Page 1

VILLREINEN 1995

B

rattefj ell - Vindeg gen:

Konfliktkart r et hjelpemiddel i villreinforvaltninga AV MILJØVERNKONSULENT SVEIN VETLE TRAE

I

eit lnternasjonalt bcvarings-

økologisk perspektiv ligg det ei stor utfordring i korleis me skal forvalte dei gienverande villrrinstammene i Noreg. Forvaltning vert ofte basert på synsing og tru, og meiningane om korleis ein skal nå måIsettinga er mange. Temperaturen i diskusjonane vert ofte hgg, noko som i og for seg kan vera positivt. Det er allikevel verdt å minne om at det i villreinforvaltninga er forskjell på teologi og biologi. I det interkommunale prosjektet "Samarbeid om naturforvaltninga i Bratte{iell-Vindeggen Villreinområde", der kommunane Seljord, Vinje, Tinn og Hjartdal er med, har me prøvd å gå nye vegar i å visualisere kor skoen trykker. Informasjon og utarbeirling av konftiktkart, har vore stikkord i arbeidet. Erfaringar frå prosjektet visar at visualisering av konfliktart og auka kunnskap om kmleis ein skal møte utfordringane krever pedagogiske tilnærmingsmåtar.

Det har vore hevda at det einaste pedagogane har tilført verda er fargekrittet! Dei som hevdar dette tek truleg skammeleg feil; ordet pedagog betydde eingong "skrivefpr slaI våre dagar, med PC og kopimaskinar, har me blitt såpass skri-

ve."

veføre

at forvaltninga druknar i

samanlikning forgvrig, kom Har-

dingfela fyrst inn i norsk kulturliv på 1600-talet. Til samanlikning var den norske folkemusikken ganske utd/yande for berre nokre årtier attende. Men

nokre eldsjelar klarte ved ihuga arbeid å bevare slåttearven og tradi-

i

dag er veldig

papir, men sulteforast på ny kunn-

sjonen; Noko me

skap.

glade for. Slik er det også med dei

I

villreinforvaltninga som

i

alt

anna har me behov for operasjonell kunnskap. Frå feltarbeidet med villreinteljingar og observasjonar må me få fram opplysningar om stam-

mas utvikling og kondisjon. Men det som er like viktig er å klargjera villreinstammas arealbehov for kommunepolitikarane. Det er dei som saman med administrasjonen har ansvaret for arealdelen i Kommuneplanen (Jfr. Plan- og bygningslova).

Heilskapleg forståing

For å få til ei heilskapleg forståing og eit betre grunnlag for planlegging og forvaltning av fjellområda våre i eit langsiktig perspektiv, må det bli eit betre samspel mellom grunneigarar og viltforvaltning, kommuneadministrasjon og politi-

26 villreinstammene me har att i Noreg i dag! Eldsjeler i villreinutval, villreinnemder og fiellstyrer står på for å oppretthalde livskrafti-

ge

villreinstammer. Frå sentralt hald blir det også peika på at Noreg har eit internasjonalt ansvar for å taka vare på villreinstammene og i det seinare har DN vore flinke til å setta av midlar

til

lokale vilttiltak

og større overvåLkingsprogram. Desverre ser ein at det innanfor villreinforvaltninga av og til oppstår konfliktar og speldynamikk som ofte kjem fram gjennom radio og presse. At det er, ein hgg tempe-

i

korleis ein skal nå måla, er - Men etter mi meining vitnar ein del av utspela om stor mangel på kunnskap om pkologi og forvaltning, og ikkje minst evne og vilje til å tileigne seg ny ratur

berre positivt.

informasjon.

karar.

I eit historisk perspektiv har villreinen spela ei stor rolle i mange

Alt for

Konfliktkart og kommunikasjon Dei fleste er vel kjent med sun-

8000 år sidan budde det menneskje

dagsskulelærarens flanellograf og

ved Sumtangen på Hardangervidda

folkeskulepedagogens fargekritt. Ved hjelp av ny teknologi innan EDB er det i dag mogleg å nytte eit dataverkty for innsamling, lagring, bearbeiding/geografisk analyse og

norske fjellbygdars kultur.

som levde av villreiniakt. Uten

presentasjon av geografiske data til bruk også i naturforvaltninga. Gjennom det interkommunale prosjektet "Samarbeid om naturfor-

valtninga

i

Brattefjell-Vindeggen"

har me utarbeida konfliktkart til bruk i villrein- og arealforvaltninga. Me har brukt både eit system 76


VILLREINEN 1995

Eksempel p책 eit konfliktkart i OCAD-versjon.

