__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1

Vegan Magazine is een uitgave van de Nederlandse Vereniging voor Veganisme - winter 2019 - nummer 123

VEGAN

MAGAZINE


FOOD FOR FREEDOM

100% bio & vegan verkrijgbaar in uw bio winkel

TEMPEH PESTO fijngemalen tempeh met pesto

HUMMUS BOERENKOOL hummus met de kracht van boerenkool.

hobbitnv

HEMPFU PESTO romige gekookte hennepzaden met pesto

HUMMUS PAPRIKA kikkererwtenmix met geroosterde paprika’s

@hobbit_veganfood

TEMPEH TANDOORI fijngemalen tempeh met een licht pittige tandoori mix

HUMMUS RAS EL HANOUT kikkererwtenmix samengesteld met de beste kruidenmix

info@hobbit.be - www.hobbit.be

lente advertentie nieuw broodbeleg.indd 1

10/02/2020 13:19:08

De Kleine fee VEGAN Magazine is er ook voor de jonge lezers. De Kleine fee laat zien welke verhalen leuk zijn om te lezen met kinderen. In deze teksten staan soms lastige woorden. Je kunt de tekst samen lezen en uitleg geven bij de moeilijke woorden. Hiernaast, bij de inhoudsopgave, kun je zien welke verhalen er zijn gekozen.


INHOUDSOPGAVE

4 5 8 10 11 12 14 15 20 21 22 23 24 25 27 28 29 30 31

COLOFON

De redactie geeft antwoord Zie je jezelf als activist?

Vegan Superheroes Dubbelinterview Earthling Ed en Armanda Govers

Crutzen, Marit van Dijk, Chantal Dute, Radjan

Column Lisa Jansen De wereld heeft ons nodig

Vegan Basics Op de barricade voor alle dieren

Rivas, Jacky de Rode, Marthe Veger, Willem

Columns Eline Muller en Radjan Hanoeman Alles wat we hebben en Met open armen Shop Like You Give a Damn Vegan & fair de lente in

Boekenwinactie Doe mee en maak kans!

Recepten Recepten die overtuigen Gastcolumn Jan ten Cate Moeten we ons activisme herzien?

Vegan blind date bij Het Lokaal Jetske en Thomas gingen op blind date. Hoe ging dat?

Interview met Lisa Steltenpool Over haar nieuwe boek Vegan Vibes Column Willem Vermaat De bevrijding van dieren begint bij activisme

Ledenactivisme Loud and proud for animals

Vegan Friendly Vegan Friendly is verbeterd Vegan Friendly op vakantie Twee Vegan Friendly vakantieoorden en hun visie

Cartoons Brenda de Groot en Joost Leuven Dagboek van een tijdreiziger: Quagga en Hekel aan demonstraties

Infographic Wat heeft de NVV bereikt in 2019? Boekrecensie door Titus Rivas Pels van Jeroen Siebelink Spectrum Activisten in beeld

Hoofdredactie: Marit van Dijk Redactie: Tim Crutzen, Mathilde Kennis, Frida van Til Omslag: Brenda de Groot Auteurs: Julia de Bruin, Jan ten Cate, Tim Hanoeman, Lisa Jansen, Mathilde Kennis, Ellen Kooijman, Kim van Langelaar, Eline Muller, Titus Vermaat. Recepten: Sarah Herforth, Talitha Grace, Mirte Kuipers, Jason Tjon Affo. Illustratie en fotografie: Brenda de Groot, Renee de Haan, Ellen Kooijman, Joost Leuven, Stouthandel Illustraties. Conceptontwerp en dtp: Jessie Kuppens, Lize Jansen, Maaike Zandstra. Drukwerk: Caparis Grafisch Centrum, Heerenveen Advertentie-acquisitie: adverteren@ veganisme.org Eindredactie: Arina Banga VEGAN Magazine is het magazine van de Nederlandse Vereniging voor Veganisme en verschijnt vier keer per jaar. Suggesties en bijdragen zijn welkom (redactie@veganisme. org). De hoofdredactie streeft ernaar om diverse perspectieven te bieden in elke editie. Standpunten van schrijvers of geinterviewde personen hoeven niet overeen te komen de standpunten van de NVV en de hoofdredactie. VEGAN Magazine wordt gedrukt op milieuvriendelijkpapier met plantaardige inkt. Het lidmaatschap kan per maand of per jaar worden voldaan. We incasseren je bijdrage rond de 25e van de maand. Opzeggen kan op elk moment, na de eerste 12 maanden van je lidmaatschap. Nederlandse Vereniging voor Veganisme Postbus 41447, 6503 CK Nijmegen Tel. 06 524 339 31 mail: info@veganisme.org Internet: ww.veganisme.org IBAN NL40TRIO0198396716 BIC TRIONL2U KvK Arnhem 40123603 ISSN 2214-9422 Oplage: 3750

3


De redactie geeft antwoord tekst Marit van Dijk

ZIE JE JEZELF ALS

activist?

Al zou ik mezelf niet snel een heuse activist noemen, toch denk ik dat ik het wel degelijk, op mijn manier, ben. Van het oprichten van mijn eigen vegan warenhu is waarmee ik de (al dan niet) bewuste massa probeer te verleiden tot liefdevollere keuzes, tot het onweerlegbare bewijsmateriaal dat vegan gewoon béter is in de vorm van de allerlekkerste lasagnes, burgers en gevulde speculaas voor mijn niet-vegan gasten, en vrolijke gesprekjes in de supermarkt om die gezellige vrouw naast me te laten kiezen voor de vegan optie. ’t Is dat de naam The Happy Activist al in gebruik is ;)

Kim | Auteur

Lisa | Auteur Foto: Lemon & Peach Photography

Ik denk dat ik al mijn hele leven een activist ben. Toen ik een jaar of acht was besloot ik vegetariër te worden. Ik bakte zelf koekjes en muffins die ik in de buurt verkocht. De opbrengst ging naar het plaatselijke asiel. Een paar jaar later werd ik veganist, het ophalen van donaties in ruil voor taart bleef. Tegenwoordig voer ik actie via geschreven en gesproken woord, bijvoorbeeld met mijn podcast en events. Ik heb het altijd logisch gevonden mijn acties aan te laten sluiten bij mijn idealen.

Gevoelsmatig vind ik mijzelf praktisch tekortschieten om me te self-labelen als activist. ‘k Had graag de stoere meid willen zijn, t(h)ough... Helaas pindakaas zit dat echter niet in de aard van dit beestje. Als kleuter in de dop was ik al wél een bicho raro die het opnam voor de underdog. Naast helder (dag)dromen probeer ik tegenwoordig een kritisch denