{' '} {' '}
Limited time offer
SAVE % on your upgrade.

Page 1

VE R S #5 Nieuwe Perspectieven

HET MAGAZINE VOOR JONGE BEELDMAKERS

Interview Beri Shalmashi // Hollywood doe je oogkleppen af // WORM Filmwerkplaats // Interview Nico van den Brink & Shady El-Hamus // Bingewatchen met Anne Barnhoorn // Waar zijn mijn vrouwen?


22

36

58

8

52

28


VERS Magazine

5

4

28 — 35

×

×

Voorwoord Nieuwe Perspectieven

6—7

Foto-essay WORM Filmwerkplaats

×

Tips van de Redactie Welke film of serie bracht jou een nieuw perspectief?

8 — 15

Wanneer films maken urgent wordt Interview Beri Shalmashi

17 — 20

×

Stills Afstudeerfilms Nieuw talent reflecteert op eigen werk

22 — 27

Hollywood doe je oogkleppen af Essay Omar Larabi

×

×

36 — 45

×

Als het maar oprecht gebeurt Interview Nico van den Brink & Shady El-Hamus

47 — 50

×

Stills Afstudeerfilms Nieuw talent reflecteert op eigen werk

52 — 57

Van Please Like Me tot vlogster Bonnie Bingewatchen met Anne Barnhoorn

58 — 62

Waar zijn mijn vrouwen? Essay Randa Peters

×

×

Cover Seb Agresti 5


VERS Magazine

6 Tekst Matthijs van der Veer Illustratie Hilde Atalanta

Ieder jaar kiezen we voor het printmagazine een thema dat precies dát jaar zou vangen, met onderwerpen die op dat moment zouden spelen. Dit keer is dat anders. Want hoewel we de afgelopen jaren steeds meer stemmen aan horen zwellen voor de diversificatie van de sector, ook in ons land, heeft dit natuurlijk niets met actualiteit te maken. Dit was altijd aan de orde, en dat zal voorlopig ook zo blijven. Roger Ebert noemde film ooit een empathiemachine. Een apparaat dat ons iets meer zou leren over andermans levens, dromen en wensen. Wellicht is dit een erg persoonlijke en enigszins beperkende manier om naar het medium te kijken, maar het vangt een belangrijke kern: we kunnen ons even in een andere wereld laten dompelen, zij het historisch, hedendaags, of compleet surreëel. En om zoveel mogelijk nieuwe werelden en ervaringen op het scherm te krijgen, hebben we zoveel mogelijk verschillende mensen nodig aan de andere kant van de camera.

6

Dit is waarom nieuwe perspectieven waardevol zijn. Gisteren, vandaag en ook zeker morgen. Ik hoop dat morgen de dag zal zijn van de ongehoorde stemmen, de traditiebrekers, de bruggenbouwers en zij die durven dromen. Sommigen van hen komen in deze editie aan bod. Matthijs van der Veer Hoofdredacteur VERS Magazine

VERS Magazine is het online magazine van VERS en schrijft onafhankelijk over alles wat er speelt in de wereld van jonge beeldmakers. Eén keer per jaar verschijnt het magazine in een papieren uitgave. Deze editie is mede mogelijk gemaakt door onze hoofdsponsor Vocas. versfilmentv.nl/magazine


Nieuwe Perspectieven

7

Eindredactie Joshka Landsheer & Sarieke Hoeksma Hoofdredactie Matthijs van der Veer

7


VERS Magazine

8

Welke film, serie of documentaire bracht jou een nieuw perspectief?

Abigail - Eraserhead

Eraserhead van David Lynch verbreedde mijn blik op wat film óók kan zijn, met zijn surreële script, groteske baby en angstaanjagende sound design. Begreep ik de film helemaal? Waarschijnlijk niet. Toch bleef ik geïntrigeerd kijken.

Daniël - The Jinx

Documentaires hebben de kracht om nieuwe perspectieven te bieden op de werkelijkheid. De beste zullen ons niet alleen nieuwe inzichten geven en informeren, maar ook confronteren en zelfs activeren. True crime documentaire The Jinx is daar wat mij betreft een geweldig voorbeeld van.

Eva - Paterson

In Paterson krijgt de schoonheid van dagelijksheid een gezicht. Het kabbelende karakter in combinatie met Patersons poëzie zorgt voor een inspirerende kalmte die bijblijft. De rust die de film in zich draagt, werkte bij mij ook na afloop nog door!

8


Nieuwe Perspectieven

Fey Yen - The Act of Killing

Ik blijf het zeggen: The Act of Killing, tijdens de opening van het Movies that Matter Festival, was het moment waarop ik dacht: wauw, dit is het. Een fantastisch gevonden vorm voor een – in dit geval – belachelijk absurd verhaal, waardeer ik absoluut in een documentaire.

9

Loeke - The Handmaid’s Tale

2017 is, volgens velen, het jaar van De Vrouw. If so: count me in! Een aantal verhalen vanuit het vrouwelijk perspectief (schrijvers, producenten én regisseurs) heeft dit jaar al grote indruk op mij gemaakt. Zo ook het veel te realistische The Handmaid’s Tale.

Marina - Hidden Figures

Hidden Figures heeft mij een nieuw perspectief gegeven op de geschiedenis van de ruimtevaart. Ik had geen idee dat vrouwen ervoor hebben gezorgd dat John Glenn als eerste in een baan om de aarde kon vliegen.

Mathijs - Boyhood

De unieke manier waarop Boyhood geschoten is, ontsteeg al mijn verwachtingen. Als kijker wacht je op ‘de klap’ of op het moment dat ‘het gaat gebeuren’. Dat die belofte - die film voor mij blijkbaar in zich heeft niet werd ingelost, maakte het een bijzondere kijkervaring.

Rozemarijn - Beasts of the Southern Wild

Beasts of the Southern Wild geeft gemarginaliseerden een rol: van Moeder Aarde die verzuipt in smeltend ijswater, tot de vrije bewoners van een eilandje die opboksen tegen regels van het vasteland. Het meisje Hushpuppy brengt nieuwe perspectieven door deze elementen te verbinden.

Wouter - Constantine

Naar aanleiding van Constantine, een film over satanisme, bedacht ik me: zij die gevallen zijn voor de duisternis hebben niet altijd het donkere pad gekozen, maar zijn vaak uitgekozen voor het brengen van die duisternis.

9


VERS Magazine

10

10


11

Beri Shalmashi’s humanisering van het Midden-Oosten Tekst Sarieke Hoeksma Fotografie Hester den Boer

B

eri Shalmashi werd geboren in 1983 te Parijs en bracht haar eerste jaren door in een Peshmergakamp in Iraaks-Koerdistan. Het kamp bevond zich destijds aan de grens met Iran, het geboorteland van haar Koerdische ouders. Iran was op dat moment, voor politieke vluchtelingen zoals zij, te onveilig om in te leven. Op tweejarige leeftijd trok ze met haar ouders naar Nederland en groeide op in Almere. Met die rijke en complexe culturele identiteit in haar achterhoofd, lijkt er niets anders op te zitten: dit is waar ze – juist nu – in haar films over moet vertellen. 11


VERS Magazine

12

— IK HEB HET HUIS VAN DE MOSKEE HUILEND UITGELEZEN. IK HAD HET GEVOEL DAT IK BIJ HET VERHAAL VAN MIJN EIGEN FAMILIE WAS GEWEEST ×

Na haar afstuderen heeft veelbelovend talent Beri Shalmashi binnen no time twee televisiefilms op haar naam staan. Vervolgens maakt ze een aantal korte films in de Iraaks-Koerdische stad Erbil en heeft ze onlangs de laatste puntjes op de i gezet in het scenario van haar eerste speelfilm, die zich afspeelt in Iran. Toch is Beri ook weleens jaloers op oud-klasgenoten, op het soort films dat zij nu maken. “Gewone verhalen”, gebaart ze tussen aanhalingstekens. Want ondanks dat Beri - net als zij - opgegroeid is in Nederland en wil vertellen over het hier en nu, voelt ze een onvermijdelijke verantwoordelijkheid om verhalen te vertellen over haar Koerdische achtergrond. “Vooral omdat ik de wereld zoals ik ernaar kijk niet snel in andere films terugvind. Wanneer makers uit het Midden-Oosten iets maken voor ons, dan doen ze dat vaak zo dramatisch mogelijk zodat we weten hoe erg ze het hebben. Dat creëert een afstand. Ik kijk liever naar wat ons hetzelfde maakt, zeker omdat ik denk dat ikzelf precies tussen de twee werelden in zit. En als ik het niet doe, wie doet het dan?” Deze behoefte is al terug te vinden in de televisiefilm De ander, die ze direct na haar afstuderen schrijft en waarmee ze duidelijk geen shockerend maar voornamelijk herkenbaar verhaal heeft willen neerzetten. De levens van marinier Perry, tiener Nazanin en vluchteling Aziz kruisen elkaar op een avond in de Rotterdamse haven; ze hebben – ieder op hun eigen manier – de oorlog in Irak als gemene deler. “We moeten ons beseffen dat de mensen die hierheen vluchten echt iets hebben achtergelaten: hun wortels, een gevoel van thuis en alles wat ze daar hebben opgebouwd. Het is belangrijk dat we niet bang

