Issuu on Google+

25 Chaâu AÙ

Tr

huï N ang P

öõ chuyeân ñeà trong thaùng

1


   

 

  

   

$ &% &#"%"&# !!!' " "" !"!$ "!!%' $ ""'# "! "#%!  !!#""&""# "  .+!2%12()'(&1%04%-#8,!#()-%2!-$,!22!'%2"+.#*3(%"!+$)-''%-%  %&.1%2)'-)-'#.-31!#32!2*!+.3.&04%23).-2!-$%-241%3(!3

t:PVBSFOPUCVZJOHXJHTEJTHVJTFEBTIBJSUSFBUNFOUT Toâi laø Sam, moät chuyeân vieân ñieàu trò chöùng ruïng t:PVUBLFIPNFQIPUPHSBQITPGBMMUIFCBMEPSCBMEJOHBSFBTPGZPVSTDBMQUPNBLFQSPHSFTTJWFDPNQBSJTPOT toù c vaø caáy toùc vôùi 36 naêm kinh nghieäm, keát hôïp vôùi t "SFZPVDPOTVMUJOHBEPDUPSBUZPVSJOJUJBMWJTJUUPTPDBMMFE.FEJDBM)BJS$FOUFST t "SF-BTFSTBOE)JHI'SFRVFODZNBDIJOFTNFEJDBMMZBQQSPWFEBTB%)5CMPDLFS vöø a duøng thuoác uoáng vaø thoa. Hoaøn toaøn duøng döôïc t "TLGPSQSPPGPGBDDVSBDZPG.JOFSBM)BJS"OBMZTJTBOEBSFUIFZNFEJDBMMZBQQSPWFE  5PDIFDLUIFJSBVUIFOUJDJUZ EP thaû o thieân nhieân. Chuùng toâi ñaõ giuùp raá t nhieàu ngöôøi OPUGPSHFUUPQSPWJEFUIFNXJUITFUTPGTBNQMFTPGZPVSPXOIBJSXJUIEJGGFSFOUOBNFTUIFSFTVMUTXJMMBNB[FZPV

töø nam, phuï, laõo aáu... ñaõ bò chöùng “hoùi di truyeàn” t"SFGSFRVFOUWJTJUT FOBCMJOHUIFNUPLFFQBHSJQPOZPVBOEZPVSNPOFZOFDFTTBSZ 5IPVHIDPTNFUJDQSPEVDUTBSF ñeå hoï coù ñöôïc maùi toùc töï nhieân. Toâi cuõng chuyeân VTFMFTTBOEVOOFDFTTBSZBOEOPUUSFBUNFOUTGPSA)BJS3FHSPXUI JTUIFPOHPJOHSFDVSSJOHFYQFOEJUVSFOFDFTTBSZ chöõ a nhieàu beänh lieân quan ñeán toùc vaø da ñaàu, nhö t 0CUBJOBA'VMM.POFZCBDL(VBSBOUFFJOXSJUJOH JODBTFPGGBJMVSF t "UZPVSJOJUJBMDPOTVMUBUJPO UIFZNVTUTQFDJGZFYBDUQFSJPEPGUIFUSFBUNFOU BMMUIFBTTPDJBUFEQSPEVDUTBOE ngöù a da ñaàu, toùc khoâ, hay toùc daàu. Ngoaøi ra toâi coøn UPUBMDPTUPGUIFQSPHSBN taï o nhieàu kieåu toùc ña daïng vaø töï nhieân. Hoaøn thaønh t*TJUBMJGFUJNFDPNNJUNFOU "OEJGTP XIBUJTUIFBQQSPYJNBUFGVUVSFFYQFOEJUVSF

vieäc caáy toùc vaø saün saøng tö vaán cho moïi hình thöùc

"TBAQSFDBVUJPOBOEXJUIUIFJOUFOUJPOPGIFMQJOHZPV UIFBCPWFJTGPSZPVSJOGPSNBUJPOBOEOFDFTTBSZBDUJPO thay toùc. Baûo ñaûm seõ mang laïi keát quaû toát neáu quyù +%!2%1%,%,"%13(%!&&%#3%$(!)11..322(.4+$$)%6)3()- 8%!12(%1%&.1%)3)2%731%,%+8),/.13!-3 vò sôùm ñieàu trò. &1.,3(%5%18"%')--)-'8.431%!38.41(!)1+.226)3(3(%,.23%&&%#3)5%31%!3,%-33."+.#*3(%"!+$)-''%-% Chaát DHT ñaõ aûnh höôûng ñeán caùc chaân toùc (reå) aån (!3#!-"%"%33%13(!-.41 ,.-%8"!#*'4!1!-3%%!)1%'1.63(1.'1!,

mình döôùi da ñaàu seõ bò huûy trong voøng 4 naêm. Trong

-),/.13!-3/!13.&3(%)1'4!1!-3%%)23(!38.4!33%-$3(%)1/1%,)2%2.-!1%'4+!1"!2)23.%-!"+%3(%,3.*%%/! '1)/.-8.4!-$8.41,.-%8/PUTPXJUI*)3# ZPVQBZGBSMFTTBOEJUDBOCFDPOEVDUFEJOUIFQSJWBDZ DPOWFOJFODF BOEDPNGPSUPGZPVSPXOIPNF'VSUIFS UIPTFXIPEPOPUPSBSFOPUBCMFUPWJTJUPVSDMJOJD OFFEOPUXPSSZ8FXJMM hieåu laø ñeå laøm gì nhö xeùt nghieäm toùc, duøng tia laser TFOEZPVBRVFTUJPOOBJSFXJUIBMMUIFSFMFWBOUJOGPSNBUJPOBOEJOTUSVDUJPOTFYQMBJOJOHUIFDBVTFBOEIPXUIFUSFBUNFOU v.v... Nhöngvôùi I.H.R.B thì khaùc. XPSLTGPSZPVUPEPJUBUIPNF

Ñeán vôùi chuùng toâi, quyù vò seõ chi 'SFFPOHPJOHBEWJDFGPSZFBSTJTBMTPJODMVEFEXJUIBMMPVSQSPHSBNT

baõi xe

traû ít hôn vaø ñöôïc

chöõa trò kín ñaùo, thoaûi maùi, tieän lôïi ngay taïi nhaø cuûa )'2!)1/)%#%2.4/%%2 JTTFFOBOEDPOTJEFSFEUPCFBCJHUVSOPGG UIFSFGPSF NPTUPSHBOJTBUJPOTDPOGVTF QSPTQFDUJWFDMJFOUTCZEJTHVJTJOHUIFNXJUIWBSJPVTOBNFT TVDIBT i/PO4VSHJDBM)BJS3FQMBDFNFOUTw i.FEJD)BJSw  mình. Nhöõng ai ôû caùc thaønh phoá tieåu bang khaùc khoâng i)BJS"HBJOw i%FSNB)BJSwFUD theå ñeán phoøng maïch chuùng toâi seõ gÖÛi ñeán quyù vò moät !)1 -!+82)2 1MFBTFCFJOGPSNFEUIBUUIFNBKPSJUZPGCBMEOFTTPDDVSTi(FOFUJDBMMZw ZFUTPNFDMJOJDTXJMMDMBJNUIBU chöông trình trò lieäu, höôùng daãn caën keû chöùng ruïng JGBQFSTPOTNJOFSBMT UPYJDJUZ TUSFTTGBDUPST FUD DBOCFDPSSFDUFEBOECBMBODFE IBJSSFHSPXUIXJMMUBLFQMBDFBOE toùc caùch trò lieäu. DIBSHFDPOTJEFSBCMFTVNTGPSBOBOBMZTJT FOBCMJOHUIFNUPTFMMNJOFSBMTBOEWJUBNJOT Neáu quyù vò ñaõ töøng chöõa nhieàu nôi maø khoâng thaønh 5IFSFJT/0$63&GPSiHFOFUJDCBMEOFTTw5IFiCBMEJOH(FOFw %)5 DBOCFCMPDLFEXJUIBDPNCJOBUJPOPGPVS WBSJPVTiTUBUFPGUIFBSUwQSFTDSJCFENFEJDBUJPOTBOEUPQJDBMTPMVUJPOT IFSCT OBUVSBMFYUSBDUT HPPEIZHJFOFQSPEVDUT  coâ ng hoaëc quaù toán keùm. Quyù vò neân thaûo luaän vôùi FUD FOBCMJOHSFHSPXUIUPSFDPNNFODFBOEDPOUJOVFXJUIBMJUUMFiNBJOUFOBODFw chuùng toâi. Baûo ñaûm seõ hoaøn tieàn neáu khoâng hieäu .23 5SZUPFORVJSFQSJDFTPGQSPHSBNTGSPNNPTUPSHBOJTBUJPOTPOUIFUFMFQIPOF :PVXJMMSBSFMZSFDFJWFBEJSFDUSFQMZ quaû. Quyù vò muoán toùc taùi moïc, thay caáy toùc, hay mang

*GZPVIBWFUSJFEPSBSFDVSSFOUMZUSZJOHUSFBUNFOUTXJUIPVUTVDDFTTPSGFFMZPVBSFQBZJOHUPPNVDI UIFOZPV.645 toùc giaû... ñeán vôùi chuùng toâi quyù vò seõ seõ ñöôïc nhieàu DIFDLPVUPVSIBJSUSFBUNFOUQSPHSBNUIBUPGGFSTiHVBSBOUFFESFTVMUTPSZPVSNPOFZCBDLw

thuaän lôïi .

.Z/BNFJT4BN$PIFO IBJSMPTTBOEIBJSSFQMBDFNFOUTQFDJBMJTUGPSNPSFUIBOZFBST6TJOHQSFTDSJCFE quaù trình trò lieäu, quyù vò seõ ñöôïc theo doõi vaø tö vaán *GZPVBSFJOUFSFTUFEJO9!)1%'1.63(:9!)11!-2/+!-32:9!)1,/+!-32:.19!)1/)%#%2: ZPVXJMMDFSUBJOMZ Mong ñöôïc sôùm tieáp kieán. UPQJDBMBOEPSBMQIBSNBDFVUJDBMQSPEVDUT OBUVSBMFYUSBDUTBOEIFSCBMQSFQBSBUJPOT *IBWFIFMQFEUIPVTBOETPGNFO  CFOFmUCZUBMLJOHUPVT8FMPPLGPSXBSEUPTQFBLJOHUPZPVTPPO lieân tuïc vaø mieãn phí cuûa chuùng toâi. Haàu heát caùc nôi XPNFOBOEDIJMESFOXJUIiHFOFUJDCBMEOFTTwSFHSPXUIFJSPXOOBUVSBMIBJSCBDL*IBWFTPMWFENBOZIBJSBOETDBMQ QSPCMFNT TVDIBT JUDIZTDBMQ ESZPSPJMZIBJS JOOPWBUFEBOEDVTUPNEFTJHOFEUIFNPTUWFSTBUJMFBOEOBUVSBMMPPLJOH chöõa trò khaùc seõ khieán quyù vò toán keùm voâ ích cho      IBJSQJFDFT JNQSPWFEIBJSJNQMBOUBUJPOQSPDFEVSFTBOEBEWJTFEBOEDPOTVMUFEPOBMMUZQFTPGIBJSUSBOTQMBOUT moät soá myõ phaåm khoâng caàn thieát vaø khoâng taùc duïng. 8JUINZLOPXMFEHFBOEQSBDUJDBMFYQFSJFODF *DBOBMTPBDIJFWFHSFBUSFTVMUTGPSZPV QSPWJEFEZPVBDUTPPO Hoaëc maát thôøi giôø vôùi caùc trò lieäu maø quùy vò khoâng

,-46,

-8,6

  Thöa oâng Sam. Ñaõ nhieàu naêm bò hoùi ñaàu, toâi )% khoâ ng coøn hi voïng gì, cho ñeán khi nhìn thaáy +)/)*'$!&-,( '(,&+!$%)'**/',)-)+!*%&+* quaû ng caùo cuûa oâng cuøng vôù i nhöõng lôøi xaùc nhaän * '.!&%0!&+)&*')%+!'&*$'&.!+ + !)+*+!%'&!$*.**#(+!$,+ toâ i ñaõ ñeán vaø chæ 6 thaùng sau toù!)%+ c toâi ñaõ!#).!+ moïc daà -!+'&&-)))++!+)%+!$$/%/ &.y ))'.+ .!+i !& %'&+ laï i. Toâ hoái tieá*/'&$/))+!*+ c laø ñaõ khoân+!&+*+)+/',)()')%)$!) g ñeán sôùm hôn, xin .!$$)'%%&/',)+)+%&+()')%+'-)/'&.!+ giôù i thieäu vôùi moïi ngöôøi bò ruïng toù c!)$'** !03*,6,1<(743643, Thaân chaøo Jason Crone Sam. Chæ göûi maáy lôøi vôùi baïn laø toâi raát haøi loøng % chæ sau 5 thaùn+%-)/ g aùp duï((/.!+ ng caù+ch()')**!&",*+'-)%'&+ cuûa baïn. Toâi seõ *keå ,*++'$+/',#&'.+ chomoï i ngöôøi nghe. !03*,6,1<4/3!<+3,<410*,-=*,6 Thaân tình, John - Sydney Post Officer

,-46,

-8,6

Sam thaân. Caùm ôn cho vieäc trò lieäu. Toâi nhaän !%

,-46,

,-46,

-8,6

-8,6

c raát nhieàu yù töø baïn beø vaø ngöôøi thaân cho$+laø!)  ñöôï &#/',')/',)+)+%&++$'+*''%%&+*',+$''#!&/',&)& toâi nhìn treû hôn, yeâu ñôøi khoû!$ '%!&#)'%%/ e maïnh hôn. Toâ)!*+%* i ñaõ )'%%!$/)!&*. ' -&+*&%'). noùi vôù i moïi ngöôøi laø Sam ñaõ'+'*'$!&&+'$+ laøm cho toùc %+ moï+ c )#* '.%/'$$,*&)!&*%/1)*+( $$+  *&+*+!'&/ # laï))'.+ i baèng .*%/'.&&+,)$ chính toùc cuû!) a toâ!-.!+ i qua chöông trình “Taùi ,)&+!))'.+ )')% taïo toùc nhieàu hôn hay hoaøn tieàn laïi” 9++<(.0,3,6(1(3(.,65,6(80437(.046546(8,"6(375468 Buddy Nagi - Nagi Corporate Transport

Sam thaân. Laàn ñaàu toâi ñaõ khoâng tin, nhöng )% chæ sau 6 thaùng toùc toâi )+'$!-!+.*('**!$ +)'&$/  baây giôø nhieàu hôn tröôùc,  1)*++!%%+'*/',',&!+ coâ cuûa toâ thaät ngaï c nhieân vaø keå %'&+ hairdresser *%/ !) *!%()'-*'%, .!+i %')'/+ &')&%/))'.+ + + !*+!%!*)+!%()'-%&+)'%+ / do !))**)!**'%0 vôù i taát caû moïi ngöôøi $(+ veà hieä* u quaû baïn laøm. .!+ +m !%()'-%&++ +* !*+$$!&-)/'/',+/', &#*!&% Caù ôn baïn nhieà u! !03*,6,1<0110(36,; Thaân chaøo, Gillian Drew

!908,,:,1  088!8!<+3,< 9786(10( "  

 

.64;/(060/6)*42;;;0/6)*42

2 22

-=*,4967(2 52

      

3


Taï Taïpp chí chí Doanh Doanh Nghieä Nghieäpp Ñôø Ñôøii Soá Soánngg ABN 286286 91 91 497950 950 ABN

Toø Toøaa soaï soaïnn Sydney Sydney NSW NSW

P.O.Box: P.O.Box: 308 308 Villawood Villawood 2163 2163 Tel.: Tel.: 9788 9788 7364 7364 -- Fax: Fax: 9788 9788 7364 7364 Dzuõ Dzuõnngg Trinh, Trinh, Media Media Director Director Soá Soá tröï tröïcc tieá tieápp 0430 0430 00 00 6965 6965 eMail.: eMail.:

DoanhNghiepDoiSong@Gmail.com DoanhNghiepDoiSong@Gmail.com

BIEÂ BIEÂN N TAÄ TAÄPP THÖÔØ THÖÔØN NG G TRÖÏ TRÖÏC C AUSTRALIA AUSTRALIA m Laâ , Nguyeâ n Cung, PhaïPhaï m Laâ m, m Nguyeâ n Cung, Phaïm Nguyeã Ñöùc Hieä p,cNguyeã Ñình n Khieâ m, nNguyeã n Ñöù Hieäp, nNguyeã Hoø a, Phöông “N”, Vónh Thuïc Ñình Hoøa, Phöông “N”,Trung, Thuïc Nghi, Nghi, Mai Hoaø g Nguyeâ n, Trang Mai DJ,DJ, Hoaø ng nNguyeâ n, Trang Nguyeã Nguyeãnn,, Dieä Dieäpp Anh, Anh, Hoà Hoànngg Haø Haø USA USA Traà Traànn Thò Thò Vónh Vónh Töôø Töôønng, g, Töôø Töôønngg Yi, Yi, Trònh Trònh Thanh Thanh Thuû Thuûyy UK UK Haø Haø Quyeâ Quyeânn,, Nguyeä Nguyeätt Haâ Haânn,, Phöôù Phöôùcc Duy Duy VIEÄ VIEÄTT NAM NAM Haø Haø Thaø Thaønnhh Laõ Laõnngg Töû Töû,, Khaù Khaùcchh Saø Saøii Goø Goønn,, Khaù Khaùcchh Haø Haø Noä Noäii,, Kieà Kieàuu Oanh, Oanh, Huyø Huyønnhh Huø Huønng, g, Xuaâ Xuaânn Loä Loäcc,, Nguyeâ Nguyeânn Vieä Vieätt,, Haï Haïoo Nhieâ Nhieânn,, Ñöù Ñöùcc Huy, Huy, Duy Duy Cöôønng,g,Thanh ThanhTruù Truùcc, ,Mai Kieàu Mai Cöôø Phöông ÑAÏ ÑAÏII DIEÄ DIEÄN N CAÙ CAÙC C THAØ THAØN NH H PHOÁ PHOÁ TIEÅ TIEÅU U BANG BANG Melbourne, Melbourne, Vic. Vic. Vónh Vónh Ñaï Ñaïtt,, Mob.: Mob.: 0405 0405 831 831 558 558 Brisbane, Brisbane, Qld Qld Nhaä Nhaätt Haï Haï,, Mob.: Mob.: 0419 0419 653 653 122 122 Adelaide, Adelaide, SA SA An An Khaù Khaùnnhh Mob.: Mob.: 0405 0405 134 134 167 167 Pert, Pert, WA WA Thaï Thaïcchh H, H, Mob.: Mob.: 0418 0418 923 923 951 951

4

5

5


Anh thanh nieân AÁn Sumit Sapra laø moät thaønh vieân cuûa theá heä nhöõng ngöôøi treû ñaày tham voïng, nhöng thieáu kieán nhaãn ôû nöôùc naøy. Trong 5 naêm trôû laïi ñaây, anh thay ñoåi choã laøm tôùi 3 laàn, vaø cuøng vôùi ñoù, höôûng möùc löông cao gaáp 4 laàn. Khi ñaõ thoûa maõn vôùi vò trí môùi, Sapra vaãn ñöa hoà sô xin vieäc leân maïng ñeå chôø coù lôøi môøi haãp daãn hôn. Khi kieám ñöôïc, anh chi tieàn chaúng tieác tay. Trong 3 naêm, anh mua 3 chieác xe hôi, vaø ngaøy caøng trôû neân saønh ñieäu hôn. Ñeå ngao du cuoái tuaàn, anh coøn saém theâm moät chieác xe motor. Coâng vieäc gaàn ñaây nhaát vaø coù löông cao nhaát cuûa Sapra laø laøm trong boä phaän dòch vuï taøi chính cuûa taäp ñoaøn General Electric (GE) cuûa Myõ, chuyeân roùt voán caùc döï aùn naêng löôïng cuûa AÁn Ñoä. Nhöng vaøo thaùng 12 naêm ngoaùi, coâng ty naøy caïn voán vaø Sapra, duø coù baèng caáp haáp daãn, vaãn bò sa thaûi.

ñieåm 5 naêm tröôùc ñoù. Theo ngaân haøng Thuïy Syõ Credit Suisse, ôû thôøi kyø ñænh cao, hôn 1/3 ñaàu tö vaøo AÁn Ñoä laø caùc doøng voán Trung Quoác. Nhöng trong 3 thaùng trôû laïi ñaây, caùc khoaûn vay vaø ñaàu tö tröïc tieáp Trung Quoác vaøo nöôùc naøy ñaõ giaûm khoaûng 1/3, xuoáng möùc thaáp nhaát trong voøng hôn 2 naêm trôû laïi ñaây. Trong moät baùo caùo gaàn ñaây, Quyõ Tieàn teä Quoác teá (IMF) cho raèng, caùc coâng ty cuûa AÁn Ñoä naèm trong soá nhöõng doanh nghieäp deã toån thöông nhaát treân theá giôùi sau caùc doanh nghieäp Myõ, do hoï vay möôïn quaù nhieàu trong thôøi kyø phaùt trieån buøng noå. Söû duïng döõ lieäu cuûa haõng xeáp haïng tín nhieäm Moody s, IMF öôùc tính, tyû leä vôõ nôï ôû caùc doanh nghieäp phi taøi chính cuûa khu vöïc Nam AÙ naêm tôùi coù theå leân tôùi möùc 20%, töø möùc döï baùo 4,2% cho

yeáu toá cöïc kyø quan troïng”, kinh teá gia tröôûng Jahangir Aziz cuûa ngaân haøng JPMorgan Chase taïi AÁn Ñoä nhaän ñònh. Caùc nhaø hoaïch ñònh chính saùch AÁn Ñoä cho hay, hoï tin raèng kinh teá nöôùc naøy seõ taêng tröôûng 6% trong naêm tôùi, nhöng möùc döï baùo cuûa IMF chæ laø 4,5%. Ñeå buø ñaép doøng voán ngoaïi ñang suït giaûm, Chính phuû AÁn Ñoä ñang ñaàu tö nhieàu hôn cho caùc chöông trình cô sôû haï taàng vaø xaõ hoäi. Ngaân haøng Trung öông AÁn Ñoä ñaõ lieân tuïc caét giaûm laõi suaát cô baûn ñoàng Rupee, nhöng laõi suaát caùc khoaûn vay tö nhaân vaãn chöa giaûm nhieàu. Sau khi lao doác 58% vaøo naêm ngoaùi, thò tröôøng chöùng khoaùn AÁn Ñoä hieän ñaõ taêng 42% töø möùc ñaùy cuûa thaùng 3 vöøa qua, vaø voán ngoaïi laïi baét ñaàu chaûy vaøo thò tröôøng naøy. Nhöng caùc nhaø

Ñaàu tö Trung Quoác suït giaûm maïnh

Caùch ñaây chöa laâu, AÁn Ñoä töï tin döï baùo nöôùc naøy seõ vöôït qua khuûng hoaûng kinh teá toaøn caàu maø chaúng heà haán gì. Nhöng giôø ai cuõng nhaän thaáy, quan ñieåm nhö vaäy laø quaù laïc quan. Ñieàu naøy ñöôïc nhaän thaáy roõ neùt nhaát ôû thuû ñoâ New Delhi, thaønh phoá töøng moät thôøi laø bieåu töôïng cuûa sö phaùt trieån buøng noå ôû neàn kinh teá AÁn. Vaøi naêm tröôùc, nhöõng coâng tröôøng xaây döïng ôû ñaây hoaït ñoäng 24/24, coâng nhaân laøm vieäc caû ñeâm laãn ngaøy. Giôø ñaây, nhieàu baõi ñaát laø ñòa ñieåm cuûa caùc döï aùn baát ñoäng saûn thaønh baõi cho coû moïc. Thò tröôøng ngheä thuaät töøng phaùt trieån nhö vuõ baõo cuõng chuøng xuoáng. Nhieàu ngöôøi treû tuoåi coù baèng caáp nhö anh thanh nieân 30 tuoåi Sapra ôû ñaàu caâu chuyeän naøy boãng laâm vaøo caûnh thaát nghieäp hoaëc bò giaûm löông. Hieän töôïng taêng tröôûng cuûa AÁn Ñoä trong 5 naêm qua moät phaàn lôùn laø keát quaû cuûa hoaït ñoäng bôm tieàn maët vaø nhöõng khoaûn ñaàu tö khoång loà vaøo neàn kinh teá. Ñaàu tö chieám khoaûng 39% GDP cuûa nöôùc naøy trong naêm taøi khoaù 2008, taêng 25% so vôùi thôøi

6

Vaät lieäu xaây döïng ñaõ hoen ræ beân ngoaøi moät trung taâm thöông maïi coøn chöa hoaøn thieän ôû vuøng Gurgaon, gaàn New Delhi, AÁn Ñoä.

naêm nay. Trong khi ñoù, caùc doanh nghieäp Myõ coù tyû leä vôõ nôï ñöôïc döï baùo laø 23% trong naêm tôùi. Vaøo quyù 4/2008, taêng tröôûng kinh teá cuûa AÁn Ñoä suït xuoáng coøn 5,3%, thaáp nhaát trong 5 naêm qua. Maëc duø nhu caàu tieâu duøng, nhaát laø ôû khu vöïc noâng thoân, tieáp tuïc duy trì taêng tröôûng cho kinh teá AÁn, söï giaûm toác ñoät ngoät cuûa caùc doøng voán ngoaïi seõ khieán nöôùc naøy gaëp nhieàu khoù khaên hôn neáu muoán ñaït toác ñoä taêng tröôûng ñuû cao ñeå keùo haøng traêm trieäu ngöôøi daân thoaùt ngheøo. “Neáu AÁn Ñoä muoán ñaït laïi toác ñoä taêng tröôûng 8-9%, ñaàu tö cuûa khu vöïc tö nhaân vaø nguoàn voán giaù reû laø nhöõng

kinh teá nhö oâng Aziz cho raèng, Chính phuû AÁn Ñoä caàn haønh ñoäng nhieàu hôn, maëc duø ít coù khaû naêng Chính phuû hieän nay seõ coù nhöõng ñoäng thaùi can thieäp lôùn hôn cho tôùi khi cuoäc baàu cöû ñang dieãn ra keát thuùc vaø moät chính phuû môùi baét ñaàu tieáp quaûn quyeàn löïc vaøo cuoái thaùng 5 hoaëc ñaàu thaùng 6.

Nhöõng naïn nhaân

Söï suït giaûm voán ñaàu tö Trung Quoác vaøo AÁn Ñoä ñaõ gaây taùc ñoäng lôùn tôùi nhieàu lónh vöïc nhö baát ñoäng saûn, saûn xuaát coâng nghieäp, vaø thaäm chí caû ngaønh ngheä thuaät. Taïi vuøng Gurgaon, moät nôi gaàn thuû ñoâ New Dehli, coâng ty xaây döïng lôùn nhaát AÁn Ñoä DLF caùch ñaây chöa laâu

coøn leân keá hoaïch xaây döïng trung taâm thöông maïi lôùn nhaát AÁn Ñoä, vôùi caùi teân Mall of India. Nhöng hieän nay, DLF ñang döï ñònh seõ giaûm dieän tích baùn leû trong trung taâm naøy, ñoàng thôøi boå sung dieän tích vaên phoøng cho thueâ ñeå thay theá. Laõnh ñaïo DLF cho bieát, tröôùc ñaây, hoï ñöôïc vay voán cuûa caùc chuû nôï Trung Quoác vôùi laõi suaát thaáp vaø soá löôïng lôùn, nhöng hieän nay, hoï phaûi ñi vay caùc ngaân haøng trong nöôùc vôùi nhöõng ñieàu kieän ngaët ngheøo hôn. Theo DLF, lôïi nhuaän cuûa coâng ty naøy trong 3 thaùng ñaàu naêm nay ñaõ giaûm 92% so vôùi cuøng kyø naêm ngoaùi. Thò tröôøng ngheä thuaät cuûa AÁn Ñoä thôøi gian naøy cuõng phaûn aùnh söï suït giaûm cuûa hoaït ñoäng ñaàu tö Trung Quoác vaøo ñaây. Trong nhöõng naêm gaàn ñaây, chuû caùc phoøng tranh ôû AÁn Ñoä chaúng caàn phaûi môøi chaøo khaùch haøng, vì tieàn khi ñoù khoâng phaûi laø vaán ñeà. Nhieàu ngheä syõ veõ tranh vôùi toác ñoä choùng maët môùi ñuû ñaùp öùng nhu caàu. Khoâng chæ nhöõng nhaø söu taäp ngheä thuaät kyø cöïu môùi tranh nhau mua nhöõng taùc phaåm giaù cao, maø nhöõng taùc phaåm taàm trung vôùi giaù khoaûng 100.000 USD cuõng thu huùt raát nhieàu khaùch mua. “Tröôùc ñaây, ngöôøi ta xeáp haøng mua tranh. Tranh trong caùc buoåi trieån laõm baùn heát tröôùc khi trieån laõm môû cöûa. Phoøng tranh naøo cuõng phaát leân caû”, oâng Arun Vadehra, ngöôøi sôû höõu hai phoøng tranh chuyeân veà caùc taùc phaåm hieän ñaïi vaø ñöông ñaïi ôû New Dehli cho hay. Tuy nhieân, maáy thaùng gaàn ñaây, caùc phoøng tranh taïi AÁn Ñoä ñaõ rôi vaøo caûnh vaéng veû, tranh thì nhieàu maø khaùch thì ít. Trong lónh vöïc coâng nghieäp, bò taùc ñoäng maïnh nhaát laø nhöõng doanh nghieäp xuaát khaåu. Chaúng haïn, caùc nhaø maùy ñaùnh boùng kim cöông hay saûn xuaát haøng deät may hieän chæ saûn xuaát vôùi moät phaàn nhoû coâng suaát. Moät naïn nhaân khaùc cuûa suy thoaùi ôû AÁn Ñoä laø thò tröôøng vieäc laøm. Caùch ñaây chöa laâu, tieàn löông ôû AÁn Ñoä taêng voït do caùc doanh nghieäp ñöôïc roùt nhieàu voán ra söùc saên nhaân taøi. Nhöng hieän nay, tình theá ñaõ ñaûo ngöôïc hoaøn toaøn, nhö nhöõng gì maø anh Sapra ôû ñaàu caâu chuyeän naøy nhaän xeùt. Nhaø kinh teá ñoàng thôøi laø moät nhaø baùo chuyeân muïc Ajay Shah nhaän xeùt, thaùch thöùc maø chính phuû tieáp theo cuûa AÁn Ñoä seõ laø ñaùnh thöùc tính soâi noåi cuûa lónh vöïc ñaàu tö coâng qua vieäc loaïi boû nhöõng raøo caûn ñoái vôùi ñaàu tö, nôùi loûng caùc quy taéc taøi chính vaø ñaàu tö vaøo cô sôû haï taàng. [ ]

nhöõng ñænh cao choùng maët. Khi ñoù, giaù daàu thoâ taêng gaáp 5 laàn so vôùi thôøi ñieåm 5 naêm tröôùc, trong khi giaù gaïo taêng gaáp 3 laàn trong voøng coù 5 thaùng. Chuû tòch Ngaân haøng Theá giôùi (WB) Robert Zoellick ñaõ goïi vieäc giaù thöïc phaåm vaø nhieân lieäu taêng cao laø moät “thaûm hoïa do con ngöôøi taïo ra”, moät thaûm hoïa coù nguy cô xoùa saïch tieán boä vöôït ngheøo cuûa theá giôùi trong nhieàu naêm. Nhöõng cuoäc bieåu tình vaø baïo loaïn phaûn ñoái giaù caû caùc maët haøng thieát yeáu leo thang buøng noå khaép ôû nhieàu nöôùc ñang phaùt trieån. Giôùi hoïc giaû laät giôû laïi hoïc thuyeát Malthus cho raèng, haønh tinh naøy khoâng coù ñuû khaû naêng ñeå ñaùp öùng nhu caàu gia taêng cuûa taàng lôùp daân soá giaøu coù ñang ngaøy caøng phình ra. Nhöng cuoäc khuûng hoaûng taøi chính ñaõ ñaûo ngöôïc tình theá. Sau khi thôøi kyø bong boùng kinh teá treân theá giôùi ñi vaøo hoài keát, nhu caàu ñoái vôùi nhieàu loaïi haøng hoùa cho vieäc xaây döïng nhaø cöûa vaø saûn xuaát caùc loaïi haøng hoùa tieâu duøng laâu beàn nhö xe hôi, maùy tính... ñoät ngoät boác hôi nhanh choùng. Töø giöõa naêm 2008 tôùi nay, chæ soá giaù haøng hoùa Dow Jones-AIG taïi thò trôøng Myõ ñaõ maát moät nöûa giaù trò. Do giaù kim loaïi lao doác, thaùng 1 vöøa qua, haõng khai moû haøng ñaàu theá giôùi BHP Billiton tuyeân boá hoaõn khai thaùc moät moû nickel ôû Australia chæ 8 thaùng sau khi chính thöùc môû cöûa moû naøy. Söï chuyeån bieán roõ neùt nhaát dieãn ra treân thò tröôøng daàu löûa. Caùch ñaây 1 naêm, caùc chính phuû phöông Taây ra söùc keâu goïi caùc nöôùc saûn xuaát daàu ôû vuøng Vònh taêng saûn löôïng daàu khi giaù nhieân lieäu naøy “phi nöôùc ñaïi” veà möùc 150 USD/thuøng. Nhöng hieän nay, Toå chöùc Caùc nöôùc xuaát khaåu daàu löûa (OPEC) ñang ra söùc caét giaûm saûn löôïng ñeå duy trì giaù “vaøng ñen” quanh ngöôõng 50 USD/thuøng. Cô quan Naêng löôïng Quoác teá (IEA) döï baùo nhu caàu daàu cuûa theá giôùi naêm nay seõ giaûm vôùi toác ñoä nhanh nhaát töø ñaàu nhöõng naêm 1980 tôùi nay. Moät soá chuyeân gia tin raèng, giaù daàu seõ chòu aùp löïc giaûm trong nhieàu naêm tôùi ñaây, nhôø hieäu quaû söû duïng naêng löôïng cao hôn, nhöõng tieán boä kyõ thuaät trong khai thaùc daàu, vaø möùc ñoä saün coù gia taêng cuûa caùc loaïi nhieân lieäu thay theá, chaúng haïn nhieân lieäu sinh hoïc. Nhöng trong vaøi thaùng trôû laïi ñaây, thò tröôøng haøng hoùa theá giôùi laïi chöùng kieán moät soá chuyeän ñöôïc xem laø khaù laï. Sau khi lao doác choùng maët, giaù daàu, ñoàng, daàu coï vaø nhieàu maët haøng khaùc laïi ñang phuïc hoài maïnh. Leõ ra, trong tình traïng kinh teá theá giôùi yeáu ôùt theá Caùch ñaây 8 thaùng, khi theá giôùi coøn noùng hôn thò tröôøng haøng hoùa. Giaù naøy, söï phuïc hoài nhö vaäy khoù coù theå ñang ôû trong tình traïng bong boùng taøi caû moïi loaïi nguyeân vaät lieäu thoâ töø xaûy ra. Quyõ Tieàn teä Quoác teá (IMF) saûn, coù leõ chaúng thò tröôøng naøo soát quaëng saét, tôùi daàu coï, tôùi ngoâ ñeàu ñaït môùi ñaây döï baùo GDP toaøn caàu seõ suït

7


giaûm 1,3% trong naêm nay, ñaùnh daáu naêm suy thoaùi nghieâm troïng nhaát töø thaäp nieân 1930 trôû laïi ñaây. Nhöng giaù daàu thoâ hieän vaãn cao hôn so vôùi ôû thôøi ñieåm thaùng 12 naêm ngoaùi tôùi 50%. Giaù daàu coï, loaïi nguyeân lieäu ñöôïc söû duïng trong nhieàu maët haøng thöïc phaåm coâng nghieäp, cuõng ñaõ taêng

Tình hình ôû Citibank khoâng caûi thieän

gaáp röôõi töø ñaàu naêm tôùi nay. “Khu vöïc duy nhaát cuûa kinh teá theá giôùi maø toâi ñöôïc bieát coù söï ñi leân thôøi gian naøy laø thò tröôøng haøng hoùa. Tình hình ôû haõng xe General Motors hay ngaân haøng Citibank ñeàu khoâng caûi thieän, nhöng giaù haøng hoùa vaãn ñi leân”, tyû phuù ñaàu tö Jim Rogers cuûa Myõ nhaän xeùt. Vaäy taïi sao giaù haøng hoùa laïi taêng ngay giöõa luùc kinh teá theá giôùi suy thoaùi saâu nhö hieän nay? Caâu traû lôøi ôû ñaây laø: nhu caàu ñoái vôùi moät soá loaïi nguyeân vaät lieäu thoâ ñang phuïc hoài nheï. Trong tröôøng hôïp daàu thoâ, lyù do laø nguoàn cung ñaõ bò boùp laïi do hoaït ñoäng caét giaûm saûn löôïng cuûa OPEC. Beân caïnh ñoù, caùc nhaø giao dòch haøng hoùa cuõng naâng giaù chaøo mua haøng hoùa vôùi kyø voïng söï haïn heïp nguoàn cung seõ laïi xuaát hieän giöõa luùc nhu caàu coù söï khôûi saéc chuùt ít. Chòu taùc ñoäng tieâu cöïc cuûa khuûng hoaûng tín duïng, caùc haõng khai moû, noâng daân vaø caùc coâng ty thaèm doø daàu khí khoù tìm kieám ñöôïc nguoàn voán ñeå ñaàu tö naâng cao naêng löïc saûn xuaát. Thaäm chí, nhieàu coâng ty seõ khoâng ñaàu tö môû roäng saûn xuaát ôû thôøi ñieåm naøy cho duø hoï coù voán, do giaù haøng hoùa coøn thaáp khieán caùc döï aùn khoâng coù tính kinh teá cao. Treân thöïc teá, khi giaù haøng hoùa taêng voït trong thôøi kyø 2007-2008, lyù do khoâng phaûi laø theá giôùi caïn taøi nguyeân thieân nhieân, maø laø do caùc chính phuû vaø doanh nghieäp chöa ñaàu tö ñuû vaøo nhieàu lónh vöïc khai thaùc ñeå ñöa nhöõng nguoàn taøi nguyeân ñoù ra thò tröôøng. Suy thoaùi khieán tình hình theâm toài teä. Chaúng haïn, theo giôùi phaân tích, ñaàu tö vaøo ngaønh daàu löûa seõ thaáp 30% trong naêm nay vaø giaûm theâm ít nhaát 40% trong naêm 2010 so vôùi möùc kyø voïng tröôùc khi xaûy ra khuûng hoaûng taøi chính. Trong lónh vöïc khai moû, ñaàu tö coù theå giaûm 40% trong

8

naêm 2009-2010. Do caùc moû daàu vaø moû ñoàng môùi phaûi maát haøng naêm trôøi môùi hoaït ñoäng heát coâng suaát, söï suy giaûm ñaàu tö hieän nay seõ gaây ra tình traïng nguoàn cung thaét chaët trong töông lai khoâng xa. Theâm vaøo ñoù, coù ñuû lyù do ñeå tin raèng, nhöõng thò tröôøng ñang noåi leân nhö Trung Quoác vaø AÁn Ñoä seõ tieáp tuïc laø nhöõng “coã maùy” ngoán nhieàu quaëng saét, daàu löûa vaø thöïc phaåm khi maø nhöõng neàn kinh teá naøy phình ra vaø ngöôøi daân ôû ñoù giaøu leân theâm. Ví duï, giaù daàu coï ñang treân ñaø taêng do nhu caàu töø AÁn Ñoä, quoác gia vôùi daân soá 1 tyû ngöôøi, ñang leo thang. Thaùng 3 vöøa qua, Trung Quoác nhaäp khaåu löôïng quaëng saét vaø than lôùn kyû luïc, trong khi nhaäp khaåu daàu thoâ cuûa nöôùc naøy ñaït möùc cao nhaát trong 12 thaùng. Söï gia taêng naøy moät phaàn xuaát phaùt töø nieàm laïc quan cho raèng goùi kích thích kinh teá trò giaù 565 tyû USD cuûa nöôùc naøy seõ giuùp taêng tröôûng phuïc hoài. “Sau moät thôøi gian taïm laéng ngaén nguûi, nhu caàu tieâu thuï taøi nguyeân thieân nhieân cuûa Trung Quoác laïi gia taêng maïnh meõ” oâng Jing Ulrich, Chuû tòch boä phaän thò tröôøng coå phieáu cuûa JPMorgan taïi Hoàng Koâng, nhaän xeùt. Dó nhieân, caùc maët haøng khaùc nhau seõ coù phaûn öùng khoâng gioáng nhau tröôùc söï khôûi saéc cuûa kinh teá theá giôùi, do söï khaùc bieät veà tình hình nguoàn cung vaø nhu caàu. Ñieàu naøy khieán vieäc xaùc ñònh thôøi ñieåm thò tröôøng haøng hoùa thöïc söï phuïc hoài maïnh meõ laø moät vieäc chaúng deã daøng. Nhaø ñaàu tö Rogers cho hay, oâng kyø voïng thò tröôøng haøng hoùa seõ laø thò tröôøng ñaàu tieân caát caùnh khi kinh teá theá giôùi phuïc hoài. Tuy nhieân, moät soá chuyeân gia khaùc khoâng tin laø giaù haøng hoùa seõ baät daäy nhanh choùng, do caùc kho döï tröõ nhieàu maët haøng, nhö daàu löûa, vaãn cao. Ñoàng thôøi, nhu caàu caùc nguyeân vaät lieäu thoâ trong moät soá ngaønh coâng nghieäp ñaõ giaûm raát saâu vaø khoù coù theå sôùm phuïc hoài hoaøn toaøn. OÂng Francisco Blanch, ngöôøi ñöùng ñaàu boä phaän nghieân cöùu thò tröôøng haøng hoùa cuûa Merrill Lynch taïi London, cho raèng, giaù haøng hoùa chæ coù theå quay laïi möùc cuûa naêm 2007 vaøo naêm 2011 laø sôùm nhaát. “Vaøi naêm nöõa, nguoàn cung haøng hoùa seõ laïi caêng thaúng. Nhöng ñieàu naøy seõ khoâng xaûy ra trong voøng 6-12 thaùng tôùi”, oâng noùi. Tuy nhieân, caùc nhaø ñaàu tö tin töôûng vaøo söï ñi leân cuûa giaù haøng hoùa cho raèng, chaúng coù maáy aùp löïc ñoái vôùi giaù caùc nguyeân nhieân lieäu naøy, cho duø lôïi nhuaän chöa chaéc seõ sôùm ñeán vôùi hoï. Moät soá ngöôøi coøn coi haøng hoùa laø moät caùch ñaàu tö choáng laïi moät nguy cô ñang hieån hieän - nguy cô laïm phaùt. Neáu chính saùch tieàn teä nôùi loûng cuûa caùc ngaân haøng trung öông treân theá giôùi nhaèm muïc ñích kích thích taêng tröôûng roát cuïc seõ chaâm ngoøi cho laïm phaùt, giaù haøng hoùa coù theå leo thang nhanh choùng. “Duø kinh teá theá giôùi phuïc hoài coù sôùm phuïc hoài hay khoâng, thò tröôøng haøng hoùa cuõng seõ laø nôi toát nhaát ñeå roùt voán”, nhaø ñaàu tö gaïo coäi Rogers khaúng ñònh.

Giaùm ñoác ñieàu haønh Robert Nardelli cuûa Chrysler trong voøng vaây cuûa baùo giôùi

Haõng xe hôi lôùn thöù ba cuûa Myõ Chrysler vöøa chính thöùc noäp ñôn xin phaù saûn sau nhöõng noã löïc taùi cô caáu nôï khoâng thaønh coâng. Tuy nhieân, Chrysler cuõng baát ngôø tuyeân boá ñaõ ñaït ñöôïc thoûa thuaän saùp nhaäp vôùi haõng xe Fiat cuûa Italy. Tröôùc maét, Chrysler seõ tieáp tuïc duy trì hoaït ñoäng vaø coù theå keát thuùc quaù trình phaù saûn trong voøng vaøi thaùng. Ngaøy 30/4 laø haïn choùt maø Chính phuû Myõ ñaët ra cho Chrysler ñeå haõng xe naøy ñaøm phaùn vôùi caùc chuû nôï nhaèm ñieàu chænh giaûm nôï vaø ñi tôùi moät thoûa thuaän saùp nhaäp vôùi Fiat. Ñaây laø nhöõng ñieàu kieän caàn thieát ñeå Chrysler tieáp tuïc ñöôïc Chính phuû Myõ roùt voán vaø traùnh ñöôïc nguy cô phaù saûn. Tuy nhieân, sau nhieàu ngaøy ñaøm phaùn caêng thaúng, Chrysler ñaõ khoâng ñaït ñöôïc thoûa thuaän giaûm nôï vôùi caùc chuû nôï nhoû. Chrysler hieän ñang nôï moät soá ngaân haøng vaø toå chöùc cho vay toång soá tieàn 7 tyû USD. Caùc chuû nôï lôùn nhö ngaân haøng Citigroup hay JPMorgan Chase ñaõ chaáp nhaän giaûm nôï cho Chrysler, nhöng caùc chuû nôï nhoû hôn khoâng chaáp nhaän ñeà xuaát naøy, baát chaáp yeâu caàu töø phía Chính phuû Myõ. Maëc duø vaäy, Chrysler baát ngôø coâng boá ñaõ ñaït ñöôïc thoûa thuaän saùp nhaäp vôùi Fiat, trong ñoù haõng xe cuûa Italy ban ñaàu seõ naém giöõ 20% coå phaàn trong Chrysler. Thoûa thuaän naøy cuõng cho pheùp Fiat ñöôïc naém giöõ löôïng coå phaàn leân tôùi 35% trong Chrysler neáu haõng xe Italy naøy ñaàu tö vaøo hoaït ñoäng taïi thò tröôøng Myõ vaø chuyeån giao coâng ngheä saûn xuaát xe kích thöôùc nhoû cho Chrysler. Ngoaøi ra, moät khi Chrysler ñaõ hoaøn taát vieäc thanh toaùn caùc khoaûn vay ñaõ ñöôïc caáp cho Boä Taøi chính Myõ, Fiat cuoái cuøng coù theå sôû höõu coå phaàn 51% trong Chrysler. Caùc nhaø chöùc traùch cuõng cho bieát, beân caïnh coå phaàn sôû höõu cuûa Fiat, coå phaàn 55% trong Chrysler seõ thuoäc veà quyõ baûo hieåm y teá cuûa Lieân ñoaøn Coâng nhaân xe hôi Myõ (UAW), toå chöùc seõ chi traû baûo hieåm y teá cho coâng nhaân vieân veà höu cuûa Chrysler. Coøn laïi, chính phuû Myõ vaø Canada seõ naém giöõ coå phaàn laàn löôït laø 8% vaø 2% cuûa Chrysler. Chrysler coù 3 nhaø maùy saûn xuaát ôû Canada vaø cuõng caàn phaûi ñaït thoûa thuaän vôùi giôùi coâng ñoaøn vaø Chính phuû Canada trong quaù trình taùi cô caáu nôï. Tuy Chrysler seõ khoâng xin baûo hoä phaù saûn ôû Canada, nhöng Chính phuû nöôùc naøy cho hay seõ hoã trôï 2,42 tyû USD cho Chrysler ñeå giuùp coâng ty thöïc hieän vieäc phaù saûn. Theo ñôn phaù saûn theo Chöông 11 Luaät Phaù saûn Myõ maø Chrysler noäp leân Toøa aùn Phaù saûn nöôùc naøy ôû Manhattan, Chính phuû Myõ seõ caáp cho Chrysler toång soá voán leân tôùi 8 tyû USD

Kieåu daùng keành caøng uoáng xaêng nhö nöôùc

ñeå duy trì hoaït ñoäng trong quaù trình phaù saûn vaø trôû laïi vôùi hoaït ñoäng bình thöôøng sau khi phaù saûn. Chrysler cho hay, phaàn lôùn hoaït ñoäng saûn xuaát cuûa haõng seõ bò ngöøng laïi vaøo ngaøy 4/5 tôùi vaø haõng seõ trôû laïi vôùi hoaït ñoäng bình thöôøng sau khi thoûa thuaän vôùi haõng Fiat ñöôïc hoaøn taát. Caùc nhaø chöùc traùch cho bieát, moät coâng ty taïm goïi laø Chrylser “môùi” seõ ñöôïc thaønh laäp ñeå mua laïi taøi saûn cuûa Chrysler “cuõ”, goàm caùc thöông hieäu, nhaø maùy, ñaát ñai, thieát bò, caùc hôïp ñoàng cuûa haõng vôùi giôùi coâng ñoaøn, nhaø cung caáp, nhaø phaân phoái... Soá tieàn 2 tyû USD thu veà töø hoaït ñoäng baùn taøi saûn naøy seõ ñöôïc duøng ñeå traû nôï cho caùc chuû nôï cho vay coù theá chaáp cuûa Chrysler. Chính phuû Myõ seõ haäu thuaãn Chrysler duøng Luaät Phaù saûn ñeå töø choái thöïc hieän caùc nghóa vuï nôï coøn laïi cuûa haõng xe naøy. Cerberus, taäp ñoaøn hieän sôû höõu coå phaàn ña soá trong Chrysler, seõ maát traéng soá coå phaàn naøy sau khi quaù trình phaù saûn cuûa haõng hoaøn taát. Töông töï, haõng Daimler, moät coå ñoâng naém giöõ 19% coå phaàn trong Chrysler, cuõng seõ maát traéng soá coå phaàn naøy. Döï kieán, seõ coù khoaûng 3.600 nhaø phaân phoái cuûa Chrysler taïi Myõ bò ñoùng cöûa. Boä phaän taøi chính cuûa haõng xe naøy laø Chrysler Financial seõ ngöøng caáp caùc khoaûn vay mua xe môùi. Thay vaøo ñoù, boä phaän taøi chính cuûa haõng General Motors (GM) seõ cung caáp voán vay cho caùc nhaø cung caáp vaø khaùch haøng cuûa Chrysler. Nhö vaäy, Chrysler ñaõ ghi danh vaøo lòch söû baèng vuï phaù saûn ñaàu tieân cuûa moät haõng xe haøng ñaàu nöôùc Myõ. Vuï phaù saûn naøy ñöôïc Toång thoáng Myõ Barack Obama xem laø moät ñoäng thaùi coù yù nghóa ñaëc bieät quan troïng nhaèm cöùu vaõn 30.000 vieäc laøm taïi Chrysler vaø haøng traêm ngaøn vieäc laøm khaùc taïi caùc nhaø cung caáp vaø nhaø phaân phoái cuûa haõng xe naøy. OÂng Obama cho hay, oâng hy voïng, quaù trình phaù saûn cuûa Chrysler seõ maát

30-60 ngaøy ñeå hoaøn thaønh. Caùc thuû tuïc phaù saûn cuûa Chrysler seõ do quan toøa Arthur Gonzalez giaùm saùt. OÂng Gonzalez cuõng laø ngöôøi ñaõ giaùm saùt caùc vuï phaù saûn haøng ñaàu ôû Myõ, goàm vuï Enron vaø vuï WorldCom. Haõng Chrysler ñöôïc thaønh laäp vaøo naêm 1925 bôûi Walter P. Chrysler. Ngay sau ñoù 3 naêm, haõng ñaõ ñaït moät daáu moác quan troïng khi xaây döïng toøa nhaø lôùn nhaát theá giôùi khi ñoù laø Chrysler Building ôû Manhattan, New York. Trong nhöõng naêm gaàn ñaây, Chrysler gaëp khoù khaên lôùn tröôùc söï caïnh tranh gay gaét trong ngaønh xe hôi. Nhöùng nhöôïc ñieåm lôùn nhaát cuûa haõng laø phuï thuoäc gaàn nhö hoaøn toaøn vaøo thò tröôøng Myõ, chaát löôïng xe keùm, saûn xuaát nhieàu xe kích thöôùc coàng keành hoûng gioáng ai maø laïi coù hieäu quaû söû duïng nhieân lieäu vaøo haøng uoáng xaêng nhö uoáng “coca cola” so vôùi saûn phaåm cuûa caùc haõng xe lôùn khaùc. Cuoäc khuûng hoaûng taøi chính vaø suy thoaùi kinh teá ñang dieãn ra nhö gioït nöôùc laøm traøn ly, ñaåy Chrysler tôùi bôø vöïc phaù saûn, cho duø haõng ñaõ nhaän 4 tyû voán vay töø Chính phuû Myõ. Ñôn xin phaù saûn cuûa Chrysler vaø thoûa thuaän cuûa haõng xe naøy vôùi Fiat ñöôïc giôùi quan saùt xem laø nhöõng dieãn bieán coù taùc ñoäng quan troïng ñoái vôùi toaøn ngaønh coâng nghieäp xe hôi cuûa theá giôùi, bao goàm caû caùc ñoái thuû vaø caùc nhaø cung caáp cuûa Chrysler. Vuï phaù saûn naøy cuõng cho thaáy chính quyeàn cuûa Toång thoáng Obama saün saøng ñi tôùi nhöõng bieän phaùp töông töï ñoái vôùi haõng xe lôùn nhaát nöôùc Myõ General Motors (GM). Cuoái thaùng 5 naøy seõ laø haïn choùt ñeå GM hoaøn taát hoaït ñoäng caét giaûm chi phí vaø taùi cô caáu nôï vôùi caùc chuû nôï vaø traùi chuû theo yeâu caàu cuûa Chính phuû. Trong luùc GM vaø Chrysler ñieâu ñöùng, thì Ford, moät trong caùc haõng xe hôi lôùn nhaát cuûa Myõ, vaãn vöõng vaøng tröôùc khuûng hoaûng. [ ]

9


Caùc quan chöùc ôû thaønh phoá coâng nghieäp mieàn trung Nhaät Baûn Hamamatsu ñang giaûi thích veà chính saùch hoã trôï hoài höông cho nhaân coâng nhaäp cö

Baø meï ba con Rita Yamaoka, nhöõng nhaân coâng töø Brazil nhaäp cö vaøo Nhaät Baûn, môùi ñaây ñaõ maát vieäc laøm ôû thaønh phoá coâng nghieäp ôû mieàn trung cuûa Hamamatsu. Giôø ñaây, Chính phuû Nhaät ñang ñöa ra moät ñeà xuaát khoù loøng töø choái cho chò vaø nhöõng nhaân coâng Trung Quoác khaùc ñang laøm vieäc ôû ñaây. Theo ñeà xuaát treân, gia ñình ngöôøi Brazil nhöng coù goác Nhaät Baûn cuûa chò Yamakao, goàm hai vôï choàng chò vaø ba ñöùa treû, seõ ñöôïc traû haøng ngaøn USD ñeå quay trôû laïi ñaát nöôùc Nam Myõ. Tuy nhieân, ñoåi laïi, chò Yamaoka vaø choàng phaûi chaáp nhaän khoâng bao giôø quay trôû laïi Nhaät Baûn ñeå tìm vieäc laøm nöõa. “Toâi caûm thaáy voâ cuøng caêng thaúng vaø thöôøng khoùc. Toâi baûo choàng toâi raèng gia ñình toâi neân nhaän tieàn vaø rôøi ñi. Chuùng toâi khoâng coøn ñuû tieàn ñeå ôû laïi ñaây laâu hôn”, ngöôøi phuï nöõ 38 tuoåi naøy noùi, maét ñaãm leä. Ñeà xuaát traû tieàn cho nhaân coâng Trung Quoác hoài höông noùi treân cuûa Nhaät Baûn daønh cho haøng traêm ngaøn coâng nhaân nhaäp cö nhaèm khuyeán khích hoï rôøi khoûi ñaát nöôùc maët trôøi moïc trong boái caûnh suy thoaùi kinh teá ôû ñaây dieãn bieán xaáu ñi. Theo caùc quan chöùc cuûa Nhaät, hieän ñaõ coù ít nhaát 100 coâng nhaân vaø gia ñình hoï chaáp nhaän ñeà xuaát treân. Chöông trình naøy chæ giôùi haïn ñoái töôïng laø coâng nhaân nhaäp cö töø Nam Myõ, nhöõng ngöôøi coù cha meï, oâng baø laø ngöôøi Nhaät Baûn nhaäp cö vaøo Brazil vaø caùc quoác gia khaùc trong khu vöïc

10

naøy tröôùc ñaây ñeå laøm vieäc trong caùc ñoàn ñieàn troàng caø pheâ. Vaøo naêm 1990, do phaûi ñoái maët vôùi tình traïng thieáu huït gia taêng löïc löôïng nhaân coâng trong lónh vöïc coâng nghieäp, Nhaät Baûn baét ñaàu caáp haøng ngaøn visa nhaân coâng ñaëc bieät, goïi laø visa Nikkei, daønh cho nhöõng ngöôøi coù goác gaùc Nhaät Baûn. Hieän öôùc tính coù khoaûng 366.000 ngöôøi Brazil vaø Peru goác Nhaät ñang soáng vaø laøm vieäc taïi Nhaät Baûn. Doøng nhaân coâng nhaäp cö naøy nhanh choùng trôû thaønh nhoùm coâng nhaân “coå xanh” lôùn nhaát taïi Nhaät - quoác gia voán coù chính saùch nhaäp cö raát ngaët ngheøo. Hoï thöôøng laøm nhöõng coâng vieäc maø ngöôøi Nhaät goïi laø 3-K (kitsui, kitanai, kiken - naëng nhoïc, ñieàu kieän veä sinh keùm, nguy hieåm). Tuy nhieân, ñoái töôïng nhaân coâng naøy ñaõ khoâng coøn ñöôïc chaøo ñoùn khi kinh teá Nhaät chìm saâu vaøo giai ñoaïn suy thoaùi hieän nay. Lónh vöïc saûn xuaát coâng nghieäp cuûa Nhaät ñang treân ñaø lao doác maïnh do nhu caàu haøng Nhaät treân theá giôùi suït giaûm nhanh choùng, ñaåy tyû leä thaát nghieäp taïi nöôùc naøy leân möùc 4,4%, cao nhaát trong voøng 3 naêm qua. Trong thaùng 3 vöøa qua, xuaát khaåu cuûa Nhaät tuït 45,6% so vöùi cuøng kyø naêm ngoaùi, saûn xuaát coâng nghieäp cuõng lao xuoáng möùc thaáp chöa töøng coù trong voøng 1/4 theá kyû. Tröôùc thò tröôøng nhaân coâng chòu nhieàu söùc eùp nhö vaäy, Nhaät Baûn ñaõ naûy ra saùng kieán aùp duïng chính saùch hoã trôï nhaân coâng nhaäp cö töø Nam Myõ hoài höông. “Taïm thôøi chöa coù

nhöõng cô hoäi vieäc laøm toát. Ñoù laø lyù do vì sao chuùng toâi khuyeán khích nhaân coâng Brazil goác Nhaät rôøi ñi”, oâng Jiro Kawasaki, moät nhaø laøm luaät thuoäc Ñaûng Daân chuû töï do caàm quyeàn, ngöôøi ñöùng ñaàu chöông trình hoã trôï nhaân coâng treân, cho bieát. Theo chöông trình, nhaân coâng ñeán töø Brazil vaø caùc nöôùc Nam Myõ khaùc seõ ñöôïc caáp 3.000 USD tieàn veù maùy bay moãi ngöôøi, coäng vôùi 2.000 USD cho moãi ngöôøi phuï thuoäc. Ñaây thöïc söï laø moät moùn tieàn haáp daãn ñoái vôùi nhieàu nhaân coâng nhaäp cö. Tuy nhieân, moät khi ñaõ rôøi Nhaät Baûn ñeå veà queâ, nhöõng nhaân coâng nhaäp cö naøy seõ khoâng ñöôïc caáp visa Nikkei ñeå trôû laïi nöôùc naøy. Neáu muoán trôû laïi Nhaät, hoï chæ coù theå xin visa du lòch 3 thaùng. Nhöõng ngöôøi trôû thaønh nhaân coâng cao caáp nhö baùc syõ hay nhaø taøi chính, hoaëc naém giöõ moät soá vò trí nhaát ñònh trong coâng ty, hoaëc ñöôïc coâng ty baûo trôï... coù theå xin visa nhaân coâng coù kyõ naêng cao. Ñoái maët vôùi tyû leä thaát nghieäp leân tôùi 15,5%, Taây Ban Nha cuõng ñaõ aùp duïng moät chöông trình töông töï. Tuy nhieân, ôû Taây Ban Nha, nhaân coâng nhaäp cö rôøi ñi coù theå ñöôïc coù quyeàn cö truù vaø visa nhaân coâng trôû laïi ôû nöôùc naøy sau 3 naêm. Nhieàu nhaø pheâ bình ñaõ leân tieáng chæ trích maïnh meõ chöông trình cuûa Nhaät Baûn, cho raèng chöông trình ñaõ theå hieän taàm nhìn ngaén vaø ñe doïa tôùi nhöõng tieán boä nho nhoû cuûa Nhaät trong vieäc môû cöûa cho nhaân coâng Trung Quoác. “Nhaät Baûn ñang töï ñaù vaøo chaân mình. Luùc naøy coù theå Nhaät ñang suy thoaùi, nhöng roõ raøng laø kinh teá Nhaät roài seõ khoù khaên neáu khoâng coù nhaân coâng nhaäp cö”, oâng Hidenori Sakanaka, Giaùm ñoác Vieän Chính saùch nhaäp cö Nhaät Baûn, moät toå chöùc nghieân cöùu ñoäc laäp, nhaän xeùt. Nhieàu nhaø quan saùt khaùc cuõng chia seû quan ñieåm cho raèng, chính saùch naøy coù theå gaây taùc ñoäng baát lôïi cho Nhaät Baûn trong daøi haïn. Daân soá ñang laõo hoùa cuûa Nhaät Baûn saép söûa khieán nöôùc naøy phaûi ñöông ñaàu vôùi tình traïng thieáu nhaân coâng. Daân soá Nhaät lieân tuïc giaûm töø naêm 2005 tôùi nay, soá daân trong ñoä tuoåi nhaân coâng cuûa nöôùc naøy cuõng ñöôïc döï baùo coù theå seõ giaûm 1/3 trong thôøi gian töø nay tôùi naêm 2050. Maëc duø lónh vöïc saûn xuaát coâng nghieäp ôû Nhaät ñang sa thaûi nhaân coâng, nhöng nhöõng ngaønh khaùc nhö noâng nghieäp vaø chaêm soùc ngöôøi cao tuoåi vaãn ñang thieáu nhaân coâng. Luùc naøy, Chính phuû Nhaät ñang chòu aùp löïc phaûi cho pheùp nhaân coâng nhaäp cö ñöôïc hoã trôï rôøi ñi cô hoäi quay trôû laïi. Caùc quan chöùc Nhaät cho hay, hoï seõ caân nhaéc söï ñieàu chænh naøy, nhöng chöa cam keát ñieàu gì. “Theo leõ töï nhieân, chuùng toâi khoâng muoán nhöõng

nhaân coâng naøy quay laïi Nhaät sau moät vaøi thaùng. Neáu vaäy, ngöôøi daân Nhaät seõ cho raèng chính saùch naøy thaät buoàn cöôøi”, oâng Kawasaki noùi. Chính saùch khuyeán khích nhaân coâng nhaäp cö hoài höông cuûa Nhaät ñöôïc nhieàu ngöôøi xem laø moät chính saùch gaây soác, nhaát laø khi xeùt tôùi vieäc Chính phuû nöôùc naøy trong nhöõng thaùng gaàn ñaây ñöa ra moät loaït bieän phaùp nhaèm hoã trôï nhaân coâng Trung Quoác khoâng coù vieäc laøm nhö caùc khoùa hoïc tieáng Nhaät mieãn phí, daïy ngheà, tö vaán ngheà nghieäp, trôï caáp thaát nghieäp ôû möùc ñoä nhaát ñònh... OÂng Kawasaki thì cho raèng, suy thoaùi kinh teá laø moät cô hoäi toát ñeå caûi toå toaøn dieän laïi chính saùch nhaäp cö cuûa Nhaät Baûn. “Chuùng ta neân döøng vieäc cho pheùp nhaân coâng khoâng coù kyõ naêng vaøo Nhaät. Caàn ñaûm baûo raèng, ngay caû nhöõng coâng vieäc 3-K cuõng phaûi ñöôïc traû löông toát vaø do ngöôøi Nhaät ñaûm nhieäm. Toâi khoâng cho raèng, Nhaät neân trôû thaønh moät quoác gia ña daân toäc”, vò quan chöùc naøy noùi. [ ]

trò cuûa lónh vöïc saûn xuaát coâng nghieäp, dòch chuyeån töø saûn xuaát ñoà chôi vaø haøng deät may sang saûn xuaát maùy tính vaø xe hôi chaïy ñieän, thì lónh vöïc saûn xuaát haøng “nhaùi” ôû nöôùc naøy cuõng coù söï chuyeån bieán töông töï. Sau nhieàu naêm laøm haøng tuùi xaùch ñoà hieäu “nhaùi” vaø ñóa DVD reû tieàn, nhieàu nhaø saûn xuaát Trung Quoác ñang “gaëm” daàn thò phaàn cuûa nhöõng haõng saûn xuaát ñieän thoaïi di ñoäng haøng ñaàu theá giôùi. Maëc duø môùi chæ xuaát hieän trong voøng vaøi naêm trôû laïi ñaây, ñieän thoaïi di ñoäng giaû, “nhaùi” ñaõ chieám thò phaàn treân 20% taïi thò tröôøng ñieän thoaïi di ñoäng Trung Quoác. Theo haõng nghieân cöùu Gartner cuûa Myõ, Trung Quoác cuõng chính laø thò tröôøng ñieän thoaïi di ñoäng lôùn nhaát theá giôùi. Ngoaøi ra, ñieän thoaïi “nhaùi” coù nguoàn goác Trung Quoác coøn ñöôïc xuaát khaåu sang Nga, AÁn Ñoä, Trung Ñoâng, chaâu AÂu, vaø thaäm chí caû thò tröôøng Myõ. “Thò tröôøng ñieän thoaïi giaû ñang môû roäng quaù nhanh choùng. Hoï copy Apple, Nokia, vaø baát kyø haõng naøo maø hoï muoán. Hoï phaûn öùng raát nhanh vôùi thò tröôøng”, nhaø phaân tích cao caáp Wang Jiping taïi coâng ty nghieân cöùu caùc xu höôùng kyõ thuaät IDC nhaän xeùt.

Cuoäc chieán choáng ñieän thoaïi “nhaùi”

Trong moät cöûa haøng ñieän thoaïi di ñoäng “nhaùi” ôû Thaâm Quyeán, Trung Quoác.

Trong moät cöûa haøng ñieän thoaïi ôû thaønh phoá Thaâm Quyeán cuûa Trung Quoác, nhaân vieân baùn haøng ñang cho khaùch xem moät chieác ñieän thoaïi vôùi ñöôøng neùt saéc saûo vaø maøn hình caûm öùng khoâng cheâ vaøo ñaâu ñöôïc. Logo hình quaû taùo phía sau löng chieác ñieän thoaïi naøy khieán khaùch töôûng ñaây laø chieác iPhone cuûa haõng Apple. Tuy nhieân, anh nhaân vieân baùn haøng toû ra khaù trung thöïc khi thuù nhaän, ñaây khoâng phaûi laø chieác iPhone, maø laø moät chieác Hi-Phone! “Nhöng chieác ñieän thoaïi naøy cuõng toát chaúng keùm gì thöù xieän iPhone ñaâu!”, anh khaúng ñònh theâm.

Töø tuùi xaùch “nhaùi” tôùi ñieän thoaïi “nhaùi”

Trong khi ñoù, haøng chuïc cöûa hieäu keá beân cuõng baøy baùn la lieät caùc maãu ñieän thoaùi “nhaùi” haøng cuûa Nokia, Motorola, Samsung... hoaëc nhöõng chieác ñieän thoaïi giaù beøo coù veû beà ngoaøi na naù. Neáu khoâng ñeå yù kyõ,

seõ chaúng ai bieát ñaâu laø giaû, ñaâu laø thaät. “Caùch ñaây 5 naêm, chaúng coù chieác ñieän thoaïi giaû naøo caû. Ñeå saûn xuaát ñieän thoaïi, ngöôøi ta cuõng caàn nhaø thieát keá, kyõ sö vaø kyõ thuaät veà ñieän töû... Nhöng nay, moät coâng ty chæ coù 5 nhaân vieân cuõng coù theå cho ra loø ñieän thoaïi. Nhöõng phuï tuøng ñöôïc baùn saün chæ caàn kheùo tay laép raùp laø ñöôïc. Trong voøng 100 daëm quanh ñaây, anh coù theå tìm ñöôïc khoái nhaø cung caáp”, anh Xiong Ting, moät quaûn lyù baùn haøng taïi coâng ty chuyeân saûn xuaát linh kieän ñieän thoaïi Triquint Semiconductor cho bieát. Tieán boä veà kyõ thuaät ñaõ cho pheùp haøng traêm coâng ty nhoû cuûa Trung Quoác, trong ñoù coù nhöõng doanh nghieäp chæ coù 10 nhaân vieân, tung ra thò tröôøng chôï ñen nhöõng chieác ñieän thoaïi coù giaù thaäm chí chæ 20 USD moãi chieác. Giöõa luùc caùc coâng ty Trung Quoác ñang noã löïc tieán leân trong chuoãi giaù

Lo ngaïi veà toác ñoä taêng tröôûng nhö vuõ baõo cuûa caùc loaïi ñieän thoaïi giaû, “nhaùi”, caùc thöông hieäu ñieän thoaïi lôùn ñang thuùc giuïc Chính phuû Trung Quoác tìm bieän phaùp ngaên chaën. Ñoàng thôøi, hoï cuõng caûnh baùo ngöôøi tieâu duøng veà nhöõng ruûi ro coù theå xaûy ra vôùi söùc khoûe khi söû duïng nhöõng loaïi ñieän thoaïi naøy, chaúng haïn, loaïi pin reû tieàn trong ñieän thoaïi “nhaùi” coù theå noå baát kyø luùc naøo. Haõng saûn xuaát ñieän thoaïi di ñoäng lôùn nhaát theá giôùi Nokia cho bieát, haõng naøy ñang hôïp taùc vôùi Baéc Kinh ñeå choáng laïi söï lan traøn cuûa ñieän thoaïi “nhaùi”. Motorola cho hay, hoï cuõng ñang haønh ñoäng töông töï, trong khi Apple töø choái bình luaän. Thaäm chí caùc haõng saûn xuaát ñieän thoaïi cuûa Trung Quoác cuõng ñang maát daàn thò phaàn vaøo tay nhöõng coâng ty “ngaàm” voán coù lôïi theá chi phí vì troán ñöôïc caùc loaïi thueá vaø phí. “Chuùng toâi ñang höùng chòu taùc ñoäng nghieâm troïng töø caùc loaïi ñieän thoaïi giaû. Caùc nhaø saûn xuaát ñieän thoaïi hôïp phaùp phaûi noäp thueá giaù trò gia taêng 17%, trong khi caùc coâng ty laøm haøng giaû troán ñöôïc khoaûn naøy”, oâng Chen Zhao, Giaùm ñoác baùn haøng taïi haõng ñieän thoaïi di ñoäng Konka cuûa Trung Quoác, cho hay. Tuy nhieân, cho tôùi thôøi ñieåm naøy, caùc nhaø chöùc traùch Trung Quoác chöa laøm ñöôïc gì nhieàu ñeå ngaên chaën söï lan traøn cuûa caùc loaïi “deá” giaû. Nhöõng

11


saûn phaåm “chôï ñen” naøy thaäm chí coøn ñöôïc quaûng caùo treân caùc chöông trình quaûng caùo truyeàn hình ñeâm khuya vôùi nhöõng lôøi môøi chaøo nhö “giaù baèng 1/5, chöùc naêng vaø beà ngoaøi y chang...” hoaëc “mua haøng nhaùi ñeå chöùng toû loøng yeâu nöôùc cuûa baïn”. Tieáng Trung Quoác chöõ “shanzhai” laø ñeå goïi haøng “nhaùi” noùi chung, trong ñoù coù ñieän thoaïi di ñoäng giaû. (Duøng shanzhai laø yeâu nöôùc) Thaùng tröôùc, Boä Coâng nghieäp vaø Kyõ thuaät thoâng tin Trung Quoác ñaõ caûnh baùo ngöôøi tieâu duøng veà söï nguy hieåm cuûa caùc saûn phaåm ñieän thoaïi giaû vôùi möùc ñoä böùc xaï vöôït quaù giôùi haïn cho pheùp. Cô quan baûo veä ngöôøi tieâu duøng cuûa Trung Quoác cho bieát, ñieän thoaïi giaû laø maët haøng nhaän ñöôïc nhieàu söï phaøn naøn nhaát töø phía ngöôøi tieâu duøng trong naêm 2008. Baùo chí Trung Quoác ñöa tin, caùch ñaây vaøi tuaàn, moät ngöôøi ñaøn oâng 45 tuoåi ôû mieàn Nam Trung Quoác ñaõ bò boûng naëng sau khi chieác ñieän thoaïi maø oâng naøy söû duïng phaùt noå trong tuùi aùo sô mi.

Tính saùng taïo cuûa caùc coâng ty Trung Quoác

Tuy nhieân, ñieàu naøy coù veû nhö chaúng aûnh höôûng gì tôùi doanh soá thò tröôøng ñieän thoaïi di ñoäng “chôï ñen”, nôi moãi chieác ñieän thoaïi di ñoäng coù giaù bình quaân töø 100-150 USD. Vôùi möùc giaù hôøi naøy, nhieàu ngöôøi tieâu duøng vaãn saün saøng chaáp nhaän ruûi ro ñeå coù ñöôïc moät chieác ñieän thoaïi saønh ñieäu. “Toâi ñaõ xem chieác phone iPhone treân maïng. Heát xaûy, nhöng giaù leân tôùi taän 500 USD. Quaù ñaét! Theá laø toâi quyeát ñònh taäu moät chieác iPhone “nhaùi”. Toâi mua ngay taïi chôï ñoà ñieän töû ôû ñaây. Troâng noù ñuùng nhö thaät aáy!”, anh Yang Guibin, moät nhaân vieân vaên phoøng 30 tuoåi ôû Truøng Khaùnh, keå laïi. Moät soá chuyeân gia cho hay, hoï tin raèng laøn soùng ñieän thoaïi giaû, “nhaùi” laø bieåu hieän cuûa tính saùng taïo kieåu Trung Quoác. “Treân thöïc teá, nhöõng coâng ty nhoû cuûa Trung Quoác coù tính saùng taïo raát cao. Hoï hình thaønh chuoãi cung caáp vaø phaûn öùng nhanh choùng tôùi nhöõng xu höôùng môùi maø chaúng caàn tôùi quaù nhieàu kyõ thuaät”, Giaùo söï Yu Zhou thuoäc Ñaïi hoïc Vassar ôû New York, Myõ, nhaän xeùt. Ngoaøi chuyeän “nhaùi” beà ngoaøi y heät nhöõng chieác ñieän thoaïi thaät cuûa caùc thöông hieäu noåi tieáng, caùc coâng ty saûn xuaát haøng giaû cuûa Trung Quoác coøn boå sung theâm nhöõng tính naêng ñaëc bieät maø haøng thaät laïi khoâng coù nhö maøn hình roäng hôn, cheá ñoä 2 theû SIM, thaäm chí caû oáng kính telescopic cho camera cuûa ñieän thoaïi... Taát caû nhöõng “saùng taïo” theâm naøy ñeàu laø saûn phaåm cuûa ngaønh coâng nghieäp saûn xuaát ñieän thoaïi giaû, “nhaùi”

12

cuûa Trung Quoác. Trong khi ñoù, ñaây laïi laø moät lónh vöïc môùi chæ baét ñaàu manh nha vaøo naêm 2005, sau khi coâng ty baùn daãn Mediatek cuûa Ñaøi Loan giuùp laøm giaûm ñaùng keå chi phí vaø tính chaát phöùc taïp cuûa vieäc saûn xuaát ñieän thoaïi di ñoäng. Söû duïng giaûi phaùp maø caùc chuyeân gia goïi laø giaûi phaùp chìa khoùa trao tay, Mediatek ñaõ phaùt trieån moät baûng maïch coù theå tích hôïp nhöõng chöùc naêng cuûa nhieàu con chip maø khoâng caàn nhieàu chi phí, giuùp caùc coâng ty nhoû coù cô sôû ñeå cho ra loø nhöõng chieác ñieän thoaïi di ñoäng giaù “beøo”.

Deã nhö laøm ñieän thoaïi “nhaùi”

Ngaønh saûn xuaát ñieän thoaïi giaû, “nhaùi” tieáp tuïc ñöôïc chính phuû cuûa hoï “haø hôi” theâm. Vaøo naêm 2007 khi caùc nhaø nöôùc Trung Quoác tuyeân boá, caùc coâng ty muoán saûn xuaát ñieän thoaïi di ñoäng khoâng coøn caàn phaûi coù giaáy pheùp nöõa. Quy ñònh naøy ñaõ chaâm ngoøi cho moät laøn soùng ra ñôøi cuûa caùc loaïi ñieän thoaïi giaû, “nhaùi” ôû Trung Quoác. Caùc coâng ty nhoû chæ caàn mua “chip maïch ñieän töû” ñaõ coù saün cuûa Mediatek, sau ñoù tìm kieám nguoàn phuï tung, voû bao, pin, cuïc charge v.v... vaø thueâ hay töï laäp moät “nhaø maùy” laép raùp coù theå chæ vaøi ba ngöôøi goàm vôï choàng con caùi laø xong. Chieán löôïc marketing cuõng heát söùc ñôn giaûn: Caùc maãu thieát keá vaø teân saûn phaåm ñöôïc copy töông töï hoaëc baét chöôùc cuûa caùc thöông hieäu lôùn. Chæ caàn ñoåi moät neùt laø xong chaúng haïn töø Samsung thaønh Sumsung hoaëc Nokia thaønh Nckia... Caùc nhaø saûn xuaát cho hay, xaâm nhaäp vaøo chuoãi cung caáp cuûa caùc thöông hieäu lôùn cuõng chaúng phaûi laø vieäc khoù. “Nhieàu nhaø maùy thöôøng saûn xuaát ca ñeâm cho caùc coâng ty khaùc. Chaúng ai töø choái moät ñôn ñaët haøng treân 5.000 chieác ñieän thoaïi di ñoäng caû”, oâng Zhang Haizhen, ngöôøi caùch ñaây chöa laâu coøn ñieàu haønh moät coâng ty ñieän thoaïi giaû, nhaùi ôû Thaâm Quyeán, cho hay. Nhöõng ngöôøi cuøng giôùi vôùi oâng Zhang cuõng thuù nhaän, ñaây laø moät lónh vöïc kinh doanh ngaàm. “Chuùng toâi laø moät daïng nhaø saûn xuaát baát hôïp phaùp. Taïi Thaâm Quyeán, coù nhieàu nhaø maùy nhoû ngaám ngaàm toàn taïi. Veà cô baûn, chuùng toâi coù theå saûn xuaát baát kyø loaïi ñieän thoaïi naøo”, oâng Zhang Feiyang, chuû coâng ty saûn xuaát iPhone “nhaùi” coù teân Yuanyang, noùi. Caùc nhaø phaân tích cho hay, cuoäc ñua vôùi haøng “nhaùi”, giaû ñang buoäc caùc “ñaïi gia” ñieän thoaïi di ñoäng phaûi haï giaù baùn saûn phaåm. Beân caïnh ñoù, nhöõng thöông hieäu ñieän thoaïi môùi cuûa Trung Quoác cuõng ñang noåi leân, nhö Meizu - moät thöông hieäu ñöôïc xem laø “Apple môùi”, vôùi nhöõng gian haøng raát saønh ñieäu ñaõ moïc leân.

“Ñieän thoaïi cuûa chuùng toâi coøn toát hôn caû iPhone aáy chöù. Muïc tieâu cuûa chuùng toâi laø taïo ra moät chieác ñieän thoaïi khieán ngöôøi Trung Quoác phaûi töï haøo”, oâng Liu Zeyu, moät nhaân vieân baùn haøng cuûa Meizu ôû Thaâm Quyeán, hoà hôûi noùi. Theo tính toaùn cuûa tôø New York Times, chi phí saûn xuaát moät chieác ñieän thoaïi “nhaùi” ôû Trung Quoác chæ vaøo khoaûng 40 USD, nhöõng chieác ñieän thoaïi “nhaùi” caáp thaáp thaäm chí chæ coù chi phí baèng nöûa soá tieàn naøy. Trong khi ñoù, giaù baùn leû cuûa moãi chieác ñieän thoaïi giaû, “nhaùi” taïi Trung Quoác laø 100-150 USD. [ ]

Du lòch chaâu AÙ tieâu tan hy voïng phuïc hoài sôùm vì dòch cuùm

Theo soá lieäu thoáng keâ cuûa WHO, hieän virus cuùm A/H1N1 ñaõ coù maët taïi 18 nöôùc vôùi soá ngöôøi bò khaúng ñònh nhieãm virus leân tôùi 663 ngöôøi vaø soá ngöôøi nghi nhieãm virus leân tôùi 3.752 ngöôøi. Taïi chaâu AÙ, môùi phaùt hieän moät soá ít tröôøng hôïp nhieãm cuùm A/H1N1 ôû Hoàng Koâng, Thaùi Lan... Nhöng, dòch cuùm ñaõ laøm tieâu tan hy voïng phuïc hoài cuûa ngaønh du lòch, voán laø truï coät kinh teá cuûa nhieàu nöôùc chaâu AÙ. Phaùt ngoân vieân cuûa Hieäp hoäi Du lòch chaâu AÙ - Thaùi Bình Döông cho bieát, ngaønh du lòch chaâu AÙ töøng hy voïng seõ phuïc hoài vaøo khoaûng cuoái naêm 2009 nhöng giôø ñaây seõ phuï thuoäc vaøo möùc ñoä cuûa vieäc ñoái phoù vôùi dòch cuùm vaø khoâi phuïc nieàm tin cuûa du khaùch. Trong tình huoáng toát nhaát, söï phuïc hoài cuõng phaûi maát hai ñeán ba thaùng, coøn trong tình huoáng xaáu nhaát phaûi maát ñeán saùu thaùng hoaëc hôn. Ñeå ñoái phoù vôùi dòch cuùm A/H1N1, ngaønh haøng khoâng vaø haûi quan ôû cöûa khaåu caùc nöôùc chaâu AÙ ñang phaûi theo doõi saùt haønh khaùch ñeán vôùi hy voïng coù theå phaùt hieän vaø caùch ly nhöõng ngöôøi bò nhieãm virus cuùm. Taïi Trung Quoác, Boä Noâng nghieäp nöôùc naøy vöøa cho bieát, ñaõ phaùt trieån

moät loaïi sinh phaåm chaån ñoaùn môùi ñeå phaùt hieän virus cuùm A/H1N1 ôû lôïn vaø phöông phaùp môùi naøy coù theå cho keát quaû xeùt nghieäm trong voøng 5 giôø ñoàng hoà. Caùc chuyeân gia hy voïng kinh nghieäm ñoái phoù vôùi dòch beänh SARS naêm 2003 ôû chaâu AÙ coù theå seõ giuùp ngaønh du lòch cuûa khu vöïc nhanh choùng khaéc phuïc ñöôïc tình traïng eá aåm. Chuû tòch Hoäi ñoàng Ñaïi dieän ngaønh haøng khoâng taïi Thaùi Lan Brian Sinclair - Thompson cho raèng ngaønh du lòch vaø chính phuû cuûa caùc nöôùc chaâu AÙ ñaõ coù ñöôïc nhöõng kinh nghieäm trong quaù trình ñoái phoù vôùi cuoäc khuûng hoaûng veà dòch beänh SARS vaøo naêm 2003 vaø hieän nay, giôùi höõu traùch ngaønh haøng khoâng ñaõ haønh ñoäng ñuùng trong noã löïc ngaên chaën dòch beänh laây lan. Ngaønh du lòch caùc nöôùc chaâu AÙ hieän ñaõ ñöôïc trang bò toát hôn ñeå coù theå phoái hôïp vôùi nhau nhaèm baûo ñaûm an toaøn y teá cho ngaønh vaän taûi coâng coäng, vôùi caùc bieän phaùp kieåm soaùt, ngaên chaën vaø theo doõi dòch beänh ñöôïc trieån khai ñoàng boä. Cuøng vôùi du lòch, ngaønh haøng khoâng chaâu AÙ cuõng khoù khaên hôn khi dòch cuùm xuaát hieän. Hieäp hoäi Vaän taûi Haøng khoâng quoác teá IATA cho bieát, soá löôït haønh khaùch ñi maùy bay giaûm 11% trong thaùng 3. Khu vöïc chaâu AÙ - Thaùi Bình Döông daãn ñaàu veà möùc caàu giaûm suùt vôùi hôn 14%. Caùc haõng haøng khoâng ñaõ thua loã gaàn 8,5 tæ USD trong naêm 2008. IATA tröôùc ñoù ñaõ töøng öôùc tính raèng möùc loã cuûa caùc haõng haøng khoâng seõ giaûm xuoáng coøn khoaûng 5 tæ USD trong naêm nay. Vì vaäy, caùc haõng haøng khoâng ASEAN phoái hôïp giaûm giaù veù ñeå thuùc ñaåy du lòch noäi vuøng. Haõng haøng khoâng Quoác teá Thaùi Lan (THAI) ñaõ phoái hôïp vôùi 5 haõng haøng khoâng khu vöïc ASEAN laø Vietnam Airlines, Lao Airlines, Garuda Indonesia, Philippine Airlines vaø Myanmar Airways International trieån khai chöông trình giaûm giaù veù ñaëc bieät, vôùi möùc giaù khôûi ñieåm khoaûng 350-370 USD, nhaèm thuùc ñaåy du lòch noäi vuøng trong thôøi khuûng hoaûng kinh teá. Chieán dòch naøy ñöôïc ñöa ra trong boái caûnh ngaønh haøng khoâng Thaùi Lan noùi rieâng, du lòch Thaùi Lan noùi chung ñang chòu taùc ñoäng naëng neà bôûi tình traïng baát oån chính trò trong nöôùc cuõng nhö cuoäc khuûng hoaûng kinh teá theá giôùi, vaø ñöùng tröôùc nguy cô coù 200.000 ngöôøi maát vieäc laøm trong naêm nay. Tuy nhieân, baát chaáp nhöõng khoù khaên cuûa ngaønh du lòch vaø khuûng hoaûng taøi chính, Ngaân haøng Phaùt trieån chaâu AÙ (ADB) vöøa döï baùo kinh teá chaâu AÙ vaãn taêng tröôûng 3,4% trong naêm nay. Ñoàng thôøi, ADB coâng boá keá hoaïch taêng quyõ hoã trôï cho vay theâm 10 tyû USD trong giai ñoaïn 2009-2010, naâng toång quyõ hoã trôï cho vay cuûa ADB leân khoaûng 32 tyû USD trong cuøng thôøi gian naøy, so vôùi khoaûng 22 tyû USD trong giai ñoaïn 2007-2008.

