Issuu on Google+

VILLREINEN 1995

Quo Vadis, Hardangervidda! ! !? 1992 hadde Hardangervidda fellingsprosent på' 21.2. Det lågaste nokon gong. Det var fellingskvote på 3500 dyr. 1994 er fellingsprosenten 26.6 av ein fellingskvote på 6000 dyr. Det skal ikkje mykje fantasi til for å forstå at her må vera noko heilt bort i veggene gale med den totale forvaltninga. og det er mange spørs-

mål om KVA som melder seg. Hardangervidda Villreinområde er

landet sitt stø$te villreinområde, i

1994 er det registrerle

arealet

8.129.988 da. Dette er fordelt på 10 kommunar i 4 fylke. Godt l/3 er stats- og bygdealmen-

ning. resten er

i

privat eige, anten

som sameiger, som er det vanlege på Vestvidda, eller ein kombinasjon av sameiger og enkelteigarar på Austvidda. Ein stor del av dej private

områda er organisert gjennom Hardangervidda Grunneigarsamskipnad.

Talet jaktvald er svert

stort.

Nore/Uvdal og Vinje har hhv. 49 og

45 registrerte vald. På den sida, Tinn og

andre

Ulvik er organisert som

1 vald i kvar kommune. Det er oppretta jaktavtaler mellom mange vald, men stoft sett innan eigen kommune. Berre eit fåtal er over kommunegrensene, og over fylkesgrenser kan dei teljast på ei hand. | 1992 vafi det starta opp arbeid

for å få slått saman jaktvald i større einingar for dermed å få ei noko betre mogelegheit for å jakta på eit stØrre område. Eit prosjektarbeid vart

i gang,

finansiert av DN. Naruri Vinog Nore/Uvdal. Pr- dato har det

på at det er for mykje sau, og at vindretningen om hausten har vore

Ein ting er i alle høve sikkert: Det må gjevast mogelegheit for ei jamna-

mykje s6r - slraustleg dei siste åra. Personleg trur eg me må finna andre grunnar. og eg vil nerrula nokre av

re og betre hausting av Europa

del.

ALLE grunneigarar på Vidda

-

Jægrane har for små område å jakta på. Det skal noko ti1 å vera på

plass akkurat den tida reinen er på det vesle valdet ein har lov å jåkta oa.

- Viljen til samarbeid er for liten. - Evna til nytenkjing av jaktorganisering er ikkje stor nok. Redsla for at nokon skal dra fordel av det som er MITT er stor. Her eig eg. og det er ikkje nokon andre som har noko her a glera.

- Mange av jægrane sit heime og ventar på melding frå flellet om at no er dyra komne, for så å reisa

i store flokkar. - Kan dette føra

til fiells

til for sto jægertettheit på sentrale stader av Vidda? - Kan ukontrollerte samjaktavtaler føraal det same? - Kva med grensejakta. den med lengst bein kjem fgrst fram, og får kanskje [e]la eit dyr eller to. - Er egointere$sa vorte så stor at berre eg får, så er det ikkje så farleg med dei andre?

- Bør det opprettast fleire jaktfrie

slammestodeik, men som også bør ta

utanbygds eigarar av relativt store

for seg tankar om ei betre organisering og samarbeid mellom dei ulike

eigedomar.

eigargrupperingar kring Vidda.

offentleg eige, og grunneigarane har retten til å utøva jakt og fangst. Ein rett som ein framleis bøt ha, om den vert ivareteken på ein fornuftig måte. På Hardangervidda viser resultat at me no tek til å nerrna oss ufornuft i måten me haustar denne unike ressursen som reinen er.

Det er lett å leggja skulda på at stamma på Hardangervidda no er for liten til at reinen spreier seg slik den gjorde før. Det er også lett å skulda

Med kontrollstasjonar der ein melde frå når jakta var avslutta, hadde ein kontroll med kor mange som var i terrenget til ei kvar tid, og kunne tilpassa jægertal til terrenget og kva det kunne tola. Det overordna måtte vera at ein fekk ei god jaktutøving, der det vart teke rimelege omsyn til såvel dyra som jægrane.

Dette er tankar som spinn i hovudet på ein for tida litt frustrert villreinnemndsekreter. Slik det har vorte gjorr dei seinste åra. auka fellingskvote, med ein stadig lågare fellingsprosent er ikkje god forvaltning. Me er npydde til å fella eit visst dyretal for å unngå å koma opp i same tilstandar som me hadde midt på 80 -talet.

samarbeid over vald, kommune og fylkesgrenser. Dei har makta det i

driftsplan som skal seia noko om

I fylgje lov og tradisjon er viltet

Det er viktig at det ikkje er for mange jægrar samanpressa på eit lite område.

Ja, spørsmåla er mange, og dei er

vore heller magert resultat.

Dei som hadde størst vanskar med å samarbeida med andre. var

vzut

samde om at reinen kunne jaklast der den var, men slik at eit begrensa jægertal iekk jakta f. eks. 5 dagar.

Det må vera mogeleg også for oss på Hardangervidda etter kvart å vera mogne for å gå inn i eit forpliktande

ikkje enkle å svara på. Det skal no utarbeidast ny driftsplan for årra fram mot sekelskifte. Ein

je

Eg kan tenkja meg ei ordning der

soner der dette kan vera med å få reinen, inn i terreng som er meir jaktvenreg 1

leg nok vart arbeidet starta opp

sett

si

største stamme av villrein.

Eg har merka meg Miljg,vernrninisteren sitt utspel om at store fjellområde som er på utanbygds eigarhender bør (må) førast attende til bygdene. I utgangspunkt strir dette svert med mitt syn på eigedomsret* tar, og handtering av desse. Men. om det kan vera eit verkemiddel til å få

til ei stØrre

forståring

for

samarbeid,

og behe totalforvaltning åv dei rik: domar som Hardangervidda si villreinstamme representerar, det ver verdt å prpva.

ja

då kan

andre område. som Ottadalen. Forelhogna og Rondane, med godt resul-

tat. F.eks. Forelhogna har i år fellingsprosent på omlag 90. Er dette mogeleg hjå oss og ? Eg er fullt klårr over at Hardangervidda er mykje st$rre enn dei ovannemnde områda. Utfordringane vert likevel dei same. Me må samarbsida,

og det bgr gjerast frivillig, utan for store endringar i eigarstruktur på Vidda. Resultata vil koma, og vera til alle sitt beste. Det som eg er redd for, er at om me ikkje maktar å samarbeida betre enn me har gjort hitril, ja då kan ms missa den retten me no har til lokal forvaltning. Det ville vel vera ein fal-

litt for oss alle. Lofthus 24. oktober 1994.

1--x

-?' -z)ane lyan

83


Villreinen 1995 side 83