Issuu on Google+

BẢN TIN NHÀ BÁO & MÔI TRƯỜNG SỐ 02 - tháng 05/2013

LÊN NÓC NHÀ PHILIPPINES Tr 28-31

TANH BÀNH BÃI BIỂN MIỀN TRUNG Tr 23-27 Thủy điện Đồng Nai 6&6A

Chính phủ đợi Bộ TN&MT Tr 9


MỤC LỤC SUY NGHĨ 3

Minh bạch khoáng sản

CHUYỂN ĐỘNG VFEJ 4

Cơ hội tham gia các hoạt động báo chí môi trường

5-7

Tám suất học báo chí Quốc tế ở VN

8

Trao đổi nhà báo trong khu vực

QUÁN TIN 9

Thủy điện Đồng Nai 6&6A: Chính phủ đợi Bộ TN&MT

10-11

Nhờ facebook cứu tê giác

12-13

Vượt lên minh bạch

14

Nhìn lại

14-15

Sắp tới

15

VN, thị trường chính tiêu thụ sừng tê giác

SÂN CHƠI 16-19

Tết, nói không với sừng tê giác

20-23

Viết về ô nhiễm – Cẩm nang cho nhà báo điều tra (Kỳ 2)

PHÓNG SỰ 23-27 28-31

Tanh bành bãi biển miền Trung Lên nóc nhà Philippines

CHỊU TRÁCH NHIỆM XUẤT BẢN Nguyễn Bắc Sơn - Phó Chủ tịch VFEJ NHÓM BIÊN TẬP Kiều Oanh, Mạnh Cường, Hồng Nhung, Phương Thảo, Vi Thảo, Thúy Huyền THIẾT KẾ MỸ THUẬT HaLe TÒA SOẠN 22/A2, Phố Linh Lang, Quận Ba Đình, Hà Nội LIÊN HỆ Email: vfej.office@yahoo.com Tel: 04.3762 8933 GPXB số: 10/GP-XBBT Ngày 16/01/2013

Fax: 04.3762 8933

Ảnh bìa: Nguồn nước suối uống được ở những nơi nghỉ chân trên đường lên đến đỉnh Apo Bùi Trần Như Phương


Suy nghĩ

MINH BẠCH KHOÁNG SẢN Nửa năm đã trôi qua kể từ ngày 13/12/2012 tại Hà Nội, lần đầu tiên, các tổ chức xã hội dân sự tiên phong ở Việt Nam (VN) ngồi lại với nhau bàn việc xúc tiến thành lập một liên minh vận động chính sách liên quan đến minh bạch hóa trong lĩnh vực khai thác khoáng sản. Tại sao phải làm việc này? Trong lúc còn có những ý kiến khác nhau, không hiểu vì lẽ gì, quan điểm sau đây lại có vẻ thắng thế: VN là nước giàu tài nguyên khoáng sản, có tài nguyên trữ lượng lớn, thậm chí rất lớn, nhất nhì thế giới. Đúng sai thế nào, thực tế sẽ kiểm chứng. Hiện tại, chỉ biết rằng, trong lúc chúng ta tiếp tục tự hào về tài nguyên “rừng vàng biển bạc”, lại hiển hiện một sự thật khoáng sản đang bị khai thác đến cạn kiệt, tàn phá đến chóng mặt. Thạc sỹ Nguyễn Quang Tú, Phó Viện trưởng Viện Tư vấn&Phát triển (CODE), mô tả tình trạng đó bằng hai từ “ồ ạt”. Đoàn giám sát năm nay của Quốc hội về “thực hiện chính sách, luật pháp về quản lý, khai thác khoáng sản gắn với bảo vệ môi trường” hẳn thấy phần nào. Nhiều điều trong Luật Khoáng sản đã tỏ ra không phù hợp dù Luật vừa được sửa năm 2010. Ngay cả nghị định về đấu giá khoáng sản để hướng dẫn luật này cũng có vấn đề khi vẫn xảy ra nạn khai man, quân xanh quân đỏ trong đấu giá. Điều đó cho thấy chúng ta vẫn chưa bắt đúng bệnh. Những vấn nạn của khai thác khoáng sản như ô nhiễm, tham nhũng, thiếu minh bạch, là do đâu? Liệu có phải phần nào do thiếu sự tham gia và giám sát của các tổ chức xã hội dân sự, giới truyền thông? Cư dân bản địa, cộng đồng địa phương, trực tiếp chịu tác động của khai thác khoáng sản. Vậy tại sao họ hầu như ít có tiếng nói, ít có cơ hội giám sát quá trình cấp phép, khai thác, giám sát các tác động môi trường và xã hội ở địa phương? Tại sao ít thấy dân tự giác tố giác các tác động tiêu cực từ khai thác khoáng sản? Nếu dân không tham gia, ai đảm bảo đã giám sát được sản lượng khai thác khoáng sản của các doanh nghiệp? Phải thừa nhận việc một số doanh nghiệp đã thực hiện trách nhiệm đóng góp theo quy định và đóng góp xây dựng cơ sở hạ tầng hoặc quỹ công ích cho cộng đồng nơi khai thác. Tuy nhiên, ngay cả các khoản đóng góp này dân lại không có thông tin và họ cũng không biết các nguồn thu được sử dụng thế nào. Kết quả là hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như uy tín của doanh nghiệp lại bị cản trở, gây khó dễ từ chính dân địa phương. Xuyên suốt các thực trạng nêu trên, dường như có một nguyên nhân chung: Minh bạch. Ngày 2/5/2013, Bộ Công Thương – cơ quan được Thủ tướng giao nghiên cứu có nên minh bạch hay không, tổ chức một hội nghị khoáng đạt bàn về vấn đề này. Hội nghị kết thúc với tín hiệu tích cực. Vậy mà, không hiểu sao, tại một hội nghị quốc tế gần như ngay sau đó ngày 23-24/5/2013 tổ chức ở Úc, Bộ Công Thương lại tỏ thái độ thiếu mặn mà rõ rệt. Đã đến lúc phải thấy được sức mạnh của sự minh bạch khai thác khoáng sản giữa các bên liên quan. Làm thế nào để minh bạch? Có cách nào khác hơn không ngoài việc xã hội tham gia giám sát các hoạt động khai thác khoáng sản khi chính quyền không thể làm hết mọi việc, nhất là trong lúc đang cần cắt giảm đầu tư công như hiện nay?Bởi thế, cần lắm một liên minh vận động chính sách khoáng sản ở VN. Dù muộn còn hơn không. Chi Giao


Chuyển động VFEJ

Cơ hội tham gia các hoạt động báo chí môi trường (Vfej.vn)-Trong năm 2013, Diễn đàn Nhà báo Môi trường Việt Nam (VFEJ) sẽ tổ chức một số hoạt động cho các nhà báo, tình nguyện viên tham gia các hoạt động truyền thông môi trường trong và ngoài nước - lãnh đạo VFEJ cho biết tại buổi họp ngày 18/4 ở Hà Nội.

T

heo đó, các nhà báo, cán bộ truyền thông sẽ có cơ hội nhận được hỗ trợ tham gia các hoạt động báo chí môi trường như tiếp cận minh bạch khoáng sản;

dự khóa học quốc tế về báo chí khoa học; hỗ trợ viết bài về buôn bán động vật hoang dã; làm việc tại một tờ báo tiếng Anh nước ngoài. Ông Hoàng Quốc Dũng, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký VFEJ, cho biết tháng 5/2013, VFEJ sẽ điều tra về thực trạng báo chí viết về khoáng sản. Dự kiến giữa năm nay, VFEJ tổ chức chuyến điền dã cho các nhà báo về tỉnh Bình Thuận tiếp cận minh bạch khoáng sản sau khi Việt Nam phát hiện mỏ titan lớn nhất nước và Đông Nam Á ở tỉnh Bình Thuận và Ninh Thuận.

Phóng viên Phoonsab Thevongsa và Văn Văn phỏng vấn ông bí thư đảng uỷ Trần Mạnh Hổ ngày 16/10/2010 tại UBND xã Quảng Hải, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình trong chuyến đi do VFEJ đứng ra ủng hộ nhân dân vùng lũ. (Ảnh: Mạnh Cường)

Về khóa học quốc tế về báo chí khoa học, từ nay đến tháng 6/2013, VFEJ sẽ cùng Hội Nhà báo Việt Nam

không chuyên tham gia viết bài điều tra về buôn bán sừng

(VJA) tiến hành tiếp nhận hồ sơ tuyển chọn tám học viên

tê giác.

sau khi làm xong công tác tuyển chọn hai giảng viên. Ông Hoàng Quốc Dũng, Phó Chủ tịch Thường trực VFEJ, được

Nằm trong Chương trình Trao đổi Nam – Nam truyền

VJA cử làm điều phối viên của dự án do Liên đoàn Nhà

thông về môi trường giữa năm nước Việt Nam, Trung Quốc,

báo Khóa học Quốc tế (WFSJ) tổ chức. Sau khi được tuyển

Thái Lan, Philippines, và Lào do Fredkorset, một tổ chức

chọn, hai giảng viên nòng cốt sẽ được đào tạo trong nước

phi chính phủ của Norway tài trợ, mà VFEJ là điều phối

và nước ngoài, sau đó họ sẽ đào tạo chủ yếu trên online

viên, năm nay Việt Nam cử một tình nguyện viên sang làm

tám học viên theo tiêu chuẩn quốc tế.

việc ở báo điện tử MindaNews (Philippines) trong vòng 10 tháng kể từ tháng 05/2012. Bên cạnh đó VFEJ tiếp nhận

Cũng trong năm nay, hưởng ứng cuộc thi viết về tình hình buôn bán, vận chuyển, và tiêu thụ động vật

hai nhà báo từ Lào và Philippines sang Việt Nam làm việc từ tháng 5/2013.

hoang dã do Ban Tuyên Giáo Trung ương phát động, VFEJ sẽ hỗ trợ một phần tài chính cho các nhà báo chuyên và

PV


Chuyển động VFEJ

Tám suất học báo chí Quốc tế ở VN Liên đoàn Nhà báo Khoa học Quốc tế (WFSJ) vừa chính thức đăng thông báo tuyển chọn tám nhà báo Việt Nam tham dự khóa đào tạo

K

báo chí khoa học theo chuẩn quốc tế kéo dài hai năm.

hóa đào tạo kết hợp giữa đào tạo trực

Nhóm Việt Nam sẽ đào tạo cho tám nhà báo Việt

tuyến với đào tạo trực tiếp. Sáu tháng

Nam bằng tiếng Việt. Nhóm Indonesia đào tạo cho nhà báo

một lần sẽ diễn ra một đợt đào tạo trực

Indonesia bằng tiếng Indonesia Bahasa. Nhóm thứ ba đào

tiếp kéo dài năm ngày. Hai đợt trực tiếp

tạo bằng tiếng Anh cho các học viên đến từ các nước còn

được thực hiện ở nước ngoài và một đợt ở Việt Nam. Thông tin chi tiết xin xem bản dịch tiếng Việt dưới

đây từ bản nguyên văn tiếng Anh thông báo của WFSJ.

lại. Mỗi nhóm có hai giảng viên. Sáu tháng một lần, học viên sẽ tham gia một đợt đào tạo trực tiếp kéo dài năm ngày. Các đợt đào tạo trực

Liên đoàn Báo chí Khoa học Thế giới (WFSJ) đang

tiếp là cơ hội cho nhà báo học viên tham gia mạng lưới

tuyển chọn các nhà báo muốn nâng cao kỹ năng báo chí

báo chí khoa học quốc tế. Toàn bộ chi phí đi lại ăn ở được

về các đề tài thiên tai, y tế, biến đổi khí hậu, môi trường,

WFSJ tài trợ.

nông nghiệp, năng lượng, và các vấn đề khoa học công nghệ khác. SjCOOP là một dự án đào tạo về báo chí khoa học ở Châu Á. Từ tháng 7/2013 đến tháng 12/2014, tức trong vòng 18 tháng, nhà báo sẽ được đào tạo trong khuôn khổ SjCOOP. Sẽ có ba lớp đạo tạo cho ba nhóm nước ở Châu Á gồm Việt Nam, Indonesia, và Philippines, Myanmar, và Campuchea. Mỗi nhóm có tám nhà báo học viên.

Khóa đào tạo sẽ bắt đầu vào tháng 7/2013. Các nhà báo học viên trúng tuyển sẽ tham dự đợt đào tạo trực tiếp đầu tiên vào tháng 9/2013. Lợi ích của nhà báo học viên Cải thiện kỹ năng chuyên môn về báo chí khoa học theo tiêu chuẩn của WFSJ. Tham gia mạng lưới các nhà báo khoa học quốc tế Cơ hội trao đổi kinh nghiệm với các nhà báo khoa học trên thế giới.

