Issuu on Google+


Viet & DQC TuyEfn T~p 2005

www.vietdoc .net

thlfc hi~n Dinh Ng9c Can, Nguy~ n Ng9c Thu~n, Dlidng Kim, Thanh Hi~p , D~ng Bån, Phgm Gia L9c

gap bai Tam Thanh. Khanh Ha, C6 Ngli, Le Ly, Dilng Trlnh, Khanh Ha, Phgm Dong Nggc, Dlidng Kim, Mgch Nha, Doan Mai Tam, Phgm Tfn An Ninh, Kim Hung, Nguy~ n Ng9c Thu~n , Thi Hgnh, Blnh Sa, Nguy~n Tien Thanh, Le Nguyen, Nguy~n Viln Tinh

Bla Trong Sau: Sat Na Yeu Thd Dudng Ki"en Nhgc Nguy~n Linh Quang

bla: Da Ga D ~ ng

Viln Ty

lien l<;tc vietdoc@world-online.no

hoi;tc Dinh Ng9c Can Utholtvn 46E 1053 Oslo, Norway

Tuy~n T~p Viet & D<:>c khong p hai la tieng n6i et'•a doan th~ hay bal ky 16 chCrc nao. MQi chi phi an loat do S\( d6ng g6p clla ca c lhån hliu va ban dQC.

mue lue • • Ngo 1 San Thlfc Hi~n Mong Manh NguyEfn NgQc Thu n 2 Nglf Ong Va BiEfn Xlfa NguyEfn NgQc Thu n 2 Tam Thanh Qua Cho Em 3 Mua he Xuoi BiEfn c6 Ngu 6 BiEfn c6 Ngtt 7 Gili'a Troi Dat Bao La Ph<;tm Tfn An Ninh 8 Dåu Chl La Md Thoi!!! Kim Hung 12 C6 Bao Gio .. ?? Kim Hung 13 Don Phuong, Md Thi H<;tnh 17 Bay c6 Ngu 18 Doi, Di Nui NguyEfn Tien Thanh 21 Truck & Sau, Tri!ng, Me, Loi Chuc Duong Kim 21 Buon Ba Son Khe Di!ng Trinh 22 M(it Chut Mong Manh Di!ng Trinh 22 Lc,mh Dem Dong Di!ng Trinh 22 Thay Nha Doan Mai Tam 23 Glii Co HQc Tro Tren Sang Dinh ... Ph<;tm Tfn An Ninh 26 Chuy~n X6m Ken M<;tch Nha 27 Vån Con Dau D6 Khanh Ha 32 Giac Mo Dlfdng Kim 33 Tinh Chat Le Nguyen 36 Doi Di"eu Ve Nguoi Viking Le Ly 37 Tho TiEfn B<;tn Le Nguyen 43 Oi, Thoi Gian! Ph<;tm Dong Ng<;~c 44 Gia Tai Cua Nha Nguyen Vi!n Tinh 46 Loai Co D<;ti Binh Sa 50 Kjære mor l M~ yeu dau Thd Dlfong Kha, NguyEfn Vi!n Thlfc djch 51 Bong Xuan Tho Dlfong Kien, nhc;tc Minh Thao 52 Xuan Nhd Da L<;tt Tho Mien Du, nh<;~c Tran Thvy Minh 54 Tao Phung Cung Vinh ViEfn 55 Ngan Trung Xa Cach Cung Vinh ViEfn 56 Sat Na Yeu Thd Dlfong Kien, nh<;~c NguyEfn Linh Quang 57

ve

ve


NgO Nam 2005 - nam nglfdi Na-uy an mt1ng ky ni~m 100 nam dat nlfdc mlnh trd thanh m(>t quoc gi a d(>c l~p, thoat khoi slf cai tri cua dan anh Thyy Di~n. Tt11a m(>t trong nhli'ng quoc gi a ngheo nhat Åu chåu, Na-uy da vlfdn mlnh trd thanh m(>t dat nudc van minh gi au m;;tnh nhat the gidi. Va lien tiep trong nhiSu nam gan dåy, Na-uy d.Jng dau trong bang xep h;;tng cua Lien Hi~p Quoc trong danh sach nhli'ng quoc gia c6 mu-e sang cao nhat the gidi. 56 tiSn eat danh trong Quy Dau Hoa vt1a vlfQt qua con so 1000 ty cd-ron, tlfdng dlfcJng vdi m6n nQ quoc gia cua dan anh Thyy Di~n. Na-uy dan dan dlfQc the gidi biet den qua nhli'ng n6 llfc d6ng g6p cho hoa b1nh, tlf mang tr9ng trach lam sU" gi a hoa blnh g6p p han mang an blnh den c ho nhån lo;;ti. Thanh qua tot d~p nay da khong d;;tt dlfQc neu xa h(>i Na-uy khong d~t tren nSn tang nhan ban va dan chu. Nam 2005 - nam nglfdi c(>ng san Vi~t Nam an mt1ng ky ni~m 30 nam giai ph6ng miSn Nam ra khoi gong cum cua My Ngyy d~ trd thanh m(>t quoc gia d(>c l~p thong nhat. Ba mlfdi nam qua, nglfdi c(>ng san da mang gl den cho nglfdi dan? Vi~t Nam vån con la m(>t trong nhung quoc gi a ngheo nhat the gidi, ngudi dan Vi~t Nam vån con thieu nhli'ng quySn lam ngudi can ban nhat: quySn tlf do p hat ngon, quySn tlf do ch9n nglfdi lanh d;;to quoc gia... Ba mlfdi nam da qua, biet bao nhieu thay d6i tren cyc di~n chfnh tri quoc te, nhlfng nglfdi c(>ng san Vi~t Nam vån u me theo du6i m(>t che d(> d(>c dang, tiep tyc nh~m m~t diSu hanh quoc gia b~ng kh~u hi~u, sao ngli' va nhli'ng ke ho;;tch 5 nam. Nha cam quySn Vi~t Nam vån con phai di vay nQ quoc te hang nam va h~ xin dlfQc vi~n trQ hay dlfQc ai tQi nghi~p x6a nQ cho thl mt1ng hum. 06 la Vi~t Nam sau 30 nam dudi slf lanh d;;to cua Dang C(>ng San. Nam 2005 - nam danh dau 30 nam l an s6ng ti n;;tn tt1 Vi~t Nam c(>ng san. Nglfdi Vi~t Nam song ddi llfu vong råi råe tren cac quoc gia tlf do tren toan the gidi. Nglfdi Vi~t da h(>i nh~p vao CUQC song d xl1 nglfdi va b~t dau c6 nhli'ng d6ng g6p tfch ClfC cho que hlfdng mdi cua mlnh. M~c du hoa mlnh ndi dat mdi, nglfdi Vi~t bat cl1 d dau dSu hudng vS que hlfdng Vi~t Nam, eau mong cho que hlfdng se c6 m(>t ngay tlfdi sang hdn va nglfdi dan se song trong tlf do dan chu. Nam 2005 - nam mdi l;;ti den, mua xuan l;;ti v~. L;;ti them m(>t mua xuån, m(>t mua xuån vån con thieu v~ng nhli'ng bong hoa dan chu tren que hlfcJng Vi~t Nam cua chung ta. Ban Thlfc Hi~n ~


Thu råy mU'a b<k bao gia La vang bay IU'Q'n hai ba chU'a hay C6 gl trU'&c mc;lt, trong tay? NghTa nhU' måy kh6i, tlnh quay IU'ng chao Que hU'O'ng qua m(>t hang rao Nhln qua thl d~p, di vao lc;Ii run Bao nam sang tfm, non chung Ta quen mat bi$t chCI' Trung lam than Bao nam r6i van ngc;Ii ngan DCmg dU'ng, nhU' ke chfn tlmg måy bay Uau thay s6 ph~n lam trai Quc;ln theo nU'&c m~t, dau dai thån XU'O'ng CJ dau cOng thay khac thU'ang M~ cha xa lc;I, d6ng hU'O'ng giQt dai BU'&c di sq h6 ai cai Quay qua d6c d(mg, dc;lm dai ch6n chån GiCI' nhau hoi dU'Q'C may lan? Thang di , nam lc;Ii cOng gan nhU' khong Thåm tlnh mi~~ lc;Inh, dE§n hoang N6i gl trung, hieu mong manh qua chCrng.

Nay trong ly rU'Q'U nhc;1t Kh6i mu quay nhU' dien Nghe Thai Thanh dang hat Ta lc;Ii nh& bc;In hiE§n Ngay xU'a mlnh c6 nhau Ngay nay thanh di mng Horn qua tren than tau V~Q't, qua bao dqt s6ng Moi lån chim goi bao T6c 1$ch cun thanh sang Bi~n thåm tlnh mach bao Thu say vi bao giong Qua dem say r6i tinh Van thay mlnh b~ dau Bi~n xU'a gia tram tTnh NgU' ang da bc;1c dau.

Cåmta• Viet&DQe ehån thanh dun tl;l SIJ ung hQ tinh than eling nhtr d6ng g6p V*t ehat eua tat cae thån hfru, tae gia va bl;lll dQe xa gan.

ca

Ung hQ Tuy6n t*p 2004: Nguy€n Thi Di€m Thanh Kr 200, Pham Ninh Kr 200, To Thi Båy&Trån van T~p Kr 200, Nguy€n Tharili Kr 2~0, Tran Van Nho Kr 100, Vu van Duge Kr 300 , Hoang Thi Thu Hong Kr 100.

2

Vi~t&DQC Thyen T~p 2005


Toi xin k~ B~ nghe m()t bi m~t toi da om åp tren sau muai nåm troi Day khong phåi la eau chuy~n cua toi, rna cua ba Binh Minh, ngm)'i sang l~p va m~ cua Co nhi vi~n B<ic Ai. Ba mai måt nåm ngoai, nen toi tv cåt lai th~ "bi m~t" rna toi tv bu()c d~ duge nghe. Ba kS chuy~n nay cho rieng toi khi chU.ng toi con la hai dua tre ån rna y. Nåm d6 Binh Minh tårn tu6i, lån dAu tien duge thea cha m~ di dv l~ Giang sinh ti;li nha tha Chinh toa. Vi trang nuac dang c6 lo~, nen khong c6 thanh l~ nua dem, chi c6 l~ chi~u. Cha co m~c l~ plwc th6ng tuang mau xanh nuac bi~n, vai deo gli vang c6 nåm ngoi sao vang n6i tren n~n xanh thfun, va ngvc Iling lång m~ dai du mau, du ki~u. M~ co m~c ao nhung do, ngvc deo vong kim cuang låp lanh, dAu d9i mu den. Co m~c b9 d6 db trång. Khi xe tai truac nha tha, m()t nguai dling sån cung kinh mo cua xe, cha cb can buac ra khoi xe, m~ nåm tay co ra theo. Ti~ng ho chao va ti~ng b6ng sting cua d()i quan danh dv låm co gi~t minh, r6i giån quan nhi;lc tr6i len uy nghiem. H6ng y giao chu, trang ao choång do va g~y t6ng giåm llll,lC, ra don gia dinh t6ng th6ng vao. Binh Minh duge t~p truac, nen buac di m()t cach duyen dång chfrng chi;lc ben ci;lnh m~, truac bao con måt ngu6ng m9 cua quan khach. Nhung co khong hiSu ti;li sao cac l~ nghi CU phåi keo dai le the Va nhåm chån d~n nhu v~y. Horn nay la sinh nh~t cua

Chua Giesu, nen co nhin quanh, mu6n bi~t Chua Be m~t han ho nhu th~ nao. Nhung co chi thåy nhfrng b() m~t trinh trQng. MQi nguai chåm chåm con måt nhin v~ phia gia dinh t6ng th6ng, låm nhu horn nay la sinh nh~t cua t6ng th6ng hay cua co be Binh Minh khong bång. D~n khi ong h6ng y giao chu giång duge måy eau thi co cång chan han. Co chång hi~u ong n6i gi. Co båt dAu eva qu~y tren cai gh~ qua r()ng d6i vai co. M~ cui xu6ng ra hi~u bång måt cho co phåi ng6i t~ chinh. Nhung co cång c6 gång t~ chinh, "n6" cång but rut kh6 chiu han. K.h6 chiu nhåt la cai f>ng kinh truy~n hinh CU chia vao cha m~, r6i ti~n da sang co. C6 lue co tinh le lm5'i nhån m~t truac 6ng kinh cho bo ghet, nhung sg cha co bi~t thi chk Co dånh cha 6ng kinh vira quay di ch6 khac, mai ngång len n6i nho vai m~: - Con måc tiSu. M~ tho dai chan nån, nhung khong dam nhån m()t nua net, cui xu6ng låm nhu d~y con eAu kinh, n6i: - M~ da n6i con phåi di tiSu truac khi ra khoi nha. Nhin duge khong? - Di;l hong, måc låm r6i. M~ ra hi~u cho m()t nguai c~ v~. Chu trung uy C~ V~ giåt CO di qua måy ong t6ng b9 tru6ng, nghi si, giam ml,lc, di;li su ... Co du bi~t nhung cai dAu vi di;li do dang nghi gi v~ co - m~c k~. M()t linh ml,lc lon ton huang dån co qua m()t hoa vien, tai tu dinh h6ng y. Ong kinh cån n6i "Day la nha v~ sinh cua Dt:rc H6ng Y. Mai Co." M~c du la cåu tieu ViSt&DQc Tuy~n T~p 2005

3


cua due h6ng y, co be c hi xon ra duqc våi gi<;>t låy l~, r6i tro ra. Roa vien ng~p nång chi~u lung linh va huong hoa thmn ngåt, d~i gi må tro våo ng6i tru6c nhung ng<;>n den choa måt trong kia duqc. Co d6 li, ng6i våt veo tren m(lt cåi gh~ bllng g6 trång ngoåi VUOn. Chu trung uy C~n V~ nan ni khong dUQ'C, d<;>a dåm khong xong, dånh nha ong linh ffil,!C hu6ng dån våo båo cåo v6i phu nhån SlJ th~, r6i 6 l~i canh chung. Binh Minh d6i ch6, leo len c'a.i nhå hong gio hinh h,1c giåc gifra hoa vien, ng6i ngåm nhfrng con chim se nhåy nhot tren cånh cay. B6ng co nghe co ti~ng khoc thut thit dång sau ng<;>n giå son gån do. Co dtmg d~y, ch~y l~i coi, thåy m(lt dua tre ng6i gl,lc m~t khoc. Thåy co nguai t6i, dua be ngung khoc, ngu6c m~t len. Do lå m(lt dua be trai. Co khong th~ doån duqc em bao nhieu tu6i, nhung chåc chån nho hon co. Co khong quen noi chuy~n v6i nguai l~, nhrmg thåy em nho quå må khoc m(lt minh, t9i nghi~p , hoi: - Sao be khoc? Duqc chi~u c6, m~t dua be no ra nhu m(lt bong hoa heo vira duqc tu6i nu6c. Em phl,lllg phtu: - H6ng ai them chai mi em ... Em nhån m~ våo cfm noi bång cåch låc cai dåu, b9 toe den xanh xoe ra nhu m9t doa hoa. Co b6ng thåy minh l6n len, noi dong d~c: - Thi chai v6i em! Nhung co vira buong lai thi sve nh6 khong mang d6 chai. Quen v6i dai s6ng trong dinh, phåi co d6 chai mai chai duqc, co ng~p ngung: - Nhung 6 day khong co d6 chai ... Em be cuai tuai råt tv tin: - Dau co sao. Em bi~t nhi~u tro chai h6ng cån d6 chai. Co dua tay keo em dtmg d~y len nhå h,1c giac. Tru&c h~t dua be trai bay tro r<;>i bong. Be chi cho co dan nmai ngon tay d~ in tren tuang nhfrng hinh thu linh d(lng. H<;> tv båy ra nhfrng CUQC dfJi tho~i thånh IDQt VO ktch r6i cuai khuc khich thu vt. Vua sang man ktch thu hai thu ba gi do thi b6ng nhien bue tu6ng trång bt bong den cua cac toa nhå cao

cm

4

Viet&DQc TuySn T~p 2005

xung quanh phu kin. "M~t trai l~n måt r6i," Binh Minh noi khe, ngån nga. Nhung em be trai da dua m9t bån tay mfun m'i'm len, nhu dåy m(lt v~t vo hinh tren khong, b6ng nhien thap nhå tha nhu thåp xu6ng, bong toa nhå cao nhich sang m9t ben, trå månh tuang trång l~i cho tro chai r<;>i hinh. Tro chai thu vt qua d~n n6i co be khong h~ thåc måc v~ vi~c m~t trai lui l~i . Mai nhiSu nam thang sau co mai bi~t do lå m(lt phep l~. Bay chim se eling reo len tiu tit, nhu nhfrng dua tre duqc hoan gia len giu6ng. Co dan cac ngon tay thånh hinh m(lt bong hoa. Em be cung tay låm con bu6m, van ben hoa. Lat sau khong phai lå bån tay co låm bong må chinh co - bi~n thånh con tho, em be cilng bi~n thånh con tho, nho han. Tho cht va tho em ch~y tung tang. Em be cuai khanh khach. Co cuai theo. Chua bao gia co cuai nhi~u nhu v~y. Hai dua tre bi~n thanh du thu con v~t, nåo ngva, nåo voi, nåo ca. .. chai dua trong vuan hoa xinh d~p cua h6ng y. Cho t6i khi khong con con thu quen thu(lc nåo trong sa thu khong duqc båt chu6c nfra thi anh nång chi~u - du da duqc em be xich l~i cilng nh~t dån. Bl,li d~ lan båt dåu toa huong d~m da hon. M~t trai da khuåt sau r~g nui xa. Nhfrng ngoi sao m<;>c lua thua tren båu trai lam ng<;>c. Em be trai giang hai cånh tay mfun m'i'm len trai , nhfrng ngon tay tinh nghtch måp may låm b9 nhu hai quå. M9t lat, hai Vl,lm tay no da dåy åp nhfrng ngoi sao nho xiu. R6i no thå m6 sao xu6ng bai co. Binh Minh reolen: - O! :D~p qua! Nhfrng ngoi sao nåy, treo len cay thong Giang sinh thi d~p ai la d~p!

Co nh~t m9t cånh sao man me, r6i d~t våo lcmg bån tay em be. H<;> nåm såp tren bai co va ch\lffi dåu ngåm sao trong long bån tay. Ånh sang dtu dång xanh bi~c toa len m~t hai nguai b~n tre. Co xuyt xoa: låy m9t ngoi sao mang v~, nghe? - Cilng duqc. Nhung cht mang v~ nhå, ngoi sao se kho thånh m(lt vien ng<;>c cua thq kim hoån, khong d~p nhu th~ nåy nfra. Mi~ng no i v~y, nhung em be vån d6 ngoi sao våo long ban tay Binh Minh. Co cui xu6ng long bån tay cho anh sang ngoi sao mon man tren rna them m(lt lue, r6i thå ngoi sao xu6ng bai co, nghl b\lng "Nhfrng vi en ng<;>c thu6ng thi m~ minh thi ~u gi".

-Cm


Dling lue d6, IS tan. Chu c~ v~ v<)i vang kt~o co di. Em be d(rng tw va m<)t minh, nho be. Båy chim se såp di ngu. Måy ngoi sao såp lim tit Binh Minh ngoai c6 lc;ti nhin em be, trong long bu6n mu6n chåy thånh nu&c. Co ngh1 "T<)i nghi~p em toi eima! Em khong con ai chai v&i nfra - gifra dem Giång sinh!" Co khong hy vong c6 ngåy g~p lc;ti em be co d<)c, nhung c6 th~ sinh nh~t cua em co gai m<)t m6n qua. Co di lc;ti gån em, cåm tay: - Sinh nh~t cua em lå ngay nao v~y? - Ngay horn nay. -O! V~y må em khong duqc mung gi cå. Binh Minh sa tay vao chu6i ngoc tren c6, r6i veng dm thc;tch tren cuarn tay, ti~c rång toån d6 con gai, lam qua cho con trai khong hqp. Sån c6 dinh y, co hoi : -Con dia chi? - Co Nhi Vi~n. Chu c~ V~ da b~ th6c ai nfr cua t6ng th6ng len, chc;ty ra xe. Ngay dem horn d6, dem ap IS Giang sinh, co låy cai d6ng h6 deo tay cua ong ba dc;ti su Thl,ly-sy t~ng, ngåm nghia ngh1 thåm "Cai nay con trai con gai gi deo

duqc h~t." Vå vui ve d~ tårn thi~p "Chue mung Sinh nh~t Em!" Dia chi "Co Nhi Vi~n". Nhung nguai dua thu cho bi~t c6 gån hai ch\lc co nhi vi~n tc;ti thu do nay, chu khong bi~t dua qua cho ai. Co d~ "V~y thi dua cho dua-be-chai-khong-dn-d6-chai" . Nhung dua mf> coi nao cilng c6 th~ chai khong cån d6 chai. Cu6i eling co nghl ra duqc m<)t k~: co chia h~t qua Giång sinh cua minh cho hai muai m6t co nhi vi~n, may ra trung "dua-be-chai -khong-dn-d6-chai". May må ai nfr t6ng th6ng khong thi~u qua. Tu d6, cu d~n IS Giang sinh, Binh Minh ra khoi dinh t6ng th6ng, di tim em be kia trong cac co nhi vi~n khåp nu&c. Khong thåy em be, co chai v&i nhfrng em mf> coi khac, va cho h~t qua mang theo. Måy nam sau, cha m(f co bi gi~t trong m<)t cu<)c dåo chanh. Chinh co tro thanh mf> coi. Co vån quy~t chi di tim nguai bc;tn bi m~t trong dem Giang sinh. Dån dån tinh bc;tn v&i nhfrng dua tre mf> coi khac da an ui co va låm co nguoi ngoai thåm cånh rieng. Khong con d6 chai va vang bc;tc d~ cho, co thuang tro len trai cho em nåy m<)t ngoi sao, em kia mQt ngoi sao .. .

Tam Thanh

Va Tha 11 Hit~ DoM PhlioMg mgt Ma m moi a 11 1tha11$ t hfM}-, VligMg

1{iMh Ch~c D~ 11 D~c

Viet

D~c

Vie't&BQc Tuy€n T~p 2005

5


A•

X~01

,.... '

ve

Anh våncha Mua he Ma ra con duang Xuoi v~ bi~n. Em dung dau d6, N1,1 cuai hfmg, T6c cufln gitra vom xanh L()ng gi6 mu6i. Mua he, Anh cha m~t trai soi n;mg can phong t6i D~ bao bu6n, tui, hai sq tri~t tieu, Åu lo khong con nai quåy r6i, Em se rna nglJc cång TlJ do hit dåy huang co mai, Anh Ng~p gitra mui em, Menhmong Mua he, Day dån tay ban cåm Rung len GQi v~ dång v~c bu6n Lang thang gitra ngån canh h~c co dan. Nhtrng oan h6n quån quanh da y th~p gia trllng thång hang ngang Con nh6 gi, thai bom, lua, dieu linh ? Mua he, Nhi~u con duang Tlja nhtrng nhå.nh song Vo tinh xuoi V~ bi~n. Bi~n cuå binh minh, bi~n cua hoång hon, Cua håi au va coi tau gQi nhau Gia suang xuflng. Bi~n cua lao xao b~ be ben tri~n da dl,Ing, Bi~n cua con: vo so va eat u6t, Bi~n bi~c om em ngay nllng flJC, V a bi~n tim anh, Åm ao gitra ngl,IC Khe khe nhiP tim rung.

6

ViSt&E>Qc Tuy~n T~p 2005


T6i ngbi nghe bi~n hat Lai Phi chau, S6ng b~c dåu rung mua di' vang. di em båt ngåt Thåi Binh Duong Giu ho t6i, nhe em, mau nimg, Å Con t6i se d.t t~ng em hon soi nho Co Ngrr :D~i Tay Dmmg. Mot mai rna l~i ruong ky ni~m, T6i se chi em xem Nå y vo so Dia Trung Hai, Nåy niun eat sa m~c vi~n tay, Day cånh lan kh6 xu Thai Nåm ngu yen ben nhånh lå tuai hai giua rimg phong Gia Na D~i , Vå t6i se kh6ng ngån ng~i Råe mot chut ånh sang Paris, Mot chut thuy tinh V enise, Mot chut kim tuy~n New Delhi V åo dem em toe mugt ... Nhung ruong horn låm sao d.t h~t S6ng bi~n :Do, gi6 bi~n :Den, Tung tri€n då dl,fng bi~n Manche, Mu6i m~ dai bi~n Ch~t, Nhung ti~ng gåo thåm thi~t bi~n D6ng, M~t trai dem nbng nån bi~n Båe ... di em ! Con måt bao xoåy tron tren bån db khi tm;mg Cu cu6n låy dai t6i theo hu6ng Båe-Nam, Cu ni u låy tinh t6i, nhung nh6 trå v€ b~n d6 Nhung thuy€n dånh ca mua dong bi~n gi fra nfun, di em, dång nui nåm xoåi chan gi6 tung mu kh6i eat D\1 d6 t6i, hbn thuy thu, bång ti~ng hat nhan ngu, Bång s6ng cu6n åm åo cuon cånh tay my nfr Tinh quy du khat yeu. di em my mi€u dua cang nhl,fa ngQt, Nh6 gifr gium t6i mot chut que lmang, Vi tha t6i, du tråi khåp mu6n phuong vån rna mua cay tråi cil, Vi tim t6i, du d~p dbn nhip thuy thu Vånmongv€ Yen ngli bai ba em ...

