Page 1

Groen Bij In Goede Aarde zijn natuurwaarden een belangrijk inrichtingsprincipe. Op deze pagina’s is te zien hoe.

1

2

Natuurwaarden

De gemeente Boxtel wilde bij de ontwikkeling van het gebied ‘In Goede Aarde’ aansluiten bij de oorspronkelijke natuurwaarden en landschappelijke eigenschappen van het gebied. Zo is de verkavelingstructuur gebaseerd op het bestaande verkavelingpatroon. In

2

30_Groen

het landschapsplan naar ontwerp van

leggen en inheemse beplanting te

de Belgische landschapsarchitect

gebruiken, en om kastjes voor vleer-

Michel Pauwels is aansluiting gezocht

muizen, zwaluwen, mussen en uilen te

bij de Dommelvallei en natuurgebied

hangen. Boxtel heeft onder meer een

‘Het Groene Woud’. Op basis van het

actie gehouden waarbij plantenmate-

landschapsplan zijn boom- en plan-

riaal en nestkasten en dergelijke met

tenkeuzes gemaakt. Kenmerkend is

korting konden worden besteld.

inheemse beplanting en het contrast

Bij de aanleg en beheer van een laar-

tussen het stedelijk gebied en ‘De

zenpad langs het kwelgebied aan de

Groene Vallei’. ‘De Groene Vallei’

rand van de wijk zal de Boxtelse

vormt een ecologische structuur en

natuurwerkgroep landschap en

wordt extensief onderhouden. Het ste-

beheer betrokken worden.

delijk gebied wordt vooral vormgege-

Belangrijke groene elementen zijn

ven met bomen en plantsoenvakken.

bewust op gemeentelijk eigendom

Bewoners worden gestimuleerd om

geplaatst, zodat ze zeker in stand

hun tuinen natuurvriendelijk aan te

gehouden worden.


Michel Pauwels en Christian Vermander (landschapsarchitecten): “Bij landschapsarchitectuur ontwikkel je een groene huid die langer meegaat dan tien jaar. Dat heeft te maken met de kwaliteit van het gebruikte materiaal, de aanplant en de ecologische context. Eiken kunnen wel vijfhonderd jaar oud worden. Die gaan we langs de hoofdontsluitingsweg planten. Daarnaast zetten we veel beuk- en wilgachtigen in de wijk. Door bomen te planten van dezelfde familie krijgt de wijk een eigen identiteit. Duurzaam inrichten betekent zorgvuldig omgaan met kwaliteit in de openbare ruimte. Denk bijvoorbeeld aan waterdoorlaatbare straatstenen die goed zijn voor de omgeving en de planten. Denk ook aan sloten, een zuiverend moeras. Omdat levend materiaal onze basis is, onderzoeken wij altijd wat Moeder Aarde te bieden heeft. Wat voor soort grond is er, hoe valt het licht, hoe zit het met de wind? (…) Erg interessant is het groeiproces: over tien jaar ziet IGA er heel anders uit. Landschappelijke waarden gaan veel langer mee dan de generatie die nu de huizen koopt.” (Uit: IGA Bulletin 1)

1

Resultaat bij oplevering_31


Archeologisch onderzoek Begin september hebben archeologen het laatste stuk van het plangebied In Goede Aarde opgegraven. Hun verwachtingen waren hoog gespannen omdat eerder archeologisch onderzoek bijzondere vondsten uit de Middeleeuwen, Romeinse tijd en zelfs de Prehistorie opleverde. De archeologen brachten het laatste gedeelte van een boerderij uit de elfde en twaalfde eeuw in kaart. Er zijn nu twee middeleeuwse boerderijen geheel compleet in beeld. Ook werden enkele brede greppels gevonden, die waarschijnlijk de grens van het middeleeuwse erf vormden. Bijzonder is een grote afvalkuil, waarin ruim honderd grote stukken aardewerk zijn gevonden. Ook werd er een halve rammelaar (babyspeelgoed) in deze kuil gevonden. Een vrij unieke vondst. De rammelaar is gemaakt van aardewerk. Waarschijnlijk zorgde een kiezeltje in deze rammelaar voor het geluid. De vindplaats is gedeeltelijk begrensd met enkele brede ‘sloten’. Het archeologische onderzoek aan de Einsteinstraat in De Lichtbanen is nu geheel afgerond.

Foto: Brabants Centrum

(Uit: IGA Bulletin)

32_Groen


3

Waterhuishouding

Ook wat betreft waterhuishouding is

van ‘In Goede Aarde’ wordt een natuur-

aansluiting gezocht op bestaande

lijke inrichting gecreëerd met een reten-

eigenschappen. In Goede Aarde ligt in

tiebekken. Bij de afvoer van water

het stroomgebied van De Dommel. De

wordt zo veel mogelijk rekening gehou-

centrale uitgangspunten bij het water-

den met bestaande waterlopen en der-

beheer zijn het voorkomen van verdro-

gelijke.

ging en overstromingen en het streven

De wijkbewoners is gevraagd een bijdra-

naar een gesloten regen- en opper-

ge te leveren door verstandig omgaan

vlaktewatersysteem. Dit gebeurt door

met gebruik van drinkwater en het open-

• vasthouden van regenwater in

baar gebied schoon te houden. Ook is

eigen gebied;

3

• bergen van overtollig regenwater in retentiegebied;

4

• afvoeren van regenwater uit retentie naar oppervlaktewater.

hen verzocht op straat geen auto’s te wassen, wat is gestimuleerd door het van gemeentewege beschikbaar stellen van een aantal gratis kaartjes voor de autowasstraat in de buurt.