5


Chuyển động VFEJ

Bạn có muốn cải thiện kỹ năng báo chí trong viết báo khoa học? Hãy tham gia SjCOOP Asia (Hợp tác Báo chí Khoa học ở Châu Á) để trở thành học viên khóa đào tạo báo chí khoa học

Cơ hội gửi bài đăng trên các ấn phẩm báo chí quốc tế Cơ hội nhận các giải thưởng báo chí, cơ hội được đi nhiều nơi, và thực tập ở nhiều môi trường chuyên môn khác nhau Hoạt động Nhà báo học viên phải cam kết thực hiện các hoạt động sau đây 1.

Tham gia đầy đủ khóa đào

tạo trực tuyến hay đào tạo từ xa trong 18 tháng. Cụ thể : Dự đầy đủ 10 bài giảng về báo chí khoa học Thực hiện ít nhất hai bài báo khoa học mỗi tháng trên cơ sở hướng dẫn của giảng viên về cách chọn đề tài, cách tiếp cận, xây dựng kế hoạch thu thập thông tin, viết bài, biên tập, cách đề xuất đề tài với biên tập viên 2.

Năm học đầu tiên Tham dự một đợt đào tạo trực

tiếp kéo dài năm ngày vào khoảng tháng 9/2013. Địa điểm sẽ thông báo sau. Tham dự một đợt đào tạo trực tiếp kéo dài năm ngày vào khoảng tháng 3/2014. Địa điểm sẽ thông báo sau.

Ba tình nguyện viên của dự án Trao đổi Truyền thông Môi trường Châu Á (từ trái qua: Jesse - TNV phase 5, phóng Thời báo MindaNews, Philippines tới làm việc tại Thời báo Kinh tế Việt Nam; Bee - TNV phase 5, phóng viên Thời báo Vientiane, Lào đến làm việc tại Báo Đầu Tư và Nguyễn Thị Oanh - alumni phase 3 tới Trung Quốc) tiếp kéo dài năm ngày vào khoảng

tâm đến các đề tài xuyên quốc gia, và

tháng 9/2014 tại Tokyo, Nhật Bản.

tham dự các đợt đào tạo trực tiếp)

Tham dự một đợt đào tạo trực

• Cam kết thực hiện ít nhất hai

tiếp kéo dài năm ngày vào năm 2015

bài báo khoa học mỗi tháng trên cơ sở

trong khuôn khổ Đại hội Báo chí Khoa

hướng dẫn của giảng viên và sau đó

học Toàn cầu của WFSJ. Thời gian và

cố gắng đảm bảo bài báo được đăng

địa điểm cụ thể sẽ thông báo sau.

tải trên các phương tiên thông tin đại chúng chính thống

Tiêu chuẩn nhà báo học viên

sản phẩm đề tài với giảng viên. Sẵn Các ứng viên nộp đơn đăng ký khóa đào tạo cần đáp ứng các tiêu chuẩn và yêu cầu chính sau đây: • Có tối thiểu năm năm kinh nghiệm báo chí

Tham dự một đợt đào tạo trực

6

giảng viên • Sẵn sàng hợp tác với các nhà báo khác để có được các đề tài báo chí khoa học khác nhau. Các tiêu chuẩn khác

báo in, báo điện tử, hay báo nói. • Thực sự mong muốn nâng cao kỹ năng viết báo khoa học • Cam kết cao thực hiện các

Năm học thứ hai

sàng tiếp nhận ý kiến đóng góp của

• Đang làm việc chính thức hoặc cộng tác viên cho một tòa soạn

yêu cầu của dự án đối với học viên 3.

• Sẵn sàng chia sẻ đề tài và

(trong đó có việc tham gia đầy đủ các buổi học đào tạo từ xa, chấp nhận các phương cách đào tạo linh hoạt, quan

• Nhà báo đang làm việc trong các lĩnh vực môi trường, y tế, biến đổi khí hậu, nông nghiệp, và khoa học đều được ưu tiên. • Phóng

viên

báo

in,

báo

mạng, và báo nói được ưu tiên • Vẫn

thể

xem

xét


Chuyển động VFEJ Nhóm Việt Nam sẽ do Hội Nhà báo Việt Nam (VJA) phụ trách chung. Các hoạt động cụ thể của nhóm sẽ được phụ trách bởi nhà báo Hoàng Quốc Dũng, Trưởng bản Khoa Giáo – Báo Tiền Phong, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Diễn đàn Nhà báo Môi trường Việt

đó là phần hay nhất trong tác phẩm

Nam (VFEJ).

của bạn

Ông Hoàng Quốc Dũng từng giành giải thưởng tiên

viên, trưởng ban, và tòa soạn báo

• Thư giới thiệu từ biên tập

phong truyền thông năm 2008 do Internews có trụ sở

phát hành các tác phẩm báo chí của bạn. Thư có nêu địa chỉ liên lạc của

ở Washinton DC, Mỹ, trao tặng. Cùng năm đó, ông còn

các nhân vật giới thiệu bao gồm điện

nhận giải thưởng báo chí Môi trường Xuất sắc về loạt

thoại, địa chỉ thư điện tử (email)

bài “Lật tẩy Đường dây Buôn bán Thú hoang xuyên Biên giới” do Reuters Foundation và Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) trao tặng.

• Ảnh chụp (scan) trang nhất hộ chiếu còn hạn sử dụng của bạn, chỉ rõ tên, ảnh, và ngày sinh. Trang nhất hộ chiếu được dùng để chuẩn bị cho bạn tham gia các đợt đào tạo trực tiếp

phóng viên báo hình, đặc biệt những

• Lý lịch của ứng viên

Quá trình tuyển chọn

người có khả năng trao đổi các kịch

• Thư giới thiệu của biên tập

bản hay video với các giảng viên hoặc

viên, trưởng ban hoặc tòa soạn báo

Gồm ba bước: (1) đọc kỹ đơn

có khả năng viết bài cho báo in hoặc

ủng hộ ứng viên tham dự khóa đào

đăng ký; (2) viết một đoạn 200 từ

báo mạng.

tạo, bao gồm cả các đợt đào tạo trực

về một đề tài liên quan đến khoa học

tiếp

bằng tiếng Việt; (3) phỏng vấn

• Ứng viên tham gia các lớp học ở Việt Nam và Indonesia không

Tiếng Việt

Sau khi xem xét đơn đăng ký,

đòi hỏi phải làm việc trong môi trường

• Một trang văn bản giải thích

các ứng viên vào vòng trong sẽ được

tiếng Anh. Họ sẽ được đào tạo bằng

vì sao bạn cần được lựa chọn cho

liên hệ để tham gia một đợt tự nghiên

tiếng bản ngữ. Tuy nhiên, ban tổ chức

khóa đào tạo này: Khóa đào tạo sẽ

cứu Bài 1 và Bài 2 bằng tiếng Việt của

mong muốn tìm kiếm các ứng viên có

thay đổi kỹ năng của bạn thế nào, bạn

bộ giáo trình dùng trong cả khóa học.

cam kết nâng cao trình độ tiếng Anh,

sẽ làm gì với kỹ năng mới được học,

Sau đó, ứng viên được yêu cầu viết

một trong những điều kiện tối cần

vì sao bạn là nguồn đầu tư tốt theo

một bài báo 200 từ về một đề tài liên

thiết đối với lĩnh vực báo chí khoa học.

thời gian để trở thành một giảng viên

quan đến khoa học. Bài báo này phải

trong tương lai và là nhân lực nguồn

thể hiện là kết quả của quá trình ứng

Hạn chót nộp hồ sơ:

cho SjCOOP, cho các kế hoạch đào tạo

viên tự nghiên cứu trực tuyến hai bài

Thứ năm, 20/6/2013

nghề tiếp theo của ban tổ chức, và vì

giảng đầu tiên. Sang giai đoạn phỏng

sao điều đó quan trọng đối với bạn.

vấn, ứng viên sẽ phải giải thích làm

Hãy điền và nộp đơn đăng ký qua địa chỉ www.wfsj.org.

• Ba bài báo được chụp (scan),

thế nào họ áp dụng hai bài giảng đầu

hoặc đoạn băng hình, băng tiếng,

tiên mà họ tự học vào bài báo 200 từ

Khi nộp đơn đăng ký qua

hoặc các kịch bản về các đề tài liên

của họ.

mạng, lưu ý đi kèm các tài liệu điện

quan đến khoa học; kèm theo một

tử sau đây:

đoạn của tác phẩm mà bạn cho là hay

Tiếng Anh:

Các ứng viên vào vòng trong sẽ được thông báo phỏng vấn.

nhất và giải thích vì sao bạn nghĩ đoạn

Để biết thêm thông tin, có thể liên hệ với cô Yoon Kim, Quản lý Dự án, theo địa chỉ ykim@wfsj.org Để biết thêm thông tin về SjCOOP Châu Á, xin tham khảo tại địa chỉ www.wfsj.org/sjcoop-asia/

7


Chuyển động VFEJ

TRAO ĐỔI NHÀ BÁO TRONG KHU VỰC

Đ

ược sự tài trợ của Fredskopset, tổ chức của chính

dự án trao đổi nói trên cũng sẽ được hỗ trợ phụ cấp hằng

phủ Na Uy, Diễn đàn Nhà báo Môi trường Việt

tháng trong thời gian một năm của quá trình làm việc.

Nam (VFEJ) triển khai dự án “Trao đổi Truyền

thông về Môi trường Khu vực Châu Á” dự kiến trong vòng 4-5 năm bắt đầu từ tháng 3/2009. Mục tiêu của dự án là tạo điều kiện cho những người làm công tác truyền thông môi trường ở các nước đang phát triển tăng cường trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm truyền thông môi trường thông qua

Sau khi kết thúc thời gian làm việc phóng viên tham gia chương trình trao đổi sẽ có nghĩa vụ và trách nhiệm chia sẻ thông tin, kinh nghiệm, kỹ năng báo chí đã tiếp thu và viết lại các bài viết/câu chuyện đó trên trang web của VFEJ và các tờ báo khác.

việc trao đổi tình nguyện viên giữa các nước và thiết lập mạng lưới các đối tác nhằm thúc đẩy truyền thông về môi trường trong khu vực châu Á. Trong giai đoạn một năm của dự án, VFEJ sẽ cử một tình nguyện viên có kinh nghiệm viết, biên tập tin bài, đặc biệt cho báo điện tử sang làm việc tại báo MindaNews, Thành phố Davao, Philippines trong vòng 10 tháng. Trước khi sang trao đổi, làm việc tại Philippines phóng viên được lựa chọn sẽ tham dự một khoá học chuẩn bị tại Bangkok, Thái Lan do Fredskopset tổ chức. Khoá học nhằm chuẩn bị cho nhà báo và tình nguyện viên các nước kiến thức và kỹ năng cơ bản để giao lưu, hội nhập tốt trong quá trình sống và làm việc tại nước bạn. Toàn bộ chi phí liên quan đến khóa tập huấn cũng như thời gian làm việc tại nước bạn sẽ được đài thọ (ăn, ở, đi lại, đi điền dã viết tin bài). Ngoài ra phóng viên tham gia

8

VFEJ, thành lập ngày 8/10/1998, thuộc Hội Bảo vệ Thiên nhiên&Môi trường Việt Nam (VACNE). VFEJ còn là thành viên Nhà Văn hóa, Hội Nhà báo Việt Nam (VPA) từ năm 2006, thành viên Diễn đàn Nhà báo Môi trường Châu Á-Thái Bình Dương (APFEJ) từ tháng 11/1998. VFEJ là diễn đàn cho các nhà báo, nhà khoa học, nhà quản lý, và doanh nghiệp trao đổi thông tin, kinh nghiệm trong lĩnh vực bảo vệ môi trường và phát triển bền vững nhằm giúp các nhà báo phản ánh đúng và kịp thời những vấn đề môi trường nóng bỏng.


Quán tin Dự án thủy điện ĐN 6&6A sẽ ảnh hưởng tiêu cực đối đến hệ sinh thái Vườn Quốc gia Cát Tiên và đa dạng sinh học trên thuỷ vực sông Đồng Nai (Ảnh: QD)

Thủy điện Đồng Nai 6&6A

Chính phủ đợi Bộ TN&MT

B

Tại phiên thảo luận của Quốc hội chiều 29/5 ở Hà Nội, Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng cho biết Chính phủ chờ ý kiến hội đồng thẩm định của Bộ Tài nguyên&Môi trường (TN&MT) trước khi đưa ra quyết định về số phận dự án thủy điện Đồng Nai 6&6A (ĐN6&6A) gây tranh cãi suốt sáu năm qua.

ộ trưởng Vũ Huy Hoàng

chuyến khảo sát sẽ được báo cáo lên

đau đầu với nhiều công trình thủy

khẳng định dự án ĐN6&6A

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng như

điện. Chính phủ cần thận trọng hơn

trả lời HĐND Tỉnh Đồng Nai. 

trong việc xây dựng thủy điện này.

thuộc tổng sơ đồ điện VII nhưng đến nay vẫn chưa được phê duyệt. Theo

Trước đó, sáng qua, hai đại

Bộ trưởng Hoàng, báo cáo đánh giá

biểu quốc hội một lần nữa lên tiếng

tác động môi trường của dự án đã

phản đối dự án ĐN6&6A. Đại biểu

Hai dự án thủy điện ĐN6&6A

được chủ đầu tư gửi lên Bộ TN&MT;

Trương Văn Vở, Đoàn Đồng Nai, đề

có quy mô phát điện 241 MW do Tập

chỉ sau khi Bộ TN&MT có ý kiến thẩm

nghị “Không vì thủy điện mà làm ảnh

đoàn Đức Long Gia Lai làm chủ đầu

định, chủ đầu tư mới được thực hiện

hưởng rừng quốc gia. Dừng thủy điện

tư với tổng vốn gần 6.500 tỷ đồng.

các bước tiếp theo.