12

voor ze zijn en het gevoel hebben dat ze van een andere planeet komen. Uiteindelijk lijken we zo erg op elkaar.” Toch zou ze zichzelf zeker niet willen beperken tot dat soort verhalen. Zo schreef en regisseerde ze samen met Sanne Vogel de televisiefilm Mama over de elfjarige Jura, die na het verlies van haar moeder met haar verdriet moet leren omgaan. “Mama is ook een heel persoonlijk verhaal, maar totaal niet in diezelfde zware context. Ik zou eigenlijk zo blij zijn als ik op een punt kom dat ik de verhalen over vluchtelingen achter me kan laten. Dat ik tevreden ben over hoeveel daarover bestaat. Dan zou ik me gelukkig voelen als ik iets zou kunnen maken wat niet per se zo over die zwaarte gaat, maar over mijn generatie hier. Ik wil dat ook kunnen en mogen doen. Alleen kan ik daar nu nog niet bij.” Ooit dacht ze kinderarts te worden. Om zieke kinderen te helpen in haar vakanties, vertelt ze lachend. Als ze wordt uitgeloot voor geneeskunde, rolt ze in plaats daarvan de filmwereld in. Met een groepje vrienden maakt Beri als 18-jarige in de zomervakantie een korte film, waar ze het scenario voor schrijft. “Met behulp van twee brandweerwagens maakten we een storm, zaagden een boom om en lieten die op een auto vallen. Dat kon allemaal, omdat we budget hadden gekregen van de gemeente. Ik vond dat zo vet en dacht: iedereen is hier aan het doen wat ik heb bedacht!” Op dat moment beseft ze zich dat ze hier haar beroep van zou willen maken. De groep uit Almere meldt zich aan voor de Filmacademie. Beri wordt toegelaten voor de


13


— IK KIJK LIEVER NAAR WAT ONS HETZELFDE MAAKT, ZEKER OMDAT IK DENK DAT IKZELF PRECIES TUSSEN TWEE WERELDEN IN ZIT × Beri Shalmashi


VERS Magazine

16

richting scenario, hoewel het regisseren haar ook trekt. “Toen ik in mijn derde jaar zat, kwam er een regie-assistentieplek vrij bij een vierdejaarsfilm. De studieleider scenario verbood het me en zei dat hij me hoogstpersoonlijk van school zou sturen als hij me ooit op de set zou betrappen.” Ze gaat toch en wordt een week later door de studieleider regie gevraagd of ze ook in zijn klas mee wil draaien. “Há, dacht ik toen. Je moet dus altijd je hart volgen.” En dat is dan ook wat ze doet wanneer haar na twee televisiefilms gevraagd wordt wat haar volgende film moet worden. “Ik was 26 en ik dacht dat ik de wereld aankon. Mama was heel goed ontvangen en toen Hans de Wolf en Hanneke Niens van Key Film mij die vraag stelden, riep ik: Het huis van de moskee! Ik zag het helemaal voor me,” vertelt ze met een lach op haar gezicht. En die kans krijgt ze. De afgelopen jaren werkt ze uiteindelijk in samenwerking met scenarist Willem Capteyn - vol overgave aan het scenario, dat inmiddels klaarligt voor verfilming. Het verhaal uit de gelijknamige roman van Kader Abdolah speelt zich af in Iran en gaat over de familie van Aga Djan, een tapijthandelaar uit Senedjan. De familie heeft al achthonderd jaar een centrale positie in de stad en brengt generatie op generatie de imam van de moskee voort. Wanneer er een radicale islamitische stroming ontstaat, komt de gemeenschap onder druk te staan en blijken de familieleden allemaal een andere kant te kiezen. “Ik heb het boek huilend uitgelezen. Ik had het gevoel dat ik bij het verhaal van mijn eigen familie was geweest, van voor ik zelf bestond. Het was toen zo’n roerig tijdperk in Iran, met de revolutie die grote veranderingen teweegbracht. Die revolutie heeft uiteindelijk ook tot onze vlucht geleid. Het boek laat zien hoe de mensen hun positie daarbinnen innamen, wat Kader Abdolah heel knap heeft gedaan. Dat de rest van Nederland hierover kon lezen en het begreep, vond ik heel fijn. Ik kon eindelijk zeggen: ‘Dit is waar ik vandaan kom.’”

16

In 2012 vertrekt Beri naar de stad Erbil in IraaksKoerdistan, waar de citadel - het achtduizend jaar oude, leeggehaalde stadscentrum - als de perfecte filmsetting fungeert om inspiratie op te doen voor Het huis van de moskee. Bovendien wil ze het scenario graag dichter bij haar eigen wortels ontwikkelen. Zelf is ze dan nog maar één keer in Iran geweest, waardoor ze weleens twijfelt aan haar eigen positie binnen dit project. “Ik ken het land niet goed genoeg, waarom zou ik daar dan iets over mogen zeggen?” Dus streeft ze ernaar het verhaal zo waarheidsgetrouw mogelijk over te brengen. Eenmaal in Erbil, blijkt de cultuur traditioneler dan ze had verwacht. “Het was voor mij een soort cultuurshock. De Iraakse Koerden zijn veel conservatiever dan de Iraanse Koerden met wie ik ben opgegroeid. Ik dacht dat we als Koerden allemaal hetzelfde zouden zijn, maar ik werd daar door de buren scherp in de gaten gehouden. Ze controleerden of er lege alcoholflessen in mijn afvalzakken zaten en hielden in het oog wie er in mijn huis kwam. Ik was daardoor wel even in de war over wat het betekent om Koerd te zijn.” De situatie in Erbil wordt in de drie jaar dat ze er woont steeds minder veilig. De Islamitische Staat rukt op en nadert de stad, waardoor Beri besluit terug naar Nederland te gaan. Eenmaal daar voelt ze enorm de behoefte iets te maken over de steeds dreigender wordende situatie in de Iraaks-Koerdische stad, die ze van zo dichtbij heeft kunnen volgen. Tegelijkertijd blijkt bij terugkomst ook dat ze zich opnieuw moet bewijzen in de Nederlandse filmindustrie. “Ik heb denk ik een fout gemaakt door naar Erbil te gaan voor ik hier iets voorstelde. Nu is het gelukkig weer goed, maar ik heb ervoor moeten vechten en heb iedereen uitgescholden,” lacht ze. Terwijl Het huis van de moskee in de steigers staat, werkt Beri op het moment aan het project Big Village, over de tijd die ze met haar ouders in het Peshmergakamp in Iraaks-Koerdistan


Beri Shalmashi

17

doorbracht. Het moet een transmediaal project worden, bestaande uit onder andere een radio- en televisiedocumentaire, online videoportretten en een samenwerking met de Volkskrant. “Ik wil die plek graag bij elkaar puzzelen. Mijn ouders hebben mij daarnaartoe genomen omdat ze wilden vechten. Niet letterlijk met wapens, maar door op een politieke manier te strijden.” Het kamp werd uiteindelijk gebombardeerd en de plek hield op te bestaan. De vierduizend mensen die er woonden zijn over de hele wereld verspreid geraakt. Nu neemt Beri zich voor hun verhalen in kaart te brengen en poogt ze te begrijpen waarom haar vader daar met zo’n jong gezin naartoe is gegaan. “Het wordt een soort egodocument,” grapt ze. “Het zijn een beetje mijn Daddy Issues, Peshmerga Edition.” Met het project duikt ze diep haar familiegeschiedenis in. Toch ziet ze het in beeld brengen van dit soort verhalen niet als hetgeen wat haar definieert als maker. “Ik was laatst voorzichtig begonnen een website met portfolio op te zetten. Tijdens het uitkiezen van filmstills zag ik ineens dat mijn films - ook als ze niet over het Midden-Oosten of vluchtelingensituaties gaan - altijd sterke en complexe vrouwen en meisjes in de hoofdrol hebben.” De korte film Back to Dignity, die Beri maakte in opdracht van ontwikkelingsorganisatie Hivos, is hier een goed voorbeeld van. De film gaat over Koerdische meisjes die net ontsnapt zijn uit de handen van de Islamitische Staat. “De eerste keer dat ik regisseerde op de Filmacademie heb ik over meisjes van precies diezelfde leeftijd een korte documentaire gemaakt: Hartsvriendinnen. De film liet meisjes zien die voor het eerst uit mogen tijdens carnaval in Maastricht. Een hele andere context, maar uiteindelijk ligt het toch met elkaar op een lijn: dat die meisjes in die heftige situatie ook gewone meisjes zijn. Die het net als de meisjes uit Maastricht over toekomstdromen en jongens hebben. Ik vind het heel belangrijk dat we ze als mensen zien. Want dat zijn ze ook.”

