Page 1

3 GE PJ 2

Excursie NormandiĂŤ

2013-2014

1


3 GE PJ 2

Excursie Normandië

2013-2014

Inhoud Dag 1: 26 november 2013 ....................................................................................................................... 4 Onderweg naar Amiens ....................................................................................................................... 4 De eerste wereldoorlog ................................................................................................................... 4 Amiens ................................................................................................................................................. 7 Kathedraal: Gotische architectuur .................................................................................................. 7 Kathedraal: Het labyrinth ................................................................................................................ 7 Kathedraal: centraal Tympaan ........................................................................................................ 8 Kathedraal: sculptuur westgevel ..................................................................................................... 8 Gisors ................................................................................................................................................... 9 Bezoek aan Motteburcht ................................................................................................................. 9 Les Andelys ........................................................................................................................................ 10 Bezoek aan Château Gaillard ......................................................................................................... 10 Onderweg naar Rouen ...................................................................................................................... 10 Normandië: de keuken .................................................................................................................. 15 Rouen ................................................................................................................................................ 16 Stadswandeling ............................................................................................................................. 16 Monet en de kathedraal ................................................................................................................ 16 Jeanne d’Arc .................................................................................................................................. 18 Gustave Flaubert ........................................................................................................................... 19 Dag 2 : 27 november 2013 .................................................................................................................... 21 Saint-Martin-de-Boscherville ............................................................................................................ 21 Abdij............................................................................................................................................... 21 Monnikengezang ........................................................................................................................... 21 Jumièges ............................................................................................................................................ 22 Bezoek aan de Ruïnes van de abdij van Jumièges ......................................................................... 22 Willem van Jumièges ..................................................................................................................... 23 Honfleur............................................................................................................................................. 25 Stadswandeling ............................................................................................................................. 25 Zouthallen...................................................................................................................................... 26 Haven............................................................................................................................................. 27 Onderweg naar Caen ............................................................................................................................. 28 Normandisch bocagelandschap ........................................................................................................ 28 Dag 3: 28 november 2013 ..................................................................................................................... 28

2


3 GE PJ 2

Excursie NormandiĂŤ

2013-2014

Bayeux ............................................................................................................................................... 28 Kathedraal ..................................................................................................................................... 28 Odo van Bayeux ............................................................................................................................. 29 Tapijt van Bayeux ..................................................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Arromanches-les-Bains...................................................................................................................... 31 Introductie invasielanden .............................................................................................................. 31 Kunstmatige haven ........................................................................................................................ 31 Omaha Beach .................................................................................................................................... 32 Amerikaans soldatenkerkhof......................................................................................................... 32 Pointe du Hoc .................................................................................................................................... 32 Pointe du Hoc ................................................................................................................................ 32 La Cambe ........................................................................................................................................... 33 Duits soldatenkerkhof ................................................................................................................... 33 Saint-Laurent-sur-Mer ....................................................................................................................... 35 Cider en calvados........................................................................................................................... 35

3


3 GE PJ 2

Excursie Normandië

2013-2014

Dag 1: 26 november 2013 Onderweg naar Amiens De eerste wereldoorlog Situering in Tijd en ruimte De slag bij de Somme was een gezamenlijk offensief van de Britse en Franse troepen tijdens de Eerste Wereldoorlog. Ze was gericht tegen de Duitse stellingen iets ten noorden van de rivier Somme in Picardië (Frankrijk). De ongeveer 30 kilometer lange frontlinie bevond zich in de omgeving van de plaatsen Albert en Péronne, op een 50-tal kilometer ten westen van Amiens.

4


3 GE PJ 2

Excursie NormandiĂŤ

2013-2014

Algemeen

1.1.

Wat vooraf ging

Sinds de snelle opmars van de Duitse troepen in de Eerste Wereldoorlog, hadden de verschillende partijen zich ingegraven in een echte stellingenoorlog. De Duitse legerleiding had deze onbeweeglijkheid van de linies willen doorbreken door een massaal offensief tegen de Franse troepen bij Verdun. Het was de bedoeling om met massale bombardementen en aanvallen het Franse leger te decimeren en dusdanig te verzwakken. Deze slag, die van februari 1916 tot december 1916 duurde, bleek op een ware uitputtingsslag uit te draaien. Het was dan ook om het Franse leger bij Verdun te ontlasten ĂŠn om alsnog een doorbraak langs geallieerde kant te forceren dat er werd beslist om over te gaan tot een grootschalig offensief bij de Somme. Het merendeel van de troepen zou echter worden geleverd door het Britse leger en bestond uit vrijwilligers die geen of weinig gevechtservaring hadden.

1.2.

Voorbereidingen voor de slag bij de Somme

Meer dan 500.000 manschappen werden naar het zacht hellende gebied bij Somme gebracht. De opleiding van de soldaten bestond vooral uit oefening op een vergelijkbaar terrein en bestuderen van maquettes van het gebied zelf. Verder werden er ook nog enkele cavaleriedivisies overgebracht samen met anderhalf miljoen granaten en mortieren. In navolging van het Duitse offensief bij Verdun, zou het Britse leger gedurende een hele week de Duitse stellingen onafgebroken bestoken. Het doel hiervan was om de het uitgebreide netwerk van prikkeldraad in het niemandsland te vernielen alsook om zoveel mogelijk slechtoffers te maken in de Duitse loopgraven. Na het bombardement zou het enkel maar nodig zijn de Duitse stellingen in te nemen en eventueel resterende verzetshaarden snel de kop in te drukken. Dit plan van de Britse bevelhebber Haig, stuitte op verschillende tegenkantingen binnen de legerleiding zelf. Politieke druk vanuit Franse en Britse hoek zorgde er echter voor dat het plan van Haig integraal werd uitgevoerd. De mobilisatie van de Britse troepen had echter al lang verraden dat er een offensief op til stond. Daardoor hadden de Duitsers van de kalme periode voor het bombardement gebruik gemaakt om hun bunkers te versterken. Uitkijkposten bovenop de heuvels werden extra te bewapend. Wat de Britse troepen ook niet hadden voorzien was dat de Duitse troepen zich dieper dan verwacht hadden ingegraven in de ondergrondse kalkrotsen. Het bombardement zou de Duitse bunkers dus nauwelijks schade toebrengen. Daarenboven bleken veel van de Britse mortieren blindgangers te zijn en het netwerk van prikkeldraad werd nauwelijks beschadigd. Ook het grote aantal vooropgestelde doelwitten en de onnauwkeurigheid bij de bombardementen, zorgden ervoor dat de vuurkracht van de Britten niet efficiĂŤnt en optimaal werd benut.

1.3.

1 juli 1916

Om klokslag 7u30 kwam het bevel voor de Britse soldaten om hun loopgraven te verlaten en rustig en

5


3 GE PJ 2

Excursie NormandiĂŤ

2013-2014

niet in formatie het niemandsland - wandelend - over te trekken om zo de Duitse stellingen in te nemen. Men verwachtte er enkel maar verlaten loopgraven en een overweldigend aantal Duitse slachtoffers te vinden. Niets bleek minder waar. Toen het Britse bombardement ophield, namen de Duitser vanuit hun eigen ondergrondse bunkers hun loopgraven simpelweg terug in en hoefden ze de Britse troepen maar neer te maaien. Het nog relatief intacte netwerk van prikkeldraad droeg er toe bij dat Britse soldaten als ratten in de val zaten. Aan Britse zijde zouden er die eerste dag bijna 60.000 doden en gewonden worden geteld. De meesten van hen vielen voor de middag van die 1ste juli 1916. Dit was het grootste verlies uit de Britse militaire geschiedenis. Ook aan Duitse zijde vielen velen vele slachtoffers: bijna 8.000 doden en gewonden. Deze eerste dag was tekenend voor het verdere verloop van de slag. Zes Duitse divisies hadden 18 Britse divisies kunnen weerstaan zonder hun linies te breken en zonder noemenswaardig terreinverlies.

1.4.

Verdere verloop en resultaat.

Uiteindelijk zou de slag nog vier maanden doorgaan totdat de weersomstandigheden de partijen dwongen het gevecht te staken. Na deze periode hadden de Britten nauwelijks terreinwinst gemaakt. Het terrein dat was ingenomen, had door de maanden van gevecht en bombardementen ook helemaal geen militair nut meer. Wel was de gemaakte winst met een vreselijk dure prijs betaald. Een hele generatie van Britse mannen had er het leven gelaten. Deze slag zal vooral omwille van die bloeddorstige eerste dag - dan ook in het collectieve geheugen van beide partijen gegrift blijven. Net zoals in Verdun en de rest van het volledige westelijke front, maakte deze slag op een pijnlijke manier de inefficiĂŤntie en kost aan mensenlevens van een stellingenoorlog duidelijk. Het is dan ook onder andere om deze reden dat Wereld Oorlog I ook als de Grote Oorlog de geschiedenis zal ingaan. Bibliografie

Russel, G., & Carruthers, B. (Producenten). (2000). Line of Fire: The Somme [Film]. Wikipedia. (2013, oktober 29). Opgeroepen op november 01, 2013, van Battle of the Somme: http://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_the_Somme Siebert, D. (Producent), & Siebert, D. (Regisseur). (2006). The Somme From Defeat to Victory [Film].

