojs 16,12-16 Dela 17,30 Efes 1,7 Evr 9,5.15 1 Jn 2,2 4,10

26 2 Mojs 34,6-7 Is 48,9 53,11

27 2,17 1 Kor 1,31 Gal 6,13-14 Efes 2,9

28 5,1 Dela 13,39 Gal 2,16 Efes 2,9

30 4,11-12.16

184 POSLANIE DO RIMJANITE 31 Mt 5,17-19

4,1 Is 51,1-2

2 2,17

3 4,9 1 Mojs 15,6 Gal 3,6-9 Jk 2,20-24

4 11,6 Mt 20,1-16 Lk 17,7-10

5 Gal 2,16

7-8 Ps 32,1-2

9 1 Mojs 15,6

11 1 Mojs 17,9-14 Gal 3,7-9

13 1 Mojs 18,18 22,15-18 Gal 3,15-16

A dali go ukinuvame Zakonot preku verata? Nikako, tuku u{te posilno go utvrduvame. 31

Primerot na Avraam A {to bi mo`ele da ka`eme deka dobil na{iot pratatko po telo Avraam? 2 Za{to ako Avraam se opravdal so dela, toj zaslu`uva pofalba, no ne pred Boga. 3 Vpro~em {to veli Pismoto? - „Mu poveruva Avraam na Boga, i toa mu se smeta{e za pravednost.“ 4 Na onoj {to raboti, platata mu sleduva ne po milost, tuku po dolg. 5 Naprotiv, onomu, koj ne raboti, a veruva vo Onoj Koj go opravduva bezbo`nikot, verata mu se smeta za pravednost. 6 Taka i David go narekuva bla`en onoj ~ovek, komu Bog mu smeta za pravednost nezavisno od delata, velej}i: 7 „Bla`eni se onie ~ii bezzakonija se prosteni i ~ii grevovi se pokrieni; 8 bla`en e onoj ~ovek komu Bog nema da mu smeta za grev!“ 9 A dali ova bla`enstvo se odnesuva samo za obrezanite ili i za neobrezanite? Bidej}i velime deka na Avraam verata mu se smeta{e za pravednost. 10 Koga mu se smeta{e? Po obrezanieto ili pred obrezanieto? Ne po obrezanieto, tuku pred obrezanieto. 11 I znakot na obrezanieto toj go dobi kako pe~at na pravednost {to doa|a od verata, koja ja ima{e pred obrezanieto, za da bide tatko na site neobrezani {to veruvaat, ta i nim toa da im se smeta za pravednost, 12 i da im bide tatko na obrezanite, no ne na onie koi obrezanieto samo go primile, tuku koi vrvat i po stapkite na verata od na{iot tatko Avraam, pred obrezanieto.

4

Bo`joto vetuvawe se ostvaruva preku verata 13 Vpro~em vetuvaweto kon Avraam ili kon semeto negovo - deka }e bide naslednik na svetot - be{e dadeno ne preku Zakonot, tuku preku pravednosta na verata.

Za{to ako mo`at da bidat naslednici samo onie {to imaat Zakon, toga{ i verata nema nikakvo zna~ewe, i vetuvaweto e poni{teno; 15 za{to Zakonot poroduva gnev; kade {to, pak, nema Zakon, nema ni prestap. 16 Zatoa toa e od verata, za da bide po milost, ta i vetuvaweto da bide zazdraveno ne samo po Zakonot, tuku i po verata za site potomci Avraamovi, koj ni e tatko na site nas, 17 spored napi{anoto: „Te postaviv da bide{ tatko na mnogu narodi“ - pred Boga, Komu toj Mu poveruva, Koj gi o`ivuva mrtvite i go povikuva da su{testvuva, ona {to ne su{testvuva. 18 Avraam, bez nikakva osnova za nade`, poveruva so nade` deka }e stane tatko na mnogu narodi, spored re~enoto: „Takvo }e bide tvoeto potomstvo.“ 19 I otkako ne oslabna verata negova, toj ne pomisli deka teloto negovo e ve}e bez`ivotno, za{to be{e re~isi stogodi{en, i deka utrobata Sarina e re~isi ve}e bez`ivotna; 20 i vo vetuvaweto Bo`jo ne se posomneva so neverie, tuku ostana so cvrsta vera i Go proslavi Boga, 21 napolno uveren deka Toj e silen da go izvr{i ona {to go vetil. 22 Zatoa toa mu se smeta{e za pravednost. 23 No, ne samo za nego e napi{ano deka mu se smeta{e, 24 tuku i za nas: }e ni se smeta, ako veruvame vo Onoj, Koj Go voskresna od mrtvite Isus Hristos, na{iot Gospod, 25 predaden za na{ite grevovi i voskresnat za na{e opravdanie. 14