17


N E D ERL A N D S F IL M F E STI VA L 20 t/m 29 september — Utrecht

21 sep tember NFF Talentdag E en d a g vo l in sp ira t ie , f e e d b a ck e n n e t we r k k a n s e n vo o r n ie u we m a ke r s

27 sep tember Mas terclass Junkie XL Tom H o lke n bo r g t e ga s t al s N FF M a s t e r 2 0 1 7

NFF Talent tips & tickets: filmfestival.nl/talent


Stills Afstudeerfilms

A

vontuurlijke jongeren delen hun zeldzame uitzichten en risicovolle belevenissen in deze poëtische documentaire. Dit shot toont voor mij een fysiek avontuur. Het is spannend, riskant en ook een beetje grappig. Je ziet mij de titel van de film op een brug schrijven met schoolbordkrijtjes. Deze intensieve klus was tijdrovend en regelmatig braken de krijtjes af en vielen ze op de rand of in het water. Maar juist het risico en de pijn van de activiteit zorgden voor een sterker gevoel van voldoening bij het afronden en aanschouwen van het resultaat.

Balancing Organisms AKV I St. Joost

Juriën Cornelissen – regisseur

19


VERS Magazine

WK Cavia

Hogeschool voor de Kunsten Utrecht

K

iki is druk bezig met de voorbereidingen voor haar (poging tot) overwinning op het WK Cavia, terwijl haar buurjongen probeert haar voor zich te winnen. Dit moment in de film vind ik heel leuk. Hoe hard ze zich er ook tegen heeft verzet, kan er zomaar op een onverwachte, viezige plek een romantisch moment ontstaan. Iets kleins wat iedereen wel eens zou kunnen gebeuren. Let maar op. Maria Philips – regisseur

20


Stills Afstudeerfilms

K

ristian is een 23-jarige muzikant. Na een tweede keer geconfronteerd te worden met een hersentumor, krijgt zijn leven een drastische wending. Deze scène is opgenomen bij een piano die in het Radboudumc staat. Kristian heeft twee dagen hiervoor een hersenoperatie ondergaan en probeert voor het eerst weer piaono te spelen. Hij speelt direct een prelude van Chopin. In de film contrasteert het muziek maken met de ziekte waarmee Kristian geconfronteerd wordt. In dit shot komen beide elementen samen en dat levert een prachtige scène op, die voor mij vertelt waar de film deels over gaat: de kracht van muziek.

Kristians Prelude

Nederlandse Filmacademie

Winand Derks van de Ven – regisseur

21


VERS Magazine

Geel Zwart Rotterdam AKV I St. Joost

H

et leven van Loet is gaan draaien om de onmacht die hij voelt rondom de verkrachting van zijn vriendin Emma, die haar op vijftienjarige leeftijd is aangedaan. Het tonen van emoties is niet makkelijk in een relatie waar gevoelens normaliter worden weggedrukt. In deze scène breekt Emma en gaat ze de confrontatie aan met Loet. We horen de twee hier eigenlijk pas voor de eerste keer, vrij laat in de film, in gesprek met elkaar. Door de stemmen juist op dit moment te introduceren heb ik geprobeerd extra spanning te creëren waardoor Emma’s wanhoopsvoorstel nog harder binnenkomt. In combinatie met het oprechte en kwetsbare spel van Kiefer en Jade word ik steeds geraakt door dit moment. Esmee Jacobs – regisseur

22


Alles voor filmen televisieregisseurs

www.directors.nl

DirectorsNL is het samenwerkingsverband van VEVAM en Dutch Directors Guild. Als film- of televisieregisseur heb je wettelijk recht op aanvullende vergoedingen, onder meer als je werk wordt uitgezonden op televisie. Ook voor Video On Demand komen vergoedingen beschikbaar. VEVAM keert deze vergoedingen uit aan de regisseurs. Sluit je daarom aan bij VEVAM.

De Dutch Directors Guild is dĂŠ beroepsvereniging voor film- en televisieregisseurs in Nederland en telt rond de 350 leden. DDG behartigt de belangen van regisseurs, zowel collectief als individueel. Hoe groter we zijn, hoe sterker we staan.

Aanmelden (gratis): www.vevam.org

Aanmelden: www.directorsguild.nl


VERS Magazine

24

24


25

En draai de rollen eens om! Essay Omar Larabi Illustraties Elise van Iterson

E

ind augustus maakte de witte acteur Ed Skrein bekend dat hij afstand doet van zijn rol in een nieuwe Hellboy-verfilming, na kritiek op zijn keuze deze te accepteren. Het betreffende personage is in de stripboeken namelijk altijd van Aziatisch-Amerikaanse komaf geweest. Deze kortstondige affaire is geen incident: talloze niet-witte rollen worden sinds jaar en dag ingevuld door witte acteurs. Als er al een film gemaakt wordt over niet-witte personages. Hollywood heeft een substantieel imagoprobleem als het gaat om het gebrek aan diversiteit in films. De in Los Angeles gevestigde filmindustrie zou een voorbeeld kunnen nemen aan films die door minderheden zijn gemaakt. Investeren in durf – in authentieke ideeën die wel een accurate spiegel van de samenleving weergeven – is de oplossing. 25


VERS Magazine

N

og altijd worden Hollywoodfilms goeddeels geschreven en geregisseerd door witte,

26

mannelijke filmmakers. Zij casten op hun beurt witte acteurs, voor hun overwegend

heteroseksuele personages. En dat terwijl minderheden met hun bioscoopbezoeken 45 procent bijdragen aan de algehele omzet. Zij worden derhalve onevenredig laag vertegenwoordigd, zo blijkt uit recent onderzoek uitgevoerd door de Universiteit van Californië. De verklaring voor deze scheve verhouding is dat filmstudio’s vaak beweren dat films met grote rollen voor minderheden minder geld opbrengen. Deze mythe is echter al keer op keer ontkracht. Neem een film als The Butler, geregisseerd door een gekleurde regisseur en met in de hoofdrol een gekleurde acteur, die ruim 175 miljoen dollar opbracht.

Niettemin zetten de voornamelijk witte analisten van filmstudio’s, die de omzet van films voorspellen en studio’s daarmee adviseren, steevast lager in bij films gemaakt door minderheden. Zo blijft Hollywood een wit bolwerk, terwijl al is bewezen dat diversiteit in films ook in financieel opzicht loont: minderheden zullen eerder een bioscoopkaartje kopen wanneer meer films een getrouwe representatie van de samenleving zijn. In dat licht bezien is het frappant dat de filmindustrie in Los Angeles al decennialang wordt beschouwd als vrijzinnig. Het is tijd om die zelfbenoemde ruimdenkendheid eer aan te doen: de grote filmstudio’s zouden een voorbeeld kunnen nemen aan films die buiten de Hollywoodbubbel zijn gemaakt door minderheden, over de landsgrenzen. Daar maken vrouwen, mensen van kleur en mensen uit de LGBTQIA-gemeenschap films die iets wezenlijks toevoegen aan de filmcanon, of op zijn minst aan het discours. Neem bijvoorbeeld het recente Chileense Una mujer fantástica, over een pijnlijke passage uit het leven van transvrouw Marina. Haar rol wordt vertolkt door actrice en transvrouw Daniela Vega,

26

die regisseur Sebastián Lelio tevens advies gaf tijdens het schrijven van het scenario. Haar personage wordt geschoffeerd door haar schoonfamilie wanneer haar geliefde Orlando komt te overlijden: Orlando’s broer, ex-vrouw en zoon hebben de relatie tot die tijd doodgezwegen. In Chili rust er nog steeds een taboe op relaties tussen transvrouwen en -mannen, zoveel is duidelijk. Toch is er in de openingsscène nog niets te zien van dit sentiment: zonder die naargeestige context zien we slechts twee mensen, die na een onschuldig etentje thuis met elkaar vrijen. Diezelfde nacht wordt Orlando wakker met hartproblemen. In het ziekenhuis komt hij te overlijden, waarop voor Marina een reeks vernederingen volgt: de kijker wordt er keer op keer aan herinnerd dat ze ooit werd geboren als man. Als Orlando’s broer Gabo arriveert, noemt hij de situatie ‘uiterst gevoelig’: zijn broer in bed bij een transvrouw. Voor Marina en Orlando was hun liefde juist vanzelfsprekend. Tijdens een andere pijnlijke scène krijgt ze een eigenaardige vraag voorgelegd: “Heb je de operatie al gehad?” Marina geeft antwoord: “Zo’n vraag stel je niet.”


Hollywood doe je oogkleppen af

Hier openbaart zich de didactische en emancipatoire kracht van cinema. We bespiegelen – soms letterlijk: Marina ziet haar reflectie in spiegels en ruiten – een wereld die voor velen van ons onbekend is. De Iraans-Amerikaanse filmmaker Maryam Keshavarz bedient zich van een soortgelijke benadering. Haar speelfilmdebuut Circumstance is een portret van een heimelijke, lesbische romance tussen twee tieners in Teheran; een portret van verboden liefde. In de openingsscène verzamelen de gesluierde hoofdpersonages Shireen en Atafeh zich aan het begin van de dag met hun klasgenoten op het schoolplein. Dan volgt een close-up: een origami zwaan wordt stiekempjes uitgewisseld. Ze bezoeken elkaar thuis. Het onschuldige geknuffel en liefdevol gestreel mondt gaandeweg uit in een sensuele tour de force. De seksscène die zou volgen kunnen ze zich enkel inbeelden: al liggend op bed fantaseren ze over een nieuw leven in Dubai, waar ze naartoe willen reizen om hun leven vol religieuze restricties te ontvluchten. Daar zouden ze met elkaar vrijen in een prachtige hotelkamer aan de kust. Keshavarz toont op deze wijze hoe de genegenheid tussen de twee, wanneer ze in Iran zullen blijven, nooit zal resulteren in een volwaardige relatie.