Illustraties Russel, G., & Carruthers, B. (Producenten). (2000). Line of Fire: The Somme [Film]. Leete, A. Original Kitchener World War I Recruitment poster.

6


3 GE PJ 2

Excursie NormandiĂŤ

2013-2014

Amiens Kathedraal: Gotische architectuur Situering in Tijd

Situering in ruimte

Algemeen

Bibliografie

Kathedraal: Het labyrinth Situering in Tijd

Situering in ruimte

Algemeen

Bibliografie

7


3 GE PJ 2

Excursie NormandiĂŤ

2013-2014

Kathedraal: centraal Tympaan Situering in Tijd

Situering in ruimte

Algemeen

Bibliografie

Kathedraal: sculptuur westgevel Situering in Tijd

Situering in ruimte

Algemeen

Bibliografie

8


3 GE PJ 2

Excursie Normandië

2013-2014

Gisors Bezoek aan Motteburcht Situering in Tijd Dit burchttype ontstond in Frankrijk en Engeland ten tijde van de Noormannen. Ze werden voornamelijk gebouwd in de 11de eeuw en vanaf de 13de eeuw werden er amper nieuwe gebouwd. Velen van deze motteburchten zijn vandaag de dag niet meer te zien, maar sommige zijn uitgegroeid tot vorstelijke burchten. De restanten van verdwenen motteburchten zijn in het reliëf en het landschap wel nog duidelijk te herkennen. De motte en de omringende grachten zijn op veel plekken nog zeer goed zichtbaar.

Situering in ruimte Een motteburcht is een grote aarden en stenen heuvel met daarbovenop een houten toren die wordt omringd door een houten omwalling. De heuvel zelf werd de motte genoemd en werd vaak omringd door een gracht. Dit burchttype kostte weinig geld, weinig mankracht en goedkope materialen. Het was bovendien helemaal niet moeilijk om aan te leggen. Een motteburcht bestaat uit twee onderdelen. Het tweede onderdeel is een soort neerhof. Deze plaats bereik je door de motte af te dalen en de gracht over te steken. Bedrijfsgebouwen, kapellen, stallen en huizen waren daar te vinden en die waren meestal, maar niet altijd, omringd door een andere palissade en een gracht. In deze “voorburcht” vond het dagelijkse leven plaats. De motte was ook een toevluchtsoord voor omwonenden in tijden van gevaar. Een heer bouwde een motteburcht om zich te verdedigen en te verschansen voor een hertog. De heer had zo een eigen, beveiligde burcht van waaruit hij zijn macht kon uitbreiden. Een motte was niet duur om te bouwen en het was niet gemakkelijk om in te nemen. Je hebt namelijk een gracht en een muur die je beschermd tegen externe vijanden. Wanneer de heer van de motteburcht zich al een tijdje veilig voelde in zijn burcht dan ging hij over naar de volgende stap. Hij verving de houten toren door een toren in steen. Men liet de houten palissade nog een tijdje staan omdat een ommuring met stenen verdedigingstorens zeer veel tijd, geld en bemanning kostte.

Algemeen Gisors was zeer lang een belangrijke militaire residentie voor zowel de Fransen als de Normandiërs. De motteburcht binnen het kasteel van Gisors werd in 1097 gebouwd door koning William II van Engeland. Hij bouwde deze motte om zich te beschermen tegen Filips I de toenmalige koning van Frankrijk. In de 12de eeuw wilde het huis plantagenet (die via een geslaagde huwelijkspolitiek meer dan 300 jaar over Engeland heerste en afstammelingen waren van het huis van Anjou, een Frans koninklijk geslacht) de vestigingen in Normandië verbeteren. Vanaf toen zag men stenen motteburchten. Deze van Gisors kreeg vanaf dan ook een benedenhof van 800 meter lang en werd volledig ommuurd. Naast de nieuwe stenen omwalling kreeg het ook ettelijke stenen wachttorens die je nu nog ziet. Het waren vooral cirkelvormige en “u”-vormige torens. De Franse koning Filips II August zal Gisors in de 13de eeuw met veel moeite veroveren en hij zal de centrale toren uitbreiden tot de imposante toren die je nu kan zien. Deze succesrijke koning slaagde erin om grote Franse gebieden (waaronder Normandië) te heroveren op de Engelsen. Hij bracht hen enkele forse nederlagen toe waardoor enkel Aquitanië in Engelse handen bleven. Hij zorgde ervoor dat het kroondomein werd verviervoudigd en hij verstevigde het koninklijk gezag in Frankrijk waardoor het niet meer nodig was om als koning een opvolger te kiezen voor je dood. Tijdens de Honderdjarige Oorlog zullen de Engelsen de burcht voor een korte tijd heroveren. De Franse koning krijgt de burcht midden de 15de eeuw opnieuw en handen en zal enkele belangrijke moderniseringen doorvoeren (bescherming tegen artillerie aanvallen). De koning zorgt ervoor dat een deel van de zijkanten van het voorhof overdekt zijn zodat zijn soldaten beschermd zijn bij een aanval met kanonnen. Het kasteel wordt zelf een Koninklijke residentie. Er ontstaan talloze bijgebouwen en adellijke woningen in de voorburcht.

9


3 GE PJ 2

Excursie Normandië

2013-2014

Gisors wordt vanaf 1605 minder belangrijk. Dit was zo voor talloze kastelen in de 17de eeuw. Een deel van het kasteel wordt ontmanteld en vele bijwoningen ruïneerden. Weetje: Het Gravensteen was vroeger het voorhof van een motteburcht

Motteburcht 9710

Burcht 12de eeuw

Bibliografie Topkastelen. (2012). Type kastelen. Opgeroepen op oktober 27, 2013, vanhttp://www.topkastelen.nl/soorten.php Gisors, Capital of Vexin Normand. (2013). Gisors fortified castle. Opgeroepen op oktober 27, 2013, vanhttp://www.tourisme-gisors.fr/Gisors-Castle-en Graafschaploon. (s.d). Versterkingen. Opgeroepen op oktober 27, 2013, vanhttp://www.graafschaploon.be/3-schansen-en-versterkingen Chateaux medievaux (s.d.) Le chateau de Gisors. Opgeroepen op november 3, 2013 van http://www.chateauxmedievaux.com/chateau-gisors.php Chateau de France (s.d.) Chateau de Gisors. Opgeroepen op november 3, 2013 van http://www.chateau-fort-manoir-chateau.eu/chateaux-eure-chateau-a-gisors-chateau-fort-degisors.html

Les Andelys Bezoek aan Château Gaillard Situering in Tijd Eind 12de eeuw. Richard Leeuwenhart bouwt deze burcht als verdediging tegen de Franse koning Philips II.

10


3 GE PJ 2

Excursie Normandië

2013-2014

Situering in ruimte De burcht is gelegen in Les Andelys, Normandië. De burcht is strategisch gelegen; op een heuvel en nabij de Seinevallei.

Algemeen

1 De bouw van de burcht De burcht werd gebouwd in 1196 in opdracht van Richard Leeuwenhart. Leeuwenhart was hertog van Normandië en koning van Engeland. Hij bouwde deze burcht om zijn rivaal Filips van Augustus uit te dagen.

Rood: gebieden van de koning van Engeland

Blauw: gebieden van de koning van Frankrijk

Château Gaillard bestaat uit 3 zones. In de buitenste zone bevindt zich de ingang naar de burcht en in de middelste zone staat de donjon. De zones werden afgeschermd door stenen grachten. Normaal gezien is het typerend voor burchten, uit deze periode, dat ze bestaan uit meerder bouwperiodes. Maar aangezien deze burcht op heel korte tijd gebouwd is, bestaat ze uit één bouwperiode. Het model dat werd gevold voor het bouwen van deze burcht was die van de kruisvaarders burchten van Palestina. Op de centrale vesting waren de projectielwerpers opgesteld. De donjon (de centrale toren) toont vandaag nog de trapeziumvormige schachten waarlangs de projectielen richting aanvallers gingen. Château Gaillard was ook een van de eerste burchten in Europa die openingen voorzag in de muren om stenen te gooien naar de vijand.