Vie't&E>Qc Tuy€n T~p 2005

7


Dinh cu å Na-uy han ba nam, sau khi fm dinh cong vi~c låm an vå vi~c hQC hånh cho mcly ,dua con, toi t~ chuc m9t chuy~n Åu du bang xe hai. Chiec xe Ford cua toi vira dl kY vira nh6, khong th~ nåo vuQt qua m9t ch~ng duång tren duai båy ngån cay s6, vå di' nhien eling khong du ch6 cho m9t gia dinh lan nh6 tårn nguai. L~i nghe mcly nguai b~n tai truac hu, båo la tren xa lo Åu chau vao mua he, ch~y m9t cai xe cu c6 th~ bi gifr l~i gifra duang va n9p ti~n plwt vi cai t9i låm trå ng~i giao thong. Toi mu6n m9t cai xe mai toanh muai hai ch6 ng6i, c6 may l~ vå, kinh ~åt dång hoi?g. Toi khong muon båt Clr dieu gi lam måt cai hung thu cho cu9c hånh trinh dåu tien cua chling toi tren nhfrng delt nuac må truac dåy toi da tung m9t thai rna uac nhung chång bao gia nghllå c6 m9t ngåy duqc di qua. Toi vå dua con trai lan vua mai ,du tubi lcly bång lai xe, thay nhau låm tåi xe. Ba xa va co con gai 16n chiu trach nhi~m xem bån d6 va theo doi 19 trinh. Tuån l~ dåu tien, chung toi reit thich thu khi di qua nhu;ng vling delt xa 1~, må ngåy truac toi chi biet rna hb qua sach vå. Sau mot ng~y , ~ang qua hai delt nuac hi~n boa Th~y Bien, roi Dan M~ch, chling toi sang Hamburg, thånh ph6 lan qrc båe cua Tåy Due. Thai gian 'nåy nuac Due con chia doi , nen vl'ra mai den ranh giai lå khong khi da cang 8

Vi~t&BQc Tuy€n T~p 2005

thång. Cå.nh sat vai sting 6ng dåy nguO'l, trong m~t nguai nåo eling dång dång sat khi låm toi nha tai hinh ånh cua Hitler trong b9 phim dåi chi~u m6i tuån tren truy~n hinh Na-uy. Vua mai thoat ra cånh chi~n tranh tu dåy å que nhå, lai duac dinh cu tai m9t qu6c gia ban phat gifti Nobel Hoa binh, toi khong mu6n phå.i ng9p thå tren que huang cua ong Hitler, nen sau khi qua khoi Frankfurt, toi re sang Hoa Lan. M9t delt nuac må toi nghe nhu huy~n tho~i: nåm duai m~t nuac bi~n trung binh, c6 mot con d~p då.i nh~t th~ gi ai, eling lå m9t .xa 19 bang qua bien. Ch~y xe tren con d~p nåy, toi cu nga minh dang lai tau ch~y gifra bi~n khai. Xu så cua hoa tulip, vai vuan hoa lan va dyp nhclt th~ giai, nhfrng chi~c qu~t gi6 eling nhfrng con kenh dåo tha m9ng. 6 thu do Amsterdam, c6 m9t nai dånh cho nhfrng nguai nghi~n d~n nh~ thu6c phi~n mi~n phi cua chinh ph"L1; nguyen cå. m9t khu ph6 16n dQC theo ba, song thO' m9ng }~i lå m9t khu dånh cho måy co gai di~m du sile dån . Dåy lå m9t ca så kinh doanh, c6 d6ng thu~ cho nhå nuac, nen duqc cånh sat bå.o ve Truac m6i nhå lå mQåt cai tU ki~ng, båy hång th~t cho khach b6n phuang chiem nguang. Hång th~t lå m9t hay hai co gai thoat y 90%, di' nhien phå.i lå dyp, dung nhu nhfrng pho tUQ'Ilg nu thån Hy l~p. Chling toi ghe tham gia dinh mcly nguoi b~ cung que,


s6ng rå.i nic khåp nai. May må dåt nu6c Hoa Lan nåy kh6ng r9ng låm, lai xe tir båe xu6ng nam chi måt khoång b6n ti~ng d6ng h6. Dimg l;:ti nhå m9t nguai b<:tn a Bergen op Zoom, thånh ph6 bi~n phia nam chting t6i tha h6 an so huy~t va nhfrng con "hau". Måy lo;:ti nåy a day chi d.n l()i xu6ng bi~n muai phut lå mang len ca thling nu6ng ngay t;:ti ch6. Horn sau, chting t6i sang Bi, Ll,lc Xam Båo, va cu6i eling chting t6i d~n Phap. f)i~m d~n cu6i eling eling lå nai quan trQng nhåt må chung t6i mu6n d~n. T6i dånh m9t nua thai gian, hai tuån l~ con l;:ti, cho cai xu sa må lue con nho, khi hQC lich SU thi toi thu ghet, nhung khi h9c van chuang thi t6i l;:ti me thich n6. Nåo lå thap Eiffel ben dong sang Seine tinh tv, nåo lå nhå tha Notre Dame cb kinh må t6i rna h6 thåy trong phim Thång Gli a nhå tha Due Ba, nåo lå vuan Luxembourg , nai h~n ho cua bao c~p tinh nhan. T6i båt g~p dau d6 nhfrng dua tre trong Sans Familie cua Hector Malo, nhung nguai dån ba trong Les Miserables , va cå nhung b~n tau c6 cånh ti~n dua trong Oceano Nox cua Victor Hugo. Chting t6i a trong khach S<:tfi cua m9t nguai Hå N9i, sang Phap l~p nghi~p tir han 50 nam tru6c. Khach S<:tfi nåm tren con ph6 chinh trong qu~ 13, nai c6 d6ng nguoi Vi~t nam sinh s6ng. Han m9t tuån a Paris, chting t6i xu6i v€ mi€n Nam nu6c Phap. Thånh ph6 Nice niim ben ba D;:ti Tay Duang, gån thanh ph6 Cannes nai qui tl,l nhung tåi tu di~n ånh hång nam, va kh6ng xa dåt nu6c Monaco v6i nhung song bai va nhung chuy~n tinh n6ng bong cua måy nång c6ng chua. Muai ngåy nåm tren thånh ph6 bi~n nåy, t6i t<:tm quen nhung båt h<:tnh trong qua khu va nhfrng gi dang xåy ra tren quå dåt c6 qua nhi€u phi€n mu9n nåy. Rai Nice, chting t6i tr& lai Paris tru6c khi v€ Nauy. Trai mua he d~g n6ng, ba xa va måy co con gai cua t6i et€ nghi ch;:ty ban dem, vira cho mat vira duqc ngåm nhung thånh ph6 r\{C ra trong ånh den. Nhin tren bån ct6, t6i thåy tren duang d~n thanh ph6 Lyon, minh c6 th~ dimg l;:ti Grenoble r6i re sang Geneve cua Thl,ly S1, xem thu nai da cho ra dai cai hi~p dinh låm kh6n khb que lmang minh ra sao. Nhu duqc tr& l;:ti thai tr~ m;:tc xa xua, t6i gQi ca båu doån the tu l;:ti d~ ban b6 " l~nh hånh quan". Chung to i

kh6ng di theo xa 19 85 må ch9n con tinh 19 nho trvc chi Grenoble. T6i dich than xem bån d6 hu6ng dån cho c~u con trai låm tåi x~. Rai Nice lue 7 gia t6i. Sau han ba gia tir "tuy~n xuåt phat", t6i m6i bi~t lå minh da sai låm khi su dl,lllg con duang tåc nåy. Vi chting t6i båt dåu ch;:ty qua m()t khoång rirng va nhfrng d6ng lua mi menh mang, kh6ng thåy m9t bong nguai. Bang rna mang thi nhin thåy phia dåu xe b6c kh6i. T6i ra dåu cho dua con trai dimg l;:ti, båo cå nhå xu6ng xe gåp . Kh6i tru6c xe vån con b6c len rna mit. T6i tai m~t , vi bao nhieu nåm nay, tir lue con a Vi~t nam eling nhu sang day, ngoåi vi~c d.m vo-lang va db xang ra t6i c6 bi~t gi v€ xe c9 nua dau. Cha cho kh6i tan h~t va ra våo nåp xe thåy kh6ng con n6ng, t6i rna nåp xe len båo c~u con trai rQi den pin våo may nhin thu . D~n duang eling thi låm nhu phån x;:t tv nhien v~y th6i, chu t6i c6 bi~t cai gi trong may dau må xem. Nhin quanh m9t ch~p, t6i cåm giac c6 di€u gi l;:t l;:t. Cu6i eling t6i m6i phat hi~n lå sqi day eu-roa kh6ng con nua. Nu6c trong binh da b6c hai kh6ng con m9t giQt. Thåy t6i xach den pin tr& l;:ti, ba VQ' va dam con gai dang niim tren bo· co ru9ng lua mi, ng6i b~t d~y. Nghe t6i ra l~nh" d6ng quan t;:ti vi tri " vi xe hu kh6ng bi~t khi nåo m6i ch;:ty duqc, ba vq si vå cho t6i m9t tr~, båo hen chi ngåy xua 6ng danh gi~c thua lå phåi, dirng c6 db thira t;:ti tl,li My n6 phån b9i bo mi€n Nam. T6i båo dåm dån ba con gai len xe nåm va kh6a cua l;:ti dn th~, vi bi~t dau khu nåy c6 thu du. f)ån ba coi du v~y chu nhat gan, riu rit tuan l~nh . T6i va thång con trai di vong vong xem c6 nhå cua gi kh6ng. Nhung tåt cå dSu t6i om, tlnh fllich. f)~n gån m9t gia sang, khi toi dang nåm IDO' mang tren ru9ng lua, thi nghe c6 ti~ng d9ng. Duang nhu lå ti~ng cua m9t lo;:ti d9ng ca nåo d6, cång lue cång gån han. M9t lue sau, t6i thåy c6 ånh den tir khu ru9ng lua chay ra. M9t chi~c may cåy. Ai di cåy ru9ng våo gia nåy ? Chua kip tim eau trå lai cho thåc måc cua minh, chi~c may cåy da dirng l;:ti tru6c m~t t6i. Qua anh den xe, t6i thåy m9t nguai dån 6ng tre , c6 le lå nguai Phap, bu6c xu6ng ti~n l;:ti phia chung t6i . Cu chi anh ta kh6ng phåi lå m9t nguai gian. T6i yen tam. Anh hoi chung t6i bång ti~ng Vi~t&f>Qc Tuy~n T~p 2005

9


Phap, anh n6i tung chfr vi sg chling toi khong hi~u: Chile la xe cac anh bi hu? C6 c~n toi giup di~u gi khong? Lue con di hQc, Phap van la sinh ngfr chinh cua toi . V~y rna lau qua khong su d\ffig, toi hi~u ti~ng duge ti~ng måt, vua trå lai vira ra dåu: Xe toi bi dm day eu-roa, kho h~t nuac, khong chi;ty duge nfra. Cac anh a tinh nao tai? Chung toi tir Na-uy sang, chu khong phåi a Phap. Tren duang tir Nice V~, thi xe bi hong. Anh båo bay gia da khuya rbi, nha anh cfmg a gk day, anh se gitlp chling toi k<:~o xe v~ nghi ti;lffi , rbi ngay mai se tinh. Toi mung ra g~t d~u. Anh ra dåu cho tåt ca chung toi len xe. Chi~c may cåy keo xe va chung toi Chi;ly long veng chi khoång l 0 phut thi V~ d~n nha. Trai t6i, toi khong thåy gi ngoai måy cai nha kha l&n nåm duai nhfrng tang cay. Anh dua chling toi vao m()t gian phong r()ng, mang them vai tårn n~m va måy cai m~n mong . M9t ch~p sau anh li;ti mang vao banh mi, pho-mat, va m()t åm ca phe n6ng, rbi chuc mQi nguai ngu ngon. Li;t nha, nhung c6 le vi m~t qua, nen khi chung tOi thuc d~y thi trai da sang tv lue nao. Kim cua chi~c dbng hb l&n treo tren tm1ng chi 8 gi a l O phut. Ma cua s6 nhin ra ngoai, toi mai bi~t day la m9t nong trl;li kha lan. Chua kip gQi ba vg va måy dua con d~y xem, thi c6 ti~ng go cua. Anh bi;tn tre t6t b\ffig t6i horn qua d~n diit toi chi khu nha tårn, nha v~ sinh, rbi d~ toi khoång 45 phut nfra, anh se tra li;ti don chling toi an sang. Ngbi vao bån an, anh giai thi~u vg va hai dua con nho . Co vg kha xinh, vui ve, lue nao mi~ng eling cuai, vua n6i vua låm dåu vai måy dua con gai cua toi. Cac anh la nguai Vi~t Nam? anh ta vua bung tach ca phe vua hoi. Nhung låm sao anh bi~t duge vi a båe Åu eling c6 nhi~u nguai Tau, nguai Di;ti Hån , nguai Thai Lan va cå nguai Nh~t nfra? Toi khong trå lai rna hoi ngugc li;ti anh. Toi khong n6i duge nhung hi~u m9t it ti~ng Vi~t. Ba ngol;li toi la nguai Vi~t Nam lO

Vi~t&DQc Tuy~n T~p 2005

rna. M~ toi eling sinh ra va lan len a Vi~t nam. Lue con s6ng ba nha Vi~t Nam låm va thuang k~ cho chung toi nghe nhfrng thiing cånh ben åy. D~c bi~t, ba thuang nhiic d~n m9t thanh ph6 c6 ten la Da Li;tt. Ba båo ncri d6 th~t thcr m()ng va c6 nhfrng ncri ho h~n th~t dS thucrng cho nhfi"ng c~p tinh nhan. T9i nghi~p, ba mai måt han hai nåm nay, treng m()t tai ni;lll xe hai eling co em gai duy nhåt cua toi. An di~m tam xong, anh dua chung toi vao thåm phong dQc sach. M9t tårn bån db Vi~t N am th~t to treo tren vach. Anh chi cho chung toi thanh ph6 Da Li;tt rna m~ anh thuang k~ cho anh va co em gai nghe meli lk ba nha v~ que m~. Cang lue chling tOi cång thåy g~n glii va than thi~t vai gia dinh anh bl;lll tre c6 m()t chut g6c gac Vi~t Nam nay. Anh båo vg anh dua chling toi di tham khu nuoi bo sua va våt dem V~ vai lit SUa tUCYi d~ chung toi dung thu, treng khi anh låy xe chi;ty ra ph6 tim mua sgi giay eu-roa d~ thay cho xe chling toi. Måy co con gai cua toi råt thich thu khi duge co chu nha chi cho cach våt sua bo. Sau d6 chung toi vao tham m()t vuannho. Khi tra V~ , thi anh ta da SUa xong cai xe va dang cho may n6 thu. Thåy chung toi, anh cuai dua ng6n tay cai len bao hi~u la xe da t6t. Anh tiit may xe va giao chia kh6a li;ti cho toi. Toi chua kip trå ti~n sgi giay eu-roa va n6i 1m cam CYll thi anh da v6 vai mai chung toi a li;ti chcri vai gia dinh anh vai horn. Anh båo la lau låm anh mai g~p duge nhfrng nguai d~n ru que ngoi;ti . Thåy ong ba chu hi~u khach, phong cånh a day hfru tinh, li;ti c6 siin sua tucri va fUQ'U nho, ba xa va måy co con gai cuai nheo måt nhin toi. Toi hi~u y va n6i vai anh la chung toi chi c6 th~ a li;ti m()t dem. Trua ngay mai chling toi phåi len duang. An ccrm chi~u xong, trai diu måt, anh d~ nghi chling toi di tham khu vuan cam nåm tren ngQn db i . V ao vuan cam chling to i c6 cåm tuang nhu li;tc vao m9t ch6n thien thai nao d6. Nhfrng hang cam thling tiip, chlu vang nhfrng quå, mui hoa cam toa ra thcrm cå m()t g6c trai. Gifra vuan cam la m()t cong vien nho, trbng du cac loi;ti hoa. Ben kia cong vien, ngay gifra dinh dbi la khu nghia trang nho cua gia dinh. Vg chbng anh mai


chung toi dSn tham m9 cua ba rna anh va co em gai. Ba ngoi m{) xay dan giån, nhung l<;ti c6 net dyp c6 kinh. Tren m6i m{) bia d~u c6 m{)t tårn ånh lbng trong khung kiSn. DSn tru&c tung ngoi ffiQ, toi cung kinh cui dåu, ch§.p hai tay truac ng\fC Va dQC thåm tung ten khiic d~m tren bia.. Khi dQc dSn ten ngum my: JACQUELINE CUVERO GAULTIER - toi b6ng givt rnlnh. Cai ten nay toi th&y quen låm. Ba m&t lue tron 50 tu6i. Nhln t&m ånh th~t lau, toi ngh1 dSn m{)t nguai. Khi v~ nha, toi ngo y mu6n xem nhilng t&m ånh lue cha my anh con tre. Anh bc::m chu nha mang d~n cho chung toi m&y quy€n album. Ba xa va m&y co con gai thl tranh nhau xem quy€n album lue ong ba lam dåm cu&i va nuc n6 khen m&y cai ao cua co dau. Rieng toi danh l§.y t~p album eG vm nhfrng tårn ånh den trång rna nhi~u cai da nga mau vang. B6ng toi h;mh nguai khi xem nhilng t&m ånh cua my anh thai con gai, d~c bi~t la tårn ånh c6 mai t6c cåt ngån gi6ng ca s1 Sylvie Vartan thai co ta dang n6i tiSng. Chllng le h;ti la nang? - Khong th€ nao! Toi liic dåu n6i thåm trong rni~ng. Nam hQc l&p d~ nh&t truang V5 Tanh, Nha Trang, du hQc khong gioi nhung toi eling c6 gång d€ duge tr6 thanh m{)t thllng sinh vien, du chi la lo<;ti sinh vien h~ng bet, va eling d€ khoi ph\1 long thuang yeu, lo lång cua cha toi, su6t m{)t deri lam ga tr6ng nuoi con. V~y rna toi bi m{)t lue hai cai tai uang. Tv dung c6 m{)t nang con gai, rna l<;ti la con gai dyp, yeu toi. Dang ngvp l~n trong tlnh yeu thl ong Trai ph~t toi: ph~n nha ngheo rna l~i deo bbng yeu nguai dyp, nen giång cho toi m{)t can b~nh th~p tfr nh&t sinh. Vi v~y khi b~n be vac l~u chong di thi, thl toi dang nåm b&t d{)ng (y nha thuang tu cua båe s1 Th~ch 6 duang Trån Quf Cap. Ba thång sau, khi vira xu&t vi~n v~ tiSp tvc di~u tri t~i nha, toi nh~ duge bue thu t~ tir. Nguai dyp di l&y chbng. Toi bo thanh ph6 Nha Trang, bay gia v&i toi la thanh ph6 bubn, vao Sai Gon lang thang kiSm vi~c lam thue d€ c6 ti~n di hQc tiSp. Nhung rbi eling chång c6 ai chiu thue m{)t thång thu sinh nha que nhu toi. Vira bubn vira khong c6 tiSn trå tiSn cam cho ba Cå DQi, toi dang vao lfnh. Khi chan um chan rao vao Sai Gon, toi

chång c6 ai quen, ngoai m{)t ba co hQ xa, tru&c l&y chbng Tay. Chbng chSt, ba 6 v&i m&y dua con mang hai dong mau 6 sau khu ti~m pha Tau Bay, Tau Thuy, tren duang Ly Thai T6. Toi khong nga trong khu nay da s6 la nhfrng gia dlnh c6 con lai Phap, trång c6 den c6, duge toa d~i su Phap cuu mang lo liing tir vi~c sinh s6ng t&i vi~c hQc hanh. Håu hSt d~u mang qu6c tich Phap va duge theo hQc 6 cac truang Tay Sai gon, Da l~t. Nhfrng ngay cu6i tuån toi thuang ghe l<;ti day chai. Dang co dan nga ngac thl duge m&y nguai con cua ba co hQ gi&i thi~u cho toi nh~p bciy v&i dåm Tay lai nay. HQ eling d~ thuang va d1 nhien la c6 phong cach tay låm. Chi~u cu6i tuån hQ thuang tv t~p d€ an u6ng va nhåy dåm. Anh con cå cua ba co hQ toi la tru6ng nh6m, chi dinh m{)t co be t6c vang, c6 mai t6c ngån va doi måt th~t d~ thuang d~y toi nhåy dcim va eling lam partner cho toi khi c6 ti~c tung. Nghe mQi nguai trong nh6m gQi co la Sylvie Vartan, toi cung gQi theo, nhung biSt vl khuon m~t va mai t6c cua co gi6ng nguai ca s1 Phap dang duge ai ffiQ nay nen be b~n gQi dua, chu d6 khong phåi la ten th~t cua co. Chi di chai v&i nh6m m{)t vill lån gl d6 , thl toi vao quan truang Thu Due. Horn l~ gån alpha, th&y anh em mai than nhan b~n be nhi~u qua, toi eling tw than. Gia dlnh toi va m{)t s6 b~n be than 6 t~n Nha Trang, con 6 Sai Gon nay thl toi tu c6 vo than. Cu6i cung toi ngh1 dSn ba nguai con lai Tay cua ba co hQ va mai hQ dSn dv 1~ gån alpha, rbi sau do cung di d\f ti~c v&i toi. Horn ay cå ba nguai d~u dSn va con dful theo nang con gai Sylvie Vartan . HQ r&t thfch thu v&i khung cånh quan truang va sinh ho~t cua lfnh. Ai eling chvp chung v&i toi m{)t tårn ånh c6 mang cåu dai alpha. Sau d6, trong nhfrng lån v~ phep ngiln ngui, toi eling c6 ghe tham hQ m{)t doi lån. Dem ra truang, hQ eling dSn dv . Sau d6 dua toi v~ Sai Gon, hQ lam m{)t bu6i ti~c chia tay toi. va lån nay t6 chuc t~i nha co gai c6 ten Sylvie Vartan. Gia dlnh co khong 6 trong khu Ly Thai T6 rna c6 m{)t bi~t thv rieng , kha xinh, nåm tren m{)t con hem l&n tren Tan Dinh. Toi khong g~p ai trong gia dlnh cua co horn &y , chi xem t&m ånh nguai cha ru{)t cua co chvp v&i ffiy co khi con r&t tre, va cå t&m Vitt&DQC Tuyen T~p 2005

u


ånh Ch\lp gia dlnh CO bay gia, vai ong cha Vi~t nam, m()t nguai em gai dlng lai tay nhu co va hai nguai em nh6 cung ffiy khac cha. M(f co c6 nhan siic, nen ong chf>ng mai sau nay thu()c l<;>ai nha giau . Toi nghi nhu th~. Tai han hai gia sang, ti~c mai tan. Khi n6i lai chia tay, khong hi~u vl xa h<;> khong bi~t khi nao gi[lp l~i hay vl nghi d~n dai lfnh chi~n nay mai tren rirng nui cao nguyen rna toi ch~ long, mu6n kh6c. Nang eling nhln toi ngh(fn ngao. Khi m<;>i nguai di tlm ao khoac va mang giay, nang keo tO i ra phfa sau, ti[lng toi m()t d.m ånh, r6i b~t nga hon toi tren rna. Ng6i tren may bay ra trlnh di~n dan vi, toi b~t ch<;>t nha d~n nang, må xach tay ra tlm l~i t~m ånh. Nang c6 mai toe th~t dS thuang, nhln ky dung la gi6ng co ca si Sylvie Vartan. Sau t~ ånh nang vi~t m()t eau ngån ngui: Å toi, avec tout mon coeur. Phfa duai co chi ghi la nguai c6 mai t6c Sylvie Vartan Nha tai n\1 hon b~t nga t6i horn qua, toi dua tay len sa rna, th~y vån con thoang thoång m()t mui huang. Toi mim cuai va n6i th~m m()t mlnh: Dung la Hing m~n nhu Ta y. Toi ra dan vi dung vao lue chi~n truong cao nguyen båt d~u soi d()ng, cung lue nh6m nguai Thugng Fulro n6i lo~n, gi~t m()t s6 si quan, vien chuc hanh chanh nguai Kinh, chiSm m()t vai nai, di[lc bi~t la tinh Quång Due va m()t vill qu~n ly,. Dan vi toi dang tiSp vi~n cho chiSn truang Quång Nhieu con mit rna lua d~n å båe Ban Me Thu()t thl duge l~nh di chuy~n v~ phi truang Ph\}ng Dvc, su d\lng may bay dan S\f cua hang khong Vi~t Nam d~ dap xu6ng Nhan Ca, m()t phi truang bo hoang nåm cach tinh ly, Quång Due khoång 30 cay s6, do m()t dan vi Lvc Luqng Dac Bi~t mil xanh cua ta ki~m soat. Thång trung d()i truång mai ra truang nhu toi lam sao c6 khå nang d~ ung pho vai m9t chiSn truang nua ta nua dich, rna trong sach vå quan truang khong h~ n6i tai. Long t6i th~t ban khoan. Nhung cu6i cung thl ffi\}C tieu CUQC hanh quan Dan Thiing nay eling d~t duge. Dan vi toi khong h~ t6n m()t vien d~n. M~y Hinh t\1 nguai thugng th~y quan chu lvc bao vay b6n huang, c()ng vai lai thuySt ph\lc tai ba cua vi chi huy nao d6, da ra l~nh cho nhfrng lvc 12

Viet&DQC Tuy~n T~p 2005

...

••••••

Dem nay trang rna åo M()t nfra v~ng 16 ra Nfra v~ng kia con l~ Di V~ vung trai xa ... D5i nhln qua khung cua KiSm tlm v~g trang soi Linh h6n toi m()t nfra Theo may ngan chai vai Toi di tlm sgi nha dao trong tim coi Sgi thuang mong sgi nha H6a thanh vl sao rai D~t

Em phfa d6 cu6i trai H6n tOi them l~n nfra Tinh yeu chgt må c fra Dåu c hi la rna thoi ... ! ! !

l

\ l

!

l

l

l

----~-L~-:..~.; ~ Ir

·-·


luqng ngucri thm;mg bu6n sling

Co bao gia ..... .,.,., ...... Anh v€ ngang ph6 nho Nfli nh& ehqt dång dåy Cay bang xua dåu ngo Bao nåm r6i con då y ... C6 bao gia em traeh T;;ti vi anh v6 tinh ThuO'llg em må kh6ng ngo Nen tinh mai lenh denh ... C6 bao gia kh6ng em ? H6n nhau må long nghyn C6 bao gia em nguy~n Minh mai la eua nhau ... !!!

Nåm trong cai tinh khi ho co gay må dan chling s6ng råi råe trong cac bu6n lang håu h€t lå ngucri thuqng, måy thång linh tre nhu t6i chi c6 bu6n mu6n kh6c. Ai eling mong s6m chuySn di tinh khac V~y må rieng ti~u doån cua t6i duqc l~nh nåm l;;ti day d~ gift an ninh cho dinh di€n fl;;to Nghia n~m trong m(>t thung Iling gån bien gi&i Cam B6t. M(>t trong nhftng dinh di~n do th6ng th6ng N g6 flinh Di~m ra l~nh sang l~p d~ thu hut di dan sau 1954. Ra trucrng da han hai nåm . flcri linh cao nguyen th~t lå våt vå va bu6n. NhiSu lue nåm gifta rirng giå, nghe ti€ng cllim keu vuqn hu, t6i thucrøng ch;;tnh long nh& t&i thcri con di hQC , va khuon mi;it nhftng nguai quen. fl6i klli t6i eling chqt nh& t&i co con gai lai Tay va låy tårn ånh ra xem. fl€n bay gia t6i eling kh6ng bi€t ten th~t cua nång. Må bi~t d~ låm gi. Vi gifta nång v&i t6i lå cå m(>t th€ gi&i cach bi~t. T6i, m(>t thång linh tr~, g6e gae nh å ngheo, kh6ng bi~t s6ng ch~t ra sao. Con nång l;;ti lå m(>t co con gai lai Tay, xinh dyp va qui phai . Nång quen v&i t6i ' thieh t6i m(>t ehut ' eling lå cai thieh lang m;;tn eua m(>t ti~u thu s6ng trong thånh ph6 lau ngåy duqc båt nga ra thåm m(>t vung dan giå, th~ th6i . 6 Quång flue gån hai nam , danh nhau m(>t våi tr~, t6i duqe måy cai huy ehuang r6i len låm d;;ti d(>i tru<'rng. Trong måy thång d;;ti d(>i tru<'rng, t6i lå thång tre nhåt, va eling ngheo kinh nghi~m chi~n truang nhåt. "Ra truang gån hai nam r6i må treng måy vån c(r nhu thu sinh". Ong ti~u doån tru<'rng båo t6i nhu th€ tru&e khi cho t6i dån dai d6i solo xu6ng nui bi~t phai cho ti~u khu. Lfun fl6ng Doån xe ch<'r d;;ti d(>åi t6i vira våo ranh gi&i Låm fl6ng, t6i nh~n l~nh 6ng ti~u khu tru<'rng , trvc chi d€n klm du fl ;;ti N gå d~ g~fr an ninh eho c6ng binh låm l;;ti måy eay eau tren QL 20, tir Sai Gon ch;;ty len flå L;;tt, vira bi ve givt s~p trong hai dem tru&c. fl~n vi tri, t6i ph6i hQp v&i m(>t d;;ti d6i dia phuO'llg quån da e6 mi;it t;;ti ch6 va m(>t dan vi c6ng binh ma i ttr flå L;;tt xu6ng , b6 tri quan theo nhu cåu. Rieng ban chi huy d;;ti d(>i eling trung d(>i vii klli ni;ing, nåm tren m(>t d6n di~n trå c6 cao d(> t6t cho vi~c Vi~t&f>Qc Tuy€n T~p 2005

13


phong thu va y~m trq hoa lvc. Phia du6i khu d6n di~n nay la cay cåu D;;ti Nga, cay c~u dai nhåt vira bi pha ho;;ti Sau khi c6ng binh låm xong måy cai cåu t;;tm, luu thong hoat d(>ng tra l;;ti. Do u d(>ng måy horn tru6c, nen ngay d~u tien c6 kha nhi~u xe do tir Sai gon ch;;ty len Da l;;tt. Han nua båy gia dang la mua he, nguai Sai gon Ill nhau len Da L;;tt nghi mat. D~ båo dåm an ninh, tru6c khi xe ch;;ty vao klm quan S\f, d~u phåi diing l;;ti, tåt cå hånh khach xu6ng xe d~ duqc ki~m soat giåy ta. Tr;;tm ki~m soåt la m(>t din nha bfmg van do c6ng binh vua mai dvng len, toan quan bao cua d;;ti d(>i t6i ph6i hop eling v6i ba nhån vien cånh sat dåm trach . M6i ngay t6i lai xe di ki~m tra cac cay cåu va thuang ghe l;;ti ng6i nghi trong tr;;tm ki~m soat nay. Bu6i chi~u, trai vira tåt nång, t6i dinh tra v~ vi tri d6ng quån, thi m(>t doan xe do ch;;ty t6i . "C6 le day la måy cai xe cu6i eling ru Saigon len". Anh cånh sat båo v6i t6i nhu th~. Trong s6 nhung hanh khach xu6ng xe bu6c qua cai c6ng chån låm bång kem gai da chi~n, t6i d~ y t6i m(>t c6 gai t6c vang, m~c m(>t cai jupe mau vang s~. Khi c6 m6c vi låy giåy ta, ngu6c m~t len nhin anh cånh sat, t6i thåy th~t quen va v(>i ch;;ty ra. A, co Sylvie Vartan, c6 len dåy lam gi ? T6i hoi båt nga, r6i quay sang båo anh cånh sat ; c6 nay lå nguai nha cua toi. Anh cånh sat trao lai cho t6i tårn the can cu6c bfmg ti~ng Tåy.ma anh chua kip hi€u. C6 nhin toi cuai r;;tng ra : Anh la anh Ninh, phåi kl1ong ? Måy nånl r6i t\li minh kh6ng g~p. Em len Da L;;tt d6n co em v~ SaiGon nghi he. N6 hoc tren Lycee Domaine de Marie T6i d6ng quån trong d6n di~n trå nåm tren d6i cao kia. -T6i vira n6i vira chi tay v~ hu6ng d6n di~n - Dyp låm, va 6ng chu hinh nhu eling la nguai Phap. Mai co ghe l;;ti ch6 t6i chai. T6i se d6n chuy~n xe sau gai co v~ Da L;;tt. Co ngk ngu m(>t chut r6i g~t d~u. T6i dua c~ l;;ti xe låy tui hanh ly va n6i v6i anh tai xe: - Co nay la nguai nha cua t6i , co a l;;ti dåy chai v6i t6i r6i len Da L;;tt sau. Anh tai x~ tre, nhin t6i nhoen mi~ng cuai. T6i horn åy nang a l;;ti v6i toi. C6 le nang eling bi~t la chuy~n xe cua nang la chuy~n 14