27

27


VERS Magazine

28

Dit is een pijnlijke gewaarwording: de rol van de lesbienne is in Iran niet voorhanden. Dat dit voor Iraanse begrippen gewaagde verhaal in het liberalere Libanon werd opgenomen, komt dan ook niet als een verrassing. Naast de bovengenoemde voorbeelden waarin onderbelichte gendervormen en seksualiteit nadrukkelijk naar voren komen, kunnen filmmakers het eenzijdige beeld dat we van rassenverhoudingen hebben nuanceren. In het magisch-realistische El abrazo de la serpiente worden de oorspronkelijke bewoners van het Colombiaanse Amazonegebied eens niet afgebeeld als kannibalistische inboorlingen met een beperkte woordenschat, maar als volwaardige mensen. De film speelt zich af aan het begin van de twintigste eeuw, wanneer vele indianenstammen grotendeels zijn uitgeroeid door de komst van de witte kolonist. Op rubberplantages middenin de jungle, gerund door Europeanen, prevaleert de wetteloosheid. Het hoofdpersonage, sjamaan Karamakate, bevindt zich in dit naargeestige gebied. Hij gidst witte wetenschappers over de rivier, omringd door wildernis. De wijsgeer, vertolkt door een niet-professionele acteur uit de onherbergzame regio, wordt het moreel kompas. Het is bijna alsof regisseur Ciro Guerra hiermee een poging doet het eenzijdige beeld dat is ontstaan over inheemse volkeren in het Amazonegebied, dankzij Hollywoodfilms als Raiders of the Lost Ark, bij te stellen. Ook dat is exemplarisch voor de wijze waarop dergelijke films, met een grote rol voor minderheden, het leven kunnen verrijken en onwetendheid kunnen wegnemen.

28


Hollywood doe je oogkleppen af

— OPVALLEND GENOEG WORDEN FILMMAKERS DIE IN HOLLYWOOD DE MOEITE NEMEN OM DIVERSITEIT TE VERBEELDEN, DAARVOOR RIJKELIJK BELOOND ×

Bij sommige Amerikaanse televisiemakers lijkt dit besef – de schreeuw om diversiteit – in tegenstelling tot Hollywood stukje bij beetje door te dringen. Denk aan de cast van Netflixserie Orange Is the New Black. Toch moeten we ons niet vergissen: uit onderzoek van Variety komt naar voren dat het overgrote deel van de showrunners, de hoofdschrijvers van televisieseries, in het televisieseizoen 2017-2018 nog altijd bestaat uit witte mannen. Daar brengen succesvolle, diverse series als Master of None van Aziz Ansari geen verandering in. Saillant is trouwens dat de komiek zich in een interview ooit afvroeg waarom sommige kijkers “zich niet kunnen identificeren met een Aziatisch personage.” Want, zo vertelde hij: “Mensen kijken ook animatiefilms over insecten en vissen.” In Hollywood houden ze evenwel stug vast aan hun archaïsche denkbeelden. Intussen maken Amerikaanse indie-filmmakers schitterende films over minderheden. Zoals The Fits over de identiteit van een jongensachtig zwart meisje en Pariah over een zwarte lesbienne. Of Tangerine, over een transgender prostituee. Deze films staan echter in schril contrast met de populariteit van Hollywooddrama’s als The Help. Een witte regisseur bewerkte de gelijknamige roman van Kathryn Stockett, over gekleurde dienstmeiden die werken voor witte, welvarende gezinnen. In deze kneuterige, fantasieloze poging tot omarming van diversiteit ontbeert het dankzij de gekunstelde personages aan een zekere authenticiteit. Wat als de rollen uit The Help worden omgedraaid? Witte dienstmeiden die werken voor

29

gekleurde, welvarende gezinnen. Historisch gezien klopt dat natuurlijk niet – dat doet er ook niet toe – maar het zou interessant zijn om te zien wat voor dynamiek er dan ontstaat. Jordan Peele is met zijn recente horrorhit Get Out al een eind op weg: hij toont puissant rijke witte mensen die hun lichaam verruilen voor dat van hun gekleurde personeel. Regisseur Barry Jenkins is wellicht nog pertinenter bezig met het omdraaien van de rollen. In zijn Moonlight kan het personage van de gekleurde gangster – met een gouden ketting, uitgedost in een wit hemd – ook op mannen vallen. In Jenkins’ oeuvre – dat bewees hij al met zijn speelfilmdebuut Medicine for Melancholy – spelen gekleurde acteurs uiteenlopende rollen. Opvallend genoeg worden filmmakers die in Hollywood de moeite nemen om diversiteit te verbeelden, daarvoor rijkelijk beloond. Denk aan Oscarwinnaars als Boys Don’t Cry, Brokeback Mountain, Monster en natuurlijk The Help. Maar wanneer gaan ze in Los Angeles nog een stap verder: wanneer worden de rollen echt omgedraaid? Met doorwrochte, nieuwe personages en gedurfde scenario’s. Wanneer zien we twee latina’s verliefd worden in een drama à la Carol? Of een transman in een cowboyfilm? Een Chinese Amerikaan in een film noir? De zwarte gangster die op mannen valt is in ieder geval de eerste stap in de goede richting. Dat Moonlight werd bekroond met de Oscar voor beste film is een duidelijk signaal. Er moeten in Hollywood meer films met durf worden gemaakt, door minderheden. Jenkins, Lelio, Keshavarz, Guerra en al die andere talenten hebben al ruimschoots bewezen: het omdraaien van de rollen loont.

29


FOTO-ESSAY

VERS Magazine

31

Introductie DaniĂŤl Beenen Fotografie Xiaoxiao Xu

D

oor digitalisering is film in zijn fysieke vorm in rap tempo aan het verdwijnen. Gelukkig bestaan er plekken waar avontuurlijke makers worden aangemoedigd om te spelen met deze verschijningsvorm die nog tal van mogelijkheden biedt. Zo ook in Rotterdam. In de WORM Filmwerkplaats wordt film weer tastbaar en vinden experimentele filmmakers vernieuwing door terug te gaan naar de bron: analoge film. De werkplaats biedt een plek voor kunstenaars en celluloidliefhebbers die dit bijna vergeten ambacht door middel van experiment nieuw leven willen inblazen. Daar is alle ruimte voor: de werkplaats staat vol met specialistische apparatuur die je niet snel ergens anders zult aantreffen. Iedereen is welkom, het enige wat van je verlangd wordt is een gezond DIY-arbeidsethos, een kunstzinnige geest en een voorliefde voor film als expressief medium. 31


VERS Magazine

32

32


WORM Filmwerkplaats

37

37


VERS Magazine

38

Nico van den Brink & Shady El-Hamus over saamhorigheid en confrontatie Interview Hugo Emmerzael Fotografie Nick van Tiem

I

n het kader van One Night Stand XII maakten Nico van den Brink en Shady El-Hamus films die stilistisch sterk van elkaar verschillen, terwijl ze inhoudelijk een belangrijke thematiek delen. Wie Avondland en Malik op het Nederlands Film Festival bekijkt, ziet confronterende ontmoetingen tussen de Nederlandse boer en ‘de vreemdeling’. Op hun eigen manier adresseren de regisseurs gevoeligheden van multicultureel Nederland. “Het feit dat wij die uitdaging zijn aangegaan, is misschien wel de grootste overeenkomst.” 38


39


VERS Magazine

40

F

ilmmakers laten zich niet gemakkelijk met elkaar vergelijken. Het zijn immers individuele artiesten. Met zijn tweeën aan tafel zitten om geïnterviewd te worden

door een journalist gebeurt dus niet zomaar. Toch zitten de Nederlandse regisseurs Nico van den Brink en Shady El-Hamus op een zonnige donderdag op het terras van SkateCafe te Amsterdam-Noord om te praten over hun nieuwe films, respectievelijk Avondland en Malik. Beide films zijn gemaakt in samenwerking met de Nederlandse omroepen in het kader van One Night Stand en gaan in première op het Nederlands Film Festival. Vanaf november zijn zes nieuwe One Night Stand-films op NPO3 te zien. Ver voor de première kijken Nico en Shady alvast elkaars film – ieder vijftig minuten lang – om te praten over de gelijkenissen en verschillen tussen hun werk.