11


3 GE PJ 2

Excursie Normandië

2013-2014

Nabij de burcht werd het Châtelet opgezet. Die diende als een buffer om de eerste aanvalsgolven af te slaan en de belegering te vertragen. Jammer genoeg blijft er nu niet veel over van de burcht. Van de vijf torens blijft er slechts één toren over die deels vernield is. Maar enorme voorraadkamers zijn teruggevonden die aangeven dat de burcht een jarenlange belegering kon doorstaan. 2

De strategische ligging van de burcht Zoals eerder gezegd werd de burcht in opdracht van Richard Leeuwenhart gebouwd met oog op verdediging van het gebied tegen zijn rivaal Filips II. De bouwplaats van de burcht heeft een zeer strategische functie. Het ligt op de plateau Vallée du Gambon en het wordt omgeven door de Seinevallei. De heuvel en rivier zorgden voor een natuurlijke verdediging wat tijdens de middeleeuwen uitermate belangrijk was bij belegeringen. Met de bouw van deze burcht had Leeuwenhart veel meer mogelijkheden om zijn territorium op een efficiënte manier te verdedigen.

3 Functie: waarom werd deze burcht gebouwd? Richard Leeuwenhart liet deze burcht bouwen om zijn rivaal Filips Augustus uit te dagen en hem de doorgangsweg naar Rouen via de Seine te beletten. Deze laatste reden gaf de burcht ook een passende bijnaam: ‘Gaillard’ wat ondeugend betekent. Na één jaar was de burcht klaar. Na het einde van de Derde Kruistocht (1119) was de relatie tussen Richard Leeuwenhart en Filips Augustus erg vertroebeld. Het was moeilijk voor de koning van Frankrijk om een gezonde machtsverhouding te hebben met de hertog van Normandië die tevens ook koning van Engeland was sinds de verovering door Willem de veroveraar in 1066. Een recente gebeurtenis dat een bittere nasmaak had bij de Franse koning. Tijdens de Derde Kruistocht nam Richard I zelf deel aan de kruistocht. Tijdens deze kruistocht werd er een “tijdelijke vriendschap” gesloten tussen Richard en Filips. Maar tijdens Richard’s afwezigheid, spande Filips II en Jan zonder Land, de broer van Richard I, samen. Richard had zijn broer verboden naar Normandië te gaan tijdens zijn afwezigheid. Jan zonder Land trok toch naar Normandië om daar de macht van zijn broer over te nemen. Wanneer Richard I terug kwam in Normandië na de kruistocht (1194), slaagde hij erin zijn broer te onderwerpen. Daarna richtte hij zijn aandacht op zijn rivaal die hem had belogen; Filips Augustus.

12


3 GE PJ 2

Excursie Normandië

Jan Zonder Land

2013-2014

Richard Leeuwenhart

4 Belegering en inname van de burcht. Omdat Filips II aasde op de Engelse gebieden, liet Richard er geen gras over groeien. Château Gaillard werd op een heel korte periode gebouwd. Richard hield de bouw van de burcht nauwlettend in de gaten. Hij liet een burcht bouwen die geen blinde vlekken had zodat elke poging tot belegering gespot kon worden. De aanvang van de bouw was in 1196 en in 1198 was de burcht volledig klaar. Philips II heeft nooit geprobeerd de burcht in te nemen zolang Richard Leeuwenhart in leven was. Maar na de dood van Richard Leeuwenhart veranderde dit. Jan zonder Land werd tot koning gekroond en nam de gebieden van zijn broer over. Hij werd zowel in Engeland als in Normandië erkend als de nieuwe koning. Jan zonder Land bracht zichtzelf in de problemen wegens een huwelijkskwestie. Hij was eerst van plan om met Isabella van Poitou te trouwen. Maar uiteindelijk huwde hij een andere Isabella; Isabella van Angoulême. Wegens deze huwelijkskwestie werd Jan zonder Land gedaagd voor het koninklijk hof van Frankrijk. Voor Philips was deze huwelijkskwestie een meevaller. Het was zijn kans om de macht van de Engelse koning te ondermijnen. Jan zonder Land weigerde op te dagen voor het hof en een oorlog werd ontketend. In 1202 werden al zijn Franse lenen vervallen verklaard en zo kwam Normandië in de handen terecht van Philips II. In 1203 neemt Filips II de burcht in. Het verlies van het kasteel maakte een einde aan het tijdperk van de Normandische hertogen, dat 300 jaar had geduurd. Het duurde uiteindelijk minder dan 40 jaar voor de Franse koningen om bijna alle Engelse gebieden op het vasteland in te palmen.

13


3 GE PJ 2

Excursie Normandië

2013-2014

5 De Burcht onder Franse controle In de latere eeuwen stond de burcht onder Franse controle. Zo zaten Margaret en Blanche de Bourgogne, beide Franse koninginnen, hier even vast wegens het plegen van overspel. Maar de burcht bood later ook veilig onderdak aan de Schotten. Tijdens de tweede oorlog van de Schotse onafhankelijkheid werd Zuid-Schotland bezet door de Engelsen. De toen Schotse koning, David II was slechts 9 jaar. De Franse koning Filips VI bood David onderdak in Château Gaillard. Hij bleef er 8 jaar. De burcht bleef een belangrijke inzet van zowel de Fransen en de Engelsen. Tijdens de 100jarige oorlog werd de brucht door beide afwisselend ingenomen. In 1449 namen de Fransen voor de laatste keer de burcht in. Vandaag is Château Gaillard Frans cultureel erfgoed.

14


3 GE PJ 2

Excursie Normandië

2013-2014

Bibliografie

Bibliografie ANWB. (2007). Normandië. Den Haag: ANWB Navigator. ANWB Goud. (2005). Normandië Bretagne. Den Haad: ANWB. Atlas pays ages. (sd). La vallée du Gambon. Opgeroepen op november 3, 2013, van Atlas pays ages: http://www.atlaspaysages.hautenormandie.fr/CONNAITRE-LES-PAYSAGESHAUTS-NORMANDS/Le-Vexin-Normand/La-vallee-du-Gambon Château Gaillard. (2012). Opgeroepen op november 3, 2013, van jeanfrancois.mangin.pagesperso-orange: http://jean-francois.mangin.pagespersoorange.fr/capetiens/fenetres_filles/chateaux_gaillard.htm Elaine. (2012, augustus 10). Château Gaillard. Opgeroepen op november 3, 2013, van Europe au pif: http://europeaupif.blogspot.be/2012/08/chateau-gaillard.html Historiek. (2009, juni 26). Richard I Leeuwenhart (1157-1199). Opgeroepen op november 3, 2013, van Historiek: http://historiek.net/richard-i-leeuwenhart-1157-1199/5052/ K.S.V. Deerlijk. (2013). Tours 2004 deel 1. Opgeroepen op november 3, 2013, van K.S.V. Deerlijk: Europe au pif Klement, I. (2009). Leeuwenhart stierf voor Normandië. Opgeroepen op november 3, 2013, van Historia: http://historianet.nl/ida-klement/leeuwenhart-stierf-voor-normandie Snell, M. (2013). Château gaillard. Opgeroepen op november 10, 2013, van History medren: http://historymedren.about.com/od/castles/ss/Chateau-Gaillard.htm Snell, M. (2013). King John of England. Opgeroepen op november 10, 2013, van History medren: http://historymedren.about.com/od/kingjohnofengland/a/bio_kingjohn.htm Wikipedia. (2013, oktober 16). Château Gaillard. Opgeroepen op november 3, 2013, van Wikipedia: http://en.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2teau_Gaillard Wikipedia. (2013, november 4). France in the Middle Ages. Opgeroepen op november 10, 2013, van Wikipedia: http://en.wikipedia.org/wiki/File:Conquetes_Philippe_Auguste.gif Wikipedia. (2013, juli 3). Les Andelys. Opgeroepen op november 3, 2013, van Wikipedia: http://nl.wikipedia.org/wiki/Les_Andelys Worldwidebase. (2005-2009). Koning Jan zonder Land. Opgeroepen op november 10, 2013, van Wordwidebase: http://www.worldwidebase.com/bekendepersonen/koning_jan_zonder_land.shtml

Onderweg naar Rouen Normandië: de keuken Situering in Tijd

15


3 GE PJ 2

Excursie NormandiĂŤ

2013-2014

Situering in ruimte

Algemeen

Bibliografie

Rouen Stadswandeling Situering in Tijd

Situering in ruimte

Algemeen

Bibliografie

Monet en de kathedraal Situering in Tijd

Tussen 1890 en 1894 maakte de impressionist Claude Monet meer dan dertig schilderijen met als onderwerp de kathedraal van Rouen. Hij schilderde deze kathedraal in verschillende weersomstandigheden en vanuit verschillende standpunten. Nadien werkte hij de schilderijen af in zijn atelier. In 1895 stelde hij de twintig beste werken uit deze serie voor in Parijs. Deze tentoonstelling werd onder andere bijgewoond door Cezanne en Pissarro, twee grote impressionisten, die erg onder de indruk waren van de serie. Aan het einde van deze eerste tentoonstelling had Monet dan ook al acht van zijn schilderijen verkocht. Dit succes was

16


3 GE PJ 2

Excursie Normandië

2013-2014

mogelijk te wijten aan de tijdsgeest. Aan het einde van de 19de eeuw won het katholicisme namelijk weer aan populariteit in Frankrijk. Verder was de gotiek ook een erg populaire bouwstijl. Dit maakte de kathedraal van Rouen tot een gewild onderwerp.