Thoâng baùo ñoùng cöûa treân website cuûa Silverton Bank, ngaân haøng coù quy moâ lôùn nhaát suïp ñoå trong ñôït naøy.

Trong ngaøy ñaàu tieân cuûa thaùng 5, caùc nhaø chöùc traùch Myõ ñaõ ñoùng cöûa theâm 3 ngaân haøng, naâng toång soá nhaø baêng “ñoäi noùn ra ñi” ôû nöôùc naøy töø ñaàu naêm tôùi nay leân con soá 32 ngaân haøng. Nhö vaäy, laøn soùng ñoå vôõ trong ngaønh ngaân haøng Myõ töø ñaàu naêm tôùi nay ñang dieãn bieán theo chieàu höôùng taêng toác. Ngaân haøng coù quy moâ lôùn nhaát suïp ñoå trong ñôït naøy laø ngaân haøng Silverton Bank coù truï sôû ôû thaønh phoá Atlanta, bang Georgia. Ñaây laø moät ngaân haøng baùn buoân coù taøi saûn leân tôùi 4,1 tyû USD vaø naém giöõ 3,3 tyû USD tieàn göûi cuûa khaùch haøng. Sau khi Vaên phoøng Giaùm saùt tieàn teä Myõ (OCC) ñoùng cöûa Silverton, Cô quan Baûo hieåm tieàn göûi Lieân bang (FDIC) ñaõ tieáp quaûn vaø taïm thôøi kieåm soaùt ngaân haøng naøy cho tôùi khi tìm ñöôïc khaùch mua laïi. FDIC cho hay, Silverton laø naïn nhaân cuûa nhöõng khoaûn thua loã khoång loà phaùt sinh töø hoaït ñoäng cho vay xaây döïng vaø phaùt trieån caùc döï aùn baát ñoäng saûn. Cuøng “saäp tieäm” trong ngaøy 1/5 coøn coù hai ngaân haøng nhoû con hôn laø ngaân haøng Citizens Community Bank ôû bang New Jersey vaø ngaân haøng America West Bank ôû bang Utah. Citizens Community coù taøi saûn khoaûng 45,1 trieäu USD vaø quaûn lyù 43,7 trieäu USD tieàn göûi cuûa khaùch haøng. Theo söï saép xeáp cuûa FDIC, caùc taøi khoaûn tieàn göûi trong ngaân haøng naøy ñaõ ñöôïc baùn laïi cho ngaân haøng North Jersey Community Bank coù truï sôû ôû cuøng bang. Chi nhaùnh duy nhaát cuûa Citizens Community seõ môû cöûa trôû laïi vaøo ngaøy 4/5 tôùi vôùi tö caùch laø chi nhaùnh cuûa ngaân haøng mua laïi. Veà phaàn mình, ngaân haøng American West coù toång taøi saûn 299,4 trieäu USD vaø löôïng tieàn göûi cuûa khaùch haøng laø 284,1 trieäu USD. Ngaân haøng Cache Valley Bank cuõng coù truï sôû taïi bang Utah ñaõ nhaát trí mua laïi toaøn boä soá taøi khoaûn tieàn göûi treân taïi ngaân haøng ñoå vôõ, vôùi möùc chieát khaáu 352.000 USD. Ba chi nhaùnh cuûa America West seõ môû cöûa trôû laïi vaøo ngaøy 4/5 vôùi tö caùch laø chi nhaùnh cuûa Cache Valley. Nhö vaäy, töø ñaàu naêm tôùi nay, ñaõ coù 32 ngaân haøng Myõ rôi vaøo caûnh bò giaûi theå, so vôùi con soá 25 ngaân haøng trong naêm 2008 vaø 3 ngaân haøng trong naêm 2007. Theo öôùc tính cuûa FDIC, gaây toán keùm nhaát trong loaït ngaân haøng ñoå vôõ laàn naøy laø vuï giaûi theå ngaân haøng Silverton Bank. Vuï naøy coù theå khieán quyõ baûo hieåm tieàn göûi cuûa FDIC vôi ñi 1,3 tyû USD. Ñaây cuõng laø vuï giaûi theå gaây thieät haïi lôùn thöù 4 ñoái vôùi quyõ

13


Naèm caïnh ñöôøng cao toác Thaêng Long ñeán phi tröôøng Noäi Baøi, khu bieät thöï Quang Minh trôû thaønh ñieåm nhaán ngay taïi cöûa ngoõ Haø Noäi vôùi haøng loaït caên bieät thöï hoaønh traùng.

taïm” laøm nôi “taäp keát” ñeå aên tröa cuûa anh em. Vôùi khoaûng boán möôi caên bieät thöï ba taàng, nhöng haàu heát môùi döøng laïi ôû phaàn xaây thoâ. Khoái bieät thöï chæ coù vaøi ngöôøi daân chuyeån ñeán sinh soáng.

“Phoá hoang” Quang Minh

Ñöôøng roäng, coù saân tennis, hoà bôi..., ñaây ñöôïc xem laø khu vöïc sinh soáng lyù töôûng cuûa ngöôøi daân thuû ñoâ. Vaøo saâu trong khu bieät thöï, nhöõng khoái nhaø kieán truùc hieän ñaïi ñöôïc xaây döïng xong phaàn thoâ, naèm baát ñoäng giöõa gioù trôøi. Nhöõng caên bieät thöï ôû ñaây ñeàu trong tình traïng hoang vaéng, khoâng coù ngöôøi daân sinh soáng. Thi thoaûng môùi gaëp daêm ba lao coâng queùt doïn ñöôøng ñi. Hoûi chuyeän, chò lao coâng ôû ñaây noùi coâng vieäc cuõng nhaøn vì ít ngöôøi sinh soáng, raùc thaûi vì theá khoâng ñaùng bao nhieâu. Khaûo saùt khu bieät thöï, moãi caên nhaø vôùi dieän tích haøng traêm meùt vuoâng, töø laâu khoâng coù daáu chaân ngöôøi, neân khaùch laï caûm nhaän söï laïnh leõo trong töøng vieân gaïch, reâu moác baùm xanh lôùp vöõa khoâ cöùng. Coång vaãn khoaù, maûnh vöôøn nhoû trong töøng ngoâi bieät thöï moïc nham nhôû coû daïi. Moät vaøi boä ñoà cuûa coâng nhaân xaây döïng treo luûng laúng ôû nhöõng caên nhaø chæ môùi hoaøn taát xong phaàn xaây thoâ, töôøng coøn trô gaïch chöa toâ traùng, ñoà ñaït noäi thaát, boùng ñeøn voøi nöôùc v.v.. cuõng chöa laép ñaët. Ngöôøi daân thò traán Quang Minh cho bieát, khoái nhaø ñoù ñöôïc xaây döïng töø laâu, nhöng khoâng coù ai ñeán ôû, chæ thænh thoaûng maáy chieác xe hôi chaïy ra chaïy vaøo. Naèm trong toång theå 42 ha thuoäc ñòa baøn thò traán Quang Minh (huyeän Meâ Linh, Haø Noäi), hoaøn coâng vaøo naêm 2006, khu chung cö nhaø vöôøn dòch vuï vaø du lòch Quang Minh coù boán traêm caên bieät thöï, vôùi hai loaïi bieät thöï lieàn keà vaø bieät thöï saân vöôøn ñang trong caûnh... ñìu hiu. OÂng Ñoã Ngoïc Laân, Phoù giaùm ñoác Coâng ty Long Vieät 3 (ñôn vò quaûn lyù khu bieät thöï Quang Minh), cho ñaïi dieän cuûa DNÑS taïi Haø Noäi bieát giaù

Laõng phí taøi nguyeân

OÂng Laân xaùc nhaän, hieän nay tyû leä söû duïng bieät thöï ôû khu ñoâ thò Quang Minh môùi chæ ñaït 20%. Lyù giaûi söï “ñìu hiu” trong moãi caên bieät thöï, oâng Laân cho raèng, do giao nhaø vaøo naêm 2006, giaù vaät lieäu taêng cao, neân chuû caên hoä khoâng ñuû tieàn hoaøn thieän. Maët khaùc, cuõng khoâng traùnh khoûi tình traïng ñaàu cô, mua ñi baùn laïi. Nhìn vaøo nhöõng caên bieät thöï bò hoang hoaù trong nhieàu naêm taïi Haø Noäi, ai cuõng khaúng ñònh ñoù laø moät söï laõng phí lôùn. “Nhöõng khu bieät thöï aáy theå hieän

Haøng traêm caên bieät thöï tieàn tæ treân nhöõng khu ñaát vaøng taïi Haø Noäi ñang moác meo cuøng thôøi gian, hoang vaéng boùng ngöôøi. Chuû ñaàu tö khaúng ñònh, hoï ñaõ baùn heát cho khaùch haøng, nhöng tyû leä söû duïng laïi ôû con soá raát... khieâm toán.

thaáp nhaát cuûa moät caên bieät thöï ôû ñaây laø 2,5 tæ ñoàng, giaù cao nhaát laø treân 5 tæ ñoàng (treân döôùi 200 ñeán 400 ngaøn ñoâ). Boán traêm caên naøy ñöôïc hoaøn thieän vaøo giao cho khaùch haøng töø naêm 2006. Caùch khu bieät thöï Quang Minh daêm phuùt xe, naèm ñoái dieän vôùi ñöôøng PVÑ, khoái bieät thöï (thuoäc döï aùn khu ñoâ thò môùi Coå Nhueá Xuaân Ñænh) cuõng trong tình caûnh “thaûm thöông” loä roõ. Trong

buoåi saùng, caû khu bieät thöï khoâng moät boùng ngöôøi, chæ thöa thôùt daêm ba chieác xe thoà cuûa ngöôøi coâng nhaân ñi qua. Tieát kieäm thôøi gian, cö daân ñòa phöông tranh thuû con ñöôøng khu ñoâ thò môùi ñi taét ra ñöôøng cao toác. Moät coâng nhaân ñang chuaån bò naáu böõa tröa treân taàng hai caên bieät thöï vaéng chuû, cho bieát, anh thuoäc nhoùm coâng nhaân xaây döïng gaàn ñaáy, thaáy nhaø xaây maø khoâng coù ai ôû, neân “möôïn

Haõy laøm baùo chung vôùi Doanh Nghieäp Ñôøi Soáng - Chæ caàn coù xe vaø phone, caùc baïn coù theå gia nhaäp sinh hoaït vôùi giôùi doanh nhaân trong coäng ñoàng Vieät UÙc. Cô hoäi ñeå coù moät coâng vieäc thaät thoaûi maùi, thu nhaäp nhieàu hôn ñi laøm laõnh löông, töï laøm vôùi chính mình. Xin lieân laïc toøa soaïn ñeå bieát theâm chi tieát.

14

nhaân khaùc, bôûi moät soá nhaø kinh doanh ñaàu cô baùn laïi, nhöng tình hình thò tröôøng ñang eá aåm nhö hieän nay, neân hoï cuõng khoâng noùng hoaøn thieän, bôûi vì, neáu hoaøn thieän, cuõng chaúng baùn ñöôïc cho ai. Luaät nhaø ñaát Vieät Nam vaãn noùi laø chuû quyeàn ñaát thuoäc veà “nhaân daân” “nhaø nöôùc” chæ quaûn lyù maø thoâi. Vaäy thì neáu taùch rôøi hai cuïp töø “nhaø nöôùc” vaø “nhaân daân” rieâng ra, thì lieäu coù “nhaân daân” naøo (khoâng coù nhaø nöôùc beân caïnh) ñuû söùc ñeå laõng phí nhö vaäy maø khoâng xoùt xa... OÂng Phaïm Syõ Lieâm, nguyeân Thöù tröôûng boä Xaây döïng, Vieän tröôûng Vieän Nghieân cöùu ñoâ thò vaø phaùt trieån haï taàng, Phoù chuû tòch Toång hoäi Xaây döïng Vieät Nam phaùt bieåu vôùi baùo giôùi ôû Vieät Nam laø: “Khoâng phaûi cöù coù tieàn laø muoán laõng phí bao nhieâu

Nhaø troáng vöôøn khoâng, hoang vaéng khoâng ngöôøi söû duïng

söï quy hoaïch voâ loái, moät thaønh phoá ñoâng daân treân theá giôùi baây giôø maø coù bieät thöï vôùi saân vöôøn ñaát roäng nhö Vieät Nam laø khaù hieám. Caùc bieät thöï ñoù chæ chieàu loøng moät thieåu soá ngöôøi giaøu muoán thu toùm trong khi caùc khu khaùc taïi Haø Noäi vôùi nhieàu caên “nhaø” chæ treân döôùi 10 meùt vuoâng cho caû moät ñaïi gia ñình coù khi ñeán ba ñôøi töø oâng baø, cha meï, ñeán con caùi cuøng chung soáng nheo nhoùc ñeán khoâng coù choã ñeå naèm. . Neáu töôûng töôïng phaûi vay tieàn ngaân haøng, nhöõng ngoâi nhaø ñoù phaûi ñöôïc söû duïng ngay, hay cuõng phaûi ñöôïc baùn ngay, cöù ñeå hoang hoaù nhö vaäy, moãi naêm traû tieàn laõi cuõng ñuû “cheát”. Vaäy thì “chuû” thaät nhöõng caên nhaø bieät thöï tieàn tyû naøy laø ai maø vaãn bình chaân nhö vaïi nhìn noù moùc meo reâu phong “trô gan cuøng tueá nguyeät” maø chaúng chuùt nao loøng... Theo iôùi quan saùt thì tình traïng bieät thöï taïi Haø Noäi vaø caùc thaønh phoá lôùn cuûa Vieät Nam, nhaát laø Saøi Goøn cuõng ñang xaây xong, hoaëc dôû dang roài boû cho hoang hoaù coøn do moät nguyeân

cuõng ñöôïc, quyõ ñaát boá trí ñoù phaûi phuø hôïp vaø ñoùng goùp chung cho söï phaùt trieån cuûa ñoâ thò”. Khoâng bieát laø oâng Lieâm noùi caâu naøy laø ñeå aùm chæ “nhaø nöôùc” hay “nhaân daân” cuûa mình. Tình traïng “soát” nhaø ñaát taïi caùc ñoâ thò lôùn cuûa Vieät Nam trong caùc naêm qua ñaõ taïo ra nhieàu huyeàn thoaïi keû khoùc ngöôøi cöôøi. Söï phaùt trieån khaù aøo aït cuûa nhöõng coâng trình xaây caát, döï aùn nhaø ñaát, ñoâ thò hoùa noâng thoân v.v... ñaõ laøm nhieàu ngöôøi truùt heát voán, ñem nhaø caàm coá theá chaáp, vay möôïn ñeå lao ñaàu vaøo cuoäc chôi “ñaàu tö nhaø ñaát” ñeå mong qua moät ñeâm seõ ñöôïc ñoài ñôøi. Ñeå roài baèng chöùng thöïc teá cho thaáy haèng haø bieät thöï, chung cö cao caáp (caên hoä), v.v... bò boû hoang khoâng ngöôøi söû duïng vì taàng lôùp coù khaû naêng tieâu thuï moùn haøng cao caáp naøy thaät söï khoâng nhieàu. Dó nhieân laø nhöõng “nhaø ñaàu tö” baèng caùch vay möôïn ngaân haøng seõ laø nhöõng ngöôøi cheát tröôùc, nhöõng ngöôøi tröôøng voân thì ñang ngaát ngö ñôïi chôø... pheùp laï.[ ]

cuûa FDIC keå töø khi khuûng hoaûng taøi chính baét ñaàu gaây ra laøn soùng ñoå vôõ trong ngaønh ngaân haøng Myõ töø naêm ngoaùi tôùi thôøi ñieåm naøy. Ñöùng ñaàu theo tieâu chí naøy laø vuï ñoå vôõ gaây toán 10,7 tyû USD cuûa ngaân haøng IndyMac Bank ôû bang California, tieáp ñoù laø caùc vuï suïp gaây toán 1,37 tyû USD vaø 1,36 tyû USD cuûa caùc ngaân haøng Downey Savings & Loan ôû bang California Franklin Bank vaø ngaân haøng Franklin Bank ôû bang Texas. Coøn laïi, hai vuï ñoùng cöûa caùc ngaân haøng Citizens Community vaø America West seõ khieán FDIC phaûi chi ra toång soá tieàn khoaûng 137,5 trieäu USD. Bang Georgia hieän ñaõ laø tieåu bang coù nhieàu ngaân haøng ñoå vôõ nhaát taïi Myõ trong cuoäc khuûng hoaûng taøi chính naøy. Töø cuoái naêm ngoaùi tôùi nay, ñaõ coù 11 ngaân haøng taïi bang naøy ñoå vôõ, taäp trung phaàn lôùn taïi khu vöïc Atlanta, nôi thò tröôøng ñòa oác lao doác khoâng phanh. Trong boái caûnh neàn kinh teá Myõ chöa phuïc hoài, tyû leä thaát nghieäp tieáp tuïc gia taêng vaø giaù nhaø coøn doø ñaùy, tyû leä caùc vuï vôõ nôï ngaân haøng vaãn ôû möùc cao, khieán toác ñoä ñoå vôõ cuûa caùc ngaân haøng taïi nöôùc naøy ñang dieãn bieán theo chieàu höôùng taêng. Trong vaøi tuaàn gaàn ñaây, moãi tuaàn coù tôùi 3-4 ngaân haøng Myõ ñoùng cöûa, thay vì chæ 1-2 ngaân haøng nhö tröôùc ñaây. Theo döï kieán ban ñaàu, keát quaû kieåm tra naêng löïc taøi chính cuûa 19 ngaân haøng lôùn nhaát nöôùc Myõ, trong ñoù coù Bank of America, JPMorgan Chasen, Citigroup, Goldman Sachs... seõ ñöôïc coâng boá vaøo ngaøy 4/5 naøy. Tuy nhieân, vieäc coâng boá naøy seõ ñöôïc hoaõn laïi vaøi ngaøy sau ñoù. Hieän ñaõ coù nhöõng tin ñoàn cho raèng, moät soá ngaân haøng nhö Bank of America hay Citigroup phaûi taêng voán sau khi keát quaû kieåm tra treân ñöôïc thoâng baùo. [ ]

Taäp öùng xöû nhanh

Moät buoåi hoïc veà öùng xöû nhanh thaày hoûi nam sinh - Neáu troùt böôùc laàm vaøo moät phoøng veä sinh nöõ, ñoái maët vôùi nhieàu chò ñang “khoe ñoài nuùi ruoäng vöôøn”, caùc anh seõ xöû trí theá naøo? Sinh vieân nhao nhao ñöa ra nhieàu caùch, nhöng thaày ñeàu laéc ñaàu cheâ khoâng aùp duïng ñöôïc: - Sai beùt caû, caùch toát nhaát ñeå hoùa giaûi tình huoáng naøy, chuùng ta caàn söû duïng kòch baûn goïi laø “giaû muø”: Laäp töùc coá ñònh troøng maét, giöõ nguyeân höôùng nhìn, sau ñoù chuyeån maét sang traïng thaùi daøi daïi, maát phaûn öùng. Tieáp theo, tay quôø quaïng, chaân doø daãm, moâi maáp maùy, vaø... töø töø laàn theo cöù ñi thaúng ñeán chò naøo coù... “ñaùm ruoäng” hay “ñoài nuùi” ñaùng nhìn nhaát.

15


K

hoâng coù nôi naøo nhö khu vöïc xaõ bieân giôùi Vónh Xöông (An Giang) vaø Thöôøng Phöôùc (Ñoàng Thaùp), chæ treân ñòa baøn vaøi xaõ maø coù ñeán 40 doanh nghieäp khai thaùc caùt truù chaân. Nguyeân do laø bôûi, caùt vaøng soâng Meâ Koâng ñang laø moät loaïi haøng hoaù ñöôïc xuaát khaåu raát ñeàu ñaën, doanh nghieäp khai thaùc caùt luoân trong tình traïng khoâng coù ñuû haøng giao cho ñoái taùc.

“Coâng tröôøng” treân soâng

Töø naêm 2005, ngheà khai thaùc caùt vaøng thieân nhieân treân soâng Meâ Koâng ñoaïn thuoäc tænh Candal vaø Preyveng (Campuchia) ñöôïc nhieàu ngöôøi bieát ñeán vaø ñaõ môû ra cô hoäi laøm aên cho caùc doanh nghieäp Vieät Nam. Töø Campuchia, moät khoái löôïng caùt khoång loà haøng ngaøy ñöôïc caùc doanh nghieäp Vieät Nam khai thaùc ôû nhöõng baõi caùt ngaàm döôùi loøng soâng Meâ Koâng taïm nhaäp vaøo Vieät Nam ñeå taùi xuaát sang nöôùc thöù ba. Theo thoáng keâ cuûa Campuchia, moãi ngaøy coù khoaûng 50-60 ngaøn taán caùt khai thaùc töø caùc baõi caùt treân soâng Meâ Koâng ñöôïc xuaát sang Singapore, thò tröôøng hieän coù nhu caàu caùt raát lôùn ñeå thöïc hieän caùc coâng trình xaây döïng vaø keá hoaïch laán bieån. Do caùt vaøng Campuchia coù chaát löôïng toát trong xaây döïng neân Australia, Nhaät Baûn cuõng ñang tìm mua. Töø 6 giôø saùng ñeán 6 giôø toái, soâng Meâ Koâng ñoaïn gaàn bieân giôùi Vieät Nam Campuchia nhö moät coâng tröôøng lôùn, vôùi haøng chuïc caàn caåu laøm vieäc lieân tuïc. Moät doanh nghieäp khai thaùc caùt cho bieát, 5 naêm tröôùc soâng Meâ Koâng treân Campuchia bò caùt boài laéng, laøm cho loøng soâng töø ñoä saâu 20m chæ coøn laïi khoaûng 8m. Chính phuû Campuchia raát lo laéng nhöng laïi khoâng coù kinh phí naïo veùt, cuoái cuøng giaûi phaùp khai thaùc caùt ñöôïc cho pheùp aùp duïng. Do vaäy, coù nhieàu doanh nghieäp Vieät Nam ñaõ tôùi Campuchia xin khai thaùc caùc moû caùt. Coù nguoàn caùt trong tay vaø bieát Singapore ñang raát caàn caùt ñeå xaây döïng vaø laán bieån, doanh nghieäp Vieät Nam ñaõ tieáp thò haøng hoaù vaø kyù hôïp ñoàng baùn caùt cho Singapore vôùi giaù dao ñoäng töø 7,4-7,5 USD/m3 tuyø theo kích côõ haït caùt. Loaïi caùt 2,42,5 ly laø loaïi caùt ñaït yeâu caàu vaø phaûi maøu vaøng. Moãi ngaøy moät doanh nghieäp lôùn coù theå khai thaùc khoaûng treân 10 xaø lan caùt, vôùi taûi troïng 1.200 taán/xaø lan. Sau khi vaän chuyeån caùt töø Campuchia veà Vieät Nam, xaø lan seõ sang maïn taïi caùc baõi caùt caëp theo bôø soâng Tieàn, sau ñoù vaän chuyeån ñeán caûng Caùt Laùi hoaëc Caàn Thô xuaát ñi Singapore. Moãi khoái caùt caùc doanh nghieäp Vieät Nam phaûi traû cho chính quyeàn Campuchia töø 1,5-2,5 USD, tuyø theo

16

loaïi caùt toát hay xaáu vaø vò trí xa hay gaàn. Theo soá lieäu cuûa Chi cuïc Haûi quan cöûa khaåu Vónh Xöông, An Giang, soá löôïng caùt taïm nhaäp taùi xuaát vaøo Vieät Nam töø ñaàu naêm 2009 ñeán ngaøy 28/3/2009 laø 1.160.260 m3, trò giaù 6.290.977 USD.

Ñaát luùa ñang bò huûy hoaïi

Hieän coù ñeán 40 doanh nghieäp nhoû, lôùn ñang hoaït ñoäng khai thaùc caùt ôû khu vöïc bieân giôùi, hoï ñeán töø Haø Noäi, Caàn Thô vaø Tp.HCM, haàu nhö khoâng coù doanh nghieäp ñòa phöông. Muoán khai thaùc caùt doanh nghieäp phaûi coù trong tay vaøi chuïc tyû ñoàng laøm chi phí thueâ xaø lan vaø caàn caåu. Moãi xaø lan coù taûi troïng 1.000 m3, giaù thueâ laø 150-160 trieäu ñoàng/thaùng, moät caàn caåu vaøo Campuchia khai thaùc phaûi ñoùng phí töø 22-25 ngaøn USD/ naêm, ngoaøi ra coøn chi phí xaêng daàu vaø moïi thöù phaùt sinh khaùc. Moät chuû caàn caåu cho bieát, vieäc khai thaùc taïi caùc moû caùt ôû Campuchia ñöôïc caùc chuû moû quaûn lyù raát chaët. Caùc doanh nghieäp Vieät Nam cuõng tranh thuû toái ña thôøi gian, phöông tieän ñeå ñaûm baûo naêng suaát, do hoï khoâng bieát luùc naøo phía Campuchia cho ngöøng khai thaùc. Khoâng coù tröôøng hôïp caïnh tranh

laáy caùt, phaàn ai ngöôøi ñoù laáy, nhöng haàu nhö luùc naøo coâng nhaân vaän haønh maùy caàn caåu, xaø lan cuõng taát baät. Xaø lan chôû caùt phaûi khai thaùc heát coâng suaát cho caùc chuyeán ñi veà. Moät maùy tröôûng ñeán töø Vónh Long cho bieát, trung bình moãi xaø lan taûi troïng 1.000 taán, neáu ñaûm baûo ñöôïc keá hoaïch seõ ñi ñöôïc 10-12 chuyeán/thaùng. Moãi doanh nghieäp thöôøng coù khoaûng 2-3 chieác caåu caïp caùt döôùi soâng, cöù theá maø reâ caàn caåu ñi trong vuøng ñöôïc pheùp khai thaùc caùt treân soâng. Hieän nay, caùc maûnh ñaát maøu môõ do phuø sa boài ñaép, caëp hai beân doøng soâng Tieàn ñoaïn thuoäc xaõ Vónh Xöông, Vónh Hoaø vaø moät phaàn xaõ Taân An huyeän Taân Chaâu, beân kia soâng laø xaõ Thöôøng Phöôùc huyeän Hoàng Ngöï, ñaõ ñöôïc baø con noâng daân troàng hoa maøu raát toát, ñang ñöôïc caùc doanh nghieäp khai thaùc caùt saên tìm vôùi giaù thueâ cao choùt voùt. Muoán khai thaùc caùt tröôùc heát doanh nghieäp phaûi thueâ cho ñöôïc moät maûnh ñaát ven soâng ñeå laøm nôi taäp keát caùt, haàu heát löôïng caùt khai thaùc töø Campuchia veà Vieät Nam ñeàu ñöôïc caàn caåu boác ñöa leân baõi taäp keát, sau ñoù ñeán ngaøy xuaát haøng laïi cho caåu boác caùt xuoáng xaø lan ñi ra caûng.

Tröôùc ñaây khi ngheà khai thaùc caùt môùi baét ñaàu, giaù thueâ ñaát caëp soâng Tieàn ôû xaõ Vónh Hoaø, caùch xa cöûa khaåu Vónh Xöông laøm baõi coù giaù 80 trieäu/ha/naêm, naêm 2008 taêng leân 100 trieäu vaø hieän nay laø 120 trieäu/ha/naêm. Rieâng ôû xaõ Vónh Xöông giaù thueâ ñaát ñaõ laø 190 trieäu ñoàng/ha/naêm maø noâng daân vaãn chöa ñoàng yù, vaø tieàn thueâ ñaát doanh nghieäp phaûi ñaët coïc tröôùc 2 naêm. Thöôøng moät baõi caùt coù dieän tích khoaûng 2 ha, moãi doanh nghieäp thueâ ít nhaát laø 2 baõi. Vôùi giaù thueâ ñaát “treân trôøi” nhö hieän nay thì khoâng coù loaïi caây troàng naøo coù theå caïnh tranh ñöôïc, do vaäy ñaây laø cô hoäi hoát baïc ñoái vôùi caùc oâng chuû ñaát caëp soâng Tieàn. Tuy nhieân, sau khi heát hôïp ñoàng thueâ ñaát, caùc doanh nghieäp ruùt ñi traû laïi ñaát nhöng noâng daân khoâng theå naøo troàng troït ñöôïc, do maûnh ñaát maøu môõ ngaøy naøo giôø chæ coøn laïi lôùp caùt phuû daøy. Theo moät soá nhaän xeùt cuûa caùc chuyeân gia khaûo saùt veà soâng cho bieát “Khai thaùc caùt treân soâng Meâ Koâng coù töø laâu. Qua khaûo saùt loøng soâng Haäu thaáy toác ñoä boài laéng lôùn, doøng chaûy khoâng oån ñònh. Vieäc khai thaùc caùt cuõng chaúng taêng toác ñoä doøng chaûy leân ñöôïc, nhöng neáu khai thaùc quaù lôùn thì ñeán muøa khoâ nöôùc maën seõ vaøo saâu trong ñaát lieàn vaø toác ñoä boài laéng taïi cöûa soâng nhanh hôn. Luùc ñoù Vieät Nam phaûi toán tieàn naïo veùt cöûa soâng, caøng ñaøo ra phía thöôïng nguoàn cuûa Campuchia bao nhieâu thì caøng gaây boài laéng lôùn ôû haï löu phía Vieät Nam baáy nhieâu, ñeán muøa luõ môùi thaáy heát söùc coâng phaù cuûa chinh caùi chaûo do mình ñaøo ra.” Soâng Mekong laø moät gioøng chaûy xuyeân qua caùc nöôùc Taây Taïng, Trung Quoác, Mieán Ñieän, Thaùi, Laøo, Cam Boát, vaø Vieät Nam, tröôùc ñaây coù moät hieäp öôùc chung laø baát cöù nöôùc naøo muoán laøm gì treân con soâng naøy, duø laø ôû phaàn chaûy qua nöôùc cuûa mình, cuõng phaûi ñöôïc söï ñoàng yù cuûa taát caû caùc nöôùc khaùc. Hieäp öôùc naøy bò Trung Quoác phaù vôõ, baèng haøng loaït nhöõng ñaäp nöôùc thuûy ñieän treân soâng ôû phaàn cuûa hoï, keá ñeán Thaùi Lan cuõng coù haøng loaït coâng trình treân phaàn Mekong ôû ñaát Thaùi. Vieät Nam laø nöôùc cuoái cuøng tröôùc khi con soâng naøy teû nhaùnh ñoå ra bieån, maø nhö chuùng ta bieát, treân moät gioøng soâng laøm baát cöù ñieàu gì ôû thöôïng nguoàn thì haï nguoàn seõ chòu haäu quaû tröïc tieáp. Haøng naêm luõ luït töø Mekong ñoå veà Vieät Nam ñaõ mang khoâng bieát bao nhieâu tai hoïa cho ñoàng baèng Cöûu Long, baây giôø laïi ñeán mình qua ñaøo phaù phaàn ôû Campuchia ñeå töï taïo theâm aûnh höôûng treân phaàn soâng cuûa ñaát mình... [ ]

T

ham gia saøn giao dòch vaøng ñoàng nghóa vôùi ngöôøi mua giao dòch hay coøn goïi laø “nhaø ñaàu tö” chaáp nhaän moät cuoäc chôi vôùi möùc ñoä ruûi ro lôùn. Tuy nhieân, nhöõng caùch thöùc baûo veä nhaø ñaàu tö ôû caùc saøn vaøng döôøng nhö vaãn chöa nhieàu tôùi möùc ñuû ñeå giaûm thieåu nhöõng ruûi ro naøy.

Ruûi ro töø moïi phía

Coù theå phaân loaïi ruûi ro maø nhaø ñaàu tö treân saøn vaøng thöôøng xuyeân phaûi ñöông ñaàu ra laøm boán loaïi. Thöù nhaát laø ruûi ro ñeán töø bieán ñoäng giaù vaøng theá giôùi. Do chòu taùc ñoäng cuøng luùc töø raát nhieàu yeáu toá nhö tình

ít nhaø ñaàu tö tin chaéc thò tröôøng vaøng coù theå laëp laïi chuoãi ngaøy giaûm giaù leân tôùi 8 phieân lieân tuïc caùch ñaây ít laâu. Nhöng ngay sau ñoù, töø möùc ñaùy 882,8 USD/oz, giaù vaøng laïi taêng voït leân 950,6 USD/oz. Thöù hai laø ruûi ro töø giaù vaøng trong nöôùc. Hieän nay, moät soá saøn giao dòch vaøng coù giaù khôùp leänh baùm saùt giaù vaøng thò tröôøng töï do, nhöng moät soá saøn laïi coù giaù khôùp leänh baùm saùt giaù vaøng theá giôùi. Trong khi ñoù, thò tröôøng vaøng trong nöôùc taïm thôøi ôû traïng thaùi khoâng lieân thoâng vôùi thò tröôøng theá giôùi (nhaäp khaåu vaøng chöa ñöôïc caáp pheùp trôû laïi), neân giöõa giaù vaøng trong

Saøn vaøng baûn thaân noù khoâng nhöõng khoâng sinh lôïi maø coøn toán keùm chi phí vaän haønh. Neáu nhö thò tröôøng chöùng khoaùn coøn coù coå töùc thì saøn vaøng chæ coù söï taêng giaù vaøng laøm taêng toång giaù trò taøi saûn cuûa caùc ñoái töôïng tham gia. Do ñoù treân saøn vaøng lôïi nhuaän cuûa ngöôøi naøy laø thua loã cuûa ngöôøi khaùc, duy nhaát coù chuû saøn thu ñöôïc phí giao dòch vaø laõi cho vay laø coù theå luoân coù laõi. Vì vaäy moïi söïï giuùp haïn cheá loã cuõng ñoàng thôøi haïn cheá laõi cuûa ñoái töôïng khaùc. Neáu thöïc söï khoâng chaáp nhaän ñöôïc ruûi ro cuûa hoaït ñoäng naøy thì neân ruùt lui... hình kinh teá, chính trò theá giôùi, thò tröôøng chöùng khoaùn, tyû giaù ñoàng USD, giaù daàu, tình hình cung caàu, thaäm chí caû hoaït ñoäng thao tuùng thò tröôøng vaøng quoác teá cuûa nhöõng quyõ ñaàu tö lôùn, maø nhöõng yeáu toá naøy cuõng thöôøng xuyeân coù nhöõng dieãn bieán baát ngôø, neân döï baùo giaù vaøng khoâng deã nhö... döï baùo thôøi tieát. Phieân giao dòch ngaøy 18/3 taïi thò tröôøng New York laø moät baèng chöùng roõ raøng cho thaáy tính “ñoûng ñaûnh” cuûa thò tröôøng vaøng theá giôùi. ÔÛ nöûa ñaàu cuûa phieân giao dòch, giaù vaøng tieáp tuïc giaûm saâu, keùo daøi ñaø giaûm saün coù cuûa hai phieân tröôùc, khieán khoâng

nöôùc vaø theá giôùi nhieàu khi coù nhöõng bieán ñoäng “leäch pha”, khieán caùc nhaø ñaàu tö khoâng bieát ñaâu maø laàn. Ruûi ro thöù ba ñeán töø chính... baûn thaân caùc nhaø ñaàu tö. Töông töï nhö treân caùc saøn giao dòch chöùng khoaùn, caùc nhaø ñaàu tö tham gia saøn vaøng thuoäc raát nhieàu ñoái töôïng, töø caùc nhaø ñaàu tö gaïo coäi töø thò tröôøng chöùng khoaùn chuyeån sang, coâng chöùc, buoân baùn nhoû, tôùi nhöõng baø noäi trôï, caùc cuï höu trí... Nhieàu nhaø ñaàu tö trong soá naøy chæ leân saøn chôi theo caûm tính vaø phong traøo, chöù haàu nhö khoâng coù kinh nghieäm hay kieán thöùc gì nhieàu veà thò tröôøng vaøng.

17


Chuû moät tieäm vaøng nhoû ôû Haø Noäi, cho hay, tröôùc ñaây, anh ñaõ töøng thua loã khaù naëng treân thò tröôøng chöùng khoaùn. Khi caùc saøn vaøng môû ra, anh chuyeån sang ñaàu tö vaøng treân saøn vôùi hy voïng tìm laïi soá voán ñaõ maát, nhöng ngay laäp töùc vaáp phaûi thua loã do thieáu kinh nghieäm. “Chôi vaøng treân saøn, laõi vöøa vöøa, loã ñaäm laø chuyeän phoå bieán”, anh noùi. Ruûi ro thöù tö ñeán töø phía caùc saøn giao dòch. Nhöõng söï coá nhö truïc traëc kyõ thuaät, ngheõn maïng, saäp saøn... hoaøn toaøn coù theå xaûy ra baát kyø luùc naøo. Chæ caàn vaøi phuùt saøn vaøng ngöøng giao dòch, giaù vaøng theá giôùi ñaõ coù theå ñoåi chieàu töø taêng sang giaûm vaø ngöôïc laïi, laøm maát ñi cô hoäi choát laõi hoaëc caét loã cuûa nhaø ñaàu tö. Caùch ñaây chöa ñaày moät naêm, söï coá saäp saøn ñaõ xaûy ra vaøi laàn ôû saøn vaøng ACB, khieán caùc nhaø ñaàu tö “khoùc dôû meáu dôû”. Khoaûng hôn 1 thaùng tröôùc, saøn vaøng Phöông Nam thuoäc Ngaân haøng Thöông maïi Coå phaàn Phöông Nam cuõng xaûy ra söï coá saäp maïng. Theâm vaøo ñoù, hieän nay soá löôïng caùc saøn vaøng ñang ôû thôøi kyø nôû roä, khieán khoâng ít ngöôøi ví von “ra ngoõ gaëp... saøn vaøng”. Trong soá naøy, coù nhöõng saøn vaøng do caùc ngaân haøng lôùn thaønh laäp nhö saøn ACB, saøn SBJ cuûa Sacombank, saøn SJC-Eximbank cuûa ngaân haøng Eximbank... coù khoâng ít caùc saøn vaøng quy moâ nhoû do caùc coâng ty chöùng khoaùn laäp neân. Giaû söû vì moät söï coá naøo ñoù, caùc nhaø ñaàu tö giao dòch treân saøn ñoàng loaït muoán ruùt vaøng mieáng, khoâng roõ

18

lieäu nhöõng saøn vaøng “heûo” voán coù ñuû vaãn “trong voøng soaïn thaûo”. Hy voïng, raèng söï “soaïn thaûo” seõ vaøng ñeå traû cho nhaø ñaàu tö? Ñi tìm “laù chaén” ñöôïc coi laø hôïp lyù khi nhöõng quy ñònh Vaäy trong cuoäc chôi ñaày may ruûi veà voán phaùp ñònh cuûa saøn vaøng, tyû naøy, nhaø ñaàu tö treân saøn vaøng ñöôïc leä ñaët coïc, traùch nhieäm vaø nghóa vuï trang bò nhöõng loaïi “laù chaén” naøo? cuûa saøn vaøng vaø nhaø ñaàu tö... ñöôïc ÔÛ hai ruûi ro ñaàu tieân trong phaân thieát laäp ôû möùc phuø hôïp vaø aùp duïng tích ôû treân, coù leõ nhaø ñaàu tö phaûi töï chung, quy cheá saøn vaøng khi ñöôïc mình baûo veä mình qua vieäc trang bò ban haønh seõ hoã trôï nhaø ñaàu tö nhieàu kieán thöùc, hoïc hoûi kinh nghieäm. Ñaûo hôn so vôùi khi caùc saøn vaøng moãi nôi qua moät soá saøn vaøng, coù theå thaáy, aùp duïng moät kieåu quy cheá rieâng nhö nhieàu nhaø ñaàu tö leân saøn vôùi maùy hieän nay. tính xaùch tay, thöôøng tröïc treân ñoù laø Tuy nhieân, coù theå thaáy, do söùc eùp caùc website veà thò tröôøng vaøng quoác caïnh tranh ñeán töø thöïc traïng “nhaø teá, caùc trang thoâng tin taøi chính haøng nhaø môû saøn vaøng”, nhieàu saøn giao ñaàu nhö Bloomberg, Reuters, CNBC... dòch thôøi gian qua ñaõ vaø ñang tung ra Tuy nhieân, cuõng khoâng ít nhaø ñaàu nhöõng caùch thöùc haïn cheá ruûi ro cho tö lieàu leân saøn ôû tö theá “tay khoâng nhaø ñaàu tö. Vôùi möùc phí giao dòch baét giaëc”. phoå bieán 2.000 ñoàng/löôïng (beân baùn Hieän nay, caùc saøn giao dòch vaøng vaø beân mua cuøng phaûi traû phí), caùc ñeàu cung caáp cho caùc nhaø ñaàu tö raát nhaø ñaàu tö cuõng ñang ñöôïc höôûng nhieàu thoâng tin boå trôï nhö caùc chæ soá nhöõng dòch vuï “ñaùng ñoàng tieàn baùt kinh teá quan troïng seõ coâng boá trong gaïo” hôn. ngaøy, dieãn bieán giaù daàu, tyû giaù USD, Chaúng haïn, nhieàu saøn giao dòch nhöõng trang kieán thöùc cô baûn veà vaøng vaøng ñang keùo daøi thôøi gian giao dòch vaø giao dòch vaøng. Moät soá saøn vaøng sang buoåi toái, thôøi gian giaù vaøng theá lôùn nhö Eximbank, SBJ... ñaõ ra baûn giôùi coù nhieàu bieán ñoäng nhaát, nhö saøn tin tö vaán thò tröôøng vaøng haøng ngaøy. SJC-Eximbank coù thôøi gian giao dòch Saøn SBJ môùi thaønh laäp nhöng ñaõ coù keùo daøi tôùi 20h, hoaëc môû theâm phieân moät cuoán caåm nang “Ñaàu tö vaøng” toái töø 18h ñeán 23h nhö saøn SBJ... daønh cho caùc nhaø ñaàu tö. Ngoaøi ra, nhöõng caùch thöùc khaùc Veà ruûi ro ñeán töø phía caùc saøn vaøng, nhö leänh choát lôøi vaø leänh caét loã ñaõ coù leõ caàn nhaát luùc naøy laø Vieät Nam ñöôïc nhieàu saøn vaøng aùp duïng. Saøn phaûi coù moät quy cheá ñeå ñöa giao dòch SBJ cuûa Sacombank hieän ñang coøn treân caùc saøn vaøng vaøo khuoân khoå. Tuy döï kieán aùp duïng bieân ñoä giaù +/-1% nhieân, quy cheá cho saøn giao dòch vaøng so vôùi giaù tham chieáu ñaàu ngaøy vaø vaãn ñang trong quaù trình ñöôïc Ngaân giaù khôùp leänh gaàn nhaát trong phieân, haøng Nhaø nöôùc vaø caùc cô quan chöùc nhaèm giuùp nhaø ñaàu tö haïn cheá thua naêng khaùc ôû trong nöôùc cho bieát laø loã. [ ]

ñaùnh deø daët, luùc thì 50 luùc 100 löôïng. Ñaùnh moø nhöng thaéng cuõng ñöôïc 100 trieäu. Thaáy deã aên toâi taêng toác, ñaùnh leân ñeán 1.000 löôïng”. Thôøi ñieåm aáy laø vaøo khoaûng thaùng 6/2008, giaù vaøng trong saøn khoaûng 17,20 trieäu ñoàng/löôïng. Anh döï ñoaùn giaù vaøng seõ xuoáng vaø ñaùnh theo höôùng xuoáng, ngaøy hoâm sau giaù vaøng theá giôùi xuoáng 3 USD/ounce. Theá nhöng, tæ giaù USD taêng leân so vôùi VND, giaù vaøng trong saøn taêng leân so vôùi ngaøy hoâm tröôùc 300.000 400.000 ñoàng/löôïng. Chæ trong voøng moät ngaøy anh maát moät tyû ñoàng. Cuõng nhö anh Quanh, anh Phaïm Vaên Lyù (saøn vaøng VGB) môû tröông muïc ngaøy hoâm tröôùc, hoâm sau lôøi 15 trieäu, nhöng lieân tieáp sau ñoù soá tieàn 200 trieäu anh ñeå daønh trong khoaûng 10 naêm laøm keá toaùn ñaõ boác hôi heát.

Coá baùm truï saøn

iaù vaøng leân cao roài xuoáng nheï laø G cô hoäi cho nhaø ñaàu tö vaøng löôùt soùng ñeå kieám khoaûn cheânh leänh.

Nhö vaäy, so vôùi ngaøy 15/1 thì khoái löôïng vaøng giao dòch cuûa ngaøy 26/2 taêng gaàn gaáp ñoâi.

Vaøng ñang ñöôïc xem laø caùch ñaàu Ngöôøi thaéng, keû thua tö haáp daãn trong khi chöùng khoaùn Tuy nhieân, khoâng phaûi cöù coù tieàn vaø baát ñoäng saûn chöa coù daáu hieäu ñaàu tö vaøo thò tröôøng vaøng laø nhaø ñaàu phuïc hoài. tö naém chaéc phaàn thaéng. Söùc huùt nhaø ñaàu tö Baø Nguyeãn Thò Tyù lieân tuïc noùi Thôøi gian qua, giaù vaøng lieân tuïc vôùi nhaân vieân saøn vaøng ngaân haøng taêng, giaûm thaát thöôøng. Giaù vaøng ñang Phöông Nam (quaän 11): “Nhaäp leänh ñöùng moác 17 trieäu ñoàng/löôïng vaøo baùn cho coâ 50 löôïng giaù 20,98, baùn thôøi ñieåm ñaàu thaùng 1.2009, trong tieáp cho coâ 50 löôïng giaù 20,90”. Cöù hai ngaøy 12 vaø 13.2 giaù vaøng ñaõ vöôït nhö vaäy trong voøng 15 phuùt baø ñaõ baùn ngöôõng 19 trieäu ñoàng/löôïng. Sau ñoù, toång coäng 300 löôïng. Ñoù laø nhöõng giaù vaøng coù chieàu höôùng giaûm nheï luùc soùng vaøng leân cao vaø quay ñaàu nhöng vaãn giöõ moác 19 trieäu ñoàng/ ñi xuoáng, baø Tyù baùn ra ñeå choát lôøi, löôïng. nhaèm thanh khoaûn cheânh leänh giöõa Nhöõng ngaøy gaàn ñaây, giaù vaøng taêng giaù mua vaø giaù baùn, laõi khoaûng hôn leân roài laïi xuoáng. Saùng ngaøy 3.3, giaù chuïc trieäu ñoàng. vaøng ñang töø 19,80 trieäu ñoàng/löôïng Khoâng gioáng ñaàu tö vaøo chöùng tuït xuoáng 19,54 trieäu ñoàng/löôïng. khoaùn, nhaø ñaàu tö chæ coù mua môùi Trong khi nhöõng ngaøy cuoái tuaàn tröôùc ñöôïc baùn. Coøn ñaàu tö vaøo saøn vaøng, giaù vaøng chæ dao ñoäng ôû möùc 19,50 neáu döï ñoaùn giaù vaøng xuoáng, nhöõng trieäu ñoàng/löôïng. ngöôøi löôùt soùng vaøng coù theå vay vaøng Anh Töø Minh Lyù, nhaø ñaàu tö treân cuûa saøn baùn tröôùc roài mua traû sau. saøn vaøng ACB cho bieát ñaõ töøng ñoå Nhöng cuõng coù luùc nhaø ñaàu tö döï tieàn vaøo thò tröôøng chöùng khoaùn, ñoaùn sai. nhöng nieàm tin ñaõ hao moøn khi chöùng Taïi moät saøn vaøng, anh H.V.T ngoài khoaùn lieân tuïc phaù heát ñaùy naøy ñeán im nhìn leân baûng ñieän töû, chôït buoät ñaùy khaùc. Ruùt chaân ra khoûi thò tröôøng mieäng: “Saùng giôø maát 50 giaù, voâ chöùng khoaùn sau khi loã ñaäm, thaáy ñaàu duyeân thaät”. Hoûi ra môùi bieát buoåi tö vaøo vaøng mang laïi nhieàu cô hoäi saùng anh döï ñoaùn giaù vaøng seõ haï neân hôn, anh quyeát ñònh ñaàu tö vaøo saøn anh ñaùnh theo chieàu xuoáng. Vay cuûa vaøng khoaûng moät thaùng nay. saøn 100 löôïng baùn vôùi giaù 20,030/ “Toâi thaáy vaøng leân cuõng chôi ñöôïc löôïng, ñeán chieàu giaù vaøng taêng leân maø xuoáng cuõng chôi ñöôïc, tuøy thuoäc 20,080/löôïng, cöù moãi löôïng anh loã 50 vaøo söï phaùn ñoaùn cuûa mình”, anh ngaøn, toång coäng loã 5 trieäu. Lyù noùi. Anh Traàn Leâ Quang, nhaø ñaàu tö Theo soá lieäu thoáng keâ cuûa saøn vaøng treân saøn VGB, ñaàu tö vaøo vaøng ñöôïc ACB, khoái löôïng giao dòch trong thôøi khoaûng moät naêm röôõi, keå: “Toâi oâm gian gaàn ñaây lieân tuïc taêng. Ngaøy heát soá tieàn kieám ñöôïc töø ñaàu tö baát 15/1/2009, khoái löôïng vaøng giao dòch ñoäng saûn vaø chöùng khoaùn, chuyeån khoaûng 245.000 löôïng, ngaøy 26/2 khoái sang chôi vaøng. Trong ñaàu chaúng coù löôïng giao dòch laø gaàn 468.000 löôïng. tí kieán thöùc gì veà lónh vöïc naøy, toâi

Xaùc ñònh chôi phaûi coù luùc lôøi, loã neân caû anh Quang vaø anh Lyù baét ñaàu laïi töø con soá 0. Hai anh leân maïng maøy moø ñoïc caùc trang web phaân tích veà thò tröôøng vaøng theá giôùi; tích luõy kinh nghieäm moãi ngaøy vaø bieát ñöôïc thôøi gian giao dòch cuûa saøn theá giôùi. Khi coù ít kieán thöùc roài anh Quang chôi ít laïi, khoaûng 400 löôïng vaø chôi löôùt soùng. Sau cuù soác maát moät tyû ñoàng, anh Quang ruùt ra kinh nghieäm: phaûi haïn cheá loøng tham vaø moãi ngaøy chæ cho pheùp loã toái ña 10 trieäu ñoàng laø caét loã ñeå baûo veä taøi khoaûn cuûa mình. Ñaõ coù theâm nhieàu saøn vaøng môùi ra ñôøi, taïo ra moät cuoäc caïnh tranh giöõa caùc saøn. Moät trong nhöõng yeáu toá khieán nhaø ñaàu tö choïn löïa saøn laø thôøi gian giao dòch. Hieän nay nhieàu saøn môû cöûa töø 8 giôø ñeán 23 giôø, nhöng cuõng coù saøn chæ môû vaøo giôø haønh chính, laøm maát cô hoäi kieám lôïi nhuaän trong ñeâm cuûa nhaø ñaàu tö. Quy ñònh cuûa saøn cuõng khaùc nhau. Nhieàu saøn môùi coù quy ñònh deã thôû hôn saøn cuõ, nhö quy ñònh veà böôùc nhaûy laø 10 löôïng, trong khi coù saøn vaãn quy ñònh böôùc nhaûy laø 50 löôïng, vaø coøn nhieàu yeáu toá khaùc nhö laõi suaát cho vay ñoái vôùi nhaø ñaàu tö. Anh Traàn Leâ Quang cho bieát, tröôùc ñaây anh chôi ôû saøn vaøng Saøi Goøn ACB, nhöng hieän taïi anh chuyeån sang saøn vaøng VGB. Lyù do laø saøn VGB cam keát khôùp leänh lieân tuïc baùm saùt so vôùi giaù theá giôùi quy ñoåi. Anh giaûi thích theâm: Nhöõng saøn khôùp leänh lieân tuïc baùm saùt so vôùi giaù theá giôùi quy ñoåi thì khi giaù theá giôùi chæ caàn nhích leân moät tí, giaù trong saøn cuõng lieàn nhích leân theo. Coøn anh Töø Minh Lyù vaãn baùm saøn vaøng ACB. Theo anh, saøn ACB coù caùc saøn thaønh vieân coù söï giaùm saùt laãn nhau neân quyeàn lôïi cuûa nhaø ñaàu tö ñöôïc ñaûm baûo nhieàu hôn. [ ]

19


Vieäc coâng nhaân phoå thoâng Trung Quoác vaøo Vieät Nam ngaøy caøng nhieàu, ñaëc bieät taïi caùc coâng trình xaây döïng, phaûi chaêng nguyeân nhaân laø do coâng nhaân trong nöôùc khoâng ñaùp öùng ñöôïc yeâu caàu cuûa caùc nhaø ñaàu tö vaø chuû thaàu Trung Quoác? Veà caâu hoûi naøy, trao ñoåi vôùi baùo giôùi trong nöôùc, oâng Traàn Ngoïc Huøng, Toång hoäi Xaây döïng Vieät Nam, noùi: - Khoâng heà coù chuyeän ñoù. Thöïc teá, nhieàu coâng nhaân Vieät Nam coù ñuû khaû naêng ñaûm nhaän caùc coâng vieäc giaùm saùt, quaûn lyù... Caùc vò trí ñoøi hoûi trình ñoä kyõ thuaät cao coâng nhaân chuùng ta cuõng khoâng heà thua keùm coâng nhaân caùc nöôùc, noùi chi ñeán coâng nhaân phoå thoâng. Vaäy nguyeân nhaân naèm ôû ñaâu, thöa oâng? Theo toâi, nguyeân nhaân chính ôû ñaây lieân quan ñeán vieäc ñaáu thaàu, môøi thaàu quoác teá. Thôøi gian gaàn ñaây, caùc döï aùn lôùn khi ñaáu thaàu haàu nhö rôi vaøo tay caùc nhaø thaàu nöôùc ngoaøi, nhaát laø nhaø thaàu Trung Quoác. Trong khi ñoù, caùc quy ñònh phaùp luaät lieân quan cuûa chuùng ta coù, nhöng laïi thieáu cuï theå, neân ñaõ deã daøng taïo ra nhöõng keõ hôû cho caùc nhaø thaàu ñem theo raát nhieàu coâng nhaân vaø thieát bò, maùy moùc. OÂng noùi chuùng ta coù luaät nhöng thieáu cuï theå, oâng coù theå giaûi thích roõ söï thieáu cuï theå naøy nhö theá naøo? Noùi ñuùng hôn laø quy ñònh cuûa phaùp luaät lieân quan ñeán ñaáu thaàu cuûa chuùng ta quaù maùy moùc, nhöng vaãn coù nhieàu keõ hôû.

20

Ví duï, ôû nhieàu nöôùc, luaät ñaáu thaàu quoác teá cuõng phaûi ñöa ra baøi toaùn chaøo thaàu, môøi thaàu nhöng phaûi ñaûm baûo raèng anh phaûi söû duïng caùc maùy moùc, thieát bò vaø nguoàn nhaân löïc trong nöôùc. Trong khi ñoù, chuùng ta laïi ñöa ra nhöõng ñieàu kieän maùy moùc theo kieåu cho pheùp coâng nhaân Trung Quoác vaøo laøm vieäc nhöng khoâng ñöôïc vöôït quaù bao nhieâu phaàn traêm

Vaäy theo oâng, thöïc traïng coâng nhaân Trung Quoác vaøo Vieät Nam seõ aûnh höôûng nhö theá naøo ñeán vieäc laøm cuûa coâng nhaân trong nöôùc, ñaëc bieät trong lónh vöïc xaây döïng? Toâi cho raèng vieäc naøy khoâng chæ aûnh höôûng maø coøn aûnh höôûng raát lôùn. Toác ñoä ñaàu tö cuûa Vieät Nam ñang giaûm, caùc coâng trình xaây döïng cuõng giaûm, vieäc naøy ñaõ aûnh höôûng lôùn ñeán vaán ñeà taïo vieäc laøm, bôûi coâng nhaân xaây döïng chieám moät soá löôïng khoâng nhoû. Trong ñieàu kieän aáy, laïi chòu theâm taùc ñoäng töø vieäc nhieàu nhaø thaàu Trung Quoác truùng thaàu vaø ñaõ ñöa coâng nhaân vaøo. Vì theá, caàn coù chieán löôïc daøi haïn nhaèm baûo veä quyeàn lôïi nhaø ñaàu tö vaø coâng nhaân trong nöôùc. Ñoù laø chöa keå, vieäc caùc nhaø thaàu Trung Quoác ñöa coâng nhaân cuûa hoï vaøo Vieät Nam theo toâi coøn khoâng ñaùng ngaïi baèng vieäc hoï mang theo caùc thieát bò, maùy moùc laïc haäu. Ngoaøi vieäc laø moät moái hoïa “nhaäp cö traøn ngaäp cuûa ngöôøi Trung Quoác ñeán Vieät Nam qua hình thöùc coâng nhaân, caùc maùy moùc thieát bò laïc haäu coøn seõ phaù hoaïi traàm troïng moâi sinh nôi hoï laøm vieäc Coù hieän töôïng naøy sao, thöa oâng? Nhö baïn thaáy ñaáy, hieän nay, ñang “khaån tröông” taäp trung raø soaùt, ñieàu chænh caùc quy ñònh hieän haønh veà ñaàu tö Trung Quoác ñeå traùnh vieäc caáp pheùp thöïc hieän caùc döï aùn ñaàu tö söû duïng coâng ngheä, thieát bò laïc haäu, coù taùc ñoäng xaáu ñeán moâi tröôøng; khuyeán khích caùc döï aùn söû duïng thieát bò hieän ñaïi, aùp duïng coâng ngheä tieân tieán, thaân thieän vôùi moâi tröôøng laøm cho Vieät Nam trôû thaønh nôi taäp keát raùc thaûi coâng nghieäp...

Moû Bauxite ñoäc haïi ñang ñöôïc TQ khai thaùc taïi VN

21


Ñ

ieåm moác cuûa thaäp nieân ñaàu theá kyû 21 chính laø söï suy thoaùi cuûa Hoa Kyø vaø theá giôùi Taây Phöông noùi chung veà nhieàu phöông dieän. Moät soá phöông thöùc laøm vieäc cuõng nhö caùc coâng thöùc vaän haønh vaø “quaûn lyù” moät toaøn caàu caøng ngaøy caøng phöùc taïp, trôû neân loãi thôøi maát hieäu löïc. Chung qui cuõng do vieäc tuùi tieàn ôû moät soá nôi baét ñaàu caïn maø trong khi taïi nhöõng choã khaùc tieàn cuûa laïi taêng gia. Raát nhanh, chæ treân döôùi 10 naêm thoâi. Moät hieän töôïng coù leõ coù moät khoâng hai trong caû lòch söû nhaân loaïi. Chính saùch ñoái ngoaïi cuûa caùc chính phuû Taây Phöông noùi chung vaãn mang ñaëc tính coá höõu laø “thöû vaø ñieàu chænh” hay noùi thaúng ra laø “khoâng coù gì chaéc chaén” hay “tuøy cô öùng bieán”. Bôûi moãi moät theá kyû mang rieâng caù tính cuûa noù, vaø hieän chæ môùi ñi vaøo thaäp kyû ñaàu cuûa theá kyû 21. Theá kyû 19 laø theá kyû cöïc thònh cuûa cheá ñoä thuoäc ñòa cuûa caùc quoác gia AÂu Chaâu. Theá kyû 20 ñöôïc ñaùnh daáu baèng hai cuoäc chieán tranh theá giôùi vaø chieán tranh laïnh vaø noùng giöõa hai phe Töï Do vaø Coäng Saûn. Taây Phöông thoaùt thai töø cheá ñoä thöïc daân thuoäc ñòa bieán sang giaûi phoùng daân chuû - gieo raéc moâ hình töï do daân chuû khaép nôi treân theá giôùi, ñaëc bieät laø AÙ Chaâu. Keát quaû toång keát hieän vaãn coøn phöùc taïp. Toán keùm raát nhieàu nhöng keát quaû vaãn chöa ñeán ñaâu. Chieán tranh thì vaãn chieán tranh vaø nhaân soá toaøn caàu taêng gia khuûng khieáp. Trong khi ñoù moät soá vaán ñeà traàm troïng ñe doaï soáng coøn cuûa nhaân loaïi ñang sinh soâi naåy nôû - trong ñoù quan troïng nhaát phaûi keå ñeán laø Thay ñoåi Khí haäu. Nhöng nhìn chung, ta thaáy ngöôøi da traéng Taây Phöông, cho maõi ñeán cuoái theá kyû 20, caøng ngaøy caøng giaøu theâm ra. Baèng nhöõng phöông caùch maäu dòch ñaàu tö chaát xaùm vaø tieàn baïc treân toaøn caàu heát söùc tinh vi. Quan troïng nhaát laø hoï tuøy cô öùng bieán raát hay, nhaát laø duøng nöôùc naøy (hay nhöõng nöôùc naøy) ñeå caân baèng hay ñaùnh nhau vôùi (caùc) nöôùc khaùc. Hoï hoã trôï ñaèng sau hay cuoái cuøng ñöùng ra hoaø giaûi. Luoân luoân mang nhieàu lôïi nhuaän veà kinh teá cho hoï. Khi khoái coäng saûn suïp ñoå vaøo khoaûng cuoái thaäp kyû 1990, moät hai söû gia quaù hoà hôõi döôùi goùc nhìn nhò nguyeân voäi la to raèng: Ñoù laø söï keát thuùc cuûa lòch söû vaø khoa söû hoïc. Vôùi quan nieäm nhò nguyeân laø lòch söû tieán trieån treân caên baûn ñoái nghòch nhò nguyeân, vaø moät khi ñoái cöïc bò suïp ñoå - thì cöïc coøn laïi seõ vaän haønh theo kieåu ñôn cöïc chaám döùt chuoãi trình nhò nguyeân, töùc vaän haønh lòch söû. Nhöng hoï laàm, bôûi hoï nhìn vaän haønh xaõ hoäi theo saùt vôùi chuû thuyeát chính trò, maø queân baüng khía caïnh toân giaùo vaø vaät chaát. Toân giaùo vaø vaät chaát luoân keùo

22

theo nhöõng heä giaù trò heát söùc phöùc taïp laøm neàn taûng vöõng chaéc cho vaên minh loaøi ngöôøi, töï coå chí kim. Maø chính trò chæ laø moät phoù saûn cuûa nhöõng heä giaù trò phöùc taïp naøy. Chính trò chæ nhö chieác aùo beân ngoaøi coù theå thay ñoåi tuøy luùc tuøy thôøi. Nhöng caùi heä giaù trò phía trong, döïa treân toân giaùo vaø vaät chaát môùi thaät söï quan troïng vaø coù theå ñöa ñeán khuûng hoaûng traàm troïng khi theá caân baèng cuûa noù bò tan

nhaát laø vaán ñeà quaân söï quoác phoøng, xöa nay vaãn laø moät maët haøng kinh teá maäu dòch quan troïng “baùn chính thöùc” cuûa caùc nöôùc lôùn nhö Myõ, Nga vaø Trung Quoác. Thay ñoåi cuûa theá maïnh quaân söï treân theá giôùi coù theå ñöôïc tieâu bieåu baèng caùch choáng traû haûi taëc loäng haønh cuûa xöù Somalia. Ñaàu tieân laø haûi quaân AÁn ñaùnh chìm 1 chieác taøu haûi taëc vaøo khoaûng thaùng 11 naêm roài. Tieáp theo

Ngöôøi da traéng Taây Phöông, cho maõi ñeán cuoái theá kyû 20, caøng ngaøy caøng giaøu theâm ra

vôõ. Ñoù laø loái giaûi thích ñôn giaûn nhaát cho chieán tranh choáng khuûng boá ñang keùo daøi vaø khuûng hoaûng kinh teá toaøn caàu hieän nay. Naèm sau hai thöù khuûng hoaûng toán tieàn toán ñòa vaø nhaân löïc ñoù laø suy suïp cuûa theá ñôn cöïc (keùo daøi khoaûng moät chuïc naêm) döôùi söï laõnh ñaïo cuûa Myõ vaø söùc maïnh chính trò kinh teá cuûa khoái Taây Phöông. Thaät söï Myõ vaø khoái Taây Phöông khoâng coøn nhieàu tieàn nhö xöa ñeå coù theå tieáp tuïc gaây aûnh höôûng hoaëc hoaù giaûi chieán tranh, hay “kieåm soaùt an ninh hoaø bình” treân toaøn caàu nhö tröôùc nöõa. Moät theá giôùi ña cöïc ñang ñöôïc nhanh choùng hình thaønh vôùi quyeàn lôïi nöôùc Myõ baét ñaàu ñöôïc giaûi quyeát theo kieåu “ña song phöông” chöù khoâng coøn kieåu “gaây aùp löïc ñôn phöông” nhö xöa, maø moät trong nhöõng tieâu ñeà chính cuûa noù laø “caùc nöôùc baïn haõy theo Myõ - ñeân khi nöôùc baïn bò ñe doïa veà an ninh hay quaân söï Myõ seõ nhaûy vaøo cöùu giuùp”. Bôûi chính toaø Baïch OÁc coù nhieàu thay ñoåi veà tieâu ñeà ngoaïi giao nhö vaäy, cho neân chæ trong voøng 3 thaùng ngaén nguûi sau khi oâng Barack Obama nhaäm chöùc toång thoáng, cuïc dieän chính trò toaøn caàu voäi trôû mình tieán veà moät theá giôùi ña cöïc. Trong ñoù quan troïng

laø vieäc Trung Quoác göûi hai chieác taøu chieán ñeán vuøng bieån nhaèm baûo veä thöông thuyeàn Trung Quoác qua laïi khu vöïc naøy, khoaûng thaùng Chaïp 2008. Roài ñeán thaùng 4 naêm nay, nhoùm lính thuûy daõ chieán cuûa Myõ ñaõ baén cheát 3 teân haûi taëc vaø cöùu soáng thuyeàn tröôûng Richard Phillips töø tay cuûa ñaùm haûi taëc sau khi ñaùm naøy ñoøi Myõ phaûi traû tieàn chuoäc maïng. Söùc maïnh haûi quaân ôû nhieàu theá kyû tröôùc ñaõ töøng laø bieåu töôïng cho söùc maïnh quaân söï cuûa moät quoác gia. Noù ñi ñoâi vôùi cheá ñoä thuoäc ñòa ôû Chaâu AÙ vaø Chaâu Phi. Quoác gia naøo ôû AÂu Chaâu maïnh veà haûi quaân ñeàu trôû thaønh cöôøng quoác coù nhieàu thuoäc ñòa. Thôøi môùi ôû theá kyû 21 chaéc cuõng seõ nhö vaäy. Bôûi coù ñeán 3 phaàn 4 (3/4) nhaân loaïi treân theá giôùi chæ soáng trong voøng 250 caây soá (km) caùch bôø bieån maø thoâi, vaø thöông maïi phaàn lôùn vaãn tuøy thuoäc vaøo chuyeân chôû baèng ñöôøng haøng haûi. Theo öôùc ñoaùn cuûa nhieàu ngöôøi am töôøng, trong töông lai raát gaàn coù 3 cöôøng quoác seõ ñöùng ñaàu veà haûi quaân. Thöù nhaát laø Hoa Kyø, tieáp theo laø Trung Quoác vaø AÁn Ñoä. Ngay sau khi chaám döùt chieán tranh laïnh, Hoa Kyø coù chöøng 600 taøu chieán. Baây giôø

giaûm xuoáng khoûang treân döôùi 300. Nhöng taøu chieán cuûa Myõ thöôøng ñöôïc trang bò baèng nhöõng vuõ khí toái taân vôùi taàm chính xaùc thaät cao. Trong khi ñoù ngöôùi ta cuõng öôùc ñònh raèng chæ ñeán khoaûng naêm 2020, Trung Quoác seõ coù nhieàu taøu chieán hôn Myõ. Ngoaøi ra Trung Quoác cuõng mua hay ñoùng taøu ngaàm vôùi möùc ñoä cao hôn Myõ gaáp 5 laàn. Trung Quoác cuõng taäp trung vaøo vieäc laép ñaët vaøo taøu chieán caùc thöù daøn suùng phoùng ñaïn nguyeân töû, cuõng nhö taïo neân chieác maøn che laáp vò trí caùc taøu chieán khoâng cho heä thoáng GPS töø caùc veä tính thaáy ñöôïc. Trung Quoác hieän cuõng coù nhieàu lôïi ñieåm hôn Myõ ôû choã hoï laø moät thöù cöôøng quoác môùi neân cuõng coøn deã aên deã noùi vôùi caùc thöù chính quyeàn ôû Chaâu Phi vaø Chaâu AÙ, cho hoï thieát laäp caùc traïm tieáp teá xaêng daàu cho caùc taøu chieán ñang tuaàn haønh ôû caùc khu duyeân haûi ñòa phöông. Töø kinh nghieäm cuûa caùc cuoäc chieán tranh AÁn Hoa vaøo khoûang ñaàu thaäp nieân 1960, cuõng nhö töø vieäc Trung Quoác sang chieám ñoùng Taây Taïng tröôùc ñoù, AÁn Ñoä luùc naøo cuõng lo laéng veà caâu chuyeän quaân söï vaø haûi quaân cuûa Taøu. Bôûi lí do ñoù, AÁn Ñoä trong nhöõng naêm gaàn ñaây, theo saùt vôùi phaùt trieån kinh teá, ñaõ caûi tieán vaø canh taân löïc löôïng haûi quaân cuûa mình keùo daøi khaép AÁn Ñoä Döông. Hoï thieát laäp nhieàu traïm tieáp teá vaø lieân laïc cho ngaønh haûi quaân ôû maët ñaát lieàn, keùo ñeán Phi Chaâu, vaø giaùp vôùi AÁn Ñoä Döông. Vaø vôùi söï xuoáng doác cuûa ngoâi vò cöôøng quoác soá 1 treân theá giôùi, Myõ coù veû nhö ñang moät maët nhôø caäy AÁn Ñoä laõnh vai troø ñaïi dieän cho mình ôû AÁn Ñoä Döông, vaø maët khaùc lo “keát nghóa anh em” vôùi Trung Quoác ñeå traùnh xung ñoät mai sau. Tröôùc tình theá cuïc dieän thay ñoåi nhö vaäy chính phuû oâng Kevin Rudd coâng boá moät baïch thö nhaèm vaøo vieäc caûi toå neàn quoác phoøng UÙc vaøo ñaàu thaùng 5-2009. Ñaây laø moät vieäc laøm gaây ruùn ñoäng raát nhieàu nôi, nhaát laø trong dö luaän quaàn chuùng UÙc. ÔÛ choã töø laâu ngöôøi ta vaãn cho oâng thuû töôùng Rudd laø moät chuyeân gia haøng ñaàu veà Trung Quoác, bôûi hoài coøn treû oâng ñaõ töøng laøm vieäc ôû toaø ñaïi söù UÙc ôû Baéc Kinh, vaø aên noùi tieáng Taøu (phoå thoâng) heát söùc thoâng thaïo. Gaàn ñaây caû theá giôùi luoân luoân nghieân cöùu nhöõng phaùt bieåu cuûa oâng veà nhöõng vaán ñeà lieân quan ñeán Trung Quoác. OÂng cuõng thöôøng ñöôïc chính giôùi Taøu xem nhö moät ngöôøi “ñoàng chí” da traéng thaân thieát. Ñeán noãi chæ môùi caùch 1 tuaàn tröôùc khi oâng thuû töôùng UÙc coâng boá baïch thö veà taêng gia chi tieâu quoác phoøng oâng laõnh tuï ñoái laäp laø Malcolm Turnbull leân tieáng chæ trích ñöôøng loái thaân Taøu cuûa oâng Rudd, cho raèng coù theå laøm Myõ khoù chòu.

Theá baïch thö caûi tieán quoác phoøng cuûa UÙc ra sao? Baïch thö naøy nhaèm vaøo naêm 20202030 khi Myõ ñaõ xuoáng doác khoâng coøn söùc baûo veä ñoàng minh nhö xöa. Baïch thö xaùc ñònh raèng theá quaân söï seõ thay ñoåi thaønh 5 goùc: Myõ, Taøu, Nga, Nhaät vaø AÁn. Chæ caàn coù moät con tính sai laø maïnh ai seõ naáy chaïy. Neáu UÙc khoâng töï lo laáy, nhaát laø moät quoác gia noåi tieáng giaøu coù veà khoaùng saûn vaø taøi nguyeân thieân nhieân, thì chæ coù Trôøi môùi cöùu ñöôïc nöôùc UÙc. Theo chöông trình do baïch thö ñeà ra, chi tieâu quoác phoøng seõ taêng gia leân ñeán möùc 3% taøi khoùa quoác gia moãi naêm cho ñeán naêm 2018. Sau ñoù seõ giaûm laïi möùc 2.2% cho ñeán naêm 2030. Moät soá chi tieát: -Haûi quaân: 12 taøu ngaàm môùi seõ ñöôïc ñoùng raùp taïi bang Nam UÙc. 3

Herald, oâng Kim Beazley nhieàu naêm töøng giöõ chöùc laõnh tuï ñoái laäp cuûa ñaûng Coâng nhaân, vaø boä tröôûng quoác phoøng trong caùc chính phuû tröôùc, cho bieát tôø baïch thö ñöa ra nhöõng quyeát ñònh heát söùc ñuùng ñaén. Quan troïng nhaát chi tieâu quoác phoøng nhö kieåu baïch thö môùi ñuùng vôùi ngaân saùch quoác phoøng cuûa UÙc hieän ñöùng haøng thöù 11 treân theá giôùi. Veà haûi quaân, con soá veà taøu chieán vaø taøu ngaàm hieän khoâng thaám vaøo ñaâu so vôùi haûi quaân UÙc töøng ñöùng haøng thöù 4 treân theá giôùi vaøo thôøi theá giôùi ñaïi chieán laàn thöù hai. Ñeå theo ñuoåi chöông trình naøy, chính phuû caàn ñeán $20 tyû tieàn daønh duïm töø caùc khoaûn chi tieâu khaùc trong voøng 10 naêm tôùi. Cuõng raát khoù vaø khoâng deã nhö moïi ngöôøi thöôøng töôûng. Vieäc canh taân neàn quoác phoøng UÙc tuy bò söï la où vaø choáng ñoái nhieàu nôi,

Taêng cöôøng löïc löôïng quoác phoøng UÙc

taøu choáng khoâng môùi. 8 chieác taøu khu truïc ñeå thay theá caùc thöù taøu ñôøi Anzac xöa cuõ. 24 chieác phi cô tröïc thaêng duøng trong haûi quaân. Nhieàu taøu tuaàn duyeân haûi. Hai chieác taøu saân bay cho maùy bay leân thaúng, chôû luoân xe taêng. 6 chieác taøu lôùn chuyeân chôû xe taêng thieát giaùp vaø phi cô. 1 taøu chieán lôùn hoã trôï vaän chuyeån. -Khoâng quaân: 100 chieác F-35 JSF (Joint Strike Fighter). 5 chieác maùy bay chuyeân chôû quaân söï KC-30A, moãi chieác chöùa ñöôïc 270 lính, vaø moät soá löôïng kieän haøng thaät lôùn. 6 chieác Wedgetail AEW&C thaùm thính. 7 chieác UAV bay cao, ñöôùng daøi khoâng ngöôøi laùi ñeà thaùm thính vaø tuaàn haønh treân khoâng thay theá taøu döôùi bieån. -Luïc quaân: 1100 xe thieát giaùp môùi. 7 maùy bay tröïc thaêng hieäu Chinook. Heä thoáng phaùo binh 155mm, goàm hai loaïi töï ñoäng vaø keùo theo. 46 chieác phi cô tröïc thaêng môùi loaïi Tiger. Heä thoáng ID tieän ích cho quaân lính vaø xe phaùo. Trong moät baøi baùo beânh vöïc cho tôø baïch thö quoác phoøng ñaêng ngaøy 4 thaùng 5 treân baùo Sydney Morning

thaät ra vaãn laø moät chuyeän phaûi laøm. Coù theå quaù treã vaø khoâng hôïp thôøi laø ñaèng khaùc. Nhieàu nôi choáng ñoái laïi trôù treâu thay baét nguoàn töø phía beân kia caùc bôø ñaïi döông. ÔÛ Myõ giôùi am töôøng quaân söï coù veû khoâng haøi loøng bôûi ñaây laø baûn baïch thö ñaàu tieán treân theá giôùi ñaùnh daáu roõ raøng söï xuoáng doác vai troø number one soá 1 cuûa Myõ treân theá giôùi. Tuy vaäy hoï chöa coù “thoâng caùo” chính thöùc veà baûn baïch thö naày bôûi caàn nhieàu thôøi gian nghieân cöùu. Trong khi ñoù Trung Quoác heát söùc baát bình bôûi hoï raát nhaïy beùn tröôùc nhöõng dö luaän baát lôïi cho hoï. Töø laâu hoï ñaõ reâu rao vaø luoân coá gaéng chöùng minh hoï khoâng coù tham voïng thay theá Myõ laøm baù chuû toaøn caàu. Nhöõng böôùc tieán cuûa hoï veà ngoaïi giao vaø maäu dòch thaät ra heát söùc caån thaän. Cuõng caàn noùi roõ laø caûi tieán quoác phoøng UÙc hoaøn toaøn khoâng coù noùi roõ laø ñaùp öùng laïi moái nguy töø ñaâu heát, nhöng nhaán maïnh laø chæ caàn moät sô hôû nhoû cuûa tính toaùn moät beân naøo ñoù laø cuõng ñuû laâm nguy.