Vo mir so Boga I taka, opravdani preku verata, imame mir so Boga, preku na{iot Gospod, Isus Hristos. 2 Preku Nego so verata dobivme i pristap kon ovaa blagodat, vo koja stoime, i se gordeeme so nade`ta vo slavata Bo`ja. 3 No ne samo toa, tuku se gordeeme i so makite, znaej}i deka od makata se ra|a trpenieto; 4 od trpenieto, pak - iskustvo, a od iskustvoto - nade`.

5

14 Gal 3,18

15 3,20 7,7-13 Gal 3,10.19-22

17 1 Mojs 17,5 5 Mojs 32,39 Jn 15,21 Evr 11,19

18 1 Mojs 15,5 17,5

19 1 Mojs 17,17

21 Er 32,17-24 Lk 1,37

22.23 4,3 1 Mojs 15,6

23-24 10,9 15,4

25 8,32 Is 53,4-6 1 Kor 15,17

5,1 3,24.28 Is 53,5

2 Efes 2, 14-18

3 Jk 1,2-4 1 Ptr 1,5-7 4,13-14 Otkr 1,9

185 POSLANIE DO RIMJANITE 5 Ps 22,4 25,3.20 1 Jn 4,13

6-8 8,32 Jn 3,16-17 Efes 5,2 1 Tim 2,6 Tit 2,14 3,4-7 1 Ptr 3,18 1 Jn 3,16 4,10

9 1,18 1 Sol 1,10

10 2 Kor 5,1819 Efes 2,16 Kol 1, 20-22

12 6,23 1 Mojs 2,17 3,6.19 1 Kor 15,21-22.45 Jk 1.15

Nade`ta pak, ne posramotuva. Za{to qubovta Bo`ja e izleana vo na{ite srca preku nam dadeniot Sveti Duh. 6 Za{to, u{te koga bevme slabi, Hristos vo odredenoto vreme umre za bezbo`nicite. 7 Navistina, te{ko bi mo`el nekoj da umre za pravednik, a za dobar, mo`ebi, nekoj i bi se re{il da umre. 8 No Bog ja doka`a qubovta Svoja kon nas, so toa {to Hristos umre za nas, u{te dodeka bevme gre{ni. 9 Zatoa sega, otkako ve}e sme opravdani so krvta Negova, mnogu pove}e }e se spasime preku Nego od grevot. 10 Za{to, ako se pomirivme so Boga preku smrtta na Negoviot Sin, u{te dodeka bevme neprijateli, toga{ u{te pove}e }e se spasime preku Negoviot `ivot, otkako sme se pomirile. 11 A osven toa, i se falime so Boga preku na{iot Gospod Isus Hristos, preku Kogo dobivme sega pomiruvawe. 5

13

Adam i Hristos

4,15

Zatoa, kako {to grevot vleze vo 14 svetot preku eden ~ovek, a preku grevot 1 Kor 15,21-22.45 - smrtta, po takov na~in i smrtta pre15 mina na site lu|e preku eden ~ovek, Mt 20,28 za{to site zgre{ija. Dela 15,11 13 Navistina i porano u{te pred Za16 konot ima{e grev vo svetot, no grevot 8,1 kako takov ne mo`e da se prifati, koga nema zakon. 14 A sepak smrtta caruva{e u{te od Adam, pa s# do Mojsej i nad onie {to ne pogre{ija spored prestapot na Adam. Toj e pralik na Onoj {to treba{e da dojde. 15 No so darot ne e isto kako i so prestapot. Za{to ako poradi prestapot na eden izumrea mnozina, toga{ Bo`jata blagodat i darot preku blagodatta na eden ^ovek, Isus Hristos, vo mnogu pogolemo izobilstvo }e se izlee vrz mnozina. 16 A toj dar e sosema poinakov od grevot na eden {to pogre{il, za{to sudeweto za eden prestap vodi kon osuduvawe, a darot - od mnogu prestapi kon opravduvawe. 12