Vie't&ØQc Tuy~n T~p 2005

cu6i eling. Chikg con c6 chuy~n sau nao d€ t6i gai nang len Da L;;tt , nhu lue t6i hånl ha n6i v6i nang, må kh6ng bi~t la minh dang n6i d6i. Giua cånh nui rung, nang dyp rvc ra nhu m(>t bong hoa. Khong bi~t nang da n6i gi vCii ong chu nguai Tåy, ong dånh ri eng cho co m(>t phong ngu va mm chling t6i dung bua cam chi~u v6i 6ng. Bua cam d~y du huang vi tåy, må chai ruqu chat 6ng khoe da gai mua tir ben Phap. Sau bua cam, toi dua nang di d;;to trong d6n di~n trå. Bay gia dang la mua he, b~u trai trong våt, ånh trang toa ånh vang xu6ng cå m(>t d6i trå. Dem cao nguyen trai båt d~u lanh l;;tnh, tha m(>ng nhu m(>t mua thu. Chling t6i nåm tay nhau bu6c tung tang du6i anh trang, nghe tung nhip dåp cua trai tim giua m(>t vling dåt trai tinh mich. N ang k~ cho t6i nghe v~ m(>t u6c rna cua nang : mu6n c6 lk tra v~ que cha, thånl ng6i m(> cua nguai va ba n(>i gia con dang s6ng (y d6 v6i måy nguai co. Que n(>i nang dyp låm l;;ti la m(>t dåt nu6c v6i nhi~u thi ca lang m;;tn. Chling t6i da xu6ng cu6i chån d6i, nghe ti~ng nu6c chåy tir m(>t con su6i nho . N ang båo t6i dirng l;;ti va diu t6i d~n ng6i xu6ng m(>t båi co. Ben kia con su6i la m9t canh d6ng co r9ng menh mang Anh c6 thåy gi l;;t khong ? T6i dang nga ngac, thi nang chi cho toi måy hang cay ben kia ba su6i Bay gia la mua he, rna sao c6 nhi~u la vang dang rai. Anh khong thåy sao? Nang au y~m dva sat vao t6i va hoi toi c6 bi~t bai tha Les feuilles mortes etla Jacques Prevert kh6ng ? Lue hoc Litterature Francais , anh c6 hoc, nhung låu qua, anh chi con nh6 m(>t doi eau. Bai tha th~t hay va cåm d(>ng. Toi da d6i cach xung h6 tv lue nao kl16ng bi~t. Nang cåt ti~ng khe khe hat bai tha Les feuilles mortes duqc ph6 nh;;tc. Hat xong bai hat nang ch~ rai doc l;;ti måy eau : Et la vie separe ceux qui s 'aimant Tout doucement, sans faire de bruit Et "le vent" ejjJace sur la "plaine" Les pas des amants desunis. T6i hoi sao nang dåm d6i lai m9t bai tha hay cua tac giå. Nang kh6ng trå lai rna om t6i h6n th~t låu. Trong say me t6i cåm thåy c6 cåi gi lånh l;;tnh tren go må. T6i sa tay


len man me : nu6c måt Nång om toi ng6i kh6c, nang båo lå nång c6 nhi~u b~n be, nhung nång c6 cåm tinh th~t nhi~u v6i toi tu khi nhin toi mi;k ao linh. Nång thåy a toi c6 cai gi khac l~ so v6i m<;>i chang trai lai Phap må nang quen. V å eling a nai toi nang duge thåy l~i hinh ånh cua cha nang. Cung låm linh cå m(>t theri trai tre, reri que lmang, r6i ch~t som a xu ngueri bo lai mv va hai chi em nang."Nhfrng ngueri con gai mang hai deng mau. Bu6n låm phåi khong anh?" måy lfin nång hoi toi nhu th~. Dem horn åy nång khong ngu trong dm phong sang tr<;>ng må ong chu d6n di~n da dånh san cho nång. Nång ra ng6i trong din l~u phu poncho cua toi eting u6ng trå tuai må tam SlJ thau dem. Nång ru toi ngåy mai eting nång len Då L~t våi ngåy d~ nång låm thu ti.IC don CO em gai V~ va dua nang di thiirn cac thllng cånh tha m(>ng a day Sang horn sau, toi len may g<;>i V~ trung tam hanh quan TK Låm D6ng xin g~p ong Ti~u Klm Tmang, xin ong cho ba ngåy phep va duge su d\ffig chi~c xe jeep cua TK bi~t phai, d6n ngueri vg slip cu6i vua mai len Då L~t. Toi tå oån them lå cå m(>t nam nay, phåi tham dl,! nhi~u CUQC hånh quån, nen hai dua chua duge g~p nhau. Ong Ti~u khu tmang t6t b\illg, vui ve chåp thu~, va d~ do toi phåi bån giao cong vi~c th~t ky cang cho anh d~i d(>ai ph6. Ba ngåy a Då L~t lå ba ngåy thfin tien nhåt trong deri linh cua toi. Sau khi dua nang d~n tmerng tham co em gai va låm m(>t s6 thu tvc ck thi~t, chling toi låy phong a khach s~ La Palace nåm tren m(>t ng<;>n d6i cao gfin h6 Xuån Huang va cach khu ph6 Hoa Binh khong xa låm. Ban ngåy chling toi di tårn a thac Cam Ly, thiirn h6 Than Tha, cai ngva a san Cu, bai thuy~n tren h6 Xuan Huang. Bubi t6i di an be thui, u6ng mqu vang, r6i ra nhå Thuy T~ ng6i tam tinh d~n khuya. Ngåy horn sau, chung toi reri thanh ph6. Sau khi thuang thuc ca phe Tung, chung toi ch~y v~ hu6ng thac Prenn. Nång chi duang cho toi tim d~n m(>t hotel nåm tren nui, ong chu eling lå m(>t ngueri Tay. Låy phong va gai hånh ly xong, chling toi di b(> xu6ng thac Prenn, nåm khong xa phia du6i. Nång keo toi xu6ng tårn du6i deng thac. Hai dua om nhau trong cai 1~1 Ctla nu6c tu tren nui cao db xu6ng. Nång dilt toi o

o

ch~y våo khu rung phia sau d~ dua v6i måy

con khi , con gåu va cå m(>t con c<;>p nfra trong vuan bach thu . R6i nang di tr6n, giå va låm nang Jane mile n~ dS båt toi låm Tarzan di Ctru. Nång ho la va om toi cueri vang cå m(>t khu rung. Trong ba ngåy, nang da cho toi tåt cå nhung gi h~ phuc nhåt må khong doi hoi a toi båt cu m(>t di~u gi . Horn cu6i eting, toi dua nang tra l~i tmang Domaine de Marie d~ g~p l~i em nang. Ng6i tren xe, nång trb ngåm khong n6i m(>t lai. D~n cbng tmerng, nång båo toi dung l~i. Nång hon toi th~t lau. Toi nghe ti~ng nång kh6c. Toi dinh n6i m(>t lai gi d6, nhung nång låy m(>t ng6n tay dS tren mi~ng toi, khong cho toi n6i, r6i båo toi ng6i yen tren xe cha nång. Han hai nmai phut sau nång ch~y ra , cåm tay toi va trao cho toi m(>t ta giåy nho, r6i V\lt ch~y våo phia sau tmang. Tren månh giåy nång vi~t v(>i vang bång ti~ng Vi~t.: Xin ccim on va t9m bi?t anh 6- ady. Em va aua em cua em se V~ Sili Gan vao sang s6m ngay mai. Anh hiiy tr& l(li dan vj, aimg cho va cflng aimg tim em nua. Hon anh. Toi v(>i vang bu6c xu6ng xe, chua bi~t g<;>i nang bång ten gi , thi nang da måt hut phia sau tmang. Toi ng6i tren xe nhin thån ther våo khu tmang. Tåt cå d~u viing l~ng, chi nghe m(>t våi ti~ng la rai tu nhu11g hang cay dung cha va im lim tm6c cbng. Toi tra l~i nhå Thuy T~, tim l~i bong dang va mui huang cua nång . Bubi trua, b6n b~ yen l~g. M(>t con chim 1~, c6 ding cua m(>t con hai au, d~u xu6ng con thuy~n bai phia tru6c, keu våi ti~ng, vvt cånh bay så xu6ng m~t h6, r6i bi~n måt trong rung thong. Cå m(>t khung treri Då l~t nlwt nhoa trong nu6c måt Toi khong bi~t minh da kh6c tv bao gi a. Toi lai xe tra v~ dan vi mang theo m(>t n6i bu6n ky 1~, duerng nhu trong long chi con lå m(>t khoång tr6ng bao la. Su6t dem horn åy, toi lang thang trong d6i trå, ng6i m(>t minh ben ber con su6i nho, nhin måy chi~c la vang rai xu6ng va troi theo deng nu6c, bang b~c du6i anh trang. Nl.ra dem t6i tra v~ can l~u cu, dun dfiy m(>t åm trå tuai må khong u6ng. Toi ngti vlii tu lue nåo khong bi~t. Thtrc giåc, m~t treri da len cao. Toi v(>i va xach xe ch~y xu6ng tr~ kiSm soåt. Ng6i su6t cå ViSt&DQc Tuy~n T~p 2005

15


ngåy horn ~y, toi vån khong tim th~y bong dang cua nång. Hai ngåy sau, khi thay b<) d6 tr~ ra gi~t, tho tay våo tui ao l~y mQi thu ra, b~t nga toi th~y tb the can cu&c cua nång, viSt bing tiSng Phap do toa d<;ti su dp. Toi nh& anh cånh sat da giao tb the nåy cho toi horn a tr<;tm ki€m soåt va toi da quen trå l<;ti cho nang. DSn bay gi a to i mai biSt duqc ten th~t cua nång: Jacqueline Cuvero. May mån trong t~m can cu&c co cå dia chi. Toi gai trå l<;ti nang tb the can cu&c, viSt kem theo b6n eau tha trong bai tha Les feuilles mortes må nång yeu thich. Les feuilles mortes se ramassent a la pelle Les souvenirs et les regrets aussi Mais mon amour silensieux et fidele Sourit toujours et remercie la vie Toi ph~p ph6ng cha thu h6i am, nhung khong th~y. Toi viSt them våi cai thu nfra cho nång nhung t~t cå d~u bi~t vo åm tin.

Ba thång sau toi xin båy ngåy phep thuang nien v~ Såi Gon. Tru&c khi tim dSn nhå nang, toi tra l<;ti khu duang Ly Thai T6 tham gia dinh ba co va ru nguaøi anh hQ eling di. Anh båo la nang eling co em gai da v~ dinh cu ben Phåp han hai thång nay. Khong biSt khi nåo mai tra l<;ti Vi~t Nam. Toi lang thang a Såi Gon hai ngåy thi l~y xe do v~ Nha Trang d€ tham cha toi. Nhung ngåy nåo toi eling di lang thang tren ba bi€n, nhin sang dfl våo ba cu6n theo t~t cå moi d~u chan minh tren eat, va nh& dsn nång. Toi tra l<;ti dan vi, dung vao lue d<;ti doi toi nh~n l~nh rai kh6i Lam D6ng d€ di chuy€n v~ Phan ThiSt, tang phåi cho Ti€u khu Binh Thu~, hånh qufm ph6i hQp v&i m<)t dan vi thiSt ky cua Hoa Ky vira m&i dSn Vi~t Nam, giåi toa m~t khu Le H6ng Phong. K€ tir ngåy ~y, tren bang ten may tren nåp åo linh, ngay phia du&i ten toi, co theu m<)t chfr nh6 : Jacqueline, måu vang. M~y thång linh båo sao toi l<;ti co ten con gai. Toi giå va : t<;ti Vl tao ai ffiQ ba VQ' CUa tflng th6ng Kennedy. Sang ngåy mai gia dinh chling toi phåi rai nong tr<;ti GAULTIER tha m<)ng nåy d€ tra v~ Na-uy. Vq ch6ng anh chu nhå eling m~y co con gai cua toi dang ruQ't båt m~y con gå Tay. Anh mu6n dai chling toi m<)t bua an 16

Vigt&E>Qc Tuy~n T~p 2005

Tay truy~n th6ng. Toi di lang thang khåp nai trong khu nong tr<;ti, nhu d€ c6 tim ra nhfrng d~u tich cua nång. Bufli chi~u, khi ba xa va m~y dua con dang ng6i a phong khach, say me theo doi m<)t cu6n phim tren truy~n hinh, toi m<)t minh l~g le ra vuan cam, r6i våo khu nghla dia. Toi ng6i tru&c m<) nång r~t lau, hinh dung l<;ti hinh ånh cua nång trong nhfrng ngåy eling t6i tren d6n di~n trå a ben cåy du D<;ti N ga va tung tang khåp nai a ba h6, thac Prenn va trong rirng thong Då L<;tt. M<)t can gi6 xåo x<;tc, m~y chiSc lå vang tren tang cay chftm ch~ rai xu6ng m<) nång. T6i dua tay sa tb ånh nang tren m<) bia, n6i thi thftm trong gi6 : Et la chanson que tu me chantais Toujours, toujours je l'entendrai. l

(V å bai hat må em da hat cho anh nghe Mai mai, mai mai, anh vån con dang nghe day) ph~m

tin an ninh


Md Cho em quen mQt chuy~n tinh Quen luen... mu6n thu<'Y ... bong hinh nguai xua Trå anh nhfrng bu6i chi€u mua Co dan em dung hång gi a ben hi en Vi anh em bi~t uu phi€n Vi anh em bi~t yeu dien yeu cu6ng Tinh em m9t coi mu suang Trong rna em vk dan phuang yeu nguai Xin anh, du chi mot lai D~ ,em thoi h~n c~~c dai chua cay Thåt bC;li, du chi lån nay Nlmng ru dåy quy~t khong say vi tinh.

C6 nhfrng

chuy~n

tinh chi d~p mai trong rna Nenkhingl!, nguai ta khong mu6n tinh D~u bi~t rång d6 chi lå åo ånh Cilng mu6n s6ng hoai cai h~ phuc trong rna C6 dC;l~ kha, c6 luon mai ngu nga V a biet ro m9ng ch6ng tan mau va Chåp nh~ dai minh v6i con tim lfun l& D~ m9ng yeu nguai du muon thu<'Y trong rna Em thi nguqc li;li se chång bao gi angåy tha V a se chång bao gi a rna vS anh nfra Vi chi them bu6n, chi vuang them dau kh6 H~ phuc khong v€ Ciing chång d~n v6i em C6 ai nga, va anh c6 nga kh6ng? Ngay chinh tr?ng rna giåc rna cua em anh cung di eling nguai khac Ma låm gi d~ cang them tan nat !

Vi~t&DQc Tuy~n T~p 2005

17


Ånh sang ysu dk. 6ng cåm thåy nhung ng6n be nho cuå bån tay Mimi dang c6 xoe ra th~t l6n d~ cång lue cång båu ch~t låy cuom tay cmg. Den vita tåt hån. Cu6n phim båt dåu. Thång be ha h6c m6m nhin len man ånh. Peter Pan chao li~ng , dap nh~ len dåm rnay, r6i thoåt cai, l<;ti vut våo khong trung. MG.i hinh. T6c chay nång hung hung rau ngo. Thång be thåy n6 d6, chinh n6 d6, dang bay, dang quån thåo v6i bQn cu6p bi~n, dang mua hat ben anh hia b~p bung cung b(> l<;tc da do. Chi ck m(>t chut phån tien, nhfrng dua tre binh thucmg nhu n6 bflng tro nen nhu giåy' nhu bong, bay len, bay len. D~ dang v~y thoi sao? Dan giån v~y thoi sao? Tubi tha di qua. Giåc m(>ng con 16n dk theo nam thang. Peter da chiSm m(>t ch6 dtmg vfr.ng chåc trong thS gi6i nhfrng thån tuQTig: Vua Quang Trung, Due Trån Hung D<;to, Napoleon D<;ti DS, Thuy€n truång Ulysse, Hi~p si Zorro, Nguoi rung Tarzan. Bay gio hån hi~u, khong tim dau ra duqc phån tien tren coi doi nåy, nhung, la lung gi fra tång khong gian kia, con nguoi da tht;rc hi~n duqc rna u6c. Hån phåi tht;rc hi~n duqc rna u6c. Thanh phi cong thoi chiSn, hån bay. Du6i måt hån, khong phåi Xu Huy€n Ho~c , må tråi r(>ng tUng di<;t danh, håi danh hån da thu(>c nåm lang. Tårn bån db di<;t ly mo ra nhfrng khung troi bat ngat. C6 khi d6 la bi~n b<;tc bubi binh minh håt sang, rt;rc m(>t vling. C6 khi , VUQ't m(>t nui may, troi quang båt ngo, d6ng ru(>ng bay ra ban co tung o m<;t xanh chuy~n måu dubi nhau xa tit tåp. Dåt phuang Nam, tru phu song ngoi, chång chit kinh l<;tch, menh mong ru(>ng, 18

Vi~t&f>Qc Tuy€n T~p 2005

rung. Doi lue, hån tuång minh lå m(>t gibng co, hay chim h6ng, chim l<;tc huy€n tho<;ti, dang thång cånh dQc dai theo gi6, nghieng chao cung mau di~u giåy tubi thO". Nhung, nhfrng phi V1l hån lien t1,1c tht;rc hi~n g~ mon dk cai cåm giac lang lang bay bbng åy di. Khong chi c6 tO" troi. Khong con dan thuån lå dånh ke gian ac, cliu nguoi hi~n luO"l1g. Hån biSt, nhfrng kh6i bom rna hån nhån nut trut xu6ng du6i canh phi CO" da pha nat, d6t tieu rung r~, ru(>ng d6ng, lang m<;tc cuå chinh que huang hån. Ke thu c6 th~ bi vtii d~p, nhung nhfrng nguoi dan lanh, nhfrng con trau, con nai vo t(>i, c6 thoat khoi st;r huy di~t cuå chiSn tranh khong? Ke thu. Hån nh6 dSn thång V Qng, thång Mui, nhfrng thång b<;tn ph6 elta Dong da cung hån me say Peter Pan trong cai r<;tp eine Majestic eG. k:y cuå thanh ph6 N am Dinh. Chling n6 o l<;ti. Nhfrng ke dung ben kia lån ranh cua tro chai u mQi. DuO"l1g nhien, biSn thanh ke thu. Hån eling khong quen Hao, MSn, Tuy~n, nhfrng d6ng d(>i con tre mang, nhfrng dlia be vita kip l6n, da v(>i quen måt h<;tt phån tien, d~ m(>t ngåy tan xac gilia khong trung, måt dåu. Doi khi, hån nghi, phåi t~p quen di guO"l1g m~t våi dua b<;tn-ru thu, måy d6ng d(>i-ru si, d~ c6 t.h~ tiSp tl)c s6ng, thi hånh nhi~m vt,I, låm tron nhfrng bbn ph~n ngåy cang n~g n€ ch6ng chåt, ngay cang xa l<;t kh6 hi~u. Cu thS, hån di qua chiSn tranh, nfli dau v6n l<;ti thånh nhfrng månh than nglin lim ky trong tung nSp 6c, doi khi ben hia chay phung tir h6c måt do ngåu, rirng rt;rc gifra khuon m~t tra li gfl da. - Ong ai, nhin kia, Peter Pan ! Peter Pan xuåt hi~n dling lue, cuu Jane tru6c khi co be wi xu6ng bi~n, nhu da tung låm v~y v6i Wendy, nam muai nam tru6c.


Nam nmai nam rbi sao? Peter Pan tru&c måt cmg vån tuai nguyen, khong m()t n~p nhan, khong m()t sqi toe b~c . Peter Pan vån bay b6ng, nhay måt, mim lll,l cuai tre tha, tinh quai. Chi co ong, h,m xu6ng v&i doi chan xieu. Con canh long da rai ra tir mua luå thang tu nam åy. M~t trai chån ly thu()c v~ nguai phia ben kia chi~n tuy~n, ong dm hai khi tro chai tan cu()c, dai dfu:n thång xu6ng vl.mg dem. Day vvc. Cai bong xanh dang vun vUt tren man ånh keo ong lao nguqc thai gian d~ tim v~ nhfrng khuon dang cii. Mui ai! VQng ai! Chting may con s6ng khong, hay da ch~t vui ch~t d~p dau do sau tung åy nam såt mau? Dtia nao ciing mu6n såm vai anh hl.mg, dong giå Peter Pan, chu dai nao chi1,1lam håi t~c, du cho do co la thuy~n tru<'mg Moe Såt låy lirng trai dåt, phåi khong? Nhfrng tro tre, dånh bi dånh dao, gi~ han, gay g6, buau dåu sUt tran, rbi guam g6 dao nhu~ thoåt cåi duqc thay bång sung bom, d~n min. Måu khong con chåy tung giQt a nhfrng v~t thuang tråy da, mtm phun thanh voi tir cåc 16 sau toac thit. Da ba muai nam, cånh åy khong con, nlmng sao ong khong thoat khoi n6i åm ånh Clr nfun ChlJC a do, chi rinh dqi lue tri tu<'mg båt dåu lan man la nhåy x6 vao, bay bi~n xuang mau. Co nhi~u dem, ong lan tir giuang xu6ng, (l a klma chån vung tay. Khong thi~u nhfrng lån, mb hoi dåm dia cå khoång lung åo. M()t phån ba CUQC dai cua ong, kl1oång thai gian thanh xuån nhåt, phai ph&i nhåt, da bi phi hoai, tieu chay trong chi~n tranh, tu t()i. Doi khi, ong tv hoi: cu nhu Hao, nhu Tuy~n, nhu Saint-Exupery, måt tich trong m()t phi Vl,l, nghia la mai mai bay cao, mai mai la Peter Pan, la Hoang Tl:r Be trong tam tri nhfrng ke con a l~i , co khi l~i dyp han, tha han. S6ng them, li~u co ich gi, kl1i hoai bao s1,1p d6, u&c rna gay Vl,ll1, m6i dem d~n la m6i lån hai hung cha dqi sv tra v~ cuå can m()ng åc? Ong nhin xu6ng Mimi. Måt no to tron, long lanh phån chi~u ånh sang. Nhfrng sqi long mi cong mu&t. Ong bi~t Mimi da tv nh~p than vao Jane. Måt no vui, bubn, lo lång theo tung hanh d()ng cuå co be bu&ng binh tren man ånh. Thång be rna lam Peter Pan trong ong da ch~t lau rbi, no khong s6ng n6i qua nhfrng b~ dau. Bay gia, co le ong chi

con trong dqi nai Mimi m()t chl!t lay lan hbn nhien, rna chi a d() tu6i cuå no mai co th~ hao phong ban phåt cho mQi nguai chung quanh. Ong cåm thåy gån gui chau gai nhi~u han v&i hai dua con cuå minh. Thång Th~ l&n len trong chi~n tranh, khi ong råy day mai do v&i phi d()i. Con Thuang l&n len trong hoa binh, khi ong chuy~n tir h~t nha tu nay sang d~n tr~i cåi t~o khåc. Chl1ng no l&n len, håu nhu kl1ong thåy m~t b6. Con ong, chua bao gia theo kip duqc nhip tang truang cuå cåc con. Co nhfrng khoång tr6ng, a do, ong chil,l tr~n, mu tit, khong mong tim duqc gi trong ky uc, hinh ånh doi kinh c~ dåu tien cuå Th~ hay nhfrng bu&c chån låm chåm b1,1 båm cuå Thuang chång h~, chi la nhfrng gop nh~t, sao chep tlr lai k~, ttr nhfrng tårn ånh rna VQ' ong gl:ri kem våo thu; ong khong sao tuang tuqng ra duqc chung trong m()t khong gian ba chi~u. Teit cå dyp di tren m~t giåy, va da tieu chay tir lau. V &i Mimi , ong s6ng k~ c~ tung ngay, tir han b6n nam nay. Ong thåy no m9c rung chi~c rang, chuy~n tir ta giåy sang quån lot, t~p noi rbi hat veo von, ve loång ngoång vå to xanh to do tirng con ga con ca. 6ng vui sum1g thoat khoi giåc dem, sang sang dftn chåu d~n truang, X~ trua da non nå cha gi a tan hQc. Mimi co ong, co ba, co papa, co my quay quån c~ ben, h:;1nh phuc giån di må tru&c kia, cå vq chbng ong, cå Th~ cå Thuang k11ong cach nao v&i nåm duqc. Sau chiSn tranh, sau tu t()i, khi ong vua båt dåu m()t cu()c s6ng binh thuang cuå nguai chbng, nguai cha, eling la lue cac con truang thånh, vao dai bay nl1åy. Rbi chuySn ly lmang, nai an ch6n a mai, chuy~n 11QC, vi~c lam dåy cac con ong dån xa han nlia. Co le cho dSn cu6i dai, khoång cach gilia ong va cac con khong bao gia co th~ thu hyp xit xao d~ duqc tieu biSn. Ong biSt gi v~ ThS? Ong da ky VQng nhi~u a no . Nhfrng ngay V~ phep hiSm hoi, ong c6 ren thång truang nam bång thu ky lu~t såt cuå quån d9i. 6ng cåm no m~c quån ao dyp. 6ng cåm no th6i nSn ngay sinh nh~t. Ong cåm no khoc tru&c m~t nguai k11ac, du l~ du quen. V~y rna khi ong trang sqi day chuy~n thep co moe chiSc the bai kl1åc ten M~n vao c6 thiing con trai cuå b~, ong da kl1ong k~m duqc nu&c måt. Thuang cho dua be mb coi tr~c tu6i con minl1, thuang b~ hay tui than, Vi~t&f>Qc TuySn T~p 2005

19


6ng eling chång ro. Nhung khi åy, 6ng thåy ro rång M~n ng6i d6, bling guitare hat m(_)t bån tinh ca, dung d~y, cåt dån, ra phi d<;lo, leo H~n may bay, vut vao nui Chua, tan tanh. Kh6ng dAy m(_)t ch&p måt. E>lia con cua M~n måt cha, con trai cua 6ng kh6ng c6 quy~n thån nhien sung suang, 6ng da quy~t dinh, ro rang va dan giån nhu v~y. Nhung th~t SlJ, sau måy muai nam, 6ng bi~t gi v~ Th~? Ong da het vao m~t n6 : «Tao ru may, thång kh6n n(;l.ll, th~t nhvc nha, nha nay c6 bao gia l<;li sån sinh ra måy dtta l<;li cåi! » khi Th~ mu6n giai thi~u vai vg ch6ng 6ng nguai b(;l.n trai rna n6 da chung s6ng tir måy thång nay, a Paris. Th~ nhin ba, nhin 6ng, d6i måt cua n6 ngfm ngån mrac sau trong kinh c~. N6 lilng l~ng di, cui dAu, khep clia. Thång COn trai truang, it n6i, rl,lt re, Clr lung ba Iling btmg mai mai xong di~u n6 mu6n k~, d~ nh~ låy sv trirng ph<;lt thång tay. Ba kh6ng n6i gi vai 6ng måy ngay li~n. R6i eling ngu6i ngoai. M(_)t horn, doc bao, thåy vi~t «M9t trong nhung nguyen nhan quan trong khi~n cac tre trai yeu nguai eling phåi, la vi~c cac em kh6ng duge dip gk giii ho~c kh6ng duge SlJ quan tårn dung ffilrC cuå nguai cha. Sv thi~u ving tinh phv tu se dån cac em d~n vi~c di tim SlJ bu dåp a b<;lll be cung phåi, ho~c a nhung nguai 16n tu6i han», 6ng ng6i l~ng le kh6c. E>6 16i cho ai bay gia? Cho chi~n tranh? Cho tu ngvc? Va 16i cuå 6ng, bao nhieu phk trong d6? Ong ru ba låy ve xe llia len Paris tham Th~. Nhin vao måt, 6ng bi~t n6 va 6ng da th6ng cåm, tha thu lån nhau. Nhung con uac rna c6 m(_)t thång chau dich t6n n6i doi t6ng duang, låm sao c6 th~ thvc hi~n duge bay gia? Dong ho da ba dai d()c dinh cuå 6ng, d~n day chic phai dut. Thuang Iåy Tay. Ong båt ba kh6ng duge di dv dam cuai. LAn dAu tien trong cu()c s6ng vg ch6ng måy muai nam, ba 16n ti~ng phån d6i, nhåt dinh c6 m~t. Ong cao b~nh, nåm nha. V a h6i h~. Ong d~n nai khi ti~c gk tan, c6 dau chu r~ båt dAu ti€n khach v~ . Thuang kh6c nhoe cå b(_) m~t duge trang di~m ky luang. 6ng båt tay Andre, va d9t ng()t, om chAm låy r~, v6 v6 !ung, l~p di l~p l<;li lai xin 16i. Thuang thut thit trong vong tay 6ng, n6ng mui tharn cuå nuac hoa, son 20

Viat&DQc Tuy~n T~p 2005

phån va keo xit t6c. Hinh nhu chua bao gia 6ng k~ c~ con d~n nhu v~y. Thuang. Kh6ng phåi 6ng d~t ten cho con. Gi-lia khi ch6ng ru t()i, m()t minh xoay xa, con d<;li cai mang, 6ng v&n kh6ng hi~u t<;li sao ba l(;l.i chon ten Thuang cho con. Nhfrng dlia be sinh vao nam åy mang ten Hoa Binh, Toan Thång, Th6ng Nhåt. Con gai 6ng ten Thuang. Yeu Thuang hay Dau Thuang ? Con be Thuang ngay nao ng6i gon tren gac lung nghich bup-be nhlJa, nhin 6ng v~ dung truac nha vai b(_) quk ao va, g~y vac vai, m()t dAu Iling lång tay nåi, dAu kia gi6 lan n'mg cham chut nai lån tr(;l.i, goi v6i vao trong: <<My ai, nha c6 khach! » Con be Thuang cua 6ng, thua åy, chua bi~t m~t b6. Mai m(_)t tuån sau, n6 mai dån1 mon men d~n gån, tin tuang choc ng6n tro nh6 xiu, trång ngk cua n6 vao gi-lia long bån tay den dua, chai sk cuå 6ng, ru chai «chi chi chanh chanh», tro chai tu6i tha rna 6ng chi con nha lom bom vai eau cua bai ve, chu con chu måt. Bay gia, ban tay cua Mimi nåm ngoan trong tay 6ng. Lii cu&p bi~n bi dånh du6i. Peter Pan dua Jane v~ nha, g~p l(;l.i my Wendy. B6 eling v~ sau chi~n tranh. K~t thuc dyp. Mimi rut tay, v6 r6i rit, mi~ng tia lia : «Phim hay qua 6ng ai! Chau mu6n lam Jane! Chau mu6n lam Jane!» V, Mimi ai , chau dangla Jane dåy, yen vui vai my vai cha. Nhung con 6ng, con vien ngQC uac bi~n thanh Peter Pan tram tu6i Clr tre mai kh6ng gia, mai nhanh nhu chim, nhy nhu gi6 kia, 6ng da 15' tay d~ chim måt tir lue nao chång ro, gi-lia nhfrng dQt ac m(_)ng v&n tra V~, cuf>ng n(_) m6i dem.

cA Ngrr


Th6i dai dem b:;te thS må hay, men ruqu ta thuang ngåt ngm'mg say. Tan hqp, gi6 may trang vån to; hqp tan, trang gi6 vån rna may. V :;tn ngåy .. . nu6e hfrng ha tro i mai; m9t kiSp ... hoa tai ta xae bay. Trang bflng tran tr~ duang ph6 viing, h6n ta l:;tnh bu6e gifra heo may.