23


Nhö moïi söï vieäc ôû ñôøi, kyø khuûng hoaûng kinh teá toaøn caàu naøy luoân luoân khaùc vôùi nhöõng kyø tröôùc. Thoaït ñaàu nhieàu vò laõnh ñaïo chính trò vaø kinh teá ñaõ laïc quan cho raèng raát khoù maø khuûng hoaûng bò luùn saâu nhö nhöõng kì tröôùc bôûi baây giôø daân chuùng coù yù thöùc cao, vaø khoâng nhö ngaøy xöa, maäu dòch ñaõ ñöôïc toaøn caàu hoaù. Tuy nhieân vaãn coù moät ñaëc tính noåi baät laøm cho khuûng hoaûng kinh teá kì naøy khaùc bieät vôùi nhöõng kì tröôùc. Ñoù laø kì naøy xaûy ra ngay taïi nöôùc Myõ ñuùng vaøo thôøi ñieåm caû nöôùc Myõ ñeàu ñaâm hoaûng vì chieán tranh taïi Iraq, Pakistan vaø Afghanistan ñaõ keùo daøi quaù laâu, raát toán keùm vaø gaàn nhö khoâng thaáy ngaøy ra. Noù cuõng truøng hôïp vôùi nhieàu söï vieäc khaùc maø ngaøy xöa khoâng heà coù. Tröôùc heát noù laøm tieâu hao raát nhieàu tieàn, do chính phuû vay möôïn choã khaùc, nhöng tieâu vaøo nhöõng khoaûn khoâng giuùp ích gì cho coâng aên vieäc laøm hay saûn xuaát ñeå taêng saûn löôïng hay neàn kinh teá quoác gia. Nhöõng moùn tieàn keách xuø ñaõ ñöôïc duøng vaøo vieäc “bôm xaêng” cho caùc boä maùy taøi chaùnh vaø tín duïng, nhaèm kích thích cho noù chaïy tieáp. Cho daân chuùng vaø caùc cô sôû kinh teá coù tieàn ñeå guoàng maùy kinh teá thöông maïi ñöôïc noå maùy trôû laïi. Noù cuõng xaûy ra vaøo luùc chính saùch ngoaïi giao cuûa Myõ bò beá taéc vaø baét buoäc phaûi thay ñoåi chieàu höôùng. Vaøo luùc chuû nôï laø nöôùc Trung Hoa, chæ môùi vaøi möôi naêm tröôùc ñaõ töøng laø keû thuø khoâng ñoäi trôøi chung vôùi con coïp giaáy Myõ - vaø cuõng caùch ñaây chæ moät hai naêm moãi laàn Myõ noùi chuyeän vôùi hoï coøn leân gioïng oâng Thaày veà chính trò hoïc ñoøi hoûi hoï phaûi toân troïng nhaân quyeàn. Noùi chung khuûng hoaûng kinh teá toaøn caàu kì naøy xaûy ra ñuùng vaøo luùc caû Myõ vaø theá giôùi Taây Phöông ñang baét ñaàu xuoáng doác. Maø thaät söï chöa coù moät moâ hình chính trò quoác teá naøo môùi coù theå thay theá kieåu chính trò keû caû cuûa nöôùc Myõ gaày neân töø sau theá chieán thöù 2. Sau ñaây chuùng ta haõy thöû ñieåm qua moät vaøi ñieåm tieâu bieåu cuûa cuoäc khuûng hoaûng kinh teá hieän taïi. Tröôùc heát caâu chuyeän ñòa oác ôû UÙc. Theo thoáng keâ nhieàu nôi, giaù nhaø ñaát ôû UÙc ñaõ giaûm ñeán 12% trong naêm qua. Trong 3-4 thaùng ñaàu naêm 2009 giaù nhaø ôû moät vaøi nôi trong caùc thaønh phoá lôùn coù ghi nhaän gia taêng. Theo vôùi chöông trình taëng khoâng $14000 cho nhöõng ngöôøi mua nhaø laàn ñaàu, cuûa chính phuû oâng Kevin Rudd. Chöông trình naøy seõ keát thuùc vaøo cuoái thaùng 6 naøy, vaø tieàn taëng khoâng seõ ruùt trôû veà möùc ñoä cuõ töùc $7000. Nhö vaäy toång

24

keát trong vieäc naâng tieàn taëng khoâng töø $7000 leân $14000 cuûa chính phuû Coâng nhaân laïi gaây neân giaù nhaø leân cao ôû moät vaøi khu vöïc nhö taïi Bankstown vaø caùc khu mieàn Taây nhö Blacktown Fairfield, v.v. Vaø theo nhieàu chuyeân gia ñòa oác, ngöôøi ta neân chôø ñeán thaùng 7, raát nhieàu cô hoäi giaù nhaø seõ xuoáng trôû laïi ôû nhöõng khu vöïc haáp daãn naøy. Xuoáng thaáp hôn möùc sai bieät $7000 tieàn chính phuû taëng khoâng. Thaät ra

cuûa giôùi möôïn tieàn mua nhaø chính laø kieåu vay vôùi tieàn laõi xuaát ñöôïc khoaù kín. Vieäc naøy vaãn thöôøng xaûy ra trong luùc kinh teá phoàn thònh vôùi naïn laïm phaùt hoaønh haønh. Vaøo luùc ñoù laõi xuaát luoân luoân cöù vaøi thaùng thì taêng leân moät chuùt ñeå chaën ñöùng naïn laïm phaùt. Nhaø baêng hay caùc toå chöùc tín duïng vaøo luùc ñoù coù theå vay tieàn ôû Trung Quoác hay töø moät choã naøo ñoù vôùi laõi xuaát coá ñònh, vaø taát nhieân thaáp hôn möùc laõi xuaát ñang leân hay saép söûa leân ôû thò tröôøng. Vaø hoï thöôøng ñeà nghò vôùi khaùch haøng töùc ngöôøi vay laø haõy vay tieàn döôùi daïng laõi xuaát coá ñònh khoaù

giaù nhaø treân toaøn nöôùc UÙc ñaõ xuoáng khoaûng 2.2% chæ noäi trong quyù ñaàu cuûa naêm 2009. Nhaø ôû Perth coøn bò giaûm theâ thaûm hôn, ñeán khoaûng 3.6%. Neáu tính theo 12 thaùng cho ñeán thaùng 3 naêm 2009, giaù nhaø taïi khaép caùc thaønh phoá lôùn ôû UÙc ñaõ xuoáng ñeán 6.7%. Tröø Darwin ghi nhaän giaù nhaø coù phaàn taêng. Song song vôùi naïn khuûng hoaûng ñòa oác laø thoáng keâ caùc caên nhaø ñaõ bò ngaân haøng ñoøi sieát laïi. Ñaây laø tình traïng ñieån hình cuûa khuûng hoaûng ñòa oác vaø kinh teá Hoa Kyø. ÔÛ UÙc caùc chuyeân gia hay nhaân vieân chính phuû öa traán an daân chuùng baèng caùch noùi raèng tình hình ôû UÙc raát khoù ñeán ñoä bi ñaùt nhö vaäy bôûi loái cho vay tieàn mua nhaø cuûa caùc ngaân haøng UÙc vaãn luoân theo loái aên chaéc maëc beàn. Tuy vaäy hoï vaãn queân moät ñoâi ñieàu. Thöù nhaát laø ôû UÙc chæ môùi baét chöôùc cho vay tieàn kieåu Myõ töø caùc toå chöùc tín duïng phi-ngaân-haøng. Vay tieàn töø nhöõng nôi naøy thöôøng deã hôn ngaân haøng vôùi ñieàu kieän cho vay ít khaét khe hôn ngaân haøng, nhöng cuõng ñeå loït vaøo nhöõng ngöôøi hoaøn toaøn khoâng ñuû khaû naêng traû tieàn goùp cho moùn tieàn vay mua nhaø, taäu hoä. Thöù hai, nguy cô chính

laïi. Thí duï ôû möùc 7.8% trong voøng 3 hay 5 naêm. Loái cho vay vôùi laõi xuaát khoaù raát phoå bieán chæ caùch ñaây coù 1 naêm. Theá roài nöôùc chaûy qua caàu. Laõi xuaát UÙc lieân tieáp giaûm khoâng ngöøng töø khoaûng thaùng 10 naêm ngoaùi cho ñeán baây giôø. Vaø nhöõng ngöôøi vay tieàn mua nhaø theo laõi xuaát khoaù chaët bò loã laõ naëng neà. Bôûi laõi xuaát hoï vaãn phaûi traû ñeàu ñeàu laø laõi xuaát khoaù chaët ôû möùc 7.8% theo thí duï treân, trong khi giaù laõi xuaát thò tröôøng hieän nay chæ trong khoaûng 3.5%-4.5%. Laäp töùc hoï nghó ñeán chuyeän baùn nhaø. Nhöng cuõng khoâng giaûi quyeát ñöôïc gì heát bôùi hoï vaãn phaûi traû nôï theo laõi xuaát khoaù chaët laø 7.8% cho ñeán heát haïn kyø ñaõ kyù keát laø 5 naêm. Vaø thoâng thöôøng hoï laø nhöõng naïn nhaân ñaàu tieân cho vieäc bò sieát nhaø. Tieán trình sieát nhaø ôû UÙc cuõng khaùc xa vôùi ôû Myõ. ÔÛ Myõ khi bò sieát nhaø, cô quan taøi chaùnh hay nhaø baêng ngöng thu tieàn nôï vaø chuû nhaø chæ vieäc choïn ngaøy doïn ra. ÔÛ UÙc traùi laïi, chuû nhaø phaûi tieáp tuïc traû nôï coøn laïi cho ñeán khi naøo heát nôï môùi thoâi. Töùc khi ngaân haøng hay cô quan taøi chaùnh sieát nhaø hoï seõ ñem nhaø ra baùn ñaáu giaù. Neáu giaù baùn ñöôïc nhaø tröø ñi caùc sôû phí

linh tinh vaãn coøn thaáp hôn khoaûn tieàn nôï coøn laïi, ngaân haøng hay cô quan taøi chaùnh seõ tieáp tuïc ñoøi nôï chuû nhaø ñaõ töøng vay tieàn khi tröôùc cho ñeán khi naøo thanh toaùn heát môùi thoâi. Neáu tieàn baùn ñöôïc haõy coøn cao hôn tieàn nôï coøn thieáu, ngaân haøng hay cô quan taøi chaùnh seõ boài hoaøn laïi cho chuû nhaø (ñaõ möôïn tieàn) soá tieàn sai bieät ñoù. Bò sieát nhaø thöôøng xaûy ra khi ngöôøi ta vay tieàn quaù loá - cao hôn khaû naêng coù theå traû nôï haøng thaùng. Nhöõng ngöôøi ñaàu tö möôïn tieàn ñeå mua nhaø hay caên hoä cho thueâ mong chôø ngaøy giaù nhaø leân cao roài baùn laïi laáy lôøi vaãn coù theå laø naïn nhaân maáy vuï sieát nhaø nhö thöôøng. Ñoù laø khi tieàn thueâ vaãn khoâng thaám vaøo ñaâu ñoái vôùi khoaûn tieàn traû nôï haèng thaùng, vaø chuû nhaø phaûi buø ñaép ñeàu ñeàu vaøo tieàn traû nôï haèng thaùng. Trong thò tröôøng giaù nhaø xuoáng doác, thì söùc chòu ñöïng cuûa raát nhieàu nhaø ñaàu tö thöôøng khoâng theå keùo daøi maõi maõi. Nhaát laø khi chuû nhaø ñeå ôû, hay ñaàu tö bò thaát nghieäp hay maát job. Tình hình ôû Sydney hieän nay phaûn aùnh tình traïng naøy trong khung hình kinh teá suy thoaùi toaøn caàu. Möùc thaát nghieäp ôû Sydney gaàn nhö taêng gaáp ñoâi trong voøng moät naêm qua. Naëng nhaát laø hai khu Fairfield vaø Liverpool. Vaø töø ñoù chuyeän bò sieát nhaø hieän ñang xaûy ra nhö côm böõa. ÔÛ moät vaøi khu vöïc cöù trong 16 caên nhaø hay hoä laø coù moät caên ñang bò sieát. Tieåu bang New South Wales hieän ñöùng ñaàu caû nöôùc veà naïn bò sieát nhaø. Trong 20 khu böu chính (postcodes) naèm haøng ñaàu veà treã naõi trong chuyeän traû tieàn nôï haøng thaùng, 19 khu böu chính thuoäc bang New South Wales. Ñöùng haøng ñaàu trong baûng phong thaàn soá caên nhaø hay hoä bò sieát laø Nelson Bay, Raymond Terrace, Katoomba, Greenacre, Fairfield, v.v.. Phaûn öùng cuûa chính phuû (lieân bang) laø kieåm soaùt caùc cô quan taøi chaùnh hay ngaân haøng chaët cheõ hôn. Ñaëc bieät nghieâm caám hoï cho vay theâm nhöõng chuû nhaø hieän ñang chaäm treã trong vieäc traû nôï. Sôû thueá tieåu bang troâng coi veà thueá con nieâm, hay tieàn taëng khoâng ($7000) cho nhöõng ngöôøi laàn ñaàu tieân mua nhaø cuõng kieåm soaùt laïi nhöõng vuï sieát nhaø. Bôûi khi ngöôøi daân mua nhaø laàn ñaàu hoï ñöôïc giaûm hay mieãn thueá con nieâm. Raát nhieàu khi ngöôøi mua khai gian laø mua nhaø laàn ñaàu ñeå ôû. Nhöng thaät ra hoï mua laàn ñaàu ñeå cho thueâ ñaàu tö. Vaø sôû thueá con nieâm xem laïi hoà sô laø ñeå kieåm chöùng laïi caùc vuï loång choång ñoù. Ñeå chính phuû lo thieát laäp thuû tuïc ñoøi laïi caùc moùn tieàn thaát thoaùt keå treân. Theo nhieàu giôùi thoâng thaïo, tieàn nôï caùc chính phuû nhö UÙc vaø Myõ ñaõ vay khaép nôi ñeå vaøo vieäc kích ñoäng kinh teá raát lôùn vaø raát khoù traû nôï trong voøng vaøi naêm. Noù ñoøi hoûi ít laém laø

moät thaäp kyû. OÂng Peter Costello, cöïu toång tröôûng ngaân khoá thôøi oâng John Howard ñaõ tuyeân boá moät caâu xanh dôøn laø UÙc seõ khoâng ñuû khaû naêng traû nôï trong moät töông lai thaät xa. Nhieàu chuyeân gia khaùc coøn cho raèng seõ khoâng bao giôø coù chuyeän giaûm thueá trong nguyeân moät thaäp kyû tôùi. Chính phuû hieän nay vaø trong töông lai xa vôøi luùc naøo cuõng caàn tieàn ñeå trang traûi nôï naàn khaép nôi. Trong khi ñoù toaøn caàu luoân coù nhöõng moái ñe doaï lôùn lieân quan ñeán kinh teá, maø quan troïng nhaát laø chuyeän toán ñòa trong vieäc tìm caùch tieát giaûm naïn khí phun nhaø kính aûnh höôûng tai haïi ñeán vieäc thay ñoåi khí haäu khaép nôi. Nhöõng döï aùn choáng naïn ñoùi, nhaát laø ôû caùc nöôùc taïi Phi Chaâu, cuõng ñoøi hoûi vieäc chi tieâu daøi daøi töø caùc quoác gia tieân tieán treân theá giôùi. An ninh, choáng khuûng boá ñoái vôùi caùc quoác gia töøng saùt caùnh vôùi nöôùc Myõ trong nhieàu naêm qua. Thi ñua vuõ trang cuõng toán ñòa khoâng ít. Bôûi nöôùc Myõ coù leõ seõ khoâng coøn ñoùng vai anh caû theá giôùi töï do nhö ñaõ töøng laøm trong suoát 60 naêm qua. Theo chöông trình döï ñònh nöôùc UÙc seõ caàn ñeán khoaûng $72 tyû ñoâ la ñeå caûi tieán toaøn dieän vaø canh taân quoác phoøng. Trong moät neàn traät töï môùi haõy coøn ñang hình thaønh. Theo ñoù coù chöøng 5 ñeán 10 quoác gia raát haêng say phaùt trieån quaân söï, bao goàm: Myõ, Trung Quoác, Nga, AÁn Ñoä, vaø Nhaät, cuõng nhö ñaõ vaø seõ coù nhieàu quoác gia (môùi) meâ say söu taàm vaø xöû duïng vuõ khí nguyeân töû, nhö Pakistan, Baéc Trieàu Tieân, vaø Iran. Trôû laïi caâu chuyeän kinh teá ôû UÙc. Nöôùc UÙc töø xöa ñeán giôø vaãn mang tieáng laø moät thöù hoãn hôïp giöõa tö baûn vaø an sinh xaõ hoäi. Vaø muoán duy trì moät loái soáng nhö vaäy chính phuû luùc naøo cuõng raát khaét khe trong vieäc kieåm soaùt caùc coâng cuoäc laøm giaøu cuûa tö nhaân hay caùc coâng ty lôùn trong nöôùc. Nay nhaân khuûng hoaûng kinh teá toaøn caàu vaø ñaûng Coâng nhaân ñang naém chính phuû, ngöôøi ta thaáy sôïi daây chuû nghóa an sinh xaõ hoäi caøng ngaøy caøng bò sieát chaët theâm leân. Trong ñoù coù vaán ñeà caùc quyõ höu boång. Ngaønh kyõ ngheä höu boång taïi UÙc laø moät ngaønh laém moái nhieàu tieàn. Laøm chuû nhaân ai cuõng bò baét buoäc ñoùng goùp vaøo caùc quyõ höu boång cho coâng nhaân moät khoaûn baèng vôùi 9% löông cuûa coâng nhaân. Ñaây laø moät moùn tieàn khaù lôùn töø laâu ngaên caûn phaùt trieån kinh teá UÙc nhöng giöõ vöõng cheá ñoä an sinh xaõ hoäi toát ñeïp nhaát nhì treân theá giôùi. Ngaønh kyõ ngheä höu boång taïi UÙc, ngoaøi caùc quyõ höu boång coøn coù caùc chuyeân gia tö vaán chuyeân vieäc giaûi thích vaø tö vaán veà caùc quyõ höu trí ñoái vôùi khaùch haøng. Chæ noäi tieàn quaûn lyù caùc thöù quyõ höu trí cuõng leân

ñeán $14 tyû ñoâ-la haèng naêm, töông öùng vôùi toång coäng tieàn daønh duïm ôû caùc quyõ naøy laø $1.1 öùc ñoâla, töùc $1100 tyû. Soá tieàn naøy döï tính coù theå leân hôn gaáp ñoâi, töùc $2.5 öùc, chæ noäi trong voøng 5-6 naêm nöõa. Töông öùng vôùi tieàn ñoùng goùp daønh duïm ñeàu ñeàu (cöôõng baùch) cuûa giôùi ñi laøm ôû UÙc laø $70 tyû moãi naêm. Gaàn ñaây chính phuû baét ñaàu ñeå yù ñeán moùn tieàn quaûn lyù keách xuø $14 tyû ñoâ la ñoù, vaø ra leänh nghieân cöùu tìm caùch tieát giaûm tieàn hueâ hoàng naøy vaøo tay caùc nhaø quaûn lyù quyõ höu boång nhö töø tröôùc ñeán nay, maø khoâng coù kieåm soaùt. Thoâng thöôøng tieàn hoa hoàng daønh cho caùc vò hay toå chöùc quaûn lyù laø 1.25% (phaàn traêm) chaïy ñeàu ñeàu treân soá tieàn do daân chuùng hay chuû nhaân caùc doanh thöông xí nghieäp ñuû kieåu ñoùng goùp cho coâng nhaân vieân. Chính phuû ñang mang yù ñònh caét giaûm tieàn hoa hoàng naøy xuoáng ñeán möùc 1% (1 phaàn traêm). Coøn ñoái vôùi caùc nhaø tö vaán, chính phuû cuõng mang yù ñònh sô khôûi laø huûy boû haún tieàn hueâ hoàng kieåu naøy. Bôûi kinh nghieäm cho thaáy caùc nhaø tö vaán luoân xuùi thaân chuû ñöa tieàn vaøo caùc quyõ höu boång taëng cho ñaùm tö vaán soá tieàn hoa hoàng cao. Do ñoù hoï thöôøng coù khuynh höôùng baát chaáp lôïi haïi cuûa thaân chuû maø chæ ñeå yù ñeán lôïi rieâng cuûa baûn thaân mình. Ñoái vôùi nhöõng nhaø keá hoaïch taøi chính, thoâng thöôøng hoï tính tieàn hoa hoàng ban ñaàu laø 2 cho ñeán 4 phaàn traêm hay thöù hoa hoàng theo ñuoâi daøi daøi laø 0.5%. Nhö vaäy chæ coù hoï laø coù tieàn baûo ñaûm coøn lôïi nhuaän daân chuùng bò thaát thoaùt. Coù ngöôøi öôùc tính laø toång soá tieàn thaát thoaùt cuûa moät coâng nhaân trung bình ñeå tieàn vaøo quyõ höu trí trong suoát thôøi gian ñi laøm laø $80000. Ñoái vôùi chính phuû ñaây laø moät cuoäc ñieàu tra tìm hieåu hôi treã sau hai thaäp nieân coù chính saùch höu boång cöôõng baùch. Thaø treã coøn hôn khoâng.

Nguyeân Cung

Muoán kinh doanh thaønh coâng phaûi naém baét thoâng tin vaø coù kieán thöùc veà kinh teá Ngöôøi baïn ñöôøng cuûa caùc Doanh Nghieäp - Cung öùng ñeán baïn ñoïc caùc thoâng tin Kinh Teá Thöông Maïi treân toaøn caàu Ñoïc vaø coå ñoäng taïp chí DNÑS baèng caùch giôùi thieäu cho nhieàu ngöôøi bieát cuøng ñoïc

25


                           

  

 

  

  3'  0   4 - % 5  .  0   1 4 /0  .  ', 6 //   78! 945 9   9  4   ,  : ;   < ! / + / # = 1    ' , # =    % /0   ,    >  4   # ?@ /"  A !  &   &@!   # 2 , + <# = + < 

           

       



  

   

C   !- /  0 74 D = /0 6/ 44 EF '(   C  D / 4&    0 $-/ G?# E      /0 H < 5  # I'(  &@ F! & ; - &  J 4 / =/4  4 - / + 0 ! @ ',  &@#K 0  ,/ +  + A L   '#

   #B 

      



      

         

 ! "  # $%"     & ' " $( ) * + #   )) , ( !        ' #     #     -  . '   "#

    /  . $ %"#   012222' , %"%"3

                       ! "  !# $    %       &   '(# $ % )* +  %  ',   + ',      -  . /0  % '     / +  %  1     2 0  

> ! #   "#     ?   $7  @2 *   :  .   .  A %         "#  A "# B $C  :8 # " $(  8))   ! D22 @

  !   0= : *  ! %     # 0182222   :   @   :EE  :  3 F. .   !   " 3

  

$ + < N / A-+  0

  

  !

        

        MH



    .   &  /     & 0  ! " # #   $   %   & '   



"

                  

   

 

   



        

     

  



   !

   (    )* & + ,  C  /   /!&  /0 ! & @  : , @ 4 4 /0 & " 9  ;   & @ VV =/!  - /  &+  %  <+  ',  4 0 , -F  4 0 V  -,    .  !4G ! F 4     &  !  4   TM# / " ,   L    '  . & & 0    % ',  ',   QRQS#

C    /'% <   /  0  =    OP8   0  !  

 !  ',  <0  - ( /'% <    &F 4 / + " ,   L      /  + -@   %      &-4 44  ' > > !0 /% /4 QRQS T

    

        

    

  

  4     5 6 $7 8*   ( # 9 ( :; #       #  

   % 7  0:222< (       # # '  9(  ! # 0=)222   ( *  $  # '  ' ,'

%"%"

      " G''  ". H   $ # # .      #  #  - %# * #( #/$I  ( (   #  . ' , '

%" %"   !  , 

-  (

        

      

        

   

     HMH

26

    UMH

35

 

36

 

J# 3& K

 "

27


                                       

   (  $&  $    ="  "   : &    :> &" "    7 9 )  ??@ ABC D5E 2 !   "     )"       2"  F" "  2"   -    *" 6!!I?CIHI; GD@ HHH/ $ * 7 

(    .  & J % J> )"   & *  "    : &    :>  &  &K   &   2 " * & - - - I    '- *J>)" : F" "   : J"   <   * L  &    2"  2 , /  M :N &"  * $= (J / 1 & - '     G!I HHH   6!!@HC!HHI;

    

  " :   *  7  *  



                  (    : 2 : '             )> &M &    "  "   K    I ,  *  / (   : &    :>/ O. )   .  *   -    G!H HHH J P J     

    

        

    !  "  #$%& " ' (  )  * + ),   "- &.  ")- ,  /     -45   0 %   * - , "-   1) *      2" ,) 2 ($%3($ &     % 2 "-"2         

 67  ' 89"-: ; <&    

  ':  



28

6!!5@CHIHI;

65

29


     

            

  

      

                    

      

  

    

  

  

   

      

                       !       " #$    % !  &

 ' %   &   ( $# ( %) #*+,--- %%.

9  !      :#;  '' < ' :#  = 9      %   )  %           $    # . *+----- 6;.>   # %  & .

                        !" #$$% &'() *+, - #. / 0   0"  !    - / 1  

 !-   / 2    6..7$)#7478 3*%4445    

               !" #"$  %&   '   ($ )& *   +  ) $  %$ )  $ ,    * '  "(&  !$ %  %   -./)%   %&  *.

    

 ?@ $  

       4$   (

     

/00,12-1-,3

0 .98

/00,02-,-,3

  

       

     

 /00,H2-,-,3

           

A & 5 '  B  # # B 

 %+C-2DED 0F+#; ;;##. : '' <> ;;# )&    F & +.>        & %   ! &   G      .   $                 (  $           #          &. A    %  #   F 4 $ .

  %   &      '     &   $ #  &           +1 5   '   %'     &    ) #  6  &   '  6  1  %   ' !    ' $###     *,-----  %  6 # ) *07,---  ) (  8  +777  ) .

4    (< B  I J +--1K..

4$   (

              ! " #           

     / ! - 9 0"    !    !     :     "  

   !;    7 <   !  /5        5 =>   !>    2   / 3#.4444 ?@ ? 0" 0"

-      /  > 

    "  0/   / 2   @   / B "  ! -   ?   -   2 3.,44C/ :   

   D /  3*$4444 0" 0"   0    

  0 5

&       A  !9

 



  

/00,+2-,-,3



     30

01123415678

57

80

6..+$)47478

6..+%)47478

31


                              <% (  -( & 0"3 < $ $" + ( )) # , +  0$&#  "  ) (" ,  $/3    ) 1 6# 8 "%# ( - 6B# C 3

033  !5"%&,#   (  6B#9D8 /2  /2 9

<% (   $/' = / $/'# 7  $0 $ -( ( 3  $   !2   #  #   '  " % >   $/3  /* )$

0$ $(9 ?% " /  @   @  # , +  $"'  $9   ) '   4 8 3

 /2 /2

A  =0" 3  

 + ;&

           



    



                    

 

        

:"3 ; $,      !  "# $ ! %& "'    !# ( ) $ $*#  "+ , "  (-

.  / "  # 

+  ,   # 0! $1 $  & /2' , " + "# * 3 +" 4# $   %" ,  3 5"#

  "  ) /3 6#67# 8 "%# $    ) ' ( 9

<% (  =/2'  3  3  )# "' /23 .   ,# "' 8# 0"3 E&# &     ! 2#    /2 # 

  %" 2) % > 3 #   %" ,   #(  ) ' 4 6F#9

    

<  =0" 3  



   

     

32

   

7

83

33


khuya ñi ngang qua khuùc ñöôøng aáy môùi laïnh thaät laø laïnh. Baïn nhìn em xuyùt xoa than laïnh maø cöôøi: “Ñaõ thaám vaøo ñaâu so vôùi muøa ñoâng beân kia nôi anh ôû”. “Keä em! Nhöng em thaáy laïnh thieät maø!” Maø kyø laï thaät, maáy muøa Noel qua, cöù ñuùng ngaøy Giaùng sinh laø möa. Möa maø vaãn keït ñöôøng môùi laï chöù! Daãu em bieát Noel theá naøo cuõng keït xe cho maø xem, nhaát laø khuùc ñöôøng ra nhaø thôø Ñöùc Baø, vaäy maø em khoâng theå naøo naèm im ôû nhaø, vaãn bon chen ra phoá hoøa doøng ngöôøi ñoâng ñuùc chen chuùc kia. Nhieàu luùc nghó laïi boãng baät cöôøi, sao nhieàu ngöôøi ngoác gioáng mình theá nhæ? Saøi Goøn yeâu nhaát laø muøa naøy ñoù anh. Muøa cuûa yeâu thöông goïi veà, muøa cuûa baøn tay naém laáy moät baøn tay. Vaø em cuõng ñang caàu nguyeän ñoù nheù! em bieát Noel theá naøo cuõng keït xe cho maø xem, nhaát laø khuùc ñöôøng ra nhaø thôø Ñöùc Baø, vaäy maø em khoâng theå naøo naèm im ôû nhaø, vaãn bon chen ra phoá hoøa doøng ngöôøi ñoâng ñuùc chen chuùc kia. Nhieàu luùc nghó laïi boãng baät cöôøi, sao nhieàu ngöôøi ngoác gioáng mình theá nhæ? Saøi Goøn yeâu nhaát laø muøa naøy ñoù anh. Muøa cuûa yeâu thöông goïi veà, muøa cuûa baøn tay naém laáy moät baøn tay. Vaø em cuõng ñang caàu nguyeän ñoù nheù!

vaø ñi, veà vaø ôû, aên vaø nguû, taát taät ñeàu coù Saøi Goøn keà beân. Thieân haï yeâu thì ta cuõng yeâu. Thieân haï yeâu xem ra ñau khoå khoán ñoán vì nghìn vaïn ñieàu nhoû nhaët: tình phí, ghen tuoâng, giaän hôøn. Ta yeâu Saøi Goøn chöa bao giôø nhö theá. Ta khoâng toán tình phí, ta khoâng ghen tuoâng vì lôõ coù ai ñoù yeâu Saøi Goøn gioáng ta, ta chöa heà giaän hôøn bao giôø... Coù anh chaøng vöøa yeâu boùng ñaù vöøa yeâu caû Saøi Goøn, öùng khaåu caûi bieân ñoïc moät baøi thô taëng Saøi Goøn. Ta thaáy hay neân cheùp laïi ra ñaây: Yeâu Saøi Goøn khoâng sôï nghe töø choái Maø chæ lo khoâng coøn söùc ñeå yeâu Yeâu Saøi Goøn khoâng caàn khö khö giöõ Caøng laém keû yeâu caøng thaáy vui nhieàu.

ÖØ, thì thieân haï yeâu ta cuõng yeâu. Thieân haï yeâu nhau coøn ta thì yeâu em, Saøi Goøn. Minh Trí - Vieát cho moät ngaøy ñôn coâi.

N

nhieàu taùc giaû

höõng côn möa baát chôït vaø traùi muøa laøm cho con ngöôøi vaø caûnh vaät khoù chòu. Möa laøm cho muøi ñaát boác leân, cöù theá naøo ñoù. Maø keä, möa cuõng hay hay, giuùp laøm dòu bôùt nhöõng caùi ñaàu ñang taêng nhieät, dòu ñi nhöõng côn saám seùt vaø oanh taïc.

Khoâng bieát töï bao giôø noù raát thích möa, ngaém nhöõng côn möa döôùi aùnh ñeøn ñöôøng, ngaém côn möa qua cöûa soå, ngaém nhìn möa cöù rôi rôi vaø thaû loøng vaøo nhöõng côn möa hay hay ñoù. Coù ñoâi luùc noù cuõng laõng maïn laém, ngoài nhìn möa vaø ñeå cho suy nghó troâi mieân man ñaâu ñoù. Baây giôø coù 1 coâ beù naøo ñoù ñang ñöùng beân cöûa soå nhìn töøng chuøm hoa giaáy bay bay trong möa. Coù coâ beù naøo ñoù ngoài trong goùc beù xinh xinh cuûa 1 coâng ty naøo ñoù ñang nhìn ra cöûa lôùn vaø nhaén cho noù doøng tin, “anh ôi, trôøi möa, möa coù ñi hoïc khoâng?”.......Möa cöù theá ôû trong suy nghó vaø taâm töôûng cuûa noù töï luùc naøo. Möa theá ñoù, ñeïp vaø laõng maïn Vaäy maø, soáng ôû Saøi Goøn laâu seõ ñöôïc chöùng kieán theâm nhöõng doøng soâng giöõa loøng Thaønh phoá, caùi naøy hem theøm yù kieán nöõa vì noù laø beänh nan y vaø heát thuoác roài neø, hô. “Vaø côn möa tôùi maùt taâm hoàn Em seõ ñöùng beân oâ cöûa nhoû Ngoaøi trôøi möa raát nhieàu Chôø daáu chaân anh”

Möa laøm cho moïi ngöôøi troán thaät nhanh vaøo nhöõng maùi hieân trong khoâng gian nhoøa cuûa maøn möa traéng xoùa. Nhöõng coâ caäu hoïc troø gaëp möa thì thích laém, cöù ruùc ra ruùc rích cöôøi roài ñi döôùi côn möa baát chôït ñoù, maëc cho möa cöù phaû vaøo maët, vaøo thaân theå. Treû maø, laøm nhöõng gì mình thích thì môùi ñaõ, phaûi khoâng coâ beù!

34

Möa ñeán roài ñi cuõng baát ngôø, chæ coøn moät thöù ôû laïi vôùi noù vaøo luùc naøy maø thoâi. Daãu bieát khoâng caùi gì laø hoaøn myõ, laø theo yù muoán, vaäy nhöng noù vaãn mæm cöôøi vaø böôùc ñi treân con ñöôøng nhieàu choâng gai, hoa hoàng cuõng laém vaø phía tröôùc laø boùng em, ngöôøi con gaùi maø noù hay nghó ñeán moãi saùng khi thöùc daäy vaø luoân chuùc nguû ngon vaøo cuoái moãi ngaøy. Vaø laïi möa, möa trong loøng vaø möa ngoaøi trôøi..... Tuaán Vuõ

Saøi Goøn cuoái thu, toâi cöù taïm goïi muøa cuûa saøi goøn laø theá, vì thaät ra Saøi Goøn laøm gì coù muøa thu ñaâu, Saøi Goøn chæ ñôn giaûn vôùi 2 muøa möa, naéng, moäc maïc, deã hieåu nhö chính con ngöôøi nôi ñaây vaäy. Baïn ôû xa hoûi em: “Saøi Goøn baây giôø theá naøo roài em? Gaàn ñeán Giaùng sinh roài chaéc laø laïnh phaûi khoâng?” “Uh- ñuùng roài,” maáy sôùm nay ra ñöôøng baét ñaàu thaáy se se laïnh. Toái tan lôùp hoïc theâm, chaïy xe maø nghe gioù laïnh luøa qua caû ngoùn tay.” Em cöù treâu baïn: “Saøi Goøn cuûa em ñaõ vaøo muøa laïnh roài. Muøa cuûa yeâu thöông goïi veà, muøa cuûa baøn tay naém laáy moät baøn tay. Vaø hình nhö laø Saøi Goøn ñang muøa cöôùi, muøa cuûa uyeân öông xaây toå aám. Vaø anh ôi, cuøng em daïo phoá ñeâm Saøi Goøn nheù, ñeå bieát raèng Saøi Goøn cuûa em chæ laïnh vöøa ñuû cho ai ñoù caûm thaáy caàn coù ngöôøi ñi beân caïnh mình, Saøi Goøn cuûa em chæ laïnh vöøa ñuû ñeå ngöôøi con gaùi thaáy baøn tay mình ñaõ naèm goïn trong baøn tay ai kia töï luùc naøo, ñeå thaáy raèng vaãn aám aùp giöõa Saøi Goøn laäp ñoâng”. Em kheõ treâu baïn, phaûi mau veà ñeå caûm nhaän caùi laïnh cuûa Saøi Goøn ñi thoâi. Vì Saøi Goøn cuûa em khoâng laïnh laâu ñaâu nheù. Saøi Goøn cuûa em chæ laïnh töø khoaûng ñaàu thaùng 11 ñeán gaàn Noel thoâi. Sau Noel thì thôøi tieát Saøi Goøn heát ñeïp maát roài. Boán naêm soáng giöõa mieàn ñaát naøy, em ñaâm ra coù thoùi quen hay ñi ngoù nghieâng caùc con ñöôøng, em thích nhaát laø khuùc ñöôøng Nguyeãn Du, rôïp taùn laù me, ñöôøng vaéng, khuya

T

a voán buoàn, buoàn töø hoài naûo hoài naøo, cho neân ta khoâng thích oàn aøo bon chen. Ta voán loâi thoâi leách theách, cho neân khoâng daùm ngoù ngaøng ñeán nhöõng thöù caàu kyø hoa myõ. Ñieàu ñoù coù nghóa laø ta khoâng thích hôïp vôùi em - moät thaønh phoá oàn aøo naùo nhieät vôùi 8 trieäu daân, moät neùt ñeïp kieâu sa dieãm leä maø khoâng keùm phaàn thöôùt tha. Chaúng theá maø ngöôøi ta goïi em laø Hoøn Ngoïc Vieãn Ñoâng? Coøn ta, chæ xin ñöôïc goïi em noâm na giaûn dò laø Saøi Goøn. Phaûi. Ngaøy hoâm nay ta chôït phaùt hieän ra moät ñieàu: ta yeâu em ñeán laï! Thieân haï yeâu thì ta cuõng yeâu. Thieân haï yeâu nhau, vaát vaû toû tình, nôm nôùp

canh giöõ sôï maát, ñeâm naèm nhôù nhôù nhung nhung, aên khoâng ngon nguû khoâng yeân, theà nguyeàn soáng cheát. Ta yeâu Saøi Goøn, hoâ moät tieáng laø yeâu, khoâng vaát vaû canh giöõ, ñeâm naèm ngaùy pho pho vì bieát chaéc raèng chaúng ai troäm ñöôïc Saøi Goøn cuûa ta. Thieân haï yeâu, thì ta cuõng yeâu. Ngaøy cuoái tuaàn thieân haï chôû ngöôøi yeâu ñi chôi, ñi xem haùt, daïo coâng vieân... Ta cuõng chôû Saøi Goøn cuûa ta ñi chôi, ñi xem kòch, daïo coâng vieân. Ñöøng thaáy caùi yeân xe ta troáng maø voäi xem thöôøng. Ta ñang chôû Saøi Goøn ñi chôi ñaáy. Thieân haï yeâu thì ta cuõng yeâu. Thieân haï yeâu coù giôø coù giaác ta yeâu... quanh naêm. Thieân haï heïn hoø nhau thì ñeán luùc cuõng phaûi “chia tay hoaøng hoân” ai veà nhaø naáy. Ta yeâu Saøi Goøn, ñeán

Saøi Goøn thaät ñaët bieät! Duø baïn ñi ñaâu, laøm gì ôû baát cöù nôi ñaâu thì Saøi Goøn luoân ôû trong taâm trí cuûa moïi ngöôøi. Saøi Goøn thaät hoa leä nhöng cuõng thaät gaàn guõi cöù ngôû nhö ta ñaõ quen Saøi Goøn töø laâu. Chieàu möa rôi ngoài caø pheâ Saøi Goøn nhaâm nhi töøng gioït ñaéng nhìn möa rôi nhìn Saøi Goøn hoái haû taát baät nhöõng doøng ngöôøi. Suy nghó... möu sinh... tìm töông lai... cho Saøi Goøn. Toâi cuõng nhö baïn, ñeán Saøi Goøn, ôû Saøi Goøn vaø yeâu Saøi Goøn töø bao giôø chaúng bieát! Toâi cuõng hay buoàn vaø cuõng chaúng thích bon chen, theá maø yeâu Saøi Goøn môùi laï. Toâi voán khoâng thích vieát, chæ thích ñoïc thoâi. Nhöng hoâm nay ñoïc baøi baïn vieát, thaáy gioáng mình quaù neân muoán vieát vaøi doøng ñoàng caûm. Coù leõ toâi yeâu Saøi Goøn töø trong noãi sôï: sôï bon chen, sôï xe coä, sôï khoùi buïi vaø sôï... ngöôøi Saøi Goøn. Roài ñeán moät ngaøy, nhaän ra mình yeâu Saøi Goøn töø luùc naøo khoâng roõ. Yeâu töøng goùc phoá, töøng con heûm. Yeâu con ñöôøng Nguyeãn Du xao xaùc laù me bay, yeâu caùi quaùn buùn vòt ôû ñaàu ngoõ vaéng. Hoài coøn ñi hoïc, toâi thöôøng ôû laïi tröôøng, khoâng phaûi ñeå hoïc, khoâng phaûi ñeå la caø tuï taäp maø laø ñeå cuøng ñöùa baïn thaân ngaém caùi thaønh phoá veà ñeâm töø taàng 9 cuûa tröôøng Tö Nhieân. Giôø ra tröôøng, ñi laøm, toâi vaãn coù thoùi quen ñi qua con ñöôøng aáy ... chæ ñeå nhìn. Coù theå noùi, Saøi Goøn laø nôi ñaùnh thöùc nhöõng tình yeâu lôùn. Bôûi chính nôi ñaây, toâi gaëp vaø bieát yeâu caùi chaân chaát thaät thaø cuûa ngöôøi mieàn Taây, yeâu caùi tính lo toan cuûa ngöôøi mieàn Baéc, yeâu caùi gioïng naèng naëng cuûa ngöôøi baïn mieàn Trung vaø yeâu caùi naêng ñoäng, nhieät tình cuûa ngöôøi mieàn Ñoâng toâi nöõa. Ngöôøi ta hay baûo, ngöôøi Saøi Goøn

35


laïnh luøng, voâ caûm. Nhöng toâi thì thaáy ngöôïc laïi, ít ra laø nhöõng ngöôøi toâi gaëp: moät anh giöõ xe ôû sieâu thò, moät nhoû baïn ñaõ xa ôi laø xa vaãn nhôù, moät baùc xe oâm Chôï Lôùn... vaø coøn coøn nhieàu ngöôøi nöõa maø toâi gaëp. Hoï ñaáy, ngöôøi Saøi Goøn ñaáy, veû maët cöù laïnh luøng nhöng beân trong ñang caát giöõ moät traùi tim ñaày yeâu thöông, chia seû. Khoâng bieát toâi seõ gaén boù vôùi caùi Saøi Goøn naøy bao laâu nöõa, nhöng neáu moät ngaøy phaøi xa nôi naøy chaéc laø seõ nhôù laém. Theá ñaáy, vôùi toâi, Saøi Goøn laø vaäy - Chöa xa ñaõ nhôù! Vieät Huøng - Nguyeãn Tri Phöông - Q10

Toâi ñöôïc Transfield cuûa UÙc bieät phaùi ngaén ngaøy cho moät coâng trình môùi ôû Saøi Goøn. Traûi nghieäm moät muøa naéng treân coâng tröôøng, ñeå hoïc yeâu vaø gheùt naéng Saøi Goøn raát thaät, khaùc raát nhieàu caûm giaùc chæ boàng beành noùng naéng vaø möa raøo cuûa vaøi ngaøy trong chuyeán ñi ngaén. Saøi Goøn, nhöõng maûng maøu ñeâm buoàn mieân man laàm luïi trong nhöõng khu chung cö cuõ kyõ chaät choäi ôû nhöõng quaän ngheøo xa trung taâm röïc rôõ aùnh ñeøn. Vaø Saøi Goøn, vaãn nhöõng con ngöôøi aáy, laïi laø nhöõng nuï cöôøi laáp laùnh tin yeâu cuoäc soáng moãi saùng mai treân coâng tröôøng. Saøi Goøn raát treû. Tin nhaén ñeán töø moät soá maùy laï laãm ôû ñòa phöông: “Anh coù “bao” ñöôïc moät coâ gaùi 2 ngaøy ôû Saøi Goøn khoâng?” “Ai theá?” Tin göûi laïi ngaén goïn: “Hoaøng Thuïc Bình Minh”. Caùi teân quaù ñoãi gaàn vôùi toâi. Coâ beù Haø Noäi maø toâi quen ñaõ maáy naêm, tröôùc ñaây du hoïc ôû UTS Sydney, vöøa toát nghieäp vaø hieän ñöôïc laøm moät job taäp söï vôùi Transfield nôi toâi ñang laøm ôû Sydney. Toâi traû lôøi tin nhaén laïnh leõo: “Khoâng quen ai teân daøi nhö vaäy”. Moät ngaøy naéng khoâng

36

maáy bình an. - Noùi anh nghe, sao em boû coâng vieäc ôû Transfield? - Chaúng vì sao caû. Khoâng thích laøm, vaäy thoâi. - Nghieâm tuùc chuùt ñi, em coù caû moät töông lai ôû ñoù. Transfield laø coâng ty lôùn, vaø coâng vieäc naøy seõ giuùp em... ôû laïi UÙc. Vaäy maø em noùi boû laø boû luoân roài cöù theá ñi veà sao, chaúng leõ khoâng kham noåi aùp löïc vôùi coâng vieäc? Em luøa tay vaøo maùi toùc ngaén, tö löï nhö noùi vôùi chính mình: - Anh aø, ñoàng yù. Nhöng bieát giaûi thích sao nhæ ... Em khoâng ngaïi aùp löïc coâng vieäc, tuy thöïc teá laø raát deã stress. ÔÛ Sydney, caùi gì cuõng ñeïp, ngaên naép, cuoäc soáng tieän nghi ñeán möùc ngay caû moïi thöù coâng coäng cuõng quaù söùc tieän nghi. Döôøng nhö ngöôøi ta luoân coù yù taïo moïi ñieàu kieän ñeå cuoäc soáng tieän nghi nhö theá, deã daøng nhö theá, chæ bôûi vì caàn nhö vaäy ñeå nhöõng keû nhö em, meät moûi vaø buoâng xuoâi sau nhöõng giôø laøm vieäc, cöù troâi ñi nhö bong boùng eâm ñeàm laø veà tôùi nhaø, khoâng nghó ngôïi gì, khoâng baên khoaên gì heát caû. Hai naêm vöøa roài, em döôøng nhö aên uoáng quaù ñieàu ñoä,

laøm vieäc quaù hieäu quaû, moïi thöù ñeàu ñöôïc hoaïch ñònh hoaøn haûo, neân em khoâng kòp nghó moät ñieàu gì veà cuoäc ñôøi, khoâng kòp nghó moät ñieàu gì cho baûn thaân. Roài moät ngaøy chôït nhaän ra con ñöôøng haøng ngaøy em ñi laøm caây coái cöù ñeàu taêm taép, laøm em nhôù Haø Noäi saép sang thaùng 4, thaønh phoá sao maø nhieàu laù ruïng, nhöõng caùi caây thaân xuø xì, to nhoû, cong thaúng chaúng gioáng nhau, hoa laù moãi muøa moät kieåu, cuoäc soáng moãi ngaøy ñeàu môùi meû, soâi ñoäng, ñeán caây coái cuõng ñaày baát ngôø. Hôi coù caûm giaùc thaûng thoát, em nghó: “Theá laø ñuû Sydney, nhöõng keá hoaïch quaù ñoãi tæ mæ vaø nhöõng deadlines tieáp noái nhau baát taän. Em phaûi ñi veà... vaø...” Toâi chaën em baèng moät nuï hoân ñoät ngoät. Thöông yeâu thaét loøng. Ngaøy quen em, toâi giaän em, roài töï baûo mình: “Chuyeän nhoû”. Chæ vieäc queân phaét ñi. Laø queân. Nhöng hoaù ra toâi laïi caøng giaän em hôn, giaän ñeán ñieân ngöôøi moãi khi hoân moät coâ gaùi. Em khoâng ôû beân toâi, neáu khoâng phaûi laø hoân em thì khoâng coù caùi hoân naøo troïn veïn noåi. Noãi nhôù töôûng nhö moûng laém, maø cöù loang nhö veät daàu. Giôø thì em ñaây. Hieän höõu. Soáng ñoäng. Tröôûng thaønh hôn bieát bao nhieâu. Maø vaãn trong maét nhöõng ñoám saùng kyø laï, laáp laùnh cuûa nhöõng thaùng naêm xa xöa vôùi tình yeâu daønh cho toâi trong treûo. Maø vaãn mong manh nhö moät sôïi tô trôøi xanh bieác, khi em thình lình xuaát hieän tröôùc cöûa phoøng toâi, maét daâng ñaày nöôùc: “Anh, ñöøng traùch em ...” Saøi Goøn ñang muøa naéng. Lao xao. Toâi yeâu thích nhòp soáng cuûa Saøi Goøn buoåi saùng. Coù caùi gì raát hoái haû, raát roän raøng. Vaäy maø cuõng raát thong dong. Ai ñi ñaâu voäi vaõ cöù voäi vaõ. Ai ñuùt tay vaøo tuùi quaàn short thuûng thaúng cuoác boä treân væa heø cuõng cöù thuûng thaúng. Toâi cuoác boä. Em ñeo moät caùi baloâ to töôùng vaø raát naëng, ñi nhuùn nhaûy beân caïnh, luyeân thuyeân nhö con chim chích boâng, haha, chích boâng ñeo kính maùt. Ñoät ngoät em chæ moät quaùn beân ñöôøng: “Caø pheâ ñi anh”. Theá laø chui vaøo quaùn caø pheâ. Lyù do voâ cuøng ñôn giaûn, em caàn check mail maø caùi choã aáy laïi coù moät thöù maø Saøi Goøn haàu nhö quaùn caø pheâ naøo cuõng coù goïi laø wi-fi... Vaøo quaùn, em luùi huùi loâi trong baloâ ra caùi maùy laptop, roài boû ñoâi deùp xoû ngoùn ra, döôøng nhö chaúng quan taâm ñeán chuyeän mình ñang maëc vaùy, coâ beù co chaân xeáp baèng troøn treân gheá. Caû ñaùm nhaân vieân quay laïi nhìn veû kyø kyø. Quaû thaät, vôùi daân Saøi Goøn, gaùi maø theá naøy thì hôi bò... haâm!!! Toâi hôi buoàn cöôøi, goïi cho caû hai: hai caø pheâ, moät ly kem, vaø moät baùnh taùo. Trong quaùn wi-fi, toâi chaùn. Toâi aên heát ly kem vaø baùnh taùo. Toâi nhìn quanh. 9h30 phuùt saùng. Khaùch khaù

ñoâng, ai cuõng vaøo ngoài, goïi moät ly chi chi ñoù, thöôøng laø caø pheâ, roài ruùt trong tuùi quaàn ra moät tôø baùo, caém cuùi ñoïc. Toâi töï nhieân cuõng muoán ñoïc baùo, keâu thaèng nhoû baùn baùo vaøo mua maáy tôø, ngoài ñoïc trong luùc em check mail. Toaøn chuyeän buoàn kieåu chaùy nhaø, choäp giöït ñieän thoaïi, laøm daâu xöù Haøn, caù ñoä boùng ñaù, huùt chích, löøa ñaûo... ñaïi khaùi chöøng nhö vaäy thì em ngaång ñaàu leân: - Veù maùy bay cuûa em confirm ñöôïc roài. Toái nay em ra Haø Noäi. Toâi nguùc ngaéc thôû daøi hôi buoàn: - ÖØ vaäy. Giôø em xong vuï mail, roài laøm caùi gì nhæ? Cöôøi toe, em traû lôøi: - Ñi hieäu saùch tröôùc. Roài aên tröa. Veà nguû moät giaác. Daäy ñi hoà bôi. Toâi laïi nguùc ngaéc: - ÖØ vaäy. ÔÛ Saøi Goøn chöa troïn 2 ngaøy, cöù nhaát ñònh phaûi ñi bôi sao? Em töùc khaéc ñaùp laïi: - Em thích. Roài ngheâng ñaàu nghó nghó: - ÔÛ Saøi Goøn, em thích hoà bôi vaø anh. Veà Haø Noäi, em seõ nhôù ôû Saøi Goøn coù anh vaø hoà bôi. Neân phaûi ñi bôi chöù! Caùi troø mua saùch hoaù ra keùo daøi ñeán taän tröa. Vaø caùi troø aên tröa trong quaùn coù ñieàu hoaø maùt meû vôùi moät

cong, ñoâi moâi mím chaët laïnh luøng nhöng caèm nhoïn thì ñaày veû nghòch ngôïm. Naèm vaäy raát laâu, roài em moûi tay, cöïa quaäy trôû mình, môû choaøng maét. Toâi bò baét quaû tang khoâng chòu nguû tröa maø laïi ngoài ngaém em. Ñaønh mæm cöôøi. Em quaøng tay qua coå toâi. Nuï hoân coøn aám meàm töø giaác nguû... Toâi ñöa em ra saân bay. Em hoân nheï toâi, nhaên muõi: “Caèm anh khoâng caïo, coï vaøo maù em ñau theá”, roài vaãy vaãy vaø bieán vaøo beân trong. 2 phuùt sau, trong maùy ñieän thoaïi xuaát hieän tin nhaén cuûa em: “Mail nheù. Vì em thích mail. Vì mail em thích...” “Anh hoûi vì sao em rôøi Sydney. Coù moät ñieàu ôû Saøi Goøn, em ñaõ quaù kieâu haõnh maø khoâng noùi ñöôïc vôùi anh. Hai naêm tröôùc, laàn ñaàu tieân tham gia workshop cuûa Transfield veà xaây döïng toå chöùc, em phaûi traû lôøi moät caâu hoûi nhö theá naøy: Haõy keå vaø chia xeû cuøng chuùng toâi veà 3 ngöôøi coù aûnh höôûng ñeán baïn nhaát; vaø 3 söï kieän laøm thay ñoåi cuoäc ñôøi cuûa baïn. Trong phaàn trình baøy cuûa em, coù anh vaø nhöõng ngaøy em ñaõ gaëp anh. Workshop töông töï môùi vöøa roài, em laø ngöôøi chuû trì vaø em cuõng neâu ra caâu hoûi aáy. Roài khi trôû veà nhaø, phaûi maát khaù laâu em môùi coù ñöôïc moät caâu traû lôøi môùi cho

coâ gaùi noùi raát nhieàu neân tôùi taän gaàn 3 giôø môùi keát thuùc. Trôøi keùo maây xanh ñen roài ñoå moät côn möa to kinh khuûng, chuyeän bôi loäi ñaønh gaùc laïi. Em cuõng meät, che mieäng ngaùp, neân toâi ñöa em veà khaùch saïn. Roài caùi troø töï nhieân möa aàm aàm neân phoá xaù ngaäp nhö soâng, toâi ñaønh gaùc laïi chuyeän veà coâng tröôøng. Ngoaïi leä!!! Khoâng theå veà ñöôïc, maø cuõng chaúng muoán veà. Em nguû nghieâng, tay phaûi gaäp laïi keâ döôùi ñaàu, thôû nheø nheï, maét daøi, mi

mình. Nhöõng con ngöôøi vaø söï kieän ñoåi thay trong danh saùch. Chæ coøn laïi anh cuøng nhöõng ngaøy röïc rôõ ñaày haïnh phuùc ñaõ xa xoâi. Hai naêm, chöa coù moät ngaøy naøo em thoâi nghó veà anh, thoâi mong chôø, thoâi nhôù. Ñieàu ñoù buoäc em phaûi soáng naêng ñoäng, phaûi noã löïc töøng ngaøy ñeå toát hôn, ñeå ñöôïc nhö anh. Anh khoâng chæ quan troïng vôùi em. Anh khieán em thöïc söï laø em, vaø thay ñoåi em. Ñoù laø lyù do cuoái cuøng ñeå em boû laïi Sydney. Em

caàn anh hôn caû.” Saøi Goøn vaãn möa vaãn naéng. Coâng tröôøng vaãn beà boän nhöõng nuï cöôøi, moãi ngaøy moät chuùt ñoåi thay, moät chuùt môùi meû cuûa hình haøi kieán truùc ñang hoaøn thieän, ñang vöôn cao. Toâi hoïc ôû ñaây nhöõng ñieàu soáng ñoäng veà nieàm hy voïng, veà söï treû trung cuûa cuoäc soáng, toâi hoïc caùch soáng heát mình, noã löïc khoâng meät moûi, khoâng naûn loøng tröôùc thaát baïi, khoù khaên. Toâi hoïc hoûi moãi ngaøy, moãi ngaøy da chaùy naéng hôn, moãi ngaøy nuï cöôøi ñieàm tónh hôn, moãi ngaøy tröôûng thaønh hôn trong coâng vieäc. Toâi hoïc ñeå laïi yeâu em vaø ñeå caøng nhôù em baát taän. Toâi yeâu em töø khi naøo nhæ? Chuyeän cuõng laâu roài. Moät nhoùm döï aùn thaân thieát vaø quan taâm cho nhau nhö anh chò em. Luùc ñoù em tham döï nhö moät thöïc taäp sinh. Thaùng naøo cuõng 20 ngaøy ñi khoûi Sydney haøng traêm caây soá, nhöõng ngaøy thaùng gian khoù vaø thaân thöông. Em laøm thöïc taäp ôû ñaây 3 tuaàn. 21 tuoåi, saép söûa rôøi nhöõng giaûng ñöôøng ÑH. Nghòch nhö quyû söù, caû döï aùn coi em nhö moät thaèng em trai deã thöông nhöng luoân phaûi ñeå maét troâng chöøng, keûo em gaây ra nhöõng raéc roái vôù vaån vaø roài caû ñaùm laïi bò la loái. Moät ñeâm muøa ñoâng, ngoài thu lu trong caên phoøng laïnh giaù, xem xong traän banh, em ngaùp moät caùi roõ buoàn cöôøi, taïm bieät caû ñoäi baèng moät caâu: “Aaah, buoàn nguû roài, taïm bieät caùc anh, MU ñaù dôû quaù, nhôù Haø Noäi quaù, em ñi xa nhaø laâu quaù, coù ai bieát nhôù nhaø laø gì khoâng?”...Moïi ngöôøi phì cöôøi. Toâi cuõng phì cöôøi maø trong loøng lay ñoäng vì nhöõng caâu em hoûi ...”coù ai bieát nhôù nhaø khoâng?” ... Nhö baét ñöôïc aùnh maét toâi doõi theo, em quay laïi, ñöa maét nhìn caû phoøng, roài döøng nôi toâi, cöôøi laáp laùnh. Ñeå tôùi taän baây giôø, vaãn coøn raát nhôù caûm giaùc laï luøng thöông yeâu traøn ngôïp tim mình. Toâi yeâu Saøi Goøn naéng, Saøi Goøn möa, vaø nhöõng quaùn væa heø, caø pheâ khoâng phöùc taïp, chæ ñoå töø trong chai ra coác, toáng ñöôøng vaøo, boû voâ moät voác ñaù, ngoài ngaém thieân haï chaïy xe vuø vuø qua. Nhöng maø toâi yeâu caû em, vôùi caùi baloâ to ñaïi, maëc vaùy xoeø, ñi nhuùn nhaûy, noùi cöôøi lích chích, kyø cuïc laém vaø deã thöông laém!!! Neân khi nhôù em, toâi vaøo moät quaùn coù wi-fi, ñoïc baùo, thaáy noùi daân soá Saøi Goøn tôùi 2020 seõ leân tôùi con soá 10 trieäu, beøn vaån vô nghó mua mieáng ñaát, xaây moät khu ñoã xe hôi, veà giaø ñeán ñaây ôû chæ thu tieàn, roài saùng saùng thong dong ñuùt tay tuùi quaàn shorts, ñi boä, xem thieân haï möôùt moà hoâi tìm choã ñaäu xe... phì cöôøi, vaån vô quaù, toâi ñaâu caàn thong dong nhö theá... toâi caàn em hôn. ÖØ, maø taïi sao toâi laïi vaãn cöù chöa thoâi yeâu em nhæ. Ñoàng Haûi Anh

37


T

haày ñìa Möôøi Thaêng lieác nhìn qua maët nöôùc roài nhaûy toït xuoáng doøng kinh, maát huùt. Chæ möôi phuùt sau, oâng ngoi leân voã tay caùi boäp, phaùn: “Toâi ñoàng yù thaàu ñoaïn kinh naøy vôùi giaù 150 trieäu ñoàng!”Töø thuôû khai hoang môû ñaát, thieân nhieân vöøa hoang daõ khaéc nghieät vöøa truø phuù ñaõ deät neân nhieàu giai thoaïi kyø nhaân dò thaûo nôi vuøng ñaát U Minh. Trong nhöõng caâu chuyeän kyø bí aáy, ngaøy nay ngöôøi daân vaãn coøn truyeàn tuïng nhieàu huyeàn thoaïi veà caùc thaày ñìa coù khaû naêng ñaëc bieät nhö nhöõng nhaø ngoaïi caûm. Ngoaøi bieät taøi thoø chaân xuoáng, aùp tai leân maët nöôùc ñoaùn ñöôïc trong ñìa (ao), kinh, raïch coù bao nhieâu caù ñeå thaàu, mua thu hoaïch; nhöõng thaày ñìa U Minh coøn coù khaû naêng nhìn trôøi ñaát, nghe gioù thoåi maø ñoaùn ñöôïc höôùng caù ñi treân soâng, roài ñònh vò ñaøo ñìa ñoùn luoàng caù aáy.

maâm côm ñaày aép caù loùc nöôùng trui thôm nöùc muõi, thaày ñìa Möôøi Thaêng taâm söï: “Ngheà ñoaùn ñìa laï ôû choã khoâng ai coù theå truyeàn thuï cho ai ñöôïc maø chæ töï hoïc hoûi vaø ruùt kinh nghieäm daàn. Ngaøy xöa toâi cuõng chæ laø thôï chuïp ñìa thueâ, nhôø chòu khoù hoïc hoûi vaø khoå luyeän maø trôû thaønh thaày ñìa. Nhöõng ngaøy ñaàu vaøo ngheà, toâi phaûi khaên goùi ra ñìa, kinh nguû caû tuaàn ñeå taäp nghe ngoùng tieáng caù thôû, ��ôùp, taùp moài... Vaäy maø vaãn ñoaùn traät hoaøi!”. Töø moät noâng daân khoâng coù maûnh ñaát caém duøi, nay gia ñình thaày ñìa Möôøi Thaêng ñaõ taäu ñöôïc maáy hecta ñaát nhôø ngheà ñoaùn caù mua ñìa ñeå thu hoaïch.

Tieác thuôû vaøng son

“Phuø thuûy saùt caù”

Ngöôøi daân ôû xaõ Nguyeãn Phích, huyeän U Minh - Caø Mau laâu nay vaãn truyeàn tai nhau chuyeän thaày ñìa Naêm Ñieät (Nguyeãn Vaên Ñieät) thôøi treû ñöôïc moät cao nhaân truyeàn cho caâu thaàn chuù ñeå goïi caù. Thuôû aáy, vuøng naøy caù nhieàu voâ keå neân ngöôøi daân chæ caàn ñaøo ñìa, ñôïi naéng haïn laø caù töø ngoaøi ñoàng keùo veà ñaày aép. Nhö thöôøng leä, moãi ñeâm tröôùc khi ñaøo ñìa, thaày Naêm Ñieät laïi laäp baøn höông aùn beân bôø soâng ñeå khaán vaùi. Xong, oâng laën moät hôi thaät saâu xuoáng nöôùc nhö ñeå nghe ngoùng gì ñoù. Roài oâng beû moät nhaùnh caây caém xuoáng laøm daáu ñeå saùng hoâm sau ñaøo ñìa taïi ñoù. Moät ngöôøi cao tuoåi ôû xaõ Nguyeãn Phích ñoan chaéc: “Coù nhieàu caùi ñìa cuøng côõ naèm gaàn ñìa cuûa thaày Naêm Ñieät, nhöng ñeán muøa baét leân chæ ñöôïc vaøi traêm kyù caù, trong khi ñìa cuûa oâng ta coù ñeán vaøi taán caù”. Thôøi gian gaàn ñaây, nguoàn caù töï nhieân khoâng coøn doài daøo nhö xöa neân ngöôøi daân U Minh phaûi thaû caù gioáng nuoâi. Tuy nhieân, ñìa cuûa thaày Naêm Ñieät luùc naøo cuõng thu hoaïch nhieàu caù töï nhieân hôn nhöõng ñìa xung quanh gaáp boäi. Ngoài treân bôø ñìa nhìn caù taùp daäy maët nöôùc, troø chuyeän vôùi toâi, thaày ñìa Naêm Ñieät heù loä ngoùn ngheà choïn vò trí ñaøo ñìa nuoâi caù cuûa mình: “Thaät ra, toâi chaúng coù pheùp taéc gì nhö ngöôøi ta ñoàn thoåi ñaâu, chaúng qua coù kieâng coù laønh, toâi cuùng vaùi ñeå hy voïng ñöôïc phuø hoä, laøm aên thuaän lôïi maø thoâi”. Thaày ñìa Naêm Ñieät baûo raèng bí quyeát naøo cuõng ôû kinh nghieäm thöïc teá maø ra. “Ñieàu quan troïng laø phaûi choïn theá ñìa traùnh tieáp xuùc suoát ngaøy vôùi aùnh naéng maët trôøi vaø traùnh caû höôùng gioù baác thoåi ñeå caù ñöôïc mau lôùn. Ngoaøi ra, coøn phaûi choïn maûnh ñaát goø cao ñeå traùnh höùng pheøn ñoïng, neáu khoâng caù seõ bò noå maét cheát hoaëc coøi coïc”

38

Thaày ñìa Naêm Ñieät coù 8 anh em ñeàu laø cao thuû trong giôùi thaày ñìa ôû mieät U Minh. Trong ñoù, oâng vaø ngöôøi em Saùu Taëng laø lôïi haïi nhaát, ñöôïc ngöôøi daân ñòa phöông xem laø “phuø thuûy saùt caù”. Hoï coù theå khoâng laïi gaàn maø chæ ñöùng quan saùt töø xa cuõng bieát ñìa ít hay nhieàu caù. Giôø ñaõ böôùc qua tuoåi 60, maét môø tai yeáu neân caùc oâng khoâng coøn laøm ngheà ñi ñoaùn caù ñeå thaàu ñìa thu hoaïch nöõa, nhöng baèng kinh nghieäm saün coù, caùc oâng chæ caàn ñaøo ñìa ñoùn luoàng caù cuõng soáng phaây phaây.

Leân taàm “thaày kinh”

Vuøng Khaùnh Bình Taây Baéc, huyeän Traàn Vaên Thôøi - Caø Mau coù 2 thaày ñìa tieáng taêm noåi nhö coàn laø Saùu Quang (Hoà Minh Quang) vaø Möôøi Thaêng (Trònh Nhöït Thaêng). Trong ñoù, oâng Möôøi Thaêng ñaõ ñöôïc giôùi thaày ñìa vuøng U Minh toân leân taàm “thaày kinh”, bôûi taøi ñoaùn caù trong kinh cuûa oâng chaúng ai saùnh baèng. Hoâm gaëp toâi, thaày ñìa Möôøi Thaêng vöøa truùng thaàu ñoaïn kinh caù ñoàng daøi khoaûng 5 km cuûa Noâng tröôøng 402 ôû Khaùnh Bình Taây Baéc. Böõa ñaáu giaù, raát ñoâng thaày ñìa ñeán. Ngöôøi duøng ñoäc chieâu aùp tai xuoáng mieäng kinh, nín thôû nghe ngoùng; ngöôøi sôø tay vaøo

meùp kinh..., song chaúng ai ñöa ra ñöôïc quyeát ñònh cuoái cuøng. Trong luùc moïi ngöôøi ñang phaân vaân thì thaày ñìa Möôøi Thaêng chæ lieác nhìn qua maët nöôùc roài nhaûy toït xuoáng kinh, maát huùt. Chæ möôi phuùt sau, oâng ngoi leân voã tay caùi boäp, phaùn: “Toâi ñoàng yù thaàu ñoaïn kinh naøy vôùi giaù 150 trieäu ñoàng!”. Truùng thaàu, oâng chæ ñaïo nhoùm thôï chuïp ñìa doïn ñaùm luïc bình daøy ñaëc vaø nhöõng buïi caây khoâ doïc hai beân bôø kinh. Haøng chuïc ngöôøi keùo xuoáng taám löôùi hai lôùp khoång loà. Chæ vaøi giôø sau, haøng taán caù laàn löôït ñöôïc keùo leân, ñuû loaïi roâ, loùc, boåi..., coù con böï baèng baøn tay, baép chaân. Möôøi Thaêng tieát loä oâng daùm traû giaù cao ñeå truùng thaàu ñoaïn kinh naøy bôûi vì phaùt hieän ôû ñaây coù nhieàu caù boåi to baèng baøn tay. Ñaây laø loaïi caù coù giaù trò, quyeát ñònh ñeán thaønh baïi trong cuoäc laøm aên cuûa thaày ñìa. Caù boåi loaïi 4-5 con/kg hieän coù giaù 120.000 ñoàng/kg. Thaáy ñìa Möôøi Thaêng hoà hôûi: “Laàn naøy truùng ñaäm, tröø heát chi phí khai thaùc chaéc chaén lôøi caû traêm trieäu ñoàng”. Maët trôøi ñöùng boùng, vôï choàng thaày ñìa Möôøi Thaêng hæ haû phaân loaïi ñoáng caù boåi vöøa baét leân, baûo nhöõng thôï chuïp ñìa nghæ tay aên côm. Ngoài beân

Thaày ñìa ôû U Minh ngaøy nay khoâng coøn nhieàu vaø haàu nhö chæ coøn laïi nhöõng ngöôøi lôùn tuoåi. Theá heä treû ôû U Minh giôø chaúng coù ai theo ngheà naøy nöõa. Theo thaày ñìa Möôøi Thaêng, nguoàn caù ñoàng töï nhieân ôû U Minh hieän ñang caïn kieät daàn do nhöõng caùch ñaùnh baét taän dieät, do hoùa chaát töø noâng nghieäp vaø tình traïng xaâm maën. Thuôû vaøng son cuûa caù ñoàng U Minh ñaõ giuùp nhöõng löu daân ngheøo khoù töù xöù ñeán ñaây gaày döïng cô nghieäp aên neân laøm ra. Hoài aáy, haàu nhö laøng xoùm, gia ñình naøo cuõng coù ñìa. Vì theá maø ngheà ñoaùn ñìa caù phaùt trieån vaø trôû thaønh moät neùt vaên hoùa ñaëc thuø ôû mieät U Minh. Ngöôøi daân U Minh thu hoaïch caù ñìa baèng nhieàu caùch, nhö: taùt, keùo löôùi, moø caù..., nhöng duøng giaøn löôùi chuïp ñìa ñöôïc xem laø caùch baét caù hay nhaát. Haøng chuïc naêm nay, ngöôøi daân U Minh duøng löôùi chuïp ñeå thu hoaïch caù ñoàng, khoâng chæ ôû ñìa maø coøn ôû kinh, raïch giöõa röøng. Giaøn löôùi chuïp ñìa laø moät taám löôùi chaøi lôùn hôn mieäng ñìa. Sau khi doïn saïch rong reâu, coû daïi treân maët nöôùc, ngöôøi ta thaû cuoän löôùi aáy xuoáng giöõa loøng ñìa roài caêng vieàn löôùi ra hai beân thaønh ñìa. Sau khi ghim vieàn löôùi vaøo thaønh ñìa xong, toaøn boä caù seõ naèm döôùi maët löôùi. Khi caù thaáy ngôïp seõ men vaøo thaønh ñìa, tìm choã hôû ñeå chui leân. Ñôïi chöøng vaøi giôø sau, caù chui heát leân maët löôùi phía treân, ngöôøi ta baét ñaàu ghim löôùi laàn thöù hai, daøy hôn, ñeå khoâng cho caù chui ngöôïc trôû xuoáng, sau ñoù keùo hai vieàn löôùi leân, gom caù ñeå baét. Taát caû caù baét ñöôïc ñeàu coøn raát töôi khoûe, nöôùc döôùi ñìa vaãn khoâng xaùo ñoäng gì neân ngöôøi ta deã daøng thaû caù nhoû trôû laïi laøm gioáng cho muøa sau. Tröôùc ñaây, thöông laùi mua caù ñoàng khoâng nhieàu trong khi löôïng caù ôû vuøng U Minh laïi quaù lôùn, neân caù phaûi laøm khoâ, laøm maém ñeå baùn daàn. Ngaøy nay, caù ñoàng khoâng coøn nhieàu neân ngheà thaày ñìa ôû mieät röøng U Minh cuõng ñang mai moät daàn. Nhöõng caâu chuyeän veà thaày ñìa vuøng

U Minh vaãn hieän höõu raønh raønh maø cöù ngôõ xa xaêm nhö huyeàn thoaïi. Coù theå nay mai, nguoàn caù ñoàng töï nhieân nôi ñaây seõ caïn kieät bôûi moâi tröôøng soáng bò ñe doïa töøng ngaøy coäng vôùi vieäc khai thaùc voâ toäi vaï. Roài nhöõng thaày ñìa seõ khoâng coøn nhieàu ñaát ñeå duïng voõ, nhöng huyeàn thoaïi veà hoï vaãn seõ laø caâu chuyeän khoâng theå thieáu moãi khi nhaéc veà mieàn ñaát U Minh kyø thuù.

Ñoaùn truùng gaàn 100%

Caùc ngoùn ngheà cuûa thaày ñìa chuû yeáu laø nghe ngoùng tieáng caù thôû, ñôùp nöôùc, taùp moài, quaãy ñuoâi... Coù luùc, thaày ñìa phaûi thoïc tay xuoáng nöôùc tìm daáu caù xaén mieäng hoaëc coï mình vaøo meù ñìa. Chaéc aên hôn nöõa, hoï phaûi laën xuoáng ñeå xem coù gaëp nhieàu caù hay khoâng. Baèng caùch naøy, nhöõng thaày ñìa nhieàu kinh nghieäm seõ tính ra 1 m2 maët nöôùc coù bao nhieâu caù roài nhaân

naêm noåi danh thaày ñìa, ñaõ phaûi boû xöù ra ñi troán nôï chæ vì moät laàn sai soùt nhö vaäy. Sau thôøi gian daøi tha phöông caàu thöïc, laàn löôït traû heát nôï naàn, thaày ñìa Saùu Quang trôû veà queâ soáng baèng ngheà nuoâi vòt chaïy ñoàng. Gaëp toâi vaøo moät buoåi chieàu, oâng theà seõ khoâng bao giôø haønh ngheà xem ñìa ñoaùn caù nöõa. Ngoài nhìn con nöôùc leù ñeù bôø soâng, oâng Saùu Quang traàm tö keå: “Naêm aáy laø muøa khoâ 1999 - 2000, nguoàn caù ñoàng ôû U Minh ñaõ trôû neân khan hieám, vieäc mua ñìa khai thaùc caù luùc ñoù raát khoù kieám lôøi. Haàu heát thaày ñìa coøn laïi cuûa xöù naøy chæ nhaém vaøo nhöõng con kinh nuoâi caù ñoàng ôû caùc noâng tröôøng ñeå laøm aên. Naêm aáy, Noâng tröôøng 402 cuûa Quaân khu 9 ôû Khaùnh Bình Taây Baéc thaùch giaù 5 km kinh nuoâi caù ñoàng laø 100 trieäu ñoàng. Nhieàu thaày ñìa ñaõ teà töïu veà ñeå ñaáu giaù. Trong luùc caùc thaày ñìa

Phaân côõ caù boåi thu hoaïch ñöôïc trong moät laàn ñoaùn ñìa

leân cho caû ñìa, caû ñoaïn kinh, raïch..., vôùi xaùc suaát truùng gaàn nhö 100%. Sau khi phoûng ñoaùn ñöôïc trong ñìa, kinh coù bao nhieâu caù, thaày ñìa seõ quyeát ñònh coù neân chaáp nhaän vôùi giaù ban ñaàu chuû ñìa thaùch hay khoâng, roài mua, thaàu laïi ñìa ñeå khai thaùc kieám lôøi.

ñang chuaån bò tö theá ñeå ñoaùn caù, toâi ñaõ baát ngôø hoâ giaù 120 trieäu ñoàng laøm taát caû ñeàu ngôõ ngaøng. Roài toâi cuõng ñöôïc truùng thaàu nhôø lieàu maïng, nhöng ñaõ phaûi traû moät caùi giaù quaù ñaét vì chæ baét ñöôïc vaøi traêm kyù caù traéng - loaïi caù nhoû giaù trò thaáp. Khai thaùc ñöôïc Sai moät ly, ñi... troán nôï! vaøi ngaøy, thaáy khoâng ra gì, toâi ñaønh Trong vieäc ñoaùn caù, thaày ñìa döùt phaûi daét gia ñình ñi troán nôï”. khoaùt khoâng ñöôïc sai soùt, vì nhö theá Duy Nhaân coù theå seõ taùn gia baïi saûn. ÔÛ U Minh coù nhöõng thaày ñìa noåi tieáng ñoaùn baùch Doanh Nghieäp Ñôøi Soáng phaùt baùch truùng, song vaãn phaûi giaûi ngheä vónh vieãn chæ vì moät laàn coi mang ñeán cho baïn ñoïc nhöõng laàm ñìa. Hoï ñoaùn laàm khoâng phaûi caâu chuyeän queâ nhaø thuù vò nhaát. vì keùm taøi maø do thôøi buoåi caù ñoàng Ñoïc vaø coå ñoäng DNÑS baèng caùch hieám hoi, phaûi ra quyeát ñònh nhanh giôùi thieäu cho nhieàu ngöôøi bieát choùng ñeå ñöôïc truùng thaàu khai thaùc cuøng ñoïc. ñìa neân khoâng coù ñuû thôøi gian thu thaäp Baøi vôû baïn ñoïc ñoùng goùp cho döõ kieän lieân quan. OÂng Saùu Quang trang queâ nhaø treân DNÑS xin göûi ôû Khaùnh Bình Taây Baéc, huyeän Traàn veà email cuûa toøa soaïn Vaên Thôøi Caø Mau, duø ñaõ coù hôn 20

39


V

öøa nhaáp nguïm röôïu, toâi phaûi phun toeït vì lôïm gioïng khi chöùng kieán nhaân vieân nhaø haøng V.X (thò xaõ Ñoàng Xoaøi, tænh Bình Phöôùc) mang leân moät caùi roå, trong coù chöùa boä loøng cuøng moät caùi ñaàu khæ coøn soáng, ñang nhe raêng, trôïn maét, ñaët ngay baøn nhaäu beân caïnh. Huøng - ngöôøi nhaäu cuøng baøn vôùi toâi - traán an: “Chöa ñaâu, ñaùm naøy coøn nhaùt, khoâng daùm aên soáng. OÂng muoán thöôûng thöùc chieâu xeû thòt “teà thieân” thì ngaøy mai toâi ñöa oâng ñi. ÔÛ ñaây aên uoång tieàn vì nhaø haøng phaûi mua qua nhieàu taàng naác. Coøn mai, mình “aên” taän goác. Bao nhieâu cuõng coù!”.

caùc laùi buoân cuõng kieám ñöôïc 400.000 Nhöõng con ñaõ cheát seõ ñöôïc cung caáp cho caùc loø naáu cao ngay taïi Ñoàng ñoàng”. Coù caû ñöôøng daây xuyeân quoác gia Xoaøi. Theo chæ daãn cuûa “baïn nhaäu”, Theo Khaùnh vaø Huøng, ôû Bình Phöôùc coù caû ñoäi quaân chuyeân saên khæ ñeå cung chuùng toâi thöû nhaäp vai laùi thuù ôû Saøi caáp cho laùi thuù. Toaøn boä ñöôïc caùc laùi Goøn veà ñeå “ñoät nhaäp” vöïa chuyeân thuù vaän chuyeån ra thò xaõ Ñoàng Xoaøi mua baùn ñoäng vaät hoang daõ, ñaëc bieät baùn cho ñaàu naäu hoaëc nhaø haøng vôùi laø khæ, ñöôïc cho laø lôùn nhaát treân ñòa

Kieåu aên saønh ñieäu!

Ñuùng heïn, Huøng ñöa chuùng toâi vaøo khu röøng thuoäc Ban Quaûn lyù Röøng kinh teá Taân Laäp, xaõ Taân Hoøa, huyeän Ñoàng Phuù-Bình Phöôùc (giaùp huyeän Vónh Cöûu, tænh Ñoàng Nai). Taïi ñaây, Huøng giôùi thieäu chuùng toâi vôùi moät thanh nieân teân Khaùnh, moät tay saên chuyeân nghieäp. Khaùnh baûo: “Maáy oâng ngoài ñôïi, khoaûng giôø sau seõ coù haøng!”. Noùi xong, Khaùnh xaùch khaåu suùng kíp ñi vaøo caùnh röøng tröôùc maët. Khoâng laâu nhö Khaùnh noùi, khoaûng 45 phuùt sau, Khaùnh trôû veà, treân tay luûng laúng moät con khæ ñöïc ñuoâi daøi naëng khoaûng 15 kg. chuù khæ bò thöông naëng do laõnh hai phaùt ñaïn. Quay sang chuùng toâi, Khaùnh hoûi: “Ai muoán aên oùc khæ coøn soáng?”. Khoâng ñôïi traû lôøi, Khaùnh lieàn nhaët khuùc goã ñaäp maïnh vaøo ñænh ñaàu khæ. Thaáy toâi quay maët ñi choã khaùc khoâng daùm nhìn, Huøng cöôøi khanh khaùch: “OÂng nhaùt quaù. Ñaây laø caùch “taåm boå” cuûa daân nhaäu saønh ñieäu. Giôø chæ caàn vaét chanh, cho tí muoái tieâu vaøo hoäp soï khæ roài duøng muoãng muùc aên, hôùp theâm nguïm röôïu, sau vaøi phuùt toaøn thaân seõ noùng ran leân... Nhö vaäy môùi saønh ñieäu!”. Khoâng thuyeát phuïc ñöôïc toâi thöôûng thöùc moùn oùc soáng, Khaùnh lieàn duøng ñuïc, ñuïc laáy chieác nanh cuûa khæ, sau ñoù cho khæ vaøo noài nöôùc soâi ñeå cheá bieán. Rieâng ñaàu khæ ñöôïc giöõ nguyeân, cho vaøo noài chaùo. 20 phuùt sau, Huøng vôùt chieác soï khæ ra vaø cuøng Khaùnh thaûn nhieân duøng muoãng muùc oùc aên moät caùch ngon laønh. “Moïi thöù cuûa khæ ñeàu boå. AÊn oùc thì boå oùc, aên tay thì boå tay... vì khæ laø loaøi leo treøo, chæ aên quaû, laù röøng maø trong nhöõng loaïi thöùc aên ñoù coù chaát thuoác”. vöøa aên, Huøng vöøa giaûng giaûi vôùi toâi. Lieác qua thaáy toâi laáy tay luøa caùc mieáng xöông xuoáng ñaát, Huøng gaèn gioïng: “OÂng phí quaù. Nhaët xöông leân ñeå laùt troän vôùi boä ñoà loøng naáu cao. Trong cô theå khæ khoâng coù gì boû caû, caùi gì cuõng quyù vaø hieám. Neáu khoâng chieâu ñaõi oâng, con naøy mang baùn cho

40

ñaø, heo röøng... cho ñeán vooïc, khæ ñuoâi daøi... Ñeå chöùng toû vôùi baïn haøng môùi, daãn chuùng toâi vaøo nhaø, oâng Bình “hoa” môû tuû ñoâng laïnh laøm chuùng toâi phaûi... choaùng bôûi coù ñeán haøng chuïc con choàn höông, cheo... ñöôïc xeáp ngaên naép. Coøn sau nhaø, ngay caïnh hoà nuoâi cua ñinh laø moät loø moå thuù ñuùng nghóa. Nhöõng con thuù coøn soáng ñöôïc chuû nhoát trong nhöõng caùi chuoàng baèng löôùi theùp ñaët sau vöôøn nhaø. Chuùng toâi baûo caàn moät soá löôïng lôùn vooïc vaø khæ ñuoâi daøi chôû veà Saøi Goøn ñeå... xuaát khaåu, oâng Bình “hoa” khoâng ngaàn ngaïi: “Soáng hay cheát? Chæ caàn ñaët tieàn coïc tröôùc, muoán bao nhieâu cuõng coù!”. Chuùng toâi löôõng löï: “Toaøn laø thuù quyù naèm trong saùch ñoû. Lieäu coù an toaøn khi vaän chuyeån khoâng?”. “Ñieåm cuûa toâi ñöôïc cô quan chöùc naêng caáp pheùp haún hoi. Yeân taâm ñi, nhieàu ngöôøi ñaõ mua roài (!?)”- oâng Bình “hoa” noùi chaéc nòch. Nhöõng lôøi oâng Bình “hoa” noùi laøm chuùng toâi lieân töôûng ñeán vuï 16 con khæ ñuoâi daøi khoâng roõ nguoàn goác bò Ñoäi Kieåm laâm cô ñoäng Chi cuïc Kieåm laâm Saøi Goøn baét giöõ saùng 9-4 taïi phöôøng Thaïnh Xuaân, quaän 12 Saøi Goøn, duø chuû soá khæ treân khai laø mua troâi noåi treân thò tröôøng.

Thôï saên cuõng laø laùi thuù

Theo thôï saên Khaùnh, hieän nay do röøng taïi huyeän Ñoàng Phuù ngaøy caøng caïn kieät vì bò ñoán haï vôùi dieän tích khaù lôùn ñeå troàng cao su neân khoâng coøn thuù, ñaëc bieät laø khæ. Thôï saên phaûi luoàn röøng gaàn 10 km, qua taän huyeän Vónh Cöûu, tænh ñoàng Nai ñeå saên. Thaäm chí moät soá thôï saên nhö oâng Thaïch Rieân (töùc Baûy “mieân”, nguï xaõ Taân Lôïi, Ñoàng Phuù) kieâm luoân vieäc thu gom thuù cuûa caùnh thôï saên ôû Ñoàng Nai, sau ñoù chôû ra Ñoàng Xoaøi baùn cho caùc ñaàu naäu theo kieåu “mua taän goác, baùn taän ngoïn”. [ ]

Con khæ naøy vöøa bò thôï saên baén haï vaø söûa soaïn ñem moå thòt

giaù töø 60.000 70.000 ñoàng/kg. Coøn baøn phöôøng Taân Thieän, thò xaõ Ñoàng khæ ñuoâi daøi hoaëc vooïc (ñoäng vaät quyù Xoaøi, tænh Bình Phöôùc. Chuû cuûa ñieåm chuyeân mua vaø baùn hieám naèm trong saùch ñoû-PV) coù troïng

raãy! Trong lam luõ baàn haøn, caâu haùt vaãn khoâng laám buøn, vaãn troïn veïn veû sang troïng, quyù phaùi, duø thaân phaän ngöôøi ñaøn, ngöôøi haùt töøng traûi bao tuûi hôøn, cô cöïc. Toâi veà Coå Ñaïm ñi tìm nhöõng ñaøo nöông giaø vaø nhöõng caâu haùt cuõ. Toâi ñaõ ñöôïc gaëp, ñöôïc nghe. Ñaát queâ ngheøo, ngöôøi queâ khoå, sao tieáng haùt caát leân töø loàng ngöïc ñaøo nöông giaø aáy vaãn veïn troøn aâm saéc, vaãn giöõ nguyeân ngoïn löûa ñam meâ nhö thuôû xuaân xanh? Cuï laø Phan Thò Môn, moät trong vaøi ñaøo nöông giaø nhaát coøn soùt laïi cuûa laøng ca truø coå. Cuï keå vôùi toâi, 10 tuoåi cuï ñaõ ñöôïc thaày Phan Höng daïy haùt nhuyeãn caùc laøn ñieäu ca truø roài cuøng ñaøo keùp trong phöôøng ñi haùt haàu quan vieân khaép xöù Baéc, xöù Trung; vaøo taän Ñoàng Nai haùt vieäc laøng, vieäc toång, hoäi heø, ñình ñaùm. Naêm 17 tuoåi, quan Boä Leã ôû Hueá ra vôøi cuï vaøo haùt tieán vua Baûo Ñaïi ôû ñieän Thaùi Hoøa. Theá roài, ñöùt gaùnh giöõa ñöôøng, 17 tuoåi cuï laáy choàng, boû caâu haùt löûng lô. Cuï noùi ví: “Quan thì caùch, khaùch thì veà Taøu, nhaø giaøu leân ñòa chuû. Coù ai nghe nöõa moâ maø haùt!”. Naêm möôi naêm ngaäm caâu haùt trong daï, nuoát nöôùc maét, thöông nhôù laém maø cuï Môn chaúng coù dòp caát lôøi. Theá roài, nay böôùc sang tuoåi 87, ca truø ñang phuïc hoài, cuï laïi ñöôïc haùt maø gioïng haùt ngaân leân vaãn ñaém say, vang reàn, neàn naõ. Khoâng theå naøo hieåu noåi! Loái haùt aáy, gioïng haùt aáy, nhöõng caâu haùt aáy ñaõ hoøa chung doøng löu huyeát trong cô theå nhöõng ñaøo nöông ôû ñaát ca truø.

Ba chìm baûy noåi, gioïng vaãn möôït maø

vaø sau khi bò xeû thòt khi coøn nguyeân ñaàu khoâng khaùc gì moät ñöùa beù sô sinh

löôïng döôùi 3,5 kg/con, coù giaù baùn töø 3 trieäu - 4 trieäu ñoàng. Sau khi mua veà, caùc laùi thuù phaân loaïi con naøo coøn soáng seõ ñöôïc chuyeån veà Saøi Goøn ñeå nhöõng ñaàu naäu khaùc vaän chuyeån sang Trung Quoác baùn.

thuù röøng naøy laø oâng Bình “hoa”, khoaûng 42 tuoåi, noùi gioïng mieàn Baéc, nhaø ôû ngay maët tieàn ñöôøng Nguyeãn Hueä. Taïi nhaø oâng Bình “hoa”, luùc naøo cuõng coù ñuû loaïi thuù röøng (soáng laãn cheát) ñeå baùn: töø choàn, cheo, kyø

ÔÛ laøng ca truø Coå Ñaïm, Nghi Xuaân Haø Tónh, ruoäng nöông coøi coïc, trong ngaøn caây chæ coù phi lao laø xanh. Nhaø cöûa khoâng pheân daäu thaáp leø teø, vöôøn töôïc xô xaùc. Ngöôøi daân laøm luïng cöïc nhoïc, cuoäc soáng baàn haøn. Vaäy maø, chæ caàn nhaéc ñeán ca truø, töø ngöôøi giaø ñeán ngöôøi treû ñeàu höùng khôûi, meâ sayLaøng Coå Ñaïm, Nghi Xuaân Haø Tónh ñoùn toâi trong buoåi tröa traøn khoâng gian hoaøi nieäm veà vuøng ñaát nhaân kieät, ñòa linh. Laø keû haäu boái khoâng maáy am hieåu ca phuù, khoâng töôøng cung baäc nguõ aâm,

toâi chæ veà Coå Ñaïm vôùi khao khaùt ñi tìm nhöõng ñaøo nöông coá cöïu cuûa laøng haùt ca truø naêm naøo. Toâi ñi tìm moät kho taøng di saûn quyù vaø nhöõng baùu vaät soáng ñang ngaøy caøng vaéng boùng.