Bidej}i, dokolku so prestapuvaweto na eden zavladeala smrtta preku edniot, dotolku pove}e onie, {to go primija izobilieto na blagodatta i darot na pravednosta, }e caruvaat vo `ivotot preku eden - Isus Hristos. 18 I taka, kako {to preku eden prestap dojde osuduvaweto na site lu|e, taka i preku pravednoto delo na eden dojde vrz site lu|e opravdanieto, koe dava `ivot. 19 Za{to, kako {to preku neposlu{nosta na eden ~ovek mnozina stanaa gre{ni, taka isto i preku poslu{nosta na eden, mnozina }e stanat pravedni. 20 A pritoa dojde i Zakonot za da se nagolemi prestapot. Kade {to, pak, se namno`i grevot, tamu blagodatta se javuva vo golema izobilnost, 21 ta, kako {to grevot zavladeal so smrtta, taka i blagodatta da zavladee preku pravednosta za `ivot ve~en, preku Isus Hristos, na{iot Gospod. 17

Mrtov za grevot, `iv vo Hristos

6

[to, pak, da re~eme? ]e ostaneme li vo grevot, za da se nagolemi blagodatta? Nikako! 2 Nie, koi sme umrele za grevot, kako da `iveeme vo nego u{te? 3 Zar ne znaete deka site onie {to bevme krsteni vo Isus Hristos, vo Negovata smrt bevme krsteni. 4 I taka, nie se pogrebavme so Nego preku kr{tavaweto vo smrtta, za da mo`eme, kako {to Hristos voskresna od mrtvite preku slavata na Otecot, i nie taka da `iveeme nov `ivot. 5 Za{to, ako sme srasnati so Nego vo ednakva smrt, }e bideme sou~esnici i vo voskresenieto, 6 znaej}i deka na{iot star ~ovek e raspnat so Nego, za da bide uni{teno grevovnoto telo, pa da ne bideme ve}e robovi na grevot; 7 bidej}i, koj e mrtov, toj e osloboden od grevot. 8 A ako sme umrele so Hristos, veruvame deka so Nego i }e `iveeme, 9 znaej}i deka Hristos, otkako voskresna od mrtvite, ne umira pove}e: smrtta nema ve}e vlast nad Nego.

17 2 Tim 2,12 Otkr 20, 4-6

18 1 Kor 15,22

19 Is 53,11 Fil 2,8 Evr 5,8

20 7,7-8 Gal 3,19 1 Tim 1,14

21 6,22-23

6,1 3,5-8 6,15

2 1 Ptr 2,24 4,1

3 Dela 8,16 Gal 3,27 2 Tim 2,11

4 Kol 2,12

5 Efes 2,6 Fil 3, 10-11

6 Gal 5,24 Efes 4, 22-24 Kol 3,9-10

7 1 Ptr 4,1

8 2 Tim 2,11

9 Dela 13,34 Otkr 1,18

186 POSLANIE DO RIMJANITE 10 Gal 2,19 Evr 9,26-28 1 Ptr 3,18

11 2 Kor 5,15 Gal 2,19 1 Ptr 2,24

13 6,19

14 Gal 5,18 1 Jn 3,6

15 6,1

16 Mt 6,24 Jn 8,34 3 Ptr 2,19

18 8,2 Jn 8,23.36 Gal 5,13

Toa {to Toj umre, za grevot umre edna{ zasekoga{, a `ivotot {to go `ivee, za Boga go `ivee. 11 Pa taka i vie smetajte se mrtvi za grevot, a `ivi za Boga vo Hristos Isus, na{iot Gospod. 12 I grevot da ne caruva vo va{eto smrtno telo, za da ne im se pokoruvate na telesnite nasladi! 13 Ne prepu{tajte mu gi na grevot va{ite organi na teloto kako orudija na nepravednosta, tuku prepu{tete Mu se na Boga kako onie {to o`iveale od mrtvite, i va{ite organi na teloto kako orudija na pravednosta. 14 Grevot nema da gospodari nad vas, za{to vie ne ste pod Zakonot, tuku pod blagodatta. 10

Robovi na pravednosta 15

Pa {to? Da gre{ime li, bidej}i ne

19 sme pod Zakonot, tuku pod blagodatta?