Situering in ruimte Deze aandacht voor licht is typisch voor het impressionisme (1860-1900). De impressionisten verwierpen de academische tradities voor het weergeven van de wereld. Hun waarneming werd sterk gekleurd door (vluchtige) indrukken. In hun schilderijen is er dus weinig aandacht voor een concreet onderwerp. Het gaat hen vooral om licht, kleur, beweging en schaduw. Daarom schilderden ze ook vaak “en plein air”, om dichter in contact te staan met de natuur. Een voorbeeld hiervan zien we bij Eugène Boudin, de leermeester van Monet. Hij was een landschapsschilder uit Honfleur en een van de eerste schilders die in openlucht werkten. Boudin kwam uit een zeevaardersfamilie en hield daar een grote passie voor de zee aan over. Hij schilderde dan ook vaak de Normandische kust in de buurt van Honfleur. In Le Havre kreeg hij zelfs een beurs voor drie jaar. Hij gebruikte deze beurs vooral om studies van de open lucht te maken. Claude Monet werd geboren in Le Havre, in Normandië. Op aandringen van zijn vader ging hij in Parijs studeren, waar hij Renoir en andere impressionisten leert kennen. Ze schilderden vaak samen het gebied in en rond Parijs, waarbij ze vooral het licht, en de kleuren die het met zich meedroeg, probeerden te vangen met harde borstelstreken. De schilderijen die Monet en zijn vrienden maakten zagen er totaal anders uit dan eerder landschappen. Hun werken mankeerden de theatraliteit van de emotionele romantiek en het aardse palet van de barok. Zowel het uiterlijk van de impressionistische schilderijen als hun onderwerpen werden dan ook als zeer modern beschouwd.

Algemeen Monet was vooral gefascineerd door de lichtwerking op de kathedraal. Hij vond het interessant om te zien hoe eenzelfde onderwerp er toch telkens weer zo ander kon uitzien, afhankelijk van de tijd van het jaar of het uur van de dag. Impressionisten zagen de lichtinval als onderwerp op zich; minstens even belangrijk, of mogelijk zelfs belangrijker, dan het onderwerp waar het licht op valt. Monet schildert dus niet zozeer de kathedraal van Rouen, maar het licht dat de kathedraal opvangt Het schilderen van de kathedraal lijkt op het eerste zicht niet moeilijk, zeker niet voor een ervaren schilder. Toch was het maken van deze serie voor Monet niet evident. Tot dan toe had hij namelijk vooral landschappen geschilderd, zoals het bekende Soleil Levant. Hij werd aangetrokken door de kathedraal omdat deze hem de kans gaf om de paradox vast te leggen tussen een vaste en permanente structuur enerzijds en het vluchtige licht dat voortdurend onze perceptie van dit bouwwerk verandert. Een kathedraal verandert nooit, maar verandert tegelijkertijd elke seconde van elke dag. Monet is er als geen ander in geslaagd om dit vast te leggen, maar dit heeft hem veel moeite gekost. Zelf schreef hij hierover dat hij elke dag weer iets nieuws ontdekte, dat hij de dag ervoor niet had opgemerkt. Hierdoor moest hij zijn werken steeds aanpassen, iets dat hem bijna tot waanzin dreef. Elke dag kreeg hij steeds meer het gevoel dat hij het onmogelijke probeerde te bereiken Het impressionisme was een revolutionaire schilderstijl en riep destijds natuurlijk veel kritiek op. Het zijn zelfs de critici die met de term “impressionisme” aankwamen, om aan te tonen dat de werken slechts een impressie van de werkelijkheid waren. Ze waren dus onvoltooid volgens de

17


3 GE PJ 2

Excursie Normandië

2013-2014

academische regels van die tijd. Maar kon het impressionisme wel als revolutionair omschreven worden? De impressionisten schilderden namelijk dezelfde onrevolutionaire onderwerpen als de klassieke schilders. Toch waren de impressionistische kunstenaars anders. Zij schilderden hun onderwerpen niet om een bepaalde boodschap uit te dragen of om een verhaal te vertellen, integendeel. Zij wilden gewoon de werkelijkheid weergeven zoals die zich voor hun ogen manifesteerde. Ze gingen op zoek naar een manier om hun zintuiglijke indrukken in de verf te vangen; een manier om de sensatie van licht, kleur en beweging op te roepen. Om dit te bereiken maakten ze gebruik van losse, duidelijke penseelstreken en lichtere, fellere kleuren. Ook spontaniteit was belangrijk. Monet wordt vaak gezien als de leider van het impressionisme. De naam van stroming zou zelfs gebaseerd kunnen zijn op zijn Impression Soleil Levant, volgens velen het eerste echte impressionistische kunstwerk.

Bibliografie

Arnason, H. (2004). History of Modern Art. New Jersey: Pearson Prentice Hall. Howard, M. (1997). Encyclopedia of impressionism. Londen: Carlton. Little, S. (2005). Understanding Art. Kerkdriel: Librero. Musée d'Orsay. (2006). Catalogue des oeuvres. Opgeroepen op oktober 28, 2013, van Musée d'Orsay: http:/ collection.html?no_cache=1&zoom=1&tx_damzoom_pi1%5Bzoom%5D=0&tx_damzoom_pi1%5BxmlId%5D= des-oeuvres%2Fresultat-collection.html%3Fno_cache%3D1%26zsz%3D9 Pelfrey, R. (1996). Art and mass media. Dubuque: KendallHunt. Penelope Davies, W. D. (2007). Janson's History of Art. The Western Tradition. New Jersey: Pearson Prentice Wikimedia Foundation. (2013, oktober 15). Kathedraal van Rouen (Monet). Opgeroepen op oktober 28, 201 http://nl.wikipedia.org/wiki/Kathedraal_van_Rouen_(Monet) Wikimedia Foundation. (2013, mei 13). Rouen Cathedral (Monet). Opgeroepen op oktober 28, 2013, van Wik

Jeanne d’Arc Situering in Tijd

Situering in ruimte

Algemeen

18


3 GE PJ 2

Excursie Normandië

2013-2014

Bibliografie

Gustave Flaubert Situering in Tijd en ruimte Gustave Flaubert leefde in de 19de eeuw in Frankrijk tegen de achtergrond van de Industriële Revolutie, en later de Frans-Pruisische oorlogen. Hij maakte gedurende zijn leven verschillende verre reizen.

Algemeen Gustave Flaubert -

-

-

-

-

Geboren op 12 december 1821 in Rouen, gestorven te Croisset op 8 mei 1880. Zijn familie maakte deel uit van de bourgeoisie en waren protestants. Zijn vader was een chirurg in Rouen. Studeerde rechten in Parijs, maar deze studie ligt hem niet. Hij werd al snel aangetrokken door het schrijven van literatuur. In 1844, besluit hij zijn rechtenstudies stop te zetten, vanwege een mysterieuze ziekte waaraan hij lijdt. Later blijkt hij een epilepsiepatiënt te zijn. Hij verhuist van Rouen naar Croisset. Hij heeft een eerder eenzaam leven in Croisset, maar hij verblijft op regelmatige basis in Parijs, waar hij kennis maakt met Louise Colet. Gustave Flaubert en Louise Colet hadden voor een periode van ongeveer 10 jaar lang een intense brievenuitwisseling. In 1849 maakt hij een grote reis naar het noorden en bij terugkeer begint hij te schrijven aan zijn meesterwerk Madame Bovary. Hij wordt beschuldigd van het in gaan tegen de goede zeden en gewoontes. Hij wordt vervolgd door justitie, maar wordt uiteindelijk vrijgesproken. ‘Madame Bovary’ wordt meteen een enorm succes. (Over Madame Bovary doen we dan later het toneeltje) Na het succes van ‘Madame Bovary’ verschijnt in 1862 zijn volgende werk: ‘Salammbô’. ‘Salammbô’ wordt beschouwd als één van de eerste voorbeelden van de historische roman. Het speelt zich af in Carthago en heeft als voornaamste onderwerp: de strijd tussen een beschaving en de groepen die deze beschaving onderdrukt. Salammbô kent eveneens een enorm succes. In 1869 verschijnt vervolgens ‘L’éducation sentimentale’, maar dit werk wordt geen groot succes in zijn tijd. Het boek beschrijft het verhaal van een jonge provenciaal en zijn liefde voor een oudere, getrouwde en onbereikbare dame. Hoewel ‘L’éducation Sentimentale’ in de 19de eeuw geen groot succes kende, wordt het vandaan samen met ‘Madame Bovary’ beschouwd als één van een waar meesterwerk en één van de hoogtepunten van de wereldliteratuur. L’éducation sentimentale zou uiteindelijk de laatste afgewerkte roman van Gustave Flaubert zijn. Hoewel zijn leven vrij van zorgen is geweest, gaat het vanaf 1870 bergaf met Flaubert. Hij lijdt onder zijn onstabiele gezondheid, hij heeft financiële zorgen en verliest verscheidene vrienden en familieleden aan de Frans-Pruisische Oorlog. Op 8 mei 1880 sterft Gustave Flaubert aan een hersenbloeding in Croisset. Tijdens zijn leven onderhield hij correspondentie met tal van bekende auteurs, bvb. émile Zola, Guy de Maupassant, de gebroeders Concourt, etc.