VERANDERING IS ONVERMIJDELIJK Nico richt zich tot Shady: “Het zijn de gigantische verschillen die de essenties van onze films duidelijk maken. Jij kijkt vooral naar de karakters: jouw film haalt zijn kracht uit het feit of je meeleeft met de personages. Bij mij is het tegenovergestelde aan de hand. Avondland is een afstandelijke, bespiegelende beleving.” Nico’s Avondland volgt boerenzoon Jorg die met zijn vrienden op quads over het platteland rondscheurt. Na de dood van zijn vriend Jochem - die een jaar eerder op zijn quad verongelukte - zoekt Jorg heil bij zijn vriendinnetje, maar kan zijn draai niet meer vinden. Het boerenlandschap doorklievend, stuiten de gefrustreerde Jorg en zijn vrienden ook nog eens op een groep Nederlands-Marokkaanse nieuwkomers die op zijn zachtst gezegd niet bepaald welkom zijn. Toch moet Jorg leren dit allemaal te accepteren: dat Jochem overleden is, dat hij misschien geen troost kan vinden in zijn relatie en dat ook de vreemdelingen zijn leefomgeving zullen veranderen. In zijn kaders kiest Nico de nodige afstand om dit alles zo goed mogelijk in beeld te brengen. Hij gebruikt wijde shots om de personages te omsingelen door het platteland, een rustige omgeving die tegelijkertijd nooit stil staat. Nico gebruikt zelden close-ups voor zijn hoofdpersonages. Hij filmt eerder vanuit wat zij zien. Een geweldige sequentie speelt zich af in de vijver waar Jorg met zijn vriendengroep zwemt. Jorg omhelst zijn vriendin. Ze kijken over elkaars schouders. Vanuit haar perspectief zien we de iconische Nederlandse akkers. Het is een

40

Stills uit Avondland


Nico van den Brink & Shady El-Hamus

41

geruststellend gezicht. Jorg kijkt in de tegenovergestelde richting en ziet hoogwerkers boven het weidse landschap uittorenen. Zij vraagt of het allemaal nog wel hetzelfde blijft. Hij blijft stil, want hij weet: het leven gaat door, verandering is onvermijdelijk. HAAT Net als Avondland kent Shady’s One Night Stand eenzelfde soort conflict tussen de Nederlandse boer en ‘de vreemdeling’, al doet deze film er iets compleet anders mee. Shady introduceert eerst de vereenzaamde varkensboer Ben die worstelt om rond te komen. Dan klopt op een nacht Amir aan. Net ontsnapt uit een psychiatrische kliniek, eist de verder enorm charismatische jongen dat Ben hem naar Amsterdam rijdt. Daar wacht Malik op hem, zijn ernstig zieke broertje dat snel gered moet worden.

Malik is een roadmovie en thriller ineen die zich grotendeels in Bens auto afspeelt. Die locatie op wielen is de arena waarin de boer en de jonge voortvluchtige hun culturele, persoonlijke en generationele conflicten kunnen uitpluizen. Ze zitten beiden niet vrijwillig in deze auto, maar groeien door lang genoeg met elkaar te praten toch naar elkaar toe, zelfs als de politie hen op de hielen zit. Shady gebruikt de auto als een manier om de barrière tussen de boer en de jonge vreemdeling te doorbreken. Hypothetisch stelt hij: “Wanneer twee mensen die elkaar wegens vooraannames haten twee uur met elkaar aan tafel zitten, kunnen zij die haat niet meer volhouden.” Door het gesprek aan te gaan, word je cultuurverschillen de baas. “Je kan vol haat met iemand praten, maar dan heb je het eigenlijk nergens over. Haat snijdt geen hout.” OPVALLEND Terwijl Nico vaak van ver weg filmt om zo de personages opgeslokt te laten worden door hun omgeving, filmt Shady ze dicht op de huid. Bij hem gaat het meer om het voelbaar maken van de intieme emoties. Zo blijft de camera gericht op Amirs gezicht als hij gedurende de nacht steeds wanhopiger wordt om zijn broertje te redden. Zijn machogedrag richting Ben aan het begin van de film blijkt een schild: onder het oppervlak schuilt een onzekere, emotionele jongen op een fatalistische missie. Nico maakt de observatie: “Wanneer jij een omgeving laat zien, staat die altijd in relatie tot de hoofdpersonages. Andere mensen die praten krijgen nooit hun eigen shot. We horen ze praten terwijl we kijken naar jouw karakters. Ik doe dat precies andersom: ik ben bezig met de omgeving en hoe die invloed heeft op mijn personages.” “Opvallend,” vindt Shady van Nico’s analyse. “Dat heb ik intuïtief gedaan. Mijn film is ontstaan vanuit mijn smaak en door wie ik ben als mens. Ik weet nog dat ik tijdens de voorbereiding soms door mensen werd gewaarschuwd. ‘Oh, je bent een criminele jongen met een Arabische achtergrond aan het filmen? Bevestig je dan geen stereotype?’ Ik probeer juist het verhaal van zo’n jongen meer diepgang te geven en de menselijke kant te laten zien achter het label

Stills uit Malik

41


VERS Magazine

42

van crimineel of vreemdeling. Dus als je het hebt over films die medeleven tonen voor dit soort personages, dan heb je het ook over het soort films dat ik wil maken.” NIET TE STOPPEN KRACHT We zitten onderhand diep in de analyses van de twee films, maar laten we even teruggaan naar het begin. Waarom maakten ze deze films? Afgestudeerd aan de Nederlandse Filmacademie in 2014 met de afstudeerfilm Anton was Nico een tijdje klaar met film. Voor zijn regieopleiding had hij al een bachelor en master in filmwetenschappen gehaald, dus na zo’n tien jaar studeren bereikte hij een punt van verzadiging. Een jaar lang werkte hij voor een bedrijf dat kantoorartikelen verkoopt. Gedurende dat werk begon de inspiratie weer te vloeien. “Volgens mij was die afstand nodig om te ontdekken wat ik belangrijk vond,” vertelt Nico over zijn hiaat van een jaar. “Op de Filmacademie kerf je bij wijze van spreken aan een groot rotsblok en aan het eind liggen er allemaal kleine brokjes: verschillende ideeën, insteken, dingen die je tof en minder tof vindt. Op school weet je op een gegeven moment echt niet meer wat je daarmee moet, maar na een tijdje raap je het bij elkaar en ga je er iets van

42


Nico van den Brink & Shady El-Hamus

maken. Dan realiseer je je: dit vind ik belangrijk. Hier wil ik een jaar van mijn leven aan geven.” ONVERMIJDELIJK CONFLICT Het idee voor zijn One Night Stand broeide dan ook al een tijdje. In 2010 raakte Nico samen met een paar vrienden betrokken bij een gevecht met Marokkaanse-Nederlanders. Het was ’s nachts, voor het uitgaan, bij de NDSM-werf. Hij herinnert zich: “Op de pont kwam een van mijn vrienden in aanvaring met een andere jongen en dat bleef maar escaleren. We wilden het sussen, maar er zat een kracht achter die niet te stoppen viel. Dat is slecht afgelopen. Ik heb toen bij de omroep een plan ingediend over die ervaring en na een hele lange weg is dit verhaal eruit gekomen. We zijn steeds dieper gaan graven naar de maatschappelijke processen die erachter zaten. Ik heb vooral vragen over hoe we met elkaar samenleven en over de steeds verder escalerende spanning die ontstaat tussen groepen. Daar zit een onvermijdelijkheid in.” Shady vraagt door: “Het zou dus kunnen dat het een ander soort gevecht was dan met dom gezegd vier gasten uit Purmerend?” “Ja, er zat meer achter, een bepaalde pijn en woede die het gevecht voortstuwde. Ik ben me gaan afvragen waar het gevoel vandaan komt dat zij ervaren.” Nico verklaart zich nader: “Ik denk dat het op een bepaalde manier niet iets persoonlijks meer was. Het ging niet over ons. Ik had het gevoel dat het ging over waar wij voor stonden. Dat wij misschien een groep naïeve jongens waren, waarop veel woede botgevierd moest worden.” PUBLIEK Voor Shady was er geen concrete aanleiding, wat niet betekent dat zijn Malik minder persoonlijk is. Het verhaal, waarin twee totaal verschillende mensen toch medeleven voor elkaar kunnen krijgen, komt voort uit zijn wereldbeeld. “Mijn vader is Egyptenaar, dus sinds mijn geboorte ging ik elk jaar een maand naar mijn familie daar. Door te reizen ontwikkel je een breder beeld

van menselijkheid. Ik denk dat dat mij altijd erg heeft geïnteresseerd. Uiteindelijk zijn we allemaal mensen. Ik snap oprecht niet hoe weinig we dat in elkaar zien. Om wat voor reden dan ook zie ik dat juist wel en daar wil ik iets mee.” Shady studeerde in 2012 af, twee jaar voor Nico. Hij schreef zich in als scenarist maar studeerde daarnaast ook af als regisseur. Shady verklaart: “Als je enkel afstudeert als scenarist, ben je ook alleen maar scenarist. Dan gaat het lang duren voordat je je uit dat hokje hebt gevochten.” Hij schreef het prijswinnende Magnesium van Sam de Jong (Prins) en regisseerde Over zonen, een korte film over de 23-jarige hangjongere Mounier die op bezoek gaat bij zijn depressieve vader. Daarna besloot hij meer ervaring op te doen als regisseur aan de National Film and Television School in Londen. Een verschil met de Filmacademie hier, is dat de lessen zich daar meer focussen op het vertellen van een verhaal voor een publiek. “Die slag naar het publiek en die op een zo goed mogelijke manier bedienen vind ik interessant. Als ik terugkijk naar mijn tijd op de Filmacademie ging het meer over wat je wil en wie je bent. De focus op het publiek, daar heb ik weinig van gemerkt.” Nico beaamt: “Het gaat op de Filmacademie meer over auteurschap.” NON-SPACE Shady’s focus op het publiek zie je terug in Malik, een gestroomlijnde film met veel genreelementen. “Ik wilde een spannend verhaal maken. De auto speelt daarin een belangrijke rol,” legt Shady uit. “Ik vind het idee van twee werelden die op die manier bij elkaar komen in een neutrale ruimte, een non-space, een mooi idee.” Doordat het verhaal zich grotendeels in een auto afspeelt, krijgt Shady’s film een beklemmende sfeer. In Nico’s film voel je juist de enorme leegte van het boerenlandschap die opgevuld gaat worden door verandering. De films zijn in die zin zo verschillend in setting, maar sluiten op een