ĐN6&6A vì phạm vi giải tỏa rừng để

Chủ đầu tư tính toán giá bán điện dự

“Vì thủy điện ĐN6&6A chưa

làm thủy điện phạm vào vùng lõi Vườn

kiến là 4,5 cent/kw và, sau 17 năm

được bộ nào hay Chính phủ phê duyệt

Quốc gia Cát Tiên. Rừng Cát Tiên có

vận hành sẽ hoàn vốn đầu tư.

nên chưa thể trình Quốc hội xem xét.

giá trị sinh thái rất quan trọng và đang

Thời gian qua, nhiều ý kiến lo

Tinh thần của chúng tôi là, nếu qua

được làm hồ sơ trình UNESCO công

ngại tác động môi trường của dự án

xem xét báo cáo đánh giá tác động

nhận là di sản thiên nhiên thế giới”.

ĐN6&6A đối với vùng hạ lưu, một khi

môi trường mà thấy công trình thủy

Ông Huỳnh Ngọc Đáng - Phó đoàn

Chuyên

trách

Tác hại của thủy điện đã quá rõ. Đừng để gây thêm tác hại nữa”.

dự án làm mất 372 ha diện tích rừng,

điện này ảnh hưởng lớn đến môi

Trưởng

Đoàn

trong đó 137 ha thuộc vùng lõi cần

trường thì chúng tôi đề nghị không

Đại biểu Quốc hội Tỉnh Bình Dương,

được bảo vệ nghiêm ngặt theo quy

triển khai dự án”, Bộ trưởng nói.

Ủy viên Uỷ ban Pháp luật của Quốc

định của pháp luật. Nghị quyết 49 của

Vẫn theo ông Hoàng, ngày

hội, cũng đề nghị Chính phủ bỏ thủy

Quốc hội năm 2010 quy định, mọi dự

23-24/4/2013, Ủy ban KHCN&MT của

điện ĐN6&6A dù đã có trong quy

án không vì mục đích an ninh quốc

Quốc hội và UBND Tỉnh Đồng Nai có

hoạch.“ĐN6&6A bị cả Tỉnh ủy, HĐND,

phòng nếu ảnh hưởng 50 ha vùng lõi

chuyến khảo sát khu vực dự kiến đặt

UBND địa phương và các nhà khoa học

trở lên phải được Quốc hội cho ý kiến.

nhà máy thủy điện ĐN6&6A; kết quả

kiên quyết phản đối. Cả nước đang

QD

9


Quán tin

Quỹ Quốc tế Bảo tồn Thiên nhiên (WWF) và Mạng lưới Giám sát Buôn bán Động Thực vật Hoang dã Quốc tế (TRAFFIC) sẽ phát động chiến dịch một triệu người ủng hộ (like) trên trang mạng xã hội Facebook để ngăn chặn săn bắt tê giác và tiêu thụ sừng tê giác.

Nhờ

C

acebook cứu tê giác

hiến dịch dự kiến

hãy thông báo cho đường dây

kéo dài từ ngày

nóng của Trung tâm Giáo dục

18/04 đến 15/05.

Thiên nhiên Việt Nam (ENV)

Theo WWF, khi like

tại số điện thoại 1800 1522”.

bức ảnh có dòng chữ “Sừng

WWF - tổ chức phi chính phủ

tê giác không khác móng tay

lớn nhất thế giới về bảo tồn

móng chân người”, cũng có

với mạng lưới văn phòng đại

nghĩa “Bạn đã nói không với

diện trên 100 quốc gia và hơn

việc mua bán và tiêu thụ sừng

năm triệu người ủng hộ - còn

tê giác” và “Tuyên truyền cho

khuyến khích các cá nhân hãy

bạn bè và gia đình mình về

liên hệ với WWF hay các tổ

vấn đề này”.

chức bảo tồn khác nếu có bất

WWF cũng lưu ý “Nếu bạn thấy sừng tê giác bị quảng cáo hoặc buôn bán,

kỳ ý tưởng nào để nâng cao ý thức của mọi người và bảo vệ tê giác.

Hãy hành động. Đừng chỉ đứng nhìn 10


“Vào fanpage: http://www.facebook.com/ VietnamWWF để đồng hành cùng chiến dịch bảo vệ loài tê giác, bảo vệ những cá thể tê giác cuối cùng của châu Phi, giúp thế giới tránh bài học đau lòng về sự tuyệt chủng của loài Tê giác Java một sừng tại VN”, Tiến sĩ Naomi Doak, Điều phối viên Chương trình TRAFFIC Tiểu vùng Mekong Mở rộng

Một đại gia thân chinh mài sừng tê giác để đãi thực khách tại một bữa tiệc ở Tỉnh Phú Thọ năm 2012 (Ảnh: QD) Không chỉ là anh hùng bàn phím Đưa ra mục tiêu một triệu like, WWF và TRAFFIC - mạng lưới giám sát buôn bán động thực vật hoang dã nhằm đảm bảo sự buôn

sừng tê giác giống bàn chân người là

“Chúng tôi mong muốn càng

con số đầy thách thức mặc dù chiến

nhiều người biết đến chiến dịch càng

dịch được phát động trên Quà tặng

tốt”, bà Nguyễn Thúy Quỳnh, Trưởng

Cuộc sống, một fanpage được cho là

phòng Truyền thông, WWF-Việt Nam,

lớn hàng đầu tại Việt Nam hiện nay.

nói. “Một triệu like để bảo vệ một

bán các loài không đe dọa tới công

Tuy nhiên, với mục đích đem

việc bảo tồn thiên nhiên - muốn cậy

lại những thông điệp sống ý nghĩa,

nhờ đến cộng đồng mạng được xem

có ích đối với các bạn trẻ khi cuộc

là những người thực sự quan tâm đến

sống là thứ quan trọng nhất và cần

các vấn đề của xã hội, thay vì chỉ là

được trân trọng mỗi ngày, những

các anh hùng bàn phím.

người phát động chiến dịch tin tưởng

Một triệu like

cho bức ảnh

thái độ trách nhiệm và nhiệt tình của

loài động vật sắp bị tuyệt chủng bởi ý thức tiêu dùng của bộ phận người tiêu dùng trong xã hội. Hãy hành động thiết thực. Nói không với sừng tê giác và chia sẻ thông tin này trong cộng đồng của mình”. PV

cộng đồng mạng.

11


Quán tin

Vượt lên minh bạch Vượt lên minh bạch Nương Thị

Việt Nam Ở Việt Nam, Bộ Công Thương đang được Chính phủ giao tiếp cận nghiên cứu EITI. Gần đây, với sự hỗ trợ của Bộ Phát triển Vương quốc Anh (DFID), Bộ Công Thương đã phối hợp với tư vấn quốc tế Adam Smith International thực hiện nghiên cứu khả thi về tham gia EITI ở Việt Nam. Báo cáo kết quả nghiên cứu ban đầu cho thấy Việt Nam hội tụ đầy đủ yếu tố để tham gia EITI nhằm góp phần quản trị tốt tài nguyên khoáng sản, đảm bảo khai thác tài nguyên sẽ đóng góp cho phát triển đất nước.

Các đại biểu Việt Nam dự Hội nghị Sydney. Từ phải qua trái: ThS. Phạm Quang Tú - Phó Giám đốc Trung tâm Tư vấn&Phát triển(CODE), Sỹ Khỏe Phóng viên Đài Truyền hình Việt Nam (VTV1), Th.S Ngô Hương – Giám đốc Trung tâm Phát triển&Hội nhập (CDI), và Nguyễn Sơn – Phóng viên VTV1

Đông người dự nhất

luận chuyên đề với hơn 100 lượt diễn giả trình bày tham

Hội nghị toàn cầu lần thứ sáu về Sáng kiến Minh

luận và phát biểu.

bạch Công nghiệp Khai khoáng (EITI) tổ chức tại thành

Đặc biệt, tại hội nghị, Ủy ban EITI Quốc tế đã thống

phố Sydney, Australia, từ ngày 23-24/5/2013. Hội nghị

nhất thông qua bản Tiêu chuẩn EITI-Phiên bản 2013, làm

thu hút sự tham gia của hơn 1200 đại biểu đến từ 96 quốc

cơ sở hướng dẫn cho các quốc gia thực thi EITI.

gia trên toàn thế giới, trong đó 34% là đại biểu đến từ khối

Sử dụng tốt nguồn tài nguyên sẽ tạo nhiều của cải

xã hội, 17% của các công ty khai khoáng, còn lại là các

hơn cho thế hệ hiện tại và tương lai. Ngược lại, nếu không

thành phần khác. Trong khối các cơ quan nhà nước, có bốn

quản lý tốt, tài nguyên giàu có có thể là nguyên nhân gây

nguyên thủ quốc gia và hơn 10 vị bộ trưởng, thứ trưởng.

bất ổn kinh tế, xung đột xã hội, và hủy hoại môi trường.

Đây là hội nghị có đông đại biểu nhất từ trước đến nay gồm bốn phiên thảo luận toàn thể và tám phiên thảo

12

Hiến chương Tài nguyên

cơ quan quản lý nhà nước, 21% là đại diện các tổ chức

Hiến chương Tài nguyên Thiên nhiên được xây dựng dựa trên luận điểm đó.


Quán tin Hiến chương đề ra 12 nguyên tắc cốt lõi nhằm hướng dẫn các chính phủ trong quá trình ra quyết định về các vấn đề xuyên suốt trong chuỗi giá trị của ngành công nghiệp khai thác khoáng sản, từ lúc bắt đầu thăm dò đến quá trình khai thác và, cuối cùng là, sử dụng nguồn thu từ khai thác tài nguyên cho lợi ích công dân và thịnh vượng quốc gia. Mỗi nguyên tắc sau đó được phân tích và hướng dẫn thực hiện bằng các bước đi cụ thể. Hiến chương được xây dựng bởi một nhóm chuyên gia độc lập về kinh tế tài nguyên hàng đầu thế giới. Đứng đầu nhóm là Giáo sư Paul Collier, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Châu Phi - Trường Đại học Oxford, và Giáo sư Michael Spence, Giải thưởng Nobel Kinh tế. Hiến chương được bảo lãnh và giám sát bởi một hội đồng. Đứng đầu hội đồng là ông Ernesto Zedillo, cựu Tổng thống Mexico, hiện là Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Toàn cầu hóa - Trường Đại học Yale, Mỹ, và bà Luisa Diogo, cựu Thủ tướng Mozambic. 12 nguyên tắc cốt lõi Các nguyên tắc chính của hiến chương bao gồm: 1. Khai thác và sử dụng tài nguyên cần được lập kế hoạch để đảm bảo lợi ích tối đa cho công dân của quốc gia sở hữu tài nguyên.

Nữ phóng viên Việt Nam và nhà báo Mỹ tìm

2. Tài nguyên được khai thác là tài sản chung của mỗi quốc gia và

hiểu hậu quả trận lũ quét lịch sử tại Xã Sơn

các quyết định khai thác cần được công khai, minh bạch đồng

Kim, Huyện Hương Sơn, Tỉnh Hà Tĩnh, năm

thời chịu sự giám sát của cộng đồng. 3. Cạnh tranh là một cơ chế quan trọng để đảm bảo giá trị và tính toàn vẹn của tài nguyên

2008 (Ảnh: QD) Tự do báo chí thúc đẩy minh bạch

4. Cơ chế tài chính đối với tài nguyên cần đủ mạnh và phù hợp

Từ kết quả đánh giá, RWI đã khuyến cáo

ngay cả khi hoàn cảnh thay đổi, đồng thời phải đảm bảo cho

chính phủ các quốc gia giàu tài nguyên

quốc gia sở hữu tài nguyên có đầy đủ giá trị lợi ích trong tình

nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm

hình mới.

giải trình như một bước đi thiết yếu. Các

5. Các doanh nghiệp nhà nước trong khai thác tài nguyên cũng cần có hoạt động cạnh tranh thương mại. Các doanh nghiệp này cần tránh thực hiện đơn thuần các chức năng điều tiết hoặc các hoạt động tương tự khác.

khuyến nghị chính của RWI bao gồm: 1. Công bố hợp đồng ký kết với các công ty khai khoáng.