19


3 GE PJ 2

Excursie Normandië

2013-2014

Réalisme: Gustave Flaubert maakt deel uit van het realisme. Kenmerken van het realisme: - De werkelijkheid weergeven zoals ze echt is. (Reactie op de romantiek, die alles ging idealiseren.) - De maatschappij weergeven met al zijn aspecten. - De schrijvers kiezen vaak onderwerpen vanuit de gewone mensen.

Korte inhoud ‘Madame Bovary’ Het begin Het boek begint met de beschrijving van Charles Bovary. Een boerenzoon, die door zijn moeder aangespoord wordt muziek te spelen en te studeren. Zijn vader daarentegen gaat niet echt akkoord met de bedoelingen van zijn vrouw. Uiteindelijk krijgt Charles een opleiding, later gaat hij zelfs medicijnen studeren. Na een vijftal jaar studeert hij af als dokter. Vanaf dan kan de zoektocht naar een geschikte huwelijkskandidate beginnen. Hij trouwde met Héloïse, een iets oudere dame. In dit huwelijke voelde Charles zich niet goed. Wanneer hij voor een gebroken been naar Bertaux moet, komt hij zijn grote liefde, Emma, tegen. Hij vecht tegen zijn gevoelens en accepteert de wens van zijn vrouw om niet meer naar Bertaux te gaan. Na haar dood, een ongelukkig toeval, begint hij opnieuw bezoekjes te brengen aan Emma en haar vader. Na Charles rouwtijd trouwt hij met Emma. Maar gedurende de wittebroodsweken begint Emma na te denken… Het leven met Charles wordt al snel saai en Emma begint zich depressief te voelen. Wanneer ze wordt uitgenodigd op een bal begint ze te dromen van een leven vol spanning en luxe. Maar al snel komt het deprimerende gevoel terug boven. Charles merkt dit en om zijn vrouw op te beuren verhuizen ze naar een grotere stad (Yonville). Maar de verhuis levert niet veel op, Madame Bovary verveelt zich nog steeds en ze begint meer en meer geld uit te geven als compensatie voor haar verveling. Daarnaast stort ze zich in de liefde, verschillende mannen passeren de revue en Emma ontdekt het ware gevoel van liefde. Door haar financiële uitspattingen stapelen de schulden zich op, ze gaat aankloppen bij haar minnaars, maar zij weigeren financiële hulp. Emma pleegt zelfmoord uit wanhoop… (stilte) Charles blijft achter met dochter Berthe. Hij kan de schulden die Emma gemaakt heeft niet meer terugbetalen en leeft in armoede. Dochter Berthe heeft enkel vodden aan haar lichaam en zelfs een deftig graf voor zijn grote liefde is moeilijk te bekostigen. Desondanks is hij niet boos op Emma, hij is vertederd door het idee dat zijn vrouw in de smaak viel bij vele mannen. Dit zorgt voor een tragisch einde van een vrai chef d’oeuvre!!

Bibliografie Etudes-litteraraires.com. (s.d.). Biographie de Gustave Flaubert (1821-1880). Opgeroepen op 6 november 2013, van http://www.etudes-litteraires.com/flaubert.php Desaintghislain, C., Morisset, C., Wald Lasowski, P. (2007). Littérature française – Classes des lycées. Paris: Nathan. Wikipedia. (2013, okt. 24). Gustave Flaubert. Opgeroepen op 6 november 2013, van http://fr.wikipedia.org/wiki/Gustave_Flaubert

20


3 GE PJ 2

Excursie NormandiĂŤ

2013-2014

(2010, april 16). Opgehaald van http://static.digischool.nl/ckv1/ckvdol/lit/madamebovary.htm Flaubert, G. (1997). Madame Bovary. Amsterdam: Uitgeverij L.J.Veen B.V

Dag 2 : 27 november 2013 Saint-Martin-de-Boscherville Abdij Situering in Tijd

Situering in ruimte

Algemeen

Bibliografie

Monnikengezang Situering in Tijd

Situering in ruimte

21


3 GE PJ 2

Excursie Normandië

2013-2014

Algemeen

Bibliografie

Jumièges Bezoek aan de Ruïnes van de abdij van Jumièges Situering in Tijd Als we kijken naar de abdij doorheen de geschiedenis, zien we de abdij terug in veel turbulente periodes. De abdij heeft geleden tijdens de Honderdjarige Oorlog. Maar de abdij is bijvoorbeeld ook volledig geplunderd tijdens de godsdienstoorlogen door de Hugenoten. Langzaam maar zeker herstelde de abdij keer op keer van deze plunderingen en vernielingen. Deze golf duurde voort tot de Franse Revolutie. Hier werd de abdij volledig vernield en geplunderd. Herstel was niet mogelijk en het enige wat rest is de ruïnes voor ons. De abdij is vanaf 654 tot aan 1788 in gebruik geweest.

Situering in ruimte De abdij ligt in het dorpje Jumièges, op een steenworp afstand van het grote Rouen. Het dorpje is ontstaan na de bouw van de abdij. Interessant aan de ligging van de abdij zelf is dat de abdij in de bochten van de Seine ligt. Doordat de abdij in een lus ligt, is de abdij maar van één kant over land te bereiken. Tussen Rouen en Le Havre aan de kust is er een groot nationaal park, waar Jumièges in ligt. Dit nationaal park is een stukje ongerepte natuur.

Algemeen De abdij was een paradepaardje van de hertogen van Normandië. En al snel werd de abdij het centrum voor religieuze scholing en stond de abdij in voor de liefdadigheid voor de armen. De meest bekende abt is waarschijnlijk Willem van Jumièges, waar we het straks over gaan hebben. Door de eeuwen heen werd er dan ook constant gewerkt en herwerkt aan de abdij. Dit ook omdat de abdij zo belangrijk was geworden. Studenten aan de abdij werden later bisschop of kardinaal van Frankrijk en één werd zelfs Aartsbisschop van Canterbury. Dat was Robert van Jumièges, niet onopvallend was dat hij een goede vriend was van Koning Eduard. De Notre-Dame van Jumièges is de grootste Middeleeuwse ruïne van Frankrijk. Voordat het een kathedraal werd, was het een klooster. Dit dateert uit de 7de eeuw ( waarschijnlijk 654.) De abdij maakte deel uit van een serie glorieuze abdijen van de Merovingische dynastie in Normandië. De abdij heeft de eerste eeuwen veel last gehad van de invallen van de Noormannen. Nadat de Noormannen vaste voet hadden gekregen in Normandië en zich assimileerden met de bevolking nam het belang van de kerk ook weer toe. Zo werd de abdij van Jumièges weer in ere hersteld en verder uitgebouwd. Onder hertog Willem Langzwaard, de opvolger van Rollo, werden er herstelwerken uitgevoerd. Maar zowel Jumièges als andere abdijen vinden in Richard II een ware zegen. Onder leiding van Richard II (969-1027) worden de hertogen patroon van de abdijen en kerken. Deze investeren erg veel zijn nieuwe ‘project’. Na enige tijd is de Notre-Dame van Jumièges klaar en is hertog Willem van Normandië aanwezig bij de eerste mis. Dit was in het jaar 1067, dus naast hertog was Willem ook al

