Page 1

VILLREINEN 1999

Svalb atdrelnen

- elt ..JahtobJekt' for forskarar

Kva etiske fgringar er det knytta til innfanging og merking av villrein? Dei to siste åra har eg fått høve

til å

observera Svalbardrein på nært hald. Sommaren 1991 var eg med på den arlege kalvetellinga som NINA har gjennomfgrt på Nordenskiøldhalvøya dei siste 20 åra. Og sist sommar var eg på Svalbard i to månader som naturoppsynsmann for Sysselmannen.

Arbeidsområdet var langs vestkysten frå Mitrahalvgya i nord til St. Johnsfjorden og Farmhavna i sØr. og med hovudbase i Ny-Ålesund.

Svalbardreinen er ein eigen underart, og i følgje litteraturen oppfBrer den seg vesensforskjellig frå villrein på f'astlandet. Dei opererer ikkje i flokk, men i grupper på

frå 1-10 individ. Dei har ik(e naturlege fiendar og har derfor ikkje

utvikla dei fluktmekanismene som vi er kjent med frå villrein på fastlandet. Dei er nysgjerrige, og kjem gjerne heilt opptil deg for å kontrolIera kva du er for ein skapning.

Svalbardreinen lever på ei ekstrem yttergrense. For å overleva er dei avhengige av å samla opp eit tjukt spekklag gjennom ein kort og intens sommar, - som dei så terer på gjennom ein lang vinter med svært liten tilgang til mat. Kalvetilveksten er også prega av dette ved at så godt

som alle kalvane stryk med enkelte år. Over tid er tilveksten tilnærma lik naturleg avgang.

Kalvetelling sommaren 1997

Vi vart frakta med helikopter frå Longyearbyen til indre delen av Reindalen. Herifrå registrerte vi rein

langs

ei fast

takseringslinje ned Reindalen, vidare inn Semmeldalen, over til Colesdalen og tilbake til Longyearbyen via Fardalen. Registreringa vart unnagjort på 4-5 dagar. Eg var hjelpesmann og tok meg av logglpringa. Det første eg merka meg var at dei fleste dyra reagerte med flukt på ein avstand på om lag 500 meter. Dette stemte dårleg med det eg had-

de lese meg til. Etterkvart som vi kom nedover i Reindalen auka det

få unntak reagerte ikkje dyra her med flukt på samme måte som på

Nordenskiøldhalvgya. Spgrsmålet eg stilte meg var korleis dei vil reagera dersom dei vert fanga inn fleire gonger.

Dyra var ikkje utstyrt med radiosendar, men likevel var dei utstyrt

med ein stor klave i tillegg til eit stort øyremerke. Det var tallkode på både klave og øyremerke slik at dette kunne lesast på langt hald. Også her observerte eg at merkinga var til sjenanse for dyra. Dei slo stadig

vekk med eine bakfoten mot klaven i forsøk på å fjerna dette framandelementet. Og så skjedde det som

prosjekt

heilt klart ikkje var kalkulert inn.

Svalbard. Dyra vert f'anga inn med scooter på vårvinteren og merkinga var gjort med store Øyremerke og halsklave med radiosendar. Var denne innfanginga årsak til at dyra rea-

Nokre simler fekk eine bakfoten inn

i regi av Universitetet

gerte med flukt?

Ein del av simlene hadde kun Til gjengjeld observerte eg simler med opptil fire @yremerker, og vekta av desse var så stor at Øyra hang. Dette var lett å Øyremerke.

av beitetida kunne ein

observera

denne ristinga.

Kvar kveld summerte eg dei ulike dyrekategoriane. Då såg eg svart på kvitt det eg hadde undra meg over i lgpet av dagen. Det var verkeleg færre simler med kalv av dei som var merka i høve til dei som ikkje var merka. Naturoppsyn sommaren 1998 Eg hadde hovedbase i Ny-Ålesund.

og kom fort i kontakt med dei forskarmiljpa som var der. Den til villrein var i regi av Norsk Polarinstitutt i samarbeid med Universitetet på Svalbard. I tillegg var det to hovedlagstudentar frå NLH-Ås som samla data frå Brøggerhalvøya. forskinga som var relatert

80

desse dyra fleire gonger. Med nokre

på med andelen merka simler. Denne merkinga er ledd i eit forskings-

observera fordi simla stadig kasta på hovudet. Det verka som merkinga var eit stort irritasjonsmoment for dyret, og i ein ikkje uvesentleg del

Enkelte hadde så mange øremerker at ørene hang ned. Her ei simle i Semmeldalen.

Våren 1998 var det merka eit stort antall simler og kalvar på BrgggerhalvØya. Dette er eit større forskingsprosjekt i regi av Universitetet på Svalbard. Eg observerte

mellom klaven og halsen. På den tida eg var der oppe registrerte eg. eller fekk melding om tre ulike simler som var observert med ein bakfot fast i klaven. I to tilfeller var eg ute og observerte at dei hadde fått foten ut att av klaven. Desse observasjonane vart umid-

til ansvarleg viltforvaltar hjå Sysselmannen, og delbart rapportert

Norsk Polarinstitutt.

Tankar i ettertid <Hensikten helliger middelet> er eit uttrykk, som lett kjem i tanken når forskingsaktivitet endrar den naturIege reaksjonen hjå dyr. No er det innlysande at eg ikkje har tilstrekkeleg kunnskap om dei fbrskingsprogramma som desse dyra var ein del av. Likevel finn eg grunn til å undra meg over korleis seriøse forskarar

tenker når dei påfllrer dyr belastningar som i ytterste konsekvens kanskje verkar inn på reproduksjonsevna.

Og det er alvorleg dersom fbrsking verkar slik at dyra endrar reaksjonsmBnster. Både etisk, - og tordi det neppe gir rette svar dersom forsBksdyra oppfgrer seg annleis enn @vrige individ. AV LARS ARNE BAY


Villreinen1999 side 80  
Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you