Dankzij een gescheiden rioleringssysteem kan schoon regenwater infiltre-

4

Gasleiding

ren in de bodem of geloosd worden

Door de wijk heen loopt een hoofdsgaslei-

op het oppervlaktewater. Het grond-

ding. Niet alleen moest de bebouwing daar-

water is dankzij infiltratieriolering beter

van verwijderd blijven, ook de waterlopen

beheersbaar. In het lagere gedeelte

werden erop aangepast.

Resultaat bij oplevering_33


De plek Een plan blijft niet een plan. Er ontstaat een plek, een wijk, straten, huizen, muren, groen. En zo gaat een wijk spreken. Even terug naar mensen en die plek: welk stukje In Goede Aarde is voor hen belangrijk en waarom?

Kees Duijvestein (adviseur):

6

Ger van den Oetelaar (wethouder):

“Wat ik bijzonder vind, is de muur in

“Voor mij is het Korwar-beeld dé plek

het verlengde van de geluidswalwo-

binnen de wijk. Het is een mooi sym-

ningen. Dat is een hoge muur met

bool van duurzaamheid in de meest

geluidssluis waaraan flink is doorge-

brede zin. Het maakt de wederkerig-

metseld; de vormgeving van de

heid’ en het denken aan ‘hier en daar’

woningen is er goed doorgezet. Ik

zichtbaar. We wilden in Boxtel een

vind het mooi dat die muur er zo

stapje verder gaan dan gebruikelijk,

staat. Omdat het kennelijk is gelukt de

ook aandacht besteden aan mondiale

ontwikkelaars verantwoordelijk te krij-

duurzaamheid. Samen met de ontwik-

gen voor het totaal. De kosten zijn

kelaar zijn verbindingen gelegd met

behoorlijk, terwijl de woningen het niet

Papua Barat en Nepal. Wie binnen het

betalen. Mooi vind ik natuurlijk hele-

project Morgenstond een nieuw huis

maal dat ze ook aan nestelvoorzienin-

kocht, gaf ook mensen aan de andere

gen hebben gedacht.”

kant van de wereld nieuwe kansen. In Papua-Barat, het voormalige Papua Nieuw-Guinea, hebben BAM en Box-

Foto: Sandra Moerman

5

tel bij een polikliniek voor moeders en

34_De plek

kinderen in Papua-Barat waterputten

Tegelijkertijd besteden we ook aan-

aangelegd. In Nepal zijn twee basis-

dacht aan bewustwording hier. Zo is

schooltjes opgeknapt. De projectont-

op twee basisscholen een Nepal-

wikkelaar investeert een deel van de

week gehouden en was er een expo-

winst in deze projecten, en geeft

sitie over Papua-Barat. Het beeld

daarmee invulling aan nieuw beleid

geeft onze ambities letterlijk een

van het Boxtelse gemeentebestuur.

gezicht in de wijk.”


5

6

Resultaat bij oplevering_35


8

7

36_De plek


9

Foto: Freek Jansen

9

Vincent Snels (projectleider):

“Mijn favoriete plek is toch de doorgang in het midden van Kantelen. Eerst zouden we daar een draaihek, een tourniquet, maken; dat leek me niks, dat geeft op den duur gepiep en is niet echt sociaal veilig. Nu is er een soort sluis van baksteen of glas. En als je dan daar doorheen gaat, naar de

7

Jan Juffermans (fietsforens):

weg, en terugkijkt, zie je een muur die weliswaar gesloten is, maar ook open. Die

“Ik ben vooral blij met de fietsroute door

grote ramen aan de A2-zijde vind ik prach-

de wijk. Ik kom zelf ook met de fiets

tig. En dan te weten dat de woningen die

naar m’n werk. In een duurzame wijk

het mogelijk maken energie kunnen leve-

moet je fiets- en voetgangersverkeer

ren, maakt het plaatje compleet.”

serieus nemen. En dat gebeurt hier.”

8

Hugo van Boxmeer (ontwikkelaar):

“In het begin was er geen plaats voor starterswoningen. In overleg met de gemeente hebben wij later 25 starterswoningen in De Kantelen ondergebracht. Vanwege de ruimtelijke uitdaging van de eenzijdig georiënteerde woningen ben ik het trotst op juist dát stukje van het project. En binnen m’n organisatie komen er ook veel vragen naar hoe we dat precies hebben aangepakt. Het kan goed zijn dat we een dergelijk concept voor starterswoningen ook elders kunnen herhalen.”

Resultaat bij oplevering_37


10

10

Erik ter Heide (beleidsmedewerker beheer groen en cultuurtechniek):

uitgewerkt. Dat was heel bijzonder. Ik heb trouwens weinig landschapsarchitecten gezien die zó vooruit dachten wat betreft beheer- en onderhoudsaspecten. Pauwels werkte

ontmoetingsplek die landschapsar-

goed samen met de gemeente bij het

chitect Pauwels aan Vaandrig

technische uitwerken van onze ambi-

bedacht. Het is een glooiende ellips-

ties. Hij was werkelijk dienstbaar in

vormige speelruimte, met bloember-

het proces. Overigens is de aange-

men en beplantte taluds eromheen;

brachte grond afkomstig uit de wijk

al met al een zaak van vernuft die

zelf; we streven naar een gesloten

technisch heel goed door Pauwels is

grondbalans.”