22


3 GE PJ 2

Excursie Normandië

2013-2014

koning van Engeland. Dat Willem en zijn gevolg aanwezig waren, zegt ontzettend veel over de status van de abdij. Een leuk detail is dat Mathilde van Vlaanderen, zijn vrouw hier ook bij was. Maar nog interessanter dan dat is de Normandische invloed in bouwstijl in Vlaanderen en omgekeerd. Met dit huwelijk was dus een echte relatie ontstaan tussen de het hertogdom en het graafschap. Wellicht is de abdij van Jumièges geen standaard abdij. Zoals we kunnen zien is de abdij erg groot. Er staat een twee-toren voorkant en ook de achterkant is ontzettend hoog. Misschien kunnen we, ook met de belangstelling voor de abdij van Willem, concluderen dat de abdij meer was dan enkel een religieus centrum. In latere tijden werd de abdij steeds meer herwerkt en verfraaid. Zelfs de minnares van de Franse koning Karel VII ligt hier begraven. Doordat er aan de abdij bijna constant is gebouwd en verbouwd zijn hier ook de Romaanse en Gotische invloeden merkbaar. Door de Franse benedictijnen, die zacht uitgedrukt nogal protestants van aard waren, werd de abdij van Jumièges ingenomen. Die Franse benedictijnen leefden simpel en waren gericht op kennis. In de 17 de eeuw werden deze echter vervolg en moesten al snel vluchten. Hun tijd in de abdij was gekenmerkt door de nadruk op leren. Dus werd de abdij een centrum van kennis en religie in plaats van politiek. In 1788 was de druk van de revolutie al voelbaar. De abdij werd verlaten en even later geplunderd. De abdij deed dienst als steengroeve voor de Republiek, want met zulke verfijnde stenen konden andere gebouwen gemaakt en verfraaid worden. Vanaf 1947 is de grond hier van de Franse staat en is de abdij een historisch monument. Bibliografie Bronnen (Courtenay, 2013) (Wikipedia, Abbey of Jumièges, 2013) (Wikipedia, Gesta Normannorum Ducum, 2013)

Willem van Jumièges Situering in Tijd Willem van Jumièges leefde in de elfde eeuw en kan gezien worden als de auteur van de biografie van Willem de Veroveraar. Na 1070 wordt er niets meer terug gevonden over Willem van Jumièges, dus gaat men er van uit dat hij dan overleden is. Maar er zijn geen specifiek data voor zijn leven. De tijd waarin hij leefde is die van de verovering van Engeland. Misschien wel het hoogtepunt van de Normandische macht.

Situering in ruimte Zoals gezegd is de abdij wereldwijd bekend geworden door Willem van Jumièges. Willem schreef de annalen van de Normandische hertogen. Daaruit blijkt ook dat de twee standen met elkaar verweven waren. De clerici kon schrijven en de adel had maar wat graag teksten over zich geschreven. De annalen heten de Gesta Normannorum Ducum, ofwel De daden van de Normandische hertogen. Na de dood van Willem hebben er nog twee andere monniken aan gewerkt tot de annalen voltooid waren. Het gaat over de daden van Willem de Veroveraar tot Hendrik I.

23


3 GE PJ 2

Excursie Normandië

2013-2014

Algemeen Monnik Willem schreef zijn meesterwerk niet uit verveling. Hij ging verder op het werk van Dudo om de daden van de Normandische hertogen vast te leggen. In de jaren vijftig van de elfde eeuw begon Willem aan dit meesterwerk. Hierbij kopieert hij eerst een deel van een boek van zijn voorganger Dudo over de komst van de Noormannen. Daarna gaat hij verder met de daden van de Normandische hertogen te beschrijven. Na de verovering van Engeland vraagt Willem de Veroveraar of hij dit kan toevoegen aan zijn werk. De onderstaande stukjes zijn ‘vrij vertaalde’ fragmenten uit zijn werk. Hieruit blijkt dat hij de feiten redelijk specifiek beschrijft. De Noormannen, waarschijnlijk Denen, komen in Normandië nadat ze de Schelde verlaten hebben. Na een omzwerving via Brittanië komen ze in 876 langs de abdij van Jumièges. Hier zetten ze een relikwie neer dat ze in Brittanië geplunderd hadden. Het altaar van St. Vedast staat er nog altijd. Ze varen verder de Seine op en komen in de buurt van Rouen. De aartsbisschop kent de vernietigende kracht van de Noormannen en wilt zijn stad liever sparen. Hij stelt een vrede voor en de Denen komen onder deze vrede de stad binnen. De Denen roepen dan een man genaamd Rollo uit tot hun leider en zweren de eed van trouw aan hem. Eduard, koning van Engeland, had door god’s wil geen erfgenaam. In het verleden had Robert, aartsbisschop van Canterbury, gehoord dat hij Willem van Normandië als erfgenaam wilde hebben. Maar aan de andere kant was er Harold, één van de rijkste en machtigste graven. Hij werd naar Normandië gestuurd om zijn trouw aan Willem te betuigen. Maar eenmaal geland in Normandië wordt hij gevangen genomen door de graaf van Abbeville. Wanneer Willem daar van hoort, zorgt hij er direct voor dat Harold vrijgelaten wordt. Harold zou enige tijd verblijven in de gastvrijheid van Willem. Wanneer Harold terugkeert naar de koning, is hij beladen met giften voor Eduard. Daarnaast had Harold de garantie dat hij met Willem’s dochter mocht trouwen en dus een belangrijke positie aan het hof zou bekleden. Maar wanneer Eduard in 1065 sterft, grijpt Harold de macht en is hij zijn gezworen trouw vergeten. Willem stuurt boodschappers om hem aan deze trouw te herinneren. Harold luistert hier echter niet naar en trouwt met de weduwe van de door hem vermoorde Welsh koning. Het Engelse koninkrijk is in onvrede met Harold. Vijftien dagen lang blijft er in het Noord-Westen een ster aan de hemel staan. De Engelsen zien hier een teken van verandering in het koninkrijk in. Ondertussen mengden ook de Noorse koning en de broer van Harold zich in deze opvolgingskwestie. Tostig, de broer van Harold, vraagt steun van de Noorse koning bij de inval in Engeland. Deze wilt maar wat graag helpen. De rol van deze twee (bij)figuren is redelijk snel uitgespeeld. Na hun landing worden ze genadeloos verslagen bij Stamford bridge. Dit kostte Harold echter veel mankracht en hij moest zijn troepen van het Noord-Westen naar het Zuid-Westen vervoeren. Terwijl Willem nog in Normandië zit, ziet hij hoe Harold zijn leger steeds maar sterker wordt. Willem moet snel reageren en geeft opdracht om 3000 schepen te laten bouwen. Nadat de Normandiërs, Fransen, Bretons en Vlamingen waren ingeladen met paard en al, zetten ze zeil naar Hastings. Bibliografie Courtenay, L. (2013, 11 13). Early roofing systems in Northern Europe . Opgehaald van Columbia university: http://learn.columbia.edu/ma/htm/cl/ma_cl_discuss_jum_roof.htm Van Houts, E. (2000). The Normans in Europe. Manchester: Manchester university . Wikipedia. (2013, 11 14). Abbey of Jumièges. Opgehaald van Wikipedia : http://en.wikipedia.org/wiki/Jumi%C3%A8ges_Abbey Wikipedia. (2013, 11 14). Gesta Normannorum Ducum. Opgehaald van Wikipedia: http://en.wikipedia.org/wiki/Gesta_Normannorum_Ducum Wikipedia. (2013, 11 13). William of Jumièges. Opgehaald van Wikipedia: http://en.wikipedia.org/wiki/William_of_Jumi%C3%A8ges

24


3 GE PJ 2

Excursie NormandiĂŤ

2013-2014

Honfleur De Seinebruggen Situering in Tijd

Situering in ruimte

Algemeen

Bibliografie

Stadswandeling Situering in Tijd

Situering in ruimte

Algemeen

Bibliografie

25


3 GE PJ 2

Excursie Normandië

2013-2014

Zouthallen Situering in Tijd Honfleur wordt voor het eerst vermeld vanaf de 11de eeuw. Het is een belangrijke transithaven tussen Engeland en Frankrijk, dit door zijn ideale ligging bij de monding van de Seine. Deze ligging verklaart ook de vooraanstaande rol van Honfleur in de Honderjarige Oorlog. Het dorp wordt versterkt door Karel V, die zo verijdelt dat Engelsen de Seine kunnen opvaren. Toch wordt Honfleur verschillende keren bezet door de Engelsen, om daarna bevrijd te worden door de Fransen. Hierdoor werden de voorsteden telkens weer kapot geschoten. Na de oorlog groeit Honfleur uit tot een van de grootste maritieme centra. Alle activiteiten staan in het teken van de scheepsbouw, de maritieme handel en verre expedities. Deze bloei duurt tot de 18de eeuw. Door de dreiging van verzanding van Honfleur, legt Frans II Le Havre aan. Deze havenstad zou door technische vernieuwingen Honfleur ver achter zich laten.