77


VILLREINEN 1995 med låg brukarterskel (OCAD), og eit system med hgg brukarterskel

(Grs).

Det

fØrstnevnte

er utvikla i

Sveits og er brukleg i t.d. villreinnemd og -utval til systematisering av innsamla data. Det er rimeleg i innkjøp og har låge driftskostnadar, er lett å ajourhalde og fungerar

planlegging ogleller beslutningar.

Erfaringar visar at innfgring av ny teknologi i kommunane er ein omfattande prosess som vil vera eit omfattande løft både økonomisk og organisatorisk.

greit som eit visualiseringsverkty til bruk i sakshandsaming. Det sistnevnte er eit tyngre EDB-verkty som er tiltenkt td. den kommunale vilt- og arealplanlegging. Det krever ein god del datakunnskaper, men er eit system som har mange moglegheter

i

framtidas

forvaltning. GIS er meir enn eit system for å produsere kart, då det gjev moglegheter for å samanstille og analysere ulike informasjonar, avdekke konfliktar mellom arealbruk, plassering av funksjonar i høve

til

gjevne føresetnadar, samt

i

tillegg i andre tilhøve som kan presenterast på kart, som grunnlag for

Gjennom prosjektet fant me også

ut at kommunane har dårrleg oversyn og systematisering på relevante data for naturforvaltning. Ein spØrreundersØking der me ba om ulike

opplysningar, avdekka ei rekke manglar. Det er viktig å hugse at produktet ein får ut av eit dataprogram er avhengig av kva ein legg inn av opplysningar (datafangst). Tilslutt er det viktig å få fram at EDB-verkty aleine lByser ikkje alle problemer, om det fungerar aldri så godt og datafangsten er aldri så god. Menneskja idag må, som våire forfedre på Sumtangen for 8000 år sidan, lære seg å kommunisere betre. Festtaler om villrein og forvaltning er lite verdt dersom det ikkje fører til praktisk handling! Framtidas forvaltning av naturessursar krever ikkje berre fleirfaglege og tverrfaglege tilnærmingsmetodar. For å lykkast er me avhengig av å operere på "det kommunikative stadiet", dvs. nytte metodar der jegarur og grunneigarar, viltforvaltarar og politikarar pratar same språk.

Grrngedalstangen <<RIFLESTROPPEN)) -

gjør go?e jegere

til

be?re

dkyttere!

Ein liten villreinflokk kom

trekkande fra Setesdal Austhei og inn i denne "båsen" i Vinje i 1983. Der er lite som hindrar reinen i å trekke vidare og inn på Hardangervidda, men dyra har stoppa opp her. Og det tyder på at dei trivst!

vidda, men får kvoten uavhengig av storleiken på Hardangerviddakvoten. Området ligg mellom Grungedal og Totak, og har berre ca 40 000 da

snaufjell, men reinen nyttar og

mykje bjørkeskogområda særlig mot Totak.

A.O. Vinje skreiv i eit dikt: patentert ottøttereim, lom gørantert forbe?rer ?in d kytefer7ig llet / Ypperliglom bære.t tropp til r,å2y6 ellcr tilå?rafeb uib me7.

Er

en

Forhandles av iakl- og våpenforretninger over hele landet. I{r, 234-

porto/oppkrav

+

Gode tilbud på våpen og jalrtutsQ"r Ring og vi æn1er

7eg

Tønmereik Gård, 5155 Torød

F*:

so reinen dreg mot sud. Eg råkar visst ein dyrehop alt nord ved Flotebu.

i austenden av Grungedalstangen, så her har nok vore dyr i gamal tid og. Det er likevel lenge sidan, slik at det var svært fine lavmatter for reinen som kom fra ned-

Flotebu ligg

slitne beiter i Setesdalsheiane.

brotjyre

HÅTEo,{t JAKT OG FRITID TIf.: 35 58 38 23 -

No hev det lenge vore regn,

33 58 55 32

Eit vald på Hardangervidda Forvaltningsmessig så er Grungedalstangen eit vald på HardangerKnut Tveiten - veteranen på Grungedalstangen, Her med reinslakting på tangen med det oppdemte

tot"* o"lbro N,LS Lro

78

rundt,

Villreinen 1995 side 76 78  
Advertisement