Artist impression: Bureau Pauwels

“Ik ben erg onder de indruk van de

38_De plek


Terugleververgoeding zonnestroom De energie nul-woningen in De Kantelen in de wijk In Goede Aarde zijn zĂł energiezuinig dat ze op jaarbasis regelmatig meer dan 3.000 kWh door pv-panelen opgewekte stroom (overschot) leveren aan het net. Een aantal bewoners trok aan de bel, toen bleek dat teruggeleverde stroom tot 3.000 kWh werd verrekend met het saldo (verbruik), maar zodra men daarboven kwam, over het geleverde (ook over het deel tot 3.000 kWh) een veel minder gunstig teruglevertarief werd berekend. Dit als gevolg van de geldende afspraken en richtlijnen (waaronder de Beleidsregel Redelijke Terugleververgoedingen Vergunninghouders Elektriciteit van de Nederlandse Mededingingsautoriteit), waardoor men bij een leverantie boven 3.000 kWh als energieproducent wordt aangemerkt. Een aantal bewoners trok bij het benaderen van de 3.000 kWh daarom ‘de stekker eruit’. Een en ander leverde veel commotie op. Inmiddels hanteert leverancier Essent een eigen grens bij het berekenen van teruglevertarieven: 5.000 kWh. Daarbij wordt bovendien het deel onder de 5.000 kWh verrekend met het verbruik. Ook andere leveranciers hebben hun beleid aangepast.

Resultaat bij oplevering_39


Communicatie

“De hele wijk heeft mijn 06-nummer.”

op het imago en de kwaliteit van In

gemeente anders vaak niet meer. Ver-

Goede Aarde. Het gaat namelijk niet

der kregen nieuwe bewoners waarde-

om duurzaam bouwen, maar om

bonnen voor het afhalen van een gratis

Gemeente Boxtel hecht er erg aan

duurzaam wonen en om sociale duur-

beukenhaag (ter erfafscheiding) en voor

bereikbaar en aanspreekbaar te zijn.

zaamheid in zo’n wijk. Ook de com-

gebruik van de autowasstraat.

Vincent Snels van project- en advies-

municatie van projectontwikkelaars

“Ook heeft de gemeente allerlei evene-

bureau Minos & Twisk is namens de

verliep via de gemeentelijke commu-

menten georganiseerd in de wijk. Zoals

gemeente contactpersoon voor ont-

nicatiemiddelen, in de huisstijl die de

een cursus ‘Natuurlijk tuininrichten’

wikkelaars, bouwers én bewoners.

gemeente had laten ontwerpen. Net

samen met milieu- en educatiecentrum

als de website, de nieuwsbrieven en

De Kleine Aarde. Het Newtonplein en

Waarom vindt de gemeente Boxtel

de informatiebijeenkomsten.

later de speeltuin zijn feestelijk

communicatie zo belangrijk?

“Meestal wordt er bij een nieuwbouw-

geopend. Koningin Beatrix wilde In

“De gemeente is voor tientallen jaren

project alleen gestuurd op verkoop, op

Goede Aarde bezoeken ter gelegen-

verantwoordelijk voor beheer en onder-

het handhaven van wetten en regels.

heid van haar 25-jarig ambtsjubileum,

houd van de wijk en het woongenot

Bij In Goede Aarde heeft gemeente

dat in het teken stond van duurzaam-

van bewoners. Daarom heeft de

Boxtel bewust gekozen om te sturen

heid. Rondom dat bezoek hebben we

gemeente vanaf het allereerste begin

op lifestyle. Het werd belangrijk gevon-

een wijkfestival georganiseerd. Zo kon

zelf de regie in handen genomen voor

den dat bewoners vooraf heel goed

ze ook bewoners ontmoeten; wat het

de communicatie. Dat betekende dat

weten waar ze gaan wonen.”

thema was van haar bezoek aan Brabant. En bij elke oplevering worden de

de gemeente voor nieuwe bewoners het gezicht van de wijk was én het aan-

Hoe stuur je op lifestyle?

nieuwe bewoners uitgenodigd voor

spreekpunt. De hele wijk heeft mijn

“Elke nieuwe bewoner kreeg bij de

een hapje en een drankje met de wet-

06-nummer.”

sleuteloverdracht een handleiding, met

houder erbij. Door positieve momenten

“Met communicatie roep je een beeld

alle informatie over de wijk en de duur-

feestelijk te vieren, bouw je samen tra-

op van een wijk waar bewoners graag

zame aspecten van het eigen huis. Het

dities op. Dat schept een band. Bestu-

willen wonen, maar ook die bouwers

is een gebruiksaanwijzing van het huis,

ren is vaak dingen oplossen die niet

graag willen realiseren. Dat gaat ver-

maar ook een naslagwerk dat de eerste

goed gaan. Maar het is ook belangrijk

der dan alleen stenen en stoeptegels.

bewoners door kunnen geven aan

om je zegeningen te tellen.”

De gemeente wilde invloed houden

nieuwe bewoners. Die bereik je als

40_Communicatie


Foto: Freek Jansen

Foto: Freek Jansen

Beatrix bezoekt In Goede Aarde ter gelegenheid van haar 25-jarig ambtsjubileum dat in het teken stond van duurzaamheid.

Het Newtonplein wordt feestelijk geopend. Wethouder Van den Oetelaar scoort ook.