6. Các dự án khai thác tài nguyên có thể sẽ ảnh hưởng nghiêm

2. Đảm bảo các cơ quan quản lý

trọng tới môi trường và xã hội. Các tác động này cần được giải

xuất bản kịp thời các báo cáo

quyết và giảm nhẹ ở tất cả các giai đoạn trong chu kỳ dự án.

tổng thể về hoạt động của mình,

7. Nguồn thu từ tài nguyên phải được sử dụng phần lớn để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững thông qua cho phép và duy trì đầu tư trong nước ở mức độ cao. 8. Sử dụng hiệu quả nguồn thu từ tài nguyên cho chi tiêu nội địa phải được tính toán cẩn thận, chú ý đến cả các yếu tố bất ổn của nguồn thu. 9. Sự giàu có về tài nguyên của một quốc gia nên được chính phủ nước đó coi như cơ hội để đảm bảo và tăng cường hiệu quả chi tiêu công.

bao gồm nguồn thu chi tiết và các thông tin dự án. 3. Mở rộng các tiêu chuẩn minh bạch và trách nhiệm giải trình cho các công ty nhà nước và các quỹ đầu tư quốc gia vào tài nguyên thiên nhiên. 4. Nỗ lực kiểm soát tham nhũng,

10. Chính sách của chính phủ nên tạo điều kiện thu hút đầu tư từ

cải thiện các quy định của pháp

khu vực tư nhân nhằm đáp ứng các cơ hội mới cũng như sự thay

luật và đảm bảo tôn trọng các

đổi trong cấu trúc kinh tế liên quan đến tài nguyên.

quyền dân sự và chính trị, bao

11. Chính phủ nên yêu cầu các công ty khai thác và các nguồn tín dụng quốc tế thực hiện các mô hình hiệu quả nhất. 12. Tất cả các công ty khai thác nên thực hiện theo một mô hình hiệu quả nhất định trong các khâu ký kết hợp đồng, vận hành và chi trả.

gồm cả tự do báo chí. 5. Đẩy mạnh áp dụng các tiêu chuẩn báo cáo quốc tế cho các chính phủ và các công ty.

13


Quán tin

<<<Nhìn lại Việt Nam phóng vệ tinh quan sát tài nguyên môi trường

Tăng trợ dự án về khí hậu Mạng lưới Thế hệ Xanh cho

Tiếp nối hai dự án vệ tinh viễn thông Vinasat1 (năm 2008) và Vinasat2 (năm

biết từ ngày 8/5/2013, Quỹ Sáng

2012), 11h00 sáng 9/5/2013, vệ tinh VNREDSat-1 quan sát tài nguyên thiên nhiên,

kiến Trẻ em&Thanh niên với Biến

môi trường và thiên tai đã thực hiện chụp ảnh và truyền ảnh tức thời xuống trạm

đổi Khí hậu tăng tổng ngân sách

thu ảnh mặt đất của Việt Nam sau khi vệ tinh được phóng vào vũ trụ bằng tên lửa

tài trợ từ 300.000.000 đồng lên

đẩy VEGA từ bãi phóng Kourou, Guyana thuộc Pháp, lúc 09h06 sáng 7/5/2013 (giờ

500.000.000 đồng đối với những

Hà Nội).

dự án, ý tưởng về biến đổi khí hậu. Vệ tinh VNREDSat-1 nặng 115 kg có khả năng chụp ảnh toàn cầu và có nhiệm vụ chụp ảnh toàn bộ lãnh thổ Việt nam (bao gồm cả phần trên đất liền và vùng biển).

Sắp tới >>> Danh mục tối mật về lĩnh vực tài nguyên môi trường Thủ tướng Chính phủ vừa ra

Danh mục tối mật về đất đai,

Mức độ tối mật còn có các tài

biển và hải đảo gồm nghị quyết, quyết

danh mục bí mật nhà nước độ tối

liệu có sử dụng tin, tài liệu thuộc danh

định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất,

mật trong lĩnh vực tài nguyên và môi

mục bí mật nhà nước độ Tối mật của

bản đồ và các số liệu, tài liệu về quy

trường, thay thế Quyết định 212/2003/

các cơ quan, đơn vị, tổ chức trong và

hoạch, kế hoạch sử dụng đất đối với

QĐ-TTg.

ngoài Bộ Tài nguyên&Môi trường; các

công trình quan trọng liên quan đến

tài liệu phục vụ cho việc hoạch định,

quốc phòng, an ninh khu vực biên giới,

cắm mốc biên giới trên sông, suối

vùng biển, hải đảo, năng lượng quốc

Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10/6/2013.

14

trong chiến tranh ở Việt Nam.

Quyết định số 21/2013/QĐ-TTg về

Mức độ tối mật gồm những tin,

không công bố hoặc chưa công bố;

gia không công bố hoặc chưa công bố.

tài liệu về chủ trương của Đảng và Nhà

điều tra cơ bản trên sông, suối, nguồn

Các số liệu, bản đồ, sơ đồ về

nước trong việc đàm phán thành lập,

nước biên giới; dạng mã điện, tần số,

trường sóng âm các vùng biển Việt

duy trì, phát triển các tổ chức lưu vực

thời gian liên lạc để trao đổi số liệu tài

Nam; tài liệu về địa hình, địa chất, tài

sông quốc tế có liên quan đến Việt

nguyên nước, khí tượng thủy văn trên

nguyên và môi trường các đảo, quần

Nam; đàm phán bảo vệ quyền lợi quốc

hệ thống thông tin chuyên dùng khi có

đảo, bãi cạn lúc chìm lúc nổi phục vụ

gia trong hoạt động khai thác, sử dụng

chiến sự. Vị trí và tọa độ cao các mốc

mục đích quốc phòng, an ninh; các tài

và bảo vệ tài nguyên nước sông quốc

chính của các trạm tài nguyên nước,

liệu, số liệu và bản đồ chuyên ngành

tế; hoạt động khí tượng thủy văn phục

trạm khí tượng thủy văn, hải văn; số

về điều tra địa chất khoáng sản biển

vụ nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh

liệu độ cao và số không tuyệt đối của

sâu không công bố hoặc chưa công bố.

thổ đất nước; hoạt động khắc phục

các mốc đo tài nguyên nước, các mốc

hậu quả chất độc hóa học sử dụng

hải văn.


Tuần lễ biển và hải đảo Việt Nam Hưởng ứng ngày Môi trường Thế giới (5/6) và ngày Đại dương Thế giới (8/6), Tuần lễ Biển&Hải đảo Việt Nam năm 2013 được tổ chức tại TP Hà Tĩnh trong hai ngày 7 và 8/6 với chủ đề “Chung tay hành động vì biển đảo quê hương”. Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020 đã xác định mục tiêu đưa nước ta trở Lúc 11h00 sáng 9/5/2013, vệ tinh VNREDSat-1 đã thực hiện thành công việc chụp ảnh và truyền ảnh tức thời xuống trạm thu ảnh mặt đất của Việt Nam, cụ thể là Lũng Cú (Hà Giang), thủ đô Hà Nội, và Đảo Phú Quốc. (trong ảnh: Đảo Phú Quốc - Việt Nam (bờ đông và bờ tây của Đảo Phú Quốc)

Ngày Môi trường Thế giới kêu gọi chống lãng phí thực phẩm Với chủ đề “Hãy nghĩ về môi

Thế giới năm 2013 kêu gọi toàn thế giới chống lãng phí thực phẩm, khuyến khích giảm những tác động môi trường từ việc sử dụng thực phẩm.

VN, thị trường tiêu thụ chính sừng tê giác

biển và phấn đấu đến năm 2020, kinh tế biển đóng góp 53 - 55% GDP, 55-60% kim ngạch xuất khẩu của cả nước; giải quyết tốt các vấn đề an sinh xã hội đất nước.

Quy định về hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 27/2013/NĐ-CP Quy định điều kiện của tổ chức hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 5/6 tới đây.

trường trước khi tiêu thụ thực phẩm - Think.Eat.Save”, Ngày Môi trường

thành một quốc gia mạnh về biển, làm giàu từ

Theo Nghị định, giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường có thời hạn hiệu lực là 36 tháng kể từ ngày cấp và có thể được gia hạn nhiều lần, mỗi lần gia hạn không quá 36 tháng. Nghị định nêu rõ, tổ chức được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường trong lĩnh vực quan trắc tại hiện trường phải có đủ ba điều kiện.

V

iệt Nam tiếp tục được khẳng định là thị trường tiêu thụ chính sừng tê giác trên thế giới, theo đánh giá mới nhất của Mạng lưới Giám sát Buôn bán Động Thực vật Hoang dã Quốc tế (TRAFFIC). Đây được cho là một trong những nguyên nhân chính đẩy

mạnh nạn săn bắn tê giác tại châu Phi. Các cá thể tê giác châu Phi đang đối mặt nguy cơ tuyệt chủng bởi nạn săn bắn bất hợp pháp. Từ năm 2004 – 2011, số lượng tê giác bị săn bắn trộm để lấy sừng đã tăng 3000%. Năm 2012, số tê giác bị giết chết là 668 cá thể. Từ đầu năm 2013 tới nay, đã có hơn 200 cá thể tê giác bị giết hại. Ước tính cứ 12 tiếng thì một cá thể tê giác bị giết để lấy sừng. VN từng có loài tê giác một sừng Java. Tuy nhiên, cá thể cuối cùng đã bị bắn chết để lấy sừng vào năm 2010, đánh dấu sự tuyệt chủng của loài này tại VN. Luật pháp Việt Nam bảo vệ tê giác. Buôn bán sừng tê giác là vi phạm pháp luật. QD

15


Sân chơi Góc dịch thuật

Tết nói không với sừng tê giác Hà Nội, ngày 7 tháng 2 năm 2013 WWF và TRAFFIC vui mừng trước quyết định của UBND TP Hà Nội kêu gọi nhân dân thủ đô, trong dịp Tết không tiêu thụ các món ăn từ động vật hoang dã, không tặng quà, nhận quà làm từ sản phẩm của các loài hoang dã đang có nguy cơ tuyệt chủng. Cùng với UBND TP Hà Nội, một loạt doanh nghiệp tư nhân cũng hưởng ứng công văn của Bộ Tài nguyên & Môi trường, trong đó khuyến cáo cán bộ công nhân viên chức không tiêu thụ các sản phẩm làm từ các loài hoang dã nguy cấp trong dịp Tết âm lịch. Công văn này được đưa ra tiếp theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc cấm xuất nhập khẩu sừng tê giác. “Tết là dịp để các gia đình và bạn bè đoàn tụ. Chúng ta không nên để Tết trở thành dịp để tiêu thụ những sản phẩm làm từ động vật hoang dã. Đây là hành động trực tiếp đẩy các loài quý hiếm của VN và các loài biểu tượng trên toàn cầu như tê giác tới bờ vực tuyệt chủng,” Ông Stuart Chapman, Đại diện lâm thời, WWF-Greater Mekong chia sẻ. Tháng 12 năm 2012, Chính phủ Nam phi và Chính phủ VN đã ký kết văn bản Thỏa thuận nhằm tăng cường thực thi pháp luật và giải quyết vấn đề buôn bán trái phép động vật hoang dã, trong đó có sừng tê giác. Thỏa thuận này mở đường cho việc tăng cường chia sẻ thông tin nghiệp vụ và những nỗ lực chung của hai chính phủ trong việc trấn áp các tổ chức tội phạm đứng sau các mạng lưới buôn lậu.

16


Sân chơi Góc dịch thuật

Say No to Rhino Horn This Tet Holiday Hanoi, 7th

February 2013 - WWF

and TRAFFIC commends the Hanoi People’s Committee for calling on Hanoi residents to not consume or to give as gifts, products derived from endangered wildlife during the Lunar New Year. The

Hanoi

People’s

Committee

along with a number of private enterprises made the call in response to a recent letter issued by the Ministry of Natural Resources & Environment (MONRE) calling for no use of endangered wildlife products during the traditional Tet holiday when use of wildlife products tends to increase significantly. It also follows a recent prime ministerial decision banning the import and export of rhino horn. “Tet is a time for families and friends to come together. It should not be about consuming wildlife products that lead directly to the demise of much loved species in Vietnam, and globally iconic species such as the rhino,” said Mr. Stuart Chapman, Interim Representative - WWF Greater Mekong The Government of Viet Nam signed a memorandum of understanding (MoU) with South Africa in December aimed at bolstering law enforcement and tackling illegal wildlife trade including rhino horn trafficking. The MoU paves the way for improved intelligence information sharing and joint efforts by the two nations to crack down on the criminal syndicates behind the smuggling networks.