Di M14i Gi6 d<)ng eanh vui suang giQt gieo, rimg sau tham thåm, d6e eheo leo. G6 gh~ bu6e nho tim duang cii; khåp kh€nh g~y eong re 16i xua. Len ehin t~ng eao, trai ehång måy; xu6ng khe nu6e ehåy, dåt lå bao. Hoi ai xoay t:;to eho theo v6i, g6i ehut tinh rieng ehiSe la ehao!

Anh nguai t6i tru6e, h6a sau vi tinh ta da xa nhau Hiu r6i, Umg dau ehång n6i len lai d€ rieng em ti Se m9t thai hoa nien

Tratts Hoa ben khung dra nhå anh dt;p han nha ånh trang xanh clliSu våo Nhung em gia 6 nai nao thuang nguai xa eaeh biSt bao nhieu bu6n.

Mi Theo em su6t m9t nam trai, doi khi anh tu&ng hvt hai, sue tan Cu6i eling tinh vån ehia tan ba va nhu illQt eay dån dut day.

Liri

cJ.n~c

C~u xin Chua Cå ba ngoi Cho em h:;tnh phue han toi lue nåy Bu6n vui ngåy vån l:;ti ngåy Nh6 nhau nh6 eå bån tay våy ehåo. J

~

Vigt&E>Qc Tuy~n T~p 2005

21


Tt.a

Timg lai ca nuc nc:'Y ... S6ng nh~c b~p b€nh GiQng khan khan B~ch YSn, n6i 1~, bu6n, co qu~: Dem Dong!

* Trong rna ta th&y ta rai ra, Vang vång dau day m(>t giQng bu6n: Oi ngu&i ai! Co nhung chiJu bu6n ba san khe ...

* Ta di m(>t bong hinh co le, Ta v€ qu~nh que m(>t minh ta.

*

Ai d6 da qua, dai m~t moi, Ngi1i trong con nu&c Jan, rong troi. Lvc binh ha hfrng dua bong tim, Bim bip keu hoai nu&c chåy xuoi!

*

Ai d6 c6 qua vam r~ch dl, C6 con nghe eau hat ~u a ... Vi d~u du van d6ng dinh, C~u tre låt leo g~p gh€nh kh6 di ...

* Ai d6 c6 c6 v€ qua bSn båe C6 con nghe 6ng lao n6i Van Tien! Ai d6 c6 hay d~u b~c t6c, N ghe lai ca bu6n ba san khe.

M(>t chut nång vang UO'm mai t6c, Chut h6ng mau må, thåm lån moi, Chut trai co qu~nh nghieng vom la, Chlit anh long lanh m(>t thoang r6i .. .

22

ViBt&DQc Tuy~n T~p 2005

M(>t thuc:'Y Ha n(>i xua L~y l(li nam Cua o Co ro ret mu61:. Ph6 Kham thien vång khach Demqu~que

Hiu håt anh den vang O i nguai co lfr! Ai x6t thuang ai?

L~nh

c6ng Coi Ha n(>i xua hay ret mu61: trai Å u Nha dau? Nha dau? ChuySn xe dem v€ v(>i va Ma bSp b chi€u horn. Can phong b6ng thenh thang V a long viing ho ang .. . Dem nay l~ qua em ai, Nhen them chut lua cha mai nång v€!


M6i lk c6 vi~c d€n truemg hQc cua con, Hi€u tlmemg ng6i dqi a hånh lang nai c6 treo hinh cac vi da tirng lam hi~u tru&ng cua ngoi trucmg nay. Hinh duqc treo lk luqt theo thu tv th<':Yi gian lam hi~u tru&ng cua m6i vi thånh hai hang dQc theo 16i dån vao van phong ba hi~u tru&ng duO'llg nhi~m . Can cu vao th<':Yi gian lam hi~u tru&ng duqc ghi du6i m6i bue hinh rna Hi€u bi€t duqc ngoi tru<':Yng nay da duqc thanh l~p tir tru6c nam m9t ngan tam tram. Trong s6 nhfrng vi cvu hi~u tru&ng e6 m9t vi duqc due tuqng a tru6e sån tru<':Yng rna vao nhfrng ngay 1€ 16n hQe sinh thu<':Yng d€n ehoang vang hoa va lk luqt dung du6i ehån pho tuqng dS phat biS u eåm tu&ng eling v6i lang bi€t 0'11. N gl> i nhin hinh cae vi evu hi~u tru&ng va nhåt la khi chung ki€n nhfrng sinh ho~t, hinh bong ngoi tru<':Yng eu eling th~y Nha hi~u tru&ng luon Juon hi~n V~ trong tri nh6 eua ehang. Th~y Nha cua Hi€u ngay åy khong duqe due tuqng, kh6ng duqe treo hinh va truemg hQe thi ngheo d€n n6i hQc sinh phåi ng6i xu6ng san nha. V a n~ hQe sinh di hQe tr€ keo dai nhi~u nam, dSn nam HiSu hQe 16p eu6i b~e tiSu hQe da khong giåm rna xem ehirng con e6 da gia tang; ehi v6i m9t ly do

a

råt dO'll giån la phk dong trong hQ nha khong c6 d6ng hb. Nhung bu l~i, v~ sv t~ tfun va lang yeu tre thi ehåe khong ai co thS sanh duqc bång th~y Nha. M9t horn, th~y mang theo m9t eai dui tr6ng d€n ch6 Hi€u ng6i, th~y d?t cai diti tr6ng len ban tru6e m?t ehang va d?n: "M6i ngay, em dSn truemg s&m khoång nua gia dånh gium cho th~y m9t h6i tr6ng bao". Du da d?n Hi€u d.n th~, nhung c6 le th~y khong tin m9t dua tre e6 thS lam m9t minh ngay duqe, nen ngay horn sau, th~y eling di v6i ehang dSn tru<':Yng. Ban tay eua th~y va ban tay HiSu eling nåm låy dui tr6ng r6i danh th~t m~ vao m?t tr6ng. Th~y k~m tay HiSu l:;ti vira du th<':Yi gian eho tiSng tr6ng vang ra m6i danh ti€ng k€ ti€p. Va nhfmg ngay sau d6, m6i lk di ngang qua can nha nai th~y thue, HiSu d~u thåy th~y gk nhu la dom chirng xem chang c6 dSn dling gi<':Y khong. Nhfrng ti€ng tr6ng do th~y Nha cham s6c eho HiSu gi6ng len m6i bu6i trua da lam eho bQn tre trong lang eang ngay eång di hQe dung gi<':Y hO'll, va d6ng th<':Yi tiSng tr6ng eling låm eho thåy Nha tin tu&ng Hi€u ViSt&D<;>c Tuy~n T~p 2005

23


nhi~u hem. DS r6i m<)t l~n khac, th~y båo Hi~u d~n nha tr<;> cua th~y, giup th~y c<)ng diSm va x~p h::mg cho h<;>c sinh. Duqc th~y cho lam vi~c gi up th~y, trang long Hi~u

thich vo eting, nhung khong hiSu låm sao chång dam ra lo, sq låm khong duqc, hong vi~c cua th~y. L~n lam vi~c d~u tien Hi~u luflng cuflng, CU Clli g~m m~t xuflng rna chång noi duqc lai nao dS dap l~i nhung lai chi dån cån thi~t cua th~y. C6 le vai cai nhin cua Hi~u lue båy gia, th~y cao xa qua, cach bi~t hån vai cai dam nguai nha que bån thiu nh~ch nhac, lam Hi chang! Nhfrng suy nghi cua Hi~u, tåt cå d~u khong thS che giåu duqc duai con måt tinh t~ cua th~y Nha. V a th~y da nhanh ch6ng thay th~ cai khong khi n~g n~ åy bing khong khi vui tuai, than m~t. Th~y khich l~ Hi~u bång nhi~u chuy~n, va trang d6 c6 m<)t eau th~y hay nhåc la: "Em eling nhu th~y, c6 khac chang la em sinh sau, em h<;>c sau th~y rna th6i .... " Nhfrng eau d~i lo~i nhu th~ rna c6 ånh hucmg d~n Hi~u råt manh li~t. N6 låm cho chang b~o d::m han, tv tin han. Chång bao lau, Hi~u da c6 thS tv d~t ra chuang trinh, va ch<;>n gia gifte lam vi~c thich hqp, kh6ng bi l~ thu<)c m<)t cach thl,l d<)ng nfra. Cu6i nien h<;>c, c6 le th~y Nha da nhin thåy b~ tåc tren con duang h<;>c vån cua dam h<;>c sinh mi~n que sau b~c tiSu h<;>c, nen tru6·c ngay chia tay, th~y d~n rieng Hi~u:" Nam tai n~u em khong c6 di~u ki~n ti~p t1,1c dS h<;>c len, em cu d~n day ph1,1 giup, r6i th~y d~y em h<;>c". S\T

Hi~u nha va tin lai th~y d~, chang mong cho nien h<;>c mai båt d~u l~i. Ngay khai giång ån dinh hing nam da d~n, nhung nien h<;>c mai v~n chua båt d~u. Hi~u chång bi~t t~i sao va cfmg chång bi~t hoi ai, vi a lang

que heo lånh nai chång, cai h<;>c kh6ng phåi la vån d~ sinh tu nhu cai an cai m~c. Th~t lau sau d6, nien h<;>c mai da båt d~u, nhung chang kh6ng thfty th~y giao nao a tinh V~, tåt nhien cå th~y Nha cua Hi~u nfra. Hi~u c6 n6ng long va c6 truy tim nguyen do, nhung vai m<)t dua con nit nhu Hi~u lue båy gia thi eling chång bi~t gi han nhfrng di~u nguai trang lang da bi~t la: con duang chinh d~n tu tinh v~ lang thuang xåy ra nhfrng cu<)c 24

ViSt&DQc Tuy~n T~p 2005

ph1,1c kich, dåp mo, gai min, an sat.. .. Lang cua Hi~u da tro nen virng måt an ninh. Chuy~n th~y Nha r6i eling bi bao nhieu chuy~n khac nfra cu phu låp mai len tren dai

s6ng cua nguai dan que, va dam h<;>c tro l&n len bi~n nhanh thanh nhfrng nguai n6ng dan lam lli. Rieng Hi~u c6 gång v~y virng dS VUqt thoat ra, va Offi theo nhfrng ky ni~m V~ th~y Nha trang long. Lau lau bai l~i t~p va cli, thåy ta h<;>c b~ c6 lai phe va chfr ky cua th~y, nhfrng ky ni~m vai th~y Nha vling s6ng d~y. Han muai nam sau, nam m<)t chin båy lam, ch~ d<) mi~n nam s1,1p db, c~u h<;>c tro nha que ten Hi~u ngay xua da lk mo, leo len si quan cåp uy trang quan d<)i mi~n nam, va bi gom vao tr~i cåi t~o, nai da chua han hai ngån nguai eling chung s6 ph~. Thai gian cåi t~o duqc thong bao la m<)t thang da qua ru lau, rna b<;>n Hi~u v~n chua duqc thå V~. Mai cho d~n m<)t bu6i chi~u g~n l~ Chua Giang Sinh nam d6, m<)t trang s6 nhfrng t6 ng1,1y quån trang d6 c6 Hi~u thinh linh duqc di~u len han chi huy tr~i, va (y d6 da c6 sån m<)t t6 ng1,1y quy~n r6i. Cå hai t6 duqc gom chung vao phong l&n d~ nghe can b<) c6 vo trang n6i nhu ra l~nh rång: "K~ tu bay gia cac anh khong ai duqc tv y buac ra khoi gian phong nay. Tåt ca m<;>i bi m~t thoat ra ngoai cac anh hoan toån chiu tråch nhi~m. ck gi se co nguai mang d~n, k€ ca vi~c an uflng Va V~ sinh". Qua gi<;>ng no i Va di~U bQ, Hi~u nh~n ra hån la m<)t trang nhfrng dua tre h<;>c eling l&p chung vai th~y Nha nam xua, nhung trang tinh hu6ng lue båy gia chang im l~g lam thea l~nh. Ngay sau d6, t6 ng1,1y quån cua Hi~u duqc chi dinh V~ ffiQt phia CUa gian phong nguqc phia vai t6 ng1,1y quy~n - nai c6 sån nhung ch6ng h6 sa cua ng1,1y quy~n da duqc phan lo~i theo tling thanh phk rna ch~ d<) mai cho la nguy hi~m cån chuy~n tr~i di xa. Mai d~u, b<;>n Hi~u dl,lllg phåi ch6ng h6 sa cua nganh th~ d1,1c th~ thao vai nhung ten nguai quen nhu Than van Tu~, Truang Phuac Xung, truang ty thanh nien; r6i d~n nganh cong chånh vai ky su Le van Tro, truang ty cåp thuy, ky su Blii hfru Tai, truang ty cong chånh; Va g~n V~ sang d~n


hb sa nganh giao d\lc v&i Bilu Li~u , tru<'mg ty ti~u hQC va ten ffiQt ngm)i quen nfra rna Hi~u khong th~ nga l~i lQt vao day: thåy NhlL Tay Hi~u run run giå va vi~t, trong khi måt li~c nhanh, thåy ghi chu: bi~t giam. Ngay horn sau, danh sach chuy~n tr~ hoan tfrt, Can bQ cung VGi bQ d{)i båo V~ theo danh sach keu ten tung nguai len doan xe bit bung dang dgi sån, nhung bQn Hi~u vån khong duge rai khoi gian phong. Tir trong gian phong li~c sang khu bi~t giam, Hi~u nh~n ra thåy Nha dang bi tay can b{) - nguai ra l~nh cho bQn Hi~u t6i horn qua, dua hQc tro cua thåy cung l&p vm Hi~u nam xua v&i hai nguai båo v~ ap tåi ra xe. Sau khi mQi nguai da duge keu ten len xe xong, bQn Hi~u mai duge l~nh ra khoi phong vs tr~ låy db cha duge hu&ng dån len xe theo danh sach. Khuya horn d6, doan xe phan chia, ch~y di nhiSu nga. Chång bi~t doan xe mang theo thåy Nha di vS dau? Thai gian sau, hai dua con l&n hQc xong b~c ti~u hQC chuy~n d~n truang khac, va dua con trai ut cua Hi~u båt dåu di hQc. Lue åy, tuy da CO ffiQt tru<Jng ti~u hQC mai khang trang v&i dåy du ti~n nghi han duge xay len a gftn nha, nhung chang vån mu6n cho n6 ti~p t\}C theo hQC ngoi truang cii ky rna anh va chi CUa n6 da tirng theo hQC, va CO le con la c& d~ cho Hi~u thinh thoång duge dip ngbi du&i nhfrng bue chan dung cua cac vi qru hi~u tru<'mg. Rbi dua con trai ut eling hQc xong, ngay d~n dv IS man truang cua con, Hi~u khong vao phong dv IS ngay rna di di l~i l~i a hanh lang nai treo hlnh cac vi hi~u tru<'mg gifra nhfrng day dra van phong d6ng kin, vång ve. Bu6i IS man truang tan, Hi~u cung con di d~o khåp san truang du&i nhfrng tan cay dang mua ra la non rbi dirng l~i th~t lau tru&c bue tugng dbng cua vi hi~u tru<'mg. Di duge m{)t quang, Hi~u ngoai dåu nhln 1~, trong long hoang mang se chång c6 dip cung con d~n ngoi truang nay nfra.

Sau m{)t khoång thai gian dai Hi~u khong c6 dip di d~o qua nai d6, m{)t phån vl b~ rna phån chfnh la hi~m khi c6 duge m()t bu6i t6i c6 trang sao. Cho mai d~n dåu mua thu ni'im nay, m{)t mua thu dyp l~ lung, chua tirng c6 k~ tir måy ch\lc nam chang c6 m~t a Na-uy va l~i trung vao m{)t dem c6 trang. Hi~u l~ di d~o va hu6ng vS bue tugng dbng trong san truang. Di duge m{)t lue, Hi~u nghe nhu _c6, ti~n~ nguai gQi a dang sau. Nhung moi lan tieng gQi phat ra, l~ trung v&i ti~ng giåy cua Hi~u ch~ vao dam la kho tren m~t duang lam chang khong nh~n ra duge. Khi Hi~u dirng chan ben bue tugng dbng, va dang nh& vS thåy Nha, b6ng c6 cai b6ng den la rna xuåt hi~n tir dång xa va dån dån ti~n l~ gån thl h6a ra d6 la ong b~n hang x6m. Ong cåt ti~ng hoi: Nguai di d~o chung v&i c~u dau rbi? Cau hoi lam cho Hi~u vo cung ng~c nhien vl thuang Hi~u di d~o d~n day m{)t rnlnh va horn åy eling m{)t rnlnh. Dem vS, Hi~u nåm rna thåy thåy Nha cåm tay d~y chang danh tr6ng, ti~ng tr6ng phat ra, vang trong chan khong rbi vång l~i nghe nhu ti~ng thåy Nha d~n do ngay tru&c.

DoanMai Tam

Tuy khong con lien h~ v&i ngoi truang, nhung m6i lån di d~o bu6i t6i, nhåt la vao nhfrng dem båu trai trong, dåy trang sao, Hi~u thu(mg dimg lc;ti ng6i nghi du&i chån bue tugng dbng, va l~ lung lån nao eling ggi chang nh& va tra vån vS thåy Nha. Viet&D9c Thyen T~p 2oos

2s


Glii co hoc tro โ€ข tren sons Dinh thud trt-IJ'c

T~ng Nguy{m van Thanh, (nglf&i lfnh bi~n ngay xU'a)

Het chien tranh ta lai mat nhau Em cung ai d6 bU'&c qua eau To i bat ng6> thanh nglJ'6>i b<;Ii trc;:.n Em l&n len theo nll'&c song Dinh Con song Dinh chay qua eau Sat Mua he Ninh-Hoa nang m6> con mat Toi d(fng nhln em d(>i n6n qua eau

Nam mlJ'6>i b6n tuoi vao trung hoc N6n trang, ao dai, trang ca mua thu Em d<;Ip xe di hcSn nhien qua doi Cu6n hcSn toi theo vao coi sa mu

COng t<;Ii vi em rna t6i biet yeu Tc;:.p viet thll' tlnh tl.f nam d~ ngO Em doc thll' toi lam sao em hieu Cai nghTa yeu dlJ'ang mu mit qua chl.fng

Khi em biet yeu, to i di lfnh Lai to tlnh chU'a n6i tron eau f)Q>i lfnh bien ray day mai d6 Sang & ven b6>, t6i cu6i ghEยงnh sau

NhO>ng chiEยงu hai hanh doc thll' em g&i Canh hai au nao d~u giO>a hcSn toi Tren trung dlJ'O'ng menh mong s6ng nU'OC Toi ng<Y mlnh bai loi giO>a song XU'a

26

Vil!t&Dqc Tuyin T~p 2005

8anh xu6ng tau theo cu(>c bien dau

Toi bo que IU'u I<;Ic XLP nglJ'6>i Em troi gi<;It phll'ang nao chang biet ChU'a cung em n6i IQ>i chia bi~t Ma em da xa ngut mat toi rcSi

ThQ>i gian qua da may mlJ'O'i nam Dong song tuoi tha van con chay mai Ninh-Hoa va toi m(>t th6>i tha d<;Ii 86t du6c tlm hoai cai tuoi mlJ'6>i lam Ph~m

tln an ninh


X6m nha nha, nåm a ven do m9t thanh ph6 nuac Phap, ten ta la Ken, do ba chung cu quay lc;ti rna thånh. Dan trong x6m d€u mang h6n danh.

NHÅN TRO : trai trang, bip thit, nga ngåo bfun sinh, khong låm an, hoc hanh gi ca, sang sang vang lai båe si chc;ty b9 ch6ng cubng. K.IENG : gai nha lånh, da toan v€ gia tir lau , d9c than m9t tram phån tram, nhu cåu lai lang, chånh kinh nien, dang trong giai doc;m minh bi~t minh mu6n gi må chua bi~t phåi låm sao. NOI : nc;t dong, yeu chbng chua chan. K(ft cåi, chang theo nghi~p lai, nay day mai d6 nen hay viing nha. BÅ THÅU : huu non, tinh nhu r~.

TINH Khong tir båt kY bubi sang nao, k~ ca nhfrng horn mua då, nhfrng ngay n6ng tnii, Tr6 chc;ty. Chuyen cån, eim dåu eim c6. Lo t;inh khong dbi, quanh quk tir x6m ra cå~, op luan ga, boc quanh chq, vong vong vuan hoa. Ngang qua co Ki~ng, co Ki~ng bit mili, che

hån bång lai. N gang qua ba Thåu, ba Thåu khong t~c luai thi eling chep mi~ng . Ngang qua chi Noi, chi Noi dån cung mit vao hai quå mong cao vun wt, ntlc na nuc nic, liic låc lin lin duai l&p våi quån giau chåt ny long, h~ g~p mf> hoi la lc;ti dinh ngay våo da. Trong råt d~ len huy~t ap. Khi chc;ty, Tr6 cåp khu khu ben minh m9t cåi g6i gi dfty, n~ng khong ra n~ng, nh(f chimg ra nh(f. Tay qu~p ch~t nhu th~ c6t th~ . Cha bo! Cha buong! Gifra sang, nguai ta thuang thåy c~u ngbi tha cc;tnh bbn nuac trong cong vien. Ngoan lim, khong bm lå, be hoa, eling chång them tho tay voc nuac bao gia. Lue dung khu€nh khoång gåu beo, lue chc;ty himg ht,lc ch6 ngva rna lue ngbi thi la ph6ng då. Om bQC cuai vai ba con CO båe, rang pho ra, SUn me l~n 19n. Va mit, thi v~y, tro tr6. Thång Tr6 d9 nay tra chung. Chc;ty ca ban dem! Pha! Khong cho nguai ta ngu! Co Ki~ng than nhu th~ phi€n låm vao m9t lån tinh ca chc;tm m~t ba Thftu a cbng san chung. Th~ a? Sao toi khong nghe? N6 chc;ty 16i måy gia? Nghi bl,lllg ba gia nghSnh ngang, co Ki~ng tha phi, chån ngån d6ng chuy~n. Tinh co v~ th~, it khi dong dai. Khong m~n chuy~n khong phåi vi it n6i rna vi khong tim ra ai Vi~t&DQc TuySn T~p 2005

27


eling tån s6 cå. Ci;ip mat co trang rong, nguai, v~t soi våo d~n phåi gi~t th6t tim vai hi~n hinh minh trang åy. Moi thi~u mau, mang ven l~i ua bi;im. Lue nåo (eve ky hi~m hoi) co cuai h~t cong suåt thi rang mai 19 ra. Khit khao, be ti, nh<;m hoiic. Thuang ngåy l~ ll.mg, chuy~n nguai khong hoi, chuy~n minh mi~n khai, th~ må horn vq ch6ng chi Noi mirng anh ch6ng vuå duge tang luang, rna ti~c mai lang giSng, nhan th~ khui måy chai vang dåu mua, co Ki~ng mqu våo lai ra, cao hling xåo toån chuy~n phong the. Ki6u nå y th~ nåy, ki6u ne;> th~ ne;>, th~ nåo mai th6ng, th~ nåo mai khoai. Anh Noi cu lå tron xoe måt, h~t th~t th~ å l~i co åy å. Tir d6, gi;ip ai anh d1ng cåi chinh h() : Dirng tuang gåi giå kho khan nha, thai mai ra rang, eling rung rinh giuang chi~u nhu ai. Nhung thai åy lå thai co vira xong tu tåi, duge hai vi th§n sinh v6n eling lå nhå giao ti~u h<;>c khåt khe c6 ti~ng nai tinh le thå lang m()t ti sau hånh trinh muai hai nam mi~t mai såch va d6 l~i chu~n bi ti~p tvc chuyen chu våo d~i h<;>c. Vi v1it chua duge bao nhieu da phåi chon dt thom them, khan g6i len thu do h<;>c ti~p, duai SV giåm sat gi\t gao gåp b()i cua bå CO ru()t d()c than, khong vui tinh.