Ñaøo nöông giaø vaø caâu haùt cuõ

Nhöõng ñaøo, keùp ôû nôi thoân daõ gaén vieäc noâng phu. Nhöõng canh haùt kòp taøn cuøng tieáng gaø goïi canh laøm say loøng bao tao nhaân maëc khaùch, quan vieân, chöùc saéc, töø baäc nho só ñeán ngöôøi bình daân. Ai coøn, ai maát? OÂi, nhöõng keùp ñaøn tieàu phu, nhöõng ñaøo nöông ruoäng

Coå Ñaïm ngaøy nay xanh töôi, khaù giaû hôn ngaøy xöa nhieàu nhöng vaãn mang daùng veû moät sa maïc nhoû. ÔÛ ñaây caùt laãn vaøo ngöôøi. Ruoäng nöông coøi coïc, trong ngaøn caây chæ coù phi lao laø xanh. Ñaát duyeân haûi naøy laø nôi höùng nhöõng côn baõo bieån ñoå vaøo, naêm naøo cuõng coù moät vaøi traän. Nhaø cöûa khoâng pheân daäu thaáp leø teø, vöôøn töôïc xô xaùc. ÔÛ ñaát naøy, ngöôøi daân laøm luïng cöïc nhoïc, cuoäc soáng baàn haøn. Vaäy maø, chæ caàn nhaéc ñeán ca truø, töø ngöôøi giaø ñeán ngöôøi treû ñeàu höùng khôûi, meâ say nhö khaùch saønh ñieäu veà laøng Dieàm - Baéc Ninh nghe quan hoï coå, ñeán laøng Khuoác - Thaùi Bình vaøo ñeâm ñieåm troáng cheøo... Ngöôøi Coå Ñaïm keå cho toâi nghe veà thaân phaän moät ñaøo nöông taøi saéc nhöng chìm noåi ba ñaøo cuûa laøng. Ñaøo nöông ñoù laø Phan Thò Khaùnh, coù gioïng haùt tuyeät vôøi, saéc ñeïp nöùc tieáng. Naêm 18 tuoåi, coâ leân röøng haùi cuûi, gaëp quan tri huyeän ñi saên. Nhaø quan meâ ñaém saéc ñeïp naøng sôn nöõ vaø moät ñaùm cöôùi eùp duyeân ñaõ xaûy ra sau ñoù. Coâ Khaùnh sinh ñöôïc 2 ngöôøi con nhöng ñeàu ñoaûn meänh. Cuï Phan Thò Môn, moät trong vaøi

41


ñaøo nöông giaø cuoái cuøng coøn laïi cuûa laøng ca truø Coå Ñaïm, ñaõ 87 tuoåi song gioïng haùt vaãn ñaém say, neàn naõ Laøm vôï quan cuõng khoâng hôïp tính, coâ xin veà queâ thay cha meï nuoâi em. Veà laøng, coâ laïi ñi haùt noåi ñình noåi ñaùm. Coù quan ñoác tôø giaùm ñoác Beänh vieän Vinh meâ coâ Khaùnh neân xin ñöôïc gaù nghóa phu theâ. Coâ Khaùnh khoâng sinh con cuøng quan ñoác nhöng laøm nghóa maãu chaêm soùc chu toaøn 10 ngöôøi con cuûa ngöôøi vôï caû oâng ta. Quan ñoác maát, baø Khaùnh laïi veà Coå Ñaïm, truù trong tuùp leàu luûi thuûi ra vaøo nhö chieác boùng. Naêm 2000, côn baõo queùt qua Nghi Xuaân, tuùp leàu ngaõ ñoå. Ngöôøi em reå cuøng caùc chaùu ôû thoân Song Phöôïng, caùch Coå Ñaïm non 10 km, ñoùn cuï Khaùnh veà nuoâi. Naêm 1998, ca truø Coå Ñaïm baét ñaàu phuïc hoài, cuï Khaùnh cuõng baét ñaàu oám lieät giöôøng. “Theá nhöng laï laém! Coù hoäi haùt ôû huyeän, ôû tænh, ngöôøi ta vaãn laáy voõng khieâng cuï ñi. Ngöôøi thaúng ñô

thaønh haùt aû ñaøo vaø ngöôøi ta cho ñoù laø troø tieâu khieån. Nhöõng ñaøo nöông thanh saéc ñöôïc goïi laø con haùt. Roài ñeán khaùng chieán, ñaøo keùp ca truø cuõng leân röøng xuoáng bieån, queân nghieäp caàm ca cuûa toå toâng. Ca truø Coå Ñaïm baët gioïng hôn nöûa theá kyû. Cöù töôûng loái haùt aáy ñaõ phaûi theo nhöõng ñaøo keùp cuoái cuøng trôû veà vôùi ñaát, cho ñeán moät ngaøy ca truø Coå Ñaïm, trong laøn soùng phuïc höng caùc giaù trò truyeàn thoáng, ñaõ laïi hoài sinh...

Huyeàn thoaïi thanh saéc

Xöa ôû queâ, toâi thöôøng nghe caâu “thaày giaø, con haùt treû”. Song, vaän vaøo nhöõng ñaøo nöông giaø ôû ñaát Coå Ñaïm thì khoâng phaûi vaäy. Gioïng ñaøo Khaùnh treû töôi cho ñeán ngaøy ruïng toùc, khoâ xöông. Nhöõng ngheä nhaân daân gian Phan Thò Môn, Traàn Thò Gia, Phan Thò Nga, Haø Thò Bình maø toâi ñaõ ñoái dieän trong nhöõng canh haùt ngaãu höùng trong chuyeán veà Coå Ñaïm laàn naøy thì ñuùng laø nhöõng baùu vaät soáng.

Phuïc hoài ca truø cho caùc coâ gaùi treû ngaøy nay

nhö caây heùo treân voõng nhöng gioïng cuï Khaùnh vaãn möôït maø, naõo nuøng. Neáu buoâng reøm maø haùt thì chaúng khaùc gì gioïng ñaøo nöông ôû tuoåi ñoâi möôi” cuï Phan Thò Môn thaùn phuïc. Khi ngoaøi tuoåi 90, cuï Khaùnh khoâng coøn nhaác chaân ra khoûi giöôøng ñöôïc. Raát may, caùc nhaø nghieân cöùu ñaõ kòp ghi aâm nhöõng laøn ñieäu ca truø Coå Ñaïm coå maø cuï Khaùnh ñaõ thuoäc naèm loøng tröôùc khi taét tieáng haún vaø xem ñoù nhö baùu vaät. Cuoäc ñôøi ñaøo nöông - giai nhaân Phan Thò Khaùnh cuõng ba chìm baûy noåi nhö thaân phaän loái haùt ca truø. Coù luùc hoaøng kim, röïc rôõ; coù luùc chìm ñaém, taét baët. Ñaàu theá kyû 20, khi thöïc daân Phaùp vaøo ñoâ hoä VN, ca truø bieán

42

Hoï ñaõ böôùc vaøo tuoåi treân döôùi 80, song maõi maõi laø nhöõng huyeàn thoaïi thanh saéc. Ñaäp ñaäp, xoa xoa ñoâi baøn chaân phuûi caùt, caùc cuï choïn theá ngoài roài caát tieáng haùt, gioïng ñaém ñuoái, bay boång. Naøo laø tì baø, voïng ñaïi thaïch, chuùc hoä, baøi boâng; naøo laø: nhòp ba cung baéc, röôùc, saéc buøa, troáng quaân, baéc phaûn... Ai ñoù töøng nhaän xeùt: “Tieáng haùt ca truø töï noù ñaõ mang saün moät caây ñaøn nhieàu phím”. Quaû laø nhö vaäy, toâi ñaõ ñöôïc nghe nhöõng tieáng haùt ngoït meàm, töôi xanh maø aûo huyeàn töø caùc ñaøo nöông ngoùt ngheùt 80 tuoåi naøy. Cuï Môn caát gioïng ñieäu haùt möôõu möôïn lôøi thô cuï Nguyeãn Coâng Tröù: Ngoài buoàn maø traùch oâng xanh/ Khi

OÂng toå ca truø

Cuï Nguyeãn Phuøng, CLB Ca truø Coå Ñaïm, cho bieát theo saùch Ñaïi Nam söû kyù, loái haùt ca truø ôû Coå Ñaïm xuaát hieän töø theá kyû 16. Ngöôøi ta khoâng caét nghóa ñöôïc ca truø hình thaønh nhö theá naøo, song giaø treû trong laøng ñeàu thuoäc naèm loøng moät truyeàn thuyeát. Xöa kia, laøng Coå Ñaïm coù chaøng Ñinh Leã, con nhaø ngheøo nhöng chòu khoù duøi maøi kinh söû vaø ñoã ñaït cao. Vì gheùt thoùi ñôøi xu nònh, laïi khoâng maøng danh lôïi neân chaøng khoâng chòu laøm quan. Moät hoâm, Leã ñöôïc moät cuï giaø daën doø roài cho moät khuùc goã ngoâ ñoàng. Chaøng y lôøi daën, ñeõo thaønh caây ñaøn. Tieáng ñaøn phaùt ra moät aâm saéc khaùc thöôøng, khoâng laûnh loùt maø khoan thai, khoâng reùo raét maø traàm ñuïc. Töø ñoù, Leã haèng ngaøy oâm ñaøn vaø haùt nhöõng giai ñieäu do mình ngaãu taùc. Veà sau, tieáng ñaøn cuûa Leã ñaõ khieán cho coâng chuùa Baïch Hoa bò caâm ñaõ baät gioïng oanh vaøng. Chaøng ñöôïc löu laïi trong cung ñeå haùt haàu vua, hoaøng haäu vaø caùc quan ñaïi thaàn. Roài Leã ñöôïc vua gaû coâng chuùa laøm vôï, hai ngöôøi veà Coå Ñaïm sinh soáng vaø trôû thaønh caëp ñaøo keùp ñaàu tieân cuûa xöù caùt naøy. Laøng Coå Ñaïm hieän vaãn coøn ñeàn thôø Ñinh Leã vaø xem oâng nhö oâng toå ca truø. Giaùo phöôøng Coå Ñaïm töøng laø trung taâm ca truø cuûa Ngheä An, Haø Tónh vaø laø giaùo phöôøng lôùn nhaát ôû Baéc Trung Boä moät thôøi. Danh nhaân Nguyeãn Coâng Tröù, ngöôøi con ñaát Nghi Xuaân, cuõng laø moät keùp ñaøn kheùt tieáng thuôû xöa cuûa ca truø Coå Ñaïm. OÂng ñöôïc coi laø ngöôøi ñaët lôøi haùt nhieàu nhaát cho ca truø. Khi vaøo trieàu laøm quan, oâng ñaõ ñöa ca truø böôùc khoûi xoùm laøng, ra khoûi ñình mieáu daân daõ ñeå vaøo cung ñình nhö moät ngheä thuaät baùc hoïc.

vui muoán khoùc, buoàn teânh laïi cöôøi/ Kieáp sau xin chôù laøm ngöôøi/ Laøm caây thoâng ñöùng giöõa trôøi maø reo... Gioïng cuï leân cao maø khoâng choùi, xuoáng traàm chaúng thaáy bi. Cuï Môn hoài töôûng: “Xöa, quan vieân caàm chaàu goõ 7 tieáng caéc laø baùo hieäu khoâng muoán nghe ñaøo nöông haùt nöõa. Ai bò môøi xuoáng laø hoå theïn laém, neân ñaøo nöông luùc ñoù phaûi luyeän gioïng ñeå haùt saéc neùt, phong thaùi phaûi ñaøi caùc lòch thieäp, trong thaûm thieát taøi tình coøn chöùa chuùt laúng lô”. Ñaøo nöông giaø nheo maét cöôøi moùm meùm vaø tieáp tuïc nhòp phaùch. Theo ngöôøi daân Coå Ñaïm, ñeå giöõ gioïng, trong thôøi gian nhaän haùt, ñaøo nöông hoaøn toaøn tuyeät giao chuyeän chaên goái. ÔÛ Coå Ñaïm coøn coù moät loaøi eách, aên vaøo seõ thanh gioïng, ngöôøi theo ngheà haùt ca truø vaãn thöôøng choïn duøng. Ñoù laø chuyeän caàu kyø khoå luyeän. Coøn söùc lay ñoäng thaät söï, toâi nghó laø ôû chính hoàn ngöôøi haùt. Ñaøo keùp thuôû xöa thöôøng neám bao ngoït buøi, cay ñaéng, traêm böôùc truaân chuyeân, vaän caâu haùt vaøo phaän ngöôøi

maø ca, haùt môùi ngaám, môùi ñau, môùi say... Xa xoâi gì ñaâu, ngaãm ñôøi cuï Môn cuõng ñuû thaáy. Ñaïo dieãn Löu Troïng Ninh thaät tinh yù khi môøi cuï vaøo vai meï lieät só trong boä phim noåi tieáng Ngaõ ba Ñoàng Loäc. Ngöôøi meï queâ aáy bình thaûn, ung dung, chaân thaáp chaân cao leo leân mieäng hoá bom vöøa ngaân nga khuùc haùt ca truø. Ngöôøi meï queâ aáy ñoàng caûm, seû chia vôùi nhöõng coâ con gaùi thanh nieân xung phong anh huøng trong nhöõng phuùt giaây ñoái dieän vôùi caùi cheát. Nhöõng tröôøng ñoaïn ñieän aûnh vöøa huyeãn hoaëc vöøa tha thieát, vöøa aùm aûnh vöøa baïo lieät. Coøn hoâm nay, toâi ngoài laëng beân cuï treân chieác giöôøng tre cuõ kyõ döôùi maùi leàu nhoû vaøi meùt vuoâng lôïp ngoùi xi maêng. Ngheä nhaân Phan Thò Môn veùn chieác meàn loã choã veát raùch, chaèng chíu nhöõng muïn vaù nhöôøng choã cho toâi ngoài haàu chuyeän. Gioïng haùt cuûa cuï duø da dieát, ñaém say vaãn chöùa nhieàu uaån khuùc, u buoàn. Cuï ngöøng gioïng, laïi keå chuyeän ñôøi: “Gia caûnh baàn haøn, toâi sinh ñöôïc naêm ngöôøi con roài lo döïng vôï gaû choàng. Ñöùa moâ cuõng ngheøo, toâi coøn soáng ngaøy moâ cuõng chaúng muoán phieàn con chaùu”. Tuoåi giaø xeá boùng, cuï vaãn loï moï soáng moät mình. Thaân giaø heùo haét, coâ ñoäc vaäy maø ngoïn löûa ca truø trong hoàn cuï chöa bao giôø taét.

***

Toâi veà Coå Ñaïm, ñöôïc gaëp nhöõng baùu vaät soáng ñaát ca truø, ñaõ ñöôïc nghe caâu haùt cuõ. Gaëp nhöõng ñaøo nöông moät thôøi coøn soùt laïi, maét toâi chôït cay cay trong moät noãi u hoaøi khoâng theå ñònh giaûi. Song, nieàm vui ñaõ kòp nhen leân khi nhöõng baùu vaät cuûa toå tieân seõ khoâng bò vuøi choân vaøo loøng ñaát saâu. Ngöôøi giaø tröôùc khi hoøa mình trong loøng ñaát coøn kòp truyeàn laïi caâu haùt cho caùc löùa treû. Con treû vuøng queâ naøy sinh ra ñaõ ngaäm söõa ca truø, lôùn leân trong ñaém ñuoái ñieäu ñaøn, nhòp phaùch. Vòn vaøo giai ñieäu ngaøn xöa aáy, nhöõng caùt boûng, gioù Laøo, baàn haøn, gian khoù..., naøo coù saù gì? Giaõ bieät ñaát ca truø Coå Ñaïm, toâi laâng laâng chôït nhôù nhöõng caâu thô thi só Nguyeãn Ngoïc Phuù, ngöôøi con ñaát Haø Tónh: Baùnh ña cong maùi nhaø laù cuõng cong/ Con ñöôøng caùt giaác mô ñeâm cuõng caùt/ Nhöng caâu haùt... trôøi ôi... caâu haùt/ Khoâng ñaønh loøng nôõ oaùn traùch chi ai... [ ]

Vieät Huøng

OÂng AÛnh töï tieâm ngöøa caùc beänh thoâng thöôøng cho ñaøn vòt con.

T

raàn ai coù keû muoán ngheøo Hoï cöù ñi nhö nhöõng caùnh chim khoâng bieát moûi, tôùi choã naøo thì choã ñoù laø queâ höông, ñoàng ruoäng laø nhaø, ngaû löng xuoáng laø giöôøng, vòt laø taøi saûn, radio laø baïn. Ñoâi khi, vì hai chöõ

möu sinh maø hoï coá neùn noãi buoàn tha höông thaønh nhöõng doøng nöôùc maét Daân gian coù caâu: “Muoán giaøu nuoâi caù, muoán khaù nuoâi heo, muoán ngheøo nuoâi vòt”. Ñoù laø thoâng ñieäp cuûa ngöôøi ñi tröôùc, ñöôïc ñuùc keát töø kinh nghieäm

bao ñôøi. Daãu bieát vaäy, nhöng thôøi nay coù khoâng ít ngöôøi vaãn cöù daán thaân vaøo caùi veá thöù ba trong caâu noùi aáy. Ñöông nhieân, khoâng phaûi vì hoï muoán ngheøo.

Nöôùc maét tha höông

Naéng nhö ñoå löûa xuoáng caùnh ñoàng Chaø Loït (huyeän Thaïnh Trò, tænh Soùc Traêng) coøn thôm muøi raï môùi. Toâi laàn theo loái moøn treân bôø ruoäng chang chang naéng, höôùng coù tieáng vòt aên luùa laãn trong tieáng radio vaúng xa gaàn. “Naèm nguû khoâng sôï ngöôøi ta baét heát vòt sao?”. Nghe tieáng toâi, Lyù Öông keùo chieác noùn bo xuoáng caèm, caùi naéng choùi chang taït thaúng vaøo maët, nheo nheo maét noùi: “Naèm vaäy chöù nghe tieáng vòt keâu laø bieát lieàn. Keâu vöøa vaø khoâng ñoàng thanh thì coù ngöôøi laï ñeán, coøn ñoàng loaït keâu thaát thanh thì chaéc chaén laø bò gia suùc taán coâng hoaëc coù keû troäm. Gaàn möôøi naêm kinh nghieäm chaên vòt chöù ít ñaâu!”. Lyù Öông, 43 tuoåi, queâ ôû huyeän Ngaõ Naêm, Soùc Traêng, ñaõ chín naêm rong ruoåi treân ñoàng cuøng luõ vòt. Thænh thoaûng anh môùi gheù qua nhaø thaêm vôï con ñöôïc maáy ngaøy, roài laïi tieáp tuïc cuoäc haønh trình vaïn daëm töø ñoàng noï sang ñoàng kia, töø tænh naøy sang tænh khaùc. Cho ñeán luùc khoâng coøn ñoàng ñeå chaïy, Lyù Öông luøa vòt sang taän nhöõng caùnh ñoàng beân Campuchia. Nhö gaõ du muïc coâ ñoäc giöõa ñoàng, luùc buoàn, Lyù Öông chæ coù chieác radio laøm baïn. Cuõng nhö bao ngöôøi nuoâi vòt chaïy ñoàng soáng ñôøi du muïc, hoï cöù ñi nhö nhöõng caùnh chim khoâng bieát moûi, tôùi choã naøo thì choã ñoù laø queâ höông, ñoàng ruoäng laø nhaø, ngaû löng xuoáng laø giöôøng, vòt laø taøi saûn, radio laø baïn. Ñoâi khi vì hai chöõ möu sinh maø hoï coá neùn noãi buoàn tha höông thaønh nhöõng doøng nöôùc maét. Lyù Öông baûo thôøi gian soáng ñôøi chaên vòt ñaõ bieán anh thaønh keû giang hoà lì lôïm ñeán chai saïn. Nhöõng laàn bò chöûi maéng khi lôõ ñeå vòt chaïy sang ñoàng ngöôøi ta aên luùa, bò ngöôøi ta thuoác vòt cheát, bò ñaùnh, bò cöôùp... anh khoâng heà rôi moät gioït leä. Vaäy maø, nhöõng ñeâm naèm giöõa ñoàng khoâng moät tieáng ngöôøi, hoaëc nhöõng chieàu ñi ngang qua xoùm noï, thaáy beáp nhaø ai leân khoùi laø Lyù Öông laïi suït suøi nöôùc maét vì nhôù vôï, thöông con. Nhieàu luùc vôï Lyù Öông ñoøi theo anh chaïy ñoàng ñeå khoâng coøn soáng trong noãi nhôù nhung, chia caùch. Duø muoán, nhöng Lyù Öông vaãn khoâng theå chieàu theo yù vôï, cuõng vì töông lai cuûa hai ñöùa con ñang ñi hoïc. Anh keå, luùc böôùc chaân vaøo ngheà nuoâi vòt chaïy ñoàng, cha anh ñaõ töøng ngaên caûn, cuõng bôûi caùi leõ “muoán ngheøo nuoâi vòt”. Lyù Öông chaúng tin, vì nghe ngöôøi quen noùi nuoâi vòt chaïy ñoàng khoaûng 500 con, moät naêm kieám ñöôïc chöøng 30-40 trieäu ñoàng, soá tieàn

43


Töø ngaõ tö Thuû Ñöùc reõ vaøo chöøng vaøi caây soá laø ñeán Vöôøn coø Hoàng Kyù (35/4 ñöôøng 23 Goø Coâng, P. Long Thaïnh Myõ, Q.9). Nhöng maõi ñeán khi ngoài treân thuyeàn sang vöôøn caây aên traùi, toâi môùi thaáy anh baïn noùi ñuùng!

maø trong ñôøi Lyù Öông chöa bao giôø daùm mô. “Ñuùng laø moãi naêm toâi cuõng kieám ñöôïc chöøng aáy tieàn töø hôn 500 con vòt. Nhöng vôùi bao nhieâu chi phí boû ra, töø thueâ taøu xe chôû chuùng sang aên ñoàng khaùc, mua thuoác khaùng sinh chích cho chuùng ñeå ngöøa beänh... soá coøn laïi chæ ñuû aên chöù khoâng theå khaù leân ñöôïc. Chöa tính lôõ khi vòt bò beänh cheát haøng loaït laø coi nhö traéng tay, phaûi vay nôï nuoâi laïi ñeán maáy muøa, môùi hy voïng traû döùt!” - Lyù Öông noùi.

Daønh 1 ha ñaát cho coø

Ñoàng khoâ ñaãm leä

Ñeâm. Caùnh ñoàng Laâm Taân (huyeän Thaïnh Trò, Soùc Traêng) chìm ñaém trong baûn giao höôûng cuûa deá meøn. Gia ñình oâng Ngoâ Vaên AÛnh ñang yeân giaác trong tuùp leàu hiu hiu gioù giöõa ñoàng khoâng moâng quaïnh, boãng giaät mình nghe tieáng quaùt: “OÂng giaø chaên vòt! Naêm ngoaùi ñaøn vòt cuûa toâi laïc qua ñaøn vòt cuûa oâng 118 con, chính quyeàn môùi giaûi quyeát oâng traû laïi 100 con. Coøn 18 con giôø oâng phaûi traû laïi cho toâi ngay!”. OÂng AÛnh chöng höûng, bôûi ñaây laø laàn ñaàu tieân oâng cho vòt chaïy ñoàng naøy. OÂng ñaùp laïi hai gaõ thanh nieân laï maët ñang saëc suïa hôi men: “Chaéc maáy chuù laàm toâi vôùi ai ñoù, chöù naêm ngoaùi toâi ñaâu coù ôû ñoàng naøy!”. Hai gaõ noï saán tôùi: “OÂng giaø laåm caåm khoâng nhôù thì thoâi, giôø ñöa cho boïn naøy 20 tröùng vòt nhaäu chôi!”. Laáy tröùng xong, hai gaõ boû ñi. Khoaûng 10 phuùt hôn, chuùng keùo theâm gaàn 20 gaõ nöõa trôû laïi tuùp leàu cuûa oâng AÛnh, ngang nhieân ñaäp phaù nhöõng gì chuùng muoán. Ai ngaên caûn thì chuùng ñaùnh khoâng nöông tay. Chuùng boùp coå oâng vaø quaúng hai ngöôøi con cuûa oâng vaøo chuoàng vòt, laøm kinh ñoäng caû trôøi ñeâm yeân tónh. Maëc cho caû nhaø oâng khoùc loùc, van naøi, keâu cöùu khaûn gioïng, chuùng vaãn cöù ñaäp phaù nhö nhöõng gaõ ñieân. Ñaäp phaù ñoà ñaïc xong chöa ñaõ, chuùng vaøo chuoàng vòt ñaäp cheát 6 con vòt vaø baét gaàn 20 con mang ñi. Ñeâm aáy laø 28 Teát vöøa qua. Saùng hoâm sau, oâng AÛnh trình baùo vuï vieäc vôùi nhaø chöùc traùch. Coâng an huyeän Thaïnh Trò xuoáng hieän tröôøng xaùc minh vaø baét taïm giam 12 ñoái töôïng laø daân taïi ñòa phöông. Gaëp xin ñeåu, phaûi baám buïng cho Queâ cuûa oâng AÛnh cuõng ôû xaõ naøy, caùch leàu vòt chöøng 10 caây soá. OÂng AÛnh baûo ñaõ 40 naêm nuoâi vòt chaïy ñoàng, raïc böôùc khaép 13 tænh mieàn Taây maø coù bao giôø gaëp tình caûnh vaäy ñaâu, nay veà xöù nhaø chaïy ñoàng laïi bò öùc hieáp môùi töùc. OÂng AÛnh noùi: “Laøm ngheà naøy bò daân bôïm nhaäu xin ñeåu laø ñieàu khoâng traùnh khoûi. Thöôøng thì chuùng ñeán xin laø phaûi cho, baèng khoâng thì chuùng chöûi, chuùng ñaäp phaù, chuùng ñaùnh khoâng thöông tieác. Môùi naêm ngoaùi thoâi, chuùng ñaùnh moät ngöôøi nuoâi vòt

44

Chieác radio luoân laø baïn cuûa ngöôøi chaên vòt

chaïy ñoàng queâ ôû Ñoàng Thaùp phaûi nhaäp vieän. Chuùng toâi nuoâi vòt coøn khoâng daùm aên thòt, khi thieáu ñoà aên thì chæ aên tröùng. Vaäy maø, coù khi chuùng xin 1 con, roài 2 con vaø nhieàu hôn nöõa. Baét cho con vòt hôi oám thì chuùng chöûi, chuùng ñoøi phaûi baét con maäp, roài chuùng nhaûy vaøo chuoàng vòt töï löïa laáy. Xin kieåu aáy coù khaùc naøo quaân aên cöôùp!”. Tieáng gaõ naøo ñoù gaàm leân beân caïnh leàu laøm caét ngang caâu chuyeän cuûa chuùng toâi: “OÂng giaø chaên vòt ñaâu roài?”. Vôï oâng AÛnh heù nhìn qua choã raùch treân taám baïc roài quay vaøo noùi kheõ: “Laïi laø maáy thaèng say röôïu ñeán xin vòt!”. Gaõ say veùn taám baïc, thoø voâ caùi maët ñoû löø. Thaáy toâi laï, chaéc ngaïi, gaõ laúng laëng boû ñi. [ ] Ngoïc Taân

Moät taäp ñoaøn ôû Ñaøi Loan töøng traû 7.000 caây vaøng mua vöôøn coø naøy, nhöng oâng baûo: “Toâi laøm sao coù quyeàn baùn ñöôïc chim trôøi...”Moät anh baïn thoå ñòa ñaõ noùi vôùi chuùng toâi raèng: “Veà ñoù maø khoâng khoaùi toâi theà seõ

hoång daãn ai ñi nöõa”. Chöa keå vöôøn caây, gaàn 15.000 con coø, ñaøn heo röøng 300 con, xòn hôn laø vò chuû nhaân cuûa noù- moät “Hai luùa” chính goác. Nghe lôøi anh baïn, toâi ñi tìm theo taám baûn ñoà chæ ñöôøng veõ tay ngueäch ngoaïc.

Tieáp chuùng toâi, chuû nhaân cuûa khu vöôøn - oâng Nguyeãn Vaên Kyù (sinh naêm 1942) ñuùng laø moät laõo noâng thöù thieät vôùi nöôùc da maøu ñoàng, gioïng noùi sang saûng. Theo lôøi oâng, 2 ha ñaát naøy do toå tieân ñeå laïi, naêm laøm hai vuï luùa. Vôï choàng oâng sinh ñeán 11 ngöôøi con. Vaãn troàng luùa nhöng quaàn quaät hoaøi chaúng thaáy dö. OÂng thay ñoåi phöông thöùc canh taùc: Caûi taïo khu ñaát thaønh ñìa nuoâi caù, toâm, chaên vòt. Treân caùc bôø lieáp troàng döøa vaø caây aên traùi. Kinh teá gia ñình khaù leân theo töøng vuï. Khi nhöõng haøng döøa baét ñaàu cho hoa lôïi thì cuõng laø luùc haøng traêm con coø traéng töø ñaâu bay veà tìm choã nguû haèng ñeâm. Baèng caûm thöùc taâm linh, vôï choàng oâng thaáy vui vì ngöôøi ta vaãn thöôøng baûo “ñaát laønh chim ñaäu”. Thôøi gian thaám thoaét troâi, maáy traêm con coø traéng ngaøy naøo giôø ñaõ sinh soâi leân ñeán haøng ngaøn con. “Laøm sao oâng giöõ ñöôïc baày coø?” - toâi buoät mieäng hoûi: “Cuõng traàn ai laém coâ ôi!”. OÂng keå, luùc ñaàu vôï choàng oâng nghó... ñaát mình linh! Nhöng khi giaùp maët vôùi nhöõng bôïm nhaäu saên coø laøm moài thì oâng môùi ngaõ ngöûa. thì ra “ngöôøi döõ nhaäu maát chim”. baày coø nhö keû cuøng ñöôøng tìm nôi truù aån. Vôï choàng oâng caát coâng doø la, caùch nhaø oâng khoaûng 2 km ñöôøng chim bay coù moät noâng tröôøng döøa roäng haøng traêm hecta. Vì sao coø khoâng ñaäu? Vì con ngöôøi phaù - oâng keát luaän. Nhö ngöôøi maéc nôï, vôï choàng oâng baét tay vaøo troàng tre vaø “quy hoaïch” rieâng cho baày coø choã nghæ ngôi roäng 1 ha ñaát. Nhöõng naêm ñaàu, ñeán muøa sinh saûn, baày coø voã caùnh bay ñi gaàn heát. Vôï choàng oâng thôû daøi, töï traùch mình chöa chu ñaùo, roài laën loäi ñi tìm baày coø. “Tuïi noù coù veà hay khoâng? Toâi ñi tìm chæ ñeå ñöôïc yeân loøng”. OÂng cöôøi phuùc haäu khi noùi veà ñoaïn tröôøng ñi tìm chim trôøi. Vaäy maø vôï choàng oâng vaãn tìm ñöôïc chuùng: Baày coø veà ñeû tröùng ôû röøng Saùc Caàn Giôø. Haèng naêm, cöù ñaàu thaùng 5 laø baày coø bay ñi, ñeû tröùng, aáp nôû vaø nuoâi lôùn, khoaûng ñaàu thaùng 9 laø chuùng laïi keùo nhau veà. Bao naêm laøm baïn cuøng baày coø traéng. Maáy chuïc laàn baét keû troäm chim, keå caû nhöõng tay ngang taøng nhaát, vôï choàng oâng ñeàu noùi loït tai. Röôïu, moài nhaäu bao giôø nhaø oâng cuõng daønh saün ñeå tieáp nhöõng “vò khaùch” aáy. Laâu ngaøy, thanh nieân quanh vuøng daàn yù thöùc. Baày coø ñöôïc yeân oån.

Loäc trôøi

Ngöôøi daân goïi oâng thaân maät baèng caùi teân “Hai coø”, ñaõ voâ hình trung thöøa nhaän quyeàn sôû höõu baày coø thuoäc veà oâng. Nhöng trong suy nghó cuûa ngöôøi noâng daân naøy chæ ñôn thuaàn mình laø chuû ñaát, laø ngöôøi canh giöõ. OÂng keå, luùc tröôùc baày con 11 ñöùa ñang tuoåi aên tuoåi hoïc, ñoùi thì khoâng ñoùi nhöng chaïy aên cuõng “bôû hôi tai”. Vaäy maø, moät taäp ñoaøn cuûa Ñaøi Loan maáy laàn tìm ñeán traû maûnh vöôøn heo huùt cuûa oâng vôùi giaù 7.000 caây vaøng. Ham thieät! Nhöng laõo noâng baám ñoát ngoùn tay nhaåm tính: Moät coâng ñaát xung quanh giaù khoaûng 1 chæ vaøng. Hai ha ñaát nhaø oâng sao laïi coù caùi giaù treân trôøi aáy? Ñích thò laø hoï mua baày coø roài, chöù khoâng phaûi mua ñaát! OÂng cöông quyeát: “Toâi laøm sao coù quyeàn ñöôïc baùn chim trôøi?”. OÂng keå, lôùp hoï gaï gaãm, lôùp hoï doïa raèng khu ñaát rôi vaøo quy hoaïch, seõ giaûi toûa, ñeàn chaúng ñöôïc bao nhieâu... OÂng heå haû khi noùi veà vieäc giöõ laïi baày coø ñaõ giuùp oâng laøm quen vaø coù raát nhieàu cô hoäi, raát nhieàu ngöôøi baïn. “Moät laõo noâng nhö toâi, ai ñôøi laïi ñöôïc ngoài haøng giôø noùi chuyeän vôùi caùc vò hoïc thöùc cao, nhöõng nhaø nghieân cöùu veà sinh thaùi”- oâng töï haøo. Chính nhôø baày coø, moät laõo noâng ñôn thuaàn nhö oâng laïi ñöôïc ngaønh du lòch taïo ñieàu kieän thuaän lôïi thieát keá tour tham quan. Khu vöôøn cuûa oâng hieän nay trung bình moãi ngaøy coù treân traêm löôït khaùch, cuoái tuaàn vaø nhöõng dòp leã, con soá naøy taêng gaáp nhieàu laàn. Raát vui khi oâng khoe vôùi chuùng toâi khoâng bieát bao laàn naáu côm thaùng cho caùc ñoaøn laøm phim. Ñaëc bieät, laõo noâng “Hai coø”... tình côø trôû thaønh dieãn vieân ñieän aûnh! OÂng vaøo vai laõo quaûn gia trong boä phim Coâng töû Baïc Lieâu (ñaïo dieãn Leâ Cung Baéc) khi ñoaøn laøm phim veà möôïn khu vöôøn laøm caûnh quay! “Laï thieät coâ aï! Khoâng ít laàn baø con xung quanh maéng voán vì baày coø khoaéng saïch ñìa toâm, ñìa caù nhöng tuyeät ñoái ao cuûa nhaø toâi baày coø khoâng rôù tôùi laàn naøo! Toâi noùi vôùi moïi ngöôøi, chim trôøi aên ao nhaø ai thì phaûi chòu, chöù toâi coù muoán vaäy ñaâu. Chaéc baày coø neå toâi laø chuû ñaát, xôù rôù seõ bò oång ñuoåi, chöù thöïc söï toâi khoâng giaûi thích ñöô��c”- oâng Hai ræ raû noùi.

Hai luùa tính ñöôøng daøi

Beân kia soâng, caùch khu vöôøn, vôï choàng oâng daønh duïm mua ñöôïc 6 ha ñaát tính laøm nôi cho caùc con laäp nghieäp vaø döôõng giaø. OÂng laäp vöôøn, troàng ñuû thöù caây aên traùi. Töø khi Du lòch thieát keá tour, vöôøn caây vaø vöôøn coø keát noái. Chæ caàn 30 phuùt ñi ñöôøng, moïi ngöôøi daân thaønh phoá ñeàu coù theå truùt boû söï oàn aøo, buïi baëm hoøa mình vaøo thieân nhieân hoang daõ. Khaùch sang soâng vaøo vöôøn, aên ñuû loaïi traùi mieãn phí thoûa thích. Nghæ ngôi treân nhöõng

chieác voõng, hoùng gioù loàng loäng töø soâng thoåi vaøo, ñôïi hoaøng hoân xuoáng ngaém ñaøn coø keùo nhau veà ñaäu traéng caû khu vöôøn. ÔÛ ngay trung taâm thaønh phoá, moät tour daõ ngoaïi nhanh, tieän nhö vaäy thöïc söï ñaõ quyù laém roài nhöng vôùi oâng “Hai coø” döôøng nhö chöa ñuû. Caùch ñaây hôn 2 naêm, oâng laën loäi leân röøng Nam Caùt Tieân, gaàn moät tuaàn leã tìm toøi, oâng oâm veà moät con heo röøng gioáng. OÂng chaêm chuùt roài thöû nghieäm nhaân gioáng, khoâng ngôø laïi thaønh coâng. OÂng khoanh löôùi moät vuøng ôû vöôøn coø, thaû heo röøng chaïy roâng, tröôùc khi coø veà, heo ñöôïc luøa vaøo chuoàng. Vöôøn thì roäng, soá löôïng heo röøng nhaân gioáng ñöôïc raát haïn cheá. Nghe phong thanh Thaùi Lan ñaõ nuoâi raát thaønh coâng gioáng heo naøy, oâng leân ñöôøng xuaát ngoaïi tìm hieåu. Chæ sau hôn 2 naêm, oâng Hai coø ñaõ coù trong tay 300 con heo röøng. OÂng laïi laën loäi ñi tìm vaø môøi ñaàu beáp cheá bieán thòt röøng veà. Nhaø haøng ñaëc saûn ñöôïc môû ra. Chò Nguyeãn Thò Leä Höôøng sau thôøi gian veà laøm beáp tröôûng ñaõ beùn duyeân vaø trôû thaønh con daâu oâng Hai! Hieän nay, moâ hình vöôøn sinh thaùi cuûa oâng “Hai coø” ñaõ giaûi quyeát coâng aên vieäc laøm thöôøng xuyeân cho 20 coâng nhaân (chöa keå 10 trieäu ñoàng traû coâng nhaät haèng thaùng cho coâng nhaân töï do laøm ôû vöôøn caây). Vöôøn coø ñaõ mang laïi cho oâng cô hoäi giao löu, hoïc hoûi vaø thieát laäp moät loái tö duy laøm aên môùi nhaïy beùn. Caùc con oâng giôø ñaõ tröôûng thaønh, 3 ngöôøi cuoái cuøng ñang laø sinh vieân ôû caùc tröôøng ñaïi hoïc. OÂng mæm cöôøi khi noùi vôùi toâi raèng: “ Khoâng bieát baày coø mang ôn toâi, hay toâi nôï baày coø moät cô nghieäp!”.

Bích Haø

Moät ngöôøi bò ñöa vaøo nhaø thöông ñieân sau nhieàu laàn duøng naù ñeå baén boùng ñeøn ñöôøng, Qua nhieàu thaùng ñieàu trò khaû quan, tröôùc khi ñöôïc thaû ,baùc só môùi hoûi anh naøy : -Neáu anh ñöôïc cho veà thì anh laøm gì ? Anh ta lieàn traû lôøi -....... laáy vôï ....... Baùc só hoûi tieáp : ....... vaäy thì ... ñeâm taân hoân anh seõ laøm gì vôùi vôï anh ?.......... -Thì ..thì ..côûi aùo vôï ra - ......roài sao nöõa, baùc só hoûi tieáp .......thì ..thì...côûi quaàn vôï ra..... Baùc só vui veû hoûi tieáp ....roài sao nöõa.. .sao nöõa...? -.....thì thì......côûi ... aân ñôø oe cuûa vôï ra...... Baùc só noân noùng ...roài sao ?..roài sao nöõa? ......thì tui laáy daây thun quaàn cuûa vôï ... laøm naù baén boùng ñeøn tieáp chöù gì nöõa.......

45


Bida maùy laïnh Saøi Goøn ñang trôû thaønh thuù chôi. Ngöôøi ñeán bida maùy laïnh vì do ghieàn ñaùnh bida thì ít maø meâ maáy em xeáp bi thì nhieàu.

Ñoá anh bida coù bao nhieâu loã, bao nhieâu bi ?

Theo ñònh giaù tuyeån nhaân vieân hieän nay ôû caùc ñieåm bida maùy laïnh thì möùc “löông naèm” haèng thaùng cuûa caùc em xeáp bi trung bình chæ khoaûng 800.000 - 1.000.0000 ñoàng cho söùc coâng nhaân boû ra moãi ngaøy 8 tieáng. Thôøi gian laøm vieäc thöôøng ñöôïc chia laøm 2 ca, ca 1 töø 9 giôø saùng ñeán 5 giôø chieàu, ca 2 töø 5 giôø chieàu ñeán 12 giôø khuya.

nhieàu. Bida maùy laïnh, quanh ñi quaån laïi, moïi thöù cuõng chæ trong phaïm vi baøn bida bình thöôøng chuùng ta vaãn chôi vôùi vaøi kieåu chôi phoå bieán nhö: Bida loã, bida france (bida 3 bi), bida snooker... Chính vì theá, caùc thao taùc trong ngheà xeáp bi raát deã, caùc em hoïc chöøng 5 phuùt laø thaønh thaïo. Vôùi bida loã, moãi kieåu chôi coù caùch xeáp rieâng, bida 9 bi, 15 bi, caùch xeáp bi cho daân chôi

xeáp bi ôû moân snooker, caùch xeáp ôû bida duø hôi phöùc taïp, nhöng noùi chung, muoán khôûi nghieäp ôû ngheà bida, caùc em chæ caàn ngoaïi hình xinh xaén, traéng treûo laø xin ñaâu ñöôïc ñoù. Caùi gì chöa bieát thì caùc chò em trong baøn seõ chæ daïy theâm, “vöøa laøm, vöøa hoïc”. Sau khi ñaõ quen caùc loaïi hình bida, caùc kieåu xeáp bi, chia baøi, ñaët caùc caây ky ôû bida duø, thôøi gian raûnh, vaéng khaùch, caùc em gaùi xeáp bi tranh thuû caàm cô hoïc ngheà. Tröôùc ñeå gieát thôøi gian, sau ñeå luyeän cô, ñaùnh cuøng nhöõng khaùch moät mình, nhöõng anh chaøng vaøo bida chôi laø phuï maø taùn gaùi laø chính. Em naøo chôi caøng khaù, caùc cô leû caøng khoaùi ñeán vì coù cô hoäi gaàn guõi caùc em ñeå deã taùn tænh hôn. Vôùi nhöõng em chôi khaù, khi chôi xong, khaùch vöøa lo cho khoaûn nöôùc noâi, aên uoáng, xoâng xeânh ñoâi luùc cuõng theâm ít tieàn bo hay tieàn daïo phoá... Nhôø vaäy, cuoäc soáng cuûa caùc em xeáp bi cuõng thuoäc daïng deã thôû hôn so vôùi möùc löông cuûa caùc chò em coâng nhaân, nhaân vieân vaên phoøng.

“Chaøo” haøng

Caùc em phuïc vuï bida loã hay chôi chieâu khoe haøng, daân chôi bida goïi noâm na laø ñi ñaùnh bida 17 bi. Caû baøn bida 6 loã coù 15 bi, 2 bi nöõa ñaâu ra? Töø moãi cuù ngaû ngöôøi xeáp bi cho khaùch, “haøng” caùc em cuõng ngaû ra thaáp gaàn saùt meùp baøn, maø aùo thöôøng laø 2 daây hoaëc treã coå, luùc naøo caùc em gaäp ngöôøi xuoáng, huùt chaët nhöõng caùi nhìn chaùy boûng cuûa caùc anh vaøo “heûm nuùi tình yeâu” ngay tröôùc maët. Duø cuõng coù nhöõng em chaân daøi voâ tình khoe haøng khi xeáp bi, nhöng ña phaàn caùc em ñeàu bieát taän duïng lôïi theá voán coù cuûa hình theå ñeå kieám theâm.

Luoân taän duïng theá maïnh cuûa mình

Tuy nhieân, cuõng coù nôi laùch luaät ñoùn khaùch thaâu ñeâm. Tieâu chí vaøo ngheà caàn nhaát laø ngoaïi hình, caøng treû, caøng xinh caøng deã kieám vieäc. Laøm vieäc trong moâi tröôøng maùy laïnh maùt meû, em naøo caøng aên dieän ñeïp vaø caøng kieäm vaûi, caøng ñöôïc caùc cô thuû chieáu coá. Dó nhieân, laø cuõng chieáu coá luoân “löông ñöùng”, trong khi coâng vieäc thì ñôn giaûn, nheï nhaøng. Chính vì vaäy, nhieàu coâ gaùi queâ thích aên chôi, ñua ñoøi leân thaønh phoá khôûi nghieäp baèng ngheà naøy khaù

46

cuõng khaùc nhau. Chôi baèng baøi thì giaáu baøi ñaùnh ñeán khi naøo heát baøi thì thaéng hoaëc ñaùnh giaáu bi, töùc ñaùnh giaáu bi moài (bi soá 14, 15), caùch xeáp ñaùnh soïc trôn... Bida france caøng ñôn giaûn hôn, ñem boä bi cho khaùch laø xong vieäc, thích thì ngoài laïi baøn ghi ñieåm cho khaùch, khoâng thì ñöùng ñaâu ñoù caïnh baøn ñôïi khaùch keâu gì phuïc vuï naáy laø xong.

Neáu caàn tieáp vieân saün saøng phuïc vuï khaùch

Tuy cuõng coù nhöõng luaät chôi, caùch

Chuùng toâi gheù quaùn bida treân ñöôøng Nguyeãn Vaên Troãi luùc gaàn 12h, baøn chæ coøn ñuùng moät caùi. Sau khi keâu vaøi chai bia, ñaùnh vaøi cô laøm quen, toâi baét chuyeän vaø ñöôïc Q, nhaân vieân xeáp bi, cho bieát: “Maáy oâng anh say xæn ñeán ñaây ñaùnh bida laï ñôøi laém. Em ñeå yù, moãi khi thaáy tuïi em ñeán xeáp bi, anh naøo anh naáy cuõng daït heát veà meùp baøn ñoái dieän ñeå khi tuïi em cuùi xuoáng xeáp bi laø... nghía. Anh naøo anh naáy cuõng moät giuoäc maùu gaùi thaáy sôï”. Noùi roài coâ cöôøi vaø chaøo môøi: “Maáy anh coù vaäy khoâng? Neáu coù thì goïi cho em sau khi em nghæ, em cho caùc anh nghía thoaûi maùi”. Noùi veà chuyeän trang phuïc ñoâi khi quaù maùt meû cuûa caùc em laøm ôû bida maùy laïnh, moät quaûn lyù cuûa quaùn bida khaù noåi tieáng treân ñöôøng Nam Kyø

Thö ngoû cuûa toøa soaïn

Thöa quyù baïn ñoïc, 36 naêm ngöôøi Vieät nôi xöù ngöôøi chöa goïi laø daøi nhöng cuõng ñaõ coù nhieàu ngöôøi ñeán ñaây vaøo ñôøi thöù nhaát ñaõ ra ñi, vaø theá heä thöù hai thöù ba nhö haït gioáng naåy maàm ñang vöôn leân thaønh caây tieáp noái cha anh ñeå kieän toaøn hôn nhöõng thaønh coâng nôi queâ ngöôøi. Moät trong caùc “di saûn” maø lôùp ngöôøi ñi ñaàu ñaõ may maén mang theo vaø truyeàn laïi cho con em chuùng ta hoâm nay, ñoù laø khoâng ít caùc em tuy ñöôïc sinh ñeû taïi nôi naøy nhöng vaãn ñoïc, noùi, nghe, vaø vieát ñöôïc tieáng Vieät cuûa mình. Khoâng bieát töø bao giôø, caùc lôùp Vieät ngöõ nôi ñaây ñaõ hieän höõu vaø toàn taïi. Haèng nhieàu naêm qua ñaõ coù nhieàu böôùc chaân, aùnh maét, nuï cöôøi, vaø nhieàu öôùc mô ñaõ ñi qua ñeå laïi nhöõng aán töôïng ñaäm neùt ngoaøi haønh lang lôùp hoïc cuûa caùc em. Suoát töøng nhöõng naêm aáy, moãi naêm hoïc môùi, laïi coù nhöõng böôùc chaân môùi cuûa hoïc sinh, cuûa caùc thaày coâ, cuûa phuï huynh laïi in daáu trong saân tröôøng. Hoï ñeán töø moïi löùa tuoåi vaø hoaøn caûnh cuûa cuoäc ñôøi. Tuy coù nhieàu khaùc bieät nhöng trong loøng hoï oâm aáp moät giaác moäng chung. Ai cuõng muoán duy trì nguoàn goác Vieät Nam cuûa mình. Vì neáu mình khoâng baùm ñöôïc goác reã cuûa chính mình thì seõ deã bò cuoán troâi vaøo laïc loõng trong chieàu gioù cuûa cuoäc ñôøi... Theo söï ñeà nghò cuûa moät soá ñoâng baïn ñoïc laø caùc baäc phuï huynh ñang coù con em theo hoïc tieáng Vieät, vaø cuõng ñeå ñaùp öùng nhu caàu caàn coù moät aán baûn daønh rieâng cho caùc em, duø laø nhoû, ban bieân taäp chuùng toâi ñaõ coù moät quyeát ñònh khaù “taùo baïo” laø haøng thaùng, ñính keøm trong taïp chí DNÑS maø quyù vò ñang xem seõ laø moät phuï tröông Em Taäp Ñoïc daønh ñeå bieáu taëng cho con em cuûa quyù vò ñang theo hoïc tieáng Vieät. Phuï tröông naøy goàm 4 trang naèm giöõa quyeån taïp chí ñeå tieän vieäc keùo rôøi ra, nhö moät aán baûn nhoû cuûa toøa soaïn daønh rieâng cho caùc em. Vaø cuõng qua caùc trang Em Taäp Ñoïc naøy DNÑS haân hoan ñoùn nhaän caùc baøi vôû, tö lieäu duøng ñeå laøm truyeän ñoïc cho caùc em töø caùc thaày coâ cuûa caùc trung taâm Vieät ngöõ treân toaøn nöôùc UÙc, hoaëc cuûa quyù vò phuï huynh coù con em ñang theo hoïc caùc lôùp tieáng Vieät, chuùng toâi seõ choïn löïa ñeå ñaêng taûi vaøo caùc soá baùo sau. Vaø trong soâ baùo kyø naøy DNÑS môøi baïn ñoïc cuøng caùc em ñeán vôùi baøi taäp ñoïc raát quen thuoäc “Toâi Ñi Hoïc” cuûa Thanh Tònh do moät do phuï huynh cuûa tröôøng Vieät ngöõ Canley Vale (Sydney) bieáu taëng vaø ñeà nghò ñaêng taûi. Moïi tö lieäu ñoùng goùp khaùc töø quyù thaày coâ, quyù vò phuï huynh, vaø quyù baïn ñoïc xin göûi veà toøa soaïn baèng email: DoanhNghiepDoiSong@gmail.com hoaëc böu ñieän P.O.Box 308 Villawood NSW 2163 Thaønh thaät caùm ôn quyù baïn ñoïc ñaõ yeâu thích vaø ñoùng goùp yù kieán xaây döïng cho DNÑS trong 2 naêm qua. Doanh Nghieäp Ñôøi Soáng

Haèng naêm cöù vaøo cuoái thu, laù ngoaøi ñöôøng ruïng nhieàu vaø treân khoâng coù nhöõng ñaùm maây baøng baïc, loøng toâi laïi nao nöùc nhöõng kyû nieäm hoang mang cuûa buoåi töïu tröôøng. Toâi khoâng theå naøo queân ñöôïc nhöõng caûm giaùc trong saùng aáy naûy nôû trong loøng toâi nhö maáy caønh hoa töôi mæm cöôøi giöõa baàu trôøi quang ñaõng. Nhöõng yù töôûng aáy toâi chöa laàn naøo ghi leân giaáy, vì hoài aáy toâi khoâng bieát ghi vaø ngaøy nay toâi khoâng nhôù heát. Nhöng moãi laàn thaáy maáy em nhoû ruït reø nuùp döôùi noùn meï laàn ñaàu tieân ñeán tröôøng, loøng toâi laïi töng böøng roän raõ. Buoåi saùng mai hoâm aáy, moät buoåi mai ñaày söông thu vaø gioù laïnh. Meï toâi aâu yeám naém tay toâi daãn ñi treân con ñöôøng laøng daøi vaø heïp. Con ñöôøng naøy toâi ñaõ quen ñi laïi laém laàn, nhöng laàn naøy töï nhieân toâi thaáy laï. Caûnh vaät chung quanh toâi ñeàu thay ñoåi, vì chính loøng toâi ñang coù söï thay ñoåi lôùn: Hoâm nay toâi ñi hoïc. Toâi khoâng loäi qua soâng thaû dieàu nhö thaèng Quí vaø khoâng ra ñoàng noâ hoø nhö thaèng Sôn nöõa. Trong chieác aùo vaûi duø ñen daøi toâi caûm thaáy mình trang troïng vaø ñöùng ñaén. Doïc ñöôøng toâi thaáy maáy caäu nhoû traïc baèng toâi, aùo quaàn töôm taát, nhí nhaûnh goïi teân nhau hay trao saùch vôû cho nhau xem maø toâi theøm. Hai quyeån vôû môùi ñang ôû treân tay toâi ñaõ baét ñaàu thaáy naëng. Toâi baëm tay ghì thaät chaët, nhöng moät quyeån vôû cuõng chìa ra vaø cheânh ñaàu chuùi xuoáng ñaát. Toâi xoùc leân vaø naém laïi caån thaän. Maáy caäu ñi tröôùc coù saùch vôû thieät nhieàu laïi keøm caû buùt thöôùc nöõa. Nhöng maáy caäu khoâng ñeå loä veû khoù khaên gì heát. Toâi muoán thöû söùc mình neân nhìn meï toâi: - Meï ñöa buùt thöôùc cho con caàm. Meï toâi cuùi ñaàu nhìn toâi vôùi caëp maét thaät aâu yeám: - Thoâi ñeå meï naém cuõng ñöôïc. Toâi coù ngay caùi yù kieán vöøa non nôùt vöøa ngaây thô naøy: chaéc chæ ngöôøi thaïo môùi caàm noåi buùt thöôùc. YÙ nghó thoaùng qua trong trí toâi nheï nhaøng nhö moät laøn maây löôùt ngang treân ngoïn nuùi. Tröôùc saân tröôøng laøng Myõ Lyù ñaày ñaëc caû ngöôøi. Ngöôøi naøo aùo quaàn cuõng saïch seõ, göông maët cuõng vui töôi vaø saùng suûa. Tröôùc ñoù maáy hoâm, luùc ñi ngang laøng Hoøa An baãy chim quyeân vôùi thaèng Minh, toâi coù gheù tröôøng moät laàn. Laàn aáy tröôøng ñoái vôùi toâi laø moät nôi xa laï. Toâi ñi chung quanh caùc lôùp ñeå nhìn qua cöûa kính maáy baûn ñoà treo treân töôøng. Toâi khoâng coù caûm töôûng

47


gì khaùc laø nhaø tröôøng cao raùo saïch seõ hôn caùc nhaø trong laøng. Nhöng laàn naøy laïi khaùc. Tröôùc maët toâi, tröôøng Myõ Lyù vöøa xinh xaén vöøa oai nghieâm nhö caùi ñình Hoøa AÁp. Saân noù roäng, mình noù cao hôn nhöõng buoåi tröa heø ñaày vaéng laëng. Loøng toâi ñaâm ra lo sôï vaån vô. Cuõng nhö toâi, maáy caäu hoïc troø môùi bôõ ngôõ ñöùng neùp beân ngöôøi thaân, chæ daùm nhìn moät nöûa hay daùm ñi töøng böôùc nheï. Hoï nhö con chim con ñöùng treân bôø toå, nhìn quaõng trôøi roäng muoán bay, nhöng coøn ngaäp ngöøng e sôï. Hoï theøm vuïng vaø öôùc ao thaàm ñöôïc nhö nhöõng hoïc troø cuõ, bieát lôùp, bieát thaày ñeå khoûi phaûi ruït reø trong caûnh laï. Sau moät hoài troáng thuùc vang doäi caû loøng toâi, maáy ngöôøi hoïc troø cuõ ñeán saép haøng döôùi hieân roài ñi vaøo lôùp. Chung quanh nhöõng caäu beù vuïng veà luùng tuùng nhö toâi caû. Caùc caäu khoâng ñi. Caùc caäu chæ theo söùc maïnh keùo dìu caùc caäu tôùi tröôùc. Noùi caùc caäu khoâng ñöùng laïi caøng ñuùng hôn nöõa. Vì hai chaân caùc caäu cöù deành daøng maõi. Heát co leân moät chaân, caùc caäu laïi duoãi maïnh nhö ñaù moät quaû banh töôûng töôïng. Chính luùc naøy toaøn thaân caùc caäu cuõng ñang run run theo nhòp böôùc roän raøng trong caùc lôùp. OÂng ñoác tröôøng Myõ Lyù cho goïi maáy caäu hoïc troø môùi ñöùng leân tröôùc lôùp ba. Tröôøng laøng nhoû neân khoâng coù phoøng rieâng cuûa oâng ñoác. Trong luùc oâng ñoïc teân töøng ngöôøi, toâi caûm thaáy nhö quaû tim toâi ngöøng ñaäp. Toâi queân caû meï toâi ñang ñöùng sau toâi. Nghe goïi ñeán teân, toâi töï nhieân giaät mình vaø luùng tuùng. Sau khi ñoïc xong maáy möôi teân ñaõ vieát saün treân maûnh giaáy lôùn, oâng ñoác nhìn chuùng toâi noùi seõ: - Theá laø caùc em ñaõ vaøo lôùp naêm.

48

Caùc em phaûi coá gaéng hoïc ñeå thaày meï ñöôïc vui loøng, vaø ñeå thaày daïy chuùng em ñöôïc sung söôùng. Caùc em ñaõ nghe chöa ? (Caùc em ñeàu nghe nhöng khoâng em naøo daùm traû lôøi. Cuõng may ñaõ coù tieáng daï ran cuûa phuï huynh ñaùp laïi.) OÂng ñoác nhìn chuùng toâi vôùi caëp maét hieàn töø vaø caûm ñoäng. Maáy caäu hoïc troø lôùp ba cuõng ñua nhau quay ñaàu nhìn ra. Vaø ngoaøi ñöôøng cuõng coù maáy ngöôøi ñöùng döøng laïi ñeå nhìn vaøo. Trong nhöõng phuùt giaây naøy chuùng toâi ñöôïc ngöôøi ta ngaém nhìn nhieàu hôn heát. Vì vaäy ñaõ luùng tuùng chuùng toâi caøng luùng tuùng hôn. OÂng ñoác laáy caëp kính traéng xuoáng roài noùi: - Thoâi, caùc em ñöùng ñaây saép haøng ñeå vaøo lôùp hoïc. Toâi caûm thaáy sau löng toâi coù moät baøn tay dòu daøng ñaåy toâi tôùi tröôùc. Nhöng ngöôøi toâi luùc aáy töï nhieân thaáy naëng neà moät caùch laï. Khoâng giöõ ñöôïc cheùo aùo hay caùnh tay cuûa ngöôøi thaân, vaøi ba caäu ñaõ töø töø böôùc leân ñöùng

döôùi hieân lôùp. Caùc caäu luûng leûo nhìn ra saân, nôi maø nhöõng ngöôøi thaân ñang nhìn caùc caäu vôùi caëp maét löu luyeán. Moät caäu ñöùng ñaàu oâm maët khoùc. Toâi baát giaùc quay löng laïi roài duùi ñaàu vaøo loøng meï toâi nöùc nôû khoùc theo. Toâi nghe sau löng toâi, trong ñaùm hoïc troø môùi, vaøi tieáng thuùt thít ñang ngaäp ngöøng trong coå. Moät baøn tay quen nheï vuoát maùi toùc toâi. OÂng ñoác nhaãn naïi chôø chuùng toâi. - Caùc em ñöøng khoùc. Tröa naøy caùc em ñöôïc veà nhaø cô maø. Vaø ngaøy mai caùc em laïi ñöôïc nghæ caû ngaøy nöõa. Sau khi thaáy hai möôi taùm caäu hoïc troø saép haøng ñeàu ñaën döôùi hieân tröôøng, oâng ñoác lieàn ra daáu cho chuùng toâi vaøo lôùp naêm. Moät thaày treû tuoåi, göông maët hieàn töø, ñang ñoùn chuùng toâi vaøo cöûa lôùp. Trong thôøi thô aáu toâi chöa bao giôø xa meï toâi nhö laàn naøy. Toâi cuõng laáy laøm laï vì coù nhöõng hoâm ñi chôi suoát caû ngaøy vôùi chuùng baïn ôû ñoàng laøng leä Xaù, loøng toâi vaãn khoâng caûm thaáy xa nhaø hay xa meï toâi chuùt naøo heát. Moät muøi höông laï xoâng leân trong lôùp. Troâng hình gì treo treân töôøng toâi cuõng thaáy laï vaø hay hay. Toâi nhìn baøn gheá choã toâi ngoài raát caån thaän roài töï nhieân nhaän laø vaät rieâng cuûa mình. Toâi nhìn ngöôøi baïn tí hon ngoài beân toâi, moät ngöôøi baïn toâi chöa heà bieát, nhöng loøng toâi vaãn khoâng caûm thaáy söï xa laï chuùt naøo. Söï quyeán luyeán aáy töï nhieân vaø baát ngôø quaù ñeán toâi cuõng khoâng daùm tin laø coù thaät. Moät con chim con lieäng ñeán ñöùng treân bôø cöûa soå, hoùt maáy tieáng ruït reø roài voã caùnh bay cao. Toâi ñöa maét theøm thuoàng nhìn theo caùnh chim. Moät kyû nieäm cuõ ñi baãy chim giöõa caùnh ñoàng luùa bay treân bôø soâng Vieâm soáng laïi ñaày daãy trong trí toâi. Nhöng nhöõng tieáng phaán cuûa thaày toâi gaïch maïnh treân baûng ñen ñaõ ñöa toâi veà caûnh thaät. Toâi voøng tay leân baøn chaêm chæ nhìn thaày vieát vaø laåm baåm ñoïc: Baøi taäp vieát : Toâi ñi hoïc !

Ngaøy xöa, ñôøi Vua Huøng Vöông thöù 6, sau khi ñaùnh deïp xong giaëc AÂn, vua coù yù ñònh truyeàn ngoâi cho con. Nhaân dòp ñaàu Xuaân, vua môùi hoïp caùc hoaøng töû laïi, baûo raèng: “Con naøo tìm ñöôïc thöùc aên ngon laønh, ñeå baøy coã cho coù yù nghóa nhaát, thì ta seõ truyeàn ngoâi vua cho”. Caùc hoaøng töû ñua nhau tìm kieám cuûa ngon vaät laï daâng leân cho vua cha, vôùi hy voïng mình laáy ñöôïc ngai vaøng. Trong khi ñoù, ngöôøi con trai thöù 18 cuûa Huøng Vöông, laø Tieát Lieâu (coøn goïi laø Lang Leøo) coù tính tình hieàn haäu, loái soáng ñaïo ñöùc, hieáu thaûo vôùi cha meï. Vì meï maát sôùm, thieáu ngöôøi chæ veõ, neân oâng lo laéng khoâng bieát laøm theá naøoï Moät hoâm, Tieát Lieâu naèm moäng thaáy coù vò Thaàn ñeán baûo: “Naøy con, vaät trong Trôøi Ñaát khoâng coù gì quyù baèng gaïo, vì gaïo laø thöùc aên nuoâi soáng con ngöôøò Con haõy neân laáy gaïo neáp laøm baùnh hình troøn vaø hình vuoâng, ñeå töôïng hình Trôøi vaø Ñaát. Haõy laáy laù boïc ngoaøi, ñaët nhaân trong ruoät baùnh,

ñeå töôïng hình Cha Meï sinh thaønh” Tieát Lieâu tænh daäy, voâ cuøng möøng rôõ. OÂng laøm theo lôøi Thaàn daën, choïn gaïo neáp thaät toát laøm baùnh vuoâng ñeå töôïng hình Ñaát, boû vaøo choõ chöng chín goïi laø Baùnh Chöng. Vaø oâng giaõ xoâi laøm baùnh troøn, ñeå töôïng hình Trôøi, goïi laø Baùnh Daàî Coøn laù xanh boïc ôû ngoaøi vaø nhaân ôû trong ruoät baùnh laø töôïng hình cha meï yeâu thöông ñuøm boïc con caùò Ñeán ngaøy heïn, caùc hoaøng töû ñeàu ñem thöùc aên ñeán baøy treân maâm coã. OÂi thoâi, ñuû caû sôn haøo haûi vò, nhieàu moùn ngon laønh. Hoaøng töû Tieát Lieâu thì chæ coù Baùnh Daày vaø Baùnh Chöng. Vua Huøng Vöông laáy laøm laï hoûi, thì Tieát Lieâu ñem chuyeän Thaàn baùo moäng keå, giaûi thích yù nghóa cuûa Baùnh Daày Baùnh Chöng. Vua cha neám thöû, thaáy baùnh ngon, khen coù yù nghóa, beøn truyeàn ngoâi Vua laïi cho Tieát Lieâu con trai thöù 18. Keå töø ñoù, moãi khi ñeán Teát Nguyeân Ñaùn, thì daân chuùng laøm baùnh Chöng vaø baùnh Daày ñeå daâng cuùng Toå Tieân vaø Trôøi Ñaát.

Dôøi xöa, chuoät voán laø moät gioáng linh thieâng ôû treân Trôøi. Trôøi giao cho noù giöõ chìa khoùa kho luùa cuûa Trôøi. Nhöng chuoät khoâng phaúi laø moät loaøi ñaùng tin caån, nhaân ñöôïc giöõ chìa khoùa, cöù töï do ñeán môû kho ruû nhau vaøo aên raû rích heát bao nhieâu laø luùa. Sau Trôøi bieát, laáy laøm giaän laém, môùi khoâng cho ôû treân aáy nöõa, maø ñuoåi xuoáng döôùi haï giôùi ñeå saêi giöõ chìa khoùa laãm thoùc cuûa nhaân gian. Nhöng chöùng naøo taät aây, chuoät laïi ruû nhau vaøo laãm thoùc cuûa ngöôøi raû rích aên. Ñeán noãi ngöôøi phaûi coù caâu than raèng: “Chuoät kia xöa ôû nôi naøo ? Baây giôø aên luùa nhaø tao theá naøy ?” Ngöôøi laáy laøm chua soùt, môùi keâu vôùi vua Beáp. Vua Beáp lieàn baét noù ñem leân traû Trôøi vaø taâu raèng: - Chuoät naøy voán chuoät ôû cuûa Thieân Ñình, sao Thieân Ñình laïi thaû noù xuoáng haï giôùi ? Trôøi noùi: - ÖØ, tröôùc noù ôû treân naøy giöõ chìa khoaù kho thoùc cho ta. Nhöng bôûi noù aên vuïng luùa cuûa ta nhieàu laém neân ta khoâng cho noù ôû treân naøy, ta ñuoåi noù xuoáng haï giôùi cho noù giöõ luùa ôû döôùi aáy. Vua Beáp taâu: - Noù xuoáng döôùi aáy noù laïi aên vuïng luùa haïi laém. Baåm,chuùng con thieát nghó: luaù cuûa Trôøi nhieàu, luùa cuûa ngöôøi ít, cuûa Trôøi noù aên khoâng heát chôù cuûa ngöôøi noù cöù aên maõi, thì coù ngaøy heát caû, ngöôøi ñeán cheát ñoùi maát. Vaäy xin baây giôø laïi cho noù leân treân Trôøi laø phaûi. Trôøi nghe taâu phaùn raèng: - Khoâng ñöôïc. Ta ñaõ ñuoåi noù ñi cho xa, ta khoâng theå cho noù laïi leân ñaây nöõaï Thoâi baây giôø coù moä caùch: Ta coù moät con meøo, ta cho chuù ñem xuoáng haï giôùi ñeå khi naøo chuoät noù aên luùa cuûa nhaân gian thì thaû meøo ra cho noù baét chuoät, roài gaàm göø aên chuoät ñi, coøn khi naøo noù khoâng muoán baét chuoät, thì chuù baûo con meøo cöù keâu vôùi con chuoät raèng: “Ngheøo, ngheøo, ngheøo”, thì chuoät noù cuõng sôï maø noù phaûi boû ñi. Vua Beáp laïy taï, roài laïi ñem chuoät va ñem caû meøo xuoáng haï giôùi. Roài cöù theo nhö lôøi daäy maø laøm. Thaønh töï baáy giôø khi naøo meøo rình baét ñöôïc chuoät, roài meøo cöù “gaàm göø, gaàm göø” vaø khi naøo khoâng baét ñöôïc chuoät thì meøo ngoài keâu: “ngheøo, ngheøo, ngheøo, ngheøo”... Nhöng luùc aáy, meøo hoài nghó laïi, môùi laáy laøm giaän vua Beáp, vì taïi vua Beáp meøo môùi phaûi xuoáng döông gian. Nhöng khoâng laøm gì noåi vua Beáp, meøo chæ coøn caùch thænh thoaûng vaøo giöõa ñoáng tro beáp meøo ñeå phoùng ueá.

49


Khôûi Nghóa cho bieát: “Maáy ñöùa nhaân vieân ôû ñaây khi laøm vieäc, tuïi tui chæ yeâu caàu aên maëc ñöùng ñaén thoâi, coøn trang phuïc cuûa maáy em nhö theá naøo thì do caùc em töï choïn. Ñoâi khi cuõng coù em maëc maùt meû, chaúng haïn aùo hôû coå, vaùy ngaén, nhöng ñoù laø töï do cuûa maáy em, tuïi tui ñaâu coù eùp caùc em ñöôïc”. Tuy nhieân, khoâng phaûi bida maùy laïnh naøo cuõng theá, vaãn coù nhöõng ñieåm chôi môùi môû sau naøy choïn ñoàng phuïc cho nhaân vieân, aên maëc chæn chu, ñeïp maø khoâng khoe “haøng”. Daân xeáp bi ôû quaùn naøo cuõng than veà löông nhö daân laøng chaøi, nhöng moùc ra toaøn ñieän thoaïi xòn, ñi xe tay ga. Moät hieän töôïng coøn thaáy ôû moät soá ngheà nghieäp khaùc maø chuùng toâi khoâng tieän noùi ra, nhöng caùch kieám theâm “löông ñöùng” thì ñeàu gioáng nhau ôû moät ñieåm duy nhaát: “Chaïy soâ” ngoaøi giôø kieám theâm tieàn. Em H, xeáp bi ôû Leâ Vaên Syõ cho bieát, löông chæ coù 800.000 ñoàng, trong khi caùi aloâ em xaøi trò giaù 4,5 trieäu, cöôõi

Cuøng quyù ñoäc giaû thaân meán: Caùc baøi vieát döôùi ñaây ñöôïc löôïm laët töø caùc baøi laøm trong lôùp, ôû nhaø cuõng nhö caùc baøi vieát khaùc cuûa caùc em. Noù noùi leân caûm nghó hoàn nhieân trong saùng cuûa caùc em nhoû khi caùc em hoïc hoûi tieáng Vieät cuõng nhö vaên hoùa Vieät Nam. Ngoaøi vieäc söûa loãi chính taû, chuùng toâi ñaêng nguyeân vaên baøi vieát cuûa caùc em ñeå giöõ nguyeân söï ngaây thô hoàn nhieân ñoù.

veû eâm ñeàm laøm sao! Sau naøy thaønh taøi khoâng bao giôø em queân ñöôïc coâng lao daïy doã voâ bôø voâ beán cuûa thaày coâ tröôøng em. Tröôøng Vaên Lang ôû Seattle, Washington, nôi ñoù chính laø maùi aám tình thöông. Ñaëng Phöông, lôùp 4.

“Baïn Vieät Nam trong tröôøng Vieät Ngöõ...”

thaúng: “Anh coù bo, ñöøng boû tieàn trong soå keïp caùi biu (bill) nha, bo maø boû voâ ñoù laø bo chung chöù hoång phaûi cho em. Anh coù bo cho em cöù vieäc nheùt thaúng vaøo ñaây neø” (keøm theo caâu noùi laø aùnh maét höôùng xuoáng caëp ngöïc ñang hôû teânh heânh). Toâi ngoài baøn beân caïnh quan saùt, ñeán luùc thanh toaùn, khaùch laøm nhö lôøi L daën vôùi soá dö leân ñeán caû traêm nghìn ñoàng. L vöøa nheùt tieàn vaøo giöõa coå aùo vöøa ñöùng döïa saùt saït vaøo ngöôøi khaùch, tình töù: “Böõa sau anh nhôù gheù em chôi nöõa nha, soá di ñoäng cuûa em hoài naõy anh ghi roài ñaáy, coù gì aloâ cho em moät tieáng”. Keøm theo caâu noùi voäi aáy laø caùi hoân nheï vaøo maù anh chaøng ñang meâ moài kia. Maáy em phuïc vuï baøn beân caïnh ñöùng nhìn vôùi aùnh maét ñaày khoù chòu. Bôûi vì, haønh ñoäng tình töù cuûa L thöïc söï khoâng phaûi laø thoâng ñieäp tình caûm gì caû, maø chæ laø moät söï khaúng ñònh “khaùch naøy laø khaùch ruoät cuûa tao, maáy ñöùa maøy laøm ôn traùnh xa giuøm”. T laøm trong moät tieäm bida ôû ñöôøng

ñoù laø ngoaøi yù muoán cuûa em. Hoaøng John, Lôùp 2B.

“Em ñaõ tieán boä raát nhieàu...”

Khi em hoïc ôû Trung Taâm Vieät Ngöõ Vaên Lang ôû lôùp 1 tôùi lôùp 4, em ñaõ hoïc ñöôïc raát nhieàu baøi hoïc veà lòch söû, ñòa lyù, chính taû vaø taäp ñoïc. Em ñaõ hoïc ôû tröôøng boán naêm vaø em thích hoïc moân lòch söû nhaát. Moãi

“Thaày coâ cuõng nhö ba meï em...”

Töø ngaøy qua Myõ ñeán nay thaám thoaùt ñöôïc hai naêm, em töôûng ñaõ queân tieáng Vieät, nhöng nhôø coù Trung Taâm Vieät Ngöõ Vaên Lang vôùi nhieàu thaày coâ, ngaøy ñeâm daïy doã chuùng em ñaõ giuùp em hieåu bieát veà nguoàn goác toå tieân vaø neàn vaên hoùa cuûa ngöôøi Vieät. Thaày coâ cuõng nhö ba meï em, giuùp em naén noùt vieát töøng chöõ, giaûi nghóa cho em nhöõng töø khoù. Roài coù nhöõng buoåi vui chôi nhoän nhòp beân moät caùi park thaät laø ñeïp, thaày troø naém tay nhau nhaûy nhoùt tung taêng roài cuøng nhau aên uoáng nhö tình cha con. OÂi moät kyû nieäm vui

50

Vieät Ngöõ Vaên Lang laø moät tröôøng em thích nhaát, taïi vì tröôøng naøy coù baïn. Em thích thaày coâ taïi vì daïy gioûi. Em khoâng bao giôø queân naêm naøy vì em hoïc gioûi vì coù ngöôøi daïy cho em. Naêm naøy laø naêm thöù nhaát em hoïc ôû tröôøng Vieät Ngöõ Vaên Lang. Ngaøy thöù nhaát em hoïc ôû Vieät Ngöõ Vaên Lang em thaáy em hoïc ñöôïc hay laém. Tröôùc ñoù em khoâng coù bieát ngöôøi naøo ôû ñoù maø baây giôø bieát nhieàu baïn ôû tröôøng. Coù theå em khoâng hoïc ôû tröôøng naøy nöõa

ngaøy em ñeàu coá gaéng hoïc haønh cho toát ñeå laøm ba meï cuûa em vui. Em ñaõ tieán boä raát nhieàu vaø caûm kích caùc thaày coâ giaùo ñaõ daïy em trong maáy naêm nay. Khi em ra tröôøng, em seõ raát nhôù baïn beø vaø thaày coâ vì em caûm thaáy thaân thieát nhö moät nhaø. Nguyeãn Taâm Nhi, lôùp 4.

Ñaùnh bida, oâm ngöôøi ñeïp

Vôùi giaù tieàn 15-20 ngaøn ñoàng/giôø vaøo ban ngaøy, ban ñeâm coù giaù töø 3040 ngaøn ñoàng/giôø, coù nôi leân ñeán 50 ngaøn ñoàng/giôø maø cuõng chaúng coøn baøn troáng. Hoaït ñoäng khaù thaàm laëng so vôùi nhieàu ngaønh ngheà nhaïy caûm khaùc nhö: quaùn bar, vuõ tröôøng, hôùt toùc thanh nöõ... Nhöõng coâ gaùi “tröôûng thaønh” töø vieäc phuïc vuï ôû caùc ñieåm bida maùy laïnh laïi laø taâm ñieåm chuù yù cuûa moät soá caùnh maøy raâu haûo ngoït. Vaøo ñaáu bida thì ít, maø ngaém nghía, heïn hoø cuøng caùc em gaùi thì nhieàu. Coù leõ vì theá maø haàu heát caùc ñieåm bida maùy laïnh ôû Saøi Goøn ñeàu söû duïng löïc löôïng tieáp vieân nöõ huøng haäu, ñoàng phuïc vaùy ngaén, aùo hôû ngöïc vaø phaûi laø chaân daøi.

Ñöôøng bi laên, coù em ôû beân

“Em raát bieát ôn caùc thaày coâ...”

Thaám thoaùt thôøi gian troâi mau quaù, nhôù ngaøy naøo em môùi hoïc lôùp Moät maø baây giôø em ñaõ leân lôùp Naêm roài. Thaät laø mau quaù phaûi khoâng Coâ? Em ñaõ hoïc hoûi ñöôïc raát nhieàu veà vaên hoùa Vieät Nam cuûa chuùng ta. Nhôø ñoù maø em hoïc ñöôïc raát nhieàu ñieàu vaø quen bieát ñöôïc nhieàu thaày coâ vaø baïn beø ñeå trau doài ngoân ngöõ Vieät Nam. Vì vaäy em raát bieát ôn caùc thaày coâ cuûa em.Quaùch Anna, lôùp 5.

thoaïi khi hoûi xin ñoàng thôøi cho bieát seõ nhaän lôøi ñi daïo phoá vôùi toâi khi heát ca laøm vieäc... Hôn moät tuaàn löôïn voøng quanh caùc baøn bida maùy laïnh ôû Saøi Goøn, toâi thaáy moät ñieàu raèng: Haàu nhö quaùn naøo cuõng coù em saün saøng ñi phoá ñeâm vôùi khaùch neáu ñaït ñöôïc thoaû thuaän trong luùc ñaùnh bida. Ñieåm ñeán laø nhöõng nôi raát xa baøn bida vaø tuyø theo söï löïa choïn cuûa khaùch. Ñieàu naøy aâu cuõng laø ñieàu deã hieåu vì ai cuõng thöøa bieát caùc em laøm ôû bida maùy laïnh khoâng phaûi soáng baèng löông maø chuû yeáu soáng baèng nguoàn vieän trôï cuûa nhöõng anh chaøng meâ ñaùnh bida baèng maét.

con SH, ñoà ñeïp dieän muùt muøa vaø ñöôïc xem laø ngoâi sao nhoû trong soá nhöõng em xeáp bi ôû quaùn. Khi toâi hoûi H coù laøm theâm gì khaùc hay coù nguoàn thu oån ñònh ôû moät ngheà chính naøo nöõa khoâng? Em laéc ñaàu: “Tieàn em ñeå daønh chöù ñaâu ra”. Ñôïi H vaøo trong, coâ gaùi xeáp bi baøn beân bóu moâi boû nhoû nhö moät lôøi nhaéc kheùo: “Trôøi ñaát, noù saïo maáy anh ñaáy. Tieàn noù laáy cuûa trai thì coù. Noù ñang caëp moät luùc vôùi maáy thaèng ñoù anh...”. ÔÛ caùc ñieåm bida maùy laïnh, caùc coâ gaùi hay ganh ñua nhau trong aên maëc, xaøi ñoà vaø ñaëc bieät laø tranh giaønh khaùch quen, tieàn bo, ma cuõ baét naït ma môùi, gheùt nhau, noùi xaáu khích baùc nhau ra maët. ÔÛ moät ñieåm bida treân ñöôøng Caùch Maïng Thaùng Taùm, em L xeáp bi noùi

Tröông Quoác Dung môùi hôn 2 thaùng taâm söï: “Em hoïc ñeán lôùp 12, theo heát noåi neân nghæ hoïc, kieám vieäc laøm maø hoång bieát laøm gì neân nghe nhoû baïn ruû, xin voâ ñaây xeáp bi”. T laøm ca chieàu ñeán 12 giôø khuya môùi xong vieäc, thöôøng veà nhaø sau 2 giôø saùng vì quaùn coøn khaùch coøn phuïc vuï. Heát thaùng, T chuyeån sang quaùn bida khaùc treân ñöôøng Traàn Quang Khaûi. Ñaây laø bida môû cöûa saùng ñeâm. Quaùn nhoû, chæ coù 3 baøn bida loã vaø 2 baøn bida france, nhöng khuya veà luùc naøo cuõng chaät khaùch daân chôi. Quaùn naøy thuoäc haøng coù soá maø vì töøng bò hoát troïn oå khi caùc tay cô chui vaøo ñaây söû duïng thuoác laéc. T laøm quaùn naøy vôùi möùc löông ít nhaát cuõng 1,2 trieäu/1 thaùng. Taát nhieân, cuõng nhö nhöõng coâ gaùi khaùc, T deã daøng cho toâi soá ñieän

Moät buoåi toái cuoái tuaàn, sau khi rôøi khoûi quaùn bar Dr. ôû quaän Taân Phuù, luùc aáy ñaõ hôn 10 giôø ñeâm, coù veû chöa thoûa loøng vôùi vieäc muïc kích thöïc teá chôi bôøi veà ñeâm cuûa moät boä phaän giôùi treû ôû ngoaïi thaønh, anh baïn lieàn chôû toâi ñeán moät ñieåm bida maùy laïnh môùi khai tröông ñöôïc vaøi ngaøy, naèm treân ñöôøng T.C, quaän Taân Bình... Vöøa böôùc ñeán cöûa, toâi choaùng ngôïp bôûi aùnh ñeøn neon vaø söï xuaát hieän cuûa gaàn chuïc coâ gaùi treû trung, xinh ñeïp, ñoàng phuïc vaùy ngaén maøu ñen, aùo thun xanh hai daây moûng manh. “Hai anh chôi gì? Loã hay phaêng?”. “Cho tuïi anh baøn bida loã ñi em...”. Qua lôøi ñoái ñaùp giöõa anh baïn toâi vaø coâ tieáp vieân, toâi ñöôïc bieát, moãi baøn bida loã (ña soá chôi tính theo soá nuùt treân boä baøi, moãi ngöôøi ñöôïc phaùt 9,13,15 laù baøi tuøy theo söï giao öôùc luùc ñaàu) hay phaêng (loaïi baøn ba quaû bi, chôi tính ñieåm) gì cuõng coù hai coâ gaùi phuïc vuï. Thoaùng nhìn tröôùc cöûa tieäm, toâi thaáy taám baûng vieát chöõ ngueäch ngoaïc: “Caàn tuyeån 30 nöõ nhaân vieân, löông cao, ngoaïi hình...”. Trong tieäm coù gaàn chuïc coâ gaùi maø vaãn tuyeån theâm, ñieàu aáy chöùng toû nhu caàu söû duïng tieáp vieân nöõ ôû tieäm bida naøy laø khoâng nhoû. Vaø soá löôïng tieáp vieân ñoâng ñuùc nhö theá duøng ñeå laøm gì? Toâi nhuû loøng phaûi

51


                              Property for sale/ lease - Tö nhaân caàn sang baùn chuû quyeàn hoaëc cho thueâ moät caên shop treân maët tieàn ñöôøng Parramatta vuøng Five Dock, 350 sqm, 3 taàng, 3 toilets loaïi môùi, 4 choã ñaäu xe, kho raát roäng. Caên tieäm haàu nhö môùi. Coù 2 phoøng nguû treân laàu vôùi phoøng taém toilets hieän ñaïi. Vò trí coù theå kinh doanh cho nhieàu dòch vu khaùc nhau. Xin môøi ñeán xem. Chi tieát xin goïi

(02) 9747 1768

(noùi t.Anh)

Sang moät milkbar, coù luoân Fish & Chip treân Princess Hwy giöõa vuøng Sale & Bairnsdale ngoaïi oâ Melbourne/Vic. Haøng ngaøy coù treân 6000 xe qua laïi. Nhöõng dòp weekend, leã, public holiday, Easter, Christmas baùn raát ñoâng cho khaùch ñòa phöông vaø du lòch. Ñaây laø cô hoäi raát toát ñeå gia ñình ñaàu tö.

                                Caàn sang tieäm toùc vò trí raát toát khu ñoâng ñuùc Bridge Rd goàm 6 baøn caét, 2 baøn goäi, thu nhaäp lyù töôûng, raát ñoâng khaùch haøng, nhieàu khaùch quen, coù theâm 2 phoøng thaãm myõ coù theå môû roäng theâm, sang giaù $105,000 thöông löôïng deã daøng.

Sang tieäm giaët, loaïi laáy lieàn, hieän ñang coù nhieàu khaùch quen, vò trí raát toát khu vöïc ñoâng ñuùc ngay treân ñöôøng chính vuøng Auburn, ñoái dieän ga xe löûa, shop roäng raõi, trang thieát bò môùi, hôïp ñoàng thueâ daøi haïn, tieàn thueâ phaûi chaêng. Sang nhanh chæ $45,000 thöông löôïng.