17


Sân chơi Góc dịch thuật “Chúng tôi nhận thức rõ vai trò và trách nhiệm  trong thực hiện các cam kết quốc tế về môi trường, trong đó có

Về WWF

Công ước về Bảo tồn Đa dạng Sinh học (CBD) và Công ước về Buôn bán Quốc tế các Loài Động vật Thực vật Hoang dã Nguy

WWF là một trong những tổ chức phi

cấp (CITES). Gần đây Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn

chính phủ về bảo tồn được đánh giá cao nhất,

đã  ký biên bản hợp tác về bảo tồn và bảo vệ đa dạng sinh học với Nam Phi, thoả thuận hợp tác về thực thi luật bảo vệ các loài hoang dã với Indonesia; Thủ tướng Chính phủ cũng mới ban

với năm triệu người ủng hộ và một mạng lưới toàn cầu đang hoạt động trên hơn 100 quốc

hành quyết định cấm xuất khẩu, nhập khẩu, mua bán mẫu vật

gia. Nhiệm vụ của WWF là ngăn chặn sự xuống

một số loài động vật hoang dã thuộc các Phụ lục của CITES, đã

cấp của môi trường thiên nhiên của trái đất

thể hiện mạnh mẽ quyết tâm của VN trong đấu tranh với việc mua bán, sử dụng trái phép các loài hoang dã,” Ông Hà Công

và xây dựng một tương lai trong đó con người

Tuấn, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn,

sống hoà hợp với thiên nhiên, bằng cách bảo

phát biểu.

tồn đa dạng sinh học của thế giới, đảm bảo

Buôn bán bất hợp pháp động vật hoang dã đã trở thành một vấn đề toàn cầu khi hoạt động này đang đẩy nhiều loài tới bờ tuyệt chủng. Số lượng tê giác bị săn bắn trộm tại Nam Phi đã

rằng việc sử dụng bền vững những tài nguyên có thể tái sử dụng, và thúc đẩy việc giảm ô

tăng từ 13 cá thể vào năm 2007 lên tới 668 cá thể trong năm

nhiễm và tiêu thụ lãng phí.

2012. Kể từ đầu năm 2013 đã có 57 cá thể tê giác ở Nam Phi

Về TRAFFIC

bị giết hại, các quốc gia khác ở Châu Phi và Châu Á cũng đang

TRAFFIC - Mạng lưới theo dõi việc buôn

gặp tình cảnh tương tự. Cuộc khủng hoảng săn trộm sừng tê giác hiện nay đang

bán động thực vật hoang dã toàn cầu, là một

chịu tác động bởi nhu cầu đang tăng cao trên toàn Châu Á, chủ

chương trình chung của WWF và IUCN. Nhiệm

yếu là VN. Nhu cầu sừng tê giác gia tăng đột ngột được cho là do những lời đồn thổi về tác dụng chữa bệnh của chúng, cùng với những công dụng không mang tính y học cổ truyền đang rộ lên gần đây. Mặc dù việc bán sừng tê giác là bất hợp pháp,

vụ của TRAFFIC là đảm bảo việc buôn bán động thực vật hoang dã không đe dọa việc bảo tồn môi trường thiên nhiên.

sừng tê giác vẫn còn được sử dụng trong y học cổ truyền VN. “Có nhiều loại thuốc y học cổ truyền đã chứng minh được tác dụng chữa bệnh của chúng đối với nhiều chứng bệnh,

Để biết chi tiết về chiến dịch của WWF và TRAFFIC, vui lòng xem trên website

đã cứu được sinh mạng của hàng triệu người. Nhưng sừng tê

panda.org/killthetrade

giác không thuộc trong số này.” Tiến sỹ Naomi Doak, Điều phối

media; www.facebook.com/VietnamWWF

viên của Tổ chức TRAFFIC Đông Nam Á – Chương trình Tiểu vùng Mekong Mở rộng, cho biết. “Bất chấp sự thật, những lời đồn đại, dối trá vẫn lan rộng và làm bùng lên nhu cầu sử dụng “Để giải quyết được nạn buôn bán bất hợp pháp sừng của chính phủ,” Ông Stuart Chapman, Đại diện Lâm thời, WWF-

liên hệ: WWF-Việt Nam and TRAFFIC tại Việt Nam: Nguyễn Thị Tú, Cán bộ Truyền thông

Greater Mekong, chia sẻ. “Chúng tôi mong muốn Chủ tịch nước

Chiến dịch Chống Buôn bán Động vật Hoang

và Thủ tướng Chính phủ có quyết tâm mạnh mẽ trong việc giải

dã, WWF-Việt Nam;

quyết vấn đề buôn bán và sử dụng trái phép sừng tê giác, coi đây như một trong những nỗ lực tăng cường bảo vệ và bảo tồn đa dạng sinh học của quốc gia.” Để ngăn chặn cuộc khủng hoảng săn bắn trộm và đẩy mạnh những nỗ lực của VN nhằm ngăn chặn nạn buôn bán trái phép và tiêu thụ sừng tê giác, WWF và TRAFFIC đã phát động chiến dịch quốc gia về chống buôn bán trái phép sừng tê giác. Chiến dịch mong muốn đẩy mạnh hơn nữa các nỗ lực về thực thi pháp luật, ngăn chặn có hiệu quả hơn nữa việc buôn bán trái phép và giảm nhu cầu sử dụng tê giác ở VN.

18

Twitter@WWF_

Để biết thêm thông tin xin vui lòng

sừng tê giác”. tê giác cần phải có sự hỗ trợ và hành động tại các cấp cao nhất

Email: tu.nguyenthi@ wwfgreatermekong.org; ĐT: +84-4-37193049/ml: 170 Brett Tolman: Cán bộ Truyền thông, Tổ chức TRAFFIC Đông Nam Á, Chương trình Tiểu vùng Mekong Mở rộng; Email: brett.tolman@traffic.org; Mob: +84 1678020765


Sân chơi Góc dịch thuật “Vietnam

recognises

its

roles

and

responsibilities

for implementation of all international commitments on

About WWF

environmental protection, including Convention on International

WWF

Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora (CITES) and Convention on Biodiversity (CBD). The MOU with the Government of South Africa on Biodiversity Conservation and Protection, the cooperation agreement on law enforcement for protecting wildlife species with the Government of Indonesia

is

one

of

the

world’s

largest and most respected independent conservation organizations, with over five million supporters and a global network

signed by the Ministry of Agriculture and Rural Development

active in over 100 countries.

and the Decision issued by the Prime Minister of Vietnam on

mission is to stop the degradation of the

prohibition against the export, import, selling and buying of specimens of some wild animals listed under appendices of

WWF’s

Earth’s natural environment and to build

the CITES, to strongly express Vietnam’s efforts in fighting the

a future in which humans live in harmony

illegal buying, selling and using of wildlife species,” said Mr.

with nature, by conserving the world’s

Ha Cong Tuan, Vice-Minister, Ministry of Agriculture & Rural Development. Illegal wildlife trade has become an issue of global

biological diversity, ensuring that the use of renewable natural resources is sustainable,

concern that is pushing many wildlife populations to the brink

and  promoting the reduction of pollution

of extinction. Rhino poaching numbers in South Africa have

and wasteful consumption.

surged from 13 in 2007, to 668 in 2012. Already 57 rhinos

About TRAFFIC

have been killed in South Africa since the start of 2013 with

TRAFFIC,

other African and Asian countries also experiencing a surge in rhino poaching. The current poaching crisis for rhinos is driven by demand across Asia, principally Vietnam. A dramatic spike in demand for rhino horn is believed to be driven by myths related to its

the

wildlife

trade

monitoring network, works to ensure that trade in wild plants and animals is not a threat to the conservation of nature.

curative properties in regards to disease and illness, along with

To learn more about WWF and

renewed interest in other non-traditional medicinal uses. Rhino

TRAFFIC’s campaign visit panda.org/

horn remains on the traditional Vietnamese medicine schedule despite its sale being illegal.

killthetrade and follow us on Twitter @

“There are traditional medicines that have proven to be

WWF_media,

effective for treating a variety of ailments and symptoms and

vietnamWWF

have saved millions of lives. Rhino horn is not one of them,” said Dr. Naomi Doak, Coordinator of TRAFFIC Southeast Asia– Greater Mekong Programme. “Despite the facts, widespread

“Tackling the illegal rhino horn trade needs support and action at the highest levels of government,” said Mr. Stuart

www.facebook.com/

For further information, please contact: WWF-Vietnam

lies, myths and rumours are fuelling demand and use of rhino horn.”

and

Southeast

Asia

Tu, Nguyen Thi

“We urge the President and Prime Minister to express their

WWF-Vietnam

strong commitment to tackling the country’s illegal trade in, biodiversity conservation and protection.”

the country’s illegal trade in, and consumption of rhino horn, WWF and TRAFFIC have launched a national campaign against the illegal trade of rhino horn. The campaign is seeking better law enforcement, more effective deterrents against traders and sellers and a reduction in demand for rhino horn in Vietnam.

Mekong

Email: tu.nguyenthi@ wwfgreatermekong.org, Brett

In order to help stem the poaching crisis, and to strengthen, elevate and accelerate Vietnam’s efforts to address

Greater

TRAFFIC

Programme:

Chapman, Interim Representative - WWF Greater Mekong.

and consumption of, rhino horn, as part of efforts to boost

and

Tolman,

Communications

Officer TRAFFIC Southeast Asia – Greater Mekong Programme Email: brett.tolman@traffic.org, Mob: +84 1678020765

19


Sân chơi Viết tin về ô nhiễm

Viết về ô nhiễm – Cẩm nang cho nhà báo điều tra

DÙNG SÁCH THẾ NÀO (Kỳ 2)

Trong chuyên san tháng 4/2013, chúng tôi giới thiệu cuốn “Viết về ô nhiễm – Cẩm nang cho nhà báo điều tra” bằng tiếng Anh của tác giả Lori Luechtefeld. Số chuyên san này, chúng tôi xin trích dịch cách dùng sách do chính tác giả hướng dẫn.

Cơ sở dữ liệu, bản thân nó quan trọng như đối với công việc điều tra về môi trường nhưng chúng cũng chỉ là một phần để giúp giải đố mà thôi. Nhà báo điều tra về môi trường luôn tự thấy cần sử dụng cả các công cụ truyền thống của một phóng viên điều tra như phỏng vấn trên diện rộng, nghiên cứu và quan sát hiện trường.

20


Sân chơi Viết tin về ô nhiễm

Nếu bạn đang tiến hành viết một bài về ô nhiễm, cơ may chỉ có thể đến nếu bạn tiến hành phỏng vấn không chỉ các nhà khoa học chủ chốt và các chuyên gia khác, mà còn phải tiếp cận các cư dân vốn không phải là nhà chuyên môn hay có quyền quyết định về chuyên môn, những người sống và làm việc ở những nơi bị ảnh hưởng trực tiếp bởi vấn đề mà bài báo của bạn đề cập đến.

Bạn cũng phải xây dựng mối quan hệ với các nhà hoạt động môi trường các tổ chức, đoàn thể, tìm kiếm sự thật từ phía họ - hay ít nhất là lắng nghe họ - mà không làm mất đi hình ảnh tốt đẹp của nhà báo. Bạn cần sẵn sàng thoát ra khỏi bàn giấy của bạn và hãy quan sát bằng tất cả các giác quan về sự việc đang xảy ra trong môi trường mà bạn định tìm hiểu và phản ánh.

Đấy là việc không đơn giản, nhưng có thể làm tốt nếu bạn sẵn sàng dành thời gian để học hỏi. Để giúp bạn xử lý tốt công việc của mình, cuốn sách này cũng sẽ cung cấp nhiều thông tin, không chỉ đơn thuần là sự giải thích các cơ sở dữ liệu trên internet. Bạn hãy tìm kiếm các nguồn thông tin giúp bạn vượt qua từng công đoạn của quá trình điều tra, từ khâu hình thành ý niệm cho đến khi kết thúc câu chuyện. Cuối mỗi chương, bạn sẽ tìm thấy một danh mục địa chỉ giúp bạn có thêm thông tin phục vụ cho tác nghiệp điều

Bạn cũng cần biết cách đi sâu bản thân mình vào những đề tài hóc búa như đánh giá rủi ro, công nghệ làm sạch, và độc chất hóa học để hiểu chúng thấu đáo đến mức có thể giải thích với độc giả những vấn đề đó bằng ngôn ngữ sáng sủa, lôi cuốn, và chính xác làm sao để bài báo của bạn được đặt đúng vào ngữ cảnh câu chuyện.

tra của mình. Đó là các gợi ý, kinh nghiệm hữu ích cũng như các kỹ năng thực tế được cung cấp bởi các nhà báo môi trường từng đoạt các giải thưởng báo chí.

21


Sân chơi Viết tin về ô nhiễm

Không cuốn sách nào, dù tổng hợp đến mấy, có thể thay thế cho hàng năm kinh nghiệm về làm báo môi trường. Nhưng đọc sách và giữ nó để tham khảo, chí ít, cũng có thể giúp bạn có thêm chút kinh nghiệm để trở thành nhà báo có nghề trong lĩnh vực điều tra ô nhiễm. Chúc may mắn.