3,5 12,1

Toa nikako! 16 Dali znaete deka, ako mu se preda21 vate nekomu kako robovi za poslu{7,5 8,6.13.21 nost, robovi ste mu na onoj komu mu se pokoruvate: ili na grevot, koj vodi vo 22 Jn 15.8.16 smrt, ili - na poslu{nosta, koja vodi kon pravednost? 17 No, blagodarej}i Mu na Boga, vie, iako bevte robovi na grevot, od s# srce se pokorivte na onoj obrazec na pouka, na koja $ se predadovte. 18 I taka osloboduvaj}i se od grevot, vie stanavte robovi na pravednosta. 19 Vi zboruvam kako ~ovek, poradi slabosta na va{ata ~ove~ka priroda. Kako {to gi prepu{tivte organite na va{eto telo vo telesna slu`ba na ne~istotata i bezzakonieto za bezzakonie, taka i sega ostavete gi delovite od va{eto telo da $ robuvaat na pravednosta koja vodi vo svetost. 20 Dodeka mu bevte robovi na grevot, bevte slobodni od pravednosta. 21 A kakov plod imavte toga{? Dela, od koi sega se sramuvate, bidej}i nivniot kraj e smrtta. 22 No sega, koga se oslobodivte od grevot i Mu stanavte slu`iteli na Boga, imate plod koj vodi vo svetost, a krajot - `ivotot ve~en.

Za{to, platata, {to ja dava grevot, 23 e smrt, a podarokot od Boga e `ivot ve- 5,12.15.21 Gal 6,7-8 ~en vo Hristos Isus, na{iot Gospod. Jk 1,15 23

Hristijanite oslobodeni od Zakonot Ili, pak, ne znaete, bra}a, - im zboruvam na takvi {to go poznavaat Zakonot - deka Zakonot ima vlast nad ~ovekot dodeka e toj `iv? 2 Oma`enata `ena e povrzana preku zakonot so ma`ot, dodeka e toj `iv; ako umre ma`ot, taa se osloboduva od zakonot, koj ja svrzal so ma`ot. 3 Zatoa, ako se oma`i za drug ma`, dodeka $ e u{te `iv nejziniot ma`, taa }e stane prequbnica; ako, pak, umre ma`ot, taa e slobodna od zakonot, i nema da bide prequbnica, koga }e se oma`i za drug ~ovek. 4 Pa taka i vie, bra}a moi, za Zakonot preku teloto na Isus Hristos umrevte, za da Mu pripadnete na Drug, na Onoj Koj be{e voskresnat od mrtvite, ta da Mu prineseme plod na Boga. 5 Za{to, koga `iveevme vo teloto, toga{ strastite grevovni, preku Zakonot, dejstvuvaa vo organite, za da $ prineseme plod na smrtta; 6 no sega, nie sme slobodni od Zakonot, otkako umrevme za ona za {to toj n# dr`e{e vrzani, za da Mu slu`ime na Boga so obvoven duh, a ne spored starata bukva.

7

7,1 Gal 2,19 Kol 2,20

2 1 Kor 7,39

4 6,5-6 2 Kor 5,15 Gal 2,19 Kol 2,14

5 5,21 6,21 8,8 Jk 1,15

6 2 Kor 3,6

7 3,20 4,15 13,9 2 Mojs 20,17 5 Mojs 5,21

8 4,15 1 Kor 15,56 Jk 1,14-15

10 3 Mojs 18,5 5 Mojs 4,1 5,32-33 Ez 20,11

Deluvaweto na Zakonot 11 1 Mojs 3,13 [to da re~eme pak? Zar Zakonot e 2 Kor 11,3 grev? Nikako! No jas go razbrav grevot Evr 3,13 preku Zakonot, za{to i pohotata ne bi 12 ja poznal, ako Zakonot ne vele{e: „Ne 5 Mojs 4,8 1 Tim 1,8 bidi pohotliv!“ 8 No grevot, pottiknat od zapovedta, predizvika vo mene sekakva pohota; bidej}i grevot bez Zakonot e mrtov. 9 Nekoga{ `iveev bez Zakonot; no koga dojde zapovedta, grevot o`ivea. 10 Jas, pak, umrev, i se poka`a deka zapovedta, nazna~ena za da dade `ivot, istata vodi vo smrt, 11 za{to grevot, pottiknat od zapovedta, me izmami i preku nea me umrtvi. 12 Taka, zna~i, Zakonot e svet, i zapovedta sveta, spravedliva i dobra. 7