Resultaat bij oplevering_41


In Goede Aarde op het net Over de wijk In Goede Aarde is veel informatie op internet verschenen. Een korte impressie: • www.ingoedeaarde.nl (website van de gemeente met alle informatie over de wijk, via het kopje nieuws > publicaties, zijn de nieuwsbulletins, de bewonershandleiding en diverse brochures te vinden.) • www.brabantsdagblad.nl (zoeken in het archief op ‘wijk In Goede Aarde’ levert artikelen over tal van onderwerpen op. Het dossier dat het Brabants Dagblad over de wijk bijhield is helaas niet meer online. Datzelfde geldt voor de e-mailnieuwsbrief die het Brabants Dagblad verzorgde over In Goede Aarde.) • www.brabantscentrum.nl (ook hier leveren de woorden ‘In Goede Aarde’ veel treffers op. www.nepal-academy.nl (hier is via agenda een artikel te vinden over de mondiale as tussen Nepal en Boxtel). • duurzaambouwen.senternovem.nl (Onder het kopje Projecten > In Goede Aarde kunt u onderaan doorklikken naar de gehele projectomschrijving van de wijk.)

Inspiratie opdoen voor een milieuvriendelijke tuin

groen en de speelvoorzieningen in de

water op in een oud wijnvat en we

wijk. “Ons huis heeft veel ramen op het

hebben een vijver aangelegd die kik-

Miranda Jonker (36) woont met haar

zuiden, een zonneboiler en een warm-

kers, vogels en insecten aantrekt.” De

man en kinderen sinds drie jaar in de

teterugwinsysteem. Vooral van de zon-

meeste planten zijn inheems en som-

wijk In Groene Aarde. “We hadden een

nepanelen hebben we in de zomer

mige zijn uitgekozen omdat er insec-

oud huis in Boxtel en zochten een

echt profijt. Het is fijn dat we zo bijdra-

ten op af komen. Een eye-opener

nieuwbouwhuis. De gemeente en de

gen aan een beter milieu.”

vond ze de tip om eetbare planten in

kranten besteedden veel aandacht aan

Eind 2004 volgde Jonker een cursus

de tuin te zetten, zodat je de natuur in

deze wijk, dus we kwamen het overal

Natuurlijke Tuininrichting, georgani-

huis kunt halen. Nu geniet het gezin in

tegen. Op een dag zijn we er gaan kij-

seerd door de gemeente en milieu- en

de zomer van frambozen en druiven.

ken.” Ze schreven zich in voor een

educatiecentrum De Kleine Aarde.

“Alleen met de tip om een compost-

paar huizen en werden ingeloot voor

“Dat was heel interessant. Het is leuk

hoop aan te leggen hebben we niks

hun eerste keus. Het milieuvriendelijke

om een tuin aan te leggen, die aan-

gedaan. Dat vonden we te veel

huis sprak hun aan, maar ook het vele

sluit bij de wijk. We vangen nu regen-

gedoe.”

42_Communicatie


Nepalese les voor mondiale duurzaamheid

waterputten gebouwd en in Nepal wor-

‘Misschien is In Goede Aarde wel iets

Als comitélid van de stichting Nepal

voor jou’, tipte een kennis bij de

Development Academy was Baaijens

gemeente haar. Inmiddels wonen de

betrokken bij het Nepalese deel van

van oorsprong Nepalese Sharda

het mondiale project. “Op een school

Baaijens (41) en haar gezin alweer drie

in Boxtel hebben we een Nepalweek

jaar in de wijk. De woning trok haar

georganiseerd. Leerlingen hebben

omdat hij mooi lag, dichtbij haar oude

Nepalese les gehad, een documentai-

huis. Dat hij in een milieuvriendelijke

re gekeken over Nepal en we hebben

wijk lag, speelde minder een rol.

een dansworkshop gehouden.” Ook

Baaijens: “Maar het is financieel

waren er Nepalese hapjes en hebben

natuurlijk wel aantrekkelijk dat we hier

de leerlingen brieven geschreven aan

een laag energieverbruik hebben.” De

leeftijdsgenootjes in Nepal. In haar

huizen aan Morgenstond in De Zonne-

vakantie is Baaijens op bezoek

golven hebben het label ‘mondiaal

geweest bij een van de Nepalese

duurzaam’. Projectontwikkelaar BAM

scholen. Daar heeft ze de brieven

kreeg toestemming van de gemeente

voorgelezen en verteld wat de Neder-

om de huizen te bouwen, mits een

landse leerlingen allemaal gedaan

deel van de winst bestemd werd voor

hebben. “Nu is er weer een brief

projecten in de derde wereld. In Irian

onderweg naar Nederland. Misschien

Jaya (Papoea Nieuw-Guinea) worden

dat het project dan een vervolg krijgt.”

Foto: Familie Baaijens

den drie basisschooltjes opgeknapt.

Mondiale verbindingen: in Boxtel kregen Nederlandse kinderen Nepalese les; in Nepal kinderen vaninde Ranithumka Lower Secondary School Nederlandse les Mondiale verbindingen: Boxtel kregen Nederlandse kinderen Nepalese les; in Nepal kinderen van de Ranithumka Lower (van Saida Baaijens). Secondary School Nederlandse les (van Saida Baaijens).