Situering in ruimte Honfleur is een havengemeente, gelegen in de regio Basse-Normandie, in het departement Calvados. De stad ligt vlakbij de Seine, er recht tegenover ligt een andere havenstad Le Havre. Naast zijn geschiedenis als havenstad staat Honfleur vooral bekend als toeristische trekpleister. Zo kan je er de grootste houten kerk, de Sainte-Catherine, bezoeken. In Honfleur zou Boudin ook Monet ontdekt hebben. Honfleur was een belangrijke havenstad van de 15de tot de 18de eeuw. Het had goede handelscontacten met Canada, Louisiana, de Antillen, de Afrikaanse kusten en de Azoren. Aan het vroegere kasteel van Honfleur, la Lieutenance, staat een herdenkingsplaat voor Samuel de Champlain, de Franse ontdekkingsreiziger die in 1608 Quebec stichtte. Zo vormde een deel van Noord-Amerika Nieuw-Frankrijk van 1524 tot 1763 (tot de vrede van Parijs). Een deel van Newfoundland is echter nog steeds Frans.

Algemeen Door de verre handelsexpedities naar Zuid-Amerika, NoordAmerika en Afrika hadden de vissers nood aan veel zout, voor het bewaren van vis (vooral kabeljauw en haring) op zee. Daarom werden in de 17de eeuw drie zouthallen aangelegd, de ‘greniers à sel’ (ca. 1670). De drie opslagplaatsen konden 10.000 ton zout stockeren. Het zout kwam vooral uit Brouage (Charente-Maritime) (500 km). De zouthallen werden gemaakt door scheepslui, dit is duidelijk te zien aan de houten structuur van de gebouwen. Verder bestaat de gebruikte materie uit stenen restanten van de oude vestingmuren. Dit met toelating van Colbert, die de Franse economie sterker wilde maken door de ontwikkeling van handel en de bevordering van export. De bouw van de zouthallen past dus perfect binnen het plaatje van het colbertisme.

26


3 GE PJ 2

Excursie Normandië

2013-2014

Vandaag blijven er nog 2 zouthallen over, de derde ging in 1892 in vlammen op. Het grootste pakhuis wordt nu als galerie gebruikt. Bibliografie - Honfleur. Geraadpleegd op 29 oktober 2013, op http://nl.wikipedia.org/wiki/Honfleur - Greniers à Sel. Geraadpleegd op 29 oktober 2013, op (http://www.citygidsen.be/citygidsen/pdf/normandie-kust-vol-superlatieven_9.pdf) - Greniers à Sel. Geraadpleegd op 29 oktober 2013, op (http://www.normandietourisme.fr/articles/honfleur-278-4.html) - Zout Honfleur. Geraadpleegd op 29 oktober 2013, in ANWB Goud (Normandië, Bretagne) door Harry Schuring. - Seine, Normandië. Geraadpleegd op 29 oktober 13, in Cantecleer kunst-reisgidsen (Kunst, geschiedenis en landschap van de Seine tot Mont-Saint-Michel – Normandië) door Werner Schafke - Greniers à Sel. Geraadpleegd op 4 november 2013, op http://www.lechamplain-honfleur.com/242honfleur/402-les-greniers-a-sel.html - 100-jarige Oorlog. Geraadpleegd op 4 november 2013, op http://nl.wikipedia.org/wiki/Honderjarige_Oorlog Haven Situering in Tijd

Situering in ruimte

Algemeen

Bibliografie

27


3 GE PJ 2

Excursie NormandiĂŤ

2013-2014

Onderweg naar Caen Normandisch bocagelandschap Situering in Tijd

Situering in ruimte

Algemeen

Bibliografie

Dag 3: 28 november 2013 Bayeux Kathedraal Situering in Tijd

Situering in ruimte

Algemeen

28


3 GE PJ 2

Excursie NormandiĂŤ

2013-2014

Bibliografie

Odo van Bayeux Situering in Tijd

Situering in ruimte De stad Bayeux is gelegen in het noorden van Frankrijk, meer bepaald in de regio Basse-Normandie. Het departement waartoe de stad behoort, heet Calvados. Bayeux ligt op 270 kilometer van Parijs. Bayeux telt zo’n 15 000 inwoners, die Bayeusins of Bajocasses heten, en werd vernoemd naar de Keltische stam die er in de Keltische tijd gehuisvest was. De stad is vooral bekend omwille van haar kathedraal en het Tapijt van Bayeux. De opdrachtgever voor beide meesterwerken zou de bisschop Odo van Bayeux geweest zijn, de halfbroer van de beroemde Willem de Veroveraar.

Algemeen Odo van Bayeux, werd geboren in het jaar 1036 en stierf in februari van het jaar 1097. Hij was de halfbroer van Willem de Veroveraar. Zijn ouders waren Herleva, tevens ook de moeder van Willem, en Herluin de Conteville. Het was Willem de Veroveraar die Odo in 1049 kroonde tot bisschop van Bayeux. Odo was toen amper 14 jaar Veel historici nemen aan dat het Odo van Bayeux was die de opdracht heeft gegeven tot het maken van het beroemde Tapijt van Bayeux. Dit tapijt beeldt de slag om Hastings af. Men denkt dit omdat Odo vaak heldhaftig op het tapijt wordt afgebeeld, zowel als geestelijke, als krijger en als raadsman. Daarbij komt dat Odo ook een belangrijke ooggetuige was die de gebeurtenissen omtrent de slag van dichtbij had meegemaakt. Het is ook in zijn kathedraal dat het tapijt vele jaren werd opgehangen op het feest van de relieken. Maar de theorie omtrent Odo als opdrachtgever is niet sluitend. Andere historici nemen immers aan dat het koningin Mathilde van Vlaanderen was die de opdracht tot het maken van het tapijt zou gegeven hebben. Naast bisschop, was Odo ook een beroemde krijger. Maar omdat hij als geestelijke geen bloed mocht vergieten, vocht hij gedurende de slag van Hastings met een knots (zie afbeelding). Odo heeft dus zelf nooit mensen vermoord, omwille van zijn functie als bisschop, maar we mogen wel veronderstellen dat hij zijn vijanden enkele gebroken armen en uitgeslagen tanden heeft bezorgd. Na de slag van Hastings benoemde William zijn halfbroer in 1067 tot graaf van Kent. Naast bisschop

29


3 GE PJ 2

Excursie Normandië

2013-2014

verkreeg hij dus ook de titel van graaf. Bij afwezigheid van William in Engeland, nam Odo tijdelijk de plaats van William in. Wanneer hij in 1082 een militaire expeditie richting Italië op poten wilde zetten – sommigen beweren dat hij aasde op de paustitel - werd hij afgezet als graaf van Kent door William, de koning van Engeland. William nam hem echter wel niet zijn bisschopszetel af. Odo werd voor vijf jaar opgesloten in de gevangenis. Maar Willem kwam in 1087 op zijn sterfbed tot inzicht en besliste uiteindelijk om Odo vrij te laten. Odo keerde onmiddellijk terug naar zijn graafschap in Kent om zijn titel van graaf opnieuw op te eisen. Deze titel en de daarbij horende machtspositie was hij immers verloren. Maar de opstand tegen de toenmalige graaf van Kent, Willem Rufus, mislukte en uiteindelijk keerde Odo terug naar Normandië, waar hij in dienst trad van hertog Robert, de oudste zoon van de ondertussen overleden Willem. Dit deed hij lange jaren, tot hij uiteindelijk besloot om deel te nemen aan de Eerste Kruistocht, richting Jeruzalem. Maar tijdens deze tocht stierf Odo in Palermo in februari van het jaar 1097. Zijn lichaam zou tot op vandaag in de kathedraal van Palermo zijn opgebaard.

De kathedraal van Bayeux De Onze-Lieve-Vrouwekathedraal van Bayeux werd gebouwd tussen de 11de en de 15de eeuw. Het was Odo, de bisschop van Bayeux, die haar voor het eerst inwijdde op 14 juli 1077, in aanwezigheid van Willem en zijn vrouw Mathilde. Voor deze inwijding zou Odo speciaal het Tapijt van Bayeux in Engeland hebben laten vervaardigen. De kathedraal heeft er een best wel vurige geschiedenis opzitten. In 1105 brak in de kathedraal voor het eerst brand uit. Met veel moed en hard werk werd ze gerestaureerd, maar het mocht niet baten, want amper vijvenvijftig jaar later ging ze opnieuw in vlammen op. Enkel het schip en de crypte bleven bewaard. Het was na deze brand dat men de heropbouw niet meer in de romaanse stijl, maar in de gotische stijl verderzette. In de kathedraal kan men vandaag dus nog goed zien aan de bogengalerij van het schip dat ze oorspronkelijk in romaanse stijl werd gebouwd. Toen de Honderdjarig Oorlog tussen 1337 en 1453 uitbrak, werd de bouw van de kathedraal stilgelegd. In 1479 werd de bouw uiteindelijk toch afgerond met de voltooiing van de vieringtoren. In de 17de eeuw werd de kathedraal door de hugenoten enorm geplunderd en verwoest. Ondanks de vele gevaren van brand, oorlogen en plunderingen, bleef de kostbaarste schat van kathedraal, het Tapijt van Bayeux, altijd in de kathedraal aanwezig. Het is pas in 1803 dat het Tapijt door Napoleon werd meegenomen en werd tentoongesteld in het Louvre. Vandaag bevindt het Tapijt zich opnieuw in Bayeux. De crypte heeft de brand van 1160 ook overleefd en stamt dus rechtstreeks af uit de 11de eeuw. Vandaag kun je er 15de eeuwse kapitelen en fresco’s bewonderen. De beroemde bisschop van Bayeux, Odo, werd echter niet in deze kathedraal begraven, maar in de kathedraal van Palermo, waar hij gestorven is op weg naar Jeruzalem.