187 POSLANIE DO RIMJANITE 13 5,20

14 Ps 51,4.6 Jov 14,4 Jn 3,6

15 Gal 5,17

18 7,5

20 Gal 2,20

22 2 Kor 4,16 Efes 3,16

23 Gal 5, 16-23.25

25 5,21 6,23 1 Kor 15,57

8,2 6,14.18 2 Kor 3,17

Grevot preovladuva vo ~ovekot 13 Pa taka, dobroto li za mene stana smrt? Nikako! No grevot, za da se poka`e deka e grev, mi predizvikuva preku dobroto smrt, ta preku zapovedta grevot da stane premnogu gre{en. 14 Za{to znaeme deka Zakonot e duhoven, a jas, pak, sum telesen, prodaden na grevot kako rob. 15 Ne go razbiram toa {to go pravam; bidej}i ne go pravam ona {to sakam, tuku ona {to go mrazam, toa go pravam. 16 Ako, pak, go pravam ona {to ne go sakam, toga{ se soglasuvam so Zakonot deka e dobar. 17 Zna~i, toa ve}e ne go pravam jas, tuku grevot, {to `ivee vo mene. 18 Jas znam deka vo mene, odnosno vo moeto telo, ne `ivee dobroto; navistina `elba za dobro vo mene ima, no ne i sila da go pravam toa. 19 Za{to ne go pravam dobroto, {to sakam da go pravam, tuku zloto, {to ne sakam da go pravam. 20 A {tom go vr{am ona {to ne go sakam, ne go vr{am ve}e jas, tuku grevot, koj `ivee vo mene. 21 I taka, vo sebe nao|am vakov zakon: koga sakam da go pravam dobroto, zloto mi e blizu. 22 Bidej}i, spored svojot vnatre{en ~ovek nao|am naslada vo zakonot Bo`ji, 23 no vo svoite telesni delovi gledam drug zakon, koj vojuva protiv zakonot na mojot um i me dr`i zaroben vo grevovniot zakon, koj e vo moite organi. 24 Kolku nesre}en ~ovek sum jas! Koj }e me izbavi od ova telo na smrtta? 25 Mu blagodaram na svojot Bog preku Isus Hristos, na{iot Gospod. I taka, jas samiot so umot svoj mu slu`am na Bo`jiot zakon, a so teloto - na grevovniot zakon. Osloboduvawe preku Svetiot Duh I sega nema nikakvo osuduvawe za onie koi se vo Isus Hristos1. 2 Za{to zakonot na Duhot, koj dava `ivot vo Hristos Isus, me oslobodi od zakonot na grevot i na smrtta.