                       Baùn nhieàu loaïi maùy ñoùng giaøy hieän ñaïi, vaø caùc loaïi phuï tuøng linh kieän ñính keøm. Maùy laøm ñuû caùc loaïi giaøy, deùp cho nam nöõ. Maùy cuûa YÙ, taát caû coøn nhö môùi, chaát löôïng cao, Baùn toaøn boä hoaëc rieâng leû töøng maùy, giaù raát phaûi chaêng, tuøy theo loaïi Xin lieân laïc

(02) 9747 1768

Moïi chi tieát xin goïi Klara ñeå bieát theâm

Moïi chi tieát xin goïi

(03) 5145 6560 - 0417196 603

0417 557 539

(2281-0506)

(2289-2505)

                                          

             Sang caravan park daønh rieâng cho khaùch du lòch, coù 40 ñôn vò (sites) treân dieän tích 23 maãu, vuøng du lòch Baffle Creek, coù boat ramp doác thaû taøu xuoáng nöôùc, saân chôi bowling, saân golf, hoà bôi, phoøng giaët, kios/takeaways, vaø nhieàu tieän duïng khaùc, sang giaù $1.8trieäu, thích hôïp cho gia ñình ñaàu tö hoaëc di daân, giaù caû thöông löôïng theo caùch WIWO.

Chi tieâát xin goïi

(noùi tieáng Anh)

(07) 4156 6421

Vuøng Malvern Caàn sang laïi nhaø haøng, vò trí thuaän lôïi treân ñöôøng Glenferrie Rd. vuøng Malvern. Trang thieát bò ñaày ñuû, vì phaûi lo vieäc khaùc neân phaûi sang, giaù caû thöông löôïng, sang nhanh.

Ñeå bieát cuï theå xin vui loøng goïi

(07) 3272 4190 - 0414 186 080

0409 977 660

(2287-1506)

(2279-0506)

          

Muoán bieát theâm chi tieát xin goïi Peter

(noùi tieáng Anh) (2286-1506)

52

Sang tieä m röû a xe ngay trung taâ m Calamvale QLD, ñang ñoâng khaùch, coù nhieàu khaùch thöôøng xuyeân, baõi röûa xe loaïi handwash, raát thích hôïp cho gia ñình cuøng laøm, trang thieát bò ñaày ñuû, thu nhaäp cao, good business, ñaàu tö chaéc chaén, khoâng ruûi ro, sang WIWO, giaù $95,000,

Muoán bieát theâm chi tieát xin goïi Emma

0410 204 488 (noùi tieáng Anh)

(2290-2005)

                     

           

Sang tieäm hình photographic, digital & dòch vuï in aán treân aùo thun, sang toaøn boä trang thieát bò, shop roäng raõi, khang trang, tieàn thueâ reû, môû cöûa 5 ngaøy, coù theå môû laøm theâm dòch vuï khaùc nhö baùn quaø löu nieäm, baùn discount shop, hoaëc caø pheâ Internet coøn nhieàu tieàm naêng. Ngay phía baéc trung taâm CBD Sydney. Giaù reû ñeå sang nhanh $10,000 ono            

Muoán bieát theâm chi tieát xin lieân laïc

(2325-3005)

0403 423 077

(noùi tieáng Anh) (2260-2005)

53


$

7'89797(

                          

                !    "    !# $   % & '   (  !&      !&  )!!    *   + &   , $-   ( .  &     / +   /  &        "    &      0 +  1   )   &    &       2     # +! )   !        3.      4  &   5 ! !    !       

  >! /          / ?@   / !&  1     <   A'  B    !  B ! :    C!&&1 &  !# ! /   D B  & 

coĂš caâu traĂť lôøi sĂ´Ăšm nhaĂĄt cho hoaĂŻt Ăąoäng cuĂťa bida maĂšy laĂŻnh veĂ  Ăąeâm. - Anh Ă´i, caĂšc con baøi cuĂťa mĂŹnh neø... Coâ gaĂši â&#x20AC;&#x153;cuĂťa toâiâ&#x20AC;? ùÜa cho toâi xem nhÜþng laĂš baøi vÜøa phaĂšt ra. Xong coâ gaĂši nhanh nheĂŻn laĂĄy cuĂŻc lĂ´ thoa nheĂŻ vaøo ĂąaĂ u cĂ´ toâi Ăąang caĂ m treân tay, noĂši nhoĂť vaøo tai toâi: â&#x20AC;&#x153;Hoâm nay chuĂť em noĂši cuoĂĄi tuaĂ n, chĂ´i tĂ´Ăši saĂšng luoân, em mĂ´Ăši leân ca, anh Ă´Ăť laĂŻi chĂ´i tĂ´Ăši saĂšng luoân nheĂšâ&#x20AC;?. Toâi mĂŚm cÜôøi laĂĄy leä, nhĂŹn sang anh baĂŻn thĂŹ thaĂĄy coâ gaĂši â&#x20AC;&#x153;cuĂťa anh aĂĄyâ&#x20AC;? cuĂľng Ăąang thĂŹ thaĂ m to nhoĂť, coĂš leĂľ laø nhÜþng ĂąieĂ u tÜông tÜï maø coâ gaĂši vÜøa noĂši vĂ´Ăši toâi... â&#x20AC;&#x153;Anh ĂąaĂšnh gioĂťi quaĂš. ThaĂŠng ba quaĂť nÜþa laø em thÜôÝng anh lieĂ n...â&#x20AC;?. Coâ gaĂši â&#x20AC;&#x153;cuĂťa toâiâ&#x20AC;? taĂšn thÜôÝng khi thaĂĄy toâi ĂąeĂ  pa moät phaĂšt, laĂĄy ĂąieĂĽm ùÜôïc hai quaĂť bi. TieĂĄp ĂąeĂĄn, duø toâi chĂśa thaĂŠng ùÜôïc ba quaĂť bi nhĂś coâ gaĂši ra ĂąieĂ u kieän nhĂśng toâi vaĂŁn ùÜôïc thÜôÝng baèng moät caĂši â&#x20AC;&#x153;kissâ&#x20AC;? vaøo maĂš.

         6& &

  

$ . -89797(

    







     

    

0 : ! 

  /  /!!# 1 /!       % #     + ;1!  /    +  !#

 !  &!  /  / + #    / :  < +  / )       /

  =2 999 &

>! / /  /:& &

        $

54

"789797(

81

Anh baĂŻn toâi voĂŁ tay vaø noĂši: â&#x20AC;&#x153;Em hoân say ĂąaĂŠm nhĂś theĂĄ, thaèng em anh chaĂŠc nghĂŚ ĂąaĂšnh luoân quaĂš...â&#x20AC;?. Ă&#x2018;eĂĽ tieĂĄp lôøi anh baĂŻn, coâ gaĂši â&#x20AC;&#x153;cuĂťa toâiâ&#x20AC;? hoĂťi chuĂšng toâi duøng gĂŹ. CuĂľng tÜø sÜï gĂ´ĂŻi yĂš cuĂťa hai coâ gaĂši, chuĂšng toâi keâu bia vaø moät ùóa khoâ mÜïc nÜôÚng. Ă&#x2018;aĂťo maĂŠt nhĂŹn quanh, nĂ´i Ăąaây coĂš taĂšm baøn bida, chuĂšng toâi nhaän thaĂĄy baøn naøo cuĂľng coĂš khaĂšch vaø tieĂĄp vieân nÜþ bu quanh. NhĂś theĂĄ con soĂĄ phoĂťng chÜøng gaĂ n chuĂŻc tieĂĄp nÜþ luĂšc ĂąaĂ u cuĂťa toâi ĂąaĂľ bò... sai soĂĄ. GaĂ n moät giôø saĂšng, chuĂšng toâi rôøi khoĂťi ĂąieĂĽm bida, duø beân trong vaĂŁn coøn Ăąoâng khaĂšch. Anh baĂŻn toâi noĂši: â&#x20AC;&#x153;LuĂšc naĂľy coâ beĂš ĂąoĂš coĂš cho caäu soĂĄ Ăąieän thoaĂŻi khoâng? Coâ beĂš cuĂťa anh thĂŹ Ăąeâm nay keĂŻt trÜïc ca Ăąeâm, neân heĂŻn gaĂŤp trĂśa mai...â&#x20AC;?. Toâi nhĂ´Ăš laĂŻi, toâi vaø coâ beĂš â&#x20AC;&#x153;cuĂťa toâiâ&#x20AC;? coĂš trao ĂąoĂĽi soĂĄ Ăąieän thoaĂŻi vaø heĂŻn laø seĂľ cuøng nhau Ăąi haĂšt karaoke... SoĂĄ tieĂ n cho cuoäc vui bida maø chuĂšng toâi phaĂťi traĂť gaĂ n 600 ngaøn ĂąoĂ ng, cho moät keĂšt

bia Saøi Goøn xanh, tieàn giôø, moài nhaäu vaø boa moãi em phuïc vuï laø 100 ngaøn ùoàng.

Bieån tÜôÚng ít... ai ngôø!?

NhieĂ u ngaøy lieân tieĂĄp sau ĂąoĂš, dÜôÚi sÜï daĂŁn daĂŠt cuĂťa anh baĂŻn teân T, chuĂšng toâi ùÜôïc muĂŻc kĂ­ch vieäc tieĂĄp vieân nÜþ phĂ´i baøy thaân theĂĽ, lÜïa lôøi ngon ngoĂŻt ĂąaĂĽy ùÜa cuøng khaĂšch laøng chĂ´i. NoĂši veĂ  bida maĂšy laĂŻnh, khoâng Ă­t ngÜôøi trong giĂ´Ăši caĂ m cĂ´ phaĂťi luoân mieäng nhaĂŠc ĂąeĂĄn chuoĂŁi heä thoĂĄng bida maĂšy laĂŻnh Q., hoaĂŻt Ăąoäng daäp dĂŹu ngaøy Ăąeâm, vĂ´Ăši vieäc mĂ´Ăť ra nhieĂ u ĂąieĂĽm bida cuøng teân raĂťi raĂšc khaĂŠp thaønh phoĂĄ nhĂś: ùÜôøng H.V.T. (quaän PhuĂš Nhuaän), T.C. (quaän Taân BĂŹnh), P.V.T., Ă&#x2018;.B.P. (quaän BĂŹnh ThaĂŻnh)... Ă&#x2018;Üôïc bieĂĄt, moät ĂąieĂĽm bida trong chuoĂŁi heä thoĂĄng Q. Ă´Ăť ùÜôøng H.V.T. tÜøng bò cĂ´ quan Coâng an Ăąoät kĂ­ch vaø baĂŠt quaĂť tang haøng traĂŞm tieĂĄp vieân nÜþ VĂŹ vaäy, Ăąa soĂĄ caĂšc coâ gaĂši chaĂĄp nhaän cuøng khaĂšch chĂ´i bida sÜÝ duĂŻng thuoĂĄc mÜÚc lÜông thaĂĄp, ĂąeĂĽ hÜôÝng troĂŻn tieĂ n boa cuĂťa khaĂšch vaø coĂš theĂĽ chuĂť Ăąoäng trong moĂŻi tĂŹnh huoĂĄng, giôø giaĂĄc, sinh hoaĂŻt... vaø ĂąeĂĽ coĂš chi phĂ­ cho vieäc saĂŠm sÜÝa Ăąieän thoaĂŻi, xe gaĂŠn maĂšy ĂąaĂŠt tieĂ n, quaĂ n aĂšo hĂ´ĂŻp thôøi trang... CoĂš leĂľ khoâng noĂši ra Ă´Ăť Ăąaây, ai cuĂľng hieĂĽu coâng ĂąoaĂŻn tieĂĄp theo cuĂťa moät soĂĄ coâ gaĂši phuĂŻc vuĂŻ Ă´Ăť bida maĂšy laĂŻnh. Trong luĂšc tĂŹm hieĂĽu hoaĂŻt Ăąoäng cuĂťa â&#x20AC;&#x153;ca-ve bidaâ&#x20AC;?, theo caĂšch goĂŻi cuĂťa nhÜþng ngÜôøi caĂ m cĂ´, toâi ùÜôïc coâ gaĂši teân L. cho bieĂĄt: â&#x20AC;&#x153;Anh nghĂł xem, em Ă´Ăť Kieân Giang, leân thaønh phoĂĄ, phaĂťi thueâ nhaø troĂŻ, tieĂ n vaøi traĂŞm ngaøn khoâng ĂąuĂť aĂŞn, noĂši chi laø ĂąeĂĽ soĂĄng. NhĂśng cuĂľng choĂŻn maĂŤt gÜÝi vaøng chÜÚ anh, ngÜôøi naøo mĂŹnh caĂťm thaĂĄy thĂ­ch, coĂš tĂŹnh caĂťm thĂŹ Ăąi chĂ´i, vui veĂť caĂť Ăąoâi beân. VÜøa coĂš tieĂ n tieâu, vÜøa khoâng bò mang tieĂĄng...â&#x20AC;?. Bida maĂšy laĂŻnh laø loaĂŻi hĂŹnh giaĂťi trĂ­ khoâng phaĂťi laø mĂ´Ăši, nhĂśng ĂąieĂ u ĂąaĂšng noĂši laø moät soĂĄ ĂąieĂĽm bida maĂšy laĂŻnh laĂŠc, nhaĂťy muĂša Ăąieân cuoĂ ng luĂšc raĂŻng coĂš theĂĽ ĂąaĂšp ÜÚng nhu caĂ u cuĂťa khaĂšch saĂšng. chĂ´i bida tÜø A-Z. Vaø vĂ´Ăši hĂŹnh thÜÚc Thaâm nhaäp vaøo moät soĂĄ ĂąieĂĽm bida sÜÝ duĂŻng tieĂĄp vieân nÜþ chaân daøi, xinh maĂšy laĂŻnh tieâu bieĂĽu Ă´Ăť thaønh phoĂĄ chĂ´i ĂąeĂŻp, aĂŞn maĂŤc maĂšt meĂť, sau khi uoĂĄng suoĂĄt saĂšng, chuĂšng toâi ùÜôïc bieĂĄt, haĂ u vaøi chai bia, coĂš hĂ´i men trong ngÜôøi, heĂĄt nhaân vieân, tieĂĄp vieân nÜþ khoâng bida maĂšy laĂŻnh cuĂľng coĂš theĂĽ trĂ´Ăť thaønh coĂš lÜông, hoaĂŤc coĂš chĂŚ laø tÜôïng trĂśng ĂąieĂĽm aĂŞn chĂ´i khoâng thua gĂŹ quaĂšn bar, tÜø 300 ĂąeĂĄn 600 ngaøn ĂąoĂ ng, nhĂśng vuĂľ trÜôøng, karaoke oâm... bò trÜø vaøo tieĂ n may saĂŠm ĂąoĂ ng phuĂŻc HĂŹnh minh hoĂŻa cho baøi vieĂĄt naøy laø moĂŁi ngÜôøi 2,3 boä, soĂĄ tieĂ n lÜông cuĂťa NguyeĂŁn Thu Trang (tÜï Trang Boâng). maĂĄy thaĂšng ĂąaĂ u xem nhĂś boĂť soâng boĂť Sinh naĂŞm 1989, cÜïu hoĂŻc sinh trÜôøng bieĂĽn. trung hoĂŻc Kim Lieân, Haø Noäi. NgheĂ  CoĂš nĂ´i saĂźn saøng chi traĂť cho tieĂĄp nghieäp: NgÜôøi maĂŁu cho nhieĂĄp aĂťnh. Ă&#x2018;aĂľ vieân nÜþ soĂĄ tieĂ n haäu hĂłnh tÜø 2,3 trieäu tham dÜï Miss Teen 2008. Ă&#x2018;aĂľ coĂš ngÜôøi ĂąoĂ ng/thaĂšng. Vaø ĂąeĂĽ laĂľnh ùÜôïc soĂĄ tieĂ n yeâu, nhĂśng quan nieäm â&#x20AC;&#x153;caĂŻnh tranh coâng aĂĄy, tieĂĄp vieân nÜþ phaĂťi ĂąaĂšp ÜÚng ùÜôïc baèngâ&#x20AC;? anh naøo tÜï tin thĂŹ cÜÚ â&#x20AC;&#x153;cĂśaâ&#x20AC;? thÜÝ yeâu caĂ u cuĂťa chuĂť vaø khaĂšch chĂ´i bida. bieĂĄt Ăąaâu caây seĂľ ĂąoĂĽ. TaĂšc giaĂť mong baĂŻn BĂ´Ăťi vĂŹ coĂš nhÜþng cuoäc chĂ´i bida caĂš ĂąoĂŻc DNĂ&#x2018;S thÜôÝng thÜÚc nhÜþng bÜÚc aĂťnh cÜôïc lĂ´Ăšn, ngÜôøi thua, ngÜôøi thaĂŠng ĂąeĂ u minh hoĂŻa treân cuĂťa Thu Trang vĂ´Ăši tinh muoĂĄn coĂš nhÜþng cuoäc vui thaâu Ăąeâm, thaĂ n yeâu thĂ­ch... â&#x20AC;&#x153;bida ngheä thuaätâ&#x20AC;?. vaø caĂšc coâ gaĂši nhaän lÜông haäu hĂłnh MuoĂĄn coĂš theâm thoâng tin vaø aĂťnh cuĂťa chĂ­nh laø ngÜôøi bò ĂąieĂ u khieĂĽn, keĂĽ caĂť ngÜôøi maĂŁu naøy xin email veĂ  toøa soaĂŻn. Ăąi... khaĂšch saĂŻn nguĂť vĂ´Ăši khaĂšch khi coĂš Xin caĂšm Ă´n quyĂš Ăąoäc giaĂť ĂąaĂľ ĂąoĂŻc vaø uĂťng yeâu caĂ u. hoä ĂąeĂ  muĂŻc naøy treân DNĂ&#x2018;S

55


N

höõng ngöôøi ñaøn oâng aáy ñeàu hôn toâi raát nhieàu tuoåi. Hoï cho toâi tieàn vaø ñoåi laïi toâi phaûi heát loøng cung phuïng hoï...Caïm baãy ñaàu ñôøi vaø toâi hoaøn toaøn thay ñoåi. Queâ toâi ôû Haûi Phoøng, naêm lôùp 10 toâi leân Haø Noäi hoïc tröôøng chuyeân. Khoâng hieåu sao moïi ngöôøi ñeàu baûo toâi laø con gaùi Haûi Phoøng raát gheâ gôùm vaø yeâu ñöông laêng nhaêng laém. Thaäm chí coù anh baïn hoûi thaúng toâi: “Theá em coøn trinh khoâng?” khieán toâi raát soác, vì thöïc söï tröôùc ñoù toâi thaäm chí coøn chöa daùm thöông nhôù moät caäu baïn trai naøo, toâi laø moät ñöùa con gaùi raát nhaùt. Roài chính anh ta laïi theo ñuoåi toâi, chaúng hieåu sao toâi cuõng thaáy thích thích anh ta. Moät buoåi toái anh ta ruû toâi ñi chôi roài ñöa toâi veà nhaø anh ta vaø giôû troø ñoài baïi. Toâi ñaõ coá gaéng choáng ñôõ vaø löïc baát toøng taâm. Nhöng toâi khoâng daùm keå chuyeän naøy vôùi ai, thaäm chí sau ñoù toâi ñoàng yù trôû thaønh baïn gaùi anh ta vì toâi nghó mình ñaõ bò phuï thuoäc vaøo anh ta maát roài.

Toâi vöøa yeâu thöông vöøa caêm gheùt anh ta!

Phaûi coâng nhaän thì ngoaøi chuyeän cöôõng böùc toâi, anh ta luoân ñoái xöû vôùi toâi raát toát, nhöng tình caûm cuûa toâi ñoái vôùi anh ta luoân laø laãn loän giöõa yeâu thöông vaø caêm haän. Hai thaùng sau toâi ñoøi chia tay, anh ta quì khoùc van xin toâi quay laïi, thaäm chí coøn doïa seõ töï töû, toâi beøn boû veà queâ ñeå troán (cuõng may luùc ñoù ñuùng vaøo dòp heø). Sau naøy, toâi vaø anh ta khoâng gaëp laïi theâm laàn naøo nöõa nhöng ít nhaát qua baïn beø toâi cuõng bieát anh ta khoâng heà töï töû. Veà queâ, toâi laïi phaùt hieän mình coù thai. Boá meï toâi ñieân leân vì chuyeän naøy, ngay hoâm toâi ñi phaù thai veà, maëc keä toâi vaãn coøn voâ cuøng ñau ñôùn veà tinh thaàn vaø theå xaùc, boá ñaùnh cho toâi moät traän thöøa soáng thieáu cheát. Sau traän ñaùnh aáy toâi thay ñoåi haún, toâi thaáy caêm gheùt baûn thaân, caêm gheùt moïi ngöôøi xung quanh, toâi caêm gheùt caû theá giôùi. Toâi baét ñaàu “caëp keø” vôùi ñaïi gia Heát heø, toâi laïi leân Haø Noäi hoïc, beà ngoaøi toâi vaãn nhö tröôùc: hieàn laønh, ít noùi, nhöng toâi caûm thaáy roõ söï thay ñoåi to lôùn beân trong con ngöôøi mình. Hoâm trung thu, toâi tham gia buoåi lieân hoan ôû trung taâm ngoaïi ngöõ cuûa baø chò hoï. Taïi ñaây toâi gaëp Ñ. (45 tuoåi), moät doanh nhaân Saøi Goøn thaønh ñaït, ñang ôû Haø Noäi ñeå tröïc tieáp quaûn lí döï aùn do coâng ty oâng ta ñaáu thaàu. Ban ñaàu cuõng chæ noùi chuyeän maáy caâu, trao ñoåi soá ñieän thoaïi roài nhöõng ngaøy sau ñoù, oâng ta thöôøng xuyeân goïi ñieän cho toâi môøi toâi ñi aên, ñi chôi... Chæ caàn moät cuù ñieän thoaïi laø toâi saün saøng boû hoïc ñi cuøng oâng ta. OÂng ta raát chieàu chuoäng toâi, mua cho toâi xe ga, ñieän thoaïi ñaét tieàn vaø raát nhieàu

56

quaàn aùo, ñoà trang söùc ñeïp... OÂng ta cho toâi nhieàu tieàn. OÂng ta cho toâi bieát muøi vò cuûa cuoäc soáng thöôïng löu laø nhö theá naøo. Ñoåi laïi, toâi phaûi heát loøng cung phuïng oâng ta trong khoaûn “XXX”. Cöù nhö vaäy ñöôïc khoaûng nöûa naêm thì oâng ta veà Saøi Goøn, tröôùc khi ñi coøn daën toâi: “Neáu muoán voâ Saøi Goøn thaêm anh thì cöù goïi ñieän, anh

seõ lo cho töø A ñeán Z.” Toâi chæ cöôøi tröø. Ñeán taän baây giôø oâng ta vaãn goïi ñieän cho toâi haøng tuaàn.

Ñaïi gia thöôøng coù ñuû tieàn cho toâi vaø toâi phaûi phuïc vuï tình duïc cho oâng ta

Ñ. veà Saøi Goøn ñöôïc gaàn moät thaùng thì toâi quen V., anh ta treû hôn Ñ., môùi 37 tuoåi. Anh ta ñaõ coù vôï, coù con, coù

57


söï nghieäp vaø cuõng coù caû kinh nghieäm caëp keø vôùi “chaân daøi”. Laàn ñaàu tieân nhìn thaáy toâi trong quaùn bar, anh ta laäp töùc ñeán laøm quen vaø baûo raát thích veû treû con trong saùng cuûa toâi. Sau ñoù anh ta thueâ cho toâi moät caên cao caáp chung cö ôû Mó Ñình vaø haøng tuaàn chu caáp tieàn cho toâi sinh hoaït. Moãi saùng toâi ñi hoïc baèng taxi, tröa aên côm ôû nhaø haøng trong chung cö, chieàu khoâng nguû thì shopping hoaëc ñi lang thang, toái ñi aên vaø ñi chôi cuøng V., ñeâm veà laïi coá gaéng hoaøn thaønh toát “nhieäm vuï” anh ta “giao phoù”. Cho tôùi taän baây giôø, cuoäc soáng cuûa toâi vaãn laø nhö vaäy.

Toâi gheâ tôûm chính mình

Ñ. vaø V. thöôøng hoûi taïi sao ngoaøi nhöõng luùc aáy, toâi khoâng bao giôø chòu hoân hoï? Hoân hoï ö? Toâi nghó nuï hoân chæ daønh cho nhöõng ngöôøi yeâu nhau, maø toâi coù yeâu hoï ñaâu! Khoâng yeâu hoï maø toâi vaãn “caëp” vôùi hoï, vaãn “nguû” vôùi hoï thaät nöïc cöôøi! Moät soá ngöôøi ñaõ bieát chuyeän cuûa toâi, toâi bieát hoï xì xaøo ñieàu gì sau löng toâi nhöng toâi maëc keä. Maø toâi nghó, duø cho baây giôø taát caû moïi ngöôøi treân theá giôùi ñeàu bieát chuyeän cuûa toâi thì toâi cuõng chaúng sôï, baïn beø, thaày coâ, thaäm chí laø cha meï toâi cuõng chaúng sôï nhöng toâi laïi raát sôï chính mình! Hai naêm qua, toâi luoân soáng trong ñau khoå. Neáu noùi laø daèn vaët cuõng khoâng ñuùng, chæ laø toâi thaáy gheâ tôûm, thaáy sôï haõi chính mình trong khi toâi vaãn cöù böôùc chaân vaøo con ñöôøng toäi loãi moät caùch voâ thöùc. Chaúng coù ai hieåu toâi caû! Toâi cuõng chaúng theå hieåu noåi chính mình! Keát quaû? Toâi laø moät con beù chöa ñaày 17 tuoåi vaø toâi ñaõ “caëp” vaø aên nguû nhö vôï beù cuûa hai ñaïi gia. [ ] (keå laïi theo lôøi ngöôøi trong cuoäc)

Moät ngaøy sau khi boû thò thöïc nhaäp caûnh (visa) vaøo Campuchia, ngaøy 5/12, chuùng toâi leân ñöôøng ñeå tìm hieåu tình hình caùc con baïc töø Vieät Nam ñoå sang ñaây nuùp döôùi danh nghóa du khaùch.

con baïc khaép nôi ñoå doàn töø bieân giôùi cho ñeán thuû ñoâ Phnoâm Peânh. Ñeâm thaùng 12. Doïc bôø soâng Meâkoâng, gaàn quaûng tröôøng trung taâm vaø cung ñieän hoaøng gia ñoâng ñuùc du khaùch, Hotel Nagaworld - casino lôùn nhaát Phnoâm Ñeâm traéng baøi baïc beân kieàu nöõ Peânh saùng ñeøn nhö ban ngaøy. Moät Ñuùng nhö döï ñoaùn cuûa nhieàu ngöôøi, löôïng lôùn con baïc töø Vieät Nam ñang vieäc boû thò thöïc ñoàng haønh vôùi vieäc coù maët taïi ñaây. tieát kieäm ñöôïc hôn 20 ñoâ la ñaõ khieán Con kieán khoâng loït

58

8 giôø toái, ñoùn chuùng toâi taïi khaùch saïn Favour treân ñaïi loä Bounivong, Haûi “maäp” - hôn 20 naêm soáng taïi xöù chuøa heà haø: “OÂng nhôù ñöøng mang theo maùy aûnh nha, vì khoâng taøi naøo chuïp ñöôïc ñaâu! Leân xe cuûa toâi ñi, chöù ñöøng ñi tuk-tuk, veä só casino khoâng xem ra gì ñaâu”. Toâi aäm öø cho qua chuyeän vaø leo leân chieác “Leách-xuø” (Lexus) môùi caùu maø anh naøy môùi mua. Chieác xe tieán saùt tieàn saûnh cuûa soøng baøi, luùc naøy xe hôi ñaõ ñaäu kín hai beân ñöôøng. Caùc tieáp taân nhanh choùng môû cöûa xe cho khaùch böôùc xuoáng. Neáu khaùch khoâng ñi xe hôi, tieáp taân khoâng theøm... ngoù! Cuøng luùc ñoù, nhöõng chieác Meïc (Mercedes), Leách-xuø (Lexus), Camry boùng loaùng lieân tieáp tröôøn leân theàm cöûa. Naga laø moät “phieân baûn” cuûa thöông hieäu Diamond Plaza taïi Saøi Goøn nhöng beà theá hôn nhieàu. Toøa nhaø naøy goàm 13 taàng, chia laøm 4 khu vöïc vôùi caùc soøng baøi vaø toå hôïp nhaø haøng, khaùch saïn. “Cöù chieàu thöù 6 ñeán chuû nhaät laø toaøn khaùch Vieät Nam khoâng aø. Hoï chuû yeáu laø ngöôøi Vieät goác Hoa soáng taïi caùc quaän 5, 6, 11...” - Haûi “maäp” noùi. Ai muoán vaøo beân trong cuõng phaûi ñi qua cöûa töø, roài ñoái dieän vôùi caùc veä só to cao huøng duõng, lòch laõm trong boä veston ñen, tay laêm laêm boä ñaøm. Moïi ñoà ñaïc mang theo töø maùy aûnh, maùy ghi hình, ñieän thoaïi ñeán tuùi xaùch ñeàu boû qua coång kieåm tra, gioáng nhö qua... cöûa leân maùy bay. Trong luùc böôùc qua cöûa töø, bieát theá naøo maùy cuõng phaùt hieän mang theo ÑTDÑ trong ngöôøi neân toâi ñaõ chuaån bò saün hai caùi, coù theå chuïp hình thay maùy aûnh. Caùc veä só xaùp tôùi beân toâi, yeâu caàu xeùt ngöôøi, toâi töø toán moùc ra moät caùi maùy 2 “chaám”, coøn caùi 3,2 “chaám” thì... vaãn naèm im trong tuùi quaàn beân kia. Taát caû maùy quay phim, maùy aûnh, ñieän thoaïi cuûa toâi ñaõ bò caùc nhaân vieân giöõ laïi, tröø caùi ñieän thoaïi thöù hai. Toâi nhanh chaân vaøo trong. Tröôùc maët chuùng toâi laø khu vöïc treät vôùi boán coät ñeøn chuøm saùng loaùng, moãi caùi daøi khoaûng 10 meùt. Anh Traàn Vaên Tuøng, moät thôï moäc coù tieáng taïi Phnoâm Peânh maø toâi ñaõ gaëp tröôùc ñoù, cho bieát: “Caùc coâng trình naøy ñeàu do thôï ngöôøi Vieät laøm vì ñoøi hoûi kó thuaät cao vaø khaù nguy hieåm”. Saøn nhaø laùt ñaù, khoâng coù moät veát baån, roäng theânh thang. Queïo tay phaûi laø ñaõ tôùi khu vöïc soøng baøi. Ñaây gioáng nhö choán tieân boàng khi coù haøng traêm baøn, vôùi caùc coâ em chia baøi ñeïp nhö moäng trong saécaùo saãm vaø vaùy ngaén. Nhöõng coâ gaùi laø Khôme “lai” neân khaù traéng treûo, toùc nhuoäm theo kieåu “toùc naâu moâi traàm”, maét keû ñaäm nhö maét boà caâu, ñoâi tay thì chia baøi nhuaàn nhuyeãn nhö ôû LasVegas hay Macao. Ngoài gheá cao caïnh beân

laø caùc coâ quaûn lyù trong boä veston ñen lòch söï vaø xinh ñeïp khoâng keùm. Thoâng thöôøng, taïi caùc soøng baøi coù moät coâ gaùi chia baøi chính, neáu nhaø caùi thua, quaûn lyù seõ nhaùy maét cho nhaân vieân phuï vaøo thay ngay. Ñieàu ñaëc bieät, Naga casino ñöôïc lôïp baèng giaáy baïc ñeå laáy saùng neân ngöôøi chôi khoâng heà bieát ñang laø nöûa ñeâm hay ban ngaøy. Saøn nhaø traûi thaûm ñoû loäng laãy vaø kieâu sa. ÔÛ caùc baøn, ngoaøi daân côø baïc coù raát nhieàu nhaân vieân, veä só cao to nhö hoä phaùp lieân tuïc “keø” theo du khaùch ñeå choáng boïn troäm caép traø troän vaøo moùc tuùi. Giöõa caùc baøn ñaùnh baøi, tieåu caûnh ñöôïc thieát keá raát ñeïp daønh cho du khaùch ngoài xem neáu khoâng ñaùnh. Toâi tranh thuû nhaäp vai, vaø môùi ruùt caùi ñieän thoaïi cuoái cuøng ñeå choïn goùc thì moät caùnh tay to ñuøng töø ñaâu xuaát hieän vaø che ngang. Anh naøy noùi raát ñanh theùp: “No picture” (khoâng ñöôïc chuïp hình) vaø taïm giöõ chieác ñieän thoaïi cuûa toâi. Töø luùc naøy trôû ñi, boán beà xung quanh phía toâi ngoài ñeàu coù caùc veä só, nhaân vieân tay caàm boä ñaøm lieân tuïc lieân laïc vôùi nhau vaø taát nhieân khoâng luùc naøo rôøi maét khoûi “vò khaùch khoâng môøi maø ñeán”. Suoát caû ñeâm, toâi khoâng heà thaáy ai daùm söû duïng ñieän thoaïi di ñoäng. Haûi “maäp” noùi vôùi toâi: “OÂng lieàu thaät Vaøo ñaây, thaáy ngöôøi laï, töø cöûa ñaõ coù ngöôøi theo giaùm saùt lieàn, oâng ñöøng mong qua maët hoï!”. Quaû vaäy thaät!

Naác thang ngaøn ñoâ

Khaùc vôùi caùc casino ôû bieân giôùi, soøng baøi ôû thuû ñoâ coù giaù trò cao hôn nhieàu. Rieâng taïi Naga, muoán tham gia troø ñoû ñen, con baïc phaûi ñoåi phænh coù meänh giaù thaáp nhaát laø 20 ñoâ la. Ñoù laø caùi giaù daønh cho khu vöïc döôùi ñaát, coøn muoán leân treân laàu phaûi ñoåi phænh töø 100 ñoâ trôû leân. Taïi baøn chôi roâ-leùt (rolex), gioáng nhö chôi troø ñaët tieàn theo hình, neáu ai ñaët hình con nai, truùng seõ ñöôïc aên gaáp 20 laàn; hình con hoå ñöôïc 40 laàn; hình con gaø ñöôïc 60 laàn... “Moùn” baøi naøy thu huùt nhieàu con baïc môùi vaøo ngheà vì deã chôi. Thanh, giaùm ñoác moät coâng ty TNHH, töø Haø Noäi bay vaøo Saøi Goøn roài chuoàn sang ñaây dòp cuoái tuaàn, hôùn hôû ra maët khi anh truùng oâ con ngöïa. Caàm ñoáng phænh, anh doàn heát vaøo cöûa con gaø ñeå gôõ gaïc cho traän thua tuaàn tröôùc. Nhieàu con baïc thaáy anh vöøa thaéng, cuõng lao vaøo cöûa naøy. Sau hai phuùt, vaùn baøi keát thuùc ôû oâ... con nai khi chæ coù moät con baïc ñaët moät phænh 20 ñoâ. Ngöôøi vöøa truùng laø moät coâ gaùi ngöôøi Vieät trong boä vaùy ngaén cuõn côõn, treã boä ngöïc nhö nuùi löûa. Choàng phænh loaïi 50 ñoâ cuûa coâ cao ngaát. Coâ ta phì pheøo ñieáu xì gaø thôm phöùc, caùc con baïc voäi “gheù theo” laáy

heân nhöng lieân tuïc thaát thuû. Theo quan saùt cuûa chuùng toâi, töø baøn ñaët, nhaø caùi coù theå duøng camera ghi hình laïi vaø ñieàu chænh keát quaû. Moãi laàn con baïc doàn heát vaøo moät oâ nhaát ñònh, chaéc chaén nhaø caùi seõ khoâng ra oâ ñoù. Nhaø caùi ñaõ huy ñoäng moät löôïng lôùn caùc em chaân daøi ñeå caâu khaùch vaø “gaù baïc”. Baèng chöùng laø caùc coâ ñaùnh raát chuyeân nghieäp vaø khoâng toû ra caûm xuùc gì duø thaéng hay thua moãi vaùn leân caû nghìn ñoâ. Taâm ñieåm cuûa taàng treät luùc naøy laø caùc baøn xì dzaùch, baøi caøo, xaäp xaùm... bôûi toaøn ñaïi gia töø Vieät Nam sang chôi. Hoï ñi ñaùnh baïc nhöng chæ ôû Cambodia Hotel - khaùch saïn 5 sao lôùn nhaát thuû ñoâ, vì ñöôïc phuïc vuï töø A ñeán Z. Toâi gaëp laïi nhöõng ngöôøi quen cuõ töø quaän 6 sang ñaây khi ñi chung

töø Vieät Nam sang ñeå haàu röôïu. 5 vaùn lieàn traéng tay, Tuaán vaêng tuïc roài keâu coâ gaùi goïi moät chai Hennessy ñeå laáy khí theá chôi tieáp. Tröôùc khi ñeø baøi xuoáng baøn naën töøng con, coâ em ñi theo laïi gaép traùi caây cho seáp, roùt röôïu vaø moài thuoác. Khuoân maët Tuaán noùng böøng khi ñaõ bay heát 10.000 ñoâ trong vaøi vaùn ñaàu tieân. Noùng maùy, Tuaán noùi nhoû vaøo tai coâ gaùi theo thaùp tuøng ñeå ñoåi tieáp 200 phænh loaïi 1.000 ñoâ/caùi. Thaéng ñöôïc moät vaùn, Tuaán neùm 50 phænh ra ñeå gôõ voán nhöng laàn naøy anh ta ñaõ “naën” phaûi moät baø ñaàm giaø vaø laù soá möôøi ñen ñuùa, anh laáy ngay theâm con hai cô ñoû choùi vaø thua saùt nuùt nhaø caùi. Töùc giaän, Tuaán ñaám tay xuoáng baøn ñeán noãi beå caû maët kính chieác ñoàng hoà Longines. Treân coå anh, chieác daây chuyeàn vaøng to nhö daây xích rung baàn baät. Tuaán neùm heát nhöõng con phænh vaøo oâ ñaët ñeå tieáp tuïc cuoäc chôi. Vaø coâ gaùi ñi theo tieáp tuïc ñoåi tieàn...

Thaát theåu luùc bình minh

chuyeán xe cuûa Mai Linh luùc saùng. Ñeå theå hieän ñaúng caáp, caùc ñaïi gia chæ chôi phænh 100 ñoâ la. Moãi vaùn, hoï daùm ñaët caû 50 phænh laø bình thöôøng. OÂng Laâm, moät ñaïi gia ôû quaän 6 naõy giôø ñaõ “ñi tong” hôn 10.000 ñoâ neân coá gôõ. Beân caïnh oâng, baø Myõ - moät con baïc khaùc - cuõng naën baøi raát chuyeân nghieäp, ñaõ thua caïn 20.000 ñoâ la. OÂng Thaùi quay sang chöûi ruûa baø Myõ baèng tieáng Hoa, roài gaép voäi mieáng traùi caây boû vaøo mieäng nhai ngoàm ngoaøm. Nhaø caùi vaãn chia baøi xoeøn xoeït, hoï nhìn nhau vaø cöôøi ra veû khoaùi chí khi caùc vò khaùch ñeán töø Vieät Nam luoân la heùt luùc chuaån bò laät baøi. Haûi “maäp” thì thaàm vaøo tai toâi: “ÔÛ ñaây coù neùt rieâng bieät laø khaùch coù theå töï thueâ soøng ñeå ñaùnh vôùi nhau maø khoâng sôï coâng an nhö ôû Vieät Nam neân Naga ñoâng ngöôøi Vieät laém”. Noùi ñoaïn, Haûi daãn toâi “ñoät nhaäp” leân laàu vaøo hai phoøng VIP. Loái vaøo phoøng traûi thaûm ñoû y nhö loái ñi cuûa caùc nguyeân thuû quoác gia. Canh me moät nhoùm ñaïi gia ngöôøi Vieät ñang böôùc vaøo, toâi baùm theo vì veä só seõ khoâng cho ngöôøi laï maët beùn maûng.

Naga - casino lôùn nhaát Campuchia

Caùc soøng baøi caøo ôû ñaây ñang vaøo “giôø vaøng”. Tuaán - chuû cöûa haøng kinh doanh noäi thaáttaïi quaän 11, ñi ñaùnh baøi vôùi moät nhoùm baïn töø Vieät Nam sang - ñang keùo gheá ngoài vaøo soøng. Tuaán vaø caäu baïn ñoåi 100 phænh, loaïi 1.000 ñoâ/phænh ñeå mau choùng vaøo cuoäc. So vôùi phía taàng treät, soøng VIP chæ daønh cho ñaïi gia thöù thieät. Ñi ñaùnh baøi, Tuaán coøn daãn theo moät em chaân daøi nghe ñaâu laø ngöôøi maãu

5 giôø saùng, chuùng toâi rôøi khoûi Naga ñeå veà nghæ sau moät ñeâm thöùc traéng nhöng khoâng khí taïi soøng baøi vaãn ñaëc quaùnh muøi thuoác vaø nhöõng daùng ñi xieâu veïo vì thua baøi vaø say röôïu ngoaïi. Tam Chanda, coâ gaùi chia baøi ñeïp nhö tieân cuõng vöøa thay trang phuïc ñeå ñoåi ca, noùi vôùi toâi baèng tieáng Anh lô lôù: “Moãi thaùng, löông cuûa em ñöôïc 170 ñoâ, coù khaùch soäp thì bo theâm cho tuïi em vaøi phænh ñeå ra ñoåi ñoâ. Tuïi em phuïc vuï caû ngaøy, nhöng thoâng thöôøng töø 12 giôø tröa môùi ñoâng”. Coâ vöøa ra khoûi cöûa, moät chaøng trai trong xe hôi ñaõ böôùc xuoáng môû cöûa “ñöa naøng veà dinh”. Toâi gaëp laïi Tuaán cuøng coâ gaùi luùc naõy ôû phoøng VIP ñang böôùc xuoáng. Tuaán khoâng ñi noåi nöõa vì meät laû sau caû ñeâm daùn maét vaøo nhöõng laù baøi. Coâ gaùi ñi theo Tuaán baûo: “AÛnh “toi” gaàn 200.000 ñoâ roài. Ñeâm nay xui quaù, maáy ñeâm tröôùc thua vaøi chuïc nghìn ñoâ thoâi!”. Tuaán moùc phone chöûi moät traøng daøi ñuø maù ñuø meï taùn loaïn vaøo trong maùy. Vaäy laø coù ngay chieác Camry do taøi xeá tuùc tröïc saün nôi naøo ñoù trôø tôùi, chieán höõu nhanh choùng “boác” oâng chuû treû vaø ngöôøi tình leân xe, thaúng tieán veà höôùng khaùch saïn Cambodia. Coøn oâng Thaùi, baø Myõ luûi thuûi böôùc ra tieàn saûnh. Vöøa ñi, hoï vöøa böùt ñaàu gaõi tai vì thua baïc. Baàu trôøi baét ñaàu coù nhöõng tia saùng yeáu ôùt. Gioù töø soâng Meâkoâng thoåi vaøo maùt laïnh. Chuùng toâi troâng thaáy nhöõng gaùnh rau ñang ra chôï sôùm. Caùc baùc taøi xe tuk-tuk sau giaác nguû vuøi trong ñeâm ñaõ nhoûm daäy khi thaáy con baïc böôùc ra töø Naga. Hoï chæ öôùc mô kieám vaøi ñoâ la ñeå ñuû soáng trong moät ngaøy. (Khaùch Saøi Goøn, coäng taùc vieân DNÑS taõi VN keå laïi theo lôøi ngöôøi trong cuoäc)

59


Quaân tri thieáp höõu phu Taëng thieáp song minh chaâu Caûm aân trieàn mieân yù Heä taïi hoàng la nhu,,, Tieåu phu nhaân trong baøi thô Tieát Phuï Ngaâm cuûa Tröông Tòch ñuôïc tình lang taëng hai vieân ngoïc quí. Phaân vaân beân ngoïc beân tình, loøng naøng meàm nhö baùnh bao nhuùng mì waèn thaén. Neáu dieãn noâm daøi doøng laïc ñeà chuùt xíu, coù nghóa laø “Chaøng ôi, thieáp daáu aùi bieát bao u tình chaøng trao cho thieáp, daãu bieát raèng cöûa raøo ñaõ kheùp, vöôøn hoàng ñaõ khoaù, maønh truùc ñaõ ngaên. Chaøng ôi, hai vieân baûo ngoïc chaøng ñöa thieáp laøm tin, thieáp leùn choàng daáu trong aùo loùt mình maøu caùnh sen, cöûa maøn lay ñoäng, caùnh böôùm vôøn hoa, thaân thieáp keà beân ngoïc cuõng nhö ñöôïc keá beân chaøng....”

ngoïc caøng tin laø ngoïc coù linh hoàn, tin luoân vaøo vieäc sôû höõu moät vieân ngoïc phaûi coù duyeân nhö vôùi ngöoøi tình töø muoân kieáp truôùc. Ñoäc giaû naøo toø moø, yeâu thöû xem sao. Moät laàm laãn lôùn khoù söûa : China vs Pre-Chinese-China Tröôùc Taàn Thuyû Hoaøng (221 206 TCN) treân mieàn ñaát meânh moâng ñoù, coù tôùi haøng ngaøn “nöôùc” (1) lôùn nhoû vôùi nhöõng neàn vaên hoaù, ngoân ngöõ, saéc toäc khaùc nhau. Ñôøi Taàn Thuyû Hoaøng môùi taøm taïm thoáng nhaát veà phöông dieän ñòa lyù treân nhöõng phaàn ñaát cuôõng chieám. Töø ñoù Taây Phöông goïi laø trieàu Taàn laø Chine, roài thaønh China. Duø caû

Vieät ôû vuøng roäng lôùn meânh moâng naøy, nhö truyeàn thuyeát Hoàng Baøng ghi cheùp, khieán moät soá caùc söû gia taân thôøi ñoøi maõi moät soá ñieàu maø daân Vieät soâng Hoàng khoâng sôû höõu hoaëc baûo löu.. Nhöõng ñoà coå ngoaïn tieàn-TrungHoa, ngoaøi nieân ñaïi, neáu bieát ñöïoc ñòa ñieåm xuaát phaùt, seõ coù giaù trò daân toäc hoïc ngoaøi giaù trò coå vaät. Taùc giaû Fred Ward cho bieát (2) mieáng yu (hình treân), roàng chaàu maët trôøi, bieåu hieän cuûa vöông quyeàn, thuoäc veà ñôøi Ñoâng Chu, 770-221 TCN. Luùc ñoù, Ñoâng Chu môùi chæ laø nhöõng mieàn ñaát loám ñoám raûi hai beân bôø soâng Hoaøng Haø, chöa vöïôït qua gioøng Döông Töû, ñòa baøn cuûa

Traàn Thò Vónh-Töôøng

“Yu” trong vaên hoaù Trung Hoa

Ngöôøi Trung Hoa duøng töø “Yu”, coù nghóa “vieân ñaù ñeïp nhaát”, cho taát caû caùc vieân ñaù coù theå chaïm khaéc ñuôïc. Tieáng Vieät laø “Ngoïc”, tieáng Quaûng Ñoâng ñoïc “Yuïc” hôi gaàn gioáng nhö coù daáu naëng cuûa tieáng Vieät, tieáng Hakka/Heï ñoïc la` “ngiuk”, Ngoâ Vieät/ Chieát Giang-Giang Toâ-Thöôïng Haûi ñoïc “nhiok”, Trieàu Chaâu ñoïc “ghek”. Ñöôøng Minh Hoaøng goïi Döông Quí Phi laø Yuhuan -nhaãn ngoïc- yù chöøng cho nguoøi ñeïp luoân quaán quit treân tay, duø veà sau coù vì naøng maø nuôùc maát, daân tan. Vua chuùa Trung Hoa coù giaác mô truôøng sinh treân ngoâi baùu, neân toaøn duøng cheùn ñóa ngoïc, tin raèng ngoïc coù khaû naêng phaùt giaùc ñoäc duôïc. Vaên chöông Trung Hoa lai laùng ngöôøi ngoïc, laøn da saùng nhö ngoïc; ngöoøi ñeïp qua ñôøi coi nhö ngoïc vôõ. Qua tieåu thuyeát Hoàng Laâu Moäng, tính thaàn linh cuûa yu caøng huyeàn bí xoay quanh phieán ñaù bò baø Nöõ Oa, kieán truùc sö ñaàu tieân trong huyeàn söû, boû queân beân trieàn nuùi Thanh Ngaïch. Baø luyeän töø hoài naøo khoâng roõ, ñuôïc tôùi ba vaïn saùu nghìn naêm traêm leû moät vieân ñaù, moãi vieân vuoâng hai möôi boán tröôïng, cao möôøi hai tröôïng. Baø khuaân vaùc ñeå vaù taàng trôøi duø luùc ñoù ozoâne coøn tinh nguyeân. Chaéc khuaân maõi coù hôi meät, baø boû soùt moät phieán. Phieán ñaù naèm treân non laéng nghe chuyeän ñôøi, beøn næ non ao öôùc ñöôïc laøm ngöoøi. Ñaïo só lieàn hoaù pheùp cho ñaù thaønh moät vieân ngoïc saùng, thaùc sinh vaøo tieåu coâng töû Giaû Baûo Ngoïc, loït loøng ñaõ ngaäm vieân ngoïc aáy. Vaøo moät ngaøy, chôït nghe nhö coù tieáng ngoïc goïi vang löøng treân gioù, chaøng bieán maát töø ñaáy. Baûo Ngoïc hoaù thaân taàm vieân ngoïc ñaõ maát hay muoân daëm taàm coá nhaân, tieåu thö Ñaïi Ngoïc? Caâu chuyeän laõng ñaõng muøi yeâu ñuông, maøu ñaïo só, vaø loang loaùng maøu ngoïc. Töø ñoù, nguoøi yeâu

60

Theo taùc giaû Tröông Vaên Taân, (4) khi khai quaät phaàn moä cuûa Vaên Vöông Trieäu Muoäi/Zhao Me - chaùu noäi cuûa Vuõ Vöông Trieäu Ñaø/Zhao Tuo, con trai cuûa Troïng Thuyû - ngöoøi ta thaáy thi haøi cuûa Trieäu Muoäi cuõng ôû trong moät “quan taøi” raùp noái baèng haøng ngaøn nhöõng maûnh ngoïc laù in heät (5). Tuông truyeàn nuôùc Sôû coù moät taûng ngoïc raát ñeïp ñeán noãi moät Sôû vöông ñoåi 15 thaønh trì ñeå laáy khoái baûo ngoïc aáy. Ñeán ñôøi Taàn Thuyû Hoaøng mieáng ngoïc naøy ñuôïc taïc thaønh ngoïc tyû. Töø ñoù, ngoïc tyû töôïng tröng cho caû ngheä thuaät chaïm khaéc vaø vöông quyeàn. Tranh daønh ngoâi baùu, bao giôø cuøng ñi luøng ngoïc tyû tröôùc. Chaéc ñoäc giaû cuõng löu yù coå vaät Trung Hoa tröng baøy trong caùc vieän baûo taøng hay söu taäp rieâng, chæ coù maøu traéng, xaùm nhaøn nhaït, xanh reâu nhaït, naâu nhaït...tuyeät ñoái khoâng coù ngoïc maøu xanh bieác. Ngoïc xanh bieác chæ môùi xuaát hieän khi theàm Jadeite ñöôïc khaùm phaù ôû mieàn Baéc Mieán Ñieän/Burma giöõa theá kyû 17.

ñeá quoác Khieát Ñan, queâ höông cuûa Kieàu Phong traùng só trong truyeän Kim Dung. Soapstone “xiu-yu” vuøng Lantian, thuoäc tænh Shaanxi, (Thieåm Taây) xanh nhaït, xaùm, vaøng nhaït, ñuôïc khai thaùc toái ña maõi ñeán ñôøi nhaø Haùn. Loaïi ôû vuøng Nanyang, tænh Haø Nam, coù maøu tím nhaït vaø maøu xanh nhaït. Serpentine vaø soapstone chung vaøi ñaëc tính. Ñoä cöùng töø 2.5 ñeán 4, (phaán vieát baûng =1, moùng tay= 2, kim cöông cöùng nhaát = 10). Coù nhöõng neùt raïn raát nhoû, thuôøng goïi laø raên ñaù. Xoáp, deã chaïm khaéc, nhöng cuõng deã vôõ. Goïi laø deã, nhöng khoâng phaûi luoân luoân vôõ. Coù voøng ngoïc va vaøo töôøng hoaøi khoâng vôõ, nhöng coù voøng chæ rôi moät laàn, vôõ ngay laøm ba laøm boán, tuyø ñoä cöùng . Hieän nay ngöoøi Trung Hoa duøng boät ngoïc dö trong quaù trình maøi ruõa, troän chung vôùi ñaù xay naùt, maøu vaø resin

Nephrite - ngoïc meàm- vaø Jadeite -ngoïc cöùng

Taàn Thuyû Hoaøng roài Haùn Voõ Ñeá tieáp theo ñeàu kheùt tieáng chuyeân vieân thaâu gom ñaát ñai vaø ñoà quyù cuûa thieân haï, mieàn ñaát naøy vaãn chöa phaûi laø moät vuøng thoáng nhaát veà chính trò. Tuy vaäy, caùc nghieân cöùu ñoà soä cuûa theá giôùi veà lòch söû vaø con ngöoøi Trung Hoa, vaãn chæ duøng ñoäc nhaát töø China, laøm nhö China ñaõ laø moät quoác gia thoáng nhaát vaø roäng lôùn töø boán ngaøn naêm truôùc. Ñoù laø moät laàm laãn lôùn maø caùc hoïc giaû vaø chính giôùi AÂu Myõ tôùi giôø vaãn maéc phaûi. Coøn ngöoøi Trung Hoa thì khoâng daïi doät gì leân tieáng caûi chính. Mong ñoäc giaû raïch roøi trong phaân bieät PreChinese China vaø China naøy, duø trong baøi vieát, cuõng baát ñaéc dó vaãn phaûi duøng töø “Trung Hoa”, maëc duø coù nhöõng thôøi ñaïi phaûi goïi laø Pre-Chinese China/ tieàn-Trung-Hoa, chaúng haïn thôøi baø Nöõ Oa, thôøi Ñoâng Chu, Xuaân Thu Chieán Quoác, Tam quoác... Khi aáy, mieàn Nam soâng Döông Töû laø ñòa baøn cuûa haøng ngaøn boä laïc thuoäc chuûng Yue/Vieät. Moät phaàn cuûa cö daân Vieät ôû ñoàng baèng soâng Hoàng thuoäc chuûng Vieät, nhöng khoâng phaûi laø toaøn theå chuûng

chuûng Vieät. Ngöoøi ngheä só voâ danh khoâng bao giôø ngôø raèng baøn tay taøi hoa thoåi caùi ñeïp vaøo mieáng ngoïc, ñaõ giuùp ñôøi sau ñoaùn bieát ñôøi soáng taâm linh vaø traät töï xaõ hoäi thôøi ñoù. Loái chaïm khaéc naøy vaãn ñuôïc baûo löu nôi ngöoøi thôï Baéc Kinh vaø thôï Quaûng Chaâu ngaøy nay, cho thaáy söï lieân tuïc trong myõ thuaät chaïm khaéc Trung Hoa. Ngoïc treân ñaát Pre-Chinese China Taát caû caùc ñoà baèng ngoïc khai quaät ñöôïc taïi khu laêng moä cuûa Phuï Haûo (3) chöùa treân 750 mieáng, taát caû ñeàu töø Khotan -moät phaàn cuûa Taân Cuông, Trong moät ngoâi moä khaùc coù nieân ñaïi 90 Tröùôc Coâng Nguyeân - tìm thaáy ôû vuøng Shiiazhunag, Taây Nam Baéc Kinh baây giôø - coù moät aùo giaùp toaøn baèng nhöõng mieáng ngoïc duõa moûng, hình vuoâng raùp vôùi nhau (hình trang beân caïnh), cho thaáy ngheä thuïaât maøi duõa ngoïc leân ñeán möùc tuyeät ñænh. Maët naï baèng ngoïc naøy laø moät phaàn trong boä aùo giaùp aáy. Ñaây laø loaïi nephrite cuõng khai thaùc ôû vuøng Khotan. Xin trôû laïi voùi ngoïc Khotan trong moät baøi khaùc.

Chöõ Jade do nhaø khoaùng-vaät hoïc ngöôøi Phaùp - Alexis Damour - ñaët teân ñeå phaân bieät jadeite vaø loaïi nephrite. Jadeite raát hieám. Ñoä cöùng cuûa Mohs scale töø 6.5 ñeán 7. Jadeite coù maøu xanh, hoa caø, naâu ñoû, traéng. Jade maøu hoa caø vì coù nhieàu chaát manganese, naâu vì coù nhieàu chaát iron, xanh laø do coù nhieàu chromium. Jadeite töø trong ñeán trong suoát. Cho ñeán hoâm nay, jadeite ñöôïc khai thaùc töø Burma, San Benito/ California, Guatamala, Japan, Russia, vaø Switzerland. Nhöng soá löôïng vaø gía trò cao nhaát laø jadeite ôû Burma. Nephrite goïi laø meàm, laø so vôùi loaïi jadeite thoâi, nhöng vaãn cöùng hôn theùp. Ñoä cöùng Mohs scale töø 5 ñeán 6.5. Nephrite töø hôi trong ñeán ñuïc. Maøu töø xanh nöùôc bieån, xanh laù caây, xanh da trôøi, xanh coû ñeán xanh reâu, xaùm, ñoû xaäm, vaøng hoaëc ñen. Töø traéng ñeán traéng xaùm, neáu coù chöùa nhieàu chaát tremolite; töø xanh ñeán xanh ñaäm tuyø theo chaát iron; xanh, vaøng hay naâu tuyø soá löôïng actinolite. Trung Hoa laø nöôùc ñaàu tieân khai thaùc nephrite. Hieän nay, nephrite coù maët khaép naêm luïc ñòa. ÔÛ AÙ Chaâu: Korea, Japan, Taiwan, China, Kazakhstan. ÔÛ AÂu chaâu: Poland, Italy, East Germany. ÔÛ Myõ chaâu: Alaska, British Columbia, Brazil, California, Wyoming, Guatamala. ÔÛ Australia, New Zealand va New Caledonia.

Caùc loaïi ngoïc ôû Trung Hoa

Trung Hoa coù maáy loaïi ñaù chính ñuôïc ñaët teân theo ñòa phöong. Ngoïc Khotan hay Hetian, xin noùi ôû moät baøi khaùc. Ngoïc maø khoa hoïc baây giôø goïi laø serpentine tìm thaáy ôû vuøng Liaoning (Lieâu Ninh, raùp ranh Trieàu Tieân). Töø naêm 907 ñeán 1125, vuøng naøy thuoäc

(moät loaïi nhöïa duøng trong kyõ ngheä nöõ trang) ñoå khuoân thaønh nhöõng nöõ trang nhìn raát ñeïp, maáu saéc raát ñeàu, thoaùng troâng raát meâ; nhöng raát deã meû, vaø chæ ngöôøi Trung Hoa môùi daùm goïi ñoù laø... ngoïc. Moùn nöõ trang naøy rôi xuoáng neáu chaïm phaûi neàn cöùng laø vôõ ngay, vì khoâng phaûi ñaù nguyeân khoái (solid.) Ñoäc giaû naøo toø moø, thöû bieát lieàn. Thò tröoøng ngoïc ôû Hongkong Caàn khaúng ñònh: khoaùng chaát maø nguoøi Trung Hoa vaãn goïi laø Yu, Vieät goïi laø ngoïc, khoâng phaûi laø... ngoïc theo ñònh nghóa cuûa khoa hoïc vaø theá giôùi nöõ trang. Khaùch quan maø noùi, maëc duø ngöoøi Trung Hoa baøy ñaët ñuû thöù chuyeän ly kyø, caû ngaøn naêm truôùc hoï khoâng coù yù löøa gaït ai, khi hoï goïi loaïi ñaù ñoù laø yu-vieân ñaù ñeïp. Nhöng caû theá giôùi vaãn ngoäp thôû, heát söùc ngöôõng moä goïi nhöõng ñoà coå ngoaïn, nöõ trang

xuaát xöù töø China laø Chinese Jade. Coøn khaùch du lòch vieáng China töï... löøa mình, tin mieáng naøy ñöôc chaïm khaéc töø ngaøn naêm, voøng naøy töø coå moä Tieåu Long Nöõ, do ñoù saün saøng ñöa coå vaøo maùy cheùm, ñoåi laáy moùn “coå ngoïan” môùi khaéc xong... ngaøy hoâm qua, thì ñoù laø chuyeän rieâng cuûa moãi ngöøôøi. Toùm laïi, thò tröôøng Hongkong tung ra nhöõng loaïi naøy: -Ngoïc...boät, -Serpentine cho nöõ trang vaø loaïi soapstone cho “coå ngoaïn”, chieám 75% thò tröøông -Nephrite: töø Alaska, Canada, vaø Korea..., -Burmese Jadeite: nguoøi Trung Hoa moãi naêm mua khoaûng 700.000 ñoâ la. Trong soá naøy, 45% mua ñaáu giaù töø nhaø nöôùc Burma, 50% mua laäu voøng qua ñöôøng Thaùi Lan, vaø 5% mua laäu qua ñuôøng Vaân Nam, Baát cöù nhaäp caûng töø nguoàn naøo, moät khi ñaõ bieán thaønh saûn phaåm qua caùc xöôûng thôï ôû Quaûng Chaâu, Baéc Kinh, ñeàu phuø pheùp mang teân môùi: Chinese Jade, Burmese Jade, Imperial Jade, New Jade maø giaù caû tuyø söï mô maøng cuûa ngöoøi mua, vaø tuyø söï löông thieän cuûa tour guide. Ngay caû ñoà coå ngoaïn cuûa Tibet, cuõng xuaát hieän treân thò truôøng nhö saûn phaåm cuûa Trung Hoa. Ñaõ baûo, chæ caàn caém ñuôïc caùi taêm xuoáng ñaát, chaøng cuõng nhaän ñaát aáy cuûa mình. Maáy ngaøn naêm truôùc, chöa heà ñaët chaân ñeán “nöôùc Hoà Toân”, Chieâm Thaønh, cuõng ñaõ ghi ñaát ñoù thuoäc “thieân trieàu” roài. Burmese Jadeite vs Nephrite Jadeite Khoaûng möoøi maáy naêm truôùc, trong Museum History ôû Los Angeles coù tröng baøy coå vaät Taiwan. Trong côn “quoác bieán” naêm 1948-1950, ñaùm Quoác Daân Ñaûng di taûn ra Taiwan ñaõ kòp mang ra khoûi hoaøng cung moät soá coå vaät. Trong ñoù, moät soá baûo vaät baèng ngoïc Burmese cuûa vöông trieàu cuoái cuøng, nhaø Thanh, Neáu taän maét nhìn thaáy ñaùm ngoïc naøy, seõ khoâng bao giôø daùm goïi nhöõng ñaù khaùc laø “ngoïc, jade” ñöïôc nöõa. Ñoâi boâng tai naøy, maøu xanh nhö ve chai vaø ñoä trong suoát cho thaáy ñaây chính laø ngoïc Burmese. Töø khi khaùm phaù ra moû ngoïc naøy ôû mieàn Baéc Burma, raùp ranh Trung Quoác, ñaùm vua chuùa nhaø Thanh yeâu laém, ngay laäp töùc daønh ñoäc quyeàn söû duïng, ñaët teân rieâng laø fei-cui-yu, hay coøn goïi laø fei-ts ui, kingfisher jade “vua cuûa caùc loaïi ngoïc”, sang tieáng Vieät, töùc ngoïc phæ thuùy. Thôøi Caøn Long, ngoïc tieán cung thuôøng ñuôïc gôûi tôùi Quaûng Chaâu ñeå chaïm khaéc, thay vì Baéc Kinh. Theo nhaø Christie s, ñoâi boâng tai coù nieân ñaïi töø thôøi nhaø Thanh, baùn ñaáu giaù 1.55 trieäu ñoâ la hoài thaùng 4/1997 ôû Hong

61


Kong. Boâng tai naøy sôû dó ñaét, vì chaïm hai chieác khuyeân loàng vaøo nhau phaûi duøng moät khoái ngoïc raát lôùn, tieäp maøu, vaø phaûi laø tay thôï gioûi. Khoâng phaûi thôï naøo cuõng ñöïoc sôø tay vaøo khoái ngoïc coù giaù trò côõ naøy. Saùu mieáng baûo ngoïc coù theå coù töø thôøi nhaø Thanh, nhöng

ñoâi boâng tai coù design roõ laø taân thôøi. Vì vaäy, ñoâi boâng khoâng coù giaù trò coå vaät, chæ coù giaù trò nöõ trang. Gaén chung vôùi kim cöông ñeå naâng giaù, laø chuyeän thöøông tình cuûa caùc ñaïi gia. Khaùc vôùí kim cöông, giaù trò tính baèng carat, ngoïc voâ giaù, giaù caû tính theo mieáng. Caùch ngöoøi AÙ Ñoâng chuoäng ngoïc, cuõng khaùc Taây phöông: coù khi moät mieáng ngoïc nhoû duyeân daùng, nhìn khoâng nôõ rôøi maét, ñuû thaønh baûo ngoïc. Ai khoâng giöõ ñöôïc tình, taëng nhau vieân ngoïc, uû tình rieâng trong ngoïc nhö tuyeát aån trong maây, moät thieát tha Ñoâng phöông khoâng keùm. “Thö trung höõu nöõ nhan nhö ngoïc”. Haøng chöõ ñeïp tôï ngoïc khai môû coõi u minh? Môû saùch ra thoaùng gaëp giai nhaân mieäng cöoøi xinh nhö ngoïc? Ngoïc cuõng nhö nguôøi, coù khi nhôù nhau maø khoâng gaëp, gaëp khoâng tìm, vì tìm kieám seõ khoâng bao giôø gaëp ñuôïc. Chuù thích: (1) Thaät ra, luùc ñoù chöa goïi laø “nöôùc” theo yù nghóa baây giôø, maø chæ laø moät soá boä laïc theo kieåu mandala, ví duï voøng troøn troân oác: caùc boä laïc nho nhoû ôû gaàn nhau xoay quanh moät boä laïc lôùn vaø suy toân ngöoøi ñöùng ñaàu laøm tuø tröoûng. Ngöoøi Hoa möôïn tieàn ñeà naøy ñeå xaây döïng heä thoáng tö töôûng maø thieân töû laø trung taâm, goàm nhöõng thöù lænh kænh nhö con trôøi, minh quaân, chaân meänh ñeá vöông, quaân xöû thaàn töû... (2) Fred Ward Jade, Stone of Heaven /National Geographic 1987- OÂng laø taùc giaû nhieàu cuoán saùch noåi tieáng veà ñaù quí: Jade (Fred Ward Gem Book Series), Rubies & Sapphires, Fourth Edition, Emeralds (Fred Ward Gem Books). Coù saùch cuõng nhö coù ngoïc.

62

(3) AÂn Khö/Y+nxk/, nghóa laø “ñoáng ñoå naùt cuûa nhaø AÂn”) : di tích cuûa kinh ñoâ nhaø Thöông (AÂn). AÂn Khu ñöôïc cho laø kinh ñoâ cuoái cuøng cuûa nhaø Thöông (1600 - 1046 TCN). AÂn Khö naèm taïi trung taâm cuûa tænh Haø Nam, vó tuyeán 36 07 Baéc, 114 18 Ñoâng, treân ñòa ñieåm cuûa thaønh phoá An Döông ngaøy nay. Ngoâi moä naøy coù 6 boä xöông choù; ít nhaát 16 boä xöông ngöôøi beân caïnh xöông cuûa Phuï Haûo, vôï cuûa vua Vuõ Ñònh, vua thöù 12 nhaø Thöông. Hôn 440 hieän vaät baèng ñoàng; gaàn 600 mieáng ngoïc, ñaù vaø xöông ñöôïc chaïm khaéc, vaø khoaûng 7000 ñoàng tieàn cuûa thôøi ñoù, tieàn voû soø. Cuõng raát laï, tuy coøn duøng voû soø laøm baûn vò, nhöng ngheä thuaät maøi duõa ngoïc, vaø cheá taïo ñoà ñoàng ñaõ heát söùc saéc saûo. Coù theå voû soø, ngoïc, ñoà ñoàng do nhöõng boä toäc khaùc nhau cung caáp cho trieàu nhaø Thöong? Nhöng ñeán baây giôø, chuùng ñuôïc daùn nhaõn hieäu chung chung laø “nhaø Thöông”.Cuõng nhö chuûng Vieät ôû Trung Hoa baây giôø hoaøn toaøn tan bieán vaøo “gioøng Haùn”. Vaø 50 naêm nöõa, lieäu coù coøn Tibet treân baûn ñoà? (4) Tröông Vaên Taân- Trung Quoác Du Haønh Kyù (1) Quaûng Chaâu - http:// vietsciences.free.fr (5) Ñieàu naøy cho thaáy: - Danh xöng cuûa Trieäu Ñaø laø Nam Vieät Vöong, coù nghóa “vöông cuûa ñaát Vieät, phöông Nam” ra ñieàu ñoäc laäp vôùi Taàn Thuyû Hoaøng Ñeá ôû phöông Baéc. Nhöng caùch choân caát vua chuùa vaø nhöõng ñoà tuyø taùng theo kieåu Baéc Kinh, cho thaáy trieàu ñình Trieäu Ñaø laø phieân baûn cuûa trieàu ñình nhaø Taàn. - Töø quan Ñoâ Uyù Trieäu Ñaø ñeán 50 ngaøn toäi ñoà maø Trieäu Ñaø mang xuoáng “khai phaù” vuøng Lónh Nam, taát caû ñeàu laø ngöoøi nöôùc Taàn. Chæ vì Trieäu Ñaø saùt nhaäp AÂu Laïc vaøo Nam Vieät, maø Ñaïi Vieät Söû Kyù Toaøn Thö nhaän xaèng trieàu ñaïi cuûa Trieäu Ñaø laø “Kyû nhaø Trieäu” nhö quoác trieàu ñaàu tieân cuûa nöôùc ta, cho thaáy caùi nhìn giôùi haïn cuûa söû gia Ngoâ Só Lieân, taùc giaû ÑVSKTT. Tuy vaäy, Trieäu Ñaø laø ngöoøi ñaàu tieân thöïc hieän yù töôûng moät vöông trieàu ñoäc laäp cuûa chuûng Vieät ôû mieàn Lónh Nam. Giaác mô “Nam quoác sôn haø nam ñeá cö” naøy, trong haøng traêm boä laïc vuøng Lónh Nam vaø vuøng Tieåu Nguõ Lónh, chæ moãi Laïc Vieät ôû ñoàng baèng soâng Hoàng, coâ ñoäc vaø beàn chí giöõ vöõng moät nuôùc ñoäc laäp coù chöõ Vieät trong quoác hieäu. - Tình traïng laõnh tuï vaø daân chuùng thuoäc hai chuûng khaùc, laø ñieàu laäp ñi laäp laïi trong lòch söû. Ví duï nuôùc Sôû, vôùi 18 ñôøi Sôû Vöông laø thuoäc haï nhaø Chaâu, nhöng daân chuùng nöôùc Sôû thuoäc chuûng Vieät. Môùi caùch ñaây chöøng 100 naêm, moät ñaïi uyù ngöoøi Phaùp ñuôïc daân Taây Nguyeân toân leân laøm... vua, nhôø ñaùnh kieám gioûi.

Traàn Thò Vónh-Töôøng

California -Thaùng tö 2009

Gian thueá laø (tieàn) baïc trôøi cho. Keû naøo khoâng coù oám o gaàây moøn

X

in ñöôïc pheùp hieäu ñính hai caâu traên troái cuûa nhaø ñaïi anh huøng Cao Baù Quaùt khi bò giaëc Taây cheùm treân ñoaïn ñaàu ñaøi ñeå chæ noãi lo cuûa ngöôøi daân ñoùng thueá khi muøa khai thueá ñang veà... Ñuùng vaäy! Haøng naêm ôû UÙc khi baét ñaàu vaøo thaùng 6, cöù moãi laàn thaáy maáy chöõ “Financial Year” Cuoái taøi khoùa (thueá), laø haàu nhö daân laøm doanh nghieäp ai ai lo anh aùch. Coù ngöôøi toái nguû naèm chieâm bao gaëp aùc moäng giaät mình moà hoâi ra tuôm öôùt nhö teù soâng hay toùc gaùy döïng ngöôïc khaùc naøo gaëp ma caø roàng. Laøm kinh doanh, duø laø nhoû xíu khoâng ít thì nhieàu ai cuõng phaûi coäng tröø nhaân chia maø ñeä naïp baûn khai thueá cho ATO (Sôû thueá Lieân Bang UÙc) roài thaáp thoûm chôø ñôïi caùi “bill” (giaáy baùo thueá) ñöa veà ñeå bieát raèng mình coøn soáng hay ñaõ cheát. Sôû thueá ñaõ laø moät noãi aùm aûnh aên khoâng ngon, nguû khoâng yeân cuûa bao ngöôøi. Noùi cho cuøng khoâng phaûi ngöôøi ta “sôï” caùi “bill” cuûa ATO baét phaûi ñoùng thueá nhieàu, nhö sôï löôõi göôm treân ñoaïn ñaàu ñaøi luùc cheùm ñaàu Cao Baù Quaùt (Moät nhaùt göôm ñöa boû meï ñôøi) maø chæ laø sôï söï “khai baùo khoâng thaønh thaät” veà soá doanh thu cuûa mình coù bò ATO phaùt hieän hay khoâng maø thoâi (thì noùi ñaïi noù laø khai gian cho roài) Heä thoáng thueá cuûa UÙc, daønh cho doanh nghieäp, aùp duïng caùch khai baùo hoaøn toaøn theo kieåu “ai noùi sao tui nghe dzaäy haø ngöôøi ôi!” töï giaùc maø baïn. Caùc doanh nghieäp muoán khai theá naøo thì khai, chaúng caàn ñeä naïp chöùng töø gì heát. Muoán “cho” mình lôøi hay loã nhieâu cuõng ñöôïc. Kinh doanh lôøi nhieàu ñoùng thueá nhieàu, lôøi ít ñoùng ít chuùt, coøn loã thì... ”voâ tö” ñi anh hai. Khoûi nghó chi ñeán chuyeän thueá maù cho noù nhöùc ñaàu. Khoâng ñoùng ñoàng naøo cuõng chaúng ai la.. Coi! “ñaûng vaø nhaø nöôùc” tính thueá cho mình deã thöông nhö vaäy thì thoâi chöù? Coøn raày raø gì nöõa? AÁy! Thaáy deã vaäy maø khoâng phaûi vaäy ñaâu baïn hieàn ôi. Duø caùc doanh nghieäp ñöôïc cho töï do muoán khai lôøi loã gì thì khai, nhöng hoï ñöôïc daën nhoû, laø “trong voøng 5 naêm” keå töø lôøi khai cuûa quyù vò ngaøy hoâm nay, neáu tui (sôû thueá ATO) höùng baát töû baát cöù luùc naøo, tui seõ yeâu caàu quyù vò “giaûi thích” cho tui coi laø döïa vaøo ñaâu maø quyù vò cöù khai doanh nghieäp cuûa quyù vò cöù bò “loã trieàn mieân” nhö vaäy hoaøi vaày neø? Luùc ñoù neáu maø khoâng coù chöùng töø ñeå trình thì quaû ñuùng laø... boû meï ñôøi nhö Cao Baù Quaùt chöù chaúng chôi.

Khoâng chæ laø vaøi tröôøng hôïp ñôn leû maø laø caû moät “coâng ñoàng kinh doanh cuûa UÙc” bao goàm luoân caû baûn ñòa laãn caû chuïc saéc di daân ñeàu khai thueá gian khi... coù dòp. Ñoù laø chöa keå ngoaøi nhaø saùch coøn baøy baùn haün hoøi nhöõng

sôû kinh doanh khai gian thueá nhieàu ñeán noåi hoï nhö laø nhöõng “thöông vuï” (franchise) raäp kieåu nhau, vaø caùc cô sôû naøy nhieàu khoâng chöøng coøn hôn

quyeån “bí kieáp” daïy cho toaøn daân bieát caùch laøm sao gian thueá maø khoâng bò “coâng an” UÙc vòn gaùy. Vaø nhöõng bí kieáp naøy döôøng nhö raát laø... works, coù hieäu quaû cao neân Sôû thueá ATO cuûa UÙc vöøa chính thöùc coâng boá vaøo thaùng 3 vöøa qua laø ñaõ coù “naêm tyû ñoâ la” tieàn thueá ñaõ bò boïn “thueá taëc” cuoãm goïn töø ngaân khoá cuûa ATO baèng traêm phöông nghìn keá vôùi nhöõng tuyeät chieâu coøn thaàn saàu hôn ma quyû, Töø baát hôïp phaùp gian laän cho ñeán gaït gaãm maïo hoùa chöùng töø ma vôùi ATO ñeå chaúng nhöõng khoâng ñoùng xu naøo tieàn thueá kinh doanh maø coøn ñöôïc “laõnh” haøng ñoáng tieàn “boài hoaøn thueá” töø ATO qua caùc coâng ty ma khoâng coù thaät. Tôø nhaät baùo The Age ôû Melbourne ñaõ coù baøi chæ trích ATO laø ñaõ thaát baïi trong vieäc “sieát” chaët cheõ hôn caùc bieân baûn baùo caùo kinh doanh cuûa caùc coâng ty moãi ba thaùng ñöôïc goïi taét laø BAS (Business Activities Statement). Ñeå phaûn öùng tröôùc lôøi chæ trích naøy Sôû thueá Lieân Bang ñoå thöøa cho laø taïi caùc baêng ñaûng toäi phaïm AÙ Chaâu laãn chính goác UÙc, taïi ñaây ñaõ thieát laäp moät “meâ hoàn traän” vôùi soá löôïng nhöõng cô

caû KFC hay McDonalds nöõa. Baèng chöùng laø töø taøi khoùa 2005 ñeán nay (4 naêm) sôû thueá ATO ñaõ bò nhoùm toäi phaïm gian thueá naøy “thoåi nheï” heát 5 tyû ñoâ la. Theo moät soá taøi lieäu vôùi ñaáu “toái maät” cuûa sôû thueá nhöng bò baùo The Age moi ra ñöôïc vaø coâng boá thì haøng naêm ATO cuûa UÙc bò toäi phaïm gian thueá “chôi” khoâng döôùi moät tyû tö ñoâ la tieàn töôi maø ATO ñaõ khoâng hoù heù ñöôïc tieáng naøo. Ñoù laø chöa keå töø khi coù maáy caùi vuï e-Tax cho pheùp ngöôøi khai thueá vaø caùc coâng ty ñeä naïp baûn khai kinh doanh (BAS) baèng caùch tröïc tuyeán (online) thì soá löôïng “thueá taëc” caøng gia taêng. Ngöôøi ta cho raèng maáy tay toå laäp trình khai saùng cho chuyeän khai thueá, boài hoaøn thueá treân computer chæ laø maáy cha doác toå chöù chaúng ra tích söï gì. Taát caû caùc nhu lieäu naøy ñeàu boù tay khoâng “moø” ra ñöôïc nhöõng ñieàu “maäp môø” (coá yù) treân baûn keâ khai kinh doanh giaû hieäu cuûa daân “thueá taëc” . Nhöõng lôøi khai ñeä noäp qua caùch tröïc tuyeán chæ ñöôïc phaân tích hôøi hôït qua soá thöù töï cuûa ATO, neân ñaõ khoâng “bôùi beøo ra boït” cho ñöôïc manh moái haøng loaït chi tieát ma qua nhöõng soá doanh nghieäp ñaõ coù soá ñaêng boä taïi UÙc

(ABN –Australian Business Number). Noùi thì coù veõ nhö coù heä thoáng quaûn ly chaët cheõ laém, nhöng thaät ra muoán coù maáy con soá (ñaêng boä kinh doanh) ABN naøy thì cuõng chæ caàn goõ treân baøn phím computer vaøi caùi laø coù bao nhieâu ABN cuõng ñöôïc. Chöa heát, ATO coøn laõnh ñaïn hôn nöõa khi moät vaøi ñieàu leä quy ñònh ñaõ quaù deã daøng cho ngöôøi keâ khai BAS (bieân baûn kinh doanh moãi ba thaùng cho coâng ty). Chæ caàn ñeå laïi ñòa chæ ñeå lieân laïc laø moät hoäp thö löu tröõ (p.o.box) hay soá mobile phone vaäy laø xong. Qua caùc loûng leûo naøy, khoûi caàn ñeán quaû caàu pha leâ coù khaû naêng nhìn thoâng thieân cuûa caùc tay phuø thuûy ñôøi xöa ngöôøi ta cuõng coù theå nhìn thaáu “vieãn aûnh” cuûa moät tay toäi phaïm loaïi “thueá taëc” cuûa thôøi ñaïi. Chæ caàn “quaûi” caùi laptop treân löng, nhö caùc baäc hieàn só tao nhaân maëc khaùch ngaøy xöa quaûi tuùi röôïu thô baàu ngao du giang hoà vaäy. Suoát ngaøy maáy chaøng & naøng thueá taëc cöù lang thang ôû maáy quaùn Mac Donald’s, Gloria Jeans caø pheâ, laø nôi coù Wi-Fi free (Inter net khoâng giaây), duøng online ñeå ñaêng boä coâng ty (ma) laáy ABN hay ACN (Australian Company Number), vaø ñeä naïp BAS (cuõng ma luoân) vôùi ATO vaø ngoài ñoù chôø... Ñoá baïn ñoïc bieát hoï chôø gì? Khoâng phaûi chôø “moät nhaùt göôm ñöa boû meï ñôøi” nhö caùc doanh nghieäp kinh doanh coø con cuûa chuùng ta ñaâu maø laø hoï chôø coù khi, moät vaøi tröôøng hôïp, caùc coâng ty ma, vôùi baûn khai baùo BAS ma, ñaõ ñöôïc nhaän vaøi traêm ngaøn “tieàn thieät” moãi naêm töø ATO ñeå boài hoaøn thueá kinh doanh bò loã cho caùc doanh nghieäp ma cuûa hoï. Vaø soá tieàn naøy cuõng chaúng caàn phaûi ñi ñaâu xuaát trình giaáy tôø gì ñeå laõnh heát maø laø sôû thueá seõ “roùt” thaúng voâ caùc tröông muïc cuõng ma, nhöng laïi laõnh ra ñöôïc tieàn thieät töôi roùi. Wow! Coi boä soáng ôû UÙc kieám tieàn quaù deã vaø quaù ñaõ phaûi khoâng quyù vò, nhöng maø coi chöøng… voâ hoäp (tuø) chaéc cuõng deã vaø ñaõ nhö vaäy ñoù quyù vò ôi. Moät chò bò toäi ngoaïi tình cöù keâu oan, töùc quaù quan quaùt raèng - Höø, khoân ba naêm daïi moä giôø, caùc chò thöôøng vaãn theá. Ñeán ñaây chò ta chu cheùo leân: - Baåm quan, ñaáy môùi thaät laø oan quaù! Coù coäng chung heát caùc laàn laïi cuõng chöa ñeán moät giôø ñaâu quan aï, laàn naøo cuõng coù ít phuùt thoâi haø ! Chöa ñeán ñaâu laø ñaâu thì noù ñaõ xong roài, baây giôø maø bò toäi thì thaät laø oan...

63


Haûi caåu hay choù bieån, coù khuoân maët gioáng choù, traùn goà, tai coù vaønh , troøng maét linh hoaït, coù boä loâng meàm daøy ñen bao phuû toaøn thaân. Rieâng boán chaân bieán thaønh vaây ñeå thích hôïp bôi loäi döôùi nöôùc , ñaëc bieät hai chaân sau cong leân veà phía tröôùc neân coù theå ngoài nhö choù, trong khi söï ñi laïi treân bôø, laïi coù phaàn nhanh nheïn loaøi Baùo bieån. Haûi caåu ñöôïc caùc nhaø ñoäng vaät hoïc xeáp vaøo loaïi töông caän vôùi Hoï Choù, rieâng con ñöïc coù beà daøi khoaûng

2m, con caùi nhoû hôn daøi chöøng 1,2m. Treân caùc quaàn ñaûo Kurin, Camandon vaø Pribilot, vaøo giöõa xuaân vaø heø, haøng haøng lôùp loùp haûi caåu theo taäp quaùn coù töï ngaøn ñôøi, cuøng tìm tôùi ñaây ñeå giao phoái vaø sinh saûn. Ñaàu tieân laø caùc chaøng haøi caåu ñöïc tôùi tröôùc ñeå daønh vuøng treân baõi caïn,xong roài chöøng hai tuaàn sau, caùc naøng môùi vöôït truøng döông tôùi ñaûo tìm chaøng. Chöøng ñoù caùc chaøng ñöïc môùi gom caùc aû vaøo trong ñòa baøn cuûa mình, caøng ñoâng caøng vui vì soá löôïng coù khi leân tôùi haèng traêm con.