Mondiale voetafdruk Iedere mens gebruikt een gedeelte van de ruimte op aarde. Hoeveel ruimte hangt af van iemands consumptie. Met behulp van de Mondiale Voetafdruk zijn we in staat om met een getal, uitgedrukt in hectares, aan te geven hoeveel oppervlakte aarde een persoon nodig heeft. (…) Als we alle beschikbare ruimte op aarde eerlijk over alle mensen verdelen en we zorgen ervoor dat we de aarde niet uitputten, dan is er 1,7 ha per persoon beschikbaar. (…) De gemiddelde Mondiale Voetafdruk van alle mensen op de wereld is 2,3 ha. Dat is dus een stuk meer dan het Eerlijk Aarde-aandeel van 1,7 ha! We verbruiken met zijn allen dus meer dan de aarde te bieden heeft. (…) Wonen in een huis in In Goede Aarde draagt positief bij aan de Mondiale Voetafdruk van de bewoners! www.voetafdruk.nl (Uit: IGA Bulletin 3, 13-12-2005)

Resultaat bij oplevering_43


In Goede Aarde in de media Project moet communicatiemiddel zijn Wethouder Ger van den Oetelaar van de gemeente Boxtel beschouwt zich niet als voorloper in duurzaamheid. “Zo’n energieprijs winnen is wel fijn, maar verder ben ik daar niet zo mee bezig. De gerealiseerde projecten moeten het communicatiemiddel zijn.” (…) Eind 2003 won wethouder Ger van den Oetelaar de Brabantse Energieprijs 2003 voor het klimaatbeleid en het ‘indrukkwekkende aantal’ duurzame projecten dat hij in en rond zijn gemeente wist te realiseren. (…) “Het is ook onze filosofie om echt dingen te doen. We maken niet alleen beleid, we starten meteen met de uitvoering door tien mogelijke plekken aan te wijzen. De projecten moeten de boodschap én het communicatiemiddel vormen, niet alleen het verhaal van een ambtenaar, voorlichter of wethouder. Uitvoering heeft direct effect op de omgeving.” (Uit: Duurzame energie, juli 2004; tekst: Rijkert Knoppers en Cees ter Stege)

In veertien huizen in de Boxtelse nieuwbouwwijk worden neststenen voor gierzwaluwen gebouwd. In de zomer komen deze Afrikaanse diertjes een nestje bouwen in Nederland. Initiatiefnemer Peter van der Staaij uit Helvoirt hoorde van deze neststenen op de vogelclub in Helvoirt waar hij slapend lid van is. (…) Toch wist de toekomstige bewoner van In Goede Aarde zijn medebewoners te enthousiasmeren om ook zo’n neststeen in hun huis te laten bouwen. Van der Staaij, die op het Newtonplein gaat wonen, is lid van een kopersgroep. Veertien van de 22 leden van deze groep besloten mee te doen. “In Goede Aarde staat bekend als een groene wijk, dus daar passen deze stenen uitstekend in”, vindt hij. Voor het beestje zijn deze neststenen erg belangrijk. “De dieren broeden vaak in muurholten en onder daken van gebouwen. Omdat de bebouwing moderner wordt, zijn er steeds minder plekjes voor deze dieren.” (Uit: Brabants Dagblad, 27 juli 2005; tekst: Irene van den Berg)

Gierzwaluw naar Boxtel gelokt

Gebouwd

Woensdag 27 juli 2005. Nieuwbouwwijk

Aangestoken door zijn ouders, droomden Guy en Marie-Louise Klaassen-Van de Wouw (41 en 33, hij is marketingmanager, zij klinisch applicatiespecialist) in het bouwen van een eigen huis. Het vinden van een geschikte locatie bleek echter niet eenvoudig. (…) Guy: “Een vriend wees ons op de mogelijkheid van welstandsvrij bouwen in In Goede Aarde, een ecologische wijk in Boxtel. De gemeente had een informatiebrochure verspreid met daarin een lijst van duurzaamheidseisen. Met die lijst waren 400 punten te verdienen. Als je bouwontwerp aan 200 punten voldeed, mocht je meeloten naar een kavel. Veel mensen schrokken van die lijst, ons sprak het duurzaamheidsprincipe wel aan.” (…)

In Goede Aarde krijgt er een nieuwe bewoner bij: de gierzwaluw. In Goede Aarde is populair. Zelfs vanuit het zuiden van Afrika is er aandacht voor deze nieuwbouwwijk. Niets is de toekomstige bewoners te veel, ze reizen duizenden kilometers om hier te komen. Tenminste, dat is de bedoeling.

44_Communicatie

Een kostbare operatie? “Ecologisch bouwen is inderdaad relatief duur. Maar daar staat tegenover dat wij straks aanzienlijk besparen op onze energie- en gasrekening. Wij hebben verrekend dat we de meerkosten in zeven à acht jaar hebben terugverdiend.” (Uit: VTWonen, 2006)

Leven in Zonnegolven Diverse gemeenten in Nederland hebben (of hadden) hoge ambities op het gebied van duurzaam bouwen. Op veel plaatsen heeft dat geleid tot ambitieuze nieuwbouwprojecten. Zo ook in boxtel waar de gemeente een grootschalig woningbouwproject met hoge milieukwaliteit realiseert: het project ‘In Goede Aarde’. Het eerste deelproject (Zonnegolven I) was drie jaar geleden al klaar. Wat voor consequenties hebben gemeentelijke idealen voor de bewoners van dergelijke ambitieuze projecten? Endre Timár bezocht de familie Strik in Zonnegolven. (…) Overal in huis springen de brede

Oscar Eltink en Manon Vlassak, bewoners van een Zonnewoning aan de Morgenstond: “We zijn niet supermilieubewust, maar duurzaamheid spreekt ons zeker aan. Milieu is vaak in het nieuws en niet altijd even positief. Op deze manier dragen wij toch een steentje bij. De winst van de bouw wordt geïnvesteerd in projecten voor kansarme kinderen in Nepal en Irian Jaya. Dat vinden we ook belangrijk. Niet alleen doen we ze onszelf een plezier met deze grote aankoop. Ook het milieu en het goede doel zijn erbij gebaat.” (Uit: IGA Bulletin 6, mei 2007)