43

43


— IK HEB VOORAL VRAGEN OVER HOE WE MET ELKAAR SAMENLEVEN EN OVER DE STEEDS VERDER ESCALERENDE SPANNING DIE ONTSTAAT TUSSEN GROEPEN × Nico van den Brink

44


— JE KAN VOL HAAT MET IEMAND PRATEN, MAAR DAN HEB JE HET EIGENLIJK NERGENS OVER. HAAT SNIJDT GEEN HOUT × Shady El-Hamus

45


VERS Magazine

46

— WIE BEIDE FILMS ZIET, KAN ZICH VOORSTELLEN HOE AMIR EN BEN DOOR HETZELFDE LANDSCHAP RAZEN WAAR JORG EN ZIJN VRIENDEN WORSTELEN MET VERANDERING ×

bepaalde manier zo prachtig op elkaar aan. Wie zowel Malik als Avondland ziet, kan zich voorstellen hoe Amir en Ben door hetzelfde landschap razen waar Jorg en zijn vrienden worstelen met verandering. OPRECHT In die observatie schuilt misschien de grootste overeenkomst tussen Nico en Shady. Shady komt met de woorden: “We zijn allebei de uitdaging aangegaan om iets maatschappelijks te vertellen dat lastig is om uit te drukken.” Hij heeft gelijk: multiculturalisme en diens bijhorende dilemma’s zijn gevoelige onderwerpen waar je gemakkelijk je vingers aan branden kan. Het is ook een debat waarin je je kan verliezen. Shady vervolgt: “Ik heb het gevoel dat veel mensen langs elkaar heen praten.” Als filmmaker bouwt hij daarom bruggen. “Mijn film laat twee verschillende werelden zien; ik hoop dat de mensen die uit die werelden komen Malik ook willen zien, dat er iets van een haakje voor hen in zit om naar te kijken.”

46

Nico is het ermee eens, maar wijst erop dat ze de waarheid niet in pacht hebben: “Het is niet ons doel bevolkingsgroepen te representeren: ‘De boerengemeenschap is zus en de NederlandsMarokkaanse jongeren zijn zo’, daar hebben we niets over willen zeggen. Het gevaar schuilt erin dat je dat per ongeluk wel doet.” Shady concludeert: “Ik geloof dat iedereen die oprecht wordt getrokken door de menselijkheid van een situatie, door het universele, door het grotere plaatje, er iets over kan zeggen. Als je iets menselijks herkent in iemand, als je een oprechte connectie hebt met wat onder het oppervlak schuilt, dan kan je dat gesprek openen via kunst of film. Ik ben er daarom voor dat mensen dat risico nemen, als het maar oprecht gebeurt.”

Malik en Avondland gaan tijdens het Nederlands Film Festival in Utrecht in première. Malik wordt op 17 november 2017 om 22.30 uur uitgezonden op NPO3, Avondland wordt op 15 december 2017 om 22.30 uur uitgezonden op NPO3.


Nico van den Brink & ShadyRob El-Hamus Lücker

47

47 47


Stills Afstudeerfilms

A

utonomous Things gaat over een robotduivenrace. Tijdens de race wordt een van de vogels onderschept. In dit shot staat de eigenaar van de duif voor het raam te wachten op zijn thuiskomst. De combinatie van zijn ruige rug met de prinsessenkleuren maakt dit tot een van mijn favoriete shots. Doordat ik met een green screen werk, is er ruimte om in de postproductie te puzzelen met de compositie en het verhaal. Zo was deze opname eigenlijk geschoten voor een andere scène, maar werd het een belangrijk onderdeel van de openingssequentie.

Autonomous Things

Gerrit Rietveld Academie

Hansje Hofland – regisseur

49


VERS Magazine

A Ride to Moresnet

Gerrit Rietveld Academie

D

e zoektocht naar vrijheid en identiteit staat centraal in A Ride to Moresnet. Eva Bartels speelt de jonge Sophia, die onder invloed van een ongrijpbaar verlangen op weg gaat naar het niet langer bestaande staatje Moresnet. Sophia’s reis verwordt tot dwalen en Moresnet blijkt het decor van een donkere droom. Het moment dat ik als regisseur en performer mede wilde onderzoeken was: wanneer heb je de controle over wat er in beeld gebeurt? Deze scène, waarbij een persoonsverwisseling plaatsvindt, was ontzettend complex vanwege de choreografie die ik samen met actrice Eva Bartels deed. Niemand regisseerde mij [links in beeld, red.], want ik wist wat voor gevoel het beeld nodig had. Het vereiste synchrone gespiegelde bewegingen van een arm optillen tot het knipperen van een oog. Hoewel je kunt repeteren wat je wilt, moest het toch op dát moment ontstaan. Het stond er in één take op. Luciënne Venner – regisseur

50


Stills Afstudeerfilms

S

irene is een dromerige coming-of-age film over de 15-jarige Kay, die zich diep van binnen anders voelt dan de jongens om hem heen. Wanneer hij een vriendschap aangaat met de betoverende maar stoere Melody, raakt hij meer en meer verstrikt in zijn eigen verwarring. Ik vind dit één van de mooiste beelden uit de film. Op dit moment groeit ons hoofdpersonage Kay op verschillende manieren steeds meer naar Melody toe. Ik vind het mooi dat die versmelting hier ook visueel te zien is. Het is een intiem beeld, terwijl de personages eigenlijk buiten op een superwinderige zandvlakte een rotje aan proberen te steken. Ik hou er wel van dat dat met elkaar schuurt.

Sirene

Nederlandse Filmacademie

Zara Dwinger – regisseur

51


VERS Magazine

Artificial World

Hogeschool voor de Kunsten Utrecht

A

rtificial World is een filosofische virtual-realityfilm over de toekomst. De aarde is verwoest, maar we krijgen een tweede kans. Dit keer geven we de macht aan een computer, die een nieuwe wereld maakt, zich gedraagt als schepper en steeds meer controle krijgt. Willen we dit? En vertrouwen we op het oordeel van een machine? Dit shot laat de wereld zien die de computer heeft gemaakt. Ik vind dit het mooiste shot uit mijn film. Niet alleen omdat het kleurrijk is en je bijna opgeslokt wordt in een nieuwe wereld, maar ook omdat dit het omslagpunt is in de film. Je komt er hierna achter wat de intentie is van de computer. Is er tussen al deze mooie kleuren, vreemde wezens en dansende planten wel plek voor mensen? Bas Jansen – regisseur

52


VERS Magazine

54

54


55

Bingewatchen met Anne Barnhoorn Tekst Loeke de Waal Illustratie Henkerchief

H

oewel ze geen tv meer in huis heeft en aangeeft niet zo ‘YouTuberig’ te zijn, is Anne Barnhoorn (35) bijster goed op de hoogte van alles film en tv. Als scenarist (o.a. De ontmaagding van Eva van End en Aanmodderfakker) kan ze dat goed verantwoorden: die drie seizoenen van The Affair die er bij ziekte op de bank doorheen gaan, schrijft ze dan ook gemakkelijk weg als inspiratie. Maar Anne binget meer: samen kijken we vijf van haar favoriete fragmenten. 55


VERS Magazine

56

01

02

03

56


Anne Barnhoorn

01. Please Like Me (Seizoen 4, afl. 4 ‘Degustation’)

Wat? In een coming-of-age serie over een twintigjarige homoseksuele jongen, gaat de hoofdpersoon chic uit eten met zijn gescheiden ouders. Duur: 25 min.

57

“Als ik Netflix open, word ik bijna gek van al het aanbod. Daarom vind ik het heel fijn als iemand me iets aanraadt. Mijn vriend had alles van Please Like Me al gebinged en dacht dat ik het wel wat zou vinden. En hij had gelijk. Ze zijn steengoed in het natuurlijk schrijven van soms zware dialogen. Deze aflevering speelt zich onafgebroken in een chic restaurant af. Tussen de 13-nog-wat gangen door praten de hoofdpersoon, Josh, en zijn ouders over luchtige dingen zoals het eten. Maar en passant bespreken ze meer persoonlijke zaken. Ik weet nog dat ik het zat te kijken en dacht: wow. Ik zit al een kwartier in een scène in een restaurant. Ze doen het gewoon. Ze gaan de hele aflevering in het restaurant blijven. Dat vond ik toen al heel erg knap, want ik weet hoe moeilijk het is om zoiets goed – en natuurlijk – te schrijven. Maar een paar afleveringen later bleek dat dit een hele belangrijke avond was voor het verloop van de rest van de serie – no spoilers. Daar hadden ze in deze aflevering nog geen enkele hint voor gegeven. Ik was na die ontdekking nog de hele dag van slag.”