Ra tmang, co Ki~ng lao dåu tim vi~c. C6 vi~c låm 6n dinh r6i co chi thu t~u nhå, sb xe. Con nhå can ca, nS n~p lå v~y. Låm gi eling phåi th~t nghiem tue, dau ra d6. Cåu toån mai dam quen, co båt ne båt net nguai dung da dånh, c6 lue quay nguqc l~i sua lung chinh nhtmg nguai da sinh thånh, dåo t~o vå huån luy~n ra cåi tinh kh6 dåm dåm åy. Co l~i råt cong bång, thuang xuyen ki6m thåo bån than, khong cho phep minh sa x~y båt cu diSu gi, khong chåp nh~n thåt 28

Vi~t&DQc Tuy~n T~p 2005

thoat. Dån bå c~ch co. Dån ong muon phån hai ng~i. Qua b6n chvc, co vån thui thui m()t minh. Ban ngåy ban mi;it to ra d()c l~p - tv do - h~nh phuc. Dem vS, chi c6 chan g6i mai rånh re nhilng xoay xa dåy våt vå vai tårn tinh vå m()ng mi. Bå Thåu båo chi Noi «it ra n6 ctmg khong nhåy nh6 anh nhå» khi chi nåy than «Gai giå d6 ky garn, thåy toi ch6ng con s(mg xinh, n6 cu luarn nguyt mai.» Chi Noi cuai khåy: «Nhay nh6 hå, thång ch6ng toi c6 ham h6 cach måy eling chå d~i ra våo. Thå di chai gai! Mu6n tre, dåy dfty. Mu6n dyp, khong thi~u. Mu6n sung, c6 thira. Mu6n di~u, du ki6u. V å tren h~t, xong r6i chi vi~c trå tiSn r6i om v6n vS vai V(/.» D6i tho~i nhu th~, cho nen chi Noi da phåi hå m()t ti~ng l&n d()ng trai khi bå Thåu thu~t rång Co Ki~ng khoe dang duge yeu. Båe dirng båo lå chinh thång ch6ng toi me n6 nhå! A, ra chi eling thi~u tv tin dåy nhi! Nhm1g dirng lo! 6, th~ thi ai? Chång le thång Tr6? Thång åy thi bi~t gi! Khong bi~t gi mai yeu duge chu li. Khong, n6 chi lo ch~y thoi. Th~ ai? Ng5 nåy quanh di quån l~i chi tung åy måy rau khå di, toi chå nghi ra thång cha nåo l~i c6 th6 kem khon d~n th~. D6 lå m()t nguai mai xuåt hi~n. Khong phåi cu dan dia phuang. Theo nhu co Ki~ng tam sv vai bå Thåu thi mai d() thång nay thoi, sang sang si tinh chong den tir duai duang nh6ng lent~ låu båy ngåm co thay åo. - Thåo nåo ! Thång ch6ng toi tuån tmac t~t vS c6 hai ba horn eling nh~ thåy gai giå d() nåy d()ng r()n, phai cå d6 16t ra lan can. Mut, reng cu lå phån ph~t. Tum1g hån do. Hai trai chi mai phång phåt xa xa th~ thoi da bi~n h6a m()t cach dång ng~c nhien khi sile co Ki~ng. D()t nhien mi~ng nhoen ra rang. D()t nhien måt nhom åm ap. Mai chi di coi vai toi khong ? Bå Thåu ru re chi Noi. Coi mi;it thång Romeo hå? Thi di. Phåi d~y sam dåy. Chile ca sau mai lå rna man vi con Julliette di låm sam låm, clma d~n båy gi a da ra kh6i nhå r6i. Duge thoi. Tuån nåy ch6ng con tOi dSu viing nhå cå. Toi di vo ve vai båe. Nhung nåy, l~ nhi, n~u cu dung nhu lai co


åy tå thl cåi nha ng6 len eira sb phong ngu huang ra 19 chfnh cua co åy chfnh thu9c day hQ truac gia vfrn bo khong CO' rna. Day h9 bao diem trong khuon vien tuang vang cbng xanh åy a? ffinh nhu c6 nguai thue rbi. Måy tuån truac, toi thåy cam nhong tå.i d~n bao nhieu la ruang horn. Hai nguai dan ba quan tam qua mue d~n h<;1nh phuc cua nguai khac dåm suang di tlm hi~u thlJC t~ va da ngay l~p tUC nh~n chån ke si tlnh. Chang lung dhl vai r9ng, t6c mai s6ng lugn, ngbi nghieng nghieng såt eira sb van phong, m~t huang dung len phfa eira sb phong ngu co KiSng. Trang xa sirng sung, oai phong. Nhln gån net nao ra net d6, linh ho(;lt, såc så.o. To mo nhu ba Thfru, tao tgn nhu chi Noi lam sao rna khong c6 xap l(;li gån, nhln cho t~n, thfry cho tuang. Hi~n cå.nh ngbn ngang. Dung, ngbi ben trong ca nam sau chang nhu th~. Van, khoanh, co, du6i, anh dung d<;>c, anh ngbi ngang, l<;1i c6 anh chong cha giua san. Bing g6 nhu nguai tlnh si Romeo c6, bing såt c6, bing nh\fa eling c6. Thl ra cåi nguai vira thue khu nha nay hanh ngh~ may m~c, chuyen tri veston, dung nha lam xucmg, chua toan ma-na-canh trai. N6 bi~t thira rna phinh bac dåy thoi, chi Noi n6i, nuac måt s6n dåy hai kh6e sau tr~n cuai g~p bl,lilg. Chåc khong dau. Trang co åy chån thanh låm. R6c nhu n6 c6 dau l<;1i dåm da d~n d9 cach nha c6 vhl muai thuac, khong buac qua nhln thir xem cåi thång nghfa mlnh n6 nhu th~ nao! Ba Thfru da thoi cuai. Ba khong tin co KiSng la rna. Truac gia co chång duge long ba gl cho cam, nhung dem cai kham pha sang nay so vai ve m~t hoan hi cua co gåi khi khoe vai ba ni~m vui dang duge ai m9 khi~n ba d9ng long. Chåc co å y khong dam. Y bac n6i n6 nhåt n~t? Thoi di, horn n<;> bac khong nghe n6 reu rao th~ nao tren chi~u rugu v~ khoå.n dan ong sao? Khong dam chång phå.i vl cå. thyn. Chåc

Vao m9t bubi sang cu6i dong, khi teit cå. m<;>i chuy~n tau cac nga d~u bi huy bo ho~c dlnh tr~ VO h(;ln dinh VI S\I bfrt df>ng y ki~n cua m9t s6 can b9 cong nhån vien d6i vai chfnh sach mai cua chfnh phu lien quan d~n ch~ d9 huu trf khi~n cho long dån n~ng triu, m~t dån thiu iu, co KiSng kinh ng(;lc truac SlJ xuåt hi~n cua m9t nguai rna khong chi rieng co cho la hi~n tugng. Chuy~n tau Clru kh6 Clru n(;ln ti~n vao sån ga tir xa da khi~n nhi~u cai mang mirng ra b~t phåt d~y sau måy ti~ng dbng hb m6i mon tren bang ghS. Tau dSn rbi tau se di dau ? Chång m9t dong chu nao them nhfrp nhay tren man å.nh di~n tir thai gian bi~u, chång m9t gi<;>ng n6i nao them e hem thong bao qua loa ph6ng thanh. Nhan vien t[\Ic ga ci.lng theo dbng nghi~p låi dlnh cong luon rbi. Hanh khach nao lo(;ln. C6 nguai chua biSt tau se di tiSp tai dau cung leo len d<;1i. C6 nguai chan tren chån duai, c6 nhohl vao hoi tham tin tue qua nhung vi da ngbi sån

cun,g khong vl t\1' cao gl nua dau. Toi nghi,

trong toa. C6 ngm]i nga ngac nhln ngugc

co ay sg. Sg? Sg gl? Sg ai?

nhln XUOi hi VQng don båt duge chut thong tin.

Sg d6 chi la å.o giac, ch6p måt mQt cai se tan bi~n di. Sg tiSI? c~n rbi se va m9ng ta, tan m9ng nguai, mat cå. yeu. 6, th~ thl t6i phå.i n6i cho n6 bi~t d~ n6 thoi mangu. Dirng! T9i! Chi Noi im. Chi d9t ng9t ngung tranh lu~n vai ba Thfru. Tr6 vira ch<;1y ngang. Mui mb hoi nay' chi chua c6 di p chfnh thuc hft ha nhung mfii da quen låm. Oi dlJc. Mang givc dui, dui thuc V~ hung hl,lC xong tai phfa truac. Chi~n tuang, oi chi~n tuang! Chi Noi trang thåy thu qua, ha h6c mbm, vo tu chiem nguang . M~c k~ ba Thfru thuc cui cho Nay! Nay!, chi cu turn ta turn tim. Tr6 quyo måt hut rbi, chi vån chua khep rni~ng. Lue sau con d~m them: Cha bi~t n6 c6 gi~t quån thuang khong. Chuy~n x6m Ken ci.lng chång c6 gl d~ k~ n~u co KiSng vån chi rieng tu sung suang vai si nhan ben duang, chi Noi vån vui ve vira huang cua chbng vira ti~c cua nguai, ba Thfru vån chåp tay sau dft chi~u chi~u bach b9 va Tr6 vån cham cham bbng g6i ch<;1y tri li~u.


Co KiSng ph6ng rna båt man. Mat tiSn co tr?ng gi6ng cai ,barm ph6ng tom chien trang dau nguoi, muon na na khong ra, chai t6p eling khong chai t6p hån, cu xl xl XQp xQp, ch6 16i ch6 lym. Ha rni~ng chi'ri d6ng vai tiSng cho hå gi?n, co eling mu6n lam, ng~t giao dvc gia dlnh khong cho phep. Ma kh?ng chi'ri thl bvng uc d~ ach. Dang chua biet phåi lam sao, co gi?t rnlnh thåy tu toa dåu, mot di nhan oai V~ buoc xu6ng. Mong rr:am, vu ~anh, bvng b6. Tay chan vung vay, Vtra do bO dQC theo than taU Vtra ngoac rni~ng rao lon: Tau ch~y vS huong nam, c6 ghe ga cai. Tr~ toi la Ph6 Vua! TiSng rao nhiSu hai, phi pha phi pho phvt ra ru mot cru rni~ng it rang dS lam nguai nghe nhot 16 tai. Da thS l~i con: di~u bo ga t6, t6c tai ,t6 qu~, ao quån chao long. Ån tugng tue khac. Hi~n tugng, råt h6n nhien, hang hai tiSn toi phfa truoc, rr:åt nhln thång, anh nghiem tue, giQng n6ng sot. Tin toi di, ba con co bac ai. Chfnh nhan vien tr'jlffi truoc thong bao nhu v?y d6. Tau ch~y 'fe huong nam, c6 ghe ga cai. Tr~m toi la Ph6 Vua! Chu y, chu y! Loa loa, loa loa! Tau c6 ghe ga cai. Tr~ toi la Ph6 Vua! Khi co Loa di ngang gua co KiSng, tau tu tu rue mot ~ai dm bao sap dong eira ch~y tiSp, va co Kieng, mili hinh hinh, mi~ng låm båm gom ghinh, con nay khong tårn rna chan thl da voi XQC ngay vao toa. Dång nao eling phåi dSn cho bång duge ga chfnh r6i moi tfnh duang binh tiSp. Da s6 khach di tau khi åy dSu c6 phån ung tuang tlJ co KiSng. HQ gom dgn hlnh thuc cua co Loa nhung hQ khong c6 mot ngu6n tin nao khac, danh tin co, leo len xe. Chång ai c6 thm gia rna eling chång ai mang cåm an cai cua nggm. Tru mot nguai. N guai nay khong di tau. Tau ch~y khuåt, ga vai ving rf>i, nguai åy moi thoan thoåt båu COt såt, ru ngoai duang leo hån vao san ga, nhåy danh do~ch ngay truoc m~t co Loa, cuai toe toet: Cam an cam an! ChiSu dong åy, x6m Ken iling l~ng don mot nang dau. ~gay horn sau, ga nha va cac ga lån c?n xuat hi~n doi nam nfr di go mo rao 30

Vie't&DQC Tuyen T~p 2005

tin rniSn phf, giup ba con co bac trang giai do~n dlnh cong dåy kh6 khan, cang thång. ooOoo C6 nhfrng nguai trang dai khong nen gap nhau bai khf chåt båt hoa, chua cån ~a mi~ng, chi nhac trong da cåm thåy tram con sau ngua khua noi t~g. Nhung trang mot x6m nho, nguai c6 la bao. Cho du co KiSng di lam råt som, lue chi Noi co~ da_ng ~~u ke tren m~t g6i, va v€ nha giac xe chieu, khi chi dang måc loay hoay chan con thl cai xac xuåt dvng m~t nhau gifra ngo eling khong phåi la ze ro. Va bai vl anh ch6ng chi Noi do nay cu cong can luon, rna hS vs dSn nha thl 1~ nhong nh6ng ch~y ra lan can coi gru chua ch6ng ben no c6 mua them bo d6 16t nao moi khong, va vin g?t gU khen ttru lugng gru åy, va vin thåc måc khong hi~u giua ly thuySt voi thvc hanh khac nhau bao xa - tren chfnh nguai tuye~ thuySt- cai chuy~n lam sao cho suong khien chi Noi hSt suc khong bång long rna chi danh ng?m b6 hon, cuai cån chi, vl sg sån s6 ra, n6 bvc rnlnh, be dai di luon thl bo dai nha em, nen mau han chi khong dun rna b6ng soi b6c len khi giap m~t cai con phåi gi6 gifra long x6m. G,i?n c6 måt khon th?t. Trang phut b6c d6ng, chi Noi quen n6 eling dan ba nhu r;nlnh. Them, suong, khat, dau du ca, tung ay, nhu nhau, khi duge hay khong duge dan ong cung ung. Chi nve, chi ngua, chi phåi thå sau ra cho bång duge. Chi khieu chiSn bång cach oanh t~s du do i lo~t d~n thu bån 'ra tu hai nong rna!. Nhå thang vao uc d6i phuang. Co Kieng khong phai la nguai dS dang bo qua nhfrng tro khieu khfch. Chi c6 vån dS a? C6 måy eling cha bång co! Ua, tv dung sao ca khia? Chi mu6n gl? Chung ~u dåy dan on~ con nft, lam an dyp gium dong bua ngli sac nha co di. C6 gioi thl ruoc cai thång ben kia duang vs rna trung ra cho n6 ngåm. 6, thl ra v?y! Con vån dS gl khac khong? Hoi dut lai, hai con måt trang suon su6t cua co KiSng trgn trung, chvp trQn d6ng m~t sung may sia kia rf>i song SQC dQi qu?t l~i vao c~p nguai ke khieu chiSn, khiSn chi Noi


l~p tue !Ung tung. Co Ki~ng bi~t thira chi Noi thu<)c dong gi6ng gia dai non h<)t, gioi thoi hung h6 cai rn6rn, chi dn ben ta cung qra hem rn<)t ti thl ben djch thol:;U ngay. Bi~t th~. nhung khong thern thira thiing xong len, co nhoen rni~ng han cho d6i phuang lll,l cuai d<) luqng båt nga, chi co thS he na khi long dang len huang. Co vui bm vl chi Noi vira t~ng co rn<)t cårn giac h~t suc d~ chju. Co duqc danh ghen! Han th~ nua, chi Noi nhiic d~n nguai tlnh si, niSrn kieu hanh ngai ngai co dt giu trong long m<)t rnlnh khong d~g. chi rnong co dip chia se vai c<)ng dfJng. Cu<)c dvng d<) vl dan ong con trai tucrng se n6 vang rniSng l:;U b6ng ch6c duqc hoa giåi nha dan ong con trai. Cå co gru gia lfrn chi n~ dong dSu ngung ngang doi han tay hung t<)'ll, da råt sån sang l~t ao nhau len khi chi Noi bu<)t rni~ng XQ ra cai anh chang ben duang khi~n co Kieng d<)t ng<)t xoay hlln 180 d<), tdrn trim b6ng b6ng to ve cårn thong n6i kh6n kho cua nguai dan ba thuang xuyen chiu cånh thira con thi~u chfJng. Sv thoa man, du hoang tucrng, co khå nang ngan ch~n tfnh tan ac. Cho nen, co Kieng da tha cho chi Noi rn<)t lm t6. Rllng thl la co bi~t thira tir d~o Tr6 ruac Loa vS, sang sang c~p ke dem dem åp u, chi Noi ngua ngay cung rnlnh bai chi khong con dip ra ba song rlnh chang ch~y cu6c khuya nua. Nguai dan ba rnåy phut truac con hung hung tqn tqn, chqt duqc an fu, long chung ngay xu6ng. Chi ng~rn ngui ngo ra ba song. Trong thoang bfJi hfJi, khong dm n6i ti~ng thcr dill ti~c thuang vo h~n nhung buac chan tung giup rnlnh tieu sfiu gia da irn hai b~t ti~ng. Blln thlln thuang than, chi u e quay got vs nha, quen khuåy ba cai lai d<)c dia lue nay chvc phang xu6ng dllu co Kieng, b6 che bf rn~t vS nguai tlnh rna-na-canh rnuon thua. Th~t ra co Ki~ng da nga ngq ngay horn thu hai va ro rang thån th~ nguai trai horn thu ba. cån th~n nhu co, co dau l~i ngu nga d~n d<) khong nilrn duqc lai ljch y~u nhan dai rnlnh. Te tai rn<)t tyO, tui h6 rn<)t tyO, tran trcr rn<)t t~o r6i co cfing ngu kho. Trcr d~y sang horn sau, 16i narn sau gia, den dom ng9n to ng9n u, tam thuc u u c~c c~c.

nhin xu6ng duang thåy dang anh ngfJi do, long l~i lang lang, båt giac tho tay gicr ao. Lue co khoe vai ba Thåu vS anh thi duang tlnh rn<)t rnlnh di da kha xa. Con duang do dan d~o nen yen å. Co di, rne rnån sa rn~c. rn~t trai tinh ru dua duang dfrn 16i, am thllrn vui vlly cung chu nguai g6 båt d<)ng, ng6i cha mai phep tien th6i cho suc s6ng. Co rn<)t llln, ba Thåu bilt g~p co dtrng lva qulln tay dan ong ngoai chq trai. Låy lam l~. ba xap tai hoi tharn hoi nom va toat mf> hoi khi nghe co khoe : Mua cho ånh. Cru anh ben duang åy a? Chu con ai! Chuy~n nghe h~t hfJn do, ba Thåu co nhiSu tu6i cach rnåy cfing khong giu n6i binh tlnh. Ba cuai cuai tir gia co Kieng rf>i l~t d~t di tirn chi Noi, rna dllu tin thai sv bång di~p khuc dlly than tir: Qua le con Ki~ng! Con Kieng qua le! Qua le! Qua qua le! Dem do, chi Noi chiSu chfJng han bao gia hh Chi cårn thåy h~nh phuc vo bien. Chi sa, chi rni~t, chi båu, chi hft. Thit da thu thi~t rn<)t tram phlin tram day. Yeu t~n tlnh, yeu nhi~t li~t, båt thuang d~n n6i anh chfJng phåi re len. Yen, dS cho em yeu, nua, nua, nua ca Lam gl rna dåm th~! Chi nhao len hvp xu6ng, si~t bop lo~n cu6ng. Kh6 sa oai oarn cua nguai khi~n chi thåy sung suang cua rnlnh duqc nhan len ngan v~n. Nao, hucrng, hucrng, hucrng. D~n lUe anh chfJng chiu khong n6i nua, phåi ciln rn~nh rn<)t cai vao ch6 nhuqc, chi mai lai tinh, thå anh ra, cuai hf hf va båo: Anh nay, cru con Kieng åy rna, ca kh6! Dem bi vq vo, tucrng ngay horn sau anh chfJng se lqi dl,mg thu båy a nha nghi dw5'ng suc, ai de, eau chuy~n li kl chieu dai vao cu6i bfra ti~C ai an thtra mua CUa VQ' kfch thfch anh ta nhiSu han chi Noi co thS luang. Khfch d<)ng ru re nharn nh(y di chai, sai khi~n sufJng sa s6ng chufJng. Mf>rn rni~ng va tay chån Cl,lC rnjch cung gicr gioi ra ffiQt lu<)'t bai dinh ninh gai gia ben na thern trai qua d6i r6i. Anh day ,trai th~t, trai xin, bai vao t~n rni~ng, mai em cu xai. Nhllrn to. ChfJng chi Noi chllng nhung khong sa rnui gl n6i co Kieng rna con lanh du rn<)t trang rnilng mo kjch li~t. Toan nhfrng lai si vå cao cåp nhung eve ky d~ hiSu va kho quen khi~n anh ta be rn~t. dung dung n6i gi~n, loi tu<)t chan tuang nguai Viet&DQc Tuy~n T~p 2005

31


tlnh co KiSng ra xu&ng rao gifra thanh thien bi;l.Ch nh?t. Xong con thå tr?n cm'Ji diic y, ha hå ha hå df theo bu&c chan co gai cu6ng cu6ng ch(;l.y tr6n. Nu&c milt co KiSng rai r&t tren he, kh6c cho bue tm;mg pha le båy lau åp u nang niu, rieng tu tha phvng vira bi nguai ta d?p tan amh gifra chq. ooOoo Sau bi~n c6 tr~ boi tråu trat, c? KiSng phål} d'im h?n VQ' chong chi Noi, phan qua xau ho v&i ba con 16i x6m, dang nåm nha tuang k~ tvu k~ phang li;li ben kia m9t cu cho hå di;i r6i tfnh duang dQn di nai khac thl chuong ctra reo. Nguai dan ong bång xuang bång thit d~n tlm co sau khi tai nghe milt thåy cu(>c phanh phui månh vuan cåm khong ai khac han la chu nhan xu&ng may, nguai sa hfru dam ma-na-canh vo tam vo tu. Day la lån dåu tien tir khi dQn vS x6m, ong tlm d~n chao co lang giSng rna eau chuy~n lien can - du phun ra tir mi~ng ke thåt phu, li;ii råt thuySt phvc - phut ch6c lam ong cåm d9ng. 6ng tlm dSn, go cua, bu&c vao, va da nan li;ii kha lau trong can hQ. Lau, du dS thay d6i m9t quy~t d!nh, m9t s6 ph?n, m9t cu(>c dai. Ba Thåu them m9t dem måt ngu. Ba nhiim milt nåm th<'Y . Nhip m(;l.ch khong duge dSu. Ch6 Tr6 - Loa ving ti~ng cuai nåe ne, ngay ngo, cu nhu hai dua con nft dang chai oånh til tl. Den nha chi Noi da tåt tir khuya va bong t6i c6 am thanh cua n6. Rieng ben co KiSng, ti~ng d(>ng khong ngung cho t&i sang.

M~ch

32

Nha

Vie't&DQc Tuyin T~p 2005

Buac qua dai s6ng m6i ngay Chan trong nhu a h6n ngoai coi xa Bao lau thl d~n que nha C6 ai dung d6 cha ta cu6i duang Tårn long ru S(;l.Ch bl,li vuang Ma ra xem li;ii, vSt thuang da lanh Coi chiSu tu&ng da li;inh tanh Vån con u giåc m(>ng xanh dåu dai Lang thang g6c biSn chan trai Tårn tlnh c6 ClJU khong rai khong tan Con day m9t chut mu9n mang Cai tro khai li;ii chua tan lua huang Ta vS tlm li;ii cu6i duang Vån con dau d6 khu vuan mua xuan


,

Giac Ma Drøm Nguyen tac: Sigrid Undset Ban Vi~t ngfi·: Drro·ng Kim

a

Sigrid Undset sanh ngay 20 thilng 05 naml882, t(Ii tinh Kalundborg Dan M(Ich va mdt ngay l O thimg 6 nam 1949. Ong than sinh ba, nguåi Na Vy va thfzn rndu la nguåi Dan M(Ich. Nam 1907 ba ra tac phdm ddu tay vd h6n nhdn, "Fru Marta Oulie"(I). Sau då, c6 them nhidu tac phdm c6 gia tri cha ndn van h9c Na Uy, nhu cu6n tidu thuyit "Jenne ", nam 1911, da d(It dU9'C Sl,f thanh (!,fU vd van h9C. Tu nam 1920 din 1927, ba da sang tizc dU9'C m9t b9 sach tuy~t våi, tdu thuyit thåi Trung c6, la rn9t b9 sach vd tam ly h9c hiim c6, s6ng d9ng, rdt gdn giti vo·i th1,tc thd fich su. Ba v6 d(Io Thien Chua giao hdi nam 1924. Nam 1928,sau giåi thuong Nobel van chuong, Sigrid Undset vidt lo9i tidu thuyit thåi nay, dijc bi~t m6 tå dåi s6ng ph1,t nu cimg hl·a tu6i ba. Nam 1939 ba l(Ii vidt m9t b9 sizch lich str måi, nhung din nam sau ba ty n(In qua My vi D~ nhi thi chiin. Ba la nguåi ch6ng Chu nghTa Qu6c xa Dtl·c rdt ktch li~t, vidt nhidu bai ca ng9·i Na Vy. 6' My din niim 1945, ba lam vi~c kh6ng bidt m~t cha ndn d9c !(lp qu6c gia Na Vy. Sigrid Undset ci.1ng c6 in tho', k)l Slf, nhiing hdi tu'ång va sizch cha nhi ddng. Tt'l' niim 1935 tåi niim 1940 ba la H9i truång H9i van bilt. Chdng ba la h9a sTA. C. Svarstad (1912-25). Niim 1977, dieu khfic gia Joseph Grimeland khiic tu9ng ba, va dijt t(Ii tinh Lillehammer, Na Vy, no-i ba c6 m9t ng6i nha rien

Gån nhu dem nao toi cilng nåm ma. Chåc hån nhfrng giåc ma cua toi cilng gi6ng nhu bao giåc cua ngu0i khåc. Tung manh V\ill, cua y nghi, må toi khong th~ nao nghi ra vao ban ngay, nhfrng khuon m~t ha hfrng, m9t bai båo ngån, khi~n toi khong tai nao cham chu dQc lue dang thuc, dåy la diSu cho t6i båy gi0, vån thuang l~p l1;1i trong nhfrng giåc mO' cua toi. Khi thuc d~y toi hay quen di. Nhu th~ dåy. Khi t6i con nh6, tir mu0i, mu0i hai tu6i tro len, qua ca nhfrng nam d~y thi, l(;li khåc. Nhfrng lue ngu, dåu 6c chåc luon luon lam vi~c theo eling cåc diSu lu~t, chai dua v6i ån

tm;mg con nfun l(;li nhu nhfrng mi~ng g6 V\ill sau m9t ngay lam vi~c. Lån åy, giåc ma cua toi khåc bi~t låm, c6 le trong lue d6 toi thu nh~ quå nhiSu ån tm;mg. Nhung la m9t dua tre, toi chllng lam gi duqc chling ca, cilng chllng c6 th0i gi0 nghi d~n chuy~n d6 nfra. Toi lam tha n~u toi con nh6, cåc chuy~n dai, dyp tuy~t v6i nhfrng tro chai l1;1lling cua cåc anh chi em toi. Nhung m~u chuy~n cang dyp han nfra cho minh to i. Toi cfmg chång linh cam tha la gi, ViSt&f>Qc Tuy~n T~p 2005

33


hån lå di~u chån th~t, rieng tu nai con nguai va v~ con nguai. Nhung khi rna toi l~i biSt qua nhi~u ... HiSm c6 gi xåy ra cho toi trong nhfrng gi~c rna d6. Toi chi c6 m~t a d~y thoi. R6i b~t nga toi l~i (y trong m9t vung nåo d6, dyp l{)ng Iåy; ho~c lu6t nhanh qua nhi~u xu tha m()ng, Iiim mi~n dyp n,rc ra, dS thuang khong thS tå duqc. Nhung cå thS gi&i ~y c6 m{)t net må toi quen. Kristianiadalen, thu{)c viing Østlandet(2), nhfrng nai toi da nåm a d6ng que, hay trong m{)t thånh ph6 nho t~i Dan M~ch; thuang lå våo mua he, v&i cånh siic; ve dyp d~c bi~t cua chling, cai thS gi&i rna m()ng cua toi, nhu mui hoa tinh my tharn n6ng.

M{)t vling låy trong suang mu, m{)t d6ng co u6t, nai toi da hai hoa thuqc duqc rna, nom gi6ng nhu nhfrng bong ballblom(3), m{)t vung tran ng~p nu&c, nai toi troi du&i m{)t chiSc thuy~n th~p, ky 1~, giua rung cay lau cimg v&i nhfrng ngQn cay; nSu toi c6 thS theo doi la cay tren ~y, tu m~t nu&c sau, xåm dl,lc, du&i båu trai eling xan1, ch6 d6 tra thånh trllng lang nhu b\lllg ca song V~ hu&ng chån trai. M{)t con duang eat vang, nai toi di gifra rong reu va nhling vling låy nau, cån c6i, hu&ng v~ bai eat cao c6 cay mQc um tilm; nai toi biSt c6 m{)t ch6 a cua tl,li an cu&p trong d6c dtrng eat vang; nai t6i se khong bao gia, khong bao gia dSn. Nhung r~t it gi~c rna da tråi qua må toi vån thuang nh& dSn chling; nhung lån ~y, toi l~i nghi nhi~u dSn chling han. M9t trong nhfrng gi~c rna d{)c nh~t lå v~ tinh ai. T6i ngh1luc ~y våo mua dong, dang gifra muai hai va muai ba, toi da c6 gi~c rna nhu thS.

Toi nh& khong c6 m{)t mua dong nao trong nhung hinh ånh rna m()ng. Cling hiSm mua he ha y mua thu, hiSm ca anb niing; håu nhu lue nåo eling lå bu6i s&m mua xuån, tra tq:ti v&i nhfrng viing måu xanh la cay nh~t, dåy hoa co, åm u6t, v&i anh sang trong mua dS chju. Bong t6i n~g n~ cua gi~c ngu nåm quanh nhfrng quang cånh d6, chi c6 duy hinh ånh rieng bi~t, nho nhanh ~y, ro va siic net. Toi da nhin th~y m~y bån khiic tren g6 cua Nh~t, nom nhu chung tuqng trung cho m9t phong cånh rna m()ng nhu thS. Cach m{)t nam sau, b6ng m{)t gi~c rna nhu v~y da hi~n ra trong h6i tuang cua toi, toi nhiim måt dS gifr l~i hinh ånh d6, nhung n6 lån tr6n m~t. Khi toi di tren duang, lue toi ng6i, låm vi~c, n6 l~i dSn ngay l~p tue; va t6i nh& nhung, bu6n phi~n nhu nh& nhå, sau cai thS gi&i my mi~u do, l~i chång la gi hSt, ho~c nhfrng cåm giac siic ben, m~nh me cua rieng toi tu d~o ~y. 34

Vi~t&DQc Tuy~n T~p 2005

C6 le chuy~n dinh dang dSn vi~c xåy ra v&i t6i h6i mua he nam tru&c. Nhung khi chuy~n dang xåy ra, toi chång c6 cåm giac chi cå. Toi di V~ hu&ng duang cai, cung v&i hai nguai dån ba, hQ lå ai, trong gi~c rna toi khong nhin ra. Trai l~i, toi th~y con duang r~t ro. Con duang dQC theo cai vjnh a phia ngoåi thånh ph6 nho nåy t~i Dan M~ch. D6 lå m9t bu6i hoang hon, toi c6 ~n tuQ'llg rång ngQn håi dang duqc chån1 lua a ngoåi mlii d~t; nhung cai gi ngay c~ t6i, t6i l~i khong nhin th~y, chi biSt d~y vung anh sang rna rna cua gi~c rna. a khu d~t phia nåy, mQc dåy nhfrng bong lebeblomst(4) triing nho v&i co th~p va kho; phia ben kia, nu&c rut d~p ri råo r~t khe va ch~. V å anh sang b~c la rna nai chån trai ngoåi kia, tren m~t nu&c va du&i nhfrng dåm may. Toi bu&c di va dqi m{)t cai gi d6, di~u må trong gi~c rna toi khong biSt lå gi, nhung toi sung su&ng, sau xa va l~ng le, nlm ni~m vui hay khong khi må toi hit våo. R6i chling toi g~p vai nguai. Hai nguai dån


ba kia di chung v&i dam ngm}i khac tren ducmg, ra kh6i giclc ma. M<)t ngm:ri trong d6, chung t6i da tung g~p , dung l<;ti sau t6i. T6i eling dung yen. Trong giclc ma t6i kh6ng bi~t anh cly lå ai, chikg phåi ngm}i nåo t6i da tung quen, chi lå m<)t ngm)'i må t6i dang tr6ng dqi.