Curtney en Edith Lourens, eige-

Balans tussen wooncomfort en groen hart

naars van een duurzame woning in De Zonnegolven: “Eerlijk gezegd waren we op zoek naar een betaalbare woning. Nu zijn we blij met alle energiebesparende voorzieningen. Dat merken we goed in het verbruik.” (Uit: IGA Bulletin 6, mei 2007)

Hoe is het om langs de snelweg, onder de dijken met instortingsvaar of onder de uitbreidende luchthaven Schiphol te wonen? In de serie ‘Mijn plek in Nederland’ brengen we uiteenlopende woonplekken en actuele ontwikkelingen in beeld. Simone Best BOXTEL

deuropeningen in het oog; een van de basiseisen van het landelijke seniorenlabel. Daarmee is het huis geschikt om oud in te worden. In de badkamer bekijken we het toilet. Harrie legt uit dat hiervoor apart huishoudwater wordt gebruikt. “Het regenwater in de buurt wordt ondergronds opgevangen om de toiletten te spoelen. Dat werkt meestal prima, je ziet alleen dat het water iets minder helder is.” (...) Het schuine dak staat op het zuiden gericht en is bekleed met een strook zonnecellen, zo’n achttien panelen per woning. De opgewekte stroom gaat via een kastje naar de eigen elektriciteitsmeter. Hoeveel stroom ze daarmee besparen weten ze niet, maar Marij vertelt lachend hoe de meter hard achteruit loopt als de zon op de panelen valt. Elke straat in de Zonnegolven maakt op een andere manier gebruik van zonne-energie. Sommige woningen hebben een serre, andere zonneboilers voor warm water of luifels van zonnepanelen. Over de energiezuinigheid van de woning is de familie Strik zeer te spreken. Ze verbruiken ruim 800 m³ aardgas minder dan in hun oude huis, terwijl het bovendien een stuk comfortabeler is. (Uit: Puur Wonen, juni 2004; tekst: Endre Timár)

In Boxtel staat een bijzondere woonwijk: de ecologische wijk In Goede Aarde. Hier staan huizen met een energie 0 systeem en ook negen kavels waar bewoners hun eigen huis volgens duurzame eisen hebben gebouwd. Het levert een vrolijk geheel op aan bouwstijlen. Het is een van de weinige ecowijken in Nederland; naast Boxtel heeft ook Leidsche Rijn duurzame woningen. Wie: Guy (42) en Marie-Louise (34), Julie (3) en Noah (7 weken) Klaassen Waar: wijk In Goede Aarde, Boxtel Sinds: december 2007 Zij: ‘Om eerlijk te zijn dachten we niet direct aan een duurzaam huis. We waren al een tijd op zoek naar een geschikte kavel voor dit moderne, kubistische huis dat we in gedachten hadden en vier jaar geleden kregen we de kans om ons in te schrijven.’ Hij: ‘Aan deze plek zijn eisen verbonden voor een duurzame bouw en die liegen er niet om. Het schrok veel mensen af en daardoor hadden we meer kans op deze kavel. Het duurzaamheidssysteem werkt met punten, voor een zonneboiler krijg je bijvoorbeeld 4 punten extra enzovoorts. In totaal moet je op 200 punten uitkomen. Een deel van de eisen is verplicht, de rest mag je kiezen.’

Balans Zij: ‘Met een eigen architect zijn we aan de slag gegaan. Voor Nederland is deze bouwstijl vrij vernieuwend. Ik had in die tijd ook nog geen idee van duurzaam wonen, in de loop van de bouw zijn we enthousiast geworden.’ Hij: ‘De aandacht voor Al Gore en het afsmelten van de ijskappen werken als een wake up call, je wordt je bewust van de brandstof die je gebruikt in eigen huis.’ Zij: ‘We willen geen concessies doen aan wooncomfort en hebben in dit huis de goede balans gevonden tussen duurzaamheid en zeer moderne architectuur.’ Hij: ‘Het wordt ook een sport: hoever kun je gaan? Neem de verwarming: we hebben een gesloten houtkachel en dat geeft 80 procent rendement aan warmte. Je verliest de warmte niet zoals bij een openhaard die uiteindelijk maar 20 procent rendement geeft.’ Zij: ‘Het is heel schone verbranding, de uitstoot is minimaal.’ Hij: ‘En dat hangt ook weer van de houtsoort af die je stookt. Eikenhout en beuken is goed hout, dennen en spar niet, dat knettert en geeft weinig warmte, het verdwijnt. Het hout halen we uit de buurt. Het stormt altijd wel een paar keer in het jaar of ze snoeien ergens. Ik bel met de gemeente en krijg vervolgens de plekken door waar we het hout kunnen halen. Dat verzagen we dan en kloven we bij het huis tot bruikbare stukken.’ Geen lichtknoppen Hij: ‘Het huis heeft een ideale ligging ten opzichte van de zon: de achterkant ligt op het zuidwesten en is daarom bijna helemaal van glas. De voorkant hebben we