64

Theá roài hai phía giao duyeân sinh con. Ñaëc bieät suoùt thôøi gian chôø haûi caåu con lôùn, haûi caåu ñöïc luoân ôû laïi töû thuû treân ñaûo, ñeå baûo veä ñaøn vôï con ñoâng ñaûo, coù khi keùo daøi vaøi thaùng phaûi nhòn aên chòu ñoùi khaùt, cho tôùi heát heø, vì khoâng theå xuoáng nöôùc tìm moài. Ñeå giaønh vôï, caùc chaøng ñöïc ñaõ phaûi chieán ñaáu ñaúm maùu döõ doäi, cho tôùi khi moät beân thua phaûi boû chaïy nhöng caùc chaøng baïi töôïng naøy ñaâu coù cam nhaän chòu soá phaän, laïi xoâng

tôùi choå khaùc ñeå tieáp tuïc caáu xeù ñoàng loaïi, nhieàu chaøng bò thöông boû chaïy maø loøng vaãn coøn aám öùc, neân caén böøa vaøo luõ haûi caåu nhoû . Taïi quaàn ñaûo Pribilot thöôøng coù treân moät trieäu con haûi caåu sinh soáng, chieám 80% toaøn theå haûi caåu hieän nay. Vì caùc ñaûo raát nhoû, neân haàu nhö khaép moïi nôi, töø baõi caùt tôùi vuøng bieån bao quanh ñaûo, choå naøo cuõng coù haûi caåu. Nhieàu naêm haûi caåu taäp trung veà quaù ñoâng leân tôùi haèng trieäu con, neân khoâng ñuû choã ñeå chen chaân, khieán boïn chuùng phaûi ngoài saùt

nhau nhö caù hoäp. Veà phía baéc Arkhangelak chöøng 200 km, coù moät ngoâi laøng heõo laùnh cuûa boä toäc Pomors, ñöôïc ngöôøi Nga meänh danh laø 64 thò traán cuûa thieân thaàn 64 ,naèm giöõa bieån tuyeát traéng vaø ñaàm laây cuûa vuøng laõnh nguyeân Toudra, neân khí haäu ôû ñaây coù theå noùi laø khaéc nghieät nhaát theá giôùi, vì vaäy luoân luoân chæ coù ba thöù laø röôïu Vodka, baùnh mì cuõ cuøng mì hoäp vaø quanh naêm suoát thaùng, töø ñôøi naøy tôùi kieáp noï, chæ coù aên caù ñeå soáng maø thoâi. Coøn thòt haûi caåu bò cheâ vì toaùt ra muøi caù thoái, neân ngöôøi ñiaï phöông chæ aên tim, gan, caät cuûa haûi caåu con trong muøa heø. Phaàn coøn laïi cuûa haûi caåu, ñöôïc Nga xuaát sang caùc nöôùc Baéc AÂu. Ngöôøi daân ôû ñaây soáng baèng hai ngheà chính laø ñaùnh caù Hoài vaøo thaùng 8 vaø saên baét haûi caåu töø thaùng 3-4 haèng naêm. Haûi caåu con coù maøu da traéng nhö tuyeát cho neân khoù nhaän ra, hieàn laønh nhö treû sô sinh neân deã bò nhöõng thôï saên hoát baét baèng löôùi, tröôùc söï choáng ñoái kòch lieät cuûa nhöõng haûi caåu meï, khi nhìn ñaøn con thô daïi bò loaøi ngöôøi baét mang ñi nôi khaùc. Haûi caåu con sau ñoù bò nhoát vaøo nhöõng caùi chuoàng, moät nöûa ñeå laïi trong chuoàng bò boû ñoùi hôn hai tuaàn cho tôùi khi naøo chuùng hoaøn toaøn thay ñoåi boä loâng. Nhôø 1/10 phaàn môû ñöôïc tích tuï döôùi lôùp da, neân duø haûi caåu con bò boû ñoùi chuùng vaãn soáng. Toùm laïi moãi muøa saên, ngöôøi Pomors gieát hôn 20.000 haûi caåu con, trong voøng 10 ngaøy. Nhöng kinh khuûng hôn laø taïi Canada, ngöôøi ta duøng chaøy ñaäp cheát haûi caåu con, roài loät da laày boä loøng taïi choã. Theo khi sinh nôû, thì haûi caåu con ra ñôøi khi baêng baét ñaàu troâi giaït, coù boä loâng maøu xanh nhaït trong tuaàn leã ñaàu, neân deã nhaän thaáy. Tuaàn thöù hai, boä loâng haûi caåu con trôû thaønh maøu traéng tuyeát nhöng chuùng vaãn chöa bieát bôi loäi vaø ñaây laø thôøi kyø nguy hieåm nhaát cuûa haûi caåu con, bò thôï saên vaây baét baèng löôùi hay duøng chaøy ñaäp cheát. Töø tuaàn thöù ba trôû ñi, haûi caâuû con laïi thay loâng vaø baét ñaàu bôi loäi, neân khoù baét ñöôïc chuùng, neáu coù cuõng raát nguy hieåm vì raêng haûi caåu tröôûng thaønh raát saéc beùn. Ngoaøi ra moùn “Thaän Haûi Caåu” laø moät trong 1001 moùn traùng döông boå thaän cuûa ngöôøi Trung Hoa töø xöa tôùi nay. Ñaây laø con vaät ñöôïc ngöôøi xöa ñaùnh giaù cao vaø ñaû duøng ñeå cheá “Ñaïi boå teå”, coøn ñöôïc bieát tôùi caùi teân khaùc laø “Ngoät naïp thuù” Trong taùc phaåm Y döôïc coù teân “Thuù vaät di danh sô”, coù ghi chuù nhö

sau : Ngoät naïp gioáng nhö choù coù ñuoâi daøi, thöôøng noåi treân maët nöôùc, khi maët trôøi moïc. Luaän veà döôïc tính thì haûi caåu, thì roán cuûa noù coù muøi xaï höông maøu ñoû hay vaøng. Ñôøi Minh, coù theâm saùch “Vaïn Lòch daõ hoaïch thieân” coù ghi : Trong

Soáng nhieàu taïi vuøng Svalbard, veà phía ñoâng baéc bôø bieån Na Uy coù khí haâu raát khaéc nghieät,vôùi nhieät ñoä quanh naêm -29 ñoä C hoaëc laïnh hôn nöõa. Coù leõ vaäy neân tôùi nay chöù coù ai nghieân cöùu töôøng taän veà loaïi haûi caåu naøy, maø chæ bieát chuùng qua caùi teân

neân chuùng môùi chòu ñöïng ñöôïc söï laïnh leõo baêng giaù tuyeát laïnh. Ñeå nuoâi con, vuù haûi caåu meï tieát ra söõa nhöng chæ trong 24 ngaøy roái ngöng haún, ñoàng thôøi caùc vuù cuõng teo laïi . Loaøi naøy tính tính hieàn laønh neân deã laøm moài cho laoïi gaáu traéng Baéc cöïc. Ngoaøi ra chuùng cuõng bò ngöôøi saên baén ñeå aên thòt, laáy môõ vaø nhaát laø moät vaøi boä phaän quyù ñeå cheá thuoác tam tinh haûi caåu boä thaän hoaøn. Hieän Na Uy coù khoaûng 2600 haûi caâu raâu ñöôïc chính phuû baûo veä chaët cheû

cac vò thuoác traùng döông boå thaän, coù moùn Roán cuûa Ngoät Naïp hay Thaän Haûi Caåu, uoáng vaøo raát hieäu nghieäm ñaïi boå nhöng noùng neân khi duøng phaûi caån thaän. Ngoaøi ra muoán bieát thuoác thieät hay giaû, thì cho choù caùi naèm leân treân, neáu thaáy thuoác khoâ vaø con vaät bò kích thích ñoäng côûn, ñoù laø thuoác thieät. Treân theá giôùi ngaøy nay, saên haûi caåu tuyeät

khoa hoïc laø Erignathus Barbatus. Noùi chung, loaøi haûi caåu raâu thích soáng bieät laäp taïi nhöõng vuøng baêng giaù nhaát ôû Baéc Cöïc maø ít ngöôøi daùm ñaët chaân tôùi. Veà theå chaát, haûi caåu raâu naëng tôùi 410 kg, beà daøi chöøng 3m. Vì raâu meùp cuûa loaøi naøy moïc tua tuûa che laáp caû mieäng, neân môùi coù teân laø haûi caåu raâu, moãi ngaøy aên töø 6-10 kg caù caùc loaïi, phaûi tìm baét coù khi ôû döôùi

doái khoâng bao giôø duøng suùng, maø chæ duøng saøo daøi luøa chuùng xa bôø bieån vaø ñaäp loaïn xaï. Coøn laøm thuoác, chæ duøng Thaän cuûa Haûi Caåu Ñöïc vì khaû naêng cuûa chuùng voâ cuøng kinh khuûng, khi chæ moät chaøng cuøng luùc ñaõ phuïc vuï thoûa maõn caû traêm naøng.

ñoä saâu haèng 100m, ñeå saên moài , no neâ roài troài leân naèm nguû treân caùc taûng baêng. Khi môùi sinh noù ñaõ caân naëng tôùi 36 kg vaø troïng löôïng taêng tôùi 110 kg chæ sau ba tuaàn nhöng luoân luoân coù haûi caåu meï theo baûo veä. Ñaëc bieät cô theå cuûa haûi caåu raâu chöùa tôùi 50% môû tinh roøng raát daøy,

Haûi caåu raâu baéc cöïc

Baûo Chaâu

Moät anh ñeå yù thaáy moät caëp vôï choàng treû môùi chuyeån ñeán caïnh nhaø mình. Vaø nhieàu laàn nhìn qua bôø raøo thaáp giöõa hai nhaø anh thaáy moãi khi anh choàng vaéng nhaø thì coâ vôï thích taém naéng trong vöôøn sau vaø thöôøng chaúng maëc gì heát, cöù phôi thaân hình ngoàn ngoän raát ñeïp. Ñeán luùc khoâng theå chòu ñöïng noåi nöõa, anh ñeán goõ cöûa nhaø haøng xoùm. Coâ vôï quaán caùi khaên ra môû cöûa, anh chaøng beøn ñeà nghò - Xin loãi. Ngöïc em raát ñeïp vaø toâi khoâng theå khoâng ñeå yù tôùi. - Ngöôøi ñaøn oâng ñoù noùi. - OÀ, vaäy aø? - Coâ haøng xoùm traû lôøi vaø traùch - Boä anh nhìn leùn tui haû? - Thöïc ra, boä ngöïc cuûa em raát ñaùng giaù. Toâi seõ traû 10.000 neáu em cho toâi hoân leân ngöïc cuûa em moät caùi, chæ moät caùi thoâi. Coâø vôï thoaùng chuùt baát ngôø, nhöng nghó chæ moãi caùi hoân thì maát gì ñaâu. may maø noù chi ñoøi hoân thoâi chöù ñoøi caùi khaùc khoâng chöøng naøng cuõng... OK, 10 ngaøn laän chöù ít sao, choâng coù nhaø ñaâu maø bieát. Theá laø naøng ñoàng yù ñeå anh chaøng kia vaøo nhaø. - Ñöôïc roài, seõ cho pheùp anh hoân leân ngöïc cuûa toâi moät caùi. Sau ñoù, coâ vôï môû chieâc khaên ñang quaán ngöôøi ra. Anh chaøng naøy beøn ñaët tay leân vaø sôø soaïng, naâng leân, keùo qua, boùp boùp voø voø voø... ñeå chuaân bò hoân. Ít phuùt sau, anh cuõng vaãn chæ vuoát ve naén boùp chöù chöa hoân. Ñeán phieân coâ haøng xoùm chòu heát noåi beøn giuïc. - Ñöôïc roài. Haõy hoân leân ngöïc em nhanh leân leân ñi anh ôiiii ôùiii.. - Toâi khoâng theå. - Anh chaøng kia ñaùp - Taïi sao? - Vì toâi... toâi... thaät ra toâi khoâng coù 10.000 Coâ naøng tru leân: - OÁi trôøi ôi! Meï noù saùng ra ñaõ gaëp thaèng ñeåu... nhöng maø thoâi em cho anh chôi... aên gian ñoù... aên gian luoân choã khaùc cuõng ñöôïc...

65


sau, nhöng thöôøng laø trong tình huoáng coù lieân quan moät caùch ñaëc bieät ñeán thôøi tröôùc, chaúng haïn nhö moät aria toû tình trong moät vôû opera. Moät ví duï noåi tieáng laø ôû maøn ñaàu opera “Ngöôøi thôï caïo thaønh Seville” cuûa Rossini, nhaân vaät baù töôùc Almaviva ñaõ toû tình vôùi Rosina baèng moät serenade. Baûn “Serenade” cuûa Schubert baïn nghe ngaøy hoâm nay cuõng coù nhöõng ñieàu thuù vò raát rieâng.Doøng nhaïc môû ñaàu uoán cong leân vaø rôi xuoáng qua nhöõng aâm thöù, tieát nhaïc trung taâm nhaûy qua cung thöù 6 thuoäc aâm aùt. Vaø nhöõng phaàn hoøa aâm ñaày xao ñoäng, khi ngöôøi ca só caát leân tieáng haùt keâu goïi ngöôøi tình, “cho toâi haïnh phuùc”, nhaïc daâng cao leân aâm trung döôùi xao xuyeán roài laïi chìm saâu ñaày saàu muoän. Nhöng hy voïng vaãn coøn ñoù, vaø doøng nhaïc keát thuùc meàm maïi chuyeån quanh aâm chuû. Hy voïng ngay trong nieàm tuyeät voïng. Trong saùng vaø maõnh lieät. Ngoït ngaøo vaø thieát tha. Nhö nhöõng gì Schubert töøng vieát: “Khi toâi muoán ca haùt veà tình yeâu thì

Buoåi chieàu toái, coâ gaùi boãng nghe cuï coù theå mang theo ñöôïc (guitar, tình yeâu laïi bieán thaønh ñau khoå, vaêng vaúng tieáng ñaøn haùt caát leân töø mandolin...vv...). nhöng khi toâi chæ muoán haùt veà ñau phía döôùi cöûa soå nhaø mình... Chaøng Nhöõng taùc phaåm thuoäc daïng naøy khoå thì ñau khoå laïi hoaù thaønh tình ôû ñoù, say söa caát leân tieáng haùt ñeå göûi cuõng xuaát hieän ôû nhöõng thôøi ñaïi veà yeâu”. moät serenade ñeán naøng - ngöôøi con gaùi chaøng thaàm thöông troäm nhôù! Döôùi cöûa soå naøy, ta seõ haùt naøng nghe...! Chuyeän keå raèng: ngaøy xöûa ngaøy xöa, neáu muoán “chieám” traùi tim coâ gaùi naøo ñoù thì chaøng trai ñang “troàng caây si” thöôøng möôïn aâm nhaïc, töï theå hieän baèng tieáng ñaøn vaø gioïng haùt cuûa chính mình. Thöû töôïng töôïng moät chuùt nheù: baïn laø moät coâ gaùi chaâu AÂu soáng trong thôøi Trung coå hay Phuïc höng, boãng moät buoåi chieàu toái, baïn nghe vaêng vaúng tieáng ñaøn haùt caát leân töø phía döôùi cöûa soå nhaø mình... Chuùc möøng nheù! Baïn ñaõ loït vaøo maét xanh cuûa moät anh chaøng. Theå loaïi aâm nhaïc chaøng ñang chôi ñeå toû tình vôùi baïn chính laø moät serenade. Serenade thôøi Trung coå vaø Phuïc höng ñöôïc bieåu dieãn khoâng theo moät hình thöùc ñaëc bieät naøo, ngoaïi tröø noù ñöôïc moät ngöôøi haùt töï ñeäm baèng nhaïc

66

Trong cuoäc ñôøi ngaén nguûi, chæ voûn veïn 31 naêm, ñaày cô cöïc, thieáu thoán, trong oám ñau, beänh taät, Schubert ñaõ ñeå laïi cho ñôøi moät löôïng taùc phaåm ñoà soä: Chín baûn giao höôûng (baûn giao höôûng soá 7 bò thaát laïc), khoaûng 10 vôû opera, 15 töù taáu ñaøn daây, 8 Mass, gaàn 20 piano sonata, 500 tieåu phaåm cho nhieàu nhaïc cuï vaø hôn 600 lied. OÂng laø ngöôøi khai phaù vaø laø “nhaân vaät vó ñaïi” ñaàu tieân cuûa tröôøng phaùi Laõng maïn sau naøy ñaõ lan ra khaép chaâu AÂu. AÂm nhaïc cuûa Schubert “chaát tröõ tình ñaày ñaäm ñaø nhö maët nöôùc cuûa con soâng Rhein troâi eâm ñeàm”. Ngöôøi nhaïc só, vôùi cuoäc ñôøi mong manh, mang theo veát thöông khoâng theå chöõa laønh trong traùi tim, vaãn khaùt khao soáng, khaùt khao yeâu thöông. Trong chieàu hoâm muoän, aùnh saùng ngaøy vöøa taét, ñoái maët vôùi ñeâm daøi vaø noãi coâ ñôn voâ haïn, baøi ca tình yeâu caát tieáng - Noãi buoàn vaø nieàm tuyeät voïng vaãn trong saùng nhö aùnh traêng thaâu. Trong caùi thinh laëng cuûa ñaát trôøi, söï thaúm saâu ñeán laïnh ngöôøi cuûa noãi coâ ñôn, baøi ca vaãn theo gioù ngaân daøi. Tình yeâu vaø noãi ñau chæ laø hai maët cuûa cuøng moät tình caûm. Tieáng than aáy, thieân nhieân, vaø caû ñaát trôøi ñeàu vang voïng. Chuùng hieåu ñöôïc noãi khaùt khao trong loàng ngöïc, Chuùng bieát noãi ñau cuûa tình yeâu Baïn coù theå nghe “Serenade cuûa Schubert” bieåu dieãn baèng nguyeân baûn tieáng Ñöùc hay baèng nhieàu ngoân ngöõ khaùc. Ngay trong tieáng Vieät cuõng coù nhieàu phieân baûn khaùc nhau. Coù leõ

baûn dòch lôøi hay vaø chuaån xaùc nhaát laø cuûa Mai Khanh. Baïn cuõng coù theå nghe “Serenade cuûa Schubert” döôùi hình thöùc chuyeån soaïn khí nhaïc vôùi ñuû loaïi nhaïc cuï solo hay keát hôïp nhaïc cuï. Phieân baûn baïn ñang nghe laø baûn chuyeån soaïn

cho piano solo. Ngöôøi chuyeån soaïn chính laø Franz Liszt - nhaø soaïn nhaïc kieâm ngheä só piano baäc thaày ngöôøi Hungary. Thôøi nay coù leõ seõ chaúng chaøng naøo “ñuû söùc” mang moät caây ñaøn piano ñeán döôùi cöûa soå nhaø ngöôøi mình yeâu, chôi “Serenade cuûa Schubert” ñeå toû tình vaøo chieàu toái. Vaø duø “ñaøn haùt hay gioûi” ñeán maáy, cuõng khoù giaõi baøy taám loøng vôùi “nöûa kia” baèng serenade moät caùch ñuùng nghóa neáu nhaø naøng khoâng coù ban coâng hay cöûa soå ñuû thaáp. Vaäy taïi sao chieàu toái nay, baïn khoâng göûi cho naøng nhöõng lôøi noàng naøn: “Ñeå loøng anh tung caùnh vuùt bay leân, ngôøi trong aùnh traêng ñeâm. Traùi tim anh ñang nhö bieån daâng soùng traøo. Ôi naøng xuaân ngaùt thöông yeâu. Anh chôø em haùt cuøng anh... khuùc ca ban chieàu.”

Lam Thieân & Ngoïc Anh Naêm phuùt thoâi!

Khi phuï nöõ noùi “Naêm phuùt” ñöøng daïi tin ngay. “Naêm phuùt”cuûa phuï nöõ töông ñöông vôùi nöûa tieáng. Buø laïi “Naêm phuùt” cuûa ñaøn oâng cuõng töông ñöông vôùi bao laâu nöõa chöông trình boùng ñaù seõ keát thuùc khi hoï bò goïi ñi ñoå raùc, röûa baùt, hoaëc laøm caùc vieäc vaët trong nhaø.

67


Neáu nhö khi yeâu, trôøi phuù cho ñaøn oâng baûn naêng höùa ñeå roài queân, thì ñaøn baø laïi raát xuaát saéc trong lónh vöïc nghe roài laø nhôù. Maø heã cöù nhôù, laø khaéc ghi ngay vaøo caùi ñaäp thình thòch ôû trong loàng ngöïc, laø in saâu ngay vaøo caùi ñoáng luøng nhuøng ôû beân trong soï döøa, laø khoâng theå vaø khoâng muoán queân ñi. Ñeå roài ñeán khi chia tay cuoäc tình, thì laïi khoùc than vaät vaõ: “Laøm sao ñeå queân moät ngöôøi?” Keå ra thì ñaøn baø quaû laø moät sinh vaät kyø laï. Vaãn laø ngöôøi - voán ñaõ töøng cuøng mình moät thôøi ñaàu goái tay aáp, höông löûa maën noàng, theá maø chæ sau moät ñeâm döùt aùo ra ñi, chaû caàn bieát loãi thuoäc veà ai, thì chaøng trai taøi ba, laõng maïn, ngoït ngaøo, phong ñoä, haøi höôùc... cuûa ngaøy hoâm qua seõ bieán thaønh thaèng ñeåu, thaèng xoû laù, thaèng khoán naïn, vaân vaân vaø vaân vaân ngay laäp töùc. Roài thì cuõng ngay laäp töùc, 1001 caùch queân seõ ñöôïc caùc coâ gaùi loâi ra aùp duïng ñeå coù theå nhanh choùng queân ñi caùi thaèng khoán kieáp cheát tieät aáy.

naáu nhöõng moùn aên ngon naøy, gaëp gôõ baïn beø naøy; baùo hieáu boá meï naøy; giuùp ñôõ nhöõng ngöôøi coù hoaøn caûnh khoù khaên naøy... Toaøn nhöõng vieäc tröôùc ñaây mình maûi yeâu neân beâ treã, giôø khoâng yeâu nöõa thì loâi ra laøm, coi nhö ñaáy laø moät lieàu thuoác giaûm ñau. Hoaù ra thaát tình cuõng coù maët “hay” cuûa noù maø nhaân loaïi khoâng nhaän thaáy. Khoâng phaûi sao? Thöû töôïng töôïng neáu theá giôùi

khoâng coù nhöõng cuoäc tình tan vôõ? Nhaø cöûa chaéc seõ ngaäp trong buïi baån, beáp nuùc seõ laïnh tanh, baïn beø chaû maáy khi gaëp ñöôïc maët nhau, caùc baäc phuï huynh chaû ñöôïc con caùi ñeå maét ñeán, vaø seõ chaúng coù baøn tay nhaân aùi naøo chìa ra cho nhöõng maûnh ñôøi

Laøm sao gieát ñöôïc ngöôøi trong moäng... Ñeå traû thuø duyeân kieáp phuõ phaøng?

Cöïc ñoan nhaát laø khaéc hoïa chaân dung ngöôøi tình moät thuôû nhö laø moät thaèng baát taøi, voâ duïng, xaáu xa, heøn maït. Keå caû nhöõng anh giai coù ngon ñeán maáy, thì qua laêng kính cuûa nhöõng keû bò boû rôi ñeàu seõ trôû neân meùo moù vaø bieán daïng. AÙo Paul Smith ö? Quaàn Ermenegildo Zegna ö? Giaøy Gucci ö? Nöôùc hoa Marc Jacobs ö? Taát caû nhöõng thöù aáy ngaøy xöa phong ñoä laø theá, lòch laõm laø theá, giôø chaúng khaùc naøo boä caùnh loeø loeït cuûa moät con coâng ñang xoeø loâng taùn gaùi. Gioïng noùi traàm aám, gôïi caûm; veû nhaõ nhaën, meàm moûng trong giao tieáp haøng ngaøy sao giôø troâng cöù xun xoe, bôï ñôõ moät caùch thôù lôï. Nhöõng caâu noùi haøi höôùc, dí doûm ngaøy naøo giôø môùi nhaït nheõo vaø thoâ thieån laøm sao. Caøng khaéc hoïa thì caøng thaáy mình haåm hiu, töï döng ñem loøng yeâu moät keû chaúng ra gì. Töùc mình, loâi quaùch noù leân blog hoaëc dieãn ñaøn naøo ñaáy ñeå thôû than, ai oaùn. Cö daân treân theá giôùi aûo keû ñi qua, ngöôøi ñi laïi, nheï thì neùm hoøn ñaù, naëng thì nhoå baõi nöôùc boït. Hoài laâu chaû coøn nhaän ra noåi boùng daùng cuûa keû mình ñaõ töøng moät thôøi yeâu thöông say ñaém. Khoâng ñeán noãi baïo löïc nhö caùch ôû treân, nhieàu coâ gaùi choïn caùch töï kyû aùm thò ñeå queân ñi ngöôøi yeâu cuõ. Mình xinh ñeïp, thoâng minh, duyeân daùng, ñaùng yeâu theá naøy, noù khoâng bieát traân troïng mình thì noù laø thaèng ñaàn, thaèng ngoác. Mình khoâng neân nuoái tieác moät thaèng baát taøi nhö noù laøm gì. Ñôøi coøn bieát bao nhieâu chuyeän hay ho ñeå laøm: doïn deïp, trang trí laïi nhaø cöûa naøy;

68

baát haïnh. Coù moät caùch töï kyû aùm thò khaùc nöõa. Ñoù laø phaûi luoân taâm nieäm raèng caùi “thaèng kia” thöïc ra khoâng phaûi ñöôïc sinh ra ñeå daønh cho mình. Moät nöûa ñích thöïc cuûa mình vaãn ñang loay hoay kieám tìm mình ôû ñaâu ñoù maø chöa gaëp ñöôïc nhau. Neáu mình chòu khoù aên ôû hieàn laønh, tu nhaân tích ñöùc thì lo gì khoâng gaëp ñöôïc thieän duyeân. Toát nhaát laø mình neân thaáy thöông cho caùi nöûa chöa gaëp kia hôn laø thöông cho caùi ñöùa nhaãn taâm, daùm nôõ laøm mình ñau loøng. Coøn caùch naøo ñeå queân ñi moät ngöôøi khoâng nhæ? AØ, coù ñaây! AÙp duïng phöông thöùc dó ñoäc trò ñoäc, kieám ngay moät dieãn vieân ñoùng theá ñeå laáp ñaày choã troáng trong tim. Khoán noãi, nhaân vaät theá vai thì vónh vieãn chaúng bao giôø thaønh ñöôïc minh tinh Hollywood. AÙnh maét naøy, lôøi noùi naøy, cöû chæ naøy... tuy laø coù neùt hao hao, nhöng gioø khoâng gioáng gioø, maø xoâi thì laïi caøng chaúng gioáng xoâi. Theá laø caøng coá queân, thì laïi caøng nhôù theâm, caøng ñaém chìm trong tuyeät voïng. Chæ khoå cho thaèng ñoùng theá, boãng döng ñem thaân ra laøm caùi bung xung cho ñöùa khaùc... truùt haän. Cuoái cuøng, duø caùc coâ gaùi coù tìm traêm phöông nghìn caùch ñeå queân, thì chæ coù tình yeâu ra ñi, ngöôøi yeâu ra ñi, moät phaàn söùc löïc ra ñi, nhöng noãi ñau thì vaãn cöù ôû laïi, nhö chöa töøng nguoâi ngoai. Theá nhöng, taïi sao phaûi queân? Taïi sao phaûi vuøi daäp quaù khöù? Chaúng ai coù theå laõng queân nhöõng gì thuoäc veà mình. Neáu muoán queân moät ngöôøi, phaûi taäp nghó xaáu veà ngöôøi aáy. Neáu muoán queân ñi moät cuoäc tình, phaûi choân vuøi noù trong nhöõng yù nghó nhoû nhen. Caùi giaù naøo phaûi traû cho moät tình yeâu tan vôõ? Lieäu mình coù coøn laø chính mình khi chaø ñaïp leân moät phaàn kyù öùc cuûa mình moät caùch taøn nhaãn ñeán theá khoâng? Hoâm nay ñaõ laø hoâm qua cuûa ngaøy mai roài. Khoâng ai coù theå tröôûng thaønh laø mình cuûa ngaøy hoâm nay neáu nhö khoâng baét ñaàu töø ngaøy hoâm qua aáy. Moät moái tình tan vôõ, nhieàu khi chaúng phaûi loãi do ai. Chæ ñôn giaûn laø coù nhöõng luoàng caûm xuùc ñaõ xoay chieàu. Coù nhöõng thöù töï nhieân seõ döøng laïi, nhö daây coùt ñaõ quay heát moät voøng, roài thoâi. Duø cho quaù khöù kia coù laø maøu hoàng hay toaøn choâng gai vaø cay ñaéng, thì noù vaãn laø moät phaàn cuoäc soáng cuûa moãi con ngöôøi. Tuy khoâng níu keùo, nhöng xin haõy ñöøng coá laõng queân. Haõy ñeå noù laïi trong im laëng, ñeå ñoâi khi ta coù theå nghó veà noù, vaø mæm cöôøi nheï teânh. [ ]

Ñ

oâi yeâu ñöông thöôøng thi thoaûng bò thaát caùi tình, thi thoaûng laïi nöùc caùi nôû leân raèng: “Ngöôøi ôi, khi coá queân laø khi loøng nhôù theâm. Doøng ñôøi laø chuoãi tieác nhôù, mô vui laø luùc ngaøn ñaéng cay, xeù taâm hoàn. Taøn ñeâm, toâi khoùc khi trôøi möa buoàn haét hiu. Loøng mình thaàm nhôù dó vaõng, ñau thöông töø luùc vöøa böôùc chaân, vaøo ñöôøng yeâu”. Ñaáy, nghe coù tan naùt coõi loøng khoâng, coù ñaùng nöùc nôû trong ñeâm canh thaâu möa vaéng ñeøn vaøng hiu haét treân ñöôøng. Coù ngöôøi con gaùi gioáng nhö baø ruøa ñan aùo ñeán ba muøa vaãn chöa xong moät caùi aùo, baø chaû caàn nhôù ñeán thôøi gian, ñeán ngoaïi caûnh, ñeán caùi ngöôøi maø baø ñan aùo giôø ra sao, baø chæ caàn nhaêm nhaêm hoaøn chænh moät caùi aùo cho ñeán khi naøo noù hoaøn thaønh. Vaø caùi ngöôøi con gaùi, cöù moãi muøa ñoâng ñeán ñan aùo cho ngöôøi yeâu. Chaúng bieát sau naøy, laáy choàng, coâ coù bò queân caùch ñan aùo, thoâi thay theá baèng ñi mua saün cho chaøng maáy caùi aùo hieäu chaúng thích hôn aø? Caùi ñoâi tình nhaân trong baøi “Tan vôõ” cuûa Dö Thò Hoaøn, tieâu bieåu caùi nhöõng ñoâi tình thôøi... xöûa. Hoï yeâu nhau treân gheá ñaù (giôø cuõng coù, nhöng ít hôn). Caùi anh ñaøn oâng voán laø ngöôøi “ñeånh ñoaûng” hay queân. “Môû ngaên keùo roài anh boû ngoû Buùt vieát xong khoâng ñaäy naép bao giôø OÂi anh yeâu, lô ñaõng ñeán laø Con nai röøng cuûa em...”.

Nhöng thoâi, trong con maét ngöôøi ñang yeâu, thì thoâi caùi söï queân vaët vaõnh aáy chaû chaáp laøm gì, thaäm chí, chaøng coøn ñöôïc naøng coi laø... nai cô maø! Chöa heát, söï tan vôõ ñaõ ñeán khi chaøng maéc caùi beänh queân, laàn naøy, caùi queân roõ ñau ñôùn, roõ... troïng ñaïi: “Taát caû roài deã qua ñi, qua ñi Chuùng mình roài seõ thaønh vôï thaønh choàng Neáu khoâng coù moät laàn/Moät laàn nhö ñeâm nay/Sau phuùt giaây/EÂm ñeàm treân gheá ñaù Anh khoâng caøi laïi khuy aùo ngöïc cho em...”

Ngöôøi ta thöôøng giaän, nuoái tieác vaø buoàn vì nhöõng lôøi heïn öôùc khoâng ñöôïc thöïc hieän theo mong muoán. Coù caùi queân do trí nhôù... suy taøn, coù caùi queân do buoäc phaûi queân. Caùi queân töï nhieân , queân voâ tình queân coá yù... aâu cuõng laø leõ thöôøng tình. Nhöng queân vaø taïi sao phaûi queân? Caùch queân nhö theá naøo, ñeå traùnh gaây cho ta nhöõng buoàn böïc, nhöõng laõng phí veà thôøi gian vaø thöông toån veà tinh thaàn? Nhöõng gaùnh naëng cuûa quaù khöù, khi muoán vaø coá queân, sao naëng tróu. Nietzsche noùi raèng: “Neáu khoâng bieát caùch queân, ta seõ khoâng bieát ñöôïc nieàm haïnh phuùc, khoâng coù taâm traïng vui veû, söï kyø voïng, loøng töï haøo vaø cuõng khoâng bieát hieän taïi laø gì”.

Caùi queân naøy chính laø caùi queân bieåu hieän möùc ñoä tình caûm. Ai baûo voâ taâm voâ tính, qua caùi giaây phuùt eâm ñeàm vôùi nhau treân gheá ñaù, chaøng ñeå maëc naøng loay hoay moät mình vôùi tay ra ñaèng sau, töï moùc laïi aùo ngöïc cho mình. Coù chuùt gì ñoù hôi beõ baøng, hôi ngöôïng nguøng, vaø hôi buoàn. Coù nhöõng ñieàu caàn nhôù, nhöng cuõng coù ñieàu phaûi queân. “Töôûng raèng ñaõ queân” nhöng maø... cöù haõy ñôïi ñaáy, vì... “tim ñau yeáu meàm”. Coù theå luùc ñoù chaøng ñang ngaû ngöôøi ra ñaèng sau thaønh gheá khi ñaõ thoûa maõn roài. Coøn ñeå yù gì nöõa ñaâu. Ñoù laø söï khôûi ñaàu, cuõng laø söï keát thuùc. Maø sau naøy moãi laàn nhôù laïi, caùi söï tan vôõ ngoït ngaøo aáy laïi khoâng khoûi theâm chuùt vò ngaäm nguøi.

69


Caùi tình laø caùi chi chi, “ngôõ ñaâu tình ñaõ queân mình” maø sao ñeán giôø vaãn khoù queân theá, vaãn thi thoaûng gaây haán baèng trí nhôù, baèng lôøi noùi gioù thoaûng ñöa xa vôùi nhau, “töôûng raèng ñaõ queân, nhöng tim yeáu meàm”. OÂi caùc ngheä syõ ñaõ noùi nhö vaäy, khoù coù theå... sai. Töï nhieân luùc khoù queân, laïi thaáy thöông nhöõng keû coù trí nhôù... phi thöôøng. Maø thoâi, coù leõ, hoï ñaõ söû duïng caùi trí nhôù ñoù cho nhöõng vieäc höõu ích khaùc. Chaúng coøn taâm trí naøo maø... ñau vôùi... thöông.

Queân mình

Hoâm nay nhieàu vieäc quaù, queân caû ñi “aáy” (laäy giôøi, may chöõ tieáng Vieät ta coù töø aáy quaù tuyeät - moãi laàn khoù noùi ñieàu gì, cöù vaùc töø “aáy”)... Ñaáy, baän roän thôøi nay phaûi theá. Maûi laøm, maûi aên, maûi chôi, maûi ñuû thöù. Quen vaø queân, nhanh hôn xöa nhieàu. Quen cuõng nhanh, maø queân, cuõng buoäc phaûi nhanh. Moät phuùt giaây coù haøng tyû thöù môùi meû, khoâng queân sao coù theå... up date nhanh ñöôïc. Neáu baïn khoâng bieát töø “update” laø gì, baïn thöû tra töø ñieån xem sao. Ñaûm baûo baïn seõ nhôù nghóa vaø chaúng bao giôø queân ñöôïc trong khi tröôùc ñoù baïn coù theå böïc töùc maéng thaàm caùi ngöôøi vieát baøi sao cöù cheâm tieáng Anh vaøo. Töø quen cho ñeán queân, vaø queân cho ñeán quen, chæ laø moät böôùc saùt saøn saït. Maûi laøm queân aên, maûi chôi queân hoïc, queân laøm vieäc, maûi meâ höôûng thuï queân coâng nhaân, maûi coâng nhaân maø queân höôûng thuï... Maûi kieám tieàn, queân vaø böôùc qua nhieàu thöù. Tình caûm giôø laø thöù yeáu. Tìm moät ngöôøi môùi, ñeå thay vaø ñeå queân ngöôøi cuõ, sao cho queân laø ñöôïc. Laâu roài, Internet laøm ngöôøi ta quen caùi thoùi chia seû, nhöng thöïc laïi khoâng laø chia seû. Söï traûi loøng baét ñaàu laøm cho ngöôøi vieát coù thoùi quen ñang ñoái thoaïi vôùi nhieàu ngöôøi, nhöng coù nhöõng ñoâi chuùt bí maät khoâng theå toû töôøng. Chính vì theá caùi trang nhaät kyù boû ngoû aáy coù ñoâi chuùt phaûi thuoäc veà saùng taùc. Vaø nhö theá, daàn daàn thaønh soáng vôùi theá giôùi aûo, con ngöôøi queân baüng söï thaät mình theá naøo, vaø trôû thaønh con ngöôøi aûo. Con ngöôøi bôùt tieáp xuùc beân ngoaøi, ñoùng kín vôùi theá giôùi cuûa mình, bôûi hoï coù cô hoäi trang traûi loøng treân caùc trang forum, blog, face book, chat... khoâng nhaát thieát phaûi coù baïn beø ñeå ñoái thoaïi, ñeå taâm söï face to face (maët ñoái maët) nhö tröôùc kia nöõa. Moïi chuyeän, coù theå coù Internet, coù ñieän thoaïi lo cho roài. Söï kheùp kín, ít hoøa nhaäp cuoäc soáng thöïc cuõng laø moät tình traïng cuûa beänh queân vaø giaûm thieåu tình caûm giöõa caùc moái quan heä. Neáu coâ ñôn quaù, coù theå nuoâi moät con pet cöng treân face book ñeå coù caûm giaùc ñang ñöôïc

70

chaêm chuùt vaø tieâu phaù ñi moät chuùt thôøi gian giaûi trí aûo. Coù theå tieáp xuùc ñöôïc vôùi toaøn theá giôùi maø chæ caàn ngoài moät choã, thaäm chí laøm caû ñöôïc nhöõng vieäc maø tröôùc ñaây khoâng theå vaø khoâng töôûng ñeán. Mieãn laø chaáp nhaän vaø saün saøng tham gia theá giôùi aûo maø thöïc, thöïc maø... aûo. Hoaëc ñoâi khi, ñeå troâi theo doøng nöôùc, cuoäc soáng buoäc phaûi thoûa hieäp, thích nghi ñeå soáng. Ngöôøi ta choân vuøi, töï laøm cho queân laõng ñi nhöõng

Coù ai hieåu ñoù laø chuyeän gì ñaâu, sao cöù bieán noù laøm troø mua vui maø khoâng nghó tôùi baïn mình khoâng thích cho duø khoâng aùc yù, nhöng noù ñaõ ñoäng chaïm ñeán söï khoù chòu vaø meàm yeáu cuûa baïn. Cuoäc vui khoâng thaáy ñaâu, chæ thaáy noãi buoàn cuûa söï treâu choïc thaùi quaù vaøo nhöõng gì thuoäc mieàn queân cuûa keû khaùc. Tröôøng hôïp naøy nheï, neân caâu “Ñeå toâi yeân” coù leõ laø thích hôïp. Moät vaøi ví duï cöïc ñôn giaûn vaø deã hieåu kia, chæ ñeå nhaèm kính xin chuùt

gì nung naáu trong yù chí, trong loøng, ñeå ñoâi khi kyù öùc troãi daäy, laïi thaáy daèn vaët vaø nuoái tieác. Caùi queân aáy khoù queân. Thöôøng noù aån naáp trong tim, vaø buøng troãi daäy hoaëc cheát taét moät caùch tuyeät voïng.

queân laõng trong nhau. Luùc naøy laø luùc neân taïm queân ñi cho ngöôøi khaùc soáng vôùi. Ngöôøi ta coù theå thaønh coâng trong vieäc trieät haï cuoäc soáng ngöôøi khaùc baèng caùch nhaéc laïi nhöõng gì sai laàm, hoaëc nhöõng vieäc muoán queân, moi moùc quaù khöù thích haønh haï nhau. Söï kyø thò hoaëc aùm aûnh taâm lyù veà nhöõng sai laàm trong quaù khöù laøm taêng söï maëc caûm khoù hoøa nhaäp vaø tìm kieám ñöôïc coâng vieäc. Nhieàu ngöôøi ñaõ khoâng theå vöôït qua ñöôïc chính baûn thaân vaø ñònh kieán xaõ hoäi neân con ñöôøng cuõ laïi taùi hieän. Quyeàn ñöôïc queân laõng, cuõng ñang ñöôïc chuù yù tôùi. Theo caùc nhaø taâm lyù hoïc, khaû naêng queân cuûa con ngöôøi, vaø “bieát queân” laø caùch coù theå giuùp baïn soáng haïnh phuùc hôn. Noùi vaäy, khoâng phaûi ñeå taëc löôõi, ñeå töï baøo chöõa cho nhöõng beänh queân ñaõng trí laøm aûnh höôûng tôùi coâng vieäc vaø cuoäc soáng. Vieäc ñoù, laïi laø vieäc khaùc. May moät lôùp aùo khoaùc cho taâm hoàn ñeå bieát queân ñi maø soáng, ñieàu naøy coù theå hôïp lyù nhöng khi khoâng caån thaän, baïn seõ laïi sa chaân vaøo chính lôùp aùo khoaùc daày ñoù, vì vaäy, chaân thöïc soáng seõ ñôõ laøm suy nghó nhieàu, vaø deã ñöôïc... tha thöù boû qua. Keû naøo bieát queân moät caùch hôïp lyù ñuùng ñaén, seõ thaêng tieán nhanh treân con ñöôøng haïnh phuùc vaø thaønh ñaït.

Quùa khöù

Coù moät em beù, maûi chaïy nhaûy bò ngaõ. Moät coâ gaùi chaïy ra ñôõ em beù, phuûi nhöõng veát baån treân ngöôøi em, coâ ñònh hoân em beù. Meï coâ beù chaïy tôùi chaäm hôn so vôùi coâ gaùi kia moät chuùt. Khi nhaän ra ngöôøi ñôõ em beù ñöùng daäy laø ai, maët ngöôøi meï saàm laïi. Coâ kòp thôøi giaèng em beù ra khoûi voøng tay cuûa coâ gaùi kia, nhöng cuõng neùm laïi caâu caûm ôn cho ñôõ bò coi laø baát lòch söï. Coâ gaùi kia, döôøng nhö cuõng hieåu. Vì coâ laø ai, vaø quaù khöù coâ, laø ai. Coâ chæ laø moät ngöôøi coù quaù khöù laàm loãi, vaø khoâng neân, khoâng ñöôïc quyeàn ñôõ em beù khi ngaõ. Töï nhieân, coâ nhìn laïi baøn tay mình. Noù ñang saïch. Coù moät chuyeän xaûy ra giöõa ñoâi baïn thaân. Coâ gaùi hay treâu baïn mình, noùi veà nhöõng kyû nieäm cuûa coâ aáy, cho duø choâ ñaõ yeâu caàu raèng thoâi ñöøng keå nöõa. Nhöng ngöôøi baïn thaân cuûa coâ vaãn voâ tö ñuøa côït, vaø trong moät côn giaän döõ, coâ baïn ñaõ khoâng theå kìm cheá ñöôïc, coâ caàm moät chieác ñuõa phi vaøo ngöôøi coâ kia roài oøa khoùc nöùc nôû. Coâ noùi raèng khoâng muoán nghe nhöõng chuyeän ñoù nöõa, taïi sao cöù loâi ra choán ñoâng ngöôøi maø gieãu côït.

Tueä Thö

Bò queân

1. Nhaø vaên Kafka, trong tieåu thuyeát “Hoùa thaân” ñaõ vieát veà anh chaøng Samsa moät ngaøy kia boãng nhieân bò bieán thaønh moät con boï. Neáu tröôùc kia, anh laø moät ngöôøi coâng nhaân chính cuûa gia ñình, kieám tieàn lo cho boá meï vaø caùc em, thì nay anh laïi bieán thaønh moät con boï maø khoâng chuùt thaéc maéc vì sao mình bò bieán thaønh boï. Con boï ñoù chæ bò hoùa thaân nhöng suy nghó nhö ngöôøi, vaãn tham gia vaøo vieäc cuûa gia ñình, thaäm chí lao ra khen coâ em gaùi chôi ñaøn hay laøm cho coâ em beõ baøng vôùi khaùch, lieàn boû ñi. Con boï Samsa bò boá neùm moät caùi voû vaøo thaân chæ vì khoâng nhôù raèng mình ñang laø moät con boï. Vaø moät ngaøy kia, Samsa cheát ñieàm nhieân, trong caên phoøng giôø bò bieán thaønh nhaø kho, trong söï queân laõng cuûa gia ñình, cheát maø vaãn coøn traøn ñaày tình yeâu thöông trong tim. Söï queân laõng cuûa Samsa cuõng nhö nhöõng gì phi lyù maø Kafka mang laïi nhö nhöõng caùi cheát, nhöõng lôøi buoäc toäi chòu hình phaït, thaäm chí cheát bò con dao choïc ngoaùy vaøo tim nhö moät con choù maø chöa bieát mình maéc toäi gì... Kafka luùc cuoái ñôøi, coù di chuùc laïi cho moät ngöôøi baïn phaûi xoùa ñoát heát caùc taùc phaåm cuûa oâng ñi. Taïi sao vaäy? Taïi sao laïi ñoát ñeå taát caû thaønh tro buïi, ñeå tieät heát nhöõng gì oâng ñaõ vieát? Ñoïc nhöõng doøng nhaät kyù, môùi thaáy oâng laø moät ngöôøi coâ ñoäc. Moät ngöôøi caû ngaøy noùi khoâng quaù 20 töø vôùi gia ñình. Moät söï tuyeät voïng ñeán hoang vu trong oâng. “Toâi laø moät ngöôøi laàm lì, ít noùi, troán vaøo baûn ngaõ, khoâng thích giao thieäp vôùi ñôøi vaø baát maõn... Toâi soáng trong gia ñình, giöõa nhöõng ngöôøi thaân yeâu nhaát, theá maø toâi vaãn caûm thaáy coøn xa laï hôn laø moät keû xa laï. Ñoái vôùi meï toâi, trong nhöõng naêm gaàn ñaây, toâi khoâng noùi treân hai möôi tieáng moãi ngaøy; vôùi cha toâi, toâi chæ chaøo hoûi ñoâi lôøi thoâi. Ñoái vôùi maáy ñöùa em toâi, toâi khoâng heà noùi chuyeän vôùi chuùng. Lyù do raát giaûn dò: toâi chaúng coù gì ñeå noùi”.

coá tình nhö vaäy, maø laø tính cuûa gaõ ñaõ nhö theá, ñeàu ñeàu nhö theá. Chuyeän yeâu ñöông cuûa gaõ cuõng vaäy, noù dieãn ra bình thöôøng, ñöông nhieân nhö noù ñaõ laø. Gaõ laøm tình. Vaø baén cheát ngöôøi treân baõi bieån chæ vì nhöõng caùi nhìn vaø vì söùc noùng cuûa maët trôøi. Laàn ñaàu tieân moät ngöôøi bò toøa caùo buoäc töû hình vì toäi gieát ngöôøi vaø söï thôø ô.

Khoâng theå ñoái thoaïi

3. Gaõ laø moät keû caàm ñoà giaøu coù. Gaõ laáy naøng vì khi naøng ñeán caàm nhöõng moùn ñoà cuoái cuøng trong nhaø. Söï khoán khoù ñaõ ñem naøng ñeán vôùi gaõ. Trôû thaønh vôï moät ngöôøi giaøu coù, ñöôïc coi laø ñaëc aân maø gaõ ñem taëng vôï, keøm theo nhöõng lôøi khinh mieät chì chieát, cho duø, gaõ raát yeâu vôï. Ngöôøi vôï sau khi soáng trong söï kyø thò cuûa choàng, moät ngaøy boãng phaùt

hieän choàng mình laø moät keû heøn nhaùt, ñaøo nguõ. Naøng cuõng baét ñaàu coi thöôøng choàng. Maâu thuaãn giöõa hai ngöôøi taêng leân, ñeàu bò doàn ñuoåi vaø cuoái cuøng, caû hai ñeàu soáng trong nhöõng nhuïc nhaèn cuûa quaù khöù. Hoï khoâng theå ñoái thoaïi ñeå hieåu vaø yeâu thöông nhau, caûm thoâng, cuøng queân ñi ñeå soáng. Ngöôøi vôï choïn giaûi Thôø ô cuõng laø moät caáp ñoä toäi aùc phaùp töï töû. Ngöôøi choàng khoâng bò 2. “Keû xa laï” (A.Camus) - Meur- keát toäi gì, nhöng gaõ laïi soáng trong sault laø moät keû thôø ô. Gaõ thôø ô “Hoâm chìm ñaém ñau thöông. Ñoù laø moät caâu nay meï toâi maát, hay hoâm qua, toâi cuõng chuyeän cuûa Dotxtoiepxki. Queân baèng daán thaân khoâng bieát nöõa”. Laïnh tanh nhö vaäy, 4. Arthur Rimbaud - chaøng thô laõng vaø nhìn nhöõng ngöôøi ñeán ñöa ma meï mình moät caùch laïnh luøng, thôø ô vaø töû cuûa Phaùp noåi ñình noåi ñaùm khi coøn ñoâi chuùt chaùn chöôøng. Khoâng phaûi gaõ quaù treû, chaøng laø tình nhaân cuûa Paul

Verlaine - moät caëp ñoàng tính ñình ñaùm cuûa giôùi vaên ngheä Paris. Sau naøy, Verlaine ñaõ duøng suùng baén oâng bò thöông vaø phaûi vaøo tuø hai naêm. Quaõng ñôøi sau naøy, oâng gaàn nhö loät xaùc, boû thô, ñi chu du theá giôùi baèng nhieàu ngheà. Khoâng phaûi nhö ta nghó, ñaõ laø ngöôøi ñi chu du, haún laø phaûi laém tieàn nhieàu cuûa. Ngöôïc laïi, hoï thöôøng chaáp nhaän laøm nhieàu ngaønh ngheà, tham gia caùc coâng vieäc coäng ñoàng, mieãn laø coù cô hoäi ñeå ñi. Cho duø laø gian khoå, oám ñau, ñi boä, tham gia ñi lính trong quaân ñoäi ñeå ñi baèng taøu chieán, khaép chaâu AÂu, chaâu AÙ, vaø chaâu Phi. Laên loän ñuû caùc ngheà nhö buoân suùng, cafe, da thuù... 37 tuoåi, ñaõ qua ñôøi. Moät quaõng ñôøi ngaén nguûi nhöng hoaït ñoäng vaø taùc phaåm ñuû ñeå soáng caû ngaøn ñôøi. Moät caùch queân maø khoâng

deã laõng queân.

Laëng leõ

5. Döông Bích Lieân laø moät trong boán hoïa só trong nöôùc raát noåi tieáng taïi Haø Noäi “Nghieâm - Lieân - Saùng Phaùi”. Sinh thôøi, oâng töø choái vaø chöa töøng coù cuoäc trieån laõm caù nhaân naøo. OÂng veõ ít, chaäm, haàu nhö chæ veõ nhöõng gì öa thích. Soáng ñoäc thaân kheùp kín vaø ít khi loä dieän nôi ñoâng ngöôøi, ít noùi, haàu nhö taùch bieät vôùi theá giôùi beân ngoaøi. Nghó tôùi Döông Bích Lieân, laø nghó tôùi “Cuoäc daïo chôi cuûa moät ngöôøi coâ ñoäc” cuûa J.J. Rousseau - ngöôøi khöôùc töø theá giôùi ñeå kheùp mình vaøo hoøn ñaûo cuûa taâm hoàn. Tröôùc khi maát, Döông Bích Lieân

71


töø choái khoâng aên gì, chæ uoáng röôïu, vaø maát treân caên gaùc cuõng laø xöôûng veõ cuûa mình, treân chieác giöôøng traéng muoát - nôi luoân saïch seõ nhaát cuûa oâng. Nhaø thô YÙ Nhi ñaõ vieát veà oâng: “Hoï ñaõ noùi bao ñieàu hoï khoâng heà nghó Ta ñaõ nghó bao ñieàu maø khoâng noùi Kieâu ngaïo chaêng Baát nhaãn chaêng Nhöng maø ta bieát noùi cuøng ai/(...) /Coù leõ ñaây laø gioït cuoái cuøng chaêng Röôïu môùi ngoït laøm sao Ñaéng laøm sao Chua chaùt laøm sao Ñôøi ta cuõng ñaõ caïn roài/ Coù leõ ñaây laø gioït cuoái cuøng chaêng”.

Choïn queân ñeå soáng

6. Haún nhieàu baïn coøn nhôù caâu chuyeän moät hoïa syõ ngaøy thöôøng thì taùc phaåm eá aåm, khoâng kieám ñuû tieàn ñeå nuoâi thaân. Trong khi töø bao ñôøi tröôùc, caùc hoïa syõ teân tuoåi cuõng chæ noåi ñình ñaùm, taùc phaåm baùn vôùi giaù nguùt trôøi chæ sau khi hoï maát. Coù leõ, luùc ñoù nhaân loaïi môùi ñuû taàm, tieàn, tri thöùc ñeå caûm nhaän ñöôïc tranh cuûa caùc danh hoïa nhö Van Gogh. Theá laø chaøng hoïa syõ ngheøo kia quyeát ñònh giaû cheát ñeå tranh baùn ñöôïc. Giaû cheát, nghóa laø seõ bò xoùa soå khoûi maët ñaát, khoûi söï toàn taïi ñeå taát caû laéng xuoáng, veà mieàn laõng queân. Nhöng, bao nhieâu bi kòch töø sau caùi cheát giaû. Tranh baùn ñöôïc nhieàu tieàn, nhöng söï noåi tieáng, laïi laø caùi thanh danh, caùi teân cuûa oâng, coøn con ngöôøi thöïc cuûa oâng laïi bò thay ñoåi nhö tình caûm vaø buoäc phaûi soáng trong boùng toái. Vaäy laø töø boû caùi naøy ñeå vaáp phaûi caùi khaùc, choïn moät caùi töôûng nhö ñeå toát hôn, nhöng laïi laø bi kòch. Traùi ngöôïc laïi, coù moät ngheä syõ maø caùc taùc phaåm cuûa oâng luoân ñöôïc theå hieän moät caùch töï do nhaát theo ñuùng nghóa ñen vaø nghóa boùng. Ñoù laø Banksy, ngheä syõ ñöôøng phoá, chuyeân veõ Graffiti treân caùc böùc töôøng cuûa London. Chaúng ai bieát Banksy maët muõi ra sao, chæ tieáp xuùc vôùi ngöôøi laï qua ñieän thoaïi hoaëc email. Banksy ñaõ noùi: “Laøm ngheä thuaät

72

chæ vì muoán noåi tieáng thì seõ maõi maõi khoâng theå noåi tieáng ñöôïc”. Quaû vaäy, duø hoaït ñoäng leùn luùt nhö theá nhöng chæ sau 10 naêm Banksy ñaõ ñaït ñöôïc danh tieáng maø taát caû moïi hoïa só ñeàu muoán coù. Vaøo trang web cuûa Banksy, laø hình aûnh hai keû bòt maët, aên maëc raát hit hop ñang veõ Graffiti leân thaûm moät chieác taøu hoûa. Moïi ngöôøi cuõng khoâng bieát teân thaät cuûa oâng laø gì, vaø chính xaùc veà cuoäc ñôøi oâng. Taát caû ñeàu coù ngöôøi ñaïi dieän cuûa oâng giao dòch. Luùc ñaàu Banksy veõ leùn luùt vaøo ban ñeâm leân caùc böùc töôøng. Luaät leä caám, nhöng tröôùc nhöõng taùc phaåm coù giaù trò, saâu saéc, haøi höôùc chaâm bieám ñaày chaát

ngheä thuaät, neân chuùng ñaõ ñöôïc giöõ laïi vaø ñöôïc baûo veä. Ñaây cuõng laø moät tröôøng hôïp aån mình, muoán laùnh mình, ñeå taïo thaønh thöông hieäu vaø theo tính caùch rieâng cuûa mình, laøm ñöôïc nhöõng ñieàu mình muoán. Banksy trôû thaønh moät ngheä syõ ñöôøng phoá ñöông ñaïi vó ñaïi nhaát, taùc phaåm cuûa Banksy hieän höõu treân caùc böùc töôøng London nhöng chính Banksy laïi laø keû voâ hình.

Gieáng queân

7. Murakami - nhaø vaên Nhaät Baûn noåi tieáng vôùi taùc phaåm “Röøng Nauy” töï nhaän mình bò aùm aûnh bôûi nhöõng caùi gieáng. OÂng cuõng thöôøng cho nhöõng nhaân vaät cuûa mình chui xuoáng... gieáng. Nhöõng chieác gieáng caïn, nhöng raát saâu vaø taêm toái. Moãi khi moät coâ gaùi, moät chaøng trai, muoán tìm chuùt queân laõng cuûa söï soáng, ñeå suy ngaãm veà baûn thaân, veà thaân phaän, vaø nhöõng gì ñang dieãn ra, hoï laïi tìm ñeán nhöõng caùi gieáng. ÔÛ ñoù, laø moät theá giôùi khaùc. Thöû hình dung xem, baïn ñang ñoái maët vôùi nhöõng caùi gieáng cuoäc ñôøi. Nhöng thoâi, nhieàu nôi ñeå daønh cho baïn suy ngaãm, chôù coù lieàu lónh maø thöïc haønh theo caùc nhaân vaät cuûa Murakami. Tuy bieát raèng, moät caùi gieáng khoâng chæ ñôn thuaàn laø moät caùi hoá saâu coù nöôùc.

Ñinh Giang

C

aàn khoân ngoan löïa choïn löu giöõ caùi gì vaø xoaù ñi nhöõng caùi gì, noùi caùch khaùc, phaûi bieát queân. Ñöøng tieác nuoái. Queân coù lôïi laém chöù. Queân nhöõng haän thuø ñeå cuoäc soáng ñöôïc thanh thaûn. Queân nhöõng caùi nhoû nhen cuûa ngöôøi khaùc ñeå giöõ gìn nhöõng moái quan heä ñöôïc beàn laâu, queân nhöõng phieàn muoän ñeå laïc quan trong cuoäc soáng.

mang soå traéng ra, ñoïc vanh vaùch cho ghi laïi, khoâng soùt moät con soá, moät caùi teân. Vaäy, ñaâu phaûi quyeån soå nôï tuy chaúng phaûi laø moät taùc phaåm vaên chöông tuyeät taùc haáp daãn theá maø Leâ tieân sinh nhôù maõi?

nhö trong ca dao “Nhôù ai nhôù maõi theá naøy/ Nhôù ñeâm queân nguû, nhôù ngaøy queân aên”. Cho neân, haõy nhôù nhöõng gì caàn nhôù, queân nhöõng caùi neân queân... Song trong Taâm lyù hoïc coù quy luaät “Caøng coá

thaân cuõng bò maéc. Queân do tuoåi taùc maø khoâng che ñaäy ñöôïc baèng caùc thuû thuaät thaåm myõ cuõng hoaøn toaøn khoâng coù gì ñaùng lo ngaïi. Chuù yù laø khi ngöôøi phuï nöõ mang baàu cuõng hay queân hôn nhöõng khi bình thöôøng.

queân thì laïi caøng nhôù maõi”. Ñoù laø nghòch lyù cuûa nhöõng cuoäc tình dang dôû.

Theá nhöng neáu söï queân dieãn ra thöôøng xuyeân, nhaát laø queân nhöõng thöù tröôùc khoâng heà queân, queân nhöõng vieäc laøm haøng ngaøy, queân taét voøi nöôùc, beáp ga khi ra khoûi nhaø, queân ñoùn con ñeå noù gaøo khaûn coå nôi nhaø treû... thì cuõng neân caûnh giaùc. Chuùng coù theå laø maàm moáng cuûa söï suy giaûm trí tueä, laø böôùc ñaàu cuûa beänh Alzheimer. Khi trôû thaønh beänh lyù, tính hay queân ngaøy caøng traàm troïng, bieåu hieän roõ reät nhaát khi khoù ñònh ñöôïc phöông höôùng, ñi ñöôøng bò laïc, khoâng taäp trung noåi khi theo doõi caùc söï kieän (xem phim, ñoïc baùo...). Neáu baïn ñeán phoøng khaùm, thì taïi ñaây, baïn seõ ñöôïc baùc só laøm nhöõng test chuaån, kieåm tra trí nhôù ñeå phaùt hieän beänh neáu noù thöïc söï xaûy ra. Ñaõ goïi laø beänh thì coù nhieàu möùc ñoä, nhieàu loaïi hình töø vieäc queân heát nhöõng hoài öùc veà quaù khöù ñeán möùc nhôù nhöõng söï kieän cuõ nhöng maát khaû naêng taïo ra ñöôïc trí nhôù môùi. Möùc ñoä cao nhaát laø beänh Alzheimer - daïng sa suùt trí tueä phoå bieán nhaát hieän nay, baét ñaàu baèng vieäc queân nhöõng vieäc ñôn giaûn, môùi dieãn ra, queân teân caùc ñoà vaät, teân baïn beø, ngöôøi thaân, queân ñöôøng ñi loái laïi... roài daãn ñeán bieán ñoåi nhaân caùch, tính khí thay ñoåi thaát thöôøng, hoaøi nghi taát caû. Caùc trieäu chöùng ngaøy caøng naëng leân ñeán luùc khoâng theå töï chaêm soùc baûn thaân mình. Beänh queân coù caùc nguyeân nhaân khaùc nhau vaø ñöông nhieân ñeàu lieân quan ñeán naõo. Loaïi tröø nguyeân nhaân muoân thuôû laø “giaø thì ai maø chaúng laãn”, beänh queân coù theå gaây ra do chaán thöông ñaàu, do nghieän röôïu, do traàm caûm maø khoâng ñieàu trò, do haäu quaû cuûa moät traän ñoät quî, do sai soùt trong giaûi phaãu naõo, do söû duïng laâu daøi moät loaïi thuoác naøo ñoù... Baïn chaúng thöôøng nghe chuyeän nhöõng anh thöông binh töø chieán tröôøng trôû veà, bò chaán thöông soï naõo khoâng nhôù ñöôïc queâ höông baûn quaùn, khoâng nhaän ra cha meï, vôï con, thaäm chí khoâng nhôù ñöôïc chính teân mình vaø chaúng bieát mình laø ai, ñoù sao? Baïn chaúng thaáy nhöõng oâng giaø to beùo, phöông phi ngoài trong nhöõng chieác gheá baønh, nhìn traân traân vaøo khoaûng khoâng vôùi ñoâi maét troáng roãng, voâ hoàn, queân caû ñoäng taùc ñaùnh raêng, röûa maët, ñöôøng ñi ngay trong nhaø vaø ngöôøi thaân keû thuoäc ñoù sao? OÂng giaø aáy soáng trong söï caàm tuø cuûa beänh luù laãn mang teân Alzheimer.

Nhôù vaø queân

Khi moät hình aûnh loït vaøo maét, moät muøi höông xoâng vaøo muõi, moät caâu chuyeän loït vaøo tai, moät vò cay ñuïng vaøo choùt löôõi... chuùng lieàn ñöôïc boä naõo kyø dieäu cuûa chuùng ta tieáp nhaän, maõ hoùa roài löu vaøo moät vuøng naøo ñoù, maø caùc nhaø khoa hoïc coøn chöa khaúng ñònh, raát coù theå lieân quan ñeán nhieàu vuøng nhö thuøy traùn, thuøy thaùi döông, ñoài thò, haûi maõ... cuûa noù. Ñeán luùc ta muoán nhôù laïi, töïa nhö laøm ñoäng taùc “click” ñeå “open file” treân maùy tính laäp töùc nhöõng gì ñaõ löu giöõ ñöôïc truy xuaát töø caùc kho vaø chuyeån ñeán caùc trung taâm phaùt ngoân vaø vaän ñoäng ôû caùc voû naõo töông öùng ñeå thöïc hieän thoâng tin... Ñoù laø caùi maø ngöôøi ta goïi laø trí nhôù. Trí nhôù khoâng vónh cöûu. Ñeå caøng laâu, noù caøng môø nhaït, ñeán moät thôøi ñieåm naøo ñoù, goïi noù khoâng ra trình dieän nöõa, vì bò thôøi gian xoùa maát roài. AÁy laø queân. Nhôù vaø queân ôû moãi ngöôøi moät khaùc, cuõng nhö heä soá thoâng minh hay neùt maët moãi ngöôøi khoâng gioáng nhau. Trí nhôù toát seõ raát coù lôïi, giuùp ích nhieàu cho hoïc taäp khi coøn treû, trong coâng vieäc luùc ñi laøm vaø lôïi ích thaät khoâng keå xieát. Coù nhöõng trí nhôù raát khoù phai môø. Cuï Xuaân ñaõ 90, nhôù moät maõi nuï cöôøi hieàn dòu cuûa baø meï maát naêm cuï laø ñöùa treû leân hai. Baø Yeán khoâng queân neùt maët ñeåu caùng cuûa teân “yeâu raâu xanh” toan laøm haïi baø luùc nhoû xíu. Ña soá caëp vôï choàng nhôù nhö in “caùi buoåi ban ñaàu löu luyeán aáy, ngaøn naêm chöa deã maáy ai queân” (Theá Löõ) cuûa moái tình ñaàu. Ngöôøi ta thöôøng cho raèng trí nhôù raát beàn neáu noù ñaày aán töôïng, in ñaäm hoaëc gaëp haøng ngaøy, nhöng cuõng khoâng nhaát thieát phaûi theá. Gaëp haøng ngaøy ñaáy, nhöng hoûi, maáy ai nhôù treân hai ñoàng tieàn coù hình veõ gì. Töông truyeàn, nhaø baùc hoïc Leâ Quyù Ñoân, treân ñöôøng ñi söù sang Taøu nghæ qua ñeâm ôû moät oâng chaùnh toång (hoài aáy chöa coù khaùch saïn 5 sao), toø moø ñoïc quyeån soå ghi nôï thueá thaân cuûa oâng ta. Haøng nghìn suaát ñinh, ñaâu ít. Ñi söù veà, khi Leâ Quyù Ñoân gheù qua, oâng ta khoùc khoùc meáu meáu cho hay nhaø bò chaùy, ñieàu oâng ta lo hôn caû khoâng phaûi taøi saûn bò maát maø laø quyeån soå nôï thueá, caên cöù ñaâu maø ñoøi. Leâ Quyù Ñoân cöôøi, baûo oâng ta

Chaéc baïn seõ baûo, truyeän xöa, chæ laø truyeàn thuyeát. Thì ñaây, chuyeän vöøa xaûy ra ôû trong nöôùc. Trung tuaàn thaùng 3, oâng Eran Katz, moät hoïc giaû Israel, ngöôøi coù teân trong Saùch kyû luïc Guinness bieåu dieãn tröôùc cöû toïa khaû naêng ñoïc laïi 500 con soá do moät khaùn giaû ñöa ra chæ sau moät laàn nghe. Nhöõng con soá khoâ khan aáy chaúng in ñaäm aán töôïng naøo. Nhôù thì khoâng giaûi thích ñöôïc thì queân cuõng töông töï, ôû moãi ngöôøi moãi khaùc. Nhöng queân thöôøng cuõng coù nguyeân nhaân. Caùi goïi laø “ñaõng trí baùc hoïc” veà tính hay queân, ñi giaøy chieác ñen chieác traéng chaúng qua laø caùc vò ñaàu to maét caän aáy daønh taát caû trí tueä cho nghieân cöùu khoa hoïc maø queân ba caùi chuyeän leû teû ñoù thoâi. Noùi nhö vaäy thì queân cuõng laø moät thaønh phaàn cuûa nhôù. Heä thaàn kinh töï baûo veä mình baèng caùch queân. Thoâng thöôøng, noù bieát caùch xoaù nhöõng thoâng tin ít moái lieân heä vôùi nhöõng thoâng tin khaùc maø noù “caûm thaáy” khoâng quan troïng. Chaúng bieát caâu thô “Toâi hay queân nghóa laø toâi ñaõ nhôù. Phaûi coù gì ñeå nhôù môùi hay queân” xuaát xöù töø ñaâu, nhöng quaû laø ñuùng. Taát nhieân, cuõng “quaù theå ñaùng” neáu söï nhôù vaø queân maát caân baèng ñeán möùc nguy hieåm

Queân taâm lyù vaø queân beänh lyù

Döôøng nhö dung löôïng cuûa trí nhôù coù haïn, chöù choã naøo maø chöùa ñöôïc heát nhöõng thoâng tin cuoäc soáng aøo aït ñoå vaøo. Boä nhôù cuõng phaûi doïn deïp, thanh lyù bôùt baèng caùch queân. Tuy nhieân cuõng coù ranh giôùi ñeå bieát theá naøo laø queân bình thöôøng (coøn goïi laø queân taâm lyù), queân khoâng bình thöôøng (goïi laø queân beänh lyù). Neáu ñoâi khi baïn ra ñöôøng, baám khoaù cöûa roài môùi bieát queân chìa khoaù ôû trong nhaø, gaëp moät ngöôøi baïn cuøng hoïc caáp hai maø chaúng nhôù ñöôïc teân, maát bao coâng caëm cuïi naáu moät moùn ñaëc saûn daønh cho ngaøy sinh nhaät oâng xaõ maø queân neâm muoái, hoaëc laø laàn veà nöôùc roài caïy cuïc mua ñöôïc caëp veù chôï ñen ñi xem showbiz cuûa ca só Hoà Ngoïc Haø... chöøng ñeán nôi chen maõi môùi vaøo ñöôïc thì laïi... khoâng ñem veù theo thì ñöøng voäi lo, ñoù chæ laø söï queân taâm lyù heát söùc bình thöôøng. Ñaõng trí cuõng laø moät tính caùch cuûa nhöõng ngöôøi voâ tö, ít quan taâm ñeán nhieàu söï vieäc, coù theå gaây nhöõng chuyeän nöïc cöôøi cuõng chæ laø chuyeän bình thöôøng. Cuõng coù ngöôøi hay queân mang tính di truyeàn maø nhöõng ngöôøi

Hay queân kieåu naøy giôùi y hoïc coøn goïi laø queân laønh tính.

73


Haõy bieát queân

Queân laø hieän töôïng töï nhieân. Chaúng khaùc gì moät maùy tính, dung löôïng boä nhôù cuûa chuùng ta döôøng nhö coù haïn. Neáu baïn muoán “Save” caùi naøy thì phaûi nhaán phím “Delete” ñeå xoaù bôùt caùi kia, maø thoâng thöôøng thôøi gian töï ñoäng giuùp ta ñieàu ñoù. Noùi caùch khaùc, phaûi bieát queân. Ñöøng tieác nuoái. Queân raát coù lôïi. Queân nhöõng haän thuø ñeå cuoäc soáng ñöôïc thanh thaûn. Queân nhöõng caùi nhoû nhen cuûa ngöôøi khaùc ñeå giöõ gìn nhöõng moái quan heä ñöôïc beàn laâu, queân nhöõng phieàn muoän ñeå laïc quan trong cuoäc soáng ... Moät caâu chuyeän trong “Coå hoïc tinh hoa” keå, ñôøi nhaø Toáng beân Taøu coù moät anh chaøng maéc phaûi beänh queân; buoåi saùng laáy gì cuûa ai, buoåi chieàu ñaõ queân; hoâm nay cho ai caùi gì, ngaøy mai ñaõ queân; ra ñöôøng queân caû ñi, ôû nhaø queân caû ngoài; tröôùc coù laøm nhöõng gì, baây giôø ñaõ queân heát, baây giôø ñang laøm gì, sau naøy cuõng queân heát. Caïy cuïc chaïy chöõa maõi bao nhieâu naêm trôøi, anh ta môùi khoûi beänh. Nhöng töø ñoù, anh luoân noåi côn giaän döõ, luoân böïc boäi, chöûi vôï, ñaùnh con, gaây goå vôùi haøng xoùm laùng gieàng. Noùi chung laø anh ta soáng khoâng yeân. Ngöôøi ta beøn hoûi anh vì côù gì nhö vaäy, anh ta noùi: “Luùc tröôùc ta coù beänh queân, thì trong loøng ta thaûn nhieân khoan khoaùi, giôøi ñaát coù hay khoâng, ta cuõng chaúng caàn bieát. Nay heát beänh, ta laïi nhôù caû nhöõng vieäc vaøi möôi naêm veà tröôùc, vieäc coøn, vieäc maát, vieäc ñöôïc, vieäc hoûng, vieäc thöông, vieäc vui, vieäc yeâu, vieäc gheùt, trong loøng luùc naøo cuõng muoân moái ngoån ngang bôøi bôøi noåi leân. Baây giôø duø muoán queân ñi moät phuùt, moät laùt maø khoâng theå ñöôïc”. Cöù gì phaûi baûo ñôøi Toáng ñôøi Ñöôøng cho xa xoâi, chuyeän baây giôø ñaáy thoâi. Queân ñöôïc nhöõng gì ñaùng queân, quaû laø moät haïnh phuùc. Nhöng laøm theá naøo ñeå queân. Laïi xin keå chuyeän “Chaùo luù” baùt chaùo trong caùc caâu chuyeän Phaät giaùo maø Dieâm Vöông cho caùc linh hoàn aên tröôùc khi ñi ñaàu thai ñeå queân haún kieáp tröôùc. Chuyeän keå raèng: Ngaøy xöûa ngaøy xöa coù caëp vôï choàng môû quaùn côm. Muoán laøm giaøu nhanh, hai vôï choàng baøn nhau: Khaùch haøng vaøo, cuoái böõa, mình seõ khuyeán maïi cho moät moùn chaùo luù laøm ñetxe, naáu thaät ngon. Hoï aên xong baùt chaùo luù aáy queân beùng haønh lyù mang theo. Vôï choàng mình cuoãm luoân, tieàn thì laáy, ñoà thì baùn. Chuùng hí höûng coi laø dieäu keá. Vöøa luùc maáy oâng laùi xeá Mercedes, xaùch ka-taùp vaøo nhaäu baèng tieàn chuøa. Muï vôï thaäp thoø xem aâm möu cuûa chuùng keát quaû ra sao, möøng huùm thaáy hoï aên baùt chaùo luù quaù ngon laønh, coøn thoøm theøm nöõa. Quaû nhieân... Muï vôï chaïy

74

vaøo oâm choàng hoân vaøo maù caùi chuït, nhanh nhaåu baùo tin: - Chuùng ñi roài. Hì hì... chaùo luù mình naáu thaät hieäu nghieäm. Hì hì... Anh choàng nhaûy caãng: - OK. Very good, em yeâu! Vaäy chuùng queân nhöõng gì... Muï vôï toe toeùt: - Hì hì, chuùng queân traû tieàn... Chuyeän khoâng keå tieáp nhöng chaéc “em yeâu” bò söng maù vì ôû ñôøi thieáu gì gaõ choàng vuõ phu.

Chaùo luù hieän chaúng thaáy baùn ôû quaùn côm naøo, nhöng neáu treân ñôøi naøy coù moùn chaùo luù thaät thì cuõng chöa bieát ñôøi ngöôøi seõ loaïn ñeán möùc naøo.

Muoán ñôõ queân, xin choïn caùch aên

Baïn thaáy khoâng, trong caâu chuyeän veà noài chaùo luù keå treân, ñuùng hay sai chaúng bieát, chæ bieát caùc cuï ngaøy xöa ñaõ noùi leân moät yù laø, thöïc phaåm raát coù taùc duïng ñeán trí naõo. Chuùng coù taùc duïng ñeå queân thì cuõng coù taùc duïng ñeå nhôù. Ngaøy nay caùc nhaø dinh döôõng cuõng ñeà caäp nghieâm tuùc ñeán vieäc “aên ñeå nhôù laâu”. Hoï baûo: Nhöõng thöïc phaåm toát cho trí nhôù laø nhöõng thöïc phaåm giaøu ñöôøng nhö chuoái, mít, cung caáp glucoâzô cho naõo, ñaëc bieät laø vuøng trí nhôù vaø caùc nôron thaàn kinh, laø thöïc phaåm giaøu hydratcacbon nhö nguõ coác, hoa quaû vaø rau xanh, nhö caø chua, baép caûi tím, döa ñoû chöùa caû nhöõng vitamin C, B, A, E, nguyeân toá Mg giuùp naõo hoaït ñoäng toát, traùnh aâu lo, phieàn muoän, laø thöïc phaåm giaøu DHA vaø axit beùo omega-3 coù nhieàu trong caù, caûi thieän chöùc naêng cuûa daây thaàn kinh... Uoáng thì coù cheø, cacao, nhöng traùnh caø pheâ vì ñoà uoáng naøy laøm taêng huyeát aùp, nhòp tim vaø gaây stress. OÀ, nhöõng thöù aáy cuõng... deã aên ñaáy chöù. AÊn laø caùch chöõa beänh thuù vò nhaát, phaûi khoâng baïn!? [ ]

Theá laø ñaõ sang thaùng 5 roài. Thaùng naøy ñoái vôùi chuùng mình thaät ñaùng nhôù phaûi khoâng anh? Môùi ñoù maø ñaõ saép kyû nieäm moät naêm ngaøy cöôùi, coøn con gaùi Thuøy Mai hoâm nay cuõng vöøa troøn 3 thaùng tuoåi. Thôøi gian troâi thaät nhanh, anh vaø em coù nhieàu ñoåi thay trong ñôøi, caû trong coâng vieäc vaø cuoäc soáng. Adelaide baây giôø khoâng coøn naéng ñeán taän 9, 10 giôø toái nhö nhöõng ngaøy giöõa heø, maët trôøi laën sôùm vaø naéng taùt qua cöûa soå moät thöù maøu raát buoàn ñangvaøo Ñoâng vôùi bao kyû nieäm. Em nhôù ñôït ñi Melbourne naêm ngoaùi, nhôù nuï hoân ñaèm thaém cuûa anh beân doøng soâng Yarra, Moät kyø traêng maät môùi ngoït ngaøo laøm sao. Cuõng laø vaøo thaùng 5 nhöng cuoái thaùng, neân thu ñaõ oùng aùnh chuùt saéc vaøng hôn baây giôø. Vaøo nhöõng ngaøy naøy cuûa thaùng 5 naêm ngoaùi, anh taát baät ñöa heát thieäp cöôùi cho baïn beø vì anh vöøa töø Melbourne trôû veà sau 3 thaùng ñi xa, phaàn em vaø boá meï thì ñaõ giaûi quyeát xong tröôùc ñoù. Em mang taâm traïng haïnh phuùc vì ñöôïc gaàn anh sau nhöõng ngaøy xa caùch, vöøa hoài hoäp vì saép chung soáng vôùi moät ngöôøi “chaúng baø con gì”. Moät naêm ñaõ troâi qua, em chôït nhaän ra mình coù nhieàu thöù quaù. Tình vôï choàng quaû laø maën noàng vaø saâu saéc hôn nhöõng naêm thaùng môùi quen nhau. Con gaùi ñaõ bieát laät, naëng 7,2 caân, raát thích hoùng chuyeän cuøng boá meï. Em caûm thaáy anh vaø con thöïc söï coù yù nghóa ñoái vôùi cuoäc ñôøi em. Thaùng 5 laïi trôû veà vôùi bao noãi meán thöông. Taám thieäp cöôùi cuûa chuùng mình ñöôïc eùp ngay trang ñaàu tieân cuûa album aûnh cöôùi taám thieäp maø anh ñaõ töï choïn kieåu vaø töï mình thieát keá laïi, ai cuõng khen ñeïp vaø ñoäc ñaùo. Moät soá kyû vaät cuûa ngaøy ñi laáy choàng, em cuõng mang sang beân naøy ñeå thænh thoaûng laïi laáy ra xem. Anh vaø em khoâng heà khoâ khan ñi nhö caùch ñaây nhieàu naêm em ñaõ töøng hình dung veà cuoäc soáng vôï choàng, duø thænh thoaûng cuõng coù caûnh böïc boäi, baän roän, caõi nhau, con khoùc... Khi anh thaáy böïc boäi trong ngöôøi thì anh muoán oâm em ñeå giaûi toûa caêng thaúng, coøn em cuõng muoán ñöôïc anh oâm ñeå loøng dòu ñi, chuùng mình coù leõ raát hôïp nhau ñieåm aáy. Saùng nay, trong moät chuùt boài hoài luyeán nhôù, em muoán vieát cho anh ít doøng vì thaùng naøy cuûa moät naêm veà tröôùc chuùng mình ñaõ coù nhöõng kyû nieäm thaät khoù queân trong ñôøi: anh trôû veà vôùi em, chuùng mình cöôùi nhau roài ñi höôûng tuaàn traêng maät, vaø con gaùi yeâu cuõng ñaõ hình thaønh trong cô theå em töø ñoä aáy. Yeâu quaù, thaùng 9 cuûa anh vaø em. Ti Vi

Ta ñaõ maát nieàm tin Vaøo coõi ñôøi ñang soáng Maát töông lai, hy voïng Maát dó vaõng, neûo veà Nhöõng maát maùt eâ cheà Nhö röøng khoâ, coû chaùy Nhö bieån gaøo, soùng daäy Trong ñeâm toái mòt môø Ñôøi nhö thoaùng hö voâ Ta coøn mô hay tænh? Con tim buoàn dôû bònh Thoi thoùp chuùt taøn hôi Ñôøi cöù theá daàn troâi Vôùi bao lôøi höùa doái Sao ta khôø quaù ñoãi Ñeå noâng noãi yeâu ngöôøi Nôi aáy coù nuï cöôøi Nôi ñaây laø gioït leä Yeâu laøm chi nhö theá?! Yeâu chæ ñeå thöông mình Yeâu chæ ñeå haän tình Thì thoâi, ñöøng yeâu nöõa! Con tim khôø daãu höùa Vaãn chan chöùa yeâu hoaøi Nghe gioù laïnh bôø vai Trong ñeâm daøi voâ taän Ta nghe buoàn rôi chaäm Leân boùng toái cuoäc ñôøi Thoâi theá, theá thì thoâi Laøn maây troâi, gioù thoaûng Ta ñi tìm queân laõng Queân dó vaõng yeâu ngöôøi Queân moät keû ñang cöôøi Queân chính ngöôøi ta nhôù! Queân tình yeâu laàm lôõ Queân keû nôõ queân mình NSN

Moät coâ gaùi hoûi baïn trai cuûa mình -Taïi sao anh yeâu em? -Sao em laïi hoûi nhö theá, sao anh tìm ñöôïc lyù do chöù! - chaøng trai traû lôøi -Khoâng coù lyù do gì töùc laø anh khoâng yeâu em -Em khoâng theå suy dieãn nhö theá ñöôïc -Nhöng baïn trai cuûa baïn em laïi luoân cho coâ aáy bieát lyù do anh ta yeâu coâ aáy -Thoâi ñöôïc, anh yeâu em vì em xinh ñeïp, gioûi giang, nhanh nheïn. Anh yeâu em vì nuï cöôøi cuûa em, vì em laïc quan. Anh yeâu em vì em luoân quan taâm ñeán ngöôøi khaùc Coâ gaùi caûm thaáy raát haøi loøng Vaøi tuaàn sau coâ gaëp phaûi moät tai naïn khuûng khieáp, nhöng raát may coâ vaãn coøn soáng. Boãng nhieân coâ trôû neân caùu kænh vì coâ thaáy mình voâ duïng. Vaøi ngaøy sau khi bình phuïc coâ nhaän ñöôïc laù thö töø baïn trai cuûa mình “Chaøo em yeâu Anh yeâu em vì em xinh ñeïp . Theá thì vôùi veát seïo treân maët em baây giôø anh khoâng theå yeâu em ñöôïc nöõa Anh yeâu em vì em gioûi giang nhöng baây giôø coù laøm ñöôïc gì ñaâu. Vaäy thì anh khoâng theå yeâu em theâm nöõa. Anh yeâu em vì em nhanh nheïn nhöng thöïc teá laø em ñang ngoài treân xe laên . Ñaây khoâng phaûi lyù do giuùp anh coù theå yeâu em Anh yeâu em vì nuï cöôøi cuûa em. Baây giôø anh khoâng theå yeâu em nöõa vì em luùc naøo cuõng nhaên nhoù, than vaõn Anh yeâu em vì em quan taâm ñeán ngöôøi khaùc nhöng baây giôø moïi ngöôøi laïi phaûi quan taâm ñeán em quaù nhieàu. Anh khoâng neân yeâu em nöõa Ñaáy em chaúng coù gì khieán anh phaûi yeâu em vaäy maø anh vaãn yeâu em . Em coù caàn lyù do naøo nöõa khoâng em yeâu. Tình yeâu ñoâi khi khoâng nhaát thieát phaûi caàn lyù do ñaâu em aï, mieãn laø anh khoâng queân yeâu em Coâ gaùi baät khoùc vaø chaéc chaén coâ khoâng caàn moät lyù do naøo nöõa. Coøn caùc baïn coù bao giôø hôûi nhöõng ngöôøi thaân cuûa mình vì sao hoï yeâu baïn khoâng?