Anh dung phia sau, d~t hai tay len d6i vai t6i, keo g~p ngm}i t6i ra sau v~ phia anh, cho d~n khi m~t t6i quay l<;ti, hu&ng len, r6i t6i c6 th~ nhin thcly m~t anh. Nhung t6i nh& t6i kh6ng nhin m~t anh, t6i nghi eling lue d6 anh da bi~n di måt r6i. Toi nh& gi? Cai cåm giac to tat rilng t6i hi~n hfiu. Råt c6 th~ lue tru&c t6i chua bao gia y thuc t6i lå m<)t sinh v~t, cach bi~t vå xa cach trån gian v&i chinh t6i eling m9i nguai khac. Cåm giac nhu d~n belt chqt, manh li~t låm t6i phåi thuc d~y ngay khi cly. Lue d6, t6i con nh6, va sau d6 t6i v~n lå dua tre con, råt lau. Tuy th~, teit cå ca h<)i v6 bien cua tinh thuang, teit cå nhfrng di~u mai me m6i lån xåy d~n, va sv vi~c l<;ti tai di~n, kh6ng bi~t n6 da hi~n nhien quan trQng d~n ca nåo trong giclc ma cly? Nhung eling hfli con nh6 t6i c6 m<)t giclc ma khac, qua nhi~u nam da gay cho t6i m<)t ån tuqng m?nh han. D6 lå giclc ma nam t6i muai sau tu6i. T6i tro l<;ti thånh ph6 nh6 kia. T6i ma thåy minh ng6i tren hång råo bång da, trong m<)t c6ng vien l&n v6n ni~m tv håo cua thånh ph6. T6i ng6i dqi cha tren hång råo da åy. Lån nåy t6i bi~t ro t6i dang dqi ai. Phia sau t6i, nhfrng ngQn cay l&n la ll:rng hu&ng ra ngoåi c6ng vien; phia tru&c t6i, m<)t vling, v&i cånh dflng lua gQ'11 s6ng, nhfrng 6 vu6ng måu vang vå xanh. Trong bl,li gai phia du&i, mcly con chim se huyen nao v&i ti~ng h6t lue nåo eling choe ch6e trong treo, con tren nhfrng d6i d6c, mcly con chim san ca lue nåo eling hat. Nai d6 dang mua he, dåy anh nimg m~t trai trong

ma.

V å r6i kia, bong m<)t nguai dån 6ng den dua dang di qua cånh dflng lua m<;tch r<)ng l&n, CUi ngu<'Ji V~ phia truac, d<)i non den, vånh r<)ng. Kh6ng, kh6ng phåi lå anh. B6ng nguai d6 dung l<;ti tren duang eat mon nh6 gifra cånh dflng lua m<;tch va måy bl,li gai. Hån ngån m~t nhin t6i. Chim san ca nin l~g, ti~ng chim se se ch~t råt belt nga nlm trong th<;tch cao, mcly con dum ep minh cam nin våo cac bl,li cay. T6i nhin thcly m~t hån. Kh6ng phåi t6i thuc

d~y

vi sq hai.

Khu6n m~t cly gi6ng nhu m~t m<)t ngum chai phong cåm, tl,li con nit chling t6i gQi lå "6ng hui", m<)t di~u kinh hai cua chung t6i . M<)t khu6n m~t, n~u SlJ ch~t cua da phu trimg h~t teit cå net m~t, tr6ng nhu bi tan pha; chi chw1g quanh d6i måt lå c6 sv s6ng, nhfrng v~t thuang do, mi~ng nhu m<)t v~t nut nh6 d~m mau. Nhung ånh måt kh6ng phåi lå anh måt ch~t cua 6ng chai dån; anh måt sang ra, s6ng d<)ng cua anh, nhin t6i chåm ch~p ru nhfrng vi~n måt d~ mau; nhin våo t6i, xuyen qua to i, s6ng d<)ng han cå S\T s6ng. V å mi~ng anh he 1<), ti~ng cuai, im l~g. Nguai chai dån nhclc m<)t cånh tay, nåm våo hång råo cay xanh: nhu con nit vu6t tay våo chum phuc b6n tir, 6ng vu6t len måy con chim se cam nin, SQ' hai cua nhfrng Cånh gai trong bl,li, tay b6p l<;ti. T6i bi~t xuang xiu månh khånh cua cllim se se tan ra th~ nåo, t6i nhin thcly mau tu trong tay gåy 6m, trång cua 6ng chåy ra, t6i nghe thcly ti~ng nu&c nh6 giQt, chåy trong eat cua con duang mon. Rfli 6ng ta cuai im l~g, nhin len t6i. B6ng nhien t6i o trong m<)t can phong nh6 sat du&i mai nhå, nai h6i nh6 t6i hay len dcly chai, anh m~t trai chi~U flJC ra gifra mcly cai thung, mcly cai mang eling nhfrng d6 l~t v~t. Nhung phia du&i cl:ra s6, 6ng chai dån dung dcly, lum qua mcly con cllim se trong tay r6i b6p nåt chung. Mi~ng 6ng keu t6i, kh6ng am thanh; måt 6ng, v&i ViSt&f>Qc Tuycin T~p 2005

35


nhfrng v~t thuang dfun mau chung quanh, ra l~nh cho toi di xuyen qua vach va tm'mg. Toi la co gå.i dung c?nh dra s6. Nhin thåy con dm':mg må.u vå.ng qua nhfrng d6i, d6c, nai må. toi da di qua bång nhfrng bu6c chan vui ve nhåt; ånh sang tren vung sang sua bflng dung tåt, ngoå.i ong åy' to i chilng nhin thåy gi. 6ng ta dung a trong b\li r~m giua måy hoa vinrose(5), ng:in khuon m~t trång, bi tan pha, len nhin toi, mim cueri bång chi~c mi~ng nh6; bång doi måt dåm mau cua ong, cueri, gQi im l~g, r6i nhåc m<)t tay dåm mau len. Toi bi~t toi phåi tuan l~nh, bå.n tay åy mu6n bop nat toi tan tå.nh, nlm no da bop nat måy con chim se sq s~t. Toi nhåy ra kh6i cai

16 nh6. R6i toi thuc

d~y.

Trong nhfrng ngåy d~u, toi chilng nghi gi ngoai giåc rna åy cua minh. Sau do, tråi qua nhi~u lk, toi vån thuang nghi d~n no. Toi khong bao gia quen khuon m~t må toi da nhin thåy trong giåc rna åy. Toi thåc måc, h6i do, v~ bi~u hi~u giåc rna. Toi chåc rång no co nghia gi do. Khuon m~t åy, toi da gQi do la khuon m~t CUa S\I ch~t, S\I sf>ng va CUa tinh thuang. Nhung chilng co chuy~n gi xåy ra ngoai chuy~n toi nån1 rna. Cac khoa hQc gia noi rång m<)t gilic rna keo då.i lau låm trong vong ba phut. Nhung hQ con noi la theri gian khong phai la ... (l) T<;~m dicb: "Ba Marta Oulie". (2) Khu v~,rc miSn dong nam Na Uy. (3) M()t lo<;~i cay boa vang. Ti@ng La Tinh: trollius europoaus. M()t loai boa, canb boa khong diSu nhau, cbia (4) lam ttrng tren va du6i. (5) M()t lo<;~i boa b6ng. Ti@ng La Tinb: rosa rubiginosa.

36

Vi~t&E>Qc Tuycin T~p 2005

Tinh chat (T{mg d6i br;m Hoimg & Nguyen)

Anh l<;~.c bu6c lang thang gifra rimg "chat" båt ngå.n "nicke name" em ch6p sang mai gQi anh len m?ng

Chua g~p em lån nå.o c6 sao long x<)n xao nhiP tay tren bå.n phim tinh anh, day g6i trao G~p em, k~t ta duyen

dyp thay, em T6 Nguyen nhau tren m?ng "net" 6i tinh yeu, ti~ng set

g~p

Lu6i tinh r<)ng thenh thang ga y me ho~c bao chå.ng Anh day "chat" t6i ' sang nhi~u horn b6 sa lam ... Haiphuangtreridoingå B6 my cua doi ta: "hH~i tre bay phieu qua tinh chat th~t. .. ha y giå? Thoi em nhe! chåt nhi~u 5 nåm, thåm vi yeu anh v~ c~y mai m6i don em v~ chung g6i Tir d?o minh quen nhau nhfrng chuy~n bay båe du anh v~ que, em don nghia tinh cang d~ sau ... Don em sang Na-uy u6c rna no i duqc gi! nha anh them ... dau quy tinh "chat" oi tuy~t my !!!

Le nguyen


'

'

DO i Die u ve N grrOi Viking Le Ly dQc gium c ufin Vikingene, cua John Guy.

Ngu·(ri Viking

la ai?

N ghe d~n viking, da s6 trong chling ta nghi ngay t6i dan dao ki~m ho~c lå dan cu6p bi~n da tung tfin cong va tan pha nhi~u nu6c chfm Åu trong khoång th~ ky 7 - th~ ky 10. Nhung da c6 nhi~u hi~u lfun, va cfing th~t kh6 må tim hi~u xem n6i nhu th~ c6 dling khong, hay chi dling m<)t ph~n. Tru6c tien d6 khong phai lå gi6ng dån phat xuåt tir m<)t nu6c, nhung tuba nu6c: Dan M~ch, Na U y, Thvy Di~n, hay n6i cach khac Scandinavia (1). Ngm1i Viking cua 3 nu6c chång phåi doån k~t gi, h9 dånh nhau dåi dåi. Tu 'viking' c6 le tu tu 'vik' : sv dånh nhau, hay 'vik': vinh; c9ng v&i ti~p vi ngfr -ing dimg d~ chi nguai. Tu viking nåy duge dung d~ chi nhfrng thuang nhån va dan dao ki~m tu Scandinavia, khoång gifra 800 - l 050. Gi6ng nguai nåy con g9i lå nordbo (nguai tu mi~n båe). Nguai Viking bi mang ti~ng lå dan Clr d~U d~ di dånh CUOp cac Xlr theo d~o Kito a chau Åu, nhung h9 khong phai lå dan khong van minh. H9 lå nhfrng nguai gi6i chuy~n hai hånh va nhfrng thuang nhån thong minh, va hQ cfing lå nhfrng thg kheo cua cåc ngånh ren, due kim lo~i, thg b~c, thg m<)c.

Viking: thu9c dia

Nguai Viking thuang khong chi~m dåt d~ nåm quy~n ki~m soat (nhu Phap), nhung d~ låm an, buon ban theo y h9. Nhfrng vung d6 lå Seandinavia, m9t ph~n Bong N ga, Anh,

m<)t ph~n Båe Phap, Bang dao, va m<)t phk nam Y. H9 cfing da tung d~n a Thanh Dia (Grønland), Newfoundland va m<)t s6 eh6 khae a Båe My, nhung ehi a Thanh Dia l19 a lau dai.

Dan dao bua Cae tay dao bua nguai Viking xua nay v6n n6i ti~ng tån b~o va kinh khi~p nhåt. Thucmg h9 tån cong eh6p nhoång. H9 hay danh CUOp cac thånh pho dQC bi~n, Vå nhfrng tu vi~n nåm nai heo lanh nhung c6 nhi~u vang b~c, chau bau nhu tu vi~n Lindisfarne a Northumberland. Dk då h9 l~p nhfrng can cu bån thuang trvc må h9 se dung d~ dånh våo vimg trong.

Ke giau Xa h<)i nguai Viking n6i chung tv do, thoai mai. Du e6 chuy~n thua kg tåi sån va ehuc vi (thuang ru cha t6i con trai), nhung chi cfing c6 th~ nha tåi sån danh cu6p må leo len dång cåp cao. Chinh nhfrng ke giåu e6 trong xa h9i dung ra lo thuy~n viking, va nhfrng nguai dån ong ngheo c6 th~ di theo va duge ehia ph~n ehi~n lqi ph~m. Nguai Viking cfing dung no 1~ . Thuang lå nhfrng ru binh h9 båt duge trong khi di danh eu6p. Måu nhå cua nguai giåu thuang lå nhå g6 to, ai efing e6 th~ våo duge, trong d6 m9i nguai trong nhå s6ng, an, ngu.


NhiSu ke giau nha di an cu6p ca.c nu&c va hQ chon giåu kho tang a nhfrng nai bi m~t. Nhfrng kho tang nhu th~ ngay nay thinh thoang nguai ta tim duqc va n6i cho chung ta bi~t vS xa h9i nguai Viking. Nhung thuang thi hQ dl,mg cua bau trong nhung chi~c mang g6 s6i, nyp sitt. Dan ba c6 trach nhi~m gifr mang, va ba ta thuang deo chia kh6a mang nai c6. N~u ke nao bi bitt vi dang c6 cu6p m9t chi~c mm1g nhu th~, se bi ph;;tt råt n~g. Tråm cai ao duqc cån da qui, dt\ng dS cåi ao a vai. Tram nhu th~ ke giau c6 hay cai, va ~ung la biSu tuqng cho nguai c6 chuc quyen cao. Ki~m: ch6 dung trong xa h9i nguai Viking du\)c kbång dinh bång ki~m, nhu y phl,lc. Ki~m la niSm tv hao.Thuang due bång sitt, nlmng chuoi ki~m cilng c6 thS duqc trang tri, cån b;;tc, hqp kim, vang. Cang giau, ki~m cang qui.

Chon cåt Nguai Viking tin vao dai sau, va thuang hQ

duqc chon v&i cac d6 qui gia va nhfrng d6 thuang dling hång ngay dS chuån bi cho chuy~n di sau khi ch~t. NhiSu nguai giau chon theo ca tau kiSu Viking, va nha chling rna cac nhå hå khao c6 da cho chung ta bi~t dai s6ng tlmang ngay cua nguai Viking nhu th~ nao. Doi khi tau chon trong m9 to nhu d6i, doi khi hQ l;;ti d6t. M9t s6 tau, nguai ta l;;ti dåy ra biSn va cham lua d6t (v&i xac va d6 doån).

DO'i sång

ke ngheo

Xa h9i nguai Viking cho thanh ba giai cåp chinl1: no 1~, tv do va qui phai. No l~ la tu binh, ho~c la ke thi~u nq, ke ph;;tm t9i. Da s6 vi~c thuang ngay no l~ dån1 trach, va no l~ cung c6 m9t s6 quySn lqi. Nguai qui phai khong nhiSu, nhung hQ diSu khiSn nhfrng vung r9ng l&n nhu quan sa t;;ti va hQ chiu trach nhi~m tm&c vua. Nguai tv do g6m nong dån, thuang nl1ån, thq thu cong va chi~n si. Da s6 hQ lam r~y, nhung v&i lu~t thua k~ nghiem kbitc, kh6 rna t~u duqc dåt. Dåt dai thuang duqc cam k~t la khong duqc ban ho~c cho. Thuang dåt duqc cha truySn cho con trai tmang, cho nen cac con trai 38

Vigt&D<;>c Tuy~n T~p 2005

khac phåi ki~m dåt ch6 khac. Chinh vi th~, va vi dån s6 gia tang, da khi~n cho nguai Viking tim duang ra nu&c ngoai ki~m dåt. Da s6 nguai Viking la nong dån, va lo chuy~n ru9ng vuan la chuy~n quan trQng trong gia dinh. å Na Uy cung nlm nhung vling r9ng l&n a Thl,ly DiSn la r1rng ho~c nui, cho nen lam ngh€ nong khong phai d~. Khi h~u lam cho mua tr6ng trQt khong duqc dai gi. NhiSu vling, nguai Viking ·~ thu9c vao thu chan nuoi dS c6 cai an, c6 thS la CUu, bo, heo, va ngay cå tufin 19c, va nai. Vi thuang khong t~u duqc dåt, nen tai sån duqc tinh bång s6 thu chan nuoi. HQ lån1 nha bång v~t li~u dia phuang. Thuang la bång g6, nhung khong phåi lue nao cilng c6 sån, cho nen hQ con dling da rai, nhu a dåo Sherlands va a Orkhøyene. Tuang thuang råt day, dS ngan gi6 båe, va thuang hQ khong dling vfra. Nhå a hai qufiu dåo tren va a Thanh Dia, Bang Dåo thuang tron va it c6 eira s6. Trong cac vung khac, nha nguai ngheo duqc lån1 bång c9t g6 dvng dtrng, va v&i mai r;;t. Nha nguai Viking thuang chi c6 m9t phong chinh, a d6 cå nha sinh ho~t, an, ngu. å gifra nha la m9t b~p lua; kh6i b6c qua m9t 16 hfJng ten mai. D6 doån khong nhiSu, thuang chi c6 m9t cai ban, gh~ dåu, va giuang. N6i nieu cilng SO' sai.

DB an, thu·c uång Da s6 dån Viking tuang d6i du an. NhiSu ke tv phat r~y, va thuang ki~m du luung thvc. Nam måt mua, san them. Du lw s6ng trong m9t xa h9i c6 giai cåp, nhung khong c6 sv cach bi~t låm gifra nguai giau ke ngheo. Cå hai an eling lo;;ti luang thvc. Khac chang la nguai giau an nhi€u d6 an han va h9 co ths dfJi m6n. Thit quan trQng; ca cilng v~y. Ca c6 quanh nam, dling nu&ng hay xong kh6i. Dfiu ca cilng duqc dung lam thu6c b6. Rau cåi nhu cåi bitp, d~u, toi thuang dS nåu chao. Dao la d6 thuang dling khi an. Thuc u6ng thong thuang nhåt la bia, nhung nguai giau cilng nh~p nr9·u vang tu D(rc, Phap, Y.

Ån nh~u, giai tri Nguai Viking thich lam vi~c du·, danh tr~ du va an chai cilng du. Vi~c trong ngay


xong (du Et vi~c dy bai, hay vi~c binh), t6i d€n la t6 chuc iin nh~u. Nguai Viking v6n n6i ti€ng c6 long chung, va cå lang thuang h(>i hQp a dinh tu truang dS an u6ng, l~ h;tc. L~ l~c råt thuang, doi dip la dS t€ thån, ho:rtc dS tuyen ducmg cong tr~ng cac chi€n si anh hung. Nguyen lai cua l~ l~c c6 le la hQ hay t6 chuc l~ l~c sau m6i chuy€n an cu6p vS, khi d6 an cu6p duqc chia chac. Sau bua an la phcln dQC truang thi V~ cac anh hung, hay cac thån (thuang la thu(>c long, nhung gi&i qui phåi cung mai CaC nha tha chuyen nghi~p d€n). Nhfrng bua ti~c d:rtc bi~t con c6 hS va cac nh~c cong. Cang t6i l~ c6 cac ti€t ffi\lC håp d~n. Ca, nh~c, mua d6ng vai tro quan trQng. Dan-ca hat cå trong nha. HQ dung dan lia (lyre), hac (harpe), va sao. (H9 cung dung ken loa ds lua ciru.) Ngoai ra con c6 nhfrng tro giåi tri khac nhu do v~t, dåu ki€m, siin thu du nhu gåu. Cac chi€n si di b9 khi san dS cho thåy hQ la dan yeng hung (gåu ch~y tren lOOkm/g). Con c6 tro chQC cho gåu gi~n (v&i ch6), va dåu nhau tren lung ngt;ra. HQ con di ski va truqt ng6i, truqt giay. C~nh d€ giay truqt lam bfuig xuang hay sung. HQ chai hai ca lo~ ca nhu ca tu&ng. Con ca lam bång xuang, hay nga cua loai håi du l&n (hvalrossen).

Ngh~ thu~t, ki~n true C6 nhi€u runga Na Uy va Th\lY DiSn, cho nen c6 le khong l~ gl nguai Viking xay eat nha cua bång g6 thay vi da. Ma g6 thl hay chay, cho nen chi con m(>t ft di tfch g6 va nhfrng d6 khac bfuig g6, nhung eling du dS hlnh dung ra cac thq thåy h6i d6 nhu th€ nao. Du khong con m(>t cai d€n tha nao tir thai nguai Viking nhung nhfrng nha tha cua cac th€ ky khac nhu nha tha c(>t dung (staverkirker), duqc xay vao dåu th€ ky 10, khi Ki to giao truySn vao Na Uy; nhiSu mai ch6ng len nhau, va lqp bång ng6i g6; nhfrng nha tha åy eling giup chung ta muang tuqng ra dSn tha h6i å y (700 - 1000) Dinh tht;r nguai Viking gi6ng nhu tau up, va tht;rc SlJ chfnh tau nguai Viking da gqi y cho m~u nha nay. Phfa trong lam cho nguai ta nh& t&i long tau, va m:rtt ngoai cua mai nha lam theo duang net msm m~i cua vo tau. HQ eling khåc nhfrng d6 my ngM bång

kim lo~, da, nai da hQ r~ch hoa van va ngon ngfr tuqng hlnh; nhi€u tac phåm kS l~ nhfrng huySn tho~i Båe Åu xua (Norrøn)(l). Con c6 bia da tuang ni~m cac chi€n si da ngå xu6ng, ho:rtc kS l~i chi€n cong hiSn hach cua hQ.

Srrc khoe va thuåc men Sau khi d€ qu6c La rna bi S\lP d6, m(>t s6 can dich va b~nh hay lay tran lan eling khåp. Chfnh vi S\I S\lP d6 va nhfrng tao lo~n trong thai d6 la ca h(>i t6t cho nguai Viking xam chi€m va cu6p pha chau Åu. L6i hanh xu trong y hQc cua nguai La Ma dt;ra kha gån glii vao ca thS hQc vS con nguai, 16i åy bi nhfrng nguai mQi rq coi nhu nguyen nhan lam cho d€ qu6c La Ma S\lP d6 - åy la da lam nh\}C cac thån. Cho nen y khoa bi th\}t lui vao "thai ky den t6i"' d:rtc bi~t nhfrng vung ngo~ d~o (chua c6 d~o Kito), nhu vung Scandinavia vao thai nguai Viking. Nguai Viking coi da s6 b~nh t~t nhu dåu chi cua S\I y€u at. Suc khoe t6t hay khong r6t rao la c6 lien quan d€n ton giao. N€u cac thån duqc t€ tt;r cho dung phep, thl cac vi åy Se båo V~ ch6ng l~i ffiQi tai n~n va b~nh t~t. L6i chfra b~nh cua hQ dt;ra tren me tfn va b6i toan. HQ dung tim r6ng, ho:rtc cac phuang ti~n rna thu~t, thuang nhu th€, trong chån b~nh, tri b~nh. HQ eling dung cay c6 dS tri b~nh nhu v6 thong... va cå luai rån d(>c. Frøy, va em gai la Frøya, la thån mån de, thån tlnh yeu, thån sinh sån. DS mu6n my tron con vuong, dan ba c6 båu dang IS v~t cho nhi vi. Cåt m~ch mau cho mau VQt ra eling la phuang phap dS chfra b~nh. Cac thåy thu6c cho ding b~nh sinh ra la do st;r måt quan blnh gifta 4 chåt 16ng cua ca thS: mau, m~t vang, m~t den va dam, rna nguai ta tin la nhfrng chåt lam nen than xac. Rut ra m(>t ft mau, se lam cho ca thS duqc quan blnh l~i (h€t b~nh). Nguai Viking v6n rån r6i, chiu dt;rng gi6i. Bien nien ky cua nguai Anglosaxon (Anh) vi€t la hQ cao l&n, rau t6c hung, va cuang trang. Da s6 h9 an u6ng dåy du va lam vi~c trong khf h~u khåc nghi~t a Scandinavia, cho nen co ths vi th€ h9 lanh m~h va khoe m~nh han cac dan khac a Nam Åu. Trong khi dich hoanh hanh a chau Åu va Trung Dong, t6 tien nguai nguai Viking thoat kh6i. M(>t trong nhfrng nguyen nhan c6 le Vie't&DQc Tuyen T~p 2005

39


hQ s6ng råi råe, th~t cach xa nhau tren m('>t di~n tfch r('>ng l&n. d Scandinavia chllng c6 m('>t th~mh ph6 l&n nao tru&c ho~c du&i thai nguai Viking.

Tinh yeu va hon nhan Du rllng xa h('>i nguai Viking la m('>t xa h('>i tuong d6i n,r do; hon nhan theo l~ hai tre duqc chQn h,ra nhau, nhung l<;1i duqc cha my hai ben lo li~u. LS k~t hon gbm hai phån. Phån m('>t la IS cu&i, hay con gQi la phån "ngh!a Vl)", lue nay hai ben ngå gi a V~ CO dau; gia dlnh co dau trao cua hbi mon cho gia d!nh chang rS. Phån hai la qua t~ng, hay con gQi la "cho di", khi åy cha co gåi cho chu rs co gai, phån nay co kem thea bu6i ti~c nguai cha co dau chi, va t6 chuc ngay t<;1i nha dang gai. Sau khi låy nhau , nguai dan ba duqc m('>t s6 quy~n lqi, vf dl) quy~n sa hctu dåt dai. Mai cho t&i khi Ki to giao truy~n vao, dan ba nguai Viking duqc quy~n li di nhu hQ mu6n; theo 1~, n~u nguai chbng khong nuoi n6i ba ta. N~u ba li di rna l<;li c6 con, ba huang duqc nua gia tru. Du rllng da s6 nguai Viking d6i xu t6t v&i dan ba, nhung dåy la m('>t xa h('>i phl) quy~n, va trQng nam khinh nu. Quan trQng phåi c6 con trai dåu. N~u con dåu la gru, be gai thuang bi gi~t. Trang xa h('>i nguai Viking gia d!nh, hay gia t('>c duqc båo v~. M('>t thanh phån trang gia dlnh bi lam nhl)c, bi h<;1i, duqc coi nhu cå gia d!nh, giong hQ eling bi v~y. Giong h9 cham lo cho nguai dan ba va con cai, n~u chbng ch~t.

Dan ba va con cai Dan ba c6 quy~n tg do kha l&n trang xa h('>i nguai Viking. M~c dåu dan ong vån la chu di~u khi~n gia d!nh, dan ba d('>c l~p va c6 y chf cao. Khi dan ang ra di danh cu(yp, ki~m dåt, dan ba (y nha lo vi~c råy bai va lo toan nhctng trach nhi~m rna dan ang d~ l<;li. M('>t trang nhfrng nhi~m Vl) quan trQng CUa dan ba la sån xuåt quån ao. H9 la nhctng nguai keo sqi (lin va len) va d~t gi6i. Da s6 cac nha d~u c6 m('>t khung d~t dgng ben tuang. Nhi~u lo<;1i våi c6 hoa van phuc t(;lp. Cling c6 truang hqp h9 phåi gi~c d~n nha dan ba phåi danh. C6 nhctng truang hqp h9 di theo chbng di dånh cu(yp phuang xa v&i hi VQng ki~m duqc dåt, d~c bi~t nhctng nguai ngheo. H9 di tren tau-dm v&i chbng va giåu m!nh 40

Viet&DQC Tuyen T~p 2005

m('>t nai cha cho tr~n dånh xong. Nha th~ nguai Viking lån dåt nhanh ch6ng. HQ a m('>t mue nao d6 c6 y ki~n trang h('>i dbng l~p phap (ting). Tre con khong di t&i truang, nhung a nha da dån cha my. Tu lue 12 tu6i, tre nam duqc d<;1y su dl)ng vli khf. Nhi~u tre tai 16 tu6i da duqc di theo cåc CUQC dånh cu(yp nu&c ngoai. Nhctng dua tre nha ngheo co thS lam lfnh toan thai d~ tranh canh ngheo d6i. Db chai cua tre la sao, bup be g6, lfnh g6. Tre eling di ski, truqt bang vao nhctng thang dai.mua dong. Cu('>c s6ng cua nguai Viking gian kh6. Khong khoan nhuqng sg y~u du6i, k~ cå d6i v&i tre em. N~u tre mai sinh b~nh va co thS tro thanh ganh n~ng cho gia d!nh, nguai cha c6 quy~n bo tre d6 trang thien nhien ho~c qullng xu6ng biSn.