8

Ona, {to zakonot ne mo`e{e da go napravi, bidej}i be{e oslaben poradi teloto, go izvr{i Bog, ispra}aj}i Go Sinot Svoj vo telo, podobno na teloto na grevot, i kako `rtva za grevot, Toj go osudi grevot vo teloto, 4 za da se ispolni zapovedta na Zakonot vo nas, koi `iveeme ne po teloto, tuku po Duhot. 5 Za{to onie koi `iveat po telo, kopneat za telesnoto, a koi `iveat po Duh - za duhovnoto. 6 Kopne`ot na teloto e smrt, a kopne`ot na duhot - `ivot i mir. 7 Za{to kopne`ot na teloto e neprijatelstvo protiv Boga, toj ne mu se podreduva na zakonot Bo`ji zatoa {to ne mo`e. 8 A onie, koi `iveat po teloto, ne mo`at da Mu se dopadnat na Boga. 9 Vie `iveete ne po telo, tuku po Duh, samo toga{ ako Duhot Bo`ji `ivee vo vas. Ako, pak, nekoj nema Duh Hristov, toj ne e Negov. 10 Ako, pak, Hristos e vo vas, teloto e mrtvo za grev, a duhot `ivee poradi pravednosta. 11 No ako Duhot na Onoj Koj Go voskresna Isus od mrtvite `ivee vo vas, toga{ Onoj Koj Go voskresna Hristos od mrtvite, }e gi o`ivotvori i va{ite smrtni tela preku Svojot Duh, Koj `ivee vo vas. 12 I zatoa, bra}a, nie ne sme mu dol`nici na teloto za da `iveeme po teloto; 13 bidej}i, ako `iveete po teloto, }e umrete; no, ako preku Duhot gi umrtvuvate delata na teloto, }e bidete `ivi. 14 Site onie {to se upravuvaat po Duhot Bo`ji, se sinovi Bo`ji; 15 za{to vie ne primivte duh na ropstvo, za da bidete vo strav, tuku Go primivte Duhot na posinuvaweto, preku Kogo velime: „Ava, O~e!“ 16 Samiot Duh mu svedo~i na na{iot duh deka nie sme ~eda Bo`ji. 17 A ako sme, pak, ~eda, nie sme i naslednici: naslednici na Boga i sonaslednici Hristovi, no samo ako so Ne3

1 8,1. Vo nekoi rakopisi na ova mesto e dodadeno: „i `iveat ne po teloto, a po Duhot“.

3 Dela 13, 38-39 15,10 2 Kor 5,21 Gal 3,13 Fil 2,7 Evr 2,17 7,18

4 3,31 Gal 5,16.25

6 6,21-22 7,5 8,13 Gal 6,8

7 Jk 4,4

8 1 Jn 2, 15-16

9 1 Kor 3,16 2 Tim 1,14

10 Gal 2,20

11 1 Kor 6,14 2 Kor 4,14

13 Gal 6,8

14 Gal 5,18

15 Mk 14,36 Gal 4,5-7 2 Tim 1,7

17 Lk 24,26 Gal 4,7 2 Tim 2,12 1 Ptr 4,13 Otkr 21,7

188 POSLANIE DO RIMJANITE Veli~ieto na Bo`jata qubov

18 go stradame, ta so Nego i da se proslav-

2 Kor 4,17

ime.

19 1 Ptr 1,7.13 1 Jn 3,2

Slavata {to treba da dojde 18

Za{to mislam deka stradawata na

20 sega{noto vreme ne se ni{to sprema Prop 1,2

21 Is 65,17 Dela 3,21 3 Ptr 3, 12-13 Otkr 21,1

23 2 Kor 1,22 5,2-5 Gal 5,5 Fil 3, 20-21

24 2 Kor 5,7 Evr 11,1

26 8,15 Jk 4,3.5

27 Ps 139,1-2 Otkr 2,23

28 Efes 1,11

29 1 Kor 15,49 2 Kor 3,18 Fil 3,21

30 2 Sol 2, 13-14

[to da re~eme, pak, na ova? Ako e Bog so nas, koj }e e protiv nas? 32 Onoj, Koj ne Go po{tedi ni Svojot sopstven Sin, tuku Go predade za nas site, zarem nema da ni podari so Nego s#? 33 Koj }e gi obvini izbranicite Bo`ji? Bog e Toj Koj gi opravduva! 34 Koj e toj {to }e sudi? Hristos Isus, Koj umre, no u{te i voskresna, Koj e od desnata strana na Boga i se zastapuva za nas! 35 Koj }e n# odvoi od qubovta kon Hristos? Dali nevoljata? Ili makata? Ili progonot? Ili gladot? Ili golotijata? Ili pogibelta? Ili me~ot? 36 Kako {to e napi{ano: „Zaradi Tebe sekoga{ n# ubivaat; n# smetaat kako ovci za klawe.“ 37 No vo seto toa stanuvame pove}e od pobednici preku Onoj Koj n# vozqubi. 38 Za{to sigurno znam deka ni smrtta, ni `ivotot, ni angelite, ni vlastite, ni sega{nosta, ni idninata, 39 ni viso~inata, ni dlabo~inata, nitu, pak, koe bilo drugo sozdanie nema da mo`e da n# oddeli od qubovta Bo`ja vo Hristos Isus, na{iot Gospod. 31