Chương 2 và 3 tập trung vào hai thể loại điều tra

Chương 7 sẽ xử lý các thách thức cụ thể trong đưa

ô nhiễm. Đó là điều tra chất lượng không khí và điều tra

tin và viết các bài báo về sức khỏe môi trường. Những đề

chất lượng nước.

tài khó này thường chứa đựng nhiều vấn đề nảy sinh cần

Chương 4 giải thích cách thức sử dụng hiệu quả

điều tra tiếp, cũng như nhiều vấn đề chưa rõ của bản thân

cơ sở dữ liệu thông kê phát thải độc chất rất quan trọng

câu chuyện mà bạn đang đề cập. Hãy học cách xử lý rủi ro

của EPA.

và những bất ổn trong thể loại điều tra báo chí môi trường

Chương 5 sẽ thảo luận về những đề tài hóc búa liên

từ những người có kinh nghiệm nhất và hãy nắm vững các

quan đến điều tra chất thải độc hại. Mỗi chương có đưa ra

mẹo hữu ích giúp bạn có được bài viết rõ ràng và hấp dẫn.

các ví dụ cũng như các trình diễn về các tìm kiếm cơ sở dữ

Chương 8 là bài học vỡ lòng về cách thức sử dụng

liệu trực tuyến giúp nhà báo thu thập thông tin mà họ cần.

các kỹ năng để nhanh chóng trở thành một công cụ thú vị

Trong tất cả ba chương, các nhà báo dày dạn kinh nghiệm

trong điều tra môi trường: phần mềm lập bản đồ.

sẽ cung cấp kinh nghiệm cho các nhà báo mới vào nghề trong việc xử lý các bài báo ô nhiễm phức tạp.

Nhưng chỉ đọc các chương chưa phải là xong. Một số nguồn thông tin quan trọng và hữu ích nhất trong cuốn

Chương 6 sẽ xem xét một lĩnh vực quan trọng của

sách này lại nằm ở các phần phụ lục. Bạn sẽ tìm thấy các

điều tra môi trường. Đó là làm thế nào để làm việc được

cơ sở dữ liệu bổ sung phục vụ cho điều tra về không khí,

với các nhóm vận động mà các nhà báo có thể mong muốn

nước, và chất thải, tìm thấy thông tin liên hệ với các cơ

gặp họ trong quá trình tác nghiệp.

quan môi trường bang và liên bang, tìm thấy hướng dẫn về

Trong chương này, các nhà báo kỳ cựu sẽ đưa ra lời

cấu trúc của website khổng lồ của EPA, cũng như bộ công

khuyên về cách thức điều hòa với các mối quan hệ thường

cụ về cách thức theo dõi vấn đề kinh phí trong một điều

là phức tạp giữa nhà báo với các nhà vận động chính sách.

tra về môi trường.

Họ sẽ giúp bạn cách thức đánh giá các nhóm vận động, khi nào có thể tiếp cận với các nhóm đó, làm thế nào để tránh họ khi mình không muốn gặp và, thậm chí, làm thế nào để điều tra chính các nhóm vận động đó.

22

(Còn nữa)


Phóng sự

TANH BÀNH BÃI BIỂN MIỀN (Kỳ TRUNG 1) Quốc Dũng

HỘI CHỨNG KỶ LỤC GS.TSKH Đặng Trung Thuận, Chủ tịch Hội Địa Hóa

Cả một dải đất ven biển miền Trung được cho là sở hữu tiềm năng du lịch lớn nhất nước đang chịu sức ép ô nhiễm ghê gớm gây ra bởi các hoạt động sản xuất và sinh hoạt, hậu qu��� của một quy hoạch tổng thể thiếu tính toán. Một trong những tác động nhãn tiền nhưng âm thầm và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người là ô nhiễm do khai thác quặng titan...

Việt Nam (VN) cho hay titan là vật liệu không thể thiếu đối với ngành hàng không, vũ trụ và sẽ dần thay thế các hợp kim thép không gỉ trong các ngành công nghiệp khác. Bột màu titan dioxide (TiO2) có khả năng chịu được sự thay đổi khắc nghiệt của khí hậu nhiệt đới, không có độc tính, rất bền màu và bền hoá học, có độ phản chiếu cao. Bởi thế, TiO2 được sử dụng rộng rãi trong ngành sơn, chất dẻo, công nghiệp giấy, nhuộm, in màu, sợi dệt. Bởi thế, titan và sản phẩm của chúng lúc nào cũng bán chạy và ngày càng trở nên đắt hàng trong khoảng chục năm lại đây. Nhiều địa phương miền Trung thậm chí nuôi ý chí thoát nghèo từ titan. Giấc mơ hồng Theo KS Trương Đức Chính, Tập đoàn Than-Khoáng sản VN, nước ta đứng thứ 11 thế giới về trữ lượng titan. Trong số 14 triệu tấn trữ lượng đã xác định, trên chín triệu tấn là sa khoáng titan phân bố dọc các tỉnh ven biển từ Quảng Ninh đổ vào, chủ yếu là tại các tỉnh ven biển miền Trung, trải từ Hà Tĩnh đến Bà Rịa - Vũng Tàu. Gần đây, theo thông tin từ Tổng Cục Địa chất và Khoáng sản VN, vùng Nam Trung Bộ từ Ninh Thuận đến Bắc Bà Rịa - Vũng Tàu, phát hiện nguồn tài nguyên titan trong tầng cát đỏ, với đánh giá sơ bộ trên 200 triệu tấn khoáng vật nặng. Ước tính lạc quan mới nhất lên đến 650 triệu tấn. Đây là một con số khủng nếu biết tổng trữ lượng titan đã

23


Phóng sự

Chỉ cần đào sâu vài mét cát ngay cạnh nhà ở một xã ven biển tỉnh Hà Tĩnh là đã xúc được titan xác định của toàn thế giới chỉ là 1.400

niệm giữa tài nguyên và trữ lượng.

triệu tấn.

Con số công bố kia chỉ mới là dự báo

Điều này mang lại triển vọng

tài nguyên. Với những điều kiện khó

VN sẽ trở thành cường quốc titan trong

khăn trong khai thác như tầng quặng

bảng xếp hạng các nước có trữ lượng

sâu, các dải quặng phân bố không

quặng titan trên thế giới; và VN rất có

đồng đều, hàm lượng biên thấp nên

thể sẽ tăng nhiều bậc trong bảng xếp

về lý thuyết, trữ lượng có thể khai

hạng ấy, thậm chí vượt Trung Quốc.

thác vẫn có thể bằng không”, Th.S Tú

Đón trước triển vọng tươi sáng ấy, ngay từ năm 2007, Thủ tướng đã ra

“Vậy mà, lợi dụng điều này,

quyết định phê duyệt quy hoạch thăm

mấy ông thầy dùi cứ nói VN ta có

dò, khai thác, chế biến và sử dụng

nhiều titan, nên đề nghị cho khai thác

quặng titan giai đoạn 2007 - 2015,

và bán ra ngoài để thu ngoại tệ, và

định hướng đến năm 2025. Theo quy

rằng không lo hết titan đâu, vẫn còn

hoạch đã được phê duyệt này, tổng

650 triệu tấn trên tầng cát đỏ kia kìa.

vốn đầu tư ước tính của giai đoạn quy

Sự thực có thể hoàn toàn không phải

hoạch 2007 - 2025 cho công tác thăm

như vậy. Rất có thể sau khi “xơi hết

dò, khai thác và chế biến quặng titan

nạc để xuất khẩu”, VN sẽ chỉ còn phần

lên đến 4.282 tỷ đồng, trong đó giai

xương không thể khai thác, hoặc khai

đoạn 2007 - 2015 khoảng 2.139 tỷ

thác nhưng không mang lại hiệu quả

đồng, giai đoạn 2016 - 2025 khoảng

kinh tế”.

2.143 đồng.

24

nói.

“Chúng ta hay mắc bệnh nói

Tuy nhiên, theo Th.S Phạm

vống”, GS.TSKH Đàm Trung Thuận

Quang Tú, Phó Viện trưởng Viện Tư

- người có nhiều năm kinh nghiệm

vấn Phát triển (CODE), với việc công

trong lĩnh vực địa lý địa chất, nhận

bố phát hiện lượng quặng titan khổng

xét “Chính vì sự không rõ ràng, sự

lồ nêu trên, lợi đâu chưa thấy mà đã

mập mờ trong tài nguyên và trữ lượng

thấy bất cập. “Cần phân biệt rõ khái

nên mới dẫn đến nói vống. Tôi từng

Ngày 7-3, Thanh tra Chính phủ công bố tại Quy Nhơn, thủ phủ tỉnh Bình Định ba vấn đề, trong đó tập trung phân tích hoạt động khai thác titan, việc cấp phép tận thu khai thác titan của UBND Tỉnh Bình Định chứng kiến có vị bộ trưởng nói vống con số tài nguyên và trữ lượng một số khoáng sản được dư luận đặc biệt quan tâm gần đây mà sởn gai ốc. Với titan, bản thân con số 650 triệu tấn từng được công bố mập mờ bằng cụm từ “tài nguyên- trữ lượng”. “Thực ra hai khái niệm đó rất khác nhau. “Tài nguyên” là muốn nói đến tiềm năng khoáng sản. Nhưng tiềm năng đó có khai thác thương mại được hay không lại không hề dễ. Và chỉ tiềm năng đó, khai thác và có lãi, mới được gọi là trữ lượng. Tài nguyên


Phóng sự Cứ xúc cát đen lên cho vào vít xoắn

Xin lấy ví dụ tại hai tỉnh Bình

tuyển là có được ngay ilmenit hàm

Định và Ninh Thuận. Ngay từ năm

lượng Ti2O3 khoảng 46% - 52%. Tại

2010, sản lượng titan tại Bình Định đã

VN, hàm lượng như thế được coi là chế

chiếm 70% tổng sản lượng toàn quốc.

biến sâu và đủ điều kiện để xuất khẩu.

Con số tuyệt đối hồi đó của Bình Định

Năm

2009,

nhóm

nghiên

là 418.000 tấn, theo Viện Tư vấn Phát

cứu của CODE và Trung tâm Con

triển. Thành tích đó đã đưa Bình Định

người&Thiên nhiên (PanNature) khảo

trở thành địa phương lớn nhất nước về

sát ở Bình Định, tỉnh có hoạt động

khai thác titan sa khoáng.

khai thác titan trên tầng cát đen lớn

Không dừng ở kỷ lục đó, năm

nhất nước. Tại đây, họ gặp một phiên dịch tiếng TQ đồng thời làm tiếp thị cho một doanh nghiệp TQ. “Cô phiên dịch nói ta có bao nhiêu titan với hàm

“Chúng ta hay mắc bệnh nói vống. Chính vì sự không rõ ràng, sự mập mờ mới dẫn đến nói vống. Tôi từng chứng kiến có vị bộ trưởng nói vống con số tài nguyên và trữ lượng một số khoáng sản được dư luận đặc biệt quan tâm gần đây mà sởn gai ốc”, GS.TSKH Đàm Trung Thuận (Ảnh: QD) có thể cực lớn nhưng trữ lượng nhiều khi lại bằng không”. Háo hức múc phần nạc Th.S Phạm Quang Tú nhận định, 600-650 triệu tấn quặng titan vừa phát hiện thực chất mới chỉ là tài nguyên - tức ở dạng tiềm năng, chứ không phải là trữ lượng – tức có thể khai thác thương mại. Nhóm quặng này nằm ở tầng cát đỏ, phân bố ở Ninh Thuận và đặc biệt là Bình Thuận. Tuy nhiên “lại vô cùng khó khai thác vì vỉa quặng nằm sâu trong lòng đất. Hơn nữa, các dải quặng hay tầng quặng phân bố không liên tục”, ông Tú nhận định. “Cho đến nay, chúng ta vẫn gặp khó khăn trong việc khai thác để có hiệu quả kinh tế nhóm quặng này”.  Ngược lại, khoảng trên dưới 20 triệu tấn quặng titan trên tầng cát xám hay cát đen lại rất dễ khai thác.

lượng nói trên cũng mua, mua hết, mua tuốt”, ông Tú cho hay. Chả thế mà phong trào đào titan phát triển như vũ bão. Năm 1990, bốn năm sau khi VN thực hiện cải cách, ngành công nghiệp khai thác, tuyển quặng titan bắt đầu hình thành. Hồi đó sản lượng của các đơn vị thuộc Hiệp hội Titan VN mới đạt 10.000 tấn. Năm 2000, sản lượng tăng 17 lần, đạt 177.000 tấn. Đến năm 2008, sản lượng đạt khoảng 508.000 tấn. “Đây chỉ mới là sản lượng được các doanh nghiệp khai báo, con số thực tế sẽ còn lớn hơn rất nhiều” ông Tú nói. Đây cũng chính là thời gian các

ÀO ẠT MÚC TITAN Khai thác titan năm năm trước thế nào, nay hầu như vẫn vậy. Đối với hàng vạn người sống gần các bãi khai thác, cuộc chiến mới chỉ bắt đầu. Hầu như không có chuyện sắp đến hồi kết. Có chăng chỉ là dừng các điểm khai thác cụ thể do đã vét hết bằng các biện pháp thô sơ. Các dự án mới tiếp tục được phê duyệt, dự án sau to hơn dự án trước.

nhà địa chất VN công bố phát hiện động trời nguồn quặng titan trên cát

2012, theo ông Nguyễn Văn Thắng,

đỏ. Không rõ có phải vì choáng ngợp

Phó Giám đốc Sở Công Thương Tỉnh

trước nguồn tài nguyên khai thác đến

Bình Định, sản lượng khai thác chế

mãn đời cũng không hết ấy không mà

biến titan của Bình Định lên đến

dẫn đến bùng phát khai thác titan trên

450.000 tấn. Năm 2013, bất chấp

nền cát đen.