02. Openingsscène Happiness (1998)

Wat? Een vrouw maakt het uit met haar vriend, maar is niet degene die met opgeheven hoofd naar huis gaat. Duur: 5min40sec. “Dit is één van mijn favoriete scènes aller tijden. Briljant geschreven en het heeft alles wat een goede scène moet hebben. 1: Het omslaan van de macht, in dit geval van de vrouw naar de man. 2: Een begin, midden en einde, waardoor de scène op zichzelf al een korte film vormt. En 3: het is grappig én pijnlijk tegelijk. Als ik lesgeef aan scenaristen laat ik deze scène altijd zien. Ik zag ‘m zelf ook voor het eerst op de filmopleiding en was meteen blown away. Ik dacht alleen maar: Oh. Mijn. God. Dit ongemak. Deze film (en Welcome to the Dollhouse, ook van Todd Solondz) is voor mij heel belangrijk geweest bij het vinden van mijn stem, omdat Solondz ongemak heel groot maakt in zijn films. En ongemak is een emotie die ik extreem goed ken. Ik zie het overal om mij heen en voel me er heel erg tot aangetrokken. Dat zie je ook terug in mijn werk.”

03. Dit zijn wij (afl. 2 ‘Wij houden van onze dieren’)

Wat? Nederlands kampioen damesbiljarten laat haar hond cremeren bij dierencrematorium Jori in Roosendaal. Duur: 2min8sec. “Ik ben dus mega fan van alles van Michiel van Erp. Hij heeft een heel bijzondere manier van het aanschouwen en in beeld brengen van de mens. Hij maakt het lullig en aandoenlijk tegelijk, zonder ooit iemand belachelijk te maken. In deze aflevering van de serie Dit zijn wij zie je dat heel goed. Je hebt al naar een soort katten-beauty pageant gekeken en komt dan in het dierencrematorium terecht waar ze onder andere honden opbaren. Helemaal met dekentjes en rozen tussen de pootjes! Daar komt Francine, Nederlands kampioen damesbiljarten, om haar overleden hond Layka te cremeren. Eigenlijk is dat al genoeg. Maar wanneer ze afscheid van de hond neemt en de tranen óók in de ogen van de hondenoppas schieten, vraagt Mia van het dierencrematorium of het baasje zelf de oven aan wil zetten. Ze spreekt haar laatste woorden uit tegen de hond en drukt op de knop. Het lawáái dat dan uit dat apparaat komt: hilarisch. En tegelijk zo zielig. Top tv. Ik zag net dat er nog meer afleveringen zijn die ik nog niet heb gezien, die ga ik dus vanavond helemaal kapot kijken.”

57


VERS Magazine

58

— ONGEMAK IS EEN EMOTIE DIE IK EXTREEM GOED KEN. IK ZIE HET OVERAL OM MIJ HEEN EN VOEL MIJ ER HEEL ERG TOT AANGETROKKEN ×

04. Helden van de wildernis (afl 3. ‘Thailand’)

Wat? Art Rooijakkers gaat op bezoek bij Antoinette in Thailand, die een revolutionair idee bedacht om een conflict tussen olifant en mens op te lossen. Duur: 41min. “In deze serie zit eigenlijk alles waar ik heimelijk naar verlang: een reisprogramma presenteren, een natuurdocumentaire maken en dieren redden. Ik ben dus vooral een beetje jaloers dat Art zo’n programma mag maken. En hij doet het ook nog eens heel aandoenlijk. Steeds als hij wilde dieren in het echt ziet, wordt hij enorm enthousiast. En ondertussen brengt hij belangrijke informatie over aan het publiek. De mensen die hij bezoekt zijn bewonderenswaardig, zij dragen echt iets bij. Na elke aflevering denk je: shit, ik wil ook wat doen! Antoinettes werk met olifanten ontroert me, omdat ik een zwak heb voor deze prachtige dieren. Daarnaast is haar idee revolutionair en helpt het mens én natuur. Dat houdt mij ook wel bezig: wat draag ík bij aan een betere wereld door films te maken? Natuurlijk heeft men ontspanning nodig en kun je mensen op een bepaalde manier ook opvoeden met je films, maar kan ik niet nog meer doen?”

05. Boncolor

Wat? Vlogster Bonnie bespreekt alle (grote en kleine) ontwikkelingen in haar leven. “Dit is mijn guilty pleasure. Bonnie is begin twintig en woont in Rotterdam samen met haar vriendje Nick. Samen fröbelen ze lekker in hun huisje en praten ze voor de camera enthousiast over hun nieuwe spulletjes van de Action. Ze is altijd overal superblij mee. Haar vlogs hebben titels als ‘Nieuwe dingen proeven bij Suus & chillen met Soof’ en ‘Lekker ijskoffie maken & regen challenge!’ Ik vind het heerlijk. Ondanks dat het nooit ergens over gaat, blijf ik tóch tien tot twintig minuten kijken. Ze is heel normaal en zo herkenbaar. Als ze een halve dag heeft gemonteerd en net zo lang in haar pyjama heeft rondgelopen, denk ik: oh, dat doe ik ook. Ik ben natuurlijk absoluut niet de doelgroep - ik ben veel te oud - maar als rasechte sarcast kijk ik met bewondering naar haar optimisme. Het lijkt me heerlijk blij te worden van dat soort simpele dingen.”

Boncolor was tevens onderdeel van Annes research voor haar regiedebuut Happy Hannah, dat ook over een vloggend meisje gaat. Happy Hannah gaat dit jaar in première als onderdeel van het Kort!programma op het Nederlands Film Festival.

58


Anne Barnhoorn

59

04

05

59


60


ESSAY

VERS Magazine

61

Essay Randa Peters Illustratie Xaviera Altena

“H

ere’s what my friends are like. They don’t totally have jobs but they’re really smart. They take Ritalin for fun, but they’re not that fucked up. They’re having these kind of degrading sexual relationships yet they’re feminists. They're beautiful and maddening. They're self-aware and self-obsessed. They're your girlfriends and daughters and sisters and employees. They're my friends and I've never seen them on TV.” Met deze woorden pitchte Lena Dunham haar serie Girls aan HBO en kreeg ze eindelijk realistische vrouwen op televisie, vrouwen van deze tijd. 61


VERS Magazine

62

Voor het eerst zag ik iets waarin ik me grenzeloos herkende. Een meisje in een fictieserie dat haar kleren uittrok en geen strak glimmend lijf had, maar een lijf zoals de meeste vrouwen om mij heen, met flupjes en flapjes en soms gewoon niet helemaal in de strakke verhoudingen die reclames promoten. Ik zag meisjes die zoeken naar een bestaan in de grote stad, zich misdragen, ongemakkelijke seks hebben, ambitieus zijn en ook faliekant op hun bek gaan. Tuurlijk ben ik me ervan bewust dat ik ook mid-twintig ben, in de stad woon, net afgestudeerd ben aan een kunstopleiding en mijn geld wil verdienen als schrijver. Lekker makkelijk scoren bij mij dus. Maar wat ik vond in Dunhams epos, zie ik nergens terug in ons eigen landje. Waarom herken ik mijzelf niet in de vrouwen uit Nederlandse films en series? Waarom blijft zo’n eerlijke portrettering hier uit? Waar zijn míjn vrouwen?

het witte doek zijn wel vaak zo uitzonderlijk prachtig dat het weer weinig met de alledaagse realiteit te maken heeft.

Na een aantal gesprekken met vriendinnen en moeder blijkt dat ik niet de enige ben met deze vragen. “Herken jij jezelf weleens terug in de portrettering van vrouwen in Nederlandse films of series?” wordt door vrijwel iedereen beantwoord met een resoluut ‘nee’. Mijn moeder voegt na die ‘nee’ nog toe dat ze toch wel veel van Anneke Blok houdt, in welke rol dan ook. Soms wordt er door vrienden na diep graven in het geheugen een film geopperd, om daar vervolgens toch weer op terug te komen. “Misschien Phileine? Uit Phileine zegt sorry?” Phileine was stoer, onzeker, scherp. Klopt. Maar, ondanks haar uitroep “Het is maar een jongen!”, wil ze uiteindelijk niets liever dan de prins op het witte paard om haar leven compleet te maken. En hoewel het merendeel van mijn vrienden en ik het erover eens zijn dat Michiel Huisman een heleboel compleet kan maken, maken we ons geen illusie dat Michiel Huisman de sleutel tot geluk zou zijn. Bovendien is Kim van Kooten ontzettend leuk, charmant en slim, maar er zijn maar weinig vrouwen die er in het dagelijks leven ook zo gracieus uitzien in een zwart latexpakje. Niks mis met knap natuurlijk, maar de actrices op

Dan zijn er nog de talloze vrouwen die niet aan bod kwamen. Want in het merendeel van de Nederlandse films moeten we het doen met calorieëntellende Gooische vrouwen, meisjes in romkoms op zoek naar hun ware Jan Kooijman, wanhopig hijgende slachtoffers vragend om hulp, of een sexy vrouw die vooral… nou… sexy is. Volgens mij hebben we als makers soms niet eens door hoe hardnekkig bepaalde vrouwbeelden zijn vastgeroest. Ik eis geen ploeterende meisjes van twintig, maar wel vrouwelijke personages die complex en gelaagd zijn en meer willen van het leven dan een leuke vent of die geplande zwangerschap. Laten we meer kijken naar de vrouwen om ons heen en die in al hun veelzijdigheid portretteren.