Khai tröông töø 1979, ñuùng 30 naêm vaø laø tieäm 1hr photo ñaàu tieân cuûa Victoria chæ môùi qua 2 ñôøi chuû. Chuû hieän taïi ñaõ laøm lieân tuïc trong 18 naêm qua. Hieän ñang ñoâng khaùch quen vaø khaùch vaõng lai. Lôïi töùc raát myõ maõn. Thöôøng gaëp caùc khaùch thuoäc giôùi baùo chí, TV... Vò trí taïi 100 Bourke St Melbourne ngasy giöõa CBD, 12 meùt maët tieàn, 160 meùt vuoâng toång theå. Sang giaù $195,000 hoaëc moåi thaùng $13,000, bao goàm luoân giaù thueâ.

75


D

öôøng nhö ta ñaõ queân moät ai ñoù töøng raát gaén boù vôùi mình. Soáng ñaâu phaûi laø moät cuoäc haønh trình ñeå xaâu chuoãi nhöõng laàn mình phaûi queân moät ai ñoù... Vaäy maø sao ta cöù bò quaán quuyùt, bò níu keùo vôùi caùi yù nghó raèng “mình ñaõ queân ngöôøi ta roài”... Vaø ta thaät söï ñaõ queân, cho ñeán moät ngaøy, giaät mình nhaän ra khoâng chæ mình mình ñaõ queân moät ai ñoù, maø xung quanh ta coøn raát nhieàu ngöôøi cuõng buoäc loøng phaûi queân laõng nhöõng nhaân hình trong tim nhö mình. Vaø buoàn thay, khi ta ñaõ queân moät ñoâi laàn naøo ñoù, ta laïi khoâng baèng loøng vôùi caùi yù nghó raèng, ngöôøi ta cuõng ñaõ queân mình maát roài. Ngöôøi aáy cuõng nhö mình...

gheành uoán khuùc cuûa ñôøi soáng... Döôøng nhö ta ñaõ coâ ñôn thaät söï. Caùi yù nghóa cuûa töø coâ ñôn hình nhö ngaøy caøng môû roäng. Loøng troønh traønh nhö chieác thuyeàn nan leành ñeành treân soùng nöôùc. Bôø ñaâu tìm hoaøi chaúng thaáy, chæ coù soùng nöôùc meânh moâng ruø rì voà vaäp laøm laïc loái chieác thuyeàn con. Giaù nhö giöõa muoân truøng coâ ñôn aáy, coù moät baøn tay cuûa ai ñoù, giô leân vaø vaãy vaãy ta ñeán, daàu chæ laø aûo aûnh cuõng ñöôïc... Döôøng nhö ta ñaõ soáng nhöõng ngaøy vôùi quaù nhieàu noãi lo coàng keành quaèn naëng treân ñoâi tay. Coù quaù nhieàu thöù ñeå laøm khieán ñoâi luùc ta caûm giaùc nhö mình ñaõ khoâng coøn laøm nhöõng gì maø con ngöôøi mình mong muoán nöõa maø ñang laøm nhöõng caùi maø “ngöôøi khaùc cuõng ñang lao vaøo”. Moät ngaøy beân maùi gianh cuûa quaùn caø pheâ, ta tìm ñöôïc moät chuùt bình yeân vaø roài töï hoûi, nhöõng caùi mình ñaõ laøm coù thaät söï laø nhöõng caùi mình thích, hay mình chæ laøm nhöõng gì ngöôøi khaùc cuõng ñaõ laøm... Döôøng nhö ta ñaõ soáng vôùi moät traùi tim khoâng coøn nhaïy caûm nöõa. Gòot nöôùc maét cuûa ai kia khoâng coøn laøm ta thaáy loøng mình khuaáy ñoäng. Moät lôøi noùi ngoït loøng khoâng coøn laøm ta caûm thaáy ta ñaùng ñöôïc nghe nhöõng lôøi noùi nhö vaäy. Coù theá môùi bieát, con tim cuõng ñaõ giaø thaät söï tröôùc nhöõng gaäp

Döôøng nhö ta ñaõ nghe trong loøng mình moät tieáng thôû daøi ñaùnh thöôït, phaûi chaêng ñeán moät luùc naøo ñoù, ta phaûi thay ñoåi hoaøn toaøn nhöõng nhaän thöùc ít nhieàu moäng töôûng cuûa mình ñeå nhìn nhaän laïi ñôøi soáng. Ñeå coù theå caûm nhaän laïi yù nghóa cuûa haïnh phuùc, cuûa nhöõng gì laø chaân giaù trò thöïc söï trong ñôøi soáng cuûa mình, ñeå taâm hoàn khoâng coøn thaáy cheânh chao tröôùc nhöõng nghó ngôïi mieân man veà caùi caûm giaùc “döôøng nhö..., döôøng nhö...”.

76

Nhöõng naêm xa xöa, trong vaên hoùa öùng xöû gia ñình cuûa nhieàu nöôùc phöông Ñoâng, ñaëc bieät laø nhöõng nöôùc chòu aûnh höôûng cuûa Nho giaùo Trung Quoác, thì vieäc trong nhaø coù “con ngoan” hay “vôï ngoan” laø ñieàu thöôøng thaáy. Taát nhieân, cuõng vaãn ôû hoài aáy, khaùi nieäm “choàng ngoan” laø voâ cuøng khoù gaëp. Theo trì treä taäp tuïc, choàng thöôøng laø coät truï, laø oâng chuû gia ñình. Neáu boá meï ñaõ giaø thì oâng ta ñöông nhieân laø oâng soá Moät. Khi coù quyeàn, oâng ta khoâng hö ñaõ laø may, coøn chuyeän boãng laø ngoan thì laáp laùnh vôøi vôïi, xa xoâi nhö thaàn thoaïi. “Töø ñieån tieáng Vieät” cuûa nhaø xuaát baûn Coâng nhaân töï tin giaûi thích: “ngoan” laø tính töø, nghóa cuûa noù laø “deã daïy”. Coøn Töø ñieån cuûa Trung taâm KHXH vaø NV Quoác gia thì daøi doøng hôn nhöng chöa chaéc ñaõ ñuùng hôn: “Ngoan” thöôøng noùi veà treû em vaø caùc coâ gaùi treû: Coù khaû naêng öùng phoù phuø hôïp vôùi khuoân pheùp tröôùc nhöõng tình huoáng ñaõ ñöôïc huaán luyeän”. Coù leõ vì khoâng chòu tra töø ñieån neân voâ soá thieáu nöõ ñaõ laâng laâng böôùc leân kieäu hoa ñeå bay boång tieán vaøo hoân nhaân maø khoâng bieát raèng mình seõ phaûi thaønh ngoan. Vôï ngoan coù nhieàu kieåu, nhöng noùi chung theo caùc baø meï choàng thì loaïi ngoan nhaát laø sau khi ñöôïc qua “huaán luyeän” chôït töï ngheïn ngaøo, chaân thaønh khai ra toaøn boä soá cuûa hoài moân. Neáu ñaây ñaõ laø truyeàn thoáng thì raát ñaùng giöõ gìn vaø cho ñeán nay hình nhö laùc ñaùc vaãn coøn. Ví nhö keû vieát baøi naøy, ngay sau ñeâm taân hoân ñaõ vaát vaû roøng raõ tra khaûo suoát nöûa naêm giôøi maø hieàn theâ kieân quyeát khoâng chòu khai. Trong “Töø ñieån Haùn Vieät”, hoïc giaû Ñaøo Duy Anh goïi chung taát caû nhöõng “ngöôøi vôï cöùng coå” naøy laø “ngoan phuï”, chöõ “ngoan” ñöôïc vieát ôû ñaây gioáng heät nhö chöõ “ngoan” trong “ngoan coá, ngoan cöôøng”. “Choàng ngoan” laø thuaät ngöõ ñöông ñaïi, coøn kha khaù môùi, ñaïi loaïi noù toái taân gaàn nhö lyù luaän vaên hoïc haäu hieän ñaïi hay nhö ngheä thuaät saép ñaët installation. Xuaát xöù cuûa noù raát khoù ñoaùn, coù ngöôøi meâ xineâ cho raèng noù xuaát hieän cuøng thôøi vôùi vieäc ñieän aûnh nöôùc ta nhaêm nhe canh taân khi coù theâm giaûi Caùnh Dieàu vaøng. Nhöng cuõng coù ngöôøi meâ nhaïc phaûn baùc, noù laø heä quaû taát yeáu cuûa phong traøo nghe ca töø gaây soác ôû baøi haùt Vieät, nôi vöøa coù uoán eùo í a daân ca laïi vöøa coù daäm daät poáp roác raùp. Töïu chung, “choàng ngoan” laø tinh hoa ñaëc saûn cuûa moät giai ñoaïn lòch söû coù ngheä thuaät thònh trò yeân laønh. Thaønh ngöõ coù caâu “giai thôøi loaïn, gaùi thôøi bình”. Luùc ñaùnh nhau, ñaøn oâng laø noøng

coát. Luùc thanh bình, ñaøn baø hieån nhieân laø chính yeáu. Hôn ba möôi naêm hoøa bình ôû ta, thì vieäc coù caùc baø vôï bieát laøm toång giaùm ñoác, bieát kieám tieàn nhö raùc, bieát laùi xe hôi, bieát saün saøng ly dò laø chuyeän khoâng heà hieám. Nöûa ñeâm giôø tí canh ba, vôï laûo ñaûo say röôïu ñi veà muoán noân thì choàng ngoan phaûi bieát “öùng phoù phuø hôïp vôùi khuoân pheùp”, aân caàn laáy khaên aám, laáy chaäu saïch cung cuùc naâng niu maø ñeå... höùng. Coù ñieàu, luùc vôï ñaõ giaác noàng thieâm thieáp nguû, taát caû caùc choàng ngoan ñeàu khoù cöôõng laïi caùi yù ñònh môû ví vôï, khe kheõ ruùt loõi daêm ba tôø tieàn khoâng chaün laém. Vaø choàng laø thaät ngoan, thöôøng khoâng duøng tieàn aáy vaøo vieäc huùt hít loâ ñeà côø baïc, maø taát taû chaïy ra phoá baùn saùch giaù reû Nguyeãn Xí mua laáy möôi cuoán coøn thieáu trong boä toång taäp “Caåm nang daïy laøm ngöôøi”. Cho ñeán baây giôø, khaùc haún vôùi soá löôïng tieáp vieân nöõ ôû caùc quaùn karaoke hay massage, soá löôïng choàng ngoan chöa ñöôïc ñaàu tö khaûo saùt moät caùch chính xaùc. Ñôn giaûn, nhieàu hoïc giaû vöøa coù chöõ laïi vöøa coù töû teá, tuy khoâng coi choàng ngoan laø thaønh töïu nhöng cuõng khoâng khinh baïc coi ñaáy laø teä naïn. Thænh

thoaûng hieám hoi ôû vaøi hoäi thaûo loanh quanh xaõ hoäi hoïc, thì coù ñeå ra vaøi giôø leû mieãn cöôõng baøn veà hieän töôïng naøy. Phía ngoaøi haønh lang, ngöôøi ta hay minh hoïa baèng nhöõng chuyeän gaàn nhö coù thaät. Ví duï, moät ngöôøi kheùt tieáng laø choàng ngoan môøi khaùch ñeán aên böõa tröa. Khaùch tôùi, thaáy oâng chuû nhaø moät mình chaêm chæ goït khoai taây, nhö theá laø ñuû bieát tính baïn lieàn xin pheùp vaøo trong nhaø chaøo vôï cuûa baïn. Khi môû cöûa buoàng, khaùch taùi maët giaät mình vì thaáy treân chieác giöôøng laø chò vôï ñang “xeáchxi” naèm vôùi moät tay raâu raäm xoàm xoaøm. Khaùch voäi vaõ chaïy ra maùch, nghe xong oâng choàng ngoan hoát hoaûng: “Boû meï, theá laïi phaûi chaïy ra chôï mua theâm khoai roài. Tôù khoâng bieát tröa nay coâ aáy môøi theâm khaùch”. Nhieàu ngöôøi uyeân baùc khaúng ñònh raèng, taát caû choàng ngoan ñeàu laø nhöõng ngöôøi hieàn. Coù ñieàu laï, khi ñoät ngoät baát haïnh hay buoàn phieàn hoï khoâng bao giôø buoâng thaû boû ñi uoáng röôïu, maø thöôøng laëng leõ coâ ñôn röng röng ñi xem phim “Gaùi nhaûy” cuûa ñaïo dieãn Leâ Hoaøng.

Traàn Khoâi Vieät

77


Kinh nghieäm daân gian ta vaãn thöôøng noùi: “Ñoùi aên rau, ñau uoáng thuoác”. Nhöng thöïc ra, rau khoâng chæ laø moùn aên nhieàu chaát dinh döôõng maø coøn laø nhöõng lieàu thuoác trò beänh quyù giaù. Chaúng theá maø danh y Haûi Thöôïng Laõn OÂng cuûa ta ñaõ coù nhaän xeùt: “Neân duøng caùc thöù thöùc aên thay vaøo thuoác boå coù phaàn lôïi hôn” Vaø thaùnh toå y hoïc phöông taây Hippocrates coù ñöa ra moät ñeà nghò heát söùc thuyeát phuïc laø “Haõy ñeå rau laø vò thuoác”. Maø nhöõng loaïi rau cuû coù vò ñaéng chöùng toû caùc nhaän xeùt naøy laø raát ñuùng. Traùi Möôùp Ñaéng maøu xanh coù beà ngoaøi goà gheà ngoä nghónh ñaõ ñöôïc ghi treân saùu con tem bieåu töôïng cho saùu loaïi caây thuoác thieân nhieân coù döôïc tính trò beänh cao maø Lieân Hieäp Quoác phaùt haønh vaøo naêm 1980. Möôùp ñaéng chöùa ñaày ñuû caùc chaát dinh döôõng caên baûn nhö nöôùc, ñaïm, carbohydrat, beùo, sinh toá vaø moät soá khoaùng chaát vôùi tyû leä khaùc nhau Möôùp ñaéng coù theå duøng ñeå aên soáng, naáu canh, xaøo vôùi thòt boø, muoái döa, phôi khoâ laøm traø pha nöôùc uoáng... Canh thòt heo baèm nhoû nhoài vaøo möôùp ñaéng laø moùn aên ñaëc bieät ôû mieàn Baéc Vieät Nam. Möôùp ñaéng haáp vôùi toâm töôi, thòt naïc, moäc nhó, naám höông, haønh khoâ, maém muoái tieâu, xaûo vôùi thòt.. taïo ra vò hôi ñaéng hoøa vôùi höông thôm muøi toâm thòt laø moùn aên giaûi nhieät, boå döôõng.. Moùn xaø laùch möôùp ñaéng cuõng raát haáp daãn, aên vaøo maùt cô theå.. Möôùp ñaéng ñöôïc coi nhö coù khaû naêng laøm haï ñöôøng huyeát, haï huyeát aùp, chöõa ho, giaûm ñau nhöùc, saùt truøng ngoaøi da, tröø roâm saåy ôû treû em. khôùp xöông, thoâng tieåu tieän. bieán töø actisoâ ñöôïc duøng laøm thuoác Trong möôùp ñaéng cuõng coù moät hoùa Taïi vaøi quoác gia, dung dòch cheá chích chöõa caùc beänh veà gan. Traø chaát coù khaû naêng ngaên ngöøa söï thuï thai ôû loaøi chuoät. Treân thò tröôøng hieän nay coù baùn traø khoå qua, ñöôïc giôùi thieäu laø coù theå giuùp nguû ngon, ñaïi tieän deã daøng, maùt gan, boå maät, giaûi nhieät, giaûi ñoäc trong cô theå vaø khi duøng thöôøng xuyeân seõ ngöøa ñöôïc caùc bieán chöùng cuûa beänh tieåu ñöôøng, soûi thaän, maät.... Actiso Ñaø Laït laø loaïi thaûo moäc noåi danh ôû nöôùc ta. Noåi danh vì khí haäu luoân luoân maùt laïnh nôi cao nguyeân nhieàu naéng khieán cho actiso coù naêng suaát cao. Actisoâ coù nhieàu chaát dinh döôõng nhö caùc sinh toá C, B, folacin, chaát xô vaø moät vaøi khoaùng chaát nhö saét, kali. Veà phöông dieän aåm thöïc, actisoâ thöôøng ñöôïc luoäc, haáp caùch thuûy ñeå aên hoaëc ninh vôùi thòt gaø, thòt lôïn. Actisoâ coù theå ñöôïc duøng töôi, ñeå ñoâng laïnh hoaëc ñoùng hoäp. Nhieàu nghieân cöùu cho bieát Actisoâ coù taùc duïng baûo veä gan, laøm haï cholesterol trong maùu vaø ñöôøng huyeát, kích thích saûn xuaát maät, giaûm ñau Rau daáp caù - Ngö tinh thaûo moät tieân döôïc cho söùc khoûe con ngöôøi

78

Actisoâ laø thöùc uoáng ñöôïc raát nhieàu ngöôøi öa duøng. Theo nhieàu nhaø chuyeân moân, actisoâ khoâng gaây taùc haïi cho cô theå. Dieáp caù hoaëc rau Giaáp laø moùn aên öa thích cuûa baø con mieàn Nam. Caùch ñaây maáy chuïc naêm, daân cö mieàn soâng Hoàng, nuùi Ngöï vaøo giao löu vôùi Cöûu Long Giang laø raát laéc ñaàu “nhaên maët” vì vò tanh tanh “lôïm doïng” khi aên phaûi coïng rau naøy. Vaäy maø baây giôø, Nam Trung Baéc moät nhaø, nhieàu ngöôøi cuõng ñeàu öa thích dieáp caù. Nhöng caùi tanh tanh, beùo beùo cuûa dieáp caù laïi raát “hieäp nhaát” vôùi caùi tanh cuûa nhöõng mieáng caù coøn töôi. Phaûi chaêng ñaây laø duyeân tieàn ñònh vôùi teân “dieáp caù”. Trung Quoác goïi dieáp caù laø “Ngö Tinh Thaûo” vaø tieáng Anh goïi laø Fish Mint ÔÛ nöôùc ta, dieáp caù moïc hoang khaép vuøng ñaát aåm thaáp vaø cuõng ñöôïc troàng laøm rau aên hoaëc laøm thuoác trò beänh. Dieáp caù coù theå aên soáng hoaëc duøng laøm gia vò chung vôùi caùc rau khaùc trong böõa aên. Coù ngöôøi haàu nhö ghieàn vôùi dieáp caù, thieáu noù nhö thieáu ngöôøi tình hôi “bò” cho laø chanh chua nhöng deã thöông. Laù dieáp caù aên vaøo raát maùt, coù theå laøm tró haäu moân seïp xuoáng. Ngoaøi ra, dieáp caù cuõng ñöôïc y hoïc daân gian taïi nhieàu quoác gia duøng laøm lôïi tieåu tieän, haï cao huyeát aùp, giaûm ho, tieâu dieät vi khuaån. Nghieân cöùu taïi vieän y döôïc Toyama, Nhaät Baûn, cho hay dieáp caù coù chaát choáng oxy hoùa raát maïnh quercetin coù theå ngaên chaën nhieàu loaïi ung thö vaø taêng cöôøng tính mieãn dòch.. Trong Lónh Nam Baûn Thaûo, danh y Haûi Thöôïng Laõn OÂng toùm taét: “Ngö Tinh Taûo goïi caây rau Giaáp AÁm cay, hôi ñoäc, muøi hoâi tanh Ung thuõng, thoaùt giang vôùi ñaàu choác Ñau raêng, lî ngöôïc chöõa mau laønh”.

Khaùt khoâ caû hoïng trong naéng thaùng Baûy cuûa Saøi Goøn maø gaëp moät xe baùn Nöôùc Rau Maù xanh maùt thì côn khaùt khoâng nhöõng heát ñi maø taâm hoàn coùn thaáy saûng khoaùi. Thöïc vaäy, nghieân cöùu taïi AÁn Ñoä cho hay nöôùc trieát rau maù khoâng nhöõng taêng khaû naêng trí tueä cuûa treû em coù thöông soá thoâng minh (IQ) thaáp maø coøn laøm ngöôøi cao tuoåi giaûm bôùt nhöõng queân naøy queân kia, giuùp thò löïc bôùt nhaït nhoøa. Nhieàu nghieân cöùu khaùc coøn gôïi yù raèng rau maù trò ñöôïc caû beänh vaåy neán, veát phoûng, veát thöông, vieâm khí quaûn, choáng nhieãm truøng, choáng ñoäc, giaûi nhieät, lôïi tieåu. Töø nhöõng naêm 1960, Giaùo sö Böûu Hoäi ñaõ nghieân cöùu taùc duïng trò beänh phong vôùi rau maù. Ngaøy nay, nhieàu khoa hoïc gia cho laø chaát Asiatioside

Ñaøn baàu - Coøn thöông rau ñaéng sau heø

cuûa rau maù coù taùc duïng töông ñöông vôùi döôïc phaåm trò phong chính laø Dapsone. Rau maù coù tính laïnh cho neân ngöôøi tyø vò haøn, hay ñi tieâu chaûy, caàn caån thaän khi duøng. Rau Ñaéng ñaõ ñi vaøo vaên hoùa aâm nhaïc trong nhöõng baøi vieát nhieàu tình ngöôøi, tình queâ höông cuûa nhaïc só Baéc Sôn töø röøng cao su Daàu Tieáng. Nhaêc phaåm “Coøn thöông rau ñaéng moïc sau heø” vôùi tieáng haùt Höông Lan, Nhö Quyønh ñaõ laøm bao nhieâu khaùch ly höông khi nghe maø maét nhoøe öôùt leä.

Nhaø dinh döôõng uy tín Hoa Kyø Jean Carpenter phaùt bieåu raèng “Trong thöïc phaåm coù döôïc phaåm. Thay ñoåi dinh döôõng coù theå ngaên ngöøa vaø giaûm söï traàm troïng cuûa beänh taät” Ñaây laø lôøi khuyeân khaù höõu ích maø chuùng ta cuõng neân theo. Vaø sau heát cuõng nhö thöôøng leä, xin giôùi thieäu ñeán baïn ñoïc trang “Khaùm phaù aên uoáng” hoâm nay do Gao Thôm Hoaøng Gia baûo trôï. Thöùc aên ngon rau saïch phaûi ñi cuøng vôùi gaïo Gaïo Thôm Hoaøng Gia [ ]

“Ai caùch xa coäi nguoàn Ngoài moät mình nhôù luõy tre xanh Daïo quanh khung trôøi kyû nieäm Chôït theøm rau ñaéng naáu canh”

Vì nhôù tôùi nhöõng luõy tre xanh nôi coù ngöôøi chò ñaàu baïc toùc aân caàn nhoå toùc saâu cho chuù em töø xa veà thaêm queâ. Coù nhöõng baø meï hieàn luoân luoân chaêm soùc mieáng aên, thöùc uoáng cho choàng cho con. Rau ñaéng naáu canh vôùi caùc loaïi caù, nhuùng laåu hoaëc chaám maém kho laø nhöõng moùn aên tuyeät haûo cuûa baø con mieät ñoàng. Rau ñaéng coøn coù theå naáu vôùi thòt heo baàm nhuyeãn, vôùi teùp, vôùi toâm... Môùi aên rau coù vò khaù ñaéng, chæ keùm coù khoå qua, nhöng aên quen laïi thaáy ngoøn ngoït, nhôù hoaøi. Rau ñaéng cuõng ñöôïc duøng trong y hoïc. Theo Giaùo sö Ñoã Taát lôïi, rau ñaéng ñöôïc duøng laøm thuoác lôïi tieåu, boå thaän, giuùp aên ngon vaø giaûm ñau khi ñaép leân nôi teâ thaáp, raén caén. Keát luaän

Chuyeân trang “Khaùm Phaù AÊn Uoáng” naøy ñöôïc baûo trôï bôûi Gaïo Thôm Hoaøng Gia This “Food Discovery” section proudly sponsored by Royal Umbrella Jasmine Rice

79


                                  Vuøng Bossley Park

Sang tieäm pizza - kebab takeaway coù luoân hamburger, fish & chips vuøng Bossley Park ngay maët tieàn ñöôøng ñoâng ñuùc, choã ngoài trong vaø ngoaøi, môû cöûa 7 ngaøy töø 10 giôø saùng ñeán 10 giôø toái, hôïp ñoàng laâu daøi, tieàn thueâ $650/tuaàn, thu nhaäp cao, sang giaù $80,000 thöông löôïng.

Xin goïi ñeå bieát theâm chi tieát

0430 367 818

(noùi t.Anh)

Sang xe truck luoân vieäc laøm, loaïi 4 car carrier truck ñang hoaït ñoäng vuøng Sydney Metro, nhieàu hôïp ñoàng laøm vieäc, coøn raát nhieàu tieàm naêng, sang xe vaø luoân coâng vieäc laøm. seõ höôùng daãn taän taâm.

Chi tieát xin vui loøng goïi Mark (2334-0206)

0404 888 346

(2292-2505)

0413 141 977 (noùi t.Anh)

80

Caàn sang laïi tieäm taïp hoùa ñang hoaït ñoäng toát, vò trí goùc ñöôøng, thuaän lôïi, nhieàu choã ñaäu xe roäng raõi, nhieàu khaùch quen, thu haøng tuaàn treân $6000, hôïp ñoàng thueâ daøi haïn, tieàn thueâ raát reû chæ $285/ tuaàn. Sang giaù thöông löôïng + haøng, sang vaøo coù lôøi ngay

(2329-0106)

(02) 9676 6760

Sang caø pheâ - takeaway shop, vò trí tuyeät vôøi, ngay goùc ñöôøng chính khu Alexandria, hôïp ñoàng 5 naêm + taùi haïn, laøm 5,5 ngaøy moãi tuaàn, toaøn boä thieát bò loaïi chuyeân duøng, coù phoøng laïnh, maùy pha caø pheâ & taát caû duïng cuï coøn môùi toanh, sang gaáp vì chuû ñi nöôùc ngoaøi, keâu $90,000 deã thöông löôïng.

0411 788 246

(2271-3005)

VUØNG CHURCHILL

Xin goïi ñeå bieát theâm

(töø 7.30-9.30pm) (noùi t.Anh)

0419 272 036

(2272-2605)

Vuøng Bowral - QLD

Sang mixed business hieän raát toát, thu chuû yeáu tieàn maët, coù theå môû roäng theâm baùn takeaway,ñaàu tö raát an toaøn, khoâng ruûi ro, thueâ laâu daøi, raát tieác khi phaûi sang, ñeán xem seõ khoâng thaát voïng, cô hoäi toát, sang giaù $72,000 thöông löôïng

(03) 5122 3130 - (03) 5122 3133 (2293-2505)

Tieäm traùi caây lôùn ngay khu St George, ñaõ laøm 20 naêm, cuøng 1 chuû, nay chuû nghæ höu neân sang laïi, trang thieát bò môùi, chæ môùi laép ñaët laïi 18 thaùng, hôïp ñoàng thueâ 8x5x5, shop roäng 600 m2, thu nhaäp raát cao $3M 1 naêm, thaät söï muoán sang, keâu giaù $980,000, sang luoân 1 xe truck, 2 cool rooms, 1 fork lift, 1 xe van. Ñaûm baûo thu nhaäp, sang vaøo lôøi ngay.

                         

Muoán bieát theâm chi tieát xin lieân laïc

Xin vui loøng goïi tröïc tieáp chuû

Chi tieát, Xin lieân laïc

Vuøng St George

Vò trí lyù töôûng

Muoán bieát theâm chi tieát xin lieân laïc

                               Caàn sang laïi thöông vuï giao haøng theo hôïp ñoàng, laøm vieäc thöø thöù hai - thöù saùu, taïi caùc vuøng Summer Hill, Burwood, Straithfield, coâng vieäc thoaûi maùi, baûo ñaûm thu nhaäp cao. Sang vaøo laø coù thu nhaäp ngay. Giaù sang $90,000 + GST luoân xe truck, thöông löôïng

                               

(2245-1505)

Sang Cleaning Business ñaõ thaønh laäp 15 naêm, vuøng Bowral tuyeät vôøi, chuû chuyeån tieåu bang khaùc neân phaûi sang, coù luoân trang thieát bò, sang reû $35,000 ono thöông löôïng deã daøng. Sang laø coù thu nhaäp ngay, oån ñònh.

Xin goïi ñeå bieát theâm chi tieát

0431 434 068

(2361-2605)

81


                                    Vuøng Northern Rivers

Vò trí tuyeät vôøi

Sang tieäm caø pheâ takeaway. Vò trí tuyeät vôøi, gaàn beänh vieän, traïm xe löûa & tröôøng ñaïi hoïc, trong khu mua baùn complex, coù 50 choã ngoài trong & 12 choã beân ngoaøi, loaïi BYO, coù caø pheâ sandwich bar & coù khu baùn ñoà taïp hoùa, hôïp ñoàng thueâ laâu daøi. Sang vaøo coù lôøi n g a y. D e ã d a ø n g t h ö ô n g l ö ô ï n g .

Moïi chi tieát xin vui loøng goïi

0405 262 811

(2270-2605)

(noùi t.Anh)

Muoán sang taxi & baûng soá ñang hoaït ñoäng taïi thò traán Lismore vuøng Northern Rivers NSW, daân soá 47, 000 luoân baän roän ñoâng khaùch taïi thò traán naøy. Sang xe & luoân plate $360,000 t/löôïng, chuùng toâi caïnh beân Byron Bay Ballinia & Evans Head Southern Cross Uni Campus, xin goïi lieàn hoâm nay. Cô hoäi toát.

Muoán bieát theâm chi tieát xin lieân laïc

          

(2258-3005)

                               

Caàn sang laïi nhaø haøng khu St Geroge , BYO Lic, goàm 40 choã beân trong vaø 50 choã saân vöôøn phía sau, 50 choã phoøng rieâng treân laàu (function room). Hôïp ñoàng laâu daøi, tieàn thueâ reû. Vò trí loaïi “top” treân ñöôøng caùi daãn ra bieån. Lyù töôûng ñeå baùn thöùc aên VN, AÙ Chaâu, hieän khoâng coù nhaø haøng VN naøo trong khu vöïc, chæ laøm 40 giôø moãi tuaàn 6 ngaøy. Hieän thu $4,500 ñeán $5,000 moãi tuaàn. Thieáu ngöôøi troâng coi neân phaûi sang, WIWO giaù reû $89,000 thöông löôïng. Ñeán xem seõ thích. (2280-1506)

Vuøng Fairfield Heights

Sang fruit market/Mixed Shop. Vi trí toát ngay treân ñöôøng caùi, khu Fairfield Heights, baùn traùi caây rau caûi vaø ñoà taïp hoùa, thu nhaäp raát toát, oån ñònh, nhieàu khaùch haøng quen thuoäc, hôïp ñoàng laâu, tieàn thueâ reû, sang wiwo giaù $50,000, deã daøng thöông löôïng

                         Very Busy - $76,000

Vuøng Bankstown

Caàn sang laïi hairdressing salon taïi vuøng Bankstown. Trang thieát bò ñaày ñuû, vò trí raát toát, ñaõ laøm laâu naêm, hieän ñang ñoâng khaùch quen, thu nhaäp cao, tieàn thueâ shop reû, hôïp ñoàng thueâ daøi haïn. Caàn sang laïi ñieàu kieän deã daøng, giaù thöông löôïng,

Chi tieát xin lieân laïc

0414 666 838

(noùi t.Vieät)

Caàn sang tieäm giaët uûi ñang raát ñoâng khaùch, nhieàu khaùch quen moái, vò trí lyù töôûng trong trung taâm shopping ñoâng ñuùc, thuaän tieän, nhieài choã ñaäu xe, laø tieäm duy nhaát trong vuøng, khoâng caïnh tranh. Chuû nghæ höu, ñaõ laøm 9 naêm vôùi nhieàu khaùch quen, coù soå saùch löu tröõ chöùng minh thu nhaäp, vuøng Avalon Beach.

Muoán bieát theâm chi tieát xin lieân laïc (2335-0206)

0416 179 695

(Noùi tieáng Anh)

(2288-2005)

SANG CAØ PHEÂ - TAKEAWAY  Caàn sang tieäm caø pheâ & takeaway  Khu vaên phoøng, haõng xöôûng  Môû cöûa 5 ngaøy, nhieàu khaùch  Shop goàm 2 taàng laàu roäng raõi  Choã ngoài trong & ngoaøi  Trang thieát bò ñaày ñuû

Moïi chi tieát xin goïi tröïc tieáp Ken

 Coù 2 vaên phoøng roäng teân laàu

0405 214 780

 Coù phoøng hôïp, thích hôïp cho caùc

(noùit.Anh)

dòch vuï chuyeân ngaønh thueâ laïi.

 Deã thöông löôïng Muoán bieát theâm chi tieát xin lieân laïc

9788 4288 - 0419 161 229 Noùi tieáng Anh

82

(2269-3005)

Muoán bieát theâm chi tieát, xin goïi

0418 443 578

(noùi t.Anh)

(2276-3005)

83


Cuoái tuaàn vöøa roài toâi tham döï buoåi thaûo luaän “Giaùo duïc phi baïo löïc”, nghe vaø chia seû vôùi tuïi Taây nhieàu chuyeän hay pheát. Caùc chuyeân gia giaùo duïc cuõng ñaët vaán ñeà ñeå chuùng toâi thaûo luaän trong vai troø laøm boá meï veà caùc phöông phaùp giaùo duïc phi baïo löïc, nhöõng hình thöùc phaït treû hieäu quaû vaø khoâng gaây taùc ñoäng tieâu cöïc, caùc caùch kieàm cheá giaän döõ... Coù leõ khi naøo coù thôøi gian toâi seõ ngoài vieát laïi cuï theå. Cuõng nhaân chuyeân ñeà naøy maø chuùng toâi ngoài keå chuyeän tuoåi thô cuûa mình cho nhau nghe. AØ, vaên minh nhö tuïi Taây maø cuõng coù ñöùa bò aên ñoøn thôøi beù ñaáy nheù, nhöng phaûi thöøa nhaän laø nhìn chung tuïi Taây khaù daân chuû neân chuùng noù ít bò ñaùnh vaø neáu coù thì caùch ñaùnh cuõng “khoa hoïc” vaø nheï nhaøng hôn daân mình nhieàu. Caùi söï ñaùnh ñoøn cuûa ngöôøi AÙ Ñoâng duø coù tieán boä theá naøo thì cuõng coøn ñaày chaát gia tröôûng laém. Töï döng toâi nhôù laïi nhöõng traän ñoøn mình töøng bò ngaøy xöa, khoâng heà coù moät chuùt oaùn traùch, chæ thaáy vui vui nhö moät phaàn kyû nieäm khoâng theå thieáu cuûa “tuoåi thô döõ doäi”. Hoâm tröôùc baøn chuyeän daïy con vôùi nhöõng ngöôøi ñoàng caûnh, thaáy coù ngöôøi ñeám ngaøy xöa mình bò ñoøn 2 laàn, hay 3 laàn trong ñôøi... Toâi thì chaéc khoâng theå duøng ngoùn tay ñeå ñeám heát soá laàn bò ñoøn cuûa mình roài, aáy theá maø toâi laïi thaáy mình coøn ít bò ñoøn hôn luõ baïn trai cuõng löùa raát nhieàu ñaáy, duø ñoä nghòch ngôïm vaø öông böôùng thì coù khi coøn hôn. Thöû ñieåm laïi moät soá traän ñoøn “tieâu bieåu” cuûa tuoåi thô khi coøn ôû queâ nhaø ñeå baïn ñoïc DNÑS cuøng xm nheù! - Leân 5 tuoåi, boá ñaõ daën khoâng ñöôïc treøo caây maø chaúng chòu nghe, buoåi tröa troán nguû ngoài vaét veûo treân ngoïn saáu nhai quaû xanh. Baùc haøng xoùm thaáy baûo xuoáng keûo ngaõ, ñaõ khoâng nghe laïi coøn nhaâng nhaâng caõi laïi, theá laø bò maùch caû hai toäi treøo caây vaø laùo leáu. Boá ra goác saáu nghieâm gioïng: “Xuoáng ngay!” Veà nhaø bò boá cho moät baøi giaûng ñaïo ñöùc vaø söï nguy hieåm roài baét naèm saáp quaát cho 2 roi quaén ñít. Ñoù laø traän ñoøn ñaàu tieân trong ñôøi vaø hình nhö cuõng laø traän ñoøn duy nhaát tröôùc khi traûi qua maáy naêm “thanh bình”. Luùc ñoù coøn ñaùnh nhau, boá tuy laø lính thaønh phoá nhöng laïi bò tröïc lieân mieân trong traïi, ít khi ôû nhaø laâu neân ñoøn boïng cuõng töông ñoái ít - Meï cuõng nghieâm khaéc nhöng khoâng ñaùnh bao giôø, thay vaøo ñoù meï coù maáy hình phaït. Hình phaït phoå bieán nhaát laø uùp maët vaøo töôøng, nhöng thaèng con tinh quaùi ñaõ bieán böùc töôøng cuûa meï thaønh moät nôi bieåu dieãn ngheä thu-

84

aät vaø phaùt huy trí töôûng töôïng vôùi ñuû loaïi tranh Picasso vaø hình khaéc baèng ñinh, do ñoù nhöõng giôø phaït khoâng bao giôø nhaøm chaùn . Boá veà, kyû cöông ñöôïc laäp laïi. Boá khoâng hay ñaùnh ñoøn, chæ nghieâm khaéc traùch maéng vaø aùp duïng hình phaït gì ñaáy, nhöng khi ñaõ ñaùnh thì toaøn duøng roi chöù khoâng

toaøn ñaùnh vaøi roi roài cho nôï vaø queân luoân laø gì. Nhöng boá thì khoâng queân, toäi naøo ra toäi ñoù, coù vay coù traû ñaày ñuû. Laàn sau laïi taùi phaïm, chaéc maåm boá chæ ñaùnh 1 roi nhö tröôùc thì boá vaãn phaït 3 roi, laïi ñoøi nôï 2 roi nöõa neân toång coäng laø 5. OÂi chao laø cay ñaéng khoâng theå taû, cay ñaéng vì vôõ moäng vaø vì 2 roi ñaõ queân pheùng maát boãng töø ñaâu aäp tôùi khieán caëp moâng boûng raùt, maø boá thì khoâng heà nöông tay. Luõ baïn toâi coù ñöùa coøn keå bò vuït

ñaùnh baèng tay bao giôø, vaø luoân baét naèm saáp xuoáng giöôøng chöù khoâng coù kieåu ñang ñöùng hay ngoài maø ñaùnh. Boá ñaùnh cuõng ít, thöôøng chæ vaøi ba roi cho nhôù, coù ñieàu roi naøo cuûa boá cuõng “chaát löôïng”, ñeán maáy ngaøy sau môùi heát laèn (theo quan ñieåm baây giôø laø xaâm phaïm thaân theå ngöôøi khaùc vaø vi phaïm quyeàn treû em ñaáy nhaù maáy baäc phuï huynh hì.. hì...). Meï chuû tröông khoâng daïy con baèng roi voït nhöng boá ñaùnh thì meï khoâng can, cuõng chaúng xuyùt xoa thöông xoùt gì caû, chæ laëng laëng traùnh ñi nôi khaùc, toùm laïi laø khoâng coù caùi kieåu “ngöôøi ñaùnh ngöôøi xoa” . Chöa ñaày moät thaùng sau khi hôùn hôû ñoùn boá xa nhaø maáy naêm bieàn bieät vôùi ñuû thöù quaø caùp vaø ñoà chôi laø moät traän ñoøn khaùc daønh cho oâng con quyù töû, vì toäi gì chaû nhôù nöõa, hình nhö nghòch phaùo thì phaûi, chæ nhôù laø boá phaït 3 roi, nhöng chæ quaát moät roi ñeå daïy doã coøn cho nôï 2 roi. Thaät laø sai laàm tai haïi cho thaèng con ñaõ tin vaøo loøng töø bi cuûa boá khi nghó raèng 2 roi nôï coi nhö xí xoùa. Thì bieát ñaâu ñaáy, moãi laàn oâng chuù ñaùnh thaèng em hoï chaû ñe ñeán 10 roi nhöng

baèng choåi loâng gaø hay baèng roi maây ñau thaáu xöông, toâi chaû bao giôø bò boá ñaùnh baèng caùi cuûa nôï aáy caû, ña phaàn laø caønh caây vôù vaån gì ñaáy beû ñöôïc maø vaãn ñau phaùt khieáp. Sau naøy sang nhaø môùi ôû thì coøn coù buïi truùc caûnh tröôùc nhaø, moãi laàn cho aên ñoøn laø boá ra beû moät nhaønh truùc töôi, hic hic. Boãng döng ñaâmthuø ngang xöông caùi buïi truùc caûnh voâ toäi tình. - Coù laàn phaïm caùi loãi nheï heàu laø khoâng laøm baøi taäp boá giao maø boû ñi baét caù nhöng laïi bò aên ñoøn veà toäi noùi doái, töø ñoù ruùt ra baøi hoïc laø cöù noùi thaät thì bao giôø cuõng ñöôïc “khoan hoàng”, thöôøng laø tha boång. Boá meï nghieâm caám 3 thöù: nghòch daïi nguy hieåm ñeán tính maïng, noùi doái vaø hoãn laùo. Boá chaúng bao giôø ñaùnh vì nhöõng toäi baát caån, ham chôi, phaù hoûng ñoà ñaïc, nghòch ngôïm thoâng thöôøng hay thaäm chí löôøi hoïc..., chæ duøng lôøi leõ phaân tích giaûng giaûi, nhöng neáu bieát thaèng con noùi doái coù chuû ñích laø khoâng loâi thoâi gì caû, cho aên ñoøn ngay. 3 roi cho toäi noùi doái maø boá ñöa ra ñöôïc thaèng con xin nhaän ñuû, nhaát quyeát khoâng nôï naàn gì . Cuõng nhôø boá meï reøn cho töø

beù maø lôùn leân khoâng coù tính noùi doái, ñeán giôø laáy vôï roài maø vôï hoûi gì cuõng khai thaät caû, khoå theá cô chöù. - Moät laàn nöõa thì noåi maùu anh huøng, treøo leân böùc töôøng thaønh cao khoaûng 2m cuûa moät xí nghieäp gaàn nhaø oâng chuù ñeå dieãn troø ñi thaêng baèng (baét chöôùc dieãn vieân xieác ñi treân daây), laïi coøn xuùi thaèng em hoï laøm theo, xui xeûo laøm sao noù bò ngaõ gaõy tay phaûi boù boät. Hai thaèng bò chuù maéng cho moät traän neân thaân, chöa heát, boá cuûa thaèng anh bieát chuyeän ñaõ taëng theâm cho ñöùa ñaàu teâu vaøi con löôn ñoû löø treân moâng vaøo buoåi toái. - Heø naêm lôùp 6, moät laàn cuøng luõ baïn moø ra taän soâng Saøi Goøn ñeå bôi caùi troø maø boá meï luoân nghieâm caám vì sôï con cheát ñuoái, chöa keå soâng Saøi Goøn laø soâng lôùn, ngoù thì eâm vaäy chöù cuõng chaúng hieàn hoøa gì. Ñi bôi xong laïi coøn ñi chôi tieáp vaø ñaùnh nhau chí choùe ñeán toái mòt môùi veà, baùo haïi boá ñöôïc maùch laø thaèng con ñi bôi ôû soâng Saøi Goøn maø maõi ñeán giôø khoâng thaáy ñaâu, lo laéng hoaûng hoát khoâng yeân. Hôn 7h toái oâng con trai môùi moø veà nhaø, loâi thoâi leách theách. Boá noùng tính nhöng thöôøng thì khoâng bao giôø ñaùnh con luùc noùng, maø luoân chôø bình tónh vaø cho con baøo chöõa haún hoi, theá maø laàn aáy cuõng khoâng theå neùn giaän, loâi thaèng con vaøo giöôøng quaát cho moät traän tôi bôøi, chaû bieát bao nhieâu roi nöõa chæ nhôù laø ñau laém. Thaèng con öùc quaù caén raêng chòu ñoøn, sau ñoù meï veà bieát chuyeän, boá bò meï traùch laø thieáu kieàm cheá neân veà sau khoâng bao giôø boá noåi noùng kieåu aáy nöõa, Hì... hì.. boá coi döõ vaäy maø meï noùi gì laø nghe raêm raép... - Naêm lôùp 9, ñaõ moät thôøi gian raát daøi khoâng coøn bò ñoøn nöõa neân nghieãm

nhieân nghó mình ñaõ ñöôïc mieãn roi vì lôùn roài (coøn cao hôn boá aáy chöù), theá maø roát cuoäc vaãn bò baét naèm daøi ra giöôøng quaát cho moät roi vì moät lyù do chöa bao giôø bò ñaùnh laø chuyeän hoïc haønh, xaáu hoå thaät. Caùi toäi laø boû hoïc 2 ngaøy ñi chôi xa vôùi ñoäi boùng tuyeån cuûa tröôøng. (ai baûo chuyeán ñi thuù vò quaù maø chæ tuyeån boùng ñaù môùi ñöôïc nghæ, tuyeån Toaùn Lyù Hoùa vaãn hoïc bình thöôøng laøm gì). Ñaây laø traän ñoøn cuoái cuøng. Söï ñau ñôùn treân thaân theå roài cuõng qua, chæ coù lôøi cuûa boá laø coøn nhôù maõi: “Neáu con coù loøng töï troïng thì ñöøng bao giôø ñeå boá phaûi aùp duïng hình phaït nhö theá naøy ñoái vôùi con. Con ñi con ñöôøng cuûa con, boá khoâng can thieäp vaø khoâng ñoøi hoûi con phaûi soáng theo kyø voïng cuûa boá, nhöng toái thieåu laø con phaûi soáng coù traùch nhieäm, maø tröôùc heát laø traùch nhieäm vôùi chính baûn thaân mình.” Coøn bao nhieâu laàn bò ñoøn nöõa, maø toâi thì khoâng maáy khi noùi doái hoaëc hoãn laùo, chöùng toû laø ngaøy xöa cöôøng ñoä nghòch daïi nhöõng troø nguy hieåm khaù cao . Toâi cuõng thoâng caûm cho boá laø hoài aáy quaù khoù khaên vaø baän roän, khoâng theå kieåm soaùt heát thôøi gian cuûa con maø con thì quaù nghòch vaø quaù böôùng. Toâi noùi ñuøa vôùi maáy anh ñoàng nghieäp raèng baûn thaân haønh vi ñaùnh ñoøn ñaõ theå hieän söï baát coâng roài, thöù nhaát laø vì toaøn nhöõng boä phaän khaùc nhö ñaàu, moàm, tay, chaân... phaïm loãi nhöng caùi moâng laïi bò aên ñoøn, thöù hai laø nhöõng boä phaän kia coù khaû naêng traùnh neù, ñôõ, töï veä ñöôïc, coøn caùi moâng thì khoâng, ñaønh naèm yeân höùng troïn taát caû nhöõng gì nghieät ngaõ nhaát maø thoâi, moïi ngöôøi nghe theá cöôøi aàm aàm.

Vôùi nhieàu ngöôøi thì nhöõng traän ñoøn cuûa tuoåi thô ñeå laïi noãi aùm aûnh khoâng nguoâi, nhöng vôùi toâi thì heát söùc bình thöôøng, duø toâi luoân töï daën mình laø khoâng bao giôø ñöôïc ñaùnh ñoøn con. Thôøi theá ñaõ thay ñoåi, quan nieäm xaõ hoäi cuõng ñaõ thay ñoåi vaø khoâng thieáu gì phöông phaùp hay ñeå daïy con neân ngöôøi maø khoâng caàn phaûi baét con chòu noãi ñau theå xaùc. Duø khoâng phaûi laø ra nöôc ngoaøi môi coù, hoâi coøn ôû trong nöôùc toâi vaãn phaûn ñoái chuyeän ñaùnh con döôùi baát kyø hình thöùc naøo, nhöng khi nhìn laïi tuoåi thô thì toâi khoâng heà bi kòch hoùa ngoïn roi cuûa boá. Thôøi sinh vieân xa nhaø bieàn bieät ñoâi khi coøn theøm moät lôøi traùch maéng cuûa meï hay moät ngoïn roi nghieâm khaéc nhöng ñaày tình yeâu thöông cuûa boá maø coù ñöôïc ñaâu. Toâi hieåu noãi cay ñaéng cuûa boá meï khi phaûi duøng ñeán hình phaït naøy, vaø toâi cuõng coù chuùt gì ñoù bò toån thöông, cuõng thaáy khoå sôû, cuõng töøng mong cho mình mau lôùn ñeå khoâng bò ñoøn nöõa. Nhöng roài khi böôùc vaøo ñôøi, phaûi töï mình vöøa hoïc vöøa laøm, phaûi reøn luyeän nhöõng kyõ naêng soáng ñeå tröôûng thaønh hôn vaø töï baûo veä mình nôi ñaát khaùch, phaûi chaáp nhaän nhöõng toån thöông vaø caû cuù soác naëng trong ñôøi thì toâi laïi thaáy raèng coù khi taát caû nhöõng caûm giaùc toâi ñaõ traûi qua ngaøy xöa laïi khieán toâi vöõng vaøng hôn, cöùng raén hôn vaø nghò löïc hôn. Toâi caûm nhaän ñöôïc caùi neùt nhaân vaên trong ngoïn roi cuûa boá laø toâi phaûi chòu traùch nhieäm cho nhöõng vieäc laøm sai traùi cuûa mình nhöng chính boá laïi san seû bôùt noãi ñau tinh thaàn cho toâi vì ñaùnh con cuõng laøm boá ñau loøng laém. Ra ñôøi thì chính mình phaûi chòu ñöïng vaø vöôït qua taát caû. Ngaãm nghó thaáy vaên minh vaø daân chuû nhö phöông Taây cuõng coù caùi hay, hay nhaát laø taïo ra moät ñöùa treû ñoäc laäp vaø töï tin, nhöng toâi vaãn thích moät söï keát hôïp haøi hoøa giöõa töï do phöông Taây vaø truyeàn thoáng AÙ Ñoâng hôn (taát nhieân laø tröø vieäc ñaùnh con), vì ñoâi khi cuõng coù caûm giaùc söï daân chuû thaùi quaù khieán quan heä gia ñình coù phaàn laïnh luøng vaø xa caùch. ÖØ thì thôøi buoåi naøy boá meï ñaùnh con laø sai raønh raønh roài, nhöng chaúng nheõ vì maáy roi vaøo moâng maø ñi goïi caûnh saùt thì coøn gì laø hieáu thuaän nöõa.

Ñình Anh

Toøa soaïn: DNÑS caùm ôn baïn Ñình Anh ôû North Melbourne Vic ñaõ ñoùng goùp baøi vôû cho ñeà muïc “baïn ñoïc taâm tình” treân soá baùo naøy. Quyù ñoäc giaû muoán göûi baøi cho DNÑS xin vui loøng göûi veà email toøa soaïn in treân trang 5 cuûa soá baùo, xin vui loøng ñính keøm ñòa chæ neáu muoán toøa soaïn göûi baùo bieáu ñeán taän nhaø.

85


Xin chaøo taùi ngoä baïn ñoïc DNÑS, haün quyù baïn ñoïc ñaõ thaáy trong soá maáy soá baùo vöøa qua phaàn bieân taäp cuûa DNÑS ñaõ coù moät vaøi thay ñoåi cho moãi ngaøy moät hay hôn. Khoå noåi laø khi thay ñoåi thì Dieäp Anh nhö bò hoûa muø, khoâng bieát mình seõ “ñöùng” ôû trang naøo? Coù luùc töôûng chöøng nhö bò treo buùt luoân roài. Thôøi may soá baùo naøy laïi ñöôïc DNÑS “ôùi” cho moät tieáng baét ra saân trôû laïi. Ñeå tieáp tuïc ñeà muïc thöôøng xuyeân “khoù ñoïc” naøy, hoâm nay D.A. môøi quyù ñoäc giaû tham khaûo moät hoäi chöùng taïm goïi laø “yeâu quaùi gôõ” cuûa maáy anh choàng hoûng gioáng ai. Vaø D.A. cuõng xin noùi tröôùc laø teân nhaân vaät trong caâu chuyeän chæ laø minh hoïa, neáu coù“ñính chaáu” vôùi ai thì xin baïn ñoïc löôïng thöù vì D.A. hoaøn toaøn khoâng theå naøo löïa nhöõng caùi teân cho ñöøng truøng vôùi haøng chuïc ngaøn ñoäc giaû cuûa DNÑS cho ñöôïc. Vaø baây giôø xin môøi ñoäc giaû vaøo chuyeän. Dieäp Anh

Daïo gaàn ñaây chò Hoøa ñeán khoå sôû moãi laàn gaàn guõi vôùi choàng vì anh Nam, choàng chò, töï nhieân ñoåi tính ñoåi neát, thích “yeâu” vôï ôû baát cöù nôi naøo trong nhaø, ngoaøi... giöôøng nguû. Nguyeân do laø moät laàn, khi caùc con ñaõ nguû say, hai vôï choàng chò cuøng nhau xem moät boä phim tình caûm vôùi nhöõng caûnh aùi aân khaù noùng boûng. Noåi höùng, caû anh vaø chò khoâng kìm ñöôïc ñaõ laøm “chuyeän aáy” ngay treân gheá sofa vôùi moät caûm giaùc thaät môùi meû vaø thích thuù. Chò cöù phaäp phoàng lo sôï nhöng anh laïi aâu yeám khích leä “Caùc con ñaõ nguû say roài, em ñöøng sôï. Em khoâng thaáy theá naøy raát thuù vò sao?”. Noùi roài anh laïi yeâu chò say ñaém khieán chò cuõng queân heát. Cöù ngôõ chæ coù moät laàn “noåi höùng” ñoù thoâi nhöng khoâng ngôø choàng chò Hoøa laïi sinh nghieän. Anh baûo “yeâu” trong taâm traïng hoài hoäp vaø trong nhöõng khung caûnh môùi meû khieán anh tìm laïi ñöôïc caûm giaùc say ñaém maø laâu roài vôï choàng anh khoâng coù. Hôn nöõa, moãi laàn yeâu chaúng ñònh tröôùc, caûm höùng ñeán baát ngôø, theá noù môùi deã... tôùi beán. Nghó theá neân nhieàu laàn anh ñaõ noåi höùng ñoøi yeâu chò ngay caû trong beáp, khi chò ñang doïn deïp sau böõa côm toái (caùc con ñaõ leân treân phoøng hoïc baøi), hoaëc coù khi laø treân saân thöôïng, khi chò ñang luùi huùi phôi ñoà.

86

Anh Nam thì sung söôùng ra maët, luùc naøo cuõng vui veû vì ñöôïc vôï “chieàu”. Chæ khoå cho chò Hoøa, laøm “chuyeän aáy” vôùi choàng maø cöù nôm nôùp lo sôï nhö ñang “aên vuïng”. Coù laàn, anh chò cho caùc con sang chôi beân nhaø oâng baø noäi maáy ngaøy cuoái tuaàn cho oâng baø ñôõ nhôù chaùu. Chæ coøn hai vôï choàng, anh Nam ñoøi “yeâu” vôï ngay trong phoøng khaùch, giöõa ban ngaøy ban maët. Cöïc chaúng ñaõ chò cuõng phaûi chieàu theo, phaàn cuõng nghó coù ai ñaâu maø sôï, nhaø chæ coù hai vôï choàng thoâi maø. Nhöng ñang “haønh söï”, ñeán “cao traøo” thì chò giaät baén mình, tieáng chuoâng cöûa doàn daäp inh oûi khieán chò vaø choàng phaûi cuoáng cuoàng vô voäi quaàn aùo maëc vaøo ngöôøi. Hoùa ra, caùc con chò nhôù meï ñoøi oâng baø cho veà sôùm. Hoâm ñoù ngoài noùi chuyeän vôùi boá meï choàng maø maët chò ñoû böøng, cöù nhö mình vöøa laøm gì toäi loãi laém. Lieác sang choàng, thaáy caùi maët phôûn phô cuûa anh maø chò thaáy gheùt. Töø nay, chaéc chò phaûi chænh ñoán laïi caùi “thoùi yeâu quaùi gôû” aáy cuûa anh.

Vaêng tuïc khi “leân ñænh”

raéc roái nhöng chò Hoøa vaãn caûm thaáy haïnh phuùc. Coøn Ngoïc thì thaät khoå sôû vôùi chöùng yeâu tuïc tóu cuûa choàng. Ñeâm taân hoân ngoït ngaøo maø Ngoïc mong chôø ñaõ trôû thaønh aùc moäng khi Duõng, ngöôøi ñaøn oâng coâ yeâu thöông, ngöôøi ñaøn oâng lòch laõm, thoâng minh coâ ngöôõng moä ñaõ bieán thaønh moät con ngöôøi khaùc. Anh lao vaøo voà vaäp, khoâng chuù yù ñeán caûm xuùc vaø khuoân maët thaûng thoát, söõng sôø, sôï haõi cuûa coâ. Söï sôï haõi leân ñeán toät cuøng khi keøm theo nhöõng ñoäng taùc maïnh baïo, Duõng khoâng ngôùt vaêng ra nhöõng caâu noùi tuïc tóu, baäy baï. Anh xöng maøy tao vôùi coâ, thaäm chí goïi coâ baèng nhöõng danh töø raát khoù nghe, roài chöûi bôùi coâ thaäm teä nhö theå coâ laø “escort girl” ngoaøi ñöôøng chöù khoâng phaûi ngöôøi vôï maø môùi saùng nay thoâi anh ñaõ aâu yeám loàng vaøo tay chieác nhaãn cöôùi cuøng moät nuï hoân ngoït ngaøo, say ñaém. Ñeâm ñoù, coâ ñaõ khoùc raát nhieàu, coâ khoâng hieåu vì sao Duõng laïi haønh ñoäng nhö theá. Coâ ñau khoå daèn vaët: Laøm sao mình coù theå soáng troïn ñôøi troïn kieáp vôùi moät ngöôøi choàng nhö Duõng, chaúng nheõ ñeâm taân hoân cuõng laø ñeâm cuoái cuøng cuûa vôï choàng coâ sao?

Caùch yeâu ngaãu höùng cuûa anh Nam Haønh haï vôï vì maéc chöùng baïo daâm ôû caâu chuyeän treân tuy coù chuùt “quaùi Nhöõng haønh ñoäng cuûa Duõng chính laø gôû” nhöng cuõng raát “ñaùng yeâu”, noù taïo theâm moät chuùt höông vò môùi meû bieåu hieän cuûa chöùng baïo daâm nhöng trong ñôøi soáng vôï choàng. Tuy coù chuùt noù vaãn ôû daïng nheï, chöa naëng ñeán

möùc ñaùnh ñaäp, haønh haï vôï nhö tröôøng hôïp maø chò Trang phaûi chòu ñöïng. Vôï choàng chò cöôùi nhau ñaõ ñöôïc 5 naêm, cuoäc soáng cuûa hoï raát haïnh phuùc, hoï ñaõ coù vôùi nhau moät ñöùa con raát khaùu khænh. Chò Trang raát haøi loøng vôùi cuoäc soáng vaø nhöõng gì mình ñang coù. Nhöng moïi chuyeän thay ñoåi töø khi anh Duõng ñi coâng taùc Trung Quoác (1 naêm) trôû veà. Chò khoâng hieåu cuoäc soáng beân ñoù theá naøo, choàng chò ñaõ soáng nhöõng ngaøy xa vôï ra sao. Chæ bieát raèng khi anh trôû veà, ñeâm ñaàu tieân cuûa cuoäc soáng vôï choàng, chò ñaõ thaät söï hoát hoaûng. Anh “yeâu” chò vôùi moät caùch yeâu hoaøn toaøn xa laï vaø beänh hoaïn, maø nhö lôøi anh noùi noù ñem laïi cho anh raát nhieàu caûm xuùc. Ñeâm ñoù, anh vöøa yeâu vöøa ñaùnh ñaäp, caøo xeù chò nhö theå con maõnh thuù ñang cheùn moät mieáng moài ngon. Chò caøng keâu la anh caøng laøm döõ hôn. Maëc chò khoùc loùc, van xin, anh vaãn khoâng ngöøng laïi. Quaù hoaûng sôï vaø ñau ñôùn, chò ñaõ ngaát ñi. Nöûa ñeâm tænh daäy, chò thaáy choàng ñang oâm mình trong voøng tay nguû ngon laønh nhö chaúng heà coù chuyeän gì xaûy ra. Nghó laïi nhöõng gì choàng vöøa laøm, chò ñaõ khoùc naác leân, ñaåy anh ra. Nhöng anh thuû thæ beân tai chò: “Anh xin loãi, chæ vì anh muoán mang

laïi caûm giaùc sung söôùng cho caû hai, em ñöøng sôï. ÔÛ beân Trung Quoác hoï vaãn yeâu nhau kieåu ñoù, daàn daàn em seõ thích...”. Nhöng daàn daàn chò caøng thaáy kinh haõi hôn vì nhöõng gì maø choàng ñaõ laøm. Anh khoâng nhöõng ñaùnh ñaäp maø coøn troùi chò baèng daây da vaø duøng thaét löng ñaùnh chò ñeán chaûy maùu. Cuoäc soáng cuûa chò nhö bieán thaønh ñòa nguïc. Ñaõ nhieàu laàn chò baøy toû quan ñieåm cuûa mình vôùi choàng, nhöng chæ ñöôïc moät hai hoâm laø anh laïi trôû chöùng yeâu kieåu baïo löïc. Chò bieát choàng mình ñaõ maéc chöùng “baïo daâm”, aûnh höôûng cuûa loái soáng khoâng laønh maïnh khi xem caùc ñóa phim xxx cuûa China, nhöng chò khoâng coù caùch naøo ñeå anh thay ñoåi. Ñaõ bao laàn chò coù yù ñònh ly hoân nhöng roài nghó thöông con coøn nhoû neân laïi thoâi. Vôùi laïi, ngoaøi nhöõng giaây phuùt ñieân cuoàng aáy ra, anh vaãn laø moät ngöôøi choàng, ngöôøi cha toát. Chaúng leõ chò ñaønh chaáp nhaän ly hoân choàng chæ vì “chuyeän aáy”?

Chöõa “beänh” cho choàng

Khi böôùc vaøo cuoäc soáng gia ñình, baïn neân xaùc ñònh roõ raèng: Cuoäc soáng goái chaên voâ cuøng caàn thieát vaø quan troïng ñeå baïn duy trì vaø caân baèng moái quan heä vôï choàng. Moät moái quan heä chaên goái lyù töôûng laø moät moái quan

heä maø trong ñoù caû hai coù cuøng nhu caàu, cuøng söï thích thuù vaø ham muoán laãn nhau. Baát kyø söï leäch pha naøo keùo daøi cuõng seõ coù nguy cô daãn ñeán nhöõng haäu quaû ñaùng tieác, thaäm chí laøm cho cuoäc hoân nhaân cuûa baïn tan vôõ. Chính vì vaäy, baïn neân tìm caùch caân baèng ñôøi soáng tình duïc giöõa hai vôï choàng. Theo caùc chuyeân gia taâm lí, neáu chaúng may trôû thaønh naïn nhaân cuûa nhöõng oâng choàng coù thoùi yeâu kì laï nhö nhöõng caâu chuyeän treân, xin baïn ñöøng im laëng vaø chòu ñöïng, cuõng ñöøng phaûn khaùng thaùi quaù. Baïn neân trao ñoåi vôùi choàng veà quan nieäm tình duïc ñeå xem suy nghó cuõng nhö söï aûnh höôûng vaên hoaù tình duïc cuûa anh aáy nhö theá naøo. Baûn thaân baïn cuõng phaûi trang bò cho mình nhöõng kieán thöùc cô baûn veà ñôøi soáng tình duïc, tìm hieåu caùc taøi lieäu saùch baùo ñeå hieåu roõ hôn tình traïng cuûa choàng. Neáu vaãn khoâng thay ñoåi ñöôïc thoùi quen cuûa anh aáy, neân cuøng anh aáy ñeán gaëp baùc só ñeå ñöôïc tö vaán veà tình duïc vaø coù caùch khaéc phuïc hieäu quaû hôn. Vieäc im laëng chòu ñöïng, chaáp nhaän ñaàu haøng vôùi tình traïng cuûa choàng seõ khieán cuoäc hoân nhaân cuûa baïn rôi vaøo bi kòch. Heïn gaëp laïi baïn ñoïc soá baùo sau.

87


Ñ

eïp trai, thoâng minh vaø coù moät töông lai chính trò ñaày höùa heïn, nhöng ít ai ngôø Ted Bundy laïi laø moät trong soá nhöõng keû gieát ngöôøi haøng loaït gheâ rôïn nhaát trong lòch söû nöôùc Myõ. Y luoân moàm keâu oan cho ñeán khi bò keát aùn töû hình treân gheá ñieän.

laïi laø oâng baø y. Ñeán luùc naøy, moät thay ñoåi quan troïng ñaõ xaûy ra trong cuoäc ñôøi y: tính nhuùt nhaùt ñaõ ñöôïc thay theá baèng söï baïo daïn vaø y quay laïi tröôøng ñaïi hoïc. Bundy hoïc haønh xuaát saéc vaø giaønh ñöôïc baèng cöû nhaân taâm lyù. Tieáng seùt aùi tình moät laàn nöõa ñeán vôùi Bundy. Y phaûi loøng moät ngöôøi Thôøi thô aáu ñaøn baø khaùc teân laø Elizabeth Kendall. Ted Bundy sinh ngaøy 24/11/1946 Naøng ñaõ ly dò vaø soáng vôùi moät coâ con taïi Burlington, Vermont. Sau khi sinh gaùi nhoû tuoåi. Naøng yeâu Bundy say ñöôïc 8 tuaàn, meï y, Louise Cowell, ñaém maëc duø nghi ngôø Bundy ñang quay veà nhaø cha meï ñeû ôû Philadenphia ñeå nuoâi con nhoû. Trong nhöõng naêm ñaàu ñôøi, Ted ñinh ninh oâng baø laø cha meï y, coøn meï y chæ laø ngöôøi chò gaùi. Naêm 1951 Louise vaø Ted chuyeån ñeán Tacoma, Washington, vaø meï y baø Louise taùi giaù vôùi Johnnie Bundy - moät ñaàu beáp quaân ñoäi. Baát chaáp hoaøn caûnh gia ñình eùo le, Bundy vaãn ñöôïc ñoái xöû toát vaø ñöôïc giaùo duïc thaønh moät ñöùa treû ngoan ôû tröôøng vaø ñöôïc moïi ngöôøi yeâu meán. Sau khi hoïc xong phoå thoâng trung hoïc, y vaøo Ñaïi hoïc Puget Sound vaø tieáp tuïc hoïc haønh xuaát saéc, nhöng y caûm thaáy maëc caûm vôùi ñaùm baïn con nhaø giaøu quanh mình. Sang naêm hoïc thöù hai Bundy chuyeån ñeán Ñaïi hoïc Washington ñeå traùnh caûm giaùc maëc caûm veà tình hình taøi chính eo heïp cuûa mình.

ñaàu bieán maát khoûi khuoân vieân caùc tröôøng hoïc xung quanh Washington vaø Oregon. Thaùng 7/1974, coù hai phuï nöõ gaëp gôõ moät ngöôøi ñaøn oâng haáp daãn töï giôùi thieäu teân laø Ted taïi coâng vieân tieåu bang Seattle. Y môøi hoï söû duïng chieác thuyeàn buoàm cuûa y nhöng hoï töø choái, vaø töø ñoù khoâng ai coøn thaáy hoï moät laàn nöõa. Muøa Thu naêm 1974, Bundy vaøo hoïc luaät taïi Ñaïi hoïc Utah vaø y chuyeån ñeán thaønh phoá Salt Lake. Thaùng 11

Thaùch thöùc xaõ hoäi vaø moái tình ñaàu

Nhöõng naêm hoïc ôû tröôøng trung hoïc Bundy khoán khoå vì tính nhuùt nhaùt. Noãi khoå ñoù coøn ñeo ñuoåi y vaøo tröôøng ñaïi hoïc vaø maëc duø Bundy coù nhieàu baïn, nhöng y khoâng tham gia nhieàu vaøo nhöõng hoaït ñoäng xaõ hoäi nhö nhöõng ngöôøi khaùc. Y ít khi coù nhöõng cuoäc heïn hoø vaø thöôøng thui thuûi moät mình. Nhöng naêm 1967 Bundy gaëp ngöôøi phuï nöõ trong mô cuûa mình. Naøng laø ngöôøi xinh ñeïp, giaøu coù vaø saønh ñieäu. Caû hai chia seû vôùi nhau thuù vui cuøng kyõ naêng tröôït tuyeát vaø ñaõ daønh nhieàu dòp cuoái tuaàn beân nhau taïi caùc khu tröôït tuyeát thô moäng. Ted heát söùc coá gaéng gaây aán töôïng cho naøng baèng caùch thoåi phoàng quaù möùc khaû naêng cuûa mình. Y coá giaønh ñöôïc söï giuùp ñôõ veà taøi chính cuûa naøng ñeå coù hoïc boång vaøo muøa heø taïi tröôøng Stamford. Tuy nhieân thôøi gian y theo hoïc taïi ñaây laïi khoâng coù ñöôïc nhö mong muoán. Ñeán naêm 1968, naøng nhaän ra raèng Bundy khoâng coù moät töông lai thöïc söï vaø khoâng phaûi laø moät ngöôøi choàng coù theå ñaùp öùng nhöõng nhu caàu vaät chaát cuûa mình. Naøng caét ñöùt quan heä vaø laøm tan naùt traùi tim y. Noãi aùm aûnh veà naøng coøn ñeo ñuoåi y suoát moät thôøi gian daøi. Suy suïp tröôùc moái tình ñoå vôõ, Bundy boû hoïc. Luùc naøy y coøn ngoä ra moät söï thaät raèng ngöôøi maø y vaãn nghó laø chò gaùi laïi chính laø meï ñeû y vaø cha meï

88

naêm ñoù, Carol Daronch bò taán coâng taïi khu buoân baùn Utah bôûi moät gaõ ñaøn oâng aên maëc gioáng nhö moät nhaân vieân caûnh saùt, nhöng coâ ñaõ may maén thoaùt ñöôïc. Coâ ñaõ cung caáp cho caûnh saùt nhaän daïng ngöôøi ñaøn oâng naøy, chieác xe VW (Volkswagen) maø y laùi vaø caû moät maãu maùu cuûa y dính treân aùo khoaùc cuûa coâ trong luùc hai ngöôøi vaät loän. Chæ vaøi tieáng ñoàng hoà sau khi DaRonch bò taán coâng, coâ gaùi Debbie Kent 17 tuoåi ñaõ bieán maát. Trong thôøi gian naøy, nhöõng ngöôøi ñi boä ñaõ phaùt hieän ra moät khoaûng saân chaát ñaày xöông ngöôøi trong moät khu röøng ôû Washington, sau ñoù ngöôøi ta xaùc ñònh ñöôïc raèng ñaáy laø xöông cuûa nhöõng phuï nöõ ñaõ maát tích ôû caû Washington vaø Utah. Caùc nhaø ñieàu tra ñeán töø hai bang hôïp taùc chaët cheõ vôùi nhau vaø döïng neân chaân dung cuûa keû gieát ngöôøi coù teân laø “Ted”, keû ñaõ Ngöôøi ñaøn oâng bí aån teân Ted môøi hai phuï nöõ leân thuyeàn. Hoï coøn Naêm 1974, nhieàu phuï nöõ treû baét coù ñöôïc caû nhaän daïng chieác xe VW

gaëp gôõ nhöõng ngöôøi ñaøn baø khaùc. Bundy laø ngöôøi khoâng maáy maën maø vôùi hoân nhaân, nhöng y cuõng ñeå cho moái quan heä naøy tieáp tuïc ngay caû khi ñaõ quay laïi vôùi moái tình ñaàu - keû moät laàn nöõa bò haáp daãn bôûi ngöôøi tình tri kyû Ted Bundy. Bundy tham gia vaøo chieán dòch taùi tranh cöû cuûa Thoáng ñoác Washington Dan Evans. OÂng naøy laø thaønh vieân ñaûng Coäng hoaø. Evans ñaéc cöû vaø chæ ñònh Bundy vaøo laøm taïi Uyû ban Tö vaán Ngaên ngöøa Toäi phaïm Seattle. Ñeán naêm 1973, töông lai chính trò cuûa Bundy döôøng nhö ñaõ ñöôïc baûo ñaûm khi y trôû thaønh trôï lyù cho Ross Davis - Chuû tòch ñaûng Coäng hoaø ôû tieåu bang Washington. Ñaây laø quaõng thôøi gian töôi ñeïp trong ñôøi Bundy. Y coù moät ngöôøi baïn gaùi, coâ nhaân tình cuõ moät laàn nöõa yeâu y, vaø con ñöôøng chính trò luùc naøy traûi roäng döôùi chaân y.

maøu naâu cuûa y vaø maùu cuûa y thuoäc nhoùm maùu O. Nhaø chöùc traùch so saùnh neùt töông ñoàng cuûa nhöõng ngöôøi phuï nöõ bò maát tích. Taát caû ñeàu laø ngöôøi da traéng, maûnh mai, ñoäc thaân, toùc daøi reõ ngoâi giöõa. Taát caû ñeàu bieán maát vaøo buoåi toái. Thi theå cuûa hoï ñöôïc tìm thaáy ôû Utah. Hoï bò haõm hieáp vaø bò gieát bôûi moät vaät ñaùnh maïnh vaøo ñaàu. Nhaø chöùc traùch bieát hoï ñang phaûi ñoái maët vôùi moät keû gieát ngöôøi haøng loaït coù khaû naêng di chuyeån töø bang naøy sang bang khaùc.

Hung thuû loä dieän

Ngaøy 12/1/1975, Caryn Campbell bieán maát khoûi khu tröôït tuyeát trong khi ñi nghæ cuøng choàng chöa cöôùi vaø hai con cuûa hoï. Moät thaùng sau, thi theå cuûa coâ ñöôïc tìm thaáy ñang naèm caùch ñöôøng khoâng xa. Moät cuoäc giaùm ñònh cho thaáy coâ ñaõ bò ñaùnh raát maïnh vaøo ñaàu. Vaøi thaùng sau theâm naêm phuï nöõ nöõa ñöôïc phaùt hieän ñaõ cheát ôû Colorado vôùi nhöõng cuù ñoøn töông töï vaøo ñaàu, coù khaû naêng vaät gaây aùn laø moät chieác xaø beng. Thaùng 8/1975 caûnh saùt ñaõ sôø ñeán Bundy. Y ñaõ gaây söï nghi ngôø khi coá boû chaïy baèng caùch taét ñeøn pha vaø taêng toác baát chaáp tính hieäu döøng laïi. Khi chaën ñöôïc chieác xe VW cuûa y, caûnh saùt ñaõ phaùt hieän ra nhöõng chieác coøng tay, moät chieác cuoác ñuïc baêng, xaø beng, nòt chaân cuûa phuï nöõ ñöôïc khoeùt loã nhö maét ngöôøi vaø nhieàu vaät tình nghi khaùc. Hoï cuõng phaùt hieän ra raèng gheá haønh khaùch treân baêng tröôùc cuûa chieác xe ñaõ bieán maát. Caûnh saùt baét Ted Bundy vì tình nghi y aên troäm. Caûnh saùt so saùnh nhöõng vaät tìm thaáy treân xe cuûa Bundy vôùi nhöõng gì Daronch ñaõ thaáy trong vuï coâ bò taán coâng. Chieác coøng tay ñaõ ñöôïc moùc vaøo coå tay coâ gioáng heät vôùi chieác maø Bundy sôû höõu. Khi Daronch nhaän daïng Bundy, caûnh saùt caûm thaáy hoï ñaõ coù ñuû baèng chöùng ñeå kheùp y vaøo toäi baét coùc. Nhaø chöùc traùch coøn caûm thaáy tin töôûng raèng hoï ñaõ toùm ñöôïc keû phaûi chòu traùch nhieäm veà ba vuï gieát ngöôøi ñaõ xaûy ra trong voøng hôn moät naêm qua. Thaùng 2/1976 Bundy haàu toaø vôùi toäi danh baét coùc Daronch vaø bò keát aùn 15 naêm tuø. Trong thôøi gian ñoù caûnh saùt tieáp tuïc ñieàu tra nhöõng moái lieân heä cuûa Bundy vaø vuï gieát Caryn Campbell.

Troán thoaùt

Bundy bò daãn ñoä töø nhaø tuø Utah ñeán Colorado ñeå ra toaø. Töï baøo chöõa cho mình, y xuaát hieän tröôùc toaø maø khoâng bò cuøm chaân. Ñieàu ñoù laøm cho y di chuyeån töï do töø phoøng nghò aùn ñeán thö vieän phaùp luaät beân trong toaø aùn. Trong moät laàn traû lôøi thaåm vaán, trong vai troø laø luaät sö cuûa chính mình, Bundy noùi: “Hôn bao giôø heát, toâi cam ñoan

mình voâ toäi.” Thaùng 6/ 1977 trong moät phieân xöû y troán thoaùt baèng caùch nhaûy ra khoûi cöûa soå thö vieän phaùp luaät. Moät tuaàn sau y bò baét laïi. Ngaøy 30/12 Bundy troán khoûi nhaø tuø vaø ñi tôùi Tallahassee, Florida. Taïi ñoù y thueâ moät caên phoøng gaàn tröôøng Ñaïi hoïc Quoác gia Florida döôùi caùi teân Chris Hagen. Ñôøi soáng hoïc ñöôøng laø caùi gì ñoù voâ cuøng thaân thuoäc vaø y töøng yeâu meán. Y mua ñoà aên taïi caùc quaùn bar trong tröôøng vaø thanh toaùn baèng theû tín duïng choâm ñöôïc. Khi buoàn y leûn vaøo giaûng ñöôøng vaø nghe dieãn thuyeát. Ngaøy Chuû nhaät 14/1, Bundy ñoät nhaäp vaøo khu nhaø nöõ sinh ôû Chi Omega cuûa Ñaïi hoïc Quoác gia Florida vaø duøng duøi cui ñaùnh cheát hai phuï nöõ, haõm hieáp moät ngöôøi trong soá hoï vaø caén naùt moät ñaàu vuù vaø moâng coâ gaùi xaáu soá naøy. Y ñaùnh vaøo ñaàu hai phuï nöõ khaùc baèng moät khuùc goã. Hoï thoaùt cheát khi ngöôøi baïn cuøng phoøng Nita Neary trôû veà vaø ngaên chaën Bundy gieát theâm hai naïn nhaân nöõa. Nita Neary veà nhaø vaøo luùc 3 giôø saùng vaø phaùt hieän ra cöûa tröôùc kheùp hôø. Khi böôùc vaøo coâ nghe thaáy tieáng chaân ñang ñi veà phía loàng caàu thang. Coâ naáp sau oâ cöûa vaø nhìn thaáy moät gaõ ñang oâng ñoäi muõ caùt keùt maøu xanh caàm theo moät khuùc goã ñang rôøi khoûi ngoâi nhaø. Treân laàu coâ tìm thaáy caùc

baïn cuøng phoøng. Hai ngöôøi ñaõ cheát, hai ngöôøi khaùc bò thöông naëng. Cuõng trong ñeâm ñoù moät phuï nöõ khaùc bò taán coâng vaø caûnh saùt tìm thaáy moät chieác maët naï treân saøn nhaø cuûa coâ gioáng heät chieác sau ñoù hoï tìm thaáy treân xe cuûa Bundy. Ngaøy 9/2/1978, Bundy laïi gieát ngöôøi. Laàn naøy, naïn nhaân laø coâ beù Kimberly Leach 12 tuoåi. Coâ beù bò baét coùc vaø bò caét xeûo. Moät tuaàn sau khi Kimberly maát tích, Bundy bò baét taïi Pensacola khi ñang laùi moät chieác xe aên caép. Caùc nhaø ñieàu tra coù nhaân chöùng chöùng minh ñöôïc y lieân quan ñeán ba vuï aùn maïng.

Keát cuïc

Ngaøy 25/6/1979 Bundy ra toaø. Phieân toaø ñöôïc truyeàn hình tröïc tieáp vaø Bundy ñöôïc xaùc ñònh laø phaïm toäi vaø bò keát aùn töû hình. Ngaøy 7/1/1980 Bundy laïi ra toaø vì toäi gieát Kimberly Leach vaø nhaän theâm moät aùn töû. Tröôùc khi bò haønh quyeát Bundy ñaõ tieát loä chi tieát veà hôn 50 phuï nöõ maø y ñaõ saùt haïi cho ñoäi tröôûng ñoäi ñieàu tra Bob Keppel. Tuy nhieân ngöôøi ta tin raèng y ñaõ saùt haïi ít nhaát 100 phuï nöõ voâ toäi. Ngaøy 24/1/1989, Bundy bò töû hình treân gheá ñieän trong tieáng reo hoø cuûa haøng trieäu ngöôøi daân treân toaøn nöôùc Myõ.

Tuaán Huøng

89


Tröôøng thieân phoùng söï tieåu thuyeát xaõ hoäi ñen

Taùc giaû: Yeân Ba Giang Vuõ Toùm taét caùc kyø tröôùc: Trieäu Minh, teân thaät laø Mình Xíu, luùc nhoû xuaát thaân laø gaùi moùc tuùi chôï Bình Taây, lôùn leân laøm ngheà boû thuoác meâ khaùch treân xe ñoø ñeå traán loät. trongmoät duyeân kyø ngoä Trieäu Minh gaëp Naêm Cam luùc baáy giôø coøn haøn vò gaùt soøng baøi cho Baåy Si anh reå cuûa mình. Trieäu Minh ñöôïc Naêm Cam naâng ñôøi vaø huaán luyeän cho thaønh moät tay chôi coù haïn. Khi Naêm Cam thaâu toùm giang sôn veà moät moái leân vò trí “oângTruøm” thì Trieäu Minh cuõng thaønh moät ñaøn chò saùt caùnh “anh Naêm” Trong muïc ñích taïo lieân heä laâu daøi vôùi “giaøn giaùo” chöùc saéc cuûa “ñaøng ngoaøi”. Trieäu Minh ñöôïc Naêm Cam cöû ra Haø Noäi traán thuû nôi khaùch saïn AÙnh Hoàng, moät cô sôû nhaø cuûa Naêm Cam phía ôû phía Baéc, vaø cuõng laø moät nôi aên chôi cöïc kyø “aán töôïng” cho caùc VIP...