Chi~n tranh va vii khi Du nguai Viking dinh cu m('>t s6 nm a Phap, Anh, Bang dåo, Nga, nhung ml)c dfch cua h9 khong phai dS cu&p do(;lt dåt dai cua dan cac vung d6. HQ chi lqi dl)ng th~ phong ngg y~u kem nai cac vung d6 dS cu(yp b6c. H9 dung la dan dao bua nhung h9 khong phåi la dan m9i rq. HQ da s6 s6ng trang m('>t xa h('>i van minh, tr~t tg. Khiip Åu chau d~u SQ' Sl)' tan b<;lO cua hQ. HQ chllng SQ' ch~t: N~u ch~t la cå m('>t vinh dg. N~u dåu hang ho~c hay bi båt lam tu binh, th! dåy la ca m('>t sg o nhl)c cho gia d!nh. HQ tin rång n~u bi ch~t tr~, thai se duqc len Åsgard, nai cac thån a. d d6 h9 l<;1i cung Odin, thån cao nhåt, chi~n dåu. Chi~n thu~t cua nguai Viking la Ch<;ly thuy~n vao ba cho t&i khi thåy duqc dåt li~n. Rbi cha khi trai t6i , h9 len vao dra SOng Va tån cong chap nhoang lang ffi(;lC nåm hai xa ba biSn, va kem båo V~. H9 dung thuy~n-dai, dai tir 18 d~n 25 m, r('>ng tir 2 d~n 5 m, day gån nhu bllng, va v6 thuy~n thuon thå, dS lu&t s6ng, do d6 tau Ch<;ly nhanh, va khi cån c6 thS khieng len bai. Mli chi~n cua nguai Viking khong gi6ng nhu ta thuang thåy ban a chq, c6 sirng thu gån tren dåu, c6 chang chi h9a hi~m. Thgc ra thuang thl mli chi~n cua nguai Viking khong c6 sirng thu, rna doi khi c6 hai sirng slit, nhung mli chu y~u gbm nhctng mi~ng slit han l(;li v(yi nhau Va IDQt tårn båo V~ vung


gay k~t bång nhung khoen såt tron, va co h~ mi~ng såt dS båo V~ miii va quanh hai mat Ki~m råt quan trQng va gia tri. Ch~t ch6n theo dS con dung. Thucmg la ki~m hai luai. Ngoai ra hQ con dung cung ten, thuang, bua. Va hQ c?ng ~ung thuån tron lam bång tre co nyp mieng sat a giua. Nguai Viking kh6ng co quån d()i thuang tilJe, nhung khi d.n thi~t hQ duge d()ng vien khi vua ho~c cac tu truang d.n. Da s6 cac chi~n s1 thi ngheo

T(}i

ac va hlnh ph~t

Tuy la dan dao bua a nu&c ngoai, nhung giua hQ v&i nhau, hQ co m()t duang lfJi cai tri dan chu, va dån thuang eling co th~ tham gia chuy~n lam ra lu~t. Ngay cå vg cua tu truang va dån tv do co quy~n co y ki~n; m()t di~u råt l~ trong thai ky nay. Thuang la ph~t bång tiSn, nhung n~u gia dinh n~ nhan tir ch6i nh~ tiSn, hQ co quy~n bao thu ke ph~m t()i hay gia dinh ke do bång hinh thuc khac. HQ co m()t h~ th6ng tfnh tiSn ph~t råt phuc t~p, tir ph~t an cåp cho t&i gi~t nguai. Xu ph~t bång cach danh nhau ho~c thu lua, vf d1,1 di tren than h6ng, vi nguai Viking tin rång ke v6 t()i duge th~n che cha. Tu truang cai tri nhung vung nho, nhung bi m()t h()i d6ng (ting) xem chirng. O nai h()i d6ng åy, nguai dån thuang duugc phep tranh lu~n tir chuy~n ph~t tiSn, ca quan cai tri, va lu~t l~. Nhung nai t1,l hQp nhu th~ hi~n con a Tynwald tren Isle of man (thu()c dia xua cua nguai Viking). ngay nay chfnh phu a do vån con dung Va m6i nam co cu()c hQp h()i d6ng qu6c gia. H()i d6ng nay ra quy~t dinh cho nhung nguai cai tri~ H()i d6ng gu6c gia nay duge gQi la h()i d6ng toan the (Allting), con di tfch a Bang Dåo, gQi la Thingvellir (canh d6ng h()i d6ng). V~n

bii

va khoa hQC

HQ co tru vuqt bi~n d~n t~ Nga, Dia trung hai va cå Båe Ån Dl), Båe My. HQ lam thuy~n-dai dS di xa va thuy~n-ngån ds danh ca va bu6n han. G6 miSng rap mep len nhau. Lai bång banh låi ho~c cheo sau du6i m~n thuy~n phåi. HQ la nhung thuang nhån co tai. HQ da

ma nhung duang giao thuang, a do hQ d6i g6 suc, såt, da, 16ng thu, da thu()c låy vang, b~c, ta l1,1a, nu trang. HQ con co cå can bång d6ng mang theo trong mang. O Na Uy, Th\lY DiSn co nhi~u nui, va thac, nen vi~c di chuySn kho khan. HQ lam d.u, va dån dja phuang CO nhi~m V\1 båo quån. C~u bång g6 ho~c bång da. HQ con ch~ xe truqt dS di mua d6ng, co hoa van, keo bång dan cho. Ton giao Nguai Viking tha nhi~u thån. Tho~t dåu chi la cac h6n rna bong qu~ trong thien nhien, vf

d\1 nhu nai ngu6n su6i, nai lang rirng, dån da phat tri~n thanh m()t h~ th6ng thån tho~ phuc t~p vcri nhung chuy~n V~ cåc thån anh hung chi~n Sl, net anh hung nåy phån anh 16i s6ng nguai Viking. Ba thån l&n nhåt la Odin, Tor, va Frøy. Odin la thån chu, tuqng trung cho chi~n tranh, can dåm, kh6n ngoan. Tor: thån såm set, co bua l&n bång b~c, khi 6ng ta bua m()t ke thu nao do, tåt co såm set. Ong cai tren m()t chi~c xe to l&n u y

nghi. Ong la ke chi~n dåu cho ke ngheo: Ong tuqng trung cho tåt cå nhfrng gi m()t chi~n s1 tru ba nguai Viking u&c mong. HQ con t6n tha thån M~t Trai, My Dåt (nu thån mån de, tåi sinh). Va Frøy: eling la thån mån de. HQ eling co khi t~ thån bång nguai s6ng. Nguai Viking ngh1 thån eling nhu hQ: ChiSn dåu ch6ng l~i nhung h,rc lugng cua SlJ du va bong t6i. Th~t la l~: HQ va cac thån d~u chiSn dåu SlJ du va bong t6i rna kh6ng thS thång. Tin nhu thS lam hQ them dling Vitt&D<.>e Tuyen T~p 2005

41


cåm, bai vi khi ch~t nhu m<)t anh hung a dai nay, h9 l<;1i duqc cung v6i cac thån a Valhall, coi trai cua nguai Viking, dS chiSn dåu ti~p a do. Nguai Viking chiu ånh huang Kito giao (2) trong nhfrng CUQC danh CUOp a cac nUOC theo Ki to giao a Tay au. Vua Harald Blåtand lam cho Dan M<;1ch theo d<;1o nay nam 960, Na Uy va Thvy DiSn theo d<;1o khoång 100 nam sau. Lue dåu vi~c theo Ki to giao chång qua dS ti~n b~ giao håo. Nhung thuong nhan c6 deo thanh gia duqc phep di dau thl di. Vua Knud vua cå Na Uy, Thvy DiSn, Dan M<;1ch, xay cac nha tha , rna cac vua ti~n nhi~m ngo<;li d<;1o da pha huy. Nguai Viking tuy theo d<;1o m6i nhung vån cu ti~p tvc tha cac thån cua hQ.

Di sån til' qua khfr Nguai Viking dS l<;li cho dai sau råt ft, nhung nhung dai ky ni~m dyp nhåt cua h9 con dS l(;li d6 la vong da dvng a Åles, Thvy DiSn. Viking khong ånh huang trvc tiSp d~n thS q1c chau Åu, nhung gian tiSp qua nhfrng nguai a Normandie, g<;>i la norman. Åu chau l<;1i phåi chju dvng m<)t dqt s6ng xam lang m6i cua gi6ng nguai norman nay. Ånh huang cua nguai norman keo dai d~n nhfrng thS ky sau va ånh huang lon d~n S\I phat triSn v~ chfnh tri cilng nhu van hoa trong da s6 nu6c a chau Åu thai Trung CfJ chau Åu (tk 5 - tk 15). Nhung c6 le di sån quan tr<;>ng nhåt cua nguai Viking d6 la thån tho<;li phong phu va nhfrng su thi hung trang, eling phuc t<;lp va muon mau nhu thån tho<;li va truy~n cfJ tfch cua Hi l<;1p va La rna. Lo<;li van chucmg Båe Åu cfJ nay con s6ng s6t cå sau thai ky Trung c6 den t6i.a Na uy (1100 - 1500). Nhi~u ngay trong tuån mang ten cac thån nguai Viking. Tirdag låy theo ten thån Ty, thån chi~n tranh. Onsdag, theo thån Odin. Fredag , theo nfr thån vq cua Odin. Tordag, theo thån Tor. M~c dåu My chau da c6 nhi~u thfJ dan s6ng d6 tir lau, nhung håu nhu la chic chån rång nguai Viking la nhfrng nguai chau Åu d~n dinh cu a d6. Leiv Eriksson (ke may min) la nguai dåu tien rna chung ta bi~t chic chån da d~n My chau (m~c du cilng c6 thS c6 nhfrng nguai khac nfra). Ong ta da kham pha ra vung dåt d<;>c ba biSn Newfoundland, 42

Vie't&DQC Tuyen T~p 2005

vung dåt hi~n nay thu<)c Canada, vao nam 1001. Truy~n thuy~t n6i rång ong ta tlnh ca kham pha vung dåt nåy khi tau cua ong ta bi gi6 cu6n l(;lC huong, khi tau ong ta tfnh toi Grønand. Ong ta g<;>i vung dåt nay la "Vinland", vl "vi" trong ti~ng Norrøn, "vin" c6 nghia la d6ng co. V~ sau nguai nguai Viking c6 thS eting kham pha ra Labrador va Baffin Island. Nguai Viking nghi rång thfJ dan (da do) khong ua gl h9 nhi~u, cho nen hQ khong cu ngv thuang trvc a d6.

Le Ly djch trr cufinVikingene, cua John Guy. Chu thich: (l) Scandinavia gbm Dan Mc;tch, Na Uy, Th\lY Di€n. Trong khi Norden: Båe Åu gbm: Ba mr&c vtra k€ c(ing them Bang Dåo, Phån Lan, va Faerrøyene)/ Ttr Norrøn l~ chi ngon ngu, van h6a Båe Åu xua gbm Na Uy, Bang Dåo va cac thUQC dja CUa hQ phfa Tåy.

a

(2)Xin phan biet: Thien Chua giao (theisme, con gQi monoism: d(\c thån giao): gbm Do Thai giao, Kito giao,va ca Hbi giao tha Allah: Chua; ca ba deu tha Mot Chua Ma ThOi (monoism)/ Kito giao de chi dc;to ctia nhifng nguOi theo Dl.rc J(jto (Kristos): Ki to giao gbm c6 Cong giao (Catholicism)/ Chfnh Th6ng giao (Orthodoxy), chia ra nhi€u giao phai/ The phan (Protestantism) (a Viet nam thuang gQi la dc;to Tin lanh), cung chia ra råt nhi€u giao phai lon, vtra, va cung nhu c6 råt nhi€u "ta dc;to: sect" do nhi€u "ang dc;to" sang l~p, nhtr ngay nay My./ Anh giao (Anglicani sm)/ Hien nay nhi€u nguOi cåm but nguCriVi~t nam cl.r dung ttr "nhung ngum theo Thien chua giao", "nhung nguOi theo dc;to Chua", ho~c ttr "nhifng nguOi theo dc;to J(jto" (nhtr ang Chfnh Dc;to dung trong nhifng cu6n "sti" c6 de c~p den chfnh phti ang Ngo Dlnh Diem) de chi nhifng ngum theo dc;to Cong giao. GQi nhu v~y chua chfnh xac, neu khong n6i la sai. Xin xem them http:// www.newadvent.org/cathenlll330a.htm

a


8i$n thU' ba o .. . may ch~t dL,mg xe, ngay T~t th~ la h~t... Tao b6ng 1~,mh ngU'ai. Ngoai hiem lac dac tuy~t rO' i, ra i rQC 16ng tao chai vai v&i noi bu6n ht,Jt hång Tri ai! Giot nU'&c måt xe cay ... nh& thU'ang nhCrng ngay tao ,may, quan tmang nhc;lp ngO Ter cai ngay, Bi~n c6 75 bung no Tao bu6ng sung rai ti~u doan b(> binh ng<Y may hy sinh trang trc;ln chi~n kieu hung Lang Khanh nhU'ng may kh6ng ch~t cho du lån dQn c6 cåt ngang nguyen ban chan phai. may thU'O'ng ph~, tr& V~ que nai mi$t vU'an tinh le. Tri ai! Da lau, lau låm r6i! tao v&i may, doi ba xa cach. Tao IU'u IQc, & dlnh dau cl,J'c Båe heo håt ki~p dai ty nQn day,thai gian nhU' ngån IQi phc;ln ngU'ai c(l' dai ra

Tri ai! Hai chCr cu(>c dai c6 gl vui Khi may kh6ng hi$n hCru .. May van thU'ang tri~t; dai nay, kh6ng c6 gl tmang cll'u SV' ra di chl la bU'&c kh&i dau, cua m(>t ki~p ngU'ai xoay vc;ln. Tri ai! may ra di kh6ngtoQinguy$n di~u gl? Trang khi thång bQn may khong v~ que dU'a tien .

a

Cha tao g&i, m(>t nåm dat,m(>t nen nhang n6i thea hang ngU'ai thU'ang ti~c ...

a

Bao lan tao mu6n v~, tham que mO' U'tYC dU'Q'C gi;ip may, gi;ip con Ngan, thång Khanh con H6ng, va ca nhCrng thång be ngay XU'a thich nghe tao may, k~ chuy$n "Thuy hli".

Vi~t&DQc Tuy~n T~p 2005

43


Gia11!

Cu(>c s6ng quanh ta con bi~t bao nhieu bi m~t, ro nh~t må l~i kh6 th~y nh~t duemg nhu lå thoi gian, vo hinh vo ånh må l~i dl_lllg ch~ hang ngåy, hång gio, hang phut giay, khoånh khåc. Tir lau, eau hat nåo da låm long ta chung l~i: Ngåy horn qua dau r6i? hoi hoa, hoa chång n6i, hoi bu6m, bu6m bay di ... :D~ so sånh v~ t6c thoi gian, nguoi xua hay

dung hinh ånh chl1 ngl,l'a non qua khe cua, trong nhå nhin ra, thoang cai da m~t, mai d~n Albert Einstein c~ d~i , mai tinh duqc bång nhfrng con s6 Cl,l th~. Quå thl,l'c, kh6 c6 gi rna ånh huemg m~nh me d~n ta nhu v~y! Tuy~t th~ giai nhån, kh6e måt thu ba ngoånh nhin ai m(>t lån, thi nguoi ~y m~t thanh, ngoånh nhin lån nfra thi dan chung åt phåi tim duong ma ...vuqt bien (m~t nu6c) Oi dao, d6i di~n giai nhan nhu v~y, tao nhån m~c khåch tha h6 lam tha tan tinh, sau d6 l~i dua nhau må låm tha ... th~t tinh, clma k~ nhfrng doa Hai :Duemg, Phu Dung d6 l~i thuemg y~u m~nh, dm gånh nua duemg, l~i them m(>t phen do~n truong nfra: o

Thuydn tinh vita ghe din no·i, thi da tram gdy binh rai ba o gi&... Ho~c:

Toi våi ncmg khong quen biit nhau, ma toi thuang tide båi vi dau? mf! nhan fl! cd nhu da,n h tuån[J bat hU:a nhan gi an kien bc;zc dau ...

(nguoi dyp va tu6ng gioi xua nay, khong d~ nhan gian th~y lue gia), rna du c6 thQ thi eling chång m~y ch6c, ke tru6c nguoi sau, don dåo d~n tham ... thfun my vi~n H~nh Phu6c & co., d~ ding da m~t, barn d(>n 44

Vi6t&DQc Tuy~n T~p 2005

b6ng dåo chi chi... ch6ng choi m(>t cåch tuy~t VQng vai nhfrng V~t CåO cåu cua thoi

gi an! Oi oi, thoi gian, nguC1i la ai rna ghe g6m nhful tårn quå th~? Må trong van chuang, but ml,l'c d6 ra nhi~u v~y? Cl,l N guy€n Du, khi nhan l~nh di su Tåu, biing hfru t6 chuc bfra ti~c ti€n chan, trong dip nåy, Cl,l tinh CO g~p l~i, m(>t ca ky, tru6c kia v6n da m(>t thoi lirng låy å kinh thanh, l~i lå c6 nhån cua nguoi em (N guy€n Vc), nay nh~ ra nhau, ai n~y ti~u tuy phong trån, th~y nguoi vån m~c chi~c åo ngåy xua, Cl,l xuc d(>ng vi~t: Ph6n hoa nhan WJt loc;zn lai phi huydn hc;zc quy lai kY ca tri h6ng trl,i titng van ca uyin chuydn bc;zch ddu tuong kiin kh6c luu ly p hue b6n dz hz nan thu thuy doc;zn ngdu thuang tai vt tuy?t ti kiin thuyit gia nhan dz tam tU: kha lien do tru6·c khU: th&i y

Quach T~ dich: Loc;zn r6i nhan v(lt adi thay ph6n hoa ch6n cu ai hay hc;zc vd ao hu&ng tuång dc;zng cung nghe tidng ca uydn chuydn tung nghe nhung ngay tudi gia lc;zi gi;ip nhau day buåc duång luu lc;zc l? ddy thuong dau da danh nuåc ad khan thau than oi ng6 aU:t, dl ddu dU:t ta c6 ch6ng da mdy con tha ao hu&ng ngay cu, bay gi& con mang! The luang thay! nhung n~u thoi gian viing bong, thi dau con m6i u hoai- ngu6n cåm xuc muon doi nfra ( c6 nhien, nhi~u khi


eling la ngu6n can cua nhfrng tr~n say bi ti nfra).Toi nh6 Rimbaud vai Verlain hai ehång thi si ehoa.ng hai men! V~y thai gian la cai må nguai dai vira cå.n, h;ti vira mu6n chilng nhin, quay lung di må phv b:;1e v~y . Hay tm'mg tugng, m(>t bai tha thi~u måu såc cua thai gian, khac gi hoa dvp må thi~u !mang dau? Tuang truy~n khi låm bai Phong Ki~u D:;1 B:;1c ( Dem d~u thuy~n ben du cay phong), låm xong hai eau dftu: Nguy?t l(lc 6 ai suong miin thien giang p hong ngu hoa a6i sdu mi en (Trang tan, qu:;1 keu suang dfty trai, hang phong ben song ngå bong xu6ng anh ltra thuy~n chåi trong gi~c ngu bu6n ba... Truang K~ khong tim duge hai eau k~t, tran tro mai, chqt nghe ti~ng chuong bao hi~u nua dem tir chua Hån San, ong nhf>m d~y vi~t: Co to thanh ngo(li Han son fl! d(l ban chung thanh dao khach thuyin (Ti~ng ehuong bao hi~u nua dem tu ehua Hån san ngoai thånh Co To, viing d~n thuy~n khaeh).

Bai tha ehi eo 4 eau, 2 eau dftu tå khong gian chim dåm, ngung d<;mg va bu6n ba, 2 eau cu6i, cho nghe am thanh eua thai gian chuy~n d(>ng, di~m ehut thi~n vi cho dai bm n~ng nhQe uu phi~n .. .Trong som t6i, bai tha nlm song tri~u, dång khåp nai, nhfrng mi~n xa xoi" nguai ta ehilng bi~t tae giå la ai, må tha thi ngån nga, thu(>c lcmg. Ngay nay, ngån nam qua, du khach d~n Trung Hoa, ai n~y nh~t dinh phåi d~n tham Phong Ki~u, nhin song nuac må tuong ra bong con thuy~n d~p d~nh ngåy xua, trong do, tåi tlr mua but 111Qt }ftn, må danh d~ V<;ll1 d:;1i, r6i ghe Hån San tv, d~ t~n måt dQc Phong Ki~u D:;1 B:;1e khåc tren da quy. Th~ lå chi 4 eau tha thoi, må dan chling To Chau bao dai nay s6ng ung dung bång ky ngh~ du lich! V~y thi thai gian cftn låm chu! N~u khong co am thanh, bao cåi (nua dem) do, thi d~n nay, bai tha v~n chi co 2 eau nua vai, ai them dvng t&i?

R6i l:;1i d~n ngai Thoi Hi~u nfra, thai gian lftn nay dp baeh han, ch(r khong thong thå ngan nga nl'ta, chi~u r6i må que huang bån

quan

o dau?

Nh(lt m(J huong quan ha xu: thj? yen ba giang thU'(mg su nhan sdu! (chiiu rJi que cu no·i dau, tren sang khoi toa cho rdu !(mg ai)

Tro l:;1i ngan xua, tim d~u chan dftu dai eua thai gian thi l<;!i eång rna mit låm, phåi v~y khong? Vi nhfrng b~c minh tri~t nhu Lao Tu da cho ta nhfrng thoang nhin v~ cåi (mang mang h6n d(>n) xa khu~t do. Ta l:;1i thuang nghe noi, v~t gi lon qua, thi khong th~y duge, må nh6 qua eling khong th~y duge, v~y thai gian 1611 hay nh6? Bi~t rång co d6, må eu lang dång o plmang nåo? L:;1i nghe trach rång thai gian vo tinh .... Thve ra thai gian chung thuy låm thay, tinh dai kho sanh, day bue tranh thi si Sfun Tham ve : Luong Vien nh(lt m(J lo(ln phi nha Cl!C m1:1c fieu aiiu tam fuong gia dinh th1:1 bdt tri nhan khu: t(ln xuan lai hoan p hat C/!U thåi hoa ( ehi~u o Luang Vien, qu:;1 bay xao xac, do i måt nhin xa, chi våi tup nhå qu:;1nh hiu, cay truac san khong hay nguo·i da lanh di h~t, xufm V~, vån no hoa mua eli) V~y tinh cua thai gian thi khong vui khong bu6n, nhin xuan thu thay d6i, do tam cua tirng nguai må sai bi~t, b~c tri tu~ thi ung dung: M9c vj xuan tan hoa l(lc t(ln tiin dinh t(lc d(l nhdt chi mai (dung cho rång xuan di, ho a r\111g h~t, dem qua truac san co doa hoa mai mai no) nguai da sftu da cåm thi rftu ri: Toi c6 chå dau, c6 d9·i dau ai mang xuan tbi chi them sdu...

Du sao, buae chan tim v~ ngu6n e(>i etla th~ nhan ehua tung ngung nghi, trong chi~e noi dong dua cua thai gian, ngung m(>t chtlt duae khong? D~ nhlim anh lua suoi tång da b~t d(>ng da ngån nam: Chiiu nay vi a6t lua tren dinh aJi hoang lieu hoi linh hJn da timg thien thu lc;znh it nhi€u? Tuy But cu6i thu Ph~m

Dong Ng~c ViSt&DQc Tuy~n T~p 2005

45


Gia Tai CUa Nha Se c6 nu)t ngay, trai thu Ha N(Ji tra låi cha t6i. Se c6 m(Jt ngay, tung con duång nh6 tra låi cha t6i. Trjnh Cong So·n, Nho· Mua Thu Ha Nf)i.

f)(yi em nhu tieng hat dåu dai dånh cho nguai tinh. Doi khi trong cu(>c dai nguai ta b6ng th:iy cån nång niu cu(>c dai. Nhfrng "doi khi" nhu th~ it låm, c6 chang khi yeu, rna yeu trong quang s6ng phu du m:iy khi c6 duqc. Cho nen tinh nhan h6i hå khi niSm vui 16n m(>t ngay tir trai rai xu6ng dai nhanh, h6i hå rna vån d.n trong nang niu d~n t~ cung, t~ eting tu hai tha, t~ eting d~n bu&c chån. Va nguai ta tha n6ng lua h6a ng1,1c hao hoa, nguai ta tha h6ng anh dao linh lo~n dång nguai tinh sinh khi dåu giay, dåu phut, dåu gia, dåu ngay, dåu nåm, dåu dai. Tinh nhan, ho rai xu6ng nhau, D(> luqng va ngQt lim can mua nhi~t d6i. Vå dai ai, t6c c6 trfulg, nhung tinh nao b~c; tinh vån do au mau m~, sile dao, cå khi rai xu6ng ben dai ch~t v~t; ch~t, må ch~t lim nhu nhfrng canh hoa dao s6ng hanh di~n dång cho tinh nhån sanh di~u sile mau, dang hinh, khi tan rfra vån r~ng ra nfulg xuån :ip yeu, gi6 xuan nuong chiSu, mua xuan trong VQng! Thåm-ch~t chfulg khac chi~u song hi la m:iy. Thien thu nhu khong c6 a dåy. N gån nåm b6ng tro nen du thua. Nhfrng nguai con gai xu Vi~t tu nhfrng thien ky nao vån mong u6c duqc thien thu cua tinh minh, nhung nhfrng thien thu :iy hi~m hoi, chikg m:iy khi duqc, må c6 duqc eting qua it, it nlm tiSn mung tu6i dåu nåm 46

ViSt&DQc Tuy~n T~p 2005

tu ong ba ngheo xa, cha my chilt b6p. Chilt b6p cach m:iy eling phåi chiu thua dai ngoåi l~m phat phi rna ngoåi, trong. D:it nu6c Vi~t Nam tu khi Nhån, rui thay, sinh ra dai triSn mi en l~m phat phi (chi~n) rna cua nhfrng cuang thuang phach 16i, nhung ly thuy~t kinh t~ mi~u ba, dSn ong. Nhfrng can 16c d6ng bong :iy dai dång tu dai cha, l(>n l~i dai ong, qua dai Nhån, xu6ng t~n dai Nha, con gai dåu long cua Nhån. X6t xa chua, co gai nh6 :iy chua chi da c6 dang dåp thu&t tha m(>ng, m(>ng vång du6i hoa; doi chån co be lå dS nhåy nh6t tren duang dai khong nhung l1,1a, thi it ra eling khong phåi bun låy, dåu lå dS ngu6c cao trai r(>ng, chu khong dS cui gåm g6c nhå la va lu6i. Nhan la nguai dån ba c6 nhan sile, l~i l:iy duqc ong ch6ng vua y' c6 m(>t gi a dinh tho~t dåu khong d~n n6i nao; h~Ill phuc dan sa d~ c6, d~ th:iy nhu nhfrng gia dinh cua nhfrng ngay an binh nåm cil chi~n tranh. Nhung nhfrng an binh rna Nhan bi~t duqc d6 cång ngåy cång rut nhanh nhu thuy triSu ngay råm, nhu giong mau bi rna ca r6ng g:ip gap rut ki~t. Nhfrng con rna d6ng låy dang cha ngoai cl'ra, chi dqi nhfrng v6n ch:in chilt chiu bi c~ la nhåo vo ngay. Nhfrng v6n ch:in v~t ch:it cång lue cang mon, nhfrng v6n ch:in tinh nguai cång ngåy cång b~c. V a khong cån phåi n6i ra, chi eling nhu moi nguai khac chång ai mu6n mai mai wa


cong lung va lu&i, mu6t m6 hoi lam co, vun khoai, nh6 m:;t, d.y lua, nhin lu6ng khoai man man, nhin thua ru()ng triu h:;tt chua kip mung, da bi bi binh mue, bi d6ng thu~ d~n d() khoai cilng khong c6 du må an d()n, l:;ti con phåi nhin m~t ph6ng do di len di xu6ng di ra di vao, r6i con phåi nghe loa. Ån, dtmg, nåm, ng6i, ngu, nghi, lam vi~c, chång ch:;ty dau cho khoi nång, lo:;ti nång d()c dia, lam bue rue, låm dien ngm'ri d6. Nhung luai yeu tinh vån ngay ngay pha nhfrng ti~ng dai tra trao: ti~ng cua lua ngo khoai dåy kho l~m, ti~ng than thep trung trung vling mo, ti~ng tri tu~, ti~ng anh hung vang vang th~ gi&i .. . Nghe nhfrng tin tlrc ~y, nguai ta cu nga minh dang bu&c vao m()t coi s6ng tUng pheo, bay gia va mai sau con chau. Nhung bu6n chua, chi Nhan clma thoat khoi duge m()t b() l:;tc må c<;>c c()t trau cung mu6n di, d~ duge nhu tam muai phån tram gia dinh khac thon Binh Båt! Gia tai nguai ~Y d~ l:;ti dai sau, gia tai mi~ng luai. Va, nhfrng nam ~y, ngo:;ti tru nhfrng ke con bi lo:;tn sic n~g nhin xanh ra do, ai con may a la ngoai, chua d~n n6i bi lua ho~c lua vao la trong, d~u mu6n thoat di' nhien, vi chen carn, con ca, ta gi~y trång, nhfrng mon thai tru&c khong c6 gi dang ban t&i, nlmng tir ngåy nhfrng anh hung cuu nu&c vao, tuy duge ho hao åm 1, nhung chling l:;ti bi~n m~t nhanh ch6ng khoi måm carn, ban hQC hang ngay Va thay VaO d6 nhfrng th(r kh6 nu6t, thu chi chi dau. R6i cai biSn Bong ~y, cai bi~n cho con cai minh tom to, ca l&n dåy thuy~n, cai bi~n bao la ~y khong con la My nguai nfra, må lå bi~n lu am phu chi chvc nh~ chim nguai, ti~ng d:;tt dao cua n6 la ti~ng låi nhåi ba chång nu&c chi cha chvc nhai xac nhfrng hinh nhan ch1,1·c tan phai tren ba s6ng ngin ngui må qui gia nhuang bao. N6 khong nh~ chim duge, thi n6 d~y lui xua du6i v~ v&i d~ qu6c rung ru c6 nhfrng gi6ng nguai hinh thu dang cuai nl,} cha tai tå V~ a VcYi hQ cho tron chinh nghla. Nhfrng nam ~Y bao tre danh phåi thoi h<;>c, lue khi khong xu~t hi~n hang hang l&p l&p nhfrng ke n6i cå lam: "H<;>c, hQC nfra, hQC mai." . HQ duge dao t:;to a nhfrng truang ca lam chinh quy n6i ti~ng, (n6i ti~ng th~ gi&i chi m6i lo:;ti truang nå y.) H~u quå la nhfrng

ta gi~y trång thay cho nhfrng la bua do hgm.