Bibliografie - Bayeux. Geraadpleegd op 30 oktober 13, op http://nl.wikipedia.org/wiki/Bayeux_(Frankrijk) - De kathedraal van Bayeux. Geraadpleegd op 3 november 2013, op http://www.fotolucky.be/Locaties/Normandie/alb - Mathilde van Vlaanderen. Geraadpleegd op 3 november 2013, op http://nl.wikipedia.org/wiki/Mathilde_van_Vlaand - Odo van Bayeux. Geraadpleegd op 02 november 2013, op , http://nl.wikipedia.org/wiki/Odo_van_Bayeux - Officiële website kathedraal van Bayeux. Geraadpleegd op 3 november 2013, op http://cathedraledebayeux.voila.ne - Oorlog in de middeleeuwen. Geraadpleegd op 3 november 2013, op http://books.google.be/books?id=xk985a3cCv4C&pg=PA29&lpg=PA29&dq=opdrachtgever+tapijt+van+bayeux&source - Tapijt van Bayeux. Geraadpleegd op 30 oktober 2013, op http://nl.wikipedia.org/wiki/Tapijt_van_Bayeux

30


3 GE PJ 2

Excursie NormandiĂŤ

2013-2014

Arromanches-les-Bains Introductie invasielanden Situering in Tijd

Situering in ruimte

Algemeen

Bibliografie

Kunstmatige haven Situering in Tijd

Situering in ruimte

Algemeen

Bibliografie

31


3 GE PJ 2

Excursie NormandiĂŤ

2013-2014

Omaha Beach Amerikaans soldatenkerkhof Situering in Tijd

Situering in ruimte

Algemeen

Bibliografie

Pointe du Hoc Pointe du Hoc Situering in Tijd

Situering in ruimte

Algemeen

Bibliografie

32


3 GE PJ 2

Excursie Normandië

2013-2014

La Cambe Duits soldatenkerkhof Situering in Tijd Men begon in 1954 en de begraafplaats werd in september 1961 afgemaakt, sindsdien zijn nog meer dan zevenhonderd Duitse soldaten geborgen en hier begraven. In totaal zijn er 21.160 Duitse soldaten begraven, waarvan er 207 een onbekende identiteit hadden en waarvan er 89 later zijn geïdentificeerd en begraven. De heuvel in het midden is een massagraf. Hier zijn 296 gevallenen begraven. Als er in Normandië nog Duitse slachtoffers gevonden worden, dan worden ze in deze heuvel bijgezet. Het aantal soldaten op deze begraafplaats neemt dus nog steeds toe. Bovenop de heuvel staat een gedenkbeeld waarop de tekst: "Gott hat das letzte Wort" staat.

Situering in ruimte In het dorp La Cambe, Calvados, Frankrijk. La Cambe is een Duitse militaire begraafplaats in Normandië, op deze militaire begraafplaats liggen de gesneuvelde Duitse soldaten van Omaha Beach. In de jaren na de Tweede Wereldoorlog besloot men om zes grote Duitse begraafplaatsen te vestigen in het Normandische gebied, onder andere in La Cambe. Het contrast tussen La Cambe en Colleville is enorm, De Amerikaanse begraafplaats ligt aan de zee, La Cambe ligt meer landinwaarts, nu zelfs naast een http://nl.wikipedia.org/wiki/La_Cambe snelweg. De begraafplaats van La Cambe heeft iets rustiger en heeft minder pracht en praal dan de Amerikaanse begraafplaats, het is er niet zo uitbundig. Hier liggen 11000 man meer dan in Colleville maar je merkt dit niet omdat er hier twee, drie of meer soldaten per graf liggen. Ja, het was duidelijk de vijand. Je ziet ook vaak "Ein Deutsche soldat" of "Zwei Deutsche soldaten" staan aan de graven van de vele onbekenden.

33


3 GE PJ 2

Excursie Normandië

2013-2014

Algemeen Wat opvalt op de begraafplaats is de jonge leeftijd van veel soldaten, in vele gevallen nog kinderen van 17 en 18 jaar. Let ook op de namen van de meeste soldaten, Italiaans, Oekraïns, Spaans,… vele van de doden op deze begraafplaats waren zelf geen Duitsers. Een interessant graf op deze begraafplaats is die van Michael Wittmann, welke lid was van de Waffen-SS, hij was een Duitse tankcommandant en vernietigde ongeveer 156 vijandige tanks, 200 stukken artillerie en ongeveer 300 kleine legervoertuigen. Wittmann behaalde de meeste van zijn overwinningen met een Tiger I tank. Zijn belangrijkste moment was de slag om VillersBocage, hij viel helemaal alleen een geallieerd legerkonvooi aan. Hij vernietigde 27 geallieerde pantservoertuigen waaronder twaalf tanks in slechts een kwartier tijd. Hij was daarmee één van de meest succesvolle tankcommandanten uit de geschiedenis van de oorlog. Hij kreeg voor zijn daden het Ridderkruis met eikenloof en zwaarden, een hoge militaire onderscheiding. Hij stierf ten zuiden van Caen op 8 augustus 1944, toen zijn tank, Tiger I, werd vernietigd. Opvallend is dat hij gestorven is op 8 augustus 1944 en pas gevonden is in het jaar 1983.Vandaag de dag komen er nog steeds aanhangers en bewonderaars zijn graf bezoeken.

http://nl.wikipedia.org/wiki/Michael_Wittmann

Ook het graf van Bernhard Frerking kan je hier vinden met de zin: 'Bernhard Frerking Hein Serveloh in todt vereint'. Beiden dienden in WN62 (met Franz Gockel, overleden in 2005). Frerking heeft 6 juni 1944 niet overleefd en Severloh overleed pas in 2006. Wiederstandsnest 62 was één van de sterkste verdedigingswerken op Omaha Beach. Dit Duitse verdedigingswerk ligt aan de linker kant van de smalle vallei die naar Colleville sur Mer liep. Het was omgeven door prikkeldraad, anti-tankgrachten en mijnenvelden. Als extra bescherming was er nog veel geschut, anti-tankgeschut, mortieren en machinegeweren. Op de weg naar de begraafplaats is er een hele rij 'Friedens' bomen geplant, deze zijn gedoneerd door nabestaanden. Sinds midden 1990 kan je terecht in een informatiecentrum bij de begraafplaats, daar staat een overzicht van waar over de hele wereld Duitse oorlogsgraven liggen. De persoonlijke verhalen, foto's, documenten en eigendommen van vele gesneuvelden geven een intiem overzicht van de drama's die daar hebben plaatsgevonden. Bibliografie    

De Vries, F. (2002-2013). Duitse Oorlogsbegraafplaats La Cambe. Opgeroepen op november 07,2013, van http://nl.tracesofwar.com/artikel/84/Duitse-Oorlogsbegraafplaats-LaCambe.htm The german military cemetery of La Cambe, and the Garden of Peace (s.d.) Opgeroepen op november 07,2013, van http://www.cheminsdememoire.gouv.fr/en/german-cemetery-lacambe Michael Wittmann.(2013, mei 07) Opgeroepen op november 07,2013, van http://nl.wikipedia.org/wiki/Michael_Wittmann Van den Bogert, D. (s.d.) 3DE CO 726STE INFANTERIE REGIMENT, 352STE DIVISIEWN62 – Omaha Beach D-DAY. Opgeroepen op november 12, 2013, van http://www.band-ofbrothers.nl/artikel/ent_sto_gockel.htm

34


3 GE PJ 2

Excursie NormandiĂŤ

2013-2014

Saint-Laurent-sur-Mer Cider en calvados Situering in Tijd

Situering in ruimte

Algemeen

Bibliografie

35

Normandië teksten in sjabloon  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you