slavata koja treba da se otkrie kon nas. 19 I sekoe sozdanie so netrpenie go o~ekuva otkrivaweto na sinovite Bo`ji, 20 za{to i sozdanieto ne $ se pokori na suetata dobrovolno, tuku po voljata na Onoj Koj go pokori, a so nade`, 21 deka i samoto sozdanie }e se oslobodi od ropstvoto na raspadlivosta pri slavnoto osloboduvawe na ~edata Bo`ji. 22 Za{to znaeme deka celoto sozdanie zaedno so nas stenka kako vo porodilni bolki. 23 I ne samo toa, tuku i nie samite, koi gi imame prvinite na Duhot, vozdivnuvame vo sebe, o~ekuvaj}i posinuvawe i otkupuvawe na na{eto telo. 24 Za{to so taa nade` bevme spaseni. A nade`ta {to se gleda ne e vistinska nade`. Za{to, koj bi se nadeval vo toa {to go gleda? 25 Koga se nadevame, pak, na ona {to ne go gledame, so trpenie go o~ekuvame. 26 Isto taka i Duhot n# potkrepuva vo na{ata nemo}; bidej}i nie ne znaeme kako treba da se molime. Pa sepak, Duhot Sam posreduva za nas so neiska`livo vozdivnuvawe. 27 A Onoj Koj gi istra`uval srcata, znae kakva e mislata na Duhot, bidej}i Toj po voljata na Boga posreduva za svetiite. 28 A znaeme deka na onie {to Go qubat Boga i se povikani po Negova volja, s# im sodejstvuva za dobro; 29 za{to onie, koi odnapred gi pozna, niv i gi predopredeli da bidat soobrazni so likot na Negoviot Sin, ta Toj da bide prvoroden me|u mnogute bra}a. 30 A onie {to gi predopredeli, tie i gi povika, i koi gi povika, tie i gi opravda; koi gi opravda, tie i gi proslavi.

9

Bog i odbraniot narod

31 Ps 118,6

32 5,6-11 1 Mojs 22,17 Jn 3,16

33 Is 50,8-9

34 Evr 7,25 1 Jn 2,1

36 Ps 44,23 2 Kor 4,11 2 Tim 3,12

37 Jn 16,33

9,1 2 Kor 12,7

3 2 Mojs 32,32 1 Kor 16,22 Gal 1,8

4 3,2 2 Mojs 4,22 5 Mojs 7,6 Os 11,1 Dela 13,17 Efes 2,12

5 1,3

Vi zboruvam vistina vo imeto na Mt 1,1-16 3,23-38 Hristos, ne la`am - toa go svedo~i Lk Jn 1,1-4 Tit 2,13 mojata sovest vo Svetiot Duh 2 deka ima golema taga i neprestana 1 Jn 5,20 6 bolka vo moeto srce. 3 Za{to pove}e bi sakal jas da bidam 2,28 4 Mojs proklet i odvoen od Hristos za bra}ata 23,19 Is 55,10-11 svoi, moite srodnici po telo. 4 Tie se Izraelci - nim im pripa|a 7 Mojs posinuvaweto i slavata i zavetite, nim 121,12 im be{e daden Zakonot, i bogoslu`ewe- Evr 11,18 to i vetuvawata; 5 nivni se i tatkovcite, od koi poteknuva i Hristos, Koj e Bog na site, blagosloven do veka. Amin! 6 A ne e mo`no slovoto Bo`jo da izneverilo: bidej}i ne se Izrael site onie {to se od Izrael. 7 Nitu, pak, se site potomci Avraamovi, zatoa {to se negovi ~eda; no re-