Vång tran m~t trai hoen hu6c duang dai l~ch th~ch. H<;>c hånh l~ch th~ch; l~ch th~ch chan bo, keo lu&i, cheo thung. Gi a tai cua my dS l:;ti cho Nha c6 gi? Khong c6 gi, ngo:;ti tru m()t nhan sic bu6n heo, va m()t dåu 6c m~t moi. Gia tai cha Nha? C6 d~y, anh Mui, mui rugu cang ngay cang lgm, nhung con ti~ng gå noi gay hao sang. Nhan d~u duge cai bllng tu tåi m()t, "chfr nghla m()t bl,lng"; r6i cm con d~u cai bång vi' d:;ti nh~t cua dai con gai: l~y duge tk ch6ng xung doi vua lua, du anh chi la m()t nguai th~t th~, m()t si' quan ng1,1y. Nhung anh Mui ru khi l~y cm Nhan V~ l:;ti dam thich ruqu, chi thuang VQ' V~Y V~Y , Va thich nuoi gå noi. D() sau nay ruqu cang d~m , l:;ti con chui b~y qua suc: "D1,1 m:;t, gi thi gi thång nay cilng la ch6ng ba, nghe chua! " Th~ chi: "Nha khong c6 ti~n, må con cu båy d~t horn thi son D:;ti Han, horn thi mat ca ra lam cai c. gi! D~ ti~n cho thång ni mua rugu c6 han khong?" Klli tinh ruqu anh l:;ti xin 16i xin phåi, nhung r6i chling nao l:;ti t~t n~y . C6 bua con chui t1,1c uu, chui lau: "But mvc sao bång but tmt. C6 but mvc khong c6 but thit thi lam cai dach gi! " "Cai anh ni chic nhfrng ngay a tu, r6i l:;ti bi~t giam an chao long lau låm hong b() 6c anl1 hay sao må!?" Chi Nhån chi n6i v~y. Thuang thi sau m6i lån chui d~ xong, anh l:;ti Offi ga noi di dau do cå tuån mai V~. Ru()ng nuang d~ m~c, lu&i chai k~ thay. L:;ti con b:;tn be nh~u nhyt. H6ng nhan b:;tc m~nh, ai ai cilng ti~c. K11ong låm ru()ng n6i, Nhan xoay qua ngh~ ban thu6c tay. Lue dåu sang nao cilng d:;tp xe len chg tinh ng6i ban thu6c tay, ho~c di ki~m thu6c tay ban l:;ti theo toa bac sl. Sau nha quen v&i toa thu6c, Nhan thanh bac si' chg trai. Nhån con la nguai c6 nhan sic l:;ti con bi~t trang di~m, an m~c gQn gang tuam t~t, c6 le cung vi th~ chi tro thånh ba lang mat tay han cac ba lang rirng khac. N guai mua thu6c du lo:;ti, du giai d.p. Nhung bling m()t ngay thu6c chi bi h6t s:;tch, h6t a ngoai chg, h6t luon a nl1a, l:;ti phåi a tu, va dam phåi a tu lau. Nhung phu&c due ba muai dai, khong bi~t sao chi m~y thang trong tr:;ti giam ctru, Nhan duge thå ra. Vi~t&DQc Tuy~n T~p 2005

47


Trang thai gian åy, cai chi€c xe d1;1p lang boong cua ba buu di~n lang c6ng (nha ti~n båo hi) tir tren buu di~n xa cach th6n Binh Bat sau cay s6, vån håu nhu ngay nao ciing ch1;1y xu6ng lang, ho~c d6 mang tin vui, ho~c d6 chia vui, va sau d6 deo tin vui v~. N6i phai t(>i, eling nha 6ng ch6ng tro thanh thuong binh, ba m6i duqc cai vi~c mang tin vui tir m(>t nu6c dang sån xuåt tin vui, tir chinh cai d€ qu6c ma ch6ng ba da hi sinh xuong (6ng bi c1,1t hai chan), va ba da hi sinh mau (kh6ng dåm an no, d6 ti€p t€) su6t tu6i thanh xuån d6 danh du6i cho ky duqc. Giåy bao hang (My) rai dåy mai r1;1 th6n Binh Bat. S6 luqng tin vui nhi~u th€ ciing du bi€t long hi€u thao cua nguai ben kia nhu th€ nao; con chi Nhan, cha m~ gia rut h€t ru(>t gan d6 chi c6 duqc m(>t b1,1ng chu nghla ... v6 ich. Nhung chuy€n xe thu thom d~u d~u nhu th€, ro tåm tinh anh em nguai Vi~t xa que; chi Nhan c6 chin anh chi em k~t l(;li que, cang ngay cång kh6 thuong nhau.

*

Sang s6m mit nhim mit ma, V(;lCh quån dai du6i g6c cay m~n h6ng dao, nai dem qua m6i tr(>ng con ga noi m6 da d9 v~ chi~u qua, anh Mui ta h6a: "Nhan ai, con ga noi måt m~ n6 dau r6i! D1,1 m1;1 cai thång Nam Chai nguai Cham chd ai v6 day! Tay n6 c6 ngai må, båt ga, ga kh6ng keu." "Kh6ng c6 ma a nha, må di chq h6i nam gia sang r6i." "Mi d6 hå Nha?" "D<;l."

"Mi d€n nha cai thång cha Cham dQ hoi gi lim ba duqc kh6ng?" "Chua bit duqc tay, vay duqc canh må cu n6i b~y, l1;1i con båt con di do, con sq 6ng ta y€m hai cha con minh sinh b1,1ng... Con kh6ng dam dau!" "Tau nghe thång Tu gån nha minh n6i cach day måy bua n6 thåy cai thång Chåm d6 trai clwng V(;lng cu ra ra quanh nha minh. Tinh dua vao nha nhfJt l1;1i quen. Må may tau con quen nua la. M~, ba cai chen ruqu!" "Ba cu n6i tham kh6ng ha! Tru6c khi må di ma d~ con bao ba an u6ng xong ph1,1 v6i con va l1;1i måy tay lu6i, r6i ba tret chai l1;1i cai thung, trai l~ng ra di bi6n ki€m con ca

con mim, keo trai båe såp d€n nai r6i, r6i ra co i chirng ru(>ng sau råy da chua.... " "Th6i, bua khac, blia ni rem minh qua. Cling ba cai thu ruqu sin, nghe n6i måy m1,1 Quång Tri n6 con nh6 thufJc sau vao cho trang ruqu nua d6 Nha!" "Bi€t v~y, ba dirng u6ng nua!" "T1;1i them qua, cåm long kh6ng d~ng. Ma Nha nåy, ky nay, sao tau thåy ma mi cu hay di dau dau?" R6i anh Mui b6ng gån giQng, "Di dau, di dau, hå Nha?" "Ba n6i chi l1;1 v~y! Må di ki€m månh thu6c tay ma ba!" "Sao ma mi kh6ng ki€m månh vuqt bien, m(>t duqc hai thua? Må nha minh ciing chång c6 gi ma thua, phåi kh6ng Nha?" "Ba ne ba, ba n6i nho nh6, tai vach m1;1ch rirng. Coi chirng t6i tai 6ng Thu~n c6ng an bien phong. Nghe n6i ai sa vao tay anh ho Thanh H6a d6 thi chi c6 nu6c v~ u6ng thu6c båm mut chi d6 ba. R6i mit cua Nha tra nen ma mang: "Cai xu Thanh Hoå la cai xu vua Quang Trung khi ra Bie danh T6n Si Ngh! da dtmg l1;1i d6 tuy6n quan. Dåt cua trang binh, nhung ciing la dåt cua kieu binh." "Mi n6i cai chi? ... Mi m6i c6 muai tu6i må cai chi eling bi€t." "Thi ma k6 cho con nghe. Må n6i ngåy xua må dQC nhi~U såch låm, nen ma bi€t nhi~u chuy~n."

"Chu nghla van chuang kh6ng bång cai xuong ca trich! Minh dl,lC ta trang, phåi kh6ng me xir gi gi he... A, me xtr Khuåt Nguyen." "Ba n6i chi l1;1 v~y!? Må nghe duqc, må bu6n. Ma ba h6i tru6c, con nghe må n6i, ba eling di hQc cao v~y! Th6i ba stie mi~ng an da måy cu khoai dqi må v~, con ra bi6n xem thuy~n thung chu Than vao chua, xin chu måy con v~ nåu canh chua lame cho ba an." Chång bao lau chi Nhan duqc dung vao hang ngli tam muai phån tram c6 phu6c cua th6n Binh Bat. Chi minh chi v6i con Nha di duqc. Horn hai m~ con chi di, anh Mui nh~u v6i b1;1n say khu6t, nh~u ngay t1;1i nha vq ch6ng ch! Nhan. Ch! qua duqc My, nghe n6i lam an giau c6 mau hon nguai. Con Nha hQc hånh dau v6 d6. Trang nhung nam d6, a ben nay, anh Mui bu6n thi~t bu6n. Anh kh6ng n6i nang gi


nhiSu. Lc:ti di u6ng rugu, lc:ti say nhiSu hem. TiSn bc:tc b~t dn bi~t, ai xin eling cho. Cling khong th~y anh dS c~p gi chuy~n di doan tl,l, c6 le nhung nam ~y kh6 khan han nhfrng nam sau nay. Va anh chi di låm cho c6låm. Nhung r6i b6ng m()t horn, trai mua, anh giong xe bo cha cai gi d6 khong bi~t, mua l&n s~m set, con bo dvc keo xe tra chimg, pha xe. Anh Mui thao bo, c()t vao CQC rao, vl.ra d~p con bo dvc tui bvi bång roi cu&c, v-lra chui: " Dv mc:t mi, dv mc:t eai thång gia kh6n n<:tn! " tru&c trv sa thon c6 hinh bac Hf> to ch~n dk, rau t6c bc:tc pha dang tuai cuai nhin mua va nhan th~ nhin cai thång khung danh cong ev sån xu~t cua nu&c CHXHCNVN. May, horn d6, trai mua khong c6 ai trvc, hay m~y b6 dang lai rai dau d6 hay sao d6, rna trv sa thon viing hoe. Chtl Thfu.1 horn ~y hen a nha, nghe tin du, chc:ty ra dua anh minh vS. Ong Trai Mua bo qua, song nhung cai tai ehu()t cua nhung cong dan quanh d6, du mua to, set l&n, hQ vån nghe anh Mui chui, va hQ khong quen, khong chiu quen. Den ai n~y rc:tng, nhung mi~ng ai n~y thua. V a khong ck phåi m()t ngay dyp trai, hQ chu toan ngh'i'a vv cong dan thua ngay v&i quan truang tu~n Thanh Ho a n6i tren. Anh Mui lc:ti chui, nhung a nhung nai khac: " Dv mc:t, eling vi mi rna tau m~t ga noi ." " Dv mc:t mi, tru&c te mo c6 tr()m cåp nhu ri! " "Ha chinh tåc lo<:tn, sach Nho chlim da dc:ty nhu rua. " "B~n eling sinh dc:to t~c , nghe chua m~y! " Ro rang anh ta n6i c6 ch6t c6 ngc:tch, hay n6i theo nhung nguai c6 chu, anh ta dung tam do<:tn lu~ hån hoi. Phk nhiSu cai dåm dan den thon Binh Bat v6n n6i ti~ng vS chuy~n tau trinh tu thai Phap thu()c, nay lc:ti c6 sv h6 trg cua nhung anh cong an nhan dan h~t lang yeu nu&c thuang dan trang thai ch6ng My, lam gi rna hQ khong bao, va them våo d6, m~y cai anh cong an ~y v6n n6i ti~ng thfun d()c sinh va l&n len tu nhung viing d~t tv xua e6 ti~ng tham hi~m, thai dc:ti anh hung nay cai n~t d6 eang duge b6i duang them, låm sao rna m~y ong d~y ta nhan dan ~Y khong bi~t tong anh Mui chui ai. Cang ngay anh ta l~i cang u6ng rugu nhu hu chim, va con bo dvc lc:ti bi roi tgn han, c6 l~n anh vua d~p bo, wa kh6c to nhu r6ng: "T6 cha mi, vi mi rna tau m~t vg." "Ciing vi

mi rna tau m~t con. Khong c6 mi, gia dinh tau vån con y nguyen." N guai trang thon, chinh quySn, cong an thon, khång dinh la th~ nao cai anh Mui nay eling se vugt bien, vi c6 vg con di, va vg lc:ti gai tiSn vS dSu dSu! Vi th~, m6i l~n c6 vugt bien du lQt hay khong lQt nguai ta lc:ti keu anh ta len tra v~. Nhung sv thvc lå anh ta vo t()i. Anh khong dam di dau cå, vi anh sg chuy~n tu t()i, tra t~, bi~t giam kinh khi~p rna anh da tUng, b<:tn nh~u cua anh thu~t lc:ti nhu th~. Anh eling khong meo ma, n6i chi d~n chuy~n cu&i vg m&i, m~c du chång thi~u gi dån ba, k~ cå con gai ha h&, nh~t lå m~y co Båe b() ngheo kh6 må rna vån do au au lc:ti con b() v6 cang cang ung mm. Anh v~n cu xe bo dling dinh. R6i lc:ti khi khong danh bo, chui bo lai rai. Th~ r6i sv gi d~n thai phåi d~n. Anh duge mai len thon låm vi~c v&i ly do ai d6 khai anh dang t6 chuc vugt bien. Va t6i d6, trai mua du d()i, anh Mui bi thi~u i1y cong an bien phong Thu~ ho dua len d6n cong an bien phong huy~n d~ th~m v~n ti~p. Nhung sang ra, nguai ta nghe tin anh Mui bi bån ch~t r~p trang bvi tre gai. Vi ten Mui thao chc:ty, khong nghe hi~u l~1m dung lc:ti, thi~u uy dan kieu binh Thanh H6a n6i 1mu v~y. Ch~m h~t.

Con m~y anh canh me eling lång di lQt m()t chuy~n v&i chi Nhan t&i dåo Bidong vi~t thu vS k~ la chinh chi Nhån lå nguai t6 chuc båt manh, m6c ghe, chon d~u, con mua luon bai. Nguai ta khong bi~t vi sao chi ta gioi 1mu v~y. Va c6 le chi tru&c d6 eling da c~p v&i anh chu ghe, vi m~y dua eling lang d6 nghe m~y anh thong dich mach lc:ti la khi lam bån tv khai lue vua len dåo, chi cai l()n v&i mm chi1 ghe, bai chi khong chiu khai lam V(/ anh ta nhu da hua a Vi~t Nam. Cai anh chu ghe 16ng l()n: "B() tui xach cå cai ghe ba 16c di, r6i chi deo v&i tui m()t l~n la phui ng hay rang?" Chi Nhan im l~ng khong noi gi, va duge chuy~n vs khu phv nu d9c than. Chång m~y khi th~y chi xu~t hi~n nai hang xa, van phong cac loc:ti. Thvc hu th~ nao khong bi~t, nhung chi Nhån di My d€ chung da muai nam, Vi~t kiSu vs nuam mugp, rna vån khong th~y chi vS que; chi c6 Nha, con chi Nhan anh Mui, trang m()t dip tSt vS tham. Co Nha m~c Vi6t&DQc TuySn T~p 2005

49


chi€c ao dai 1\la vang nlm tårn hinh mau cua chi Nhan, m9t thai duqc chung 6 ti~m hinh H6ng Anh, l~i con deo tong teng vang tay lung linh n~ng. Ai eling khen con nho d~p , c6 dang di m€m m~i tha thu61:, Vi~t ki€u må khong c6 ve chi la Vi~t ki€u cå. Rfli Nha khi khong doi di ki€m ga noi d~ mua. Ai trong nha chu Than eting cuai; ba n9i: "Mi b9 hQc n€t thång cha mi hay rang? ... T9i nghi~p cho thång cha mi, truac kia cu mi ctl mi, rna mi di, sinh ra dien khung chui b~y, gay thu, gay oan, r6i ch€t thi~t thån ... Må mi bi€t ga noi ra sao rna doi di ki€m?" "Ma chau ben na, eling nuoi con ga noi, tr9ng ngay trong phong khach d~ nghe n6 ga y. " "Ua, c6 chuy~n ng9 v~y sao?'' "Må con ki€m ga noi tinh dua qua My hå?" "D~ khong, d~ eling ba con." Cu6i eling Nha eling ki€m duqc con ga noi da do tia, long den xanh, dång oai phong, chån cao, q.ra dai, våy bong xa eir, ti€ng gay r6n rang oai nghi (nhu rna Nhan tå.) f)~ eling ba Mui. Cung, nhung chi dqi ga gay m9t h6i truac ban tha ba Mui xong, trå ga v€ chu cu. Con cai Vi~t ki€u 1\li n6 c6 lfun tro 1~, c6 ke n6i nho. Khong thåy Nha kh6c 16c chi. Måy dua nho lan len ben na, thi€u tinl1 cåm, l~nh nhu nuac da C\lC, khong nhu con cai ben minl1, c6 nguai xfun xi. (Cling (ga) s6ng nhu v~y khong bi€t tu di;ic bi~t gQi la gi? Sinh t€? D9c giå nao bi€t, xinlien l~c: nguyenvantinh40@yahoo.com). Cling 6 nha n9i xong, Nha tr6 v€ nha xua cua ba rna minh, nay la kho lua cua HTX, Nha dling ngån nga duai g6c cay m~ hflng dao (gia da tai tå), nai ngåy xua ba Mui hay nh6t con ga noi chi€n cua ba. Nha con tim nha ong Nam Chai nguai Chåm d~ ti[tng qua. (Cai thång cha Cham bitt ghe, chau gi;ip må lam chi!) Gi;ip duqc ong, Nha cui dåu thua nho : "Må chau nha chau xin 16i ong thay cho rna." "Xin 16i cai dzåy?" "Chau khong bi€t, rna chau chi båo chau thay mi[tt må xin 16i ong." "Måy cai nguai Dzi~c ki€u nay, thi~c la l~! Må rna chau la ai?" "Ma chau la ba Nhan, hfli c6 råy dua c~nh nha båe Nam d6! " 50

ViSt&E>Qc Tuy~n T~p 2005

"A, tui nha roi. Ca dzai tuån truac bfra må mai di dzuqc bieng, (må mai eling di theo rna mai phåi khong?) tui thåy bå dua con ga noi ra citc c6 ben gi€ng. Thit dai wua hay sao d6, citc woai khong due, thit ga noi da d9 må! nen bå phåi keu tui citc dlim mai due. Bå con cå citc cå kh6c ... Å, tui con nha tui thåy trong choi c6 thång cha nao d6 la l~ woitc l~ woe; sau khi bå di tui mai bi€c d6 la dån månh mung dzuqc bi eng." "Sao bac t6t qua v~y, khong nhu måy nguai Kinl1! " "Thi citc gium con c6 con ga thi c6 gi rna t6t dzai l~i khong t6t! Cha, cai ong ba may, h€t bfra xin sao må nhåm horn dzuqc bieng må xin. Bi gia phåi nåm xa rna mai duai ba tåc dåt a day." Nha om mi[tt kh6c, kh6c lan lån dåu tien trong cu9c dai gfun hoa dånh cho Nha, chi rieng cho Nha.

N guy~n Van Tinh Ti[tng ba m~ cua cac con toi.

?

Loai co Ja• i Toi loai co d~i mQc ven duang Cling c6 uac ma, eling bie't thuang Gi~n lue mua sa, han bao tap Bu6n khi co le l~ mi vuang Bao lån n€m thu mui nhån th€ Nghe ditng tårn tu, bu6t do~ truang Mai bi€t tinh cho khong tr6 l~i C6 chang huang vi cua dau thuang


R6i Sen cung kh tam canh sang f\iC l gudi quen mau thdt M~ cua con thudng t~i

Vi책&DQc TuySn T~p 2005

51


Bongxuan Thd: Duang Kiin Nfu;zc : Minh Thao

Bosto11 Rock

hOm nay thdm

Trai

~

J

}

Vuan

anh

tJ

ttim

xuan

ca y

J J

J1

m!nh con

CJ!a

r

l j ..........

l

J.

l

J1 J

~

J. tlnh

l

Han

52

'

~it

l mqt

J. dau!?

Viet&f>Qc Tuy~n T~p 2005

lt;!ng

cam

_J

th!

*

11

thdm

p

J ngqn

l

J ?

co

J Tren

i fflj

J

####

dong

Em

Ta

J.

J

nho

1 l J{jjj]

giac can sdu

J

:::;z

J......_____....-J J

sau

kilp .

r:

fJ

am ""

nh~

ndng

nhu

l

ngan

ta

J

J! J ]

co

= J rJ] Mn

bt)t

em ngan

sau

J.

l

biec

mai

nhu

xoa

l

r路 mei u

.~

w;m mem


~

J

~

khat va o de'; i

Khao

l#'

y-g

J A''

~

l-

Chåy

~

~

trang

)

1" Vuim

la

J

I J.

chim

Thao

l Jpa ]

nhau

Bong

xuan tf!a con

}

Xuan

ve

ta

ngqt

ngao

J J cdy

sau

J.

l

l J.

J } f J

l

SUOL

rqn

do

phong

J

~

r-=-~ ,

l

J

j

l

ra

t=J

:z

..........

chim

bong

tlm

l

1

J

fJ l J J J l J. mqng

thåc mqt cdrl

nhq-t

nhoa

Dlh§t....

J Chqp

chiJn

mqt tieng

J

nh{lt

IIGS;-~ 1

$

khuyen

l

J.

.....___..mqng

l

Tho~n

th'Ile mqt cdrl

a=

) ~;-~

A

Ch~p

nhOa

chiJn

mqt tieng

H§t

khuyen

Chqp

chan

mqt

tieng

khuyen

Viit&DQc TuySn T~p 2005

53


Xuan v~ nh6' Da Li;it

Tho : Mien Du Nh<).c: Trån Thvy Mlnh

-.. i----

---:-::-ij·

......_ ..• ~.Å .. -

E

F#m

3

-··- - _.. J .... i~-=·-i,-·-.--__ .{_~~· fi ·- -:E= ~ ___d._

l

... .

•.

l

Em B7

--1 Nhd

voi!

nu hon

3.

. ·ør·--- -Y- -=t-- I+::-- -1-

l f~. l

... -

l.-

lam

-

.,!,__

__ ........

vui

chd

--.

..J ~.

t ~mg

ca

3

.

då u

_,

"l

l

thom mo i ern

Bl

. :B_ - - -

_.L_ .•.

•_ _

ddi.

_

B7

=::;'i=-3:h~·~E~ n -::h:=-+<---=-----·----~· .t . =c.:..=...:±=--- r_ JF=-" . "~' -- ri_-···-. . . 1 · ---- i r- -•

-----'

F* r: ·. - . ....-...-..-.=...·.·.-.. - ....

anh d6n <''m

'

..;

la.

la

La

,

~Don Xuån

3 •

.

, F#m

la

1,~

B_?____

la

3

la

__ ~- ;___

.....Bl

...

la.

-~ _ __J_· --t:·--:-----{-- --=--f.-: -·; - . ~ :-- ----t --1=- l--fl' - ...:::::-:Jf............... .......................... . It.. . - ·- . .. . ···-- . -- ---

ve nhd xuan chieu

.....

XL(<.\ .

.

Nhd cung

tinh

tang tang tang

ccJ~ ~·· ~l-=-== _:Cf "_ .~ . . ~: .~~Er!;-_~·:J)!J:=;f=i~~Et=t~E *- -=:!~:~ f · ·- - ----• --r. -~i.. .. F.~j~:~- .~ ·. ~u

-_.ii~.· :.

hay!

Nhd

·.--=-.

tinh .

Xuan v~

D,'l

em

c6

....-.--·.·.-..-...-.......-.···1 · - ·_ _:_:_·.

-

J

B7

i;;-- ~~· -~~ . · ~ - - ~; mu<t

.n

thitm u'dt

vai

• em

gli.y.

t.:\ch

ru

ben thern


Mua hoai anh nho

m ~

-

låm

Mua

em.

u'Ot cAnh moi

...

............... :~~:: ....... .

mem.

Gi<;>t

hay m-it em

rnu'a

rnd

l~ .

An h m.it tlnh

:1---:~f~~::::::::~~---··-----'-. : ~=------= _ _Ftt=-=:_:::t=J ==. . . ::r=.T==·_:_. ·.: ·~.-=.. -..- ·.-.-···. ___ ,.jV_·_. .·-..-.~!t_ :~::::==:==::::==1: - , i - 3 -~ --·---------·" >

+--

em ....

li)ng

im

ben

--+11\J

'·-'----

th~m!

Bergen. 31 .01.2003

TAO PHiJNG

Phåi vuqt ba song åy dåu nguqc giong nu6c troi chi~u mua xuan en luon nång hanh vang choi ~O'i oi tåc long c6 qu?n dam dåm m()t phuong trai b6ng b~nh nam thang cil nhfrng u6c m()ng xa vai. Phåi vuqt ba song åy trå l~i vuan que xua dåt n6ng huong co d~i trai mit rna cay mua nhung coi long ret mu6t trong nhfrng chi~u ti~n dua bu6c ,chan vao gi6 bvi lå cuon di v?t va. Phåi vuqt ba song åy soi minh trong dång nhau bao nam trai cach bi~t

toe xanh da phai m~u nhin khung trai vi~n xu gui h6n minh v~ dau nhfrng giao tinh c6 cuu s6t v6i nhau ly s~u .. Phåi vuqt ba song åy tim lai chinh minh thoi ga thiSu nien thåt l~c gifra bao bi lvy dai mo v~ng trang c6 tich huy~n ho~c tiSng mua roi nhfrng m()ng d~u tha thiSt thå theo dan rna y tro i ...

cung vinh vi~n

Viet&D9c Tuy~n T~p 2005

55


NGÅN TRUNG XA CÅCH Mua nay m~t nuoc dong bang trong l(mg toi eling cfun cåm n6i han d~t trai trång m9t m~u tang mai day m~ m~t da g~n tron nåm. Toi vS tham m~ doi l~n tU khi bo Xlr gi:ci than que nguai vs nhu ke tn;> rna thoi chua nghe m~ d~n qm lai l?i di. Hai muai nåm duqc nhfrng gi cai tim khong th~y nao ns cai mua s6ng nhu s6ng cu<?c deri ha niSm vui nh?t nheo tha a n6i bu6n. 6 trong sau thåm tam h6n la nai t6i vån h~n thuang voi toi bong que bong m~ ch~p doi ca hai chiSc bong lam toi ng~m ngui. Bi St rfmg m~ chång s6ng deri va toi troi d?t phuang trai xa xåm dem dem kh~n ph~t Quan Åm cho toi con duqc vs tham m~ hoai. H6n nuang theo ang may troi bao nhieu ngay V\}n thang rai qufm quanh nghe tin m~. Nhftm lai kinh vång nhu co tiSng chay kinh n~n khai. Toi khong gi9t vån gi9t dai coi long co qu?nh nhu trai gia bang m~ khong con ds vs tham que nha nhu b6ng ngan trimg cach xa.

Cung Vinh Vi~n

56

Vigt&f>Qc Tuy€n T~p 2005


sat Na Yeu tlrd: Dtltfng Kicn

nh(lc : Nguy$n l.inh Qumrg

Trong

bu åi

slld.ng mu

mfit

sång,

co

hUt nhlrng mmng dt>i,

~-·

kh<>ng

l()

am

con chim h6t,

kh6ng

mi).!

[)i,

th~m m()t

em

va kh6ng 1C>i,

vdi

doi.

Mo

ma

tr:mg k.inh phui

ll11ng kinh

bl!i,

tiCng

r(1i.

blnh

minh

t'lm

rn

k~

d1u

d~y

tl~y

ngtfoi s6ng vOi

.1

Y =J~ ---'~"

mu

S\fdng lliQt di'li,

Sut Na Y et~ - Clwisy·le-Roi 0.5.2003

la

tlm

..

-

nguiJi sting vt'li

ngtfoi.

~

,

ta

Tron!!

-

-

-

khong

tlm

lfdng bu6i

t3i,

ng..ru i.

mi1

J--~~~ik ! ·!-..:___ ... .:1 -~=! ·--r--..-== .. . L _j • . .

--

da

th:'ly,

Sat

Na

em

db i

oi.

-"RJ ...

kh<ing

m~t chcn

mOt chen trå

L-

ta

n~ng,

nha'p

nhap

"

t'lm

khong vet

phiH

-n--.F:J ]:'l

~ , ~l.1_ -t-#J~ ~2-r - " " :. -~J -

Ta

--

tra

k.hong

~=:±====l -~ m

ciiu

u-ong

-+·-=======rJ 1: -· · ====r~

:::t _·

-J-

yets

toi .


Hoa Tuyet Tuy~n t~p truy~n ng책n cua 18 nha van nl1 Na-uy B책n Vi~t ngl1 cua Duong Kim Nha xuat b책n Anh Em huongxa@hotmai l.com


V&D 2005