62

Nog anderen? “Wyne uit Dames 4, die zou hier zo aan tafel kunnen zitten.” Wyne is stoer, kwetsbaar, soms onsympathiek, durft lelijk te zijn, grappig, lief, veelzijdig, en zit vol tegenstellingen. Ze zet zich af tegen de heersende conventies dat een vrouw vooral moeder moet worden. “Ik wist niet dat ik zo’n vreselijke vrouw was, dat ik je zo remde in je droom om een gezinnetje te stichten, omdat ik geen kinderen voor je wil baren”, bijt ze haar vriendje met kinderwens spottend toe. Maar ook Wyne, die best wel lijkt op de meeste vrouwen om mij heen, vindt uiteindelijk haar antwoorden in een plotselinge zwangerschap. En zo wordt ook dit eigenzinnige (en dus realistische) personage toch in een conventionele rol gedrukt.

Gelukkig hebben we in Nederland relatief veel vrouwen op en achter het witte doek. Maar terwijl ze in Amerika druk bezig zijn met feminisering van de industrie, zijn we in Nederland rustig achterover gaan leunen, trots op ons bovengemiddeld hoge percentage vrouwelijke makers, terwijl er weinig films worden gemaakt over vrouwen die veel meer zijn dan een archetype of


Waar zijn mijn vrouwen?

— IK EIS GEEN PLOETERENDE MEISJES VAN TWINTIG, MAAR WEL VROUWELIJKE PERSONAGES DIE COMPLEX EN GELAAGD ZIJN EN MEER WILLEN VAN HET LEVEN DAN EEN LEUKE VENT OF DIE GEPLANDE ZWANGERSCHAP ×

63

63


VERS Magazine

64

slachtoffer van hun plotlijn. In Amerika heb je pioniers zoals Lena Dunham, Greta Gerwig, Tina Fey, Sofia Coppola, Mindy Kaling, Amy Schumer en bijvoorbeeld Jenny Slate die in een interview treffend opmerkte: “I really look forward to a day when a woman can have an abortion in a movie and a dynamic life around that and people are more excited about her authentic, dynamic life being depicted.” Allemaal vrouwen die strijden voor een eerlijke portrettering van vrouwen en het gesprek op gang blijven houden. In Nederland blijft die mentaliteit uit. We schrijven er zo nu en dan misschien wat over (en ik doe ook nog even een duit in het zakje), toch wordt weinig daad bij woord gevoegd. Misschien omdat we denken dat we het al prima doen met al onze vrouwen in de filmindustrie of omdat er in principe wel ‘genoeg’ vrouwen op tv en op het witte doek verschijnen. Maar wie eerlijk kijkt, moet toch toegeven dat deze vrouwen zo worden neergezet dat de portrettering nog maar weinig te maken heeft met de realiteit. Nu hoor ik mensen denken, is dat dan erg? Moet film iets met de realiteit te maken hebben dan? Nou, wat mij betreft in ieder geval zo nu en dan. Film is een troostrijk medium. Naast het kunnen ontsnappen aan de realiteit, kan film ook troost bieden in herkenbaarheid. Weinig is geruststellender dan wanneer iemand jouw realiteit of leven in beeld lijkt te brengen, jou lijkt te begrijpen. Even ben je minder eenzaam in een wereld waarin we allemaal op onszelf zijn aangewezen. Kunst, en dus ook film, is er onder meer om de maatschappij een spiegel voor te houden, of tenminste iets te zeggen over de wereld waarin we leven. En hoort daar dan niet bij dat we jonge meisjes rolmodellen kunnen geven en volwassen

64

meisjes de troost kunnen bieden dat ze niet alleen zijn? En dat ze meer kunnen zijn dan het continu herhalende palet aan stereotypen dat hen wordt voorgeschoteld (de zorgzame moeder of kille zakenvrouw, natuurlijk altijd knap en sexy)? Vrouwen zijn namelijk veel meer. Welkom in mijn wereld. Door de behoefte aan een verzetje snuiven we eens in de vier maanden een beetje coke op een feestje, maar scheiden wel al ons plastic. We prijzen Beyoncés feminisme, maar staan ondertussen vier dagen per week bezweet in de sportschool om te voldoen aan het schoonheidsideaal dat diezelfde feministische Beyoncé ons oplegt. We vragen ons af of we dat rokje wel kunnen dragen aangezien we onze benen een week niet hebben geschoren. We vinden dat we onze benen niet hoeven te scheren, fok dat. We trekken het rokje aan. We scheren toch onze benen. We eten geen vlees meer in verband met de bio-industrie en een verantwoordelijkheidsgevoel tegenover de wereld, maar dragen soms toch de met kinderhanden in elkaar gezette broeken van grote kledingmerken. We betalen al onze rekeningen zelf, maar durven ’s nachts niet alleen door het Vondelpark te fietsen. We proberen sterk en onafhankelijk te zijn, slagen daar soms in, maar af en toe is de behoefte aan ons geliefd voelen groter dan de behoefte aan onafhankelijkheid. We zijn complex, zoals alle mensen. We zitten vol met tegenstellingen, zoals alle mensen. We vinden dingen. We willen dingen. We hebben ambitie. We zijn sterk, zacht, boos, eenzaam, sukkelig, sexy, onsympathiek, zoekend, strijdlustig, lelijk, klein, dik, lang, groot, dun en hebben alle kleuren van de regenboog. We zijn vrouwen. En ik zie ons niet terug op het Nederlandse witte doek of televisie.


how the k****v did you get up there?

Ruim 500 av- en filmprofessionals uit Brabant en daarbuiten gingen je al voor. Maak vandaag nog kosteloos een profiel aan en deel je werk met andere toffe makers uit het veld en met mogelijke opdrachtgevers.

Master of Film Artistic Research in and through cinema The master Artistic Research in and through Cinema at the Netherlands Film Academy is a unique two-year international course for a select group of filmmakers and artists with several years of professional experience under their belt. They are offered time, space ånd a budget to research and experiment in an open-ended trajectory in which thinking and making are one. The programme privileges questions over answers, process over product, experimentation over mere execution and long term effects over short term gain‌


VERS Magazine

66

Hoofdredactie

Matthijs van der Veer

Eindredactie

Sarieke Hoeksma en Joshka Landsheer

Art Direction & Vormgeving Tjade Bouma – tjadebouma.nl

Woord

Daniël Beenen / Hugo Emmerzael / Sarieke Hoeksma / Omar Larabi / Randa Peters / Loeke de Waal

Beeld

Seb Agresti – sebagresti.com / Xaviera Altena – xavieraaltena.com / Hilde Atalanta – hildeatalanta.com / Henkerchief – facebook.com/henkerchiefworks / Hester den Boer – hesterdenboer.nl / Elise van Iterson – elisevaniterson.eu / Nick van Tiem – nickvantiem.nl / Xiaoxiao Xu – xiaoxiaoxu.com

Online Redactie

Daniël Beenen / Björn Beerthuizen / Eva van de Burgt / Gijs Dierselhuis / Fey Yen van Kolfschoten / Marina Kopier / Rozemarijn de Kwaasteniet / Abigail Prade / Aaltsje Visser / Annelieke Vleugel / Wouter Springer / Loeke de Waal / Malou Wagenmaker / Mathijs Werring

Drukkerij

Gewadrupo – gewa.be

Met dank aan

Jesse van Amerongen / Anne Barnhoorn / Nico van den Brink / Juriën Cornelissen / Ruud Dobber / Zara Dwinger / Sacha Gertsik / Shady El-Hamus / Hansje Hofland / Jeroen Horrevorts / Esmee Jacobs / Bas Jansen / Loes Komen / Maria Philips / Nederlands Film Festival / Beri Shalmashi / SkateCafe / Esther Urlus / Winand Derks van de Ven / Luciënne Venner / Eva Verweij / Robbert Vos / WORM Filmwerkplaats / Mehri Zamanbin

VERS Magazine is mede mogelijk gemaakt door onze hoofdsponsor

66


versmagazine.nl

Profile for VERS

Vers Magazine 16/17  

Vers Magazine No. 5 - het magazine voor jonge beeldmakers - staat in het teken van Nieuwe Perspectieven. Met Beri Shalmashi, Nico van den B...

Vers Magazine 16/17  

Vers Magazine No. 5 - het magazine voor jonge beeldmakers - staat in het teken van Nieuwe Perspectieven. Met Beri Shalmashi, Nico van den B...

Advertisement