hàng loạt bất cập gây phản ứng mạnh

Những năm 2008-2009, thời điểm đào xúc titan rầm rộ nhất, mỗi

ở các cộng đồng địa phương, sản lượng dự kiến vẫn không dưới 400.000 tấn.

năm tỉnh Bình Định khai thác trên dưới

Cả trung ương lẫn địa phương

800.000 tấn, chưa kể khai thác lậu

đều hối hả vào việc. Cấp địa phương,

không khai báo. Riêng con số không

UBND Tỉnh Bình Định đã cấp 36 giấy

chính thức ấy cũng đã cao gấp nhiều

phép cho khai thác trên diện tích tổng

lần số lượng được phép khai thác vào

cộng 656 ha. Cấp trung ương, Bộ Tài

năm 2015 mà Thủ tướng Chính phủ

nguyên&Môi trường cấp có bảy giấy

phê duyệt cho quy hoạch titan toàn

phép nhưng tổng diện tích được khai

quốc.  Hậu quả của việc nhắm đến

thác gần gấp đối so với địa phương,

khúc nạc titan trên tầng cát xám,

tức khoảng 1129 ha.

ngon ăn, dễ đào là tanh bành nhiều

Không chịu thua kém hàng

bãi biển miền Trung. Hội chứng ngành

xóm, ngày 19/3/3013, UBND Tỉnh

ngành, nhà nhà khai thác titan để lại

Ninh Thuận cấp giấy chứng nhận đầu

những hậu quả khôn lường.

tư cho Công ty Cổ phần Vinaminco

25


Phóng sự Ninh Thuận để thực hiện dự án đầu tư

trường và làm suy giảm sức khỏe của

quy hoạch chi tiết và trữ lượng chính

công trình khai thác và tuyển quặng

dân địa phương cứ phàn nàn. Địa

xác các điểm mỏ vẫn chưa rõ ràng,

sa khoáng titan-zircon Sơn Hải tại

phương và doanh nghiệp liên tiếp đưa

chính xác. Nhiều nơi vẫn chỉ đại khái

thôn Sơn Hải 2, xã Phước Dinh, huyện

ra lời hứa, rồi gần như tất cả cùng

là chính. Thế mới có chuyện cả doanh

Thuận Nam của tỉnh này. Với mục tiêu

quên. Ai cũng biết ô nhiễm, tàn phá

nghiệp trung ương và địa phương khi

khai thác và tuyển quặng sa khoáng

tài nguyên. Nhưng để chống ô nhiễm

đăng ký chỉ khai thác với sản lượng

titan-zircon, doanh nghiệp này được

là cả một bài toán công nghệ và tài

như đã khống chế trong quy hoạch

quyền khai thác trên diện tích 1.200

chính vô cùng phức tạp và tốn kém

chung. Nhưng khi đi vào hoạt động,

ha, lớn hơn cả tổng diện tích cấp cho

mà đến nay, chưa địa phương hay

khối lượng khai thác thực lại khác xa

bảy dự án trung ương ở Bình Định.

doanh nghiệp nào giải được.

so với dự đoán, và chủ yếu là tăng,

Đã thế, với vốn đầu tư dự kiến 318 tỷ

Ở cấp trung ương, đến nay

đồng, thời gian hoạt động dự án kéo dài vô biên, 30 năm kể từ ngày được cấp chứng nhận đầu tư. Dọc các bãi biển miền Trung gần như trở thành công trường khai thác titan. Lấy titan trên nền cát đen quá dễ, chỉ cần bóc lớp cát lên là đã bộc lộ quặng. Theo GS.TSKH Đặng Trung Thuận, Chủ tịch Hội Địa Hóa Việt Nam, tại tỉnh Bình Định, đào cát xuống vài mét là đã động đến quặng và có thể khai thác đến độ sâu 10-16 m. Tại tỉnh Hà Tĩnh, sa khoáng còn nằm ở vị trí nông hơn, cách mặt đất cát chỉ 2-4 m. Của trời cho ấy bống chốc trở thành trò chơi của các doanh nghiệp chỉ giỏi kiếm tiền cho bản thân với sự ủng hộ và bật đèn xanh của trung ương lẫn địa phương.

thậm chí tăng vọt. Thế là sinh chuyện. Titan trở

Theo phê duyệt quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng quặng titan giai đoạn 2007-2015, định hướng đến năm 2025, các vùng thuộc khu vực hoạt động khoáng sản titan gồm Thái Nguyên; vùng Thanh Hoá - Hà Tĩnh; vùng Quảng Trị - Thừa Thiên Huế, vùng Bình Định - Phú Yên; và vùng Bình Thuận - Bà Rịa - Vũng Tàu.

thành cái bẫy khiến tất các bên náo loạn, từ doanh nghiệp, chính quyền, đến cộng đồng địa phương. Nhiều vùng quê yên ả bao năm qua, chỉ vì titan mà khắp nơi xảy ra nhiều chuyện khóc dở mếu dở. Không ít chính quyền ở những nơi tổ chức khai thác titan đã nỗ lực hạn chế tối đa các tác động không mong muốn của hoạt động khai thác. Nhưng quyết tâm và ý chí làm giàu khiến hết bất ngờ này đến bất ngờ kia xuất hiện. Ông Nguyễn Văn Thắng, Phó Giám đốc Sở Công Thương Tỉnh Bình Định, cho hay, tính đến cuối năm 2012, toàn tỉnh Bình Định có 15 doanh nghiệp đang tham gia hoạt động khai

Bẫy sa khoáng Giống hệt câu chuyện bauxite, ngay cả khi người TQ ào ạt mua titan VN, điều đó cũng không đồng nghĩa với việc titan là hàng khan hiếm trên thế giới. Theo các chuyên gia, nhu cầu quặng sa khoáng titan tinh trên thị trường thế giới hiện đang rất thấp, chỉ khoảng 17 triệu tấn/năm. Nếu VN làm tốt khâu tiếp thị để chen chân vào giành thị phần thì cũng chỉ bán được cỡ 1,0- 1,5 triệu tấn/năm. Trong bức tranh toàn cảnh thị trường titan như vậy, và trước sức ép của quy hoạch titan toàn quốc, không ít địa phương có titan như ngồi trên đống lửa. Các địa phương có nguồn titan trên cát đen dễ khai thác đã trót đâm lao thì tiếp tục phát triển các dự án khai thác và liên tục khẳng

26

định đấy là nguồn thu lớn cho tỉnh.

Khai thác ào ạt titan để lại những hậu quả khôn lường cho cả dải ven biển

Phàn nàn về ô nhiễm, về tàn phá môi

miền Trung. (Ảnh QD)


Phóng sự

Người nghèo cũng bị cuốn vào bẫy titan bằng việc đi mót lại quặng để kiếm sống qua ngày. (Ảnh: QD)

thác titan sa khoáng với 19 giấy phép

hưởng lợi gì. Dẫn đến bức xúc trong

36 km, dải rừng nhiều năm tuổi đã bị

còn hiệu lực và bốn giấy phép đang

dân, dẫn đến không tin trong đảng

phá. Lớp thực bì không còn nữa”.

xin gia hạn. Tổng diện tích khai thác

bộ. Mất thứ hai là cả tuyến biển dài

KS. Trương Đức Chính, Tập

của các doanh nghiệp này là 1.812

đoàn Công nghiệp Than & Khoáng

ha. Theo Phòng Quản lý Tài nguyên

sản VN, nhận định khai thác, tuyển

Khoáng

nguyên&Môi

sa khoáng ven biển đơn giản và dễ

Bình

Định,

đem lại lợi nhuận cao. Điều đó khiến

nhiều doanh nghiệp trong số đó chỉ

hoạt động này tràn lan ở nhiều tỉnh

lo khai thác mà không tổ chức hoàn

ven biển miền Trung. “Rồi buôn bán

thổ, trồng lại rừng phòng hộ chắn gió,

lậu quặng titan ra nước ngoài với giá

chắn cát ven biển. Hầu hết diện tích

rẻ, chặt phá rừng phòng hộ ven biển,

này, vì vậy, trở nên hoang hóa với đầy

huỷ hoại môi trường”, KS Chính nói.

hầm hố, núi cát.

“Tình trạng trên cho thấy những bất

trường

sản,

Sở

(TN&MT)

Tài Tỉnh

Ông Thời, Phó Chủ tịch UBND

cập trong quy hoạch, quản lý vĩ mô

Huyện Phù Mỹ, Bình Định, chua xót:

đối với khai thác chế biến thô và xuất

“Khai thác titan về chủ trương chắc

khẩu quặng titan”.

chắn phải thông. Nhưng được cái gì,

(Còn nữa)

mất cái gì? Xin báo cáo với các đồng chí là mất thì nhiều mà được chẳng bao nhiêu. Mất đầu tiên là mất lòng dân”. Tại cuộc trao đổi về tăng cường minh bạch và quản lý nguồn thu của hoạt động khai khoáng tổ chức ngày 20/3 ở tỉnh Bình Định, ông Thời nói tiếp: “Quá trình khai thác, môi trưởng bị ảnh hưởng rất nhiều. Mất rừng, mất tài nguyên. Ảnh hưởng đến môi trường, đến sức khỏe như các đồng

“Tiền mất tật mang, không thu được gì hết trọi. Công nhân làm ở đây cũng không đóng bảo hiểm cho họ. Tôi cho rằng tỉnh mình quy hoạch không đầy đủ. Quy hoạch tổng thể không chuẩn. Quy hoạch chi tiết cũng không bài bản. Thăm dò không chính xác. Cứ khoanh vùng như thế rồi doanh nghiệp đến xin khai thác”, Ông Tuấn Lê Minh Tuấn, Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo Phòng chống Tham nhũng Tỉnh Bình Định. (Ảnh: QD)

chí đã nghiên cứu. Dân không được

27


Phóng sự

LÊN NÓC NHÀ PHILIPPINES Tôi mang theo áo cờ đỏ sao vàng và khăn rằn cho đỉnh Apo. Đứng giữa sương lạnh và gió vần vũ, tôi vẫn mông lung tự hỏi không biết mình có là người Việt Nam đầu tiên lên đến đây hay không.

A

po là ngọn núi cao nhất Philippines

với

độ

cao

2954m và nằm trên đảo

Mindanao, phía nam Philippines. Khu vực núi Apo trải rộng từ khu vực giữa thành phố Davao, tỉnh Davao del Sur và thành phố Cotabato. Từ trên đỉnh cao nhất của Apo trong những ngày trời quang mây có thể phóng tầm mắt đến 40km về phía đông bắc thành phố Davao, 25km về phía đông nam của

Một trong những lần vượt sông

thành phố Digos và 20km về phía tây thành phố Kindapawan. Apo là một ngọn núi lửa vẫn có khả năng hoạt động nhưng không có nguồn nào ghi lại lần cuối cùng ngọn núi lửa này phun trào. Apo trong tiếng địa phương có nghĩa là “tổ tiên” với chóp bằng phẳng và ba đỉnh cao nhất. Từ năm 1936, núi Apo đã được công bố là Vườn Quốc Gia và đến năm

28

2009 được đưa vào danh sách di sản

này là nơi cư trú của hơn 272 loài chim

của UNESCO vì sự hiện diện của rất

với 111 loài đặc hữu của Mindanao và

nhiều hệ động thực vật quý hiếm, vô

một trong những loài đại bàng lớn

cùng phong phú và đa dạng.

nhất trên thế giới. Đại bàng này là trên

biểu tượng quốc gia của Philippines.

núi Apo mang tính đặc hữu của đảo

Thảm

động

thực

vật

Tuy nhiên, chúng đang ở trong tình

Mindanao cũng như là một trong

trạng có nguy cơ tuyệt chủng.

những thảm động thực vật dày đặc và

Núi Apo cũng được xem là một

đa dạng nhất trên thế giới. Vùng núi

nguồn khai thác năng lượng địa nhiệt


vô cùng lớn. Khu Sản Xuất Địa Nhiệt Mindanao được đặt tại thành phố Kindapawan, phía bắc Cotabato với sản lượng địa nhiệt 106 MW và là nhà máy điện duy nhất của loại hình này ở đảo Mindanao. Có khoảng sáu bộ tộc người thiểu số đang sống ở vùng núi Apo. Những bộ tộc này coi ngọn núi như một nơi vô cùng thiêng liêng để thờ phụng. Kinh hồn ngày đầu ngày cuối Từ nhiều năm nay, nơi đây đã trở thành địa điểm rất được yêu thích của những bạn trẻ đam mê chinh phục các đỉnh núi. Những người leo núi không chỉ đến từ cái vùng lân cận tại đảo Mindanao mà còn từ các quần đảo khác như Luzon hay Visaya. Cũng giống như đỉnh Fansipan,