Resultaat bij oplevering_45


In Goede Aarde in de media  vervolg met extra dikke muren geïsoleerd en redelijk afgesloten van de straat. We hebben het huis goed ingepakt. Zie het als een koelkast: laat de wind en kou maar tegen de deuren waaien, de binnenkant blijft aangenaam. Door al het licht hoeven we nauwelijks lampen aan te doen. De lichten werken op afstandsbediening, zodat je ook geen lichtknoppen op de muren hebt. De computer stel je in: knop 1 op de bediening is ontbijt, dan hebben we alleen licht in de keuken. En knop 0 is alles uit. Soms laat een van de kinderen het licht in de garage aan bijvoorbeeld, dan kun je in de avond voor de zekerheid nog even op 0 drukken. Het scheelt maar een paar kwartjes, maar toch.’ Zij: ‘De vloerverwarming is de hoofdverwarming, we werken met een Lage Temperatuur Verwarming, waarbij je een aanvoertemperatuur van 55°C hebt in plaats van 90°C en retourtemperaturen van ongeveer 40°C in plaats van 70°C. Dat is veel efficiënter. Je ziet hier nauwelijks radiatoren in huis. Boven hebben we er wel een paar, maar die staan meestal uit. En het huis krijgt vandaag een zonneboiler.’ Hij: ‘Door het WarmteTerugWin-systeem in dit huis verlies je weinig warmte: de frisse lucht van buiten wordt voordat het binnenkomt eerst verwarmd met de warme lucht van binnen. Daarna gaat de oude lucht naar buiten en heb je weer frisse lucht.’ Hij: ‘Er zitten twee gaten in het plafond voor de input en output.’ Zij: ‘In de media was er laatst veel te doen over dit systeem, het zou astma en hoofdpijn geven. Daarom hebben we er voor gekozen om zelf een raam open te kunnen zetten.’

46_Communicatie

Groen hart Hij: ‘Op de benedenverdieping hebben we een souterrain met hoge ramen en een donkere ruimte, de ideale kelder. Dat scheelt weer koelruimte en die gebruiken we voor fruit en wijn. In de badkamer hebben we een daglichtbox, een raam in het dak. Pas was het volle maan en dan is het zo helder! Zij: ‘We willen graag laten zien dat niet alleen VVD’ers in een villa als dit wonen. Ook mensen met een groen hart passen hier. En ik besef heel goed dat wij gemakkelijk praten hebben, we hebben de mogelijkheden om een zonneboiler aan te schaffen en extra investeringen te doen. We hopen dat het voor meer mensen betaalbaar wordt door subsidie van de overheid.’ (Uit: De Pers, 20-02-2008)

In Goede Aarde duurzaam aangenaam De gemeente Boxtel heeft duurzaamheid hoog in het vaandel staan. In de wijk In Goede Aarde wordt duurzaam gebouwd en ook voor de inrichting van het openbaar gebied is veel aandacht. Door IngerMarlies Leeuwenburgh De wijk, met 380 woningen, ligt pal ten westen van de snelweg ’s-Hertogenbosch – Eindhoven. Het beperken van geluidshinder was dus mede een belangrijk uitgangspunt voor In Goede Aarde. Het zijn de huizen zelf, die een geluidsbuffer vormen. Chris en Christine Fasseur wonen met hun twee kinderen van 3 en 4 jaar in een van de woningen die de geluidsbuffer vormen. “Het is ontzettend leuk wonen hier aan de Huygenstraat”, vertelt Chris (46). “Wij hebben totaal geen last van de snelweg die direct achter ons ligt. Kennelijk rolt het

geluid over ons heen. We hebben aan de achterkant een ‘dove gevel’, oftewel: niets. Onze tuin ligt aan de voorkant, op het zuidwesten. Het hele huis is naar die voorkant gericht, de wijk in. Voor de keuken en de woonkamer hebben we een schuifpui zodat we veel licht en zon vangen.” Chris en Christine hebben niet heel bewust gekozen voor duurzaam wonen, maar ze hebben er nog geen moment spijt van gehad. “We hebben deze keuze mede gedaan in het belang van onze twee kinderen. De wijk is heel plezierig opgezet, met een groot ontmoetingsplein bij de speelweide. Alleen de auto’s mogen hier nog wat afgeremd worden door middel van drempels. In de wijk zijn onlangs bomen geplant, die het geheel goed aankleden.” Het huis van Chris en Christine Fasseur beschikt over zonnepanelen op het dak. De muren zijn goed geïsoleerd en het water voor bijvoorbeeld de douche wordt in de leidingen al voorverwarmd, wat zeer energiebesparend is. De waterpomp benut de aardewarmte en het huis is overal voorzien van dubbelglas. “We wonen hier nu anderhalf jaar”, vertelt Chris, “en het is in huis altijd aangenaam van temperatuur. We hebben geen radiatoren maar vloerverwarming, die in de winter verwarmt en in de zomer het huis koel houdt.” Maar het mooiste vinden Chris en Christine de energierekening: “Ons energiegebruik is zo laag dat wij energie terugleveren aan het energienet.” Duurzaam tuinieren Ook Brigitte en Lars van Beek wonen met veel plezier in de wijk In Goede Aarde. “Wij wonen sinds februari 2006 in een twee-onder-een-kapper in de Einsteinstraat. Ook wij kozen niet speciaal voor een energiezuinige woning, maar het bevalt ons meer dan goed. Wij hebben geen zonnepanelen, maar met het speciale dubbelglas en