189 POSLANIE DO RIMJANITE 8 ~eno e: „Od Isak potomstvoto }e se na-

Jn 8,31-44 Gal 3,7.29 4,21-31

9 1 Mojs 18,10.14

10 1 Mojs 25,21

12 1 Mojs 25,23

13 Mal 1,2-3

14 5 Mojs 32,4

15 2 Mojs 33,19

16 Efes 2,8 Tit 3,5

17 2 Mojs 9,16

18 2 Mojs 4,21

20 Is 29,16 45,9

21 Is 29,16 64,7 Er 18,6 2 Tim 2,20

22 2,4 3,25-26 Izreki 16,4

re~e so tvoe ime.“ 8 Odnosno, ne ~edata na teloto se ~eda Bo`ji, tuku ~edata na vetuvaweto }e se priznaat kako potomci. 9 Bidej}i zborovite na vetuvaweto se ovie: „Vo toa vreme }e dojdam i Sara }e ima sin.“ 10 I ne samo taa, no i Reveka, koja naedna{ za~na od Isak, na{iot tatko, 11 za{to, u{te dodeka ne se bea rodile bliznacite i s# u{te ni{to ne bea napravile, dobro ili lo{o, za da ostane Bo`jata odluka, onaa spored sloboden izbor, da ne zavisat od delata, tuku 12 spored Onoj Koj povikuva, $ be{e re~eno: „Postariot }e mu slu`i na pomladiot“, 13 kako {to e napi{ano: „Jakov go vozqubiv, a Isav go namraziv.“ 14 [to da re~eme pak? Zar ima nepravda vo Boga? Nikako! 15 Za{to Toj mu re~e na Mojsej: „]e poka`am milost kon onoj {to }e go pomiluvam, i so`aluvawe kon onoj {to }e go so`alam.“ 16 I zatoa, izborot ne zavisi od onoj koj po`eluva, nitu od onoj koj tr~a, tuku od Boga, Koj poka`uva milost. 17 Za{to Pismoto mu veli na faraonot: „Tokmu za toa te izdignav, za da ja poka`am nad tebe Svojata mo} i imeto Moe da bide propovedano po celata zemja.“ 18 Pa taka, mu iska`uva milost komu {to saka, i go zakoravuva kogo {to saka. Bo`jiot gnev i Bo`jata milost No ti sekako }e mi re~e{: „A zo{to toga{ u{te n# kori?“ A koj mo`e da se sprotivstavi na Negovata volja? 20 Ama, ~oveku, koj si ti {to taka se spori{ so Boga? Zarem ona {to e rakotvoreno }e mu re~e na svojot majstor: zo{to si me napravil takvo? 21 Ili, pak, grn~arot - zarem ne e gospodar nad svojata glina, pa od edna i ista smesa da napravi eden sad za po~esna, a drug za ne~esna upotreba? 22 [to, ako Bog, sakaj}i da go poka`e gnevot Svoj i da ja projavi Svojata mo}, 19

so golema dolgotrpelivost trpel nekoi sadovi na gnevot, prigotveni za pogibel, 23 za da go poka`e bogatstvoto na Svojata slava nad sadovite na milosrdieto {to Toj odnapred gi prigotvil za slava, 24 nad nas, koi n# povika ne samo od Judejcite, tuku i od neznabo{cite? 25 Taka se veli i vo knigata na Osija: „]e go nare~am Moj narod onoj koj ne be{e Moj narod, i vozqubena - onaa {to ne be{e vozqubena.“ 26 I na ona mesto, kade {to im be{e re~eno: „Vie ne ste Moj narod“, tamu }e bidat nare~eni sinovi na `iviot Bog. 27 A Isaija izvika za Izrael: „Koga Izraelovite sinovi bi bile brojni kako morskiot pesok, samo ostatokot }e bide spasen“, 28 za{to }e go zavr{i deloto i }e re{i po pravda: „Gospod }e go izvr{i vo potpolnost slovoto na zemjata.“ 29 I kako {to prore~e Isaija: „Ako Gospod Savaot ne ni be{e ostavil potomstvo, }e stanevme kako Sodom i }e zaprilegavme na Gomora.“ Izrael i Evangelieto

23 8,29-30 Efes 1, 3-12 Fil 4,19

25 Os 2,25 1 Ptr 2,10

26 Os 2,1

27-28 11,5 Is 10,22-23 Os 2,1 Sof 3, 12-13

29 Is 1,9

30 10,6.20 Fil 3,9

31 10,2-9 11,7

32 Is 8,14 28,16 1 Ptr 2,8

33 10,11 Is 8,14 28,16 Mt 21,42 1 Ptr 2,6.8

I {to da ka`eme sega? Neznabo{cite, koi ne baraa pravednost, dobija pravednost, i toa pravednos