Các tầng lớp thực vật trong rừng già Apo

ở Lào Cai, Việt Nam, có nhiều lựa

Ngày đầu tiên và ngày cuối cùng là những ngày khó khăn nhất. Vào ngày đầu tiên, cơ thể chúng tôi phải tự động thích nghi với điều kiện môi trường mới, tìm ra tốc độ phù hợp với sức khỏe của mình. Và ngày cuối cùng, khi từng thớ thịt trên cơ thể đã rã rời và sức lực cạn kiệt, con đường xuống chân núi tưởng chừng như không bao giờ kết thúc. Có lẽ tôi không bao giờ quên được khi, đã rất gần chân núi, tôi nghỉ chân lần cuối bên cạnh một mỏm đá rất lạnh, cả người ướt sũng và chân tay rã rời, đến nói cũng không ra hơi. Anh hoa tiêu thông báo chỉ còn vài mươi mét nữa là ra đến đường cái. Mừng thì rất mừng nhưng tôi không làm cách nào nở được một nụ cười đáp lại.

phạm vào niềm tin ấy. Họ xin thần

Trước khi bắt đầu chinh phục

nguyện. Ngọn núi Apo được dân ở đây

ướt và trời mưa phần lớn thời gian vào

Fansipan, hầu hết người leo núi đều

coi như một địa điểm linh thiêng và

thời điểm chúng tôi thực hiện chuyến

dừng lại vài phút ở chân núi để cầu

không một người leo núi nào muốn

đi, khiến cho nơi cắm trại nghỉ chân

chọn cung đường cho những ai muốn chinh phục đỉnh Apo. Người leo núi có thể bắt đầu từ phía bắc Cotabato hay ở các tỉnh xung quanh thành phố Davao, Davao del Sur. Những người leo núi chuyên nghiệp thì thường cho rằng cung đường đi từ thành phố Kindapawan là cung dễ leo nhất, mất khoảng từ hai đến bốn ngày cả đi và về, tùy tốc độ người leo. Thời điểm đẹp nhất trong năm để leo Apo là vào khoảng tháng 4 hoặc tháng 5. Nếu may mắn gặp trời trong thì từ trên đỉnh có thể nhìn thấy được phong cảnh vô cùng hùng vĩ và choáng ngợp. Tuy vậy, thời điểm chúng tôi trải nghiệm Apo là vào tháng 12 và thời tiết không được thuận lợi như mong đợi. Trời mưa rất lớn trong hai ngày cuối khi nhóm của chúng tôi từ trên đỉnh núi về; đường xuống rất trơn trượt và khá nguy hiểm ngay cả đối với những người leo núi chuyên nghiệp. Thêm vào đó, thời tiết cũng lạnh hơn rất nhiều ở thời điểm cuối năm.

rừng, mẹ núi cho phép họ được đi vào lãnh thổ của mình, cầu xin sẽ được phù hộ một chuyến chinh phục bình an. Ngày đầu tiên và ngày cuối cùng là những ngày khó khăn nhất. Vào ngày đầu tiên, cơ thể chúng tôi phải tự động thích nghi với điều kiện môi trường mới, tìm ra tốc độ phù hợp với sức khỏe của mình. Và ngày cuối cùng, khi từng thớ thịt trên cơ thể đã rã rời và sức lực cạn kiệt, con đường xuống chân núi tưởng chừng như không bao giờ kết thúc. Có lẽ tôi không bao giờ quên được khi, đã rất gần chân núi, tôi nghỉ chân lần cuối bên cạnh một mỏm đá rất lạnh, cả người ướt sũng và chân tay rã rời, đến nói cũng không ra hơi. Anh hoa tiêu thông báo chỉ còn vài mươi mét nữa là ra đến đường cái. Mừng thì rất mừng nhưng tôi không làm cách nào nở được một nụ cười đáp lại. Như phần lớn các nước nhiệt đới khác, rừng trên núi Apo khá ẩm

29


xùm đến không thể nhìn thấy được lối đi. Ở những nơi nghỉ chân, thường luôn có nguồn nước suối sạch có thể uống được. Nhờ vậy mà người leo núi không phải dự trữ nhiều nước, hành lý mang theo cũng nhẹ hơn. Nơi dừng chân qua đêm trên đường lên và xuống của chúng tôi là hồ Venado, khoảng 5-7 tiếng leo từ nhà nghỉ suối nước nóng ở chân núi, một vùng đất bằng hiếm hoi trên núi, vây quanh bởi một quần thể thực vật kỳ lạ. Mặt nước hồ khá phẳng lặng mặc dù luôn có gió lớn. Xung quanh một vùng rộng quanh hồ, không thể nhận ra đâu Nguồn nước suối uống được ở những nơi nghỉ chân trên đường lên đến đỉnh Apo

là đất cứng có thể bước lên và đâu là đầm lầy. Ở gần miệng hồ, rêu đỏ phủ

của chúng tôi luôn ở trong tình trạng ẩm ướt. Tuy nhiên,

kín mặt đất và vô cùng trơn trượt. Vây

bản thân khoảng thời gian leo núi là phần thưởng cho

quanh hồ là những loài cây rất lạ mà tôi chưa từng thấy

những ai có lòng ngưỡng mộ vẻ đẹp thiên nhiên.

bao giờ. Ngay cả hoa tiêu của chúng tôi, người đã leo núi

Bảo vệ Apo

Apo ngót nghét hơn 30 lần trong 10 năm qua cũng không

Chính quyền trung ương và địa phương Philippines

biết tên của loài cây này. Đối với một đứa con gái thành phố như tôi, ngay

luôn nỗ lực để bảo vệ vườn quốc gia núi Apo. Để leo được núi Apo, người đi leo núi cần phải đăng ký giấy phép leo

những bước chân đầu tiên, tôi

núi tại các trung tâm du lịch và trả phí môi trường. Và theo

đã cảm nhận được mùi

những nguồn thông tin chưa chính thức mà người viết nắm

cây cỏ, hoa lá nồng

được, có khả năng trong một thời gian ngắn nữa, núi Apo

nàn, sự mát lạnh

sẽ không mở cửa cho các nhóm leo núi nữa.

của đất và ẩm

Giấy phép và phí môi trường này được áp dụng ở

ướt của sương.

khá nhiều các địa điểm du lịch thu hút số lượng lớn khách

Đã từng chinh

tham quan hằng năm tại Philippines, đặc biệt là các danh

phục

lam thắng cảnh tự nhiên; nhằm mục đích bảo tồn địa điểm

Fansipan,

tham quan cũng như nâng cao ý thức bảo vệ môi trường

nóc nhà Đông

tự nhiên của khách du lịch.

Dương,

Tuy đã được công bố là vườn quốc gia từ rất nhiều

cùng

đỉnh

tôi tự

tin

năm nay nhưng vẫn có những khu vực trên núi Apo ngập

chuyến leo núi sẽ

trong rác của những người leo núi vô ý thức mang lên và

dễ dàng

xả bừa bãi. Trên rất nhiều các diễn đàn giữa cộng đồng các câu lạc bộ leo núi ở Philippines kêu gọi mọi người đóng góp giữ gìn môi trường trên khu vực núi Apo. Tuy vậy, tình hình hiện tại vẫn không có xu hướng biến chuyển tích cực. Một trong những nỗ lực bảo vệ môi trường lớn nhất của các nhóm leo núi là mỗi năm trong Tuần Thánh (Holy Week) các nhóm này leo Apo và mang một phần rác thải xuống thành phố để xử lý. Mẹ thiên nhiên đầy bất ngờ Quãng đường lên đến đỉnh Apo luôn có sự xen kẽ giữa tầng thực vật thấp lúp xúp và những cánh rừng già với những thân cây cao to đến vài người ôm và gần như không thể nhìn thấy ngọn. Có những đoạn cây cối lùm

Các loài cây lạ xung quanh hồ Venado 30


hơn. Nhưng mẹ tự nhiên luôn đầy

chinh phục đỉnh Fansipan, lần này,

những bất ngờ, đặc biệt với dòng chảy

khi chúng tôi đến được đỉnh Apo,

của những con sông. Mỗi lần chuẩn bị

thời tiết rất khắc nghiệt; trời mù

qua sông, hoa tiêu của chúng tôi luôn

sương và gió quật rất mạnh;

giục mọi người phải vượt thật nhanh vì

rất khó khăn chúng tôi mới có

trời đang mưa và dòng nước biến đổi

thể dựng được lều; hy vọng

rất khôn lường. Phần vượt sông có lẽ

là ngày hôm sau trời sẽ trong

là phần bản thân tôi ít mong đợi nhất.

hơn. Thế nhưng lần này nhân

Để lên được đến đỉnh, chúng tôi phải

định không thắng được thiên,

vượt qua sáu lần sông và lần nào nước

sang ngày hôm sau sương vẫn

cũng chảy rất xiết.

dày đặc và chỉ vài mươi mét lên

Ba đêm trằn trọc

đến đỉnh thôi mà khó khăn vô cùng vì

Chúng tôi ngủ lại trên núi ba

không cẩn thận người cũng sẽ bị thổi

đêm, cũng là ba đêm trằn trọc. Trời

bay khỏi vách đá núi.

Thảm rêu đỏ xung quanh miệng hồ

mưa suốt đêm và gió rất lớn khiến lều

Dù sao đi chăng nữa thì phần

của chúng tôi luôn trong tình trạng

thưởng lớn nhất cho mỗi cuộc leo núi

sũng nước và rung bần bật. Có thức

chính là cảm giác chinh phục một đỉnh

người bạn đến từ khắp Philippines

đêm thì mới biết đêm dài, mà trên núi

cao; lần này là đỉnh cao nhất của đất

trên con đường núi hiểm trở và xinh

với nhiệt độ xuống gần 0 độ C, mưa

nước biển đảo Philippines; là một lần

đẹp.

dầm, gió lớn và những âm thanh dựng

nữa khẳng định rằng con người không

tóc gáy, đêm còn dài hơn nữa.

có nhiều giới hạn không thể vượt qua;

Không được may mắn như lần

Venado

Bùi Trần Như Phương

và được gặp gỡ, làm quen với những

Ed Lingao Ed Lingao, Giám đốc Truyền thông Đa Phương tiện, Trung tâm Báo chí Điều tra Philippines, là một nhà báo Philippines tôi vô cùng ngưỡng mộ. Ông từng là phóng viên chiến trường, từng tác nghiệp ở Iraq, Afghanistan và tất nhiên là cuộc chiến tranh tổng lực giữa MILF và chính phủ Philippines tại Mindanao vào năm 2000. Trong tất cả những bài giảng của ông mà tôi được tham dự, ông luôn nhấn mạnh một nguyên tắc vàng đối với phóng viên chiến trường: “Không có một câu chuyện nào đáng để nhà báo phải hy sinh mạng sống để theo đuổi. Vì nếu như chúng ta chết, câu chuyện chết theo chúng ta. Và cho dù câu chuyện có được tiếp tục và hoàn thành thì cái chết của chúng ta cũng làm lu mờ câu chuyện đó trên trang báo”. Bùi Trần Như Phương, tình nguyện viên vừa kết thúc Chương trình Trao đổi

Người viết trên 1 trong 3 đỉnh cao nhất của núi Apo

Nam Nam về Truyền thông Môi trường năm 2012 do Fredskorpset, một tổ chức chính phủ của Norway, tài trợ.

31


Minh bạch khoáng sản Cư dân bản địa, cộng đồng địa phương, trực tiếp ch���u tác động của khai thác khoáng sản. Vậy tại sao họ hầu như ít có tiếng nói, ít có cơ hội giám sát quá trình cấp phép, khai thác, giám sát các tác động môi trường và xã hội ở địa phương? Tại sao ít thấy dân tự giác tố giác các tác động tiêu cực từ khai thác khoáng sản?

Nhờ facebook cứu tê giác “Một triệu like để bảo vệ một loài động vật sắp bị tuyệt chủng bởi ý thức tiêu dùng của bộ phận người tiêu dùng trong xã hội. Hãy hành động thiết thực. Nói không với sừng tê giác và chia sẻ thông tin này trong cộng đồng của mình”.

Viết về ô nhiễm – Cẩm nang cho nhà báo điều tra Không cuốn sách nào, dù tổng hợp đến mấy, có thể thay thế cho hàng năm kinh nghiệm về làm báo môi trường. Nhưng đọc sách và giữ nó để tham khảo, chí ít, cũng có thể giúp bạn có thêm chút kinh nghiệm để trở thành nhà báo có nghề trong lĩnh vực điều tra ô nhiễm

Lên núi cao nhất Philippines Và ngày cuối cùng, khi từng thớ thịt trên cơ thể đã rã rời và sức lực cạn kiệt, con đường xuống chân núi tưởng chừng như không bao giờ kết thúc.

Tanh bành bãi biển miền Trung Khai thác titan năm năm trước thế nào, nay hầu như vẫn vậy. Đối với hàng vạn người sống gần các bãi khai thác, cuộc chiến mới chỉ bắt đầu. Hầu như không có chuyện sắp đến hồi kết. Có chăng chỉ là dừng các điểm khai thác cụ thể do đã vét hết bằng các biện pháp thô sơ. Các dự án mới tiếp tục được phê duyệt, dự án sau to hơn dự án trước


VFEJ_CS02