Chöông 7

Khaùc vôùi Haûi Sö taïi Vuõng Taøu coù loái tieáp thò coá tình phoâ tröông loøa loeït ôû maët tieàn laø saân tennis, hoà bôi, ñeøn neùon maøu, saøn discotheøque v.v... thì taïi AÙnh Hoàng “cô sôû’ cuûa Naêm Cam ôû phía Baéc chæ laø moät khaùch saïn taàm trung loaïi ba sao xoaøn xoaøn treân döôùi traêm phoøng thoâi. Caùch kinh doanh vaø boá trí noäi thaát, quaûn lyù nhaân söï, nhaân vieân ban beä ôû ñaây khoâng coù gì khaùc bieät vôùi nhöõng khaùch saïn cuøng loaïi trong thaønh phoá, neáu khoâng muoán noùi coù moøi coøn hôi bò eá aåm y chang nhö caùc khaùch saïn quoác doanh nöõa laø khaùc. Thaät ra khi “ñoùng” caùi khaùch saïn ba sao naøy ôû Haø Noäi vaø thaåy coâ em quaän chuùa Trieäu Minh moät caây baøi loaïi “tieáp thò” cao cô nhaát cuûa mình ra “traán thuû löu ñoàn” nôi ñaây Naêm Cam khoâng chuû tröông kieám tieàn qua ngaønh kinh doanh khaùch saïn. Giöõa luùc caùi “thôøi hoäi nhaäp” ñang laøm nöùc loøng daân chôi Haø Thaønh, caùc doanh nhaân Singapore, Ñaøi Loan uøa vaøo Haø Noäi lieân doanh vôùi nhöõng khaùch saïn quoác doanh

90

coù dieän tích lôùn ñeå môû ra nhöõng VIP, Royal Haøng Tre, West Lake Taây Hoà, Baøn Côø, Ñaïi Ñoàng, Heritage v.v... cuøng nhöõng moùn aên chôi môùi laï, haèng ñeâm Haø Thaønh vang reàn tieáng nhaïc vôùi ca só uoán eùo daäp dình, ngöôøi ta oàn aøo khai thaùc caùc loaïi kinh doanh phuï trong khaùch saïn qua saøn nhaûy röôïu bia, qua tieáp vieân “ca-ve” vuõ nöõ laø chính, luùc ñoù AÙnh Hoàng laïi hôi bò queâ khi vaãn coøn mang phong caùch cuûa tröôøng phaùi khaù coå ñieån. Beân ngoaøi AÙnh Hoàng khoâng oàn aøo naùo nhieät nhö nhieàu nôi khaùc, beân trong cuõng laëng leõ buoàn hiu quaïnh vôùi phong caùch thính phoøng qua tieáng piano reùo raét töø moät em beù hoïc vieân nhaïc vieän ñeán trình taáu haøng ñeâm trong nhaø haøng vôùi nhöõng baûn nhaïc ñaëc seät loaïi “Maïc Tö Khoa” cuûa thôøi “Chieán Tranh vaø Hoøa Bình” cuûa Leon Tolstoy thieät laø... coå ñieån. AÁy vaäy maø khi böôùc chaân vaøo beân trong AÙnh Hoàng, neáu khoâng phaûi laø haøng khaùch VIP ñöôïc môøi thì khoâng ai bieát ñeán caùi thang maùy nhoû phía sau quaày cuûa caên nhaø haøng naèm caïnh lobby duøng ñeå laøm gì. Chieác thang naøy laø moät loaïi thang toác haønh ñi moät leøo thaúng tuoát ñeán taàng möôøi hai cuûa khaùch saïn chöù khoâng coù nhöõng nuùt baám ñeå döøng ôû caùc taàng khaùc. AÙnh Hoàng tuy nhoû veà dieän tích, khoâng coù chieàu roäng vôùi saân quaàn vôït hoà bôi, khoâng coù baõi ñaäu xe meânh moâng nhö ôû Haûi Sö Vuõng Taøu, nhöng ñöôïc caùi veà chieàu cao thì noù cuõng thuoäc loaïi “xoaûi tay vôùi ñeán trôøi”. Möôøi moät taàng beân döôùi, nhö ñaõ noùi chæ laø nhöõng daõy phoøng khaùch saïn bình thöôøng, nhöng ôû taàng thöù möôøi hai cuõng laø taàng saân thöôïng cuûa khaùch saïn ñöôïc quaän chuùa Trieäu Minh laáy nôi naøy laøm choã tieáp ñaõi caùc quyù taân haøng VIP ôû Ba Ñình. Taàng möôøi hai ñöôïc ñaët teân laø Thieân Laâm coù nghóa laø vöôøn trôøi hay vöôøn ñòa ñaøng. Maø quaû ñuùng nhö vaäy, laïc vaøo Thieân Laâm cuûa AÙnh Hoàng khoâng khaùc gì Löu Nguyeãn laïc thieân thai trong truyeàn thuyeát khi xöa. Choã naøy quaû laø “thieân ñaøng” cuûa haï giôùi ñöôïc Trieäu Minh ñem treo lô löûng ôû möôøi hai taàng laàu. Quaùn Thaùnh chæ laø con phoá nhoû ôû Haø Noäi, töø khoaûng phoá Cöûa Baéc cho ñeán ñoaïn noái vaøo Thuïy Kheâ ñöôøng phoá caøng heïp vôùi xe coä haøng quaùn chi chít hai beân. Coù leõ vì vaäy maø AÙnh Hoàng phaûi vöôn mình leân cao. Neáu ngoài ôû saân thöôïng töø ñoä cao cuûa möôøi hai taàng laàu treân Thieân Laâm ñeå nhaâm nhi vaøi ly roài nhìn xuoáng toaøn caûnh Taây Hoà beân döôùi thì khoâng bieát ngaøy xöa Thoâi Hoä ngoài ôû Hoaøng Haïc Laâu beân Taøu nhìn ra soâng Döông Töû coù ñöôïc baèng vaäy hay khoâng. Töø Thieân Laâm thaúng ra höôùng Baéc laø coâ tieåu thô Truùc Baïch vaø Taây Baéc laø baø chò ñaïi thô Taây Hoà, höôùng Ñoâng laø hai chaøng ngoã nghòch Long Bieân vaø Thaêng Long daøi soïc naèm vaét ngang qua soâng Hoàng nöôùc uøn uøn ñoû quaïch vaøo muøa luõ, vaø xuoâi theo kim ñoàng hoà xuoáng 4 giôø ôû höôùng Ñoâng Nam laø coâ em uùt Hoaøn Kieám, roài quay ngöôïc ra sau löng thì coù maáy baùc Baûy Maãu, Ñoáng Ña, Giaûng Voõ... ñeàu raûi raùc trong taàm nhìn veà phöông Nam... Ñoù laø chöa keå ñeán baø coâ giaø khoù tính Thuû Leä cuõng ôû höôùng Taây Nam neáu nhìn töø Thieân Laâm treân saân thöôïng AÙnh Hoàng. Haø Noäi coù moät ñaëc tröng thieân nhieân laø moät thaønh phoá coù nhieàu hoà vaø con soâng Hoàng to lôùn naèm caïnh bìa Ñoâng cuûa thaønh phoá, nhöng caùc hoà cuûa Haø Noäi thì ngaøy nay khoâng coøn maáy chuù boä ñoäi nhaûy xuoáng ngaâm mình loâi quaàn aùo baån ra giaët giuõ giöõa thaønh phoá nhö thôøi bao caáp ñöôïc nöõa, coøn soâng Hoàng thì nöôùc ñoû quaïch uøn uøn nhö thaùc ñoå luùc vaøo luõ nhöng ñeán khi khoâ laïi caïn trô caùt cho treû con laøm saân boùng. Coù leõ caûm thaáy Haø Noäi tuy hoà nhieàu nhöng laïi hôi bò thieáu nöôùc taém taùp ngaâm mình, maø muøa Ñoâng trôøi Haø Noäi laïi laïnh coùng so vôùi Saøi Goøn neân Trieäu Minh ñaõ ñem caû moät gioøng thieân thai noùng aám vaøo khu “vöôøn trôøi” cuûa mình . Duø noùi AÙnh Hoàng laø khaùch saïn khoâng coù beà roäng nhieàu

cho dieän tích saân, nhöng phaàn saân thöôïng cuûa moät khaùch saïn gaàn traêm phoøng cao möôøi hai taàng ñöôïc Trieäu Minh laáy laøm Thieân Laâm cuõng to hôn côõ baèng hai caùi saân Tenis nhaäp laïi. Neáu nhö Haûi Sö ôû Vuõng Taøu coù caùc phoøng loaïi chieán ñaáu mang teân Ngoïc Bieån vôùi caùch trang trí thaät laø cöïc kyø quyù phaùi sang troïng daønh cho caùc ñaïi gia chôi baøi ñoä lôùn daùm aên thua ñeán haøng traêm ngaøn ñoâ moãi ñeâm, thì ôû Thieân Laâm laïi laø moät kyø coâng ñöôïc

ñöôïc nguïy trang laø caên choøi nhoû lôïp laù moïc leân giöõa gioøng nöôùc. Trong caên choøi naøy coù ñuû thöù röôïu bia vaø caùch pha cheá cuûa daân saønh uoáng treân khaép 5 chaâu, vaø khoûi noùi cuõng bieát ñöôïc laø vieäc pha cheá thöùc uoáng trong choøi laù beân gioøng suoái maùt phaûi ñöôïc ñaûm traùch bôûi caùc coâ thoân nöõ tuyeät saéc vôùi y phuïc cuûa nhöõng naøng tieân thöûô xa xöa taän luùc loaøi ngöôøi chöa bieát laøm vaûi voùc tô luïa. Treân khu vöôøn trôøi ôû ñòa ñaøng rôïm

nhoùm kieán truùc sö Nhaät töø Tokyo sang thöïc hieän chæ vôùimuïc ñích duøng ñeå thö giaõn. Vöôøn trôøi Thieân Laâm cuûa Trieäu Minh coù thieát keá kieåu maùi voøm baèng kính trong suoát thaáy taän trôøi xanh bao phuû nöûa beân trong kín ñaùo khoâ raùo duø coù bò phôi mình döôùi nhöõng côn möa Xuaân dai daúng, coøn nöûa ngoaøi coù thieát bò ñieàu khieån ñoùng môû ñöôïc khi caàn loä thieân ñeå ñoùn aùnh naéng maët trôøi oùng aû. Moät heä thoáng ñieàu hoøa cöïc kyø hieän ñaïi ñieàu tieát nhieät ñoä duø ñoâng hay heø vaãn laøm ngöôøi ta coù theå phôi mình vui cuøng thieân nhieân, vaø tröø caùc nôi caàn thieát cho coät keøo truï chòu trong vieäc xaây caát ... coøn haàu nhö taát caû moïi höôùng ñeàu coù maët kính to ñeå nhìn ñöôïc toaøn Haø Noäi beân döôùi nhaát laø hai vaùch cuûa höôùng Ñoâng vaø Baéc nhìn ra toaøn caûnh soâng Hoàng, hoà Truùc Baïch vaø Hoà Taây ñöôïc boïc toaøn kính daùt thuûy ngaân trong suoát ñeå giöõ laáy caûnh quang. Vaét ngang qua Thieân Laâm laø moät gioøng suoái nhaân taïo roäng gaàn möôi meùt vaø daøi hôn hai möôi meùt uoán khuùc löôïn lôø coù luoân thaùc nöôùc ñoå aàm aàm. Doøng suoái naøy coù theå duøng ñeå bôi moät ñoaïn ngaén vaø ñoàng thôøi ôû cuoái gioøng, nöôùc suoái töø ñoä maùt ñöôïc laøm aám cho nhieät ñoä aám noùng leân ñeán 65 ñoä C vaø soâi uøn uïc bôûi nhöõng maét phun hôi cuûa hoà spa massage thuûy löïc. Ñoù laø chöa keå ñeán moät bar röôïu

boùng maùt cuûa ñuû loaïi hoa laù caây coû, nhö caû moät khu röøng nguyeân sinh Cuùc Phöông ñöôïc thu nhoû vaø ñöôïc tuyeån löïa toaøn nhöõng hoa laù caây caûnh quyù hieám nhaát töø caùc nhaø troàng tia danh tieáng trong nöôùc. Coøn hôn theá nöõa beân gioøng suoái roùc raùch cuûa Thieân Laâm luùc naøo cuõng traøn ngaäp tieáng cöôøi roän raõ cuûa baày tieân nöõ laïc böôùc sa xuoáng traàn. Veà ñeâm trong gioøng nöôùc aám, nhieàu ngoïn ñeøn ñöôïc thieát keá chen trong coû chìm trong nöôùc, luùc hoàng luùc xanh bieác ñuû aån hieän thaân hình cuûa nhöõng myõ nhaân ngö tuyeät saéc noåi troâi trong nöôùc. Caàm ly röôïu vang nhaâm nhi do caùc naøng sôn cöôùc tieân nöõ trao cho, ngaâm mình trong gioøng nöôùc aám cuûa Thieân Laâm thöôûng thöùc massage thuûy löïc qua nhöõng boït bong boùng soâi uøn uïc vôû buøng treân thaân cuøng nhöõng naøng tieân caù vaây quanh haàu röôïu, taát caû ñeàu loõa theå löôïn lôø trong gioøng nöôùc. Hoøa laãn vôùi hoa laù beân gioøng suoái laø nhöõng maûng rong reâu hình tam giaùc nho nhoû daät dôø giöõa hai ñuøi myõ nhaân ngö, nhö moät daáu veát coøn soùt laïi khi vöøa môùi truùt boû chieác ñuoâi ñeå moïc chaân laøm ngöôøi. Quaû thaät laø khu vöôøn trôøi cuûa Thieân Laâm ñaõ ñem ñeán cho khaùch laïc vaøo ñaây moät khoâng gian lieâu trai coøn hôn ôû choán tieân boàng. Moät nôi maø tieân caûnh vaø traàn theá khoâng coøn

ranh giôùi caùch bieät thaät ñuùng laø con ngöôøi ñang ôû caû hai cöïc vöøa hoang sô vöøa tröôûng giaû. Ñuùng vaäy! Caûnh tieân khoâng chöa ñuû, phaûi coù nhöõng thuù vui cuûa traàn gian thì cuoäc vui ôû thieân ñöôøng môùi ñöôïc troïn veïn. Tieân treân trôøi thì chæ coù ngaém maø thoâi chöù khoâng ñuïng chaïm sôø moù ñöôïc, coøn tieân ôû “vöôøn trôøi” cuûa quaän chuùa Trieäu Minh naøy thì caùc “chuù baùc” naøo ñöôïc quaän chuùa Trieäu Minh môøi ñeán ñaây chôi cöù tha hoà... voâ tö, “nuoát troïng” tieân luoân taïi choã coøn ñöôïc nöõa noùi gì laø sôø hay naém. Dó nhieân laø taát caû caùc myõ nöõ khi ñaõ ñöôïc quaän chuùaTrieäu Minh ñích thaân choïn löïa kyõ veà chaát löôïng ñeå ñöôïc laøm tieân thì phaûi treû ñeïp vaø coù thaân hình tuyeät myõ, vaø ñieàu quan troïng nhaát laø caùc em phaûi chòu laøm tieân döôùi maét ngöôøi phaøm. Nghóa laø phaûi hoaøn toaøn khoûa thaân phoâ dieãn heát caùc neùt ñeïp treân thaân mình duø döôùi suoái hay treân bôø, vaø nhaát laø neáu nhö caùc chuù baùc coù caàn thì phaûi saün saøng thì phaûi bieát “hi sinh cho söï nghieäp”... laøm tieân cuûa mình, baèng caùch cho caùc chuù baùc ñeø ngöûa mình ra maø “aên thòt” cho ñôõ ñoùi loøng. Taém suoái, bôi loäi, vui chôi ca haùt cuøng baày tieân haï giôùi theá naøo cuõng phaûi ñoùi vaø phaûi coù thöùc gì ñeå aên. Duø sao thì chuù baùc coù soáng ôû caûnh tieân nhöng vaãn laø ngöôøi phaøm, ngoaøi chuyeän “aên thòt tieân” ra chuù baùc caàn

phaûi aên thöùc aên cuûa traàn theá thì môùi soáng ñöôïc. Vì vaäy ôû ñaàu gioøng suoái ñöôïc thieát keá theâm moät quaày bar, tuû ñaù, vaø baøn gheá ñuû choã baøy tieäc ñöôïc cho hai möôi ngöôøi. Duø caùc chuù baùc khi ñöôïc quaän chuùa môøi ñeán thö giaõn treân Thieân Laâm cuûa laàu möôøi hai ña phaàn laø rieâng leû, hoaëc nhieàu laém cuõng chæ laø nhoùm nhoû naêm ba ngöôøi nhöng “tieân” trong vöôøn ñòa ñaøng cuûa Thieân Laâm thì luùc naøo cuõng hôi bò ñoâng, khu

91


aên uoáng phaûi roäng ñuû choã ñeå caùc coâ tieân phuïc vuï chuù baùc treân caû möùc taän tình. Nhöõng thöùc aên ñaëc saûn töôi noùng ñöôïc ñöa töø beáp leân. Ngoaøi caùch thoâng thöôøng laø caùc tieân nöõ ngoài quanh caùc chuù baùc, ñuùt moùm töøng mieáng cho chuù baùc aên, coøn ñöôïc caùc tieân baøy ra nhöõng troø taùo baïo khaùc. Nhö chuù Buøi Tieán Duõng laø moät “ñaïi ca” cuûa PMU 18 maø toaøn caû trong vaø ngoaøi nöôùc ai cuõng bieát (caù ñoä boùng ñaù maáy trieäu ñoâ la chôi cho vui thoâi). Coù laàn trong moät nhaø haøng ôû Saøi Goøn, chuù Duõng “maùu” leân cho hai em tieáp vieân khoûa thaân vaøo trong moät caùi boàn taém lôùn ñöôïc kheânh veà töø cöõa haøng baùn vaät lieäu xaây döïng gaàn ñaáy, roài ñoå caû maáy traêm chai bia Heineken vaøo ñoù maø chia nhau muùc uoáng öøng öïc. Khoâng nghe noùi laø hai em naøy coù ñöôïc taém röûa saïch seõ tröôùc khi vaøo ngaâm caùi “baøn laø Lieân soâ” cuûa mình trong bia khoâng. Hoaëc laø böõa khaùc chuù Duõng laïi cho moät em côûi heát tuoát tuoàn tuoät ra naèm daøi im treân baøn caám khoâng ñöôïc nhuùt nhít, roài saép caù loùc nöôùng baùnh traùng, rau daáp töôi leân ñuøi leân ngöïc cuûa em maø quaán aên nhö kieåu aên cuûa moùn “body sushi” vaäy. Ñoù laø chöa keå caùc loaïi nöôùc chaám do nhaø haøng laøm thì chuù khoâng duøng maø cöù dí thöùc aên vaøo caùi mieäng hang giöõa hai ñuøi em beù ñang côûi truoàng naèm daøi treân baøn maø queït lia queït lòa... Nhöõng troø naøy chuù Buøi Tieán Duõng PMU 18 cuûa mình ñeàu hoïc loùm ñöôïc cuûa baày tieân treân vöôøn trôøi ôû suoái Thieân Laâm do trieäu Minh ñaøo taïo. Vaø khi ñaõ goïi nôi ñaây laø “ñòa ñaøng” nghóa laø moät thieân ñaøng nôi traàn theá thì caùc troø vui phaûi tôùi beán. Ñænh cao nhaát cuûa khu vöôøn trôøi Thieân Laâm ngoaøi gioøng suoái thieân thai vaø baày tieân nöõ ngoàn ngoän chaïy nhoâng nhoâng chôi giôõn coøn phaûi keå ñeán laø phaàn tieân taém cho “ngöôøi” ñöôïc thöïc hieän ngay trong hai “hang ñoäng” cuõng trong vöôøn thieân thai naøy. ÔÛ goùc vöôøn nôi

92

cuoái gioøng suoái laø hai “cöûa hang” ñöa loái vaøo moät ñoäng thaïch nhuõ hoang sô, nhöng beân trong hang laïi thieát keá nguïy trang kheùo leùo ñeå thaønh moät phoøng nguû loaïi “ensuite” coù luoân boàn taém roäng lôùn. Ñieåm ñaëc bieät cuûa caên phoøng hang ñoäng laø naøy laø traàn töôøng vaø ba maët vaùch chen trong caùc nuùm ñaù thaïch nhuõ laïi ñöôïc caån vaøo moät caùch raát kheùo nhöõng taám göông lôùn, ñuû ñeå phaûn chieáu loàng loäng hình aûnh traàn truoàng cuûa chính tieân vaø khaùch ñang “sinh hoaït” trong hang. Nôi naøy laø choã ñeå caùc naøng tieân taém cho chuù baùc theo kieåu “Tora Tora” cuûa Nhaät. Töø khi Vieät Nam böôùc vaøo thôøi hoäi nhaäp, nhieàu ngöôi Vieät ñaõ qua laïi Thaùi Lan chôi neân cuõng ñaõ bieát hoaëc nghe noùi veà nhöõng nhaø taém “body massage” cuûa Thaùi vaø nghó ñoù laø gheâ gôùm laém. Thaät ra thì body massage cuûa Thaùi cuõng chæ laø hoïc loùm theo kieåu tam sao thaát boån töø moùn “Tora Tora” cuûa Nhaät roài bieán töôùng maø thaønh. Noùi ñeán taém taùp thì coù leõ daân Nhaät phaûi daãn ñaàu vaø laø chuyeân gia trong laõnh vöïc naøy vì hoï chuyeân taém vôùi hoï ñaõ coù truyeàn thoáng töø caû maáy ngaøn ngaøn naêm vaø ñaõ ñi vaøo moät phaàn goïi laø di saûn vaên hoùa cuûa xöù Phuø Tang. Theo nhoùm kieán truùc gioøng Thieân Laâm ñöôïc Trieäu Minh môøi töø Nhaät qua giaûi thích thì nhöõng gioøng suoái maø hoï thieát keá cho Thieân Laâm tieáng Nhaät goïi laø Onsen, ñoïc theo aâm tieáng Haùn Vieät laø OÂn Tuyeàn, “OÂn” coù nghóa laø aám, noùng, “Tuyeàn” thì ai cuõng bieát laø suoái, vaäy neân Onsen coù nghóa laø suoái nöôùc noùng. Nhaät Baûn laø ñaát nöôùc cuûa nuùi löûa vaø raát nhieàu trong soá caùc nuùi löûa ñoù ngaøy nay vaãn coøn hoaït ñoäng, vì vaäy ñaát Nhaät hieän vaãn coù raát nhieàu gioøng suoái töï nhieân noùng aám. Nhieàu ngöôøi töôûng Onsen gioáng Sento (taém noùng trong boàn), ñeàu laø taém thaät saïch seõ roài môùi vaøo ngaâm mình trong boàn, khaùc moãi caùi laø On-

sen ñöôïc ngaâm trong suoái thieân nhieân ngoaøi trôøi. Thöïc chaát thì khoâng gioáng ñaâu, chæ laø veà hình thöùc thì hôi hôi gioáng thoâi. Vì Sento laø nöôùc noùng ñöôïc ñun leân roài ñoå vaøo boàn, coøn Onsen laø suoái nöôùc noùng töï nhieân hình thaønh töø nhöõng ngoïn nuùi löûa ñaõ khoâng coøn, hoaëc vaãn ñang hoaït ñoäng, nöôùc ôû ñaây laø nöôùc khoaùng nguyeân chaát. Raát toát cho söùc khoeû. Vì theá, ngöôøi Nhaät ñeán Onsen khoâng chæ ñeå relax thö giaõn maø coøn ñeå chöõa beänh vaø chaêm soùc cô theå nöõa. Taém baèng nöôùc khoaùng seõ giuùp da deû mòn maøng vaø meàm maïi hôn raát nhieàu, giôø thì ngöôøi ta ñaõ hieåu vì sao caùc coâ gaùi Nhaät laïi coù laøn da traéng mòn maøng. Coù moät quy luaät “ngaàm” cuûa daân Nhaät laø khi taém ôû Onsen, duø laø nôi coâng coäng phôi mình giöõa thieân nhieân, duø laø giaø treû, nam nöõ ñeàu taém chung trong moät gioøng suoái nhöng khoâng ai ñöôïc maëc gì, nghóa laø phaûi côûi tuoát tuoàn tuoät. Ngöôøi Nhaät cho raèng giao tieáp xaõ hoäi giöõa ngöôøi vaø ngöôøi maø caû hai ñeàu traàn truoàng thì seõ trôû neân ngang haøng. Luùc ñoù khoâng ai laø seáp, khoâng ai laø lính, khoâng laø quan, khoâng laø daân seõ trôû neân ngang haøng, ñoàng caûm vaø thaân thieát hôn, phaù boû moïi raøo caûn veà vò trí, chöùc töôùc, noâng daân cuõng baèng giaùm ñoác, vì ai cuõng nhö luùc môùi sinh ra, khoâng coù gì treân ngöôøi ... Kieåu giao tieáp naøy thöôøng ñöôïc moâ taû baèng caâu noùi “Hadaka to hadaka no tsukiai”. Nghóa ñen laø söï giao thieäp traàn truïi, nghóa boùng laø “Taém chung laø caùch tuyeät nhaát ñeå “keát model” ñöôïc nhieàu ngöôøi baïn hay”. Ngaøy xöa, khi nöôùc Nhaät coøn kheùp kín khoâng giao tieáp vôùi beân ngoaøi, nam nöõ thöôøng taém chung ôû nhöõng gioøng suoái nöôùc khoaùng Onsen hay trong caùc nhaø Sento taäp theå, vaø taát nhieân, taát caû hoï khoâng maëc quaàn aùo, vì theá chuyeän “len leùn” nhìn nhöõng coâ gaùi ñeïp trong nhaø taém

chung laø ñieàu khoâng theå traùnh. Cho ñeán thôøi Minh Trò Thieân Hoaøng môùi coù nhaø taém nam vaø nöõ rieâng bieät, hoaëc chia giôø vaøo taém rieâng cho nam nöõ, nhö theá caùc vò khaùch nöõ khoâng coøn sôï bò caùc vò khaùch nam “nhìn troäm” nöõa. Tuy vaäy, nhöõng nôi nam nöõ taém chung, khoâng maëc gì, cho ñeán ngaøy nay vaãn toàn taïi, vaø ngoaøi chuyeän töï mình (neáu nhö khoâng quen) hôi bò ngöôïng thoâi chöù chaúng ai theøm nhìn ai ôû caùc nôi naøy. Cho ñeán khi nöôùc Nhaät môû cöûa welcome khaùch nöôùc ngoaøi gheù beán Phuø Tang thì coù nhöõng gioøng suoái nôi taém Onsen cho pheùp khaùch ñöôïc mang khaên taém theo, vì thaät tình maø noùi khoâng phaûi phuï nöõ naøo cuõng coù theå tuoät caùi roät tröôùc maét ngöôøi laï nhö maáy coâ gaùi Nhaät beân gioøng Onsen noùng aám, hoaëc nhoâng nhoâng khoâng maûnh vaûi tröôùc maét caû bao nhieâu ngöôøi ñi töø phoøng thay ñoà ra suoái coù khi caùch nhau caû traêm meùt, luùc naøy du khaùch coù theå duøng khaên ñeå quaán ngang ngöôøi treân ñoaïn ñöôøng ñeán suoái. Vieäc gaëp nhau giöõa luùc traàn truoàng trong Onsen khieán ngöôøi ta coù theå khoâng bieát ngöôøi ñoù laø ai, laøm ngheà gì, vò trí ra sao, nhöng laïi coù theå bieát ñöôïc soá löôïng theïo, hay ruoài hay veát seïo treân cô theå hoï. Ñaëc bieät neáu ñöôïc taém cuøng vôùi vò khaùch laø daân Yakuza (giôùi mafia Nhaät Baûn) thì du khaùch coøn ñöôïc chieâm ngöôõng nhöõng hình xaêm (irezumi) treân ngöôøi hoï. Ñöøng sôï bò caùc ñaïi ca mafia naøy “ñoäng thuû” aåu. Daân chôi Nhaät ít khi ra tay maø khoâng coù muïc ñích, ñaõ coù hình xaâm töùc laø loaïi giang hoà ñaõ coù “soá maù” hoï khoâng deã gì “söõng coà” bôûi nhöõng chuyeän linh tinh nhö “keânh” qua “keânh” laïi roài moùc dao cheùm nhau nhö maáy chuù teùp riu môùi ra ngheà ñaâu. Cöù “voâ tö” nhìn chaêm chaêm vaøo hình

xaêm cuûa hoï thoaûi maùi, sôø ñuïng vaøo cuõng ñöôïc nöõa (nhöng chæ ñuïng vaøo nam thoâi nha!), vì hoï seõ caûm thaáy vui, neáu baïn toû ra thích thuù vaø coù lôøi khen veà nhöõng hình xaêm treân thaân hoï. ÔÛ gioøng Onsen cuûa quaän chuùa Trieäu Minh treân Thieân Laâm, duø laø nhaân taïo nh��ng ñöôïc caùc chuyeân gia Nhaät thieát keá y nhö caùc Onsen thaät beân xöù Phuø Tang ñem neùt khaùm phaù môùi laï cho chuù baùc trong giaøn chöùc saéc ñöôïc naøng môøi ñeán ñaây thöôûng laõm. Vaøo muøa Ñoâng, Haø Noäi laïnh laém, töø töø nhuùng mình vaøo laøn nöôùc noùng boác hôi nghi nguùt, nöôùc daâng daàn daàn ñeán coå, hôi nöôùc ñang baùm vaøo maët, gaân coát seõ nhö giaõn ra, laøn da cuõng trôû neân meàm maïi hôn, ñoàng thôøi söï thoaûi maùi vaø thö giaõn cuõng daàn xaâm chieám taâm hoàn ngöôøi taém. Ñuùng laø moät caûm giaùc thaät tuyeät vôøi. Vöøa ngaém phong

caûnh sôn thuûy höõu tình cuûa toaøn caûnh Taây Hoà beân döôùi, vöøa nghe tieáng thaùc nöôùc roùch raùch giöõa röøng saâu, vöøa ngaâm mình taém chung cuøng baày tieân nöõ khoûa thaân chæ coù nôi choán boàng lai tuoát taän taàng möôøi hai cuûa khaùch saïn AÙnh Hoàng. Quaû thaät laø chuù baùc ngaøy nay bieát nhieàu troø hôn ñöùt haún Thoâi Hoä khi ngoài ôû Hoaøng Haïc Laàu naêm xöa nhieàu. Ngaâm mình trong suoái noùng xong caùc chuù baùc seõ ñöôïc maáy em tieân ñöa vaøo hang ñoäng duøng phöông phaùp “Tora Tora” maø laøm “vaät lyù trò lieäu” cho chuù baùc traùnh caùc chöùng phong thaáp nhöùc mình nhöùc maåy cuûa tuoâi giaø. Theo caùc chuyeân gia veà “vaät lyù trò lieäu” thì phöông phaùp naøy coù theå caûi laõo hoaøn ñoàng töùc thì ngay taïi choã maø chaúng caàn ñeán moät vieân Viagra naøo caû. Trong hang cuõng coù boàn taém thuûy löïc ñöôïc caùc chuyeân gia cuûa Nhaät thieát keá laø moät furo roäng lôùn ñuû choã thoaûi maùi cho hai ngöôøi, boàn taém naøy trang trí aån chìm nhö moät choã truõng töï nhieân treân neàn ñaù. Chöõ furo hay vieát theo caùch trang troïng thì laø ofuro, duøng ñeå chæ boàn taém duøng trong moãi gia ñình ôû Nhaät. Taém boàn laø phong tuïc töø xa xöa cuûa ngöôøi Nhaät, khi ñoù furo haàu heát ñöôïc laøm baèng goã hinoki (caây baùch Nhaät), raát beàn vaø chaéc. Ñeán baây giôø, khoâng coøn maáy gia ñình duøng goã hinoki ñeå laøm furo nöõa, phaàn vì hieän nay coù raát nhieàu boàn taém phöông Taây du nhaäp vaøo Nhaät, moät phaàn nöõa ñoù laø furo laøm töø goã hinoki raát ñaét, chæ coù nhaø giaøu, nhöõng ngoâi nhaø truyeàn thoáng vaø nhöõng khaùch saïn lôùn laø söû duïng thoâi. Vaäy maø trong hang ñoäng treân Thieân Laâm cuûa Trieäu Minh vaãn coù ñöôïc loaïi boàn furo baèng goã hinoki chính hieäu ñem töø Nhaät sang. Trong boàn furo naøy traøn ñaày hoa hoàng, hoa laøi ñöôïc ngaâm trong nöôùc aám toûa höông thôm ngaït ngaøo. AÙnh saùng ñöôïc ñieàu chænh cho môø nhaït laõng maïn bôûi vaøi ngoïn ñuoác nhoû vôùi nhöõng ñoám löûa baäp buøng, Caùc chuù baùc seõ ñöôïc moät hoaëc hai, hay ba... (tuøy theo yù cuûa chuù baùc) vaøo taém furo cuøng, vaø caùc naøng tieân seõ duøng moät loaïi body lotion ñaëc bieät ñeå taém röûa kyø coï cho chuù baùc, töøng phaân vuoâng treân cô theå cuûa chuù baùc seõ ñöôïc muôøi ngoùn tay cuûa caùc em tieân xoa ñeán, nhaát laø nhöõng choã nhaïy caûm treân cô theå ñaøn oâng cuõng ñöôïc tieân sôø moù kyø coï vaøo nhö meï taém cho em beù vaäy. Sau khi taém saïch thì tieân seõ môøi chuù baùc qua naèm

93


treân taûng ñaù to baèng phaúng caïnh beân (thöïc chaát laø taám neäm baèng hôi ñöôïc nguïy trang thaønh taûng ñaù), vaø ñaây môùi laø taâm ñieåm chính cuûa tieân treân vöôøn trôøi Thieân Laâm naøy. ÔÛ choã naøy qua söï giôùi thieäu cuûa nhoùm chuyeân gia Nhaät kieán truùc thieát keá Thieân Laâm Trieäu Minh ñaõ môøi moät “Geisha“ chính hieäu töø Nhaät sang huaán luyeän cho caùc naøng tieân cuûa mình. Geisha nguyeân thuûy laø nhöõng coâ gaùi ñeïp trong taàng lôùp quyù phaùi cuûa xaõ hoäi Nhaät xöa. Caùc coâ naøy bieát ñaøn hay, ca muùa gioûi vaø coù khaû naêng haàu chuyeän cuøng khaùch, maø ngaøy xöa khaùch cuûa hoï chi laø nhöõng kieám só thuoäc giôùi quyù toäc trong nhöõng gioøng laõnh chuùa Nhaät. Sau ñeä nhò theá chieán, Nhaät thua traän, Myõ vaøo ñoùng quaân treân caùc thaønh phoá lôùn cuûa Nhaät, moät soá gaùi maïi daâm cuûa Nhaät luùc baáy giôø töï xöng mình laø “geisha” ñeå “naâng ñôøi” trong maét lính Myõ, neân geisha cuûa Nhaät ngaøy nay bò ngöôøi Taây phöông hieåu laàm laø kyõ nöõ hay gaùi maõi daâm. Ngaøy xöa ñeå ñaït ñöôïc danh hieäu “geisha” ngöôøi con gaùi phaûi hoïc ít laém laø 5 ñeán 7 naêm ôû moät tröôøng chuyeân ñaøo taïo ca muùa, ñaùnh ñaøn, dieãn kòch v.v... nhö tröôøng quoác gia aâm nhaïc ngaøy nay vaäy. Geisha ñuùng nghóa ngaøy nay ñang treân ñöôøng tuyeät chuûng. Khoâng ai coøn höùng ñeå boû 5 – 7 naêm hoïc ca haùt, hoïc quaán kimono v.v.. ñeå chæ tìm ñöôïc maáy coâng vieäc “mua vui” cho khaùch taïp nhaïp ôû caùc quaùn bar, quaøy röôïu... Neáu cuøng boû ra maáy naêm ñeå trau ngheä thì ngöôøi ta nhaûy leân saân khaáu laøm sieâu sao seõ noåi tieáng vaø kieám tieàn nhieàu hôn laø laøm geisha. Do ñoù töø “geisha” cuõng bò bieán nghóa khaù nhieàu so vôùi caùc bieán töôùng töø noù naåy sinh ra. Geisha ñöôïc Trieäu Minh môøi sang huaán luyeän cho caùc tieân ôû Thieân Laâm laø moät “maù mì” chuyeân nghieäp trong ngaønh taém Sento “Omanko” ôû Tokyo. Nhö ñaõ giaûi thích Sento coù nghóa laø nhaø taém coâng coäng do ngöôøi laøm ra nhö moät daïng hoà bôi cho nam nöõ taém chung nhö taém ôû Onsen laø caùc suoái thieân nhieân ngoaøi ngoaøi trôøi vaäy, chæ coù ñieàu laø ôû Sento ngöôøi ta khoâng bôi, vaø cuõng khoâng khoâng maëc quaàn aùo gì heát, nam nöõ vaøo ñaây côûi truoàng ngoài chung vôùi nhau trong moät boàn to nhö hoà bôi chæ ñeå ngaâm nöôùc noùng. Vaø cuõng töø sau ñeä nhò theá chieán, khi lính Myõ xuaát hieän ôû nöôùc Nhaät thì caùc coâ chaân daøi cuûa Nhaät ñaõ “phaùt huy” theâm truyeàn thoáng taém taùp cuûa daân mình, ñoù laø caùc nhaø nhieàu taém Sento rieâng nhoû taïi nhaø caùc coâ chaân daøi xöù Phuø Tang laïi coù theâm dòch vuï “tieáp vieân” taém cho khaùch. Neáu trong theá chieán thöù hai khi phi ñoäi kamikaze cuûa Nhaät töï ñaâm ñaàu vaøo oáng khoùi taøu Myõ cho noå tung ñeå

94

caû hai cuøng cheát, ñaõ laøm cho caû theá giôùi phaûi kinh hoàn... thì sau chieán tranh caùc coâ gaùi tieáp vieân naøy laïi laøm cho lính Myõ kinh hoàn theâm laàn nöõa qua moùn taém baèng “Omanko” cuûa caùc naøng. Omanko tieáng Nhaät laø choã treân cô theå phuï nöõ maø... coû coù theå moïc ñöôïc. Choã maø nhaø thô Buøi Giaùng ñaõ phaûi laøm thô hoûi raèng “Giôø naøy em ôû nôi ñaâu - coû treân mình maåy em saàu ra sao”. Taém baèng Omanko coù nghóa laø caùch taém cho khaùch baèng “coû” treân ngöôøi cuûa chính caùc naøng. Lính Myõ thì thöïc teá hôn, hoï khoâng bieát laøm thô nhö thi só Buøi Giaùng neân goïi choã moïc coû giöõa hai ñuøi caùc naøng laø caùi... baøn chaûi, töø ñoù trong caùc ñoaøn quaân Myõ ñoùng ôû Nhaät luùc baáy giôø coù theâm töø “Omanko brush” ñöôïc ra ñôøi. Vaø nhöõng coâ gaùi Nhaät duøng “baøn chaûi Omanko” cuûa hoï ñeå taém cho khaùch ñöôïc lính Myõ goïi laø “Tora Tora girls”hay “Kamikaze girls”. Tora Tora laø huyeát leänh cuûa ñeà ñoác Yanmamoto trao cho cho caùc phi coâng Kamikaze (phi ñoäi caûm töû Thaàn Phong) cuûa Nhaät naêm xöa, coù nghóa laø thaø lao ñaàu vaøo oáng khoùi taøu Myõ cheát boû chöù khoâng haøng. Quaû thaät duø caùcchaøngtrai Kamikaze naøy ñaõ thua traän trong chieán tranh, nhöng ñoaøn quaân chaân daøi cuûa cuûa Nhaät ñaõ gôõ laïi danh döï cho hoï, khi caùc naøng cuõng aùp duïng huyeát leänh “Tora Tora” duøng phi ñoäi... Omanko cuûa mình maø “oanh taïc” treân thaân lính Myõ trong phoøng taém ôû nhaø rieâng cuûa mình vaø thaø cheát chuøm vôùi tuïi Myõ chöù nhaát ñònh khoâng ñeå teân naøo ñöôïc soáng soùt. Neáu trong chieán tranh hai chöõ “Tora Tora” leänh taán coâng cuûa Yanmamoto trong traän Traân Chaâu caûng tuy ñaõ luøng buøng trong loã tai quaân ñoäi Myõ nhöng chæ môùi laøm hoï kinh hoàn thoâi chöù chöa cheát, thì cho ñeán khi ñöôïc “phi

ñoäi Omanko” aùp duïng “Tora Tora” trong phoøng nhaø taém thì môùi thaät söï laøm lính Myõ “hoàn lìa khoûi xaùc” cheát ngaéc qua caùch “oanh taïc” thaät haõi huøng cuûa caùc naøng con gaùi xöù Phuø Tang naøy. Kyõ thuaät cuûa laùi “Omanko” ñeå oanh taïc treân “body” cuûa khaùch, tröôùc tieân laø phaûi laøm cho cô theå (khoûa thaân) cuûa hai ngöôøi ñöôïc trôn luøi baèng xaø phoøng hay baèng daàu höông lieäu cuõng ñöôïc (baây giôø ngöôøi ta hay duøng daàu baby oil hay massage oil), vaø coâ gaùi seõ duøng ngöïc, duøng ñuøi, duøng thaân ngöôøi cuûa mình, vaø nhaát laø caùi “coâng ñoaïn” duøng chieác “Omanko” (hay “nhuùm coû non”, hoaëc laø theo daân chôi Haø Noäi goïi ñoù laø caùi “baøn laø Lieân soâ” v.v... ) ñeå maø chieán ñaáu. Chieác “Omanko” cuûa caùc naøng Phuø Tang luùc naøy seõ nhö moät loaïi phi cô kamikaze, ñöôïc caùc naøng laùi baèng caùch tröôøn cho “nhuùm coû” giöõa hai ñuøi naøng noù ñöôïc maøi, uûi nhö caùi baøn laø ñeå laø quaàn aùo, caùc naøng laáy Omanko cuûa mình ñeå tröôøn, queït,

chaø, coï v.v... cho heát khaép thaân theå cuûa ngöôøi ñaøn oâng ñöôïc caùc naøng phuïc vuï. Phaûi noùi laø khaép toaøn thaân khoâng chöøa moät phaân vuoâng da thòt naøo maø khoâng ñöôïc chieác “Omanko” cuûa naøng löôïn queït qua, keå caû thænh thoaûng caùc naøng xoay ngöôïc chieàu theo tö theá soá 6 vaø soá 9 loän ngöôïc naèm keà beân nhau roài “ñaùp” chieác Omanko cho “chaïm ñaát” xuoáng maét muûi mieäng moàm cuûa khaùch, chaø queùt cho saïch buïi traàn treân phi ñaïo ôû traùn ôû maët, dí cho soáng muõi cuûa khaùch bò keïp chaët luùn saâu vaøo hai caøng ñaùp hai beân chieác Omanko cuûa naøng roài boác leân... Nhaát laø treân phaàn nhaïy caûm nhaát cuûa quyù oâng beân döôùi, choã maø baø Hoà Xuaân Höông ngaøy xöa taû laø “laéc leõo caønh thoâng treo tröôùc gioù”... thì heát hai goø ngöïc traàn cuûa naøng laïi ñeán chieác Omanko baáy giôø noù trôn luøi vì xaø phoøng (hay trôn vì ñang töôm nhöïa tình cuûa chính noù cuõng khoâng bieát ñöôïc), maø laïi cöù tröôøn tôùi tröôøn lui cho trôït ra trôït vaøo ñeå caùi “caønh thoâng” bò loït vaøo khe loûm giöõa hai beân caùnh cuûa noù thì baø noäi noù cuõng phaûi gaõy chöù coù boá “thaèng lính Myõ” naøo maø chòu cho noåi ñaâu chöù... Maø maáy chuù lính Myõ naøy thì ai cuõng bieát roài, toaøn moät loaïi ñöôïc phong anh huøng nhôø to moàm roäng mieäng ... “khoâng bieát töï aùi” laø caùi “xòt” (shit) gì heát, heã saép cheát laø tuïi noù la laøng keâu maù nhö teá sao. “Maù ôi! Noù gieát con...” Coù thaèng höôùng veà xöù Myõ chaéc laø khaán vôï noù ñang ôû beån chôø noù veà... traû baøi “Quyû thaàn ôi!.. tao ñi ñòa nguïc ñaây vôï ôi... heát meï noù bullet roài chaéc khoâng coøn “baøi vôû” gì cho vôï ñaâu”. Coù thaèng coøn “thöïc teá” hôn noù vöøa khoùc vöøa van naøi coâ gaùi ñang laùi Omanko naøy cho noù moät cuù “kamikaze” cheát quaùch cho roài cheát. “Ñó ôi! Tao laïy maày... quaát tao ñi... nhaøo chieác phi cô cuûa maøy xuoáng oáng khoùi taøu cuûa tao cho cheát meï tao luoân ñi, “Tora Tora” tao ñi ñöøng coù löôïn nöõa... tao chòu

heát noåi roài ñó ôiii!” (Oh my bitch! I pray you... kamikaze me please, f... my mother! “Tora Tora” me bitch!, I effort no more... bitttchhh...!)... --ooOoo-Taát caû kyõ thuaät Omanko “truyeàn thoáng” naøy ñeàu ñöôïc moät “geisha” thôøi ñaïi loaïi chuyeân nghieäp nhaát töø Nhaät qua huaán luyeän cho ñaùm tieân nöõ treân gioøng “oân tuyeàn” trong Thieân Laâm cuûa taàng möôøi hai khaùch saïn AÙnh Hoàng do Trieäu Minh quaûn lyù. Ñaây laø nhöõng caùc moùn aên chôi tuyeät taùc khoâng ñuïng haøng vôùi baát cöù nôi ñaâu, khoâng nôi thöù hai naøo taïi Vieät Nam, duø coù tieàn cuõng khoâng theå coù ñöôïc. Vöôøn trôøi Thieân Laâm ñoäc ñaùo naøy ñöôïc quaän chuùa Trieäu Minh taïo ra ñeàu khoâng vôùi muïc ñích kinh doanh. Taát caû ñeàu mieãn phí vaø chæ ñöôïc phuïc vuï cho “khaùch môøi” maø thoâi. Theo chæ thò cuûa “anh Naêm” thì caùc chuù baùc laøm vieäc trong caùc cô quan boä sôû caøng cao caáp, thì caøng lao taâm meät moûi. Nhaát laø chuù baùc naøo thuoäc

haøng VIP laø uûy vieân trong Ba Ñình, hay chuaån bò laøm uûy vieân (uûy vieân döï khuyeát) laïi caøng lao taâm toån trí nhieàu hôn nöõa. Vì vaäy caàn phaûi coù moät choã cho caùc chuù baùc thö giaûn, nghæ xaû hôi sau nhöõng giôø phuùt meät nhoïc. Tuøy vaøo söï quen bieát vaø coù “qua laïi” treân chuyeän “laøm aên” cuøng coù lôïi cuøng coù lôïi trong coâng vieäc kinh doanh cuûa Naêm Cam maø Trieäu Minh seõ chieâu ñaõi caùc chuù baùc ôû möùc ñoä naøo. Ñöôïc böôùc chaân vaøo Thieân Laâm phaûi laø haøng thuoäc loaïi ñöôïc choïn löïa ñaëc saéc chöù thöù “loâm coâm” khoâng theå coù tieâu chuaån ñöôïc ñaõi ngoä naøy. Côõ nhö Trung taù Tröông Minh Ngoïc tröôûng phoøng baøi tröø toäi phaïm Sôû Coâng An trong Saøi Goøn, cuõng laø loaïi “coát loõi” trong giaøn giaùo phía Nam cuûa anh Naêm Cam, vaø laïi quen bieát thaân tình vôùi Trieäu Minh vaäy maø bao laàn ra vaøo Haø Noäi ñöôïc quaän chuùa Trieäu Minh tieáp ñoùn noàng haäu nhöng Ngoïc chöa coù dieãm phuùc ñöôïc naøng cho moät laàn böôùc vaøo suoái tieân treân vöôøn trôøi naøy bao giôø Moät trong nhöõng khaùch môøi saùng giaù nhaát ñöôïc anh Naêm chæ thò cho Trieäu Minh ñích thaân chieâu ñaõi vì ñang coù lôïi vaø seõ coù lôïi nhieàu hôn nöõa cho “coâng ty” sau naøy ñoù laø laõo Huy Thoâng Toång Cuïc Tröôûng Toång Cuïc hai möôi laêm thuoäc Boä coâng an ôû phoá Yeát Kieâu (LTS: Huy Thoâng vaø Cuïc hai laêm chæ laø teân vaø con soá minh hoïa vì lyù do teá nhò taùc giaû khoâng muoán neâu ñích danh cô quan vaø teân thaät cuûa nhaân vaät trong ñoaïn vieát naøy) . Ña soá caáu truùc cuûa caùc cô quan ban ngaønh thuoäc coâng quyeàn nhaø nöôùc Vieät Nam thuôøng ñöôïc toå chöùc theo hình daáu thaäp, vaø ñöôïc goïi laø haøng doïc, vaø haøng ngang. Ngaønh coâng an cuõng vaäy, Töø Boä xuoáng Sôû, xuoáng Phoøng, roài Ban beä cuûa caùc thaønh phoá Quaän, Huyeän, Phöôøng, Xaõõ, thoân laøng

95


v.v... thì goïi laø haøng doïc. Beân caïnh ñoù coù moät loaïi ñi ngang khoâng tröïc thuoäc caùc cô quan ban ngaønh naèm trong haøng doïc naøy maø chæ tröïc thuoäc söï quaûn lyù cuûa Boä thì goïi laø “Toång Cuïc”, xuoáng Cuïc, vaø caùc ban ngaønh trong Cuïc, vaø vì caùc Cuïc, khoâng naèm trong Sôû Phoøng cuûa haøng doïc neân ñöôïc goïi laø “haøng ngang”, vaø Toång Cuïc hai laêm do Huy Thoâng laø Toång Cuïc Tröôûng, thuoäc haøng ngang cuûa Boä coâng an, ñaëc traùch veà an ninh taøi chính lieân quan ñeán thueá vuï. Beân caïnh caùc soøng kyø beõo ôû phía Nam, quaän chuùa Trieäu Minh bieát anh Naêm Cam cuûa mình coøn coù theâm maûng cung öùng caùc loaïi bia röôïu ngoaïi cho haàu heát taát caû caùc phoøng traø vuõ tröôøng quaày bar taïi caùc thaønh phoá lôùn yø xeøo aên chôi thôøi hoäi nhaäp. Ñaây cuõng laø moät maûng kinh doanh coù soá doanh thu ñeán vaøi tyû moãi ngaøy. Noäi chæ moät mình Monaco ôû Traàn Höng Ñaïo, haøng ñeâm daân chôi treân saøn “ngoán” heát caû nöûa tyû tieàn röôïu ngoaïi roài. Maø Saøi Goøn vaø Haø Noäi nôi naøo cuõng coù caû chuïc caên aên chôi lôùn nhö Monaco, haøng ñeâm ñoå röôïu nhö ñoå nöôùc suoái, vaø haøng haø sa soá quaày bar, karaoke, nhaø haøng aên uoáng v.v... nôi naøo khaùch cuõng phoâ tröông ñaúng caáp cuûa mình baèng caùch duøng röôïu ngoaïi. Do ñoù soá löôïng röôïu cuûa nhaø Naêm Cam cung öùng moãi ngaøy neáu ñoå ra thuøng maø ñöïng coù khi phaûi ñeán caû haøng chuïc xe boàn xi teït chôû daàu loaïi “khuûng” (lôùn) nhaát chôù khoâng phaûi laø nhoû. Bôûi vaäy ñöôøng giaây “ñaùnh” ñöôïc röôïu ngoaïi veà trong nöôùc maø khoâng qua quan thueá vaãn laø moät “huyeát maïch” cuûa caùnh kinh doanh naøy. Vaø chuyeän coù “qua aûi” ñöôïc hay khoâng laø phaûi coù nhöõng ngöôøi nhö laõo Huy Thoâng. Huy Thoâng chæ môùi treân naêm boù leû maáy chieác, laø moät trong soá ít daân “SOE” (LTS: State Owned Enterprise = quoác doanh nhaø nöôùc) aên maëc coi ñöôïc maét, khaù töôm taát chöù khoâng

96

queâ nhö ña soá. Quaàn aùo laõo laø do thôï may ño caét haün hoøi, vaø maët vaûi toaøn loaïi thôøi thöôïng, haøng nhaäp töø AÂu chaâu veà qua ngoõ xaùch tay tuyeät ñoái khoâng ñuïng ñeán haøng chô, giaøy deùp cuõng choïn löïa kyõ töø haøng “hand made” chính hieäu cuûa YÙ. Khoâng chæ laø quaàn aùo bieát chænh tu veùn kheùo maø coøn laø “phong caùch soáng” cuûa daân “laøm quan” hoâm nay, Huy Thoâng bieát tranh thuû moïi caùch ñeå kieám tieàn “ngoaïi thu”. Dó nhieân caùc ngoõ ngaùch ngoaïi thu naøy khoâng khoâng naèm trong baûn löông cuûa caùn boä nhaø nöôùc, maø baèng “chöùc saéc” cuûa moät Toång Cuïc Tröôûng trong toång cuïc. Beân caïnh ñoù Huy Thoâng bieát thöôûng thöùc heát moïi ñieàu trong cuoäc soáng do tieàn ñem laïi. Nhaø sang, xe ñeïp, con ñi du hoïc nöôùc ngoaøi, röôïu ngon, gaùi ñeïp v.v... thöù naøo laõo cuõng “ngoán” heát. Bôûi nhöõng thöù naøy phaûi tieàn nhieàu môùi coù ñöôïc, maø rieâng vôùi laõo thì laïi khoâng phaûi

traû baèng tieàn. Laï moät ñieàu laø nhöõng tay ñaøn oâng coù ñuû chöùc saéc quyeàn löïc, coù vôï gioûi con ngoan, coù tieàn, coù ñòa vò laïi laø nhöõng tay coâ ñôn nhaát treân ñôøi naøy. Laõo Huy Thoâng cuõng vaäy, duø vôï con luû khuû, boà nhí, chaân daøi chaân ngaén caû taù, laõo vaãn coâ ñôn theøm khaùt ñöôïc uùp maët mình vaøo buïng nhöõng em gaùi môn môûn khaùc ñeå xaû heát noåi nieàm... Caû moät baày tieân treân Thieân Laâm cuûa Trieäu Minh laõo ñaõ thay phieân maø “taâm söï” heát khoâng chöøa tieân naøo, vaø moãi khi treân tieân caûnh coù “tuyeån duïng tieân söï” môùi, boác ñöôïc vaøi em nhaø queâ saïch nöôùc caûng töø döôùi traàn leân laøm tieân môùi, thì laõo laïi luoân luoân muoán mình laø ngöôøi “khaùm phaù chaát löôïng” cuûa em tieân môùi naøy ñaàu tieân. Coù moät ñieàu laø duø meâ gaùi hoang daâm voâ ñoä, nhöng Huy Thoâng laïi raát sôï tai tieáng. Khoâng phaûi laõo sôï muï vôï sö töû Haø Ñoâng ôû nhaø, cuõng chaúng ngaïi gì chuyeän bò vi phaïm “ñaïo ñöùc caùch maïng” cuûa moät caùn boä cao caáp, maø chæ vì Ba Ñình laø moät ñaáu tröôøng luoân nhuoám muøi gioù tanh möa maùu. Ñaïi hoäi trung öông khoùa tôùi bieát bao nhieâu thaèng nhö laõo ñang nhaém vaøo caùi chöùc uûy vieân döï khuyeát, hoaëc uûy vieân. Sô suaát moät chuùt coù nghóa laø thì töï bieán mình thaønh bia cho tuïi noù ngaém maø taäp baén. Rôi ñaøi veà queâ ñuoåi gaø ngay. Nhaát laø trong thôøi ñieåm naøy, Ba Ñình ñang giaêng hoa keát ñeøn chuaån bò keát naïp uûy vieân môùi neân Huy Thoâng caàn phaûi doïn mình vôùi veû beân ngoaøi laø moät caùn boä chuyeân chính göông maãu. Vì vaäy chuyeän chôi bôøi vôùi gaùi ghieác laõo baùm dính laáy quaän chuùa Trieäu Minh vaø gioøng suoái “Onsen” cuûa naøng, vöøa ñöôïc leân taän tuoát treân maây thoûa thích vôùi baày tieân nöõ ôû vöôøn trôøi Thieân Laâm khoâng toán

xu naøo, vöøa ñöôïc duy trì hình aûnh moät caùn boä chuyeân chính caùch maïng truyeàn thoáng, daán heát cuoäc ñôøi mình ñeå ñi laøm... “ñaày tôù nhaân daân” thì coøn gì baèng. Naêm Cam ñaõ sôùm nhaän ra khaû naêng “ham aên, ham höôûng” cuûa thaèng cha Toång Cuïc Tröôûng naøy. Duø hieän taïi haén coù khaû naêng vaø ñang hôïp taùc ñeå keùo maáy caùi “coâng” (container) röôïu ngoaïi cuûa mình qua aûi chæ vôùi moät phaàn ba giaù, ñoù laø chöa keå laâu laâu caàn tieàn hì haén laïi maïnh tay ñaày theâm cho nhaø anh Naêm vaøi chuïc “coâng” mieãn phí khaùc. Coù gì ñaâu, chæ caàn baûn khai baùo maët haøng trong coâng laø chuûng loaïi khaùc, khoâng phaûi röôïu thì giaù thueá seõ khaùc ñi, hoaëc nhö laø haøng cuõ vôù vaån loaïi “cöùu trôï sida” gì ñoù thì coù thueá maù gì ñaâu maø ñoùng. Duø chuyeän thueá vuï laø chuyeän cuûa beân Boä Taøi Chaùnh, nhöng caùi Toång Cuïc hai laêm naøy laïi laø moät cuïc cuûa coâng an chuyeân traùch kieåm tra thueá taïi caùc caûng xuaát nhaäp treân toaøn caû nöôùc, vì vaäy chuyeän “cho qua aûi” laø moät chuyeän Toång Cuïc Tröôûng khoâng laøm ñöôïc thì coøn ai coù theå laøm... Ngaøy xöa thi só Thoâi Hoä beân Taøu boø leân Hoaøng Haïc Laâu ngaém soâng Döông Töû maø ñeà ra baøi thô tuyeät taùc, ngaøy nay mieãn laø caùi oâng Toång Cuïc naøy coøn chòu baét chöôùc Thoâi Hoä boø leân “vöôøn trôøi” cuûa Trieäu Minh ñeå uoáng röôïu ngaém caûnh Taây Hoà, duø khoâng bieát laøm thô nhöng mieãn laø oâng Toång Cuïc Tröôûng naøy coøn meâ “aên thòt” tieân, coøn meâ “quyeàn löïc” cuûa chuyeän “ngoaïi thu” baèng caû chuïc xaáp tieàn ñoâ daøy coäm haøng thaùng do coâng vieäc “laøm aên” chung vôùi anh Naêm ñem laïi, thì coâng vieäc nhaäp röôïu ngoaïi cuûa nhaø Naêm Cam coi nhö eâm. Vì vaäy, tröø nhöõng hoâm phaûi daønh Thieân Laâm ñeå tieáp nhöõng vò khaùch quùy taân khaùc, coøn haàu nhö baát cöù luùc naøo Huy Thoâng ñeà nghò ñöôïc gheù Thieân Laâm uoáng röôïu ngaém caûnh, ngaém traêng Taây Hoà Trieäu Minh ñeàu laøm vui loøng haén. Ngoaøi phaàn “ngoaïi thu” vôùi caùc “coâng” röôïu nhaäp, gaàn ñaây Trieäu Minh coøn ñöôïc anh Naêm cho maïnh daïn giuùp laõo chuùt chi phí cho caùnh caùc baùo ñaøi ôû Haø Noäi loùt ñöôøng cho laõo voâ ñöôïc “trung öông” trong ñôït naøy. Chôi ñeïp vôùi Huy Thoâng nhö vaäy Trieäu Minh chöa bao giôø ñoøi hoûi ngöôïc laïi ñieàu gì quaù ñaùng, mieãn laø haén chòu ñeán Thieân Laâm cuûa naøng maø “höôûng phöôùc” nhö hieän taïi laø ñöôïc roài coøn nhöõng chuyeän khaùc thì sau naøy neáu “thaèng chaû” ñöôïc voâ trung öông thì “anh Naêm” seõ coù thieáu gì caùch ñeå tính soå. Khi ñoù “aân ñeàn oaùn traû” maáy hoài. Nhöng ñuùng laø möu söï taïi “anh Naêm” maø thaønh söï taïi... oâng trôøi. Khi cung haïnh thoâng ñaõ taét ñöôøng, long maïch phong thuûy bò di dôøi thì con

ñöôøng söï nghieäp duø ñang phaùt cuõng bò teû khuùc vaøo ñöôøng moøn Tröôøng Sôn ñaày gai buïi. Ñònh meänh chôi khaêm ngaøi Toång Cuïc Tröôûng nhaø mình moät cuù naëng nhö bò teù gieáng. Ñònh meänh ñeán töø moät thaèng nhaûi nheùp baù vô hai möôi hai tuoåi, khi khoâng laïi loït vaøo taàm ngaém ñeå yeâu cuûa coâ nöõ thieáu gia con gaùi lôùn cuûa ngaøi Toång Cuïc môùi troøn möôøi taùm, vöøa qua traêng raèm ñöôïc hai naêm. Huy Thoâng thuoäc gia ñình caùch maïng coù chöùc coù quyeàn ñaõ qua hai ñôøi. Trong chieán tranh nhôø theá löïc gia ñình neân anh chaøng ñöôïc toáng sang Nga, sang Tieäp du hoïc ñeå traùnh

bom ñaïn vaø traùnh chuyeän ñi B (vaøo chieán tröôøng mieàn Nam). Sau chieán tranh veà nöôùc laäp gia ñình vôùi moät coâ gaùi cuõng gia ñình caùch maïng loaïi “moân ñaêng hoä ñoái”. Huy Thoâng ngaøy nay, do nhöõng baäc thang trong chính quyeàn ñaõ coù saün töø ñôøi tröôùc cuûa boá meï ñeå laïi neân ñöôïc treøo leân chöùc Toåâng Cuïc Tröôûng, moät cuïc chuyeân veà an ninh kinh teá cuûa Boä Coâng An. Hoï coù ba ñöùa con, vaø laø moät gia ñình chuaån möïc trong tieâu chí “ñaïo ñöùc caùch maïng chuyeân chính”. Giöõa luùc bao “öùng ñôn” khaùc mình mang ñaày thong tích vôùi caùc baûn “xöû lyù noäi boä” (kieåm ñieåm ôû caáp cao khoâng qua toøa aùn xöû) qua caùc danh muïc “coù lieân quan” ñeán tham nhuõng, hoaëc lôïi duïng chöùc vuï laøm traùi, hay chieám ñoaït taøi saûn cuûa nhaø nöôùc vaø nhaân daân, coù vôï ngoaïi tình theo trai bao, choàng ly thaân theo chaân daøi v.v... thì Huy Thoâng nhôø kheùo che daáu neân vaãn phoâ tröông ñöôïc hình aûnh cuûa mình laø moät “caùn boä lieâm khieát” coù moät gia ñình ñuùng theo tieâu chí cuûa “ñaûng vaø nhaø nöôùc” quy ñònh, vaø ñaây laø moät loaïi “vuõ khí toái thöôïng” cuûa Huy Thoâng

trong cuoäc chieán ñeå tranh ñöôøng vaøo Ba Ñình. Coâ gaùi lôùn laø Ngoïc Nga, töø luùc môùi möôøi boán Huy Thoâng ñaõ göûi sang Anh quoác du hoïc roài, nhöng xong Trung hoïc ôû Anh thì noù laïi ñoøi veà nöôùc vaø ghi danh ôû ñaïi hoïc Saân Khaáu Ñieän AÛnh caùi quaùi gì ñoù trong Saøi Goøn. Ñaây laø yù cuûa noù vaø baø meï noù choïn chöù khoâng phaûi cuûa boá. Baø meï noù muoán cho con beù sau naøy seõ trôû thaønh sieâu sao ñieän aûnh hay sieâu sao ca nhaïc trong nöôùc. Thoaùt khoûi khuoân neàn cöùng ngaéc cuûa moät gia ñình caùn boä “caùch maïng chuyeân chính”, vaø nhöõng buoåi chieàu u aùm söông muø phuû traøn vaøo cöûa soå kyù tuùc xaù ôû London Nga nhö choaùng ngoäp vôùi loái soáng töï do cuûa sinh vieân ñaïi hoïc xa nhaø, maø laïi laø moät nöõ thieáu gia, trong ví luùc naøo cuõng ngaäp traøn tieàn ñoâ do meï vuùi vaøo ñeå tieâu vaët, Nga baêng mình vaøo loái soáng vui nhoän quay cuoàng treân ñöôøng phoá cuûa Saøi Goøn loäng gioù maùt. Tieáng nhaïc phaán khích cuûa saøn nhaåy vuõ tröôøng haøng ñeâm, noãi thaáu caûm do maáy vieân thuoác laéc vaø “taøi maø” (caàn sa) ñem laïi laøm Nga thaû mình theo mô moäng cuûa tuoåi môùi lôùn nhieàu hôn hôn laø hoïc haønh. “Con gaùi thöôøng gioáng cha” caâu nay coù veõ ñuùng vôùi nhaø oâng Toång Cuïc Tröôûng, Nga cuõng raát maïnh daïn vôùi nhöõng ham muoán cuûa tình duïc. Vôùi söï ngaây thô vaø baûn naêng phoùng khoaùng chuyeän goái chaên cuûa coâ gaùi môùi bieát muøi trai, coäng baûn tính coâng baèng töï nhieân cuûa giôùi treû Nga ñaõ daønh heát tình caûm cuûa mình cho giôùi ... ngöôøi ngheøo, cho “giai caáp lao ñoäng thôï thuyeàn”, moät “thieåu soá bò aùp böùc” v.v... Chöù coøn gì nöõa? Ñaây khoâng phaûi laø nhöõng baøi hoïc ra raû maø coâ ñaõ naêm naøy naêm noï nghe boá mình vaø nhaø tröôøng thöôøng xuyeân noùi ñeán vaø ñeà cao ñoù hay sao? Vaø dó nhieân laø vôùi ham muoán ngheä thuaät dieãn xuaát ôû saân khaáu ñieän aûnh, Nga cuõng yeâu thích luoân caùc loaïi ngheä thuaät mang tính tinh khieát khaùc. Cho neân chaúng coù gì laï khi Nga laïi yeâu say ñaém moät “thaèng” sinh vieân nhaø thô kieâm nhaïc só ôû beân lôùp bieân ñaïo kòch. Caùi lyù do Nga tuyeân boá cho baïn beø cuøng tröôøng bieát naøng yeâu thaèng Höng chæ vì noù... ngheøo. Noù laø moät loaïi nhaân vaät hoaøn haûo cho boä phim “chuyeän tình aùo traéng” maø naøng seõ laøm luaän aùn toát nghieäp sau naøy. Noùi naøo ngay Höng cuõng deã nhìn, ngaêm ngaêm ñen, daùng cao xöông xöông, xuaát thaân töø moät gia ñình “thôï thuyeàn” chính goác. Meï laøm coâng nhaân khu cheá xuaát cuûa Haøn quoác, cha laøm thôï maùy trong xí nghieäp lieân doanh laép raùp xe hôi ôû Goø Vaáp. Gia ñình ngheøo kieát xaùc tieàn löông hai oâng baø chæ ñuû tieàn chôï cho maáy caùi moàm luùc naøo cuõng ngoaùc to

97


nhö taøu haù moàm vì ñoùi aên cuûa boán ñöùa em. Phaàn Höng noù phaûi töï löïc... Ñöôïc caùi, laø noù coù caùi mieäng luùc naøo cuõng trôn tru cuûa moät thi só. Noù luoân noùi cho moïi ngöôøi bieát veà “chí lôùn” cuûa noù laø thaø noù ñi aên maøy chöù cuoäc ñôøi naøy noù theà khoâng theo böôùc cuûa ba noù maø ñi laøm thôï maùy baét caøng xe hôi trong xöôûng laép raùp. Noùi vaäy thoâi chöù cuoái tuaàn noù cuõng oâm ñaøn ñi haùt ôû caùc quaùn bar bình daân ñeå kieám chuùt tieàn ñoùng hoïc phí vaø tieâu vaët. Thaät ra thì Höng khaù nghieâm tuùc, laïi coù taøi ñaøn ca, saùng taùc thô, nhaïc... neân döôùi maét maáy ñöùa con gaùi môùi lôùn nhö Nga, anh chaøng quaû laø moät loaïi trai “ngaàu” ñaùng neå. Nga ñeo dính anh chaøng thôï ñaøn naøy ñöôïc hai naêm. Ngoaøi nhöõng cung phuïng cho nieàm ñam meâ thaân xaùc cuûa caû hai, coâ beù coøn giuùp ñôõ vaät chaát cho ngöôøi yeâu coù chí lôùn cuûa mình ñôõ vaát vaû. Naêm thöù hai cuûa ñaïi hoïc Saân Khaáu Ñieän AÛnh Saøi Goøn. Muøa heø, coâ beù cöng con gaùi cuûa boá Huy Thoâng boãng laøm moät cuù chôi baïo laáy tieáng, Nga ruû ngöôøi yeâu cuûa mình ñi Haø Noäi chôi vaø daãn anh ta veà nhaø ra maét boá meï taïi nhaø rieâng cuûa gia ñình. Nga raát khoaùi chí khi thaáy Höng chaúng bò khôùp vôùi oâng boá cuûa mình nhö nhieàu ngöôøi khaùc khi bieát chöùc vuï vaø cô quan laøm vieäc cuûa boá . Vôùi Höng oâng boá cuûa naøng maø hoâm nay noù môùi ñöôïc bieát laø Toång Cuïc Tröôûng coâng an chaúng coù kyù loâ naøo vôùi noù. Toái hoâm ñoù, sau buoåi côm chieàu maø oâng Huy Thoâng nuoát côm thaáy cöùng nhö nuoát saïn, Nga ñöa Höng ra nhaø troï nguû ñeâm, naøng tranh thuû ñeø ngöôøi yeâu ra roài leo leân buïng noù maø côõi nhö côõi ngöïa, Nga hoån heån daäp vuøi thaân mình treân buïng Höng theâm moät phaùt nöûa cho thoûa theâ tröôùc khi veà laïi gia ñình boá meï mình. Duø gì tyù nöûa thì naøng cuõng phaûi veà nhaø chöù ñaâu theå ra ñeán Haø Noäi naøy roài maø coøn nguû chung trong khaùch saïn vôùi Höng ñöôïc nöõa. Trong luùc hai ñöa noù ñang traàn truoàng ngaâm mình döôùi laøn nöôùc aám trong boàn taém cuûa khaùch saïn. Höng löõng lôø trieát lyù. Noù noùi cho Nga bieát laø boá coâ chæ laø moät tay giaû maïo ñieån hình. Thaèng Höng naøy duø sao cuõng laø sinh vieân naêm cuoái kòch ngheä, vaû laïi phaûi coù baûn chaát ngheä thuaät thì noù môùi laøm thô saùng taùc nhaïc ñöôïc. Ñaàu oùc noù ñaâu phaûi chæ baû ñaäu maø khoâng thaáy söï giaû doái cuûa boá meï Nga. Hoï tieáp ñoùn noù lòch söï quaù möùc, gaàn nhö haï coá moät caùch khoâng thaät vaø caàn thieát. Beà ngoaøi raát toân troïng söï löïa choïn cuûa con gaùi, nhaát laø hoï vaãn luoân mieäng ñeà cao “giai caáp coâng nhaân” ngöôõng moä nhöõng ngöôøi “thôï khu cheá xuaát” naøo laø nhöõng ngöôøi ñaõ “goùp phaàn laøm ra cuûa caûi vaät chaát cho xaõ hoäi” (nhöng luoân ngheøo maït cuøng ñinh) nhö cha meï noù.

98

Höng bieát toûng ñi laø khi “ca” caùi baøi ca xaõ hoäi chuû nghóa coå ñieån naøy trong buïng hoï xoùt xa nhö xaùt muoái. Thöïc söï thì baø meï cuûa Nga cuõng khoâng maáy quaù lo nhö oâng choàng, vì theo “traûi nghieäm baûn thaân” cuûa baø khi xöa baø cuõng töøng cheát meâ anh boä ñoäi phuïc vuï boá baø hoài chieán tranh sô taùn... Khi môùi laàn ñaàu tieân luùc ñoù baø chæ môùi 15 tuoåi, vaø ñaõ töøng theà vôùi loøng laø seõ chung thaân laøm vôï anh boä ñoäi naøy suoát kieáp neáu khoâng thì khi ñuû tuoåi baø seõ tình nguyeän ñi B daán thaân vaøo Tröôøng Sôn cho cheát maát xaùc luoân cho roài... Cho neân baø bieát söï haáp daãn cuûa Höng seõ phai nhaït daàn khi con gaùi baø lôùn khoân theâm chuùt nöûa. Thôøi baây giôø maø, thôøi buoåi cuûa hoäi nhaäp thì trinh tieát coù coøn laø caùi quaùi quyû gì. Ñaâu heã cöù maát trinh vôùi thaèng naøo laø phaûi thôø thaèng ñoù laøm choàng nhö caùc cuï ngaøy xöa muoán (moät caùch kyø laï) vaäy ñaâu chöù? Noù cöù nguû vôùi thaèng “moïi”ñoù ñeå “thöïc teá” vôùi chuyeän sinh hoaït trai gaùi nhöng ñöøng ñeå coù chöûa laø ñöôïc roài, sau naøy thì cuõng nhö baø vaäy, coù kinh nghieäm baèng nhöõng laàn “thöïc teá ” seõ phuïc vuï choàng toát hôn chöù coù gì ñaâu. Chæ coù oâng boá cuûa Nga thì khoâng daáu ñöôïc veõ tím baàm gan loän ruoät, nhöng cuõng ra ñieàu “deã thöông” mang ñaày tính kòch. Nhaát laø maáy caùi caâu “beânh vöïc cho giai caáp coâng nhaân” ñöôïc thoát leân töø cöûa mieäng cuûa moät Toång Cuïc Tröôûng coâng an ngaøy nay thì chæ coøn laø nhöõng caâu ôû trong moân “kòch noùi” ñôøi xöa ôû treân saân khaáu maø Höng ñang hoïc, hoaëc chæ thích hôïp treân dieãn ñaøn cuûa caùc chöùc saéc ñang chen tranh nhau treân con ñöôøng daãn vaøo Ba Ñình thoâi chöù khoâng coøn coù “thöïc” trong ñôøi thöôøng cuûa ngaøy hoâm nay. Veà laïi Saøi Goøn, Nga doïn khoûi caên

bieät thöï ñang thueâ cuøng vôùi maáy ñöùa baïn cuõng laø maáy tieåu thö loaïi thieáu gia töø Haø Noäi nhö naøng muoán “daït voøm” neân vaøo Saøi Goøn troï hoïc. Nga thueâ moät caên nhaø hai taàng nhoû ôû Ñieän Bieân Phuû quaän ba, thueâ moät ngöôøi giuùp vieäc lo chuyeän chôï buùa, giaët giuõ roài baét Höng veà ôû soáng chung vôùi mình nhö vôï choàng theo traøo löu “soáng thöû” maø moät soá ñoâng giôùi treû töï cho mình laø “hieän ñaïi” raát thích thöïc hieän. Nga muoán Höng khoâng phaûi lo nhöõng chuyeän vaët vaõnh côm gaïo moãi ngaøy maø doàn heát thôøi gian cho vieäc thi toát nghieäp cuûa anh vaøo cuoái naêm nay. Vôùi Nga, vieäc yeâu vaø chung soáng vôùi Höng quaû laø moät cuoäc tình laõng maïn. Höng cho Nga moät caùch nhìn ñôøi thoaùng hôn, nhaát laø söï kieän vöøa roài trong chuyeán ñi Haø Noäi vöøa qua Haø Noäi. Hoï döï ñònh seõ keát hoân sau khi Höng vaø Nga cuøng toát nghieäp, coøn baây giôø cuøng soáng chung moät nhaø, nguû chung moät giöôøng thì khaùc gì laø vôï choàng. Ñôøi soáng khoâng phaûi lo nghó, tieàn trong taøi khoaûn ñöôïc meï naøng bôm vaøo lieân tuïc. Nga bieát mieãn laø naøng ñöøng ñoát tieàn thì thoâi chöù hai ñöùa tieâu pha thoaûi maùi, keå caû aên chôi mua saém cao caáp cuõng khoâng bao giôø caïn. Nga thaáy cuoäc ñôøi traøn ñaày maøu hoàng. Yeâu nhö vaày môùi laø yeâu, soáng nhö vaày môùi laø soáng... Ai noùi coù ngöôøi yeâu ngheøo thì khoâng haïnh phuùc ñaâu chöù? Trong côn yeâu ñôøi coâ beù con gaùi röôïu cuûa oângToångCuïc coâng an queân beùn ñi maát laø caùi thaèng ngöôøi yeâu mình noù ngheøo thaät, nhöng baûn thaân mình thì tieàn xaøi maõi cuõng khoâng caïn... Cuøng cöïc laém, laõo Huy Thoâng raùng bieän minh laø so vôùi ñaùm treû khaùc con caùi cuûa baïn beø trong haøng chöùc saéc cuûa laõo, coù nhieàu ñaùm coøn “kinh” hôn nhieàu. Beà gì hai ñöùa nhoû naøy tuïi noù

khoâng bieát coù thöû khoâng chöù chöa thaáy veõ gì laø ghieän ma tuùy. Tuïi noù cuõng khoâng ñi cöôùp giaät, ñaâm cheùm phaïm phaùp nhö nhieàu ñaùm khaùc. Chæ laø con gaùi mình noù hôi bò ngu (nhö meï noù naêm xöa vaäy!) neân khoâng bieát giöõ gìn. Nghó tôùi tieáng keâu gaøo ñoäng côõn cuûa maáy con tieân nöõ treân Thieân Laâm cuûa Trieäu Minh khi bò laõo quaát, roài hình dung ra laø con gaùi mình cuõng la laøng y nhö vaäy khi bò thaèng “choù” ñoù noù ñeø... Huy Thoâng khoâng khoûi nghieán raêng hai maét long leân soøng soïc. Nhöng roài laõo ñaønh laáy hôi nuoát cuïc ngheïn xuoáng coå. Luùc naøy maø voïng ñoäng thì coi nhö doïn coã cho ngöôøi khaùc xôi. Con ñöôøng hoaïn loä vaøo Ba Ñình seõ bò trieät loái nhö chôi. Huy Thoâng dö bieát laø caùi ñaùm quen bieát laõo tuy mieäng moàm ngoït ngaøo ñaày tình nghóa ñoàng chí nhöng thaèng naøo cuõng ñang rình raäp cô hoäi ñeå trieät haï laãn nhau treân loái ngoõ höôùng ñeán Ba Ñình. Thoâi ñuoåi khoâng ñöôïc thì tha laøm phöôùc. Thaäm chí nghó cho cuøng coù khi vieäc keát hôïp cuûa con gaùi mình vôùi moät thaèng cha caêng chuù kieát con cuûa thôï maùy, hay coâng nhaân cheá xuaát naøo ñoù naøo ñoù laïi laø ñieàu hay. Cuoäc hoân nhaân cuûa tuïi noù seõ laø moät chöùng minh huøng hoàn nhaát. Ñaáy! Duø tôù laø Toång Cuïc Tröôûng nhöng vaãn hoøa ñoàng vaø daân chuû vôùi giôùi coâng noâng thôï thuyeàn laø gì, “laäp tröôøng” nhö vaäy thì vöõng quaù ñi chöù! Hai vôï

laïi ngheøo kieát xaùc. Saùng aên baùt phôû, tröa ly caø pheâ, chieàu goùi thuoác nhaát nhaát moïi mua saém töø ngoaøi vaøo taän beân trong ñeán caùi quaàn xòp treân thaân noù cuõng ñeàu laø tieàn cuûa naøng. Töø ñoù söï suøng baùi meâ ñaém moät hình töôïng cuûa ngöôøi yeâu trong maét Nga ñaõ coù nhieàu ñoåi khaùc. Gaàn ra tröôøng Nga lao vaøo yeâu meâ ñaém moät coâng töû con cuûa moät ñaïi gia trong giôùi kinh doanh ôû Saøi Goøn. Chaøng naøy coù loái soáng cuûa moät thieáu gia con nhaø giaøu töø nhoû, trong tuùi luùc naøo cuõng coù caû xaáp tieàn ñoâ neân khaù gaàn guûi vôùi nhöõng sinh hoaït thöôøng ngaøy cuûa Nga, vaø nhaát laø veà maët “moân ñaêng hoä ñoái” thì duø khoâng naèm trong haøng “quan chöùc” nhöng laïi laø “ñaïi gia” cuûa thôøi hoäi nhaäp baây giôø thì söï chaáp nhaän cuûa boá meï naøng seõ deã daøng hôn laø vôùi haøng coâng nhaân “khu cheá xuaát” nhieàu. Ít gì hoï cuõng khoûi maéc coâng laøm moät loaïi “giaû taïo ñieån hình” khi ñoái thoaïi vôùi anh chaøng naøy nhö vôùi Höng. Tuy ñaõ coâng khai caëp boà vôùi Khaùnh, caäu ñaïi thieáu gia ôû Saøi Goøn, nhöng Nga laïi coù tính hôi bò tham veà sex (y nhö boá) neân vaãn khoâng chòu noùi lôøi chia tay vôùi Höng. Nga thích thuù vôùi troø chôi cuùt baét vaø caûm giaùc hoài hoäp leùn luùt daáu nhau laøm tình vôùi töøng anh con trai moät. Coù leõ caùi caûm giaùc hoài hoäp len leùn naøy noù döôøng nhö töï kích thích vaø nhanh choùng ñöa Nga ñeán ñænh. Nga ôõm ôø uoán löôïn vôùi caû hai, coù khi saùng anh naøy chieàu anh kia maø treân lyù thuyeát chaúng mang toäi ngoaïi tình vôùi anh naøo, vì naøng coù laø vôï chính thöùc cuûa anh naøo ñaâu. Nga thaáy cuoäc soáng tình duïc cuûa gaùi ñoäc thaân nhö mình thaät laø tuyeät. Theo nieàm kieâu haõnh cuûa coâ gaùi môùi lôùn theøm yeâu, Nga thaáy ñang coù hai chaøng, vaø caû hai ñeàu laøm mình “cheát” ñöôïc heát, ñieàu naøy laøm naøng thoûa maõn töï aùi hôn nhöõng coâ baïn khaùc chæ coù moät. Choã ñaùng ngaïc nhieân laø ôû Höng. Trôøi meï noù, ai ngôø thaèng naøy phaûn ñoái chuyeän baïn gaùi noù ca baøi haùt “turn between two lovers”, maø noù haùt ong oûng haøng ñeâm ôû quaùn caø phe,â baèng moät caùch khoâng ra caùi veõ gì laø daân chuyeân ngaønh bieân ñaïo kòch moät caùch trieát lyù roäng löôïng trong nhaân sinh quan maø noù thöôøng hay phaùt bieåu. Y heät nhö moät tay noâng daân loaïi Hai Luùa, Höng vöùt cha noù heát taát caû tính chaát du muïc trong thi ca maø noù ñaõ saùng taùc, lieäng meï luoân caùc tö töôûng beânh vöïc cho nöõ quyeàn maø noù thöôøng xuyeân löu loaùt noùi, vaø luoân caû caùi khoâng khí töï do cuûa sinh vieân ngheä thuaät trong thôøi ñaïi môùi. Noù loàng loäng ghen tuoâng döõ doäi, suy nghó vaø haønh ñoäng y chang nhö nhöõng maãu thanh nieân maø tröôùc ñaây noù heát lôøi chæ trích....

choàng laõo chæ mong caùi thaèng “choù” ñoù chòu yeân phaän laøm kieáp chuoät rôi chónh gaïo maø ñöøng quaäy theâm ñieàu gì nöõa thoâi. Nhöng cuoäc ñôøi laïi luoân coù nhöõng khuùc quanh maø ngöôøi ta thöôøng khoâng thaáy ñöôïc caûnh quan ôû phía beân kia. Vôùi laïi tuoåi treû thöôøng hay traùi tính nhö thôøi tieát ñang heø noùng cöïc boãng trôû côn gioù muøa ñoâng baéc roài ñöa Haø Noäi vaøo giaù reùt. Ñuùng y nhö baø meï cuûa Nga ñoaùn. Hai naêm sau, luùc naøy Höng ñaõ ra tröôøng nhöng ngoaøi vieäc ñaùnh ñaøn ôû maáy caùi quaùn caù pheâ coác ken ra, boán naêm hoïc bieân ñaïo kòch ngheä khoâng ñuû ñeå coù moät saân khaáu naøo thueâ möôùn noù vieát kòch. Nga baây giôø ñang naêm cuoái cuûa Ñieän AÛnh, nhöõng laàn naøng ñöôïc tröôøng giôùi thieäu cho thöû vaøi vai nhoû vôùi moät vaøi ñaøi TV theo yeâu caàu cuûa tröôøng cho sinh vieân thöïc taäp, Nga phaûi theo ñoaøn phim ñi “thöïc teá” nhieàu khi ôû caùc tænh xa, coù khi Phan Thieát, khi Phuù Quoác Kieân Giang v.v... Vaø trong nhöõng chuyeán ñi naøy khoâng coù Höng ñi theo, neân Nga coù dòp “bieát” ñöôïc theâm caûm giaùc khaùc bieät khi bò “cheát leân cheát xuoáng” giöõa hai thaèng con trai noù khaùc nhau nhö theá naøo. Töø ñoù naøng thaáy raèng treân ñôøi naøy coøn raát nhieàu thaèng con trai “anh minh thaàn voõ” khaùc, thaèng naøo cuõng coù khaû naêng laøm naøng “cheát” ñöôïc heát chöù khoâng phaûi chæ moãi coù thaèng Höng Coøn tieáp nhieàu kyø, môøi ñoäc giaû nhôù tieáp tuïc xem cho ñuû boä... thôï ñaøn bieát laøm thô vieát nhaïc nhöng

99


 !  " 

     

# $  )" *  #  / < %     &         8!4! B"

                       !"

+) )"$    ./ / 0/ % . 0 '   

 

 

@A-.?// .     '        %& '(  # -   &  &   /  0   

!! ! B"

 #  $    % &  ''

&    ( ) *+    ! !"

   

 0 ' &  % & ' (  %& # ./ - / / C   0    - ' (       

-'    @G    0   / $ - K   0 ' 23+     

84; B"

,-. .   / 0 &  / 1$ .$   ' 23+



 

  

!! 4"

        5    - 6-  ./ 7/' 8   !! !"

       9 / :;  :;     < .' (  

 !       5    ' <  

,'  "  @ %   - .  6 <  &     0 ' .  ..+    86"

123 '  +  0    ./  LM - 1 N- 1 $' 23+     8O;J; !"

PE   6   - *- -    6 0   / $' >     8O;O; !"

 #$ $ !-'  )  1  *   0 / / / $ <' >    

 84;; "

! ' 30D  1  0C E-..  0    0       ' F +

 

14'4  - &  C    0    . <     8OO; B"

* ''   )D -  $  . - &     ' >    

8OJ; B"

84;BB ;"

!4 ;"

 1 ! 2 32$  ) *+ ,-) 

      # * / $ <   ./ 6 '2+   

 *D -     $ 6 0G     ' (    

! !"

!" #$  ./   7 /' =  ./ -  >        

./0  .- 6 0 *0 0 ..  0    H6  6 0  .. <  I 

 

8O;; B"

$$ ,2 5-   6 0    A 0  0 '

>  23+    

84;7 4"

  .$ / '   -)

       # ./     . / ?

  ./ -  1   ? ' >  

 

5- & .C 9     .0  / :;BB  / % /Q $ <'   

(.    C  * / - &   1$ .$' >     84;7 J"

8  "

5- & .* 1  E0 '  

**6    - &  N ./  / 0/  A /   .' 23+   1 7   N - LM   .   0  - K  /   < ' 23+   

   

8!;;J !"

 

   

100 100 100

101


17