de gunstige ligging van ons huis zijn de energiekosten bijzonder laag. We vangen alle licht en zonnewarmte via de grote ramen. Ons huis wordt verwarmd door een laagtemperatuur verwarmingssysteem met vloerverwarming op de begane grond en radiatoren op de verdieping. Een warmtepompboiler die gebruik maakt van de ventilatielucht zorgt voor het warme water. Een waterpomp voert warmte op tot bruikbare warmte en hiermee wordt het water in de boiler via een warmtewisselaar opgewarmd. Het klinkt technisch, maar het is zeer aangenaam en zuinig.” De tuin van Brigitte en Lars ligt op het noorden, maar is zo diep dat er altijd wel zon is. Aan de compostbak en regenton zijn ze nog niet zo gewend. Duurzaam tuinieren moet je ook leren. Ook Brigitte en Lars kozen mede vanwege de directe leefomgeving voor de wijk In Goede Aarde. Brigitte: “Wij hebben sinds februari van dit jaar een tweeling, Reimer en Lemme. Wij vinden het belangrijk dat zij in een veilige, ruim opgezette, groene en gezonde omgeving opgroeien. Het is heerlijk dat er onlangs bomen geplant zijn die meteen al een aardig formaat hebben. Heel anders dan in andere nieuwbouwwijken.” (Uit: De NVM Makelaar)

Strakke hand voorkomt gesjoemel Duurzaam wonen heeft het imago duur te zijn, maar de bewoners van de Boxtelse wijk In Goede Aarde zien hun portemonnee juist uitdijen. Deze nieuwbouwprojecten duwen burgers juist over de drempel. door Annemiek Steenbekkers Toch een tegenvaller. Geen casco oplevering van de badkamer, maar alvast tegels op vloer en muur. Daar hadden zowel

bewoners als bouwer in de Boxtelse woonwijk In Goede Aarde, paradepaardje van duurzaam bouwen, niet lang genoeg bij stilgestaan. “Door de juiste lijm te gebruiken, hadden we weer een punt verdiend. Dat was onze redenering voor het betegelen”, verwijst Stefan Swinkels, ontwikkelingsmanager bij Heijmans Vastgoed naar het puntensysteem waarmee de duurzaamheid van een woning wordt gemonitord. “Een leerpuntje. De volgende keer zeggen we gewoon: wij nemen tweehonderd punten voor onze rekening en de laatste vijftig bepalen we in overleg met de bewoners. Dan kunnen ze kiezen voor een composthoop in de tuin of een regenton, zodat ze de variabele eis van tegels kunnen laten vallen.” Een leerproces op hogeschoolniveau, zo omschrijven de betrokken partijen hun ervaringen met het bijna voltooide project. Onder anderen wethouder Ger van den Oetelaar, projectleider Vincent Snels en ontwikkelingsmanager bij Heijmans Vastgoed Stefan Swinkels blikten gisteren terug. Swinkels: “Zo waren er wel meer dingen waar we tegenaan liepen en waarbij we de mensen moesten overtuigen van bepaalde keuzes. Soms gaf dat wel emotionele reacties. Er zit bijvoorbeeld geen gasaansluiting in de woningen. Een echte kok kookt op gas, zeggen ze, maar het past niet in het concept van duurzaam wonen.”

duurzaam wonen groeit. Gaven mensen bij aanvang van het project aan er maar een klein bedrag voor over te hebben, nu krijgen we steeds meer aanvragen.” Wethouder Van den Oetelaa heeft wel een verklaring voor de positieve geluiden die over deze wijk klinken. “ Streng zijn. Er zijn wel meer duurzame wijken in Nederland, maar nergens is de controle zo strak als hier. De toets van duurzaam bouwen volgt hier pas achteraf. Bij oplevering. Dat betekent dat er tussentijds niet gesjoemeld kan worden. En we kunnen aantonen dat onze plannen ook daadwerkelijk gerealiseerd worden.” Projectleider Snels: “Als je puur kijkt naar de economische kant van het verhaal, dan is dit een van de meest profijtelijke projecten die we ooit gehad hebben.” Van den Oetelaar: “ We hebben pas vier miljoen euro overgeboekt naar de algemene pot. Dat is winst die we uit het project hebben gehaald.” Ook Heijmans, dat huizen aanbod van 215.000 (rijtjeswoning) tot 500.000 (vrijstaand) euro, eindigt in de plus: “Een goed project. Niet alleen financieel, we profiteren ook van de spin-off. In Goede Aarde leverde veel publiciteit op.” (Uit: Brabants Dagblad, 15-02-2008)

Het zijn vooral nieuwbouwprojecten zoals In Goede Aarde die burgers uiteindelijk over de drempel van duurzaam wonen duwen. Onder invloed van de krappe woningmarkt gaat het ze in eerste instantie niet om het ideaalplaatje, maar eenmaal vertrouwd met het fenomeen, dat zich ook in de portemonnee laat gevoelen, houden ze er graag aan vast. “De belangstelling voor deze woningen was destijds zo groot, dat wij niet bang waren om er in te stappen. Natuurlijk speelt de krapte een rol, maar we merken ook dat het bewustzijn over

Resultaat bij oplevering_47


Dankwoord

“Boxtel bedacht In Goede Aarde voor en met haar burgers. Dit is geen wijk van stenen maar van mensen. Niet alleen duurzaam bouwen, maar vooral duurzaam leven. De woningen, straten en groen zijn een aanzet. De gemeente heeft het stokje doorgegeven aan de bewoners. Zij hebben de wijk mogelijk gemaakt én maken haar nu tot een succes. In Goede Aarde is ontwikkeld voor hen, in de hoop en verwachting dat zij een mooie, fijne en duurzame leefomgeving krijgen voor henzelf en hun nazaten. Bedankt!”

48_Dankwoord

Resultaat bij oplevering In Goede Aarde deel 2  

Wwergave wat betrokkenen vinden van de aanpak waarlangs tot de duurzame woonwijk In Goede Aarde in Boxtel is gekomen.

Advertisement