Page 118

Δ η μ ο τ ι κ ό τ ρ α γ ο ύ δ ι : Το δ η μ ι ο ύ ρ γ η μ α τ ο υ γ λ ω σ σ ο π λ ά σ τ η λ α ο ύ

117

Πήρα την άκρη το γιαλό, την άκρη το ποτάμι κι ηύρα μια κόρη ρόδινη, ξανθή και μαυρομάτα με τα μαλλάκια ξέπλεγα, τα χέρια σταυρωμένα. Στέκω και τη θιαμαίνομαι, στέκω και τη ρωτάω: – Κόρη μ’ τι μάνα σ’ έκαμε, τι μάνα σ’ έχει τώρα; – Μάνα μ’ ήταν η κατικνιά κι ο αφέντης μου η γιαντάρα κι ιγώ είμαι τ’ αστραπόβολο που καίγω τους πασιάδες! (ό.π. σ. 65, αρ. 8) Το ρήμα ουιντίζω και ουιδίζω προέρχεται από το ο ίδιος με την κατάληξη –ίζω και σημαίνει μοιάζω. Στο Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας του Γ. Μπαμπινιώτη το ίδιος (αρχ. < *Fhe-διος < *Fhe-(>ε) «αυτόν» (αιτ. ενικού γ’ προσώπου της αντωνυμίας εγώ, συ, εός + παρεκτεταμένη κατάληξη – ίδιος) έχει και τη σημασία του αυτός που ταυτίζεται (με κάποιον ή κάτι), όχι κάποιος / κάτι άλλο14. Το ρήμα ουιδίζου στο ηπειρωτικό ιδίωμα, που συγκαταλέγεται στα βόρεια ιδιώματα της πατρίδας μας, προέκυψε από το ουιδίζου < ου ίδιους. Το βαρβαρικό «ουιντίζει» μαρτυράει ότι ο τραγουδιστής δεν ήταν ελληνόγλωσσος. Ο Γ. Κοτζιούλας χρησιμοποιεί το ουιδίζω και οϊντίζω στην Πικρή ζωή: – Εδώ σε θέλω τώρα, συνέχισε ο Καράμπαλης. Θα σου γράψω ένα άλλο γράμμα, ετούτο. Άλφα λέγεται, α. Μπορείς να μου βρεις με τι οϊντίζει; Και αλλού: ­– Αυτά τα δύο οϊντίζουν, είναι καλομαθημένα, συμπλήρωναν οι τυχεροί πατεράδες χαμογελώντας15. Νάτος κι ο Γιάννος έρχεται μαζί με την καλή του. – Κόρη μ’ τι μάνα σ’ έκαμε, τι μάνα σ’ έχει κάμει; – Μάνα μ’ ήταν η κατικνιά κι αφέντης μου η γιαντάρα κι ιγώ είμαι τ’ αστραπόβολο που καίει τους δράκους όλους, κι ένας δράκος μ’ απόμεινε, μ’ ουιντίζει για τ’ εσένα. (ό.π. σ. 71, αρ. 28). Στη δημοτική ποίηση χρησιμοποιείται η μετοχή φιδιασμένος, -η, -ο· ο φιδοδαγκωμένος, ο δηχθείς υπό όφεως. Μεταφορικά επί ανθρώπων ο φαρμακερός, ο φαρμακωμένος· και στην αρχαία ελληνική οφιόδηκτος, σύμφωνα με το λεξικό του Ιωάν. Σταματάκου16. Στη Συλλογή των Δημοτικών Τραγουδιών του Γ. Κοτζιούλα συναντάται ο τύπος φιδιάζω (ενεργητική φωνή) με τη σημασία του φαρμακώνω κάποιον για να τον εκδικηθώ. 14. Γ. Μπαμπινιώτης, ό.π., σ. 775. 15. Γ. Κοτζιούλας, ό.π., σ. 23. 16. Ιωάν. Σταματάκος, ό.π., σ. 2840. Έ τ ο ς 1 9 ο - Τε ύ χ ο ς 1 9 - Κ α λ ο κ α ί ρ ι 2 0 1 8

Τζουμερκιώτικα Χρονικά 2018  

Τζουμερκιώτικα Χρονικά 2018

Τζουμερκιώτικα Χρονικά 2018  

Τζουμερκιώτικα Χρονικά 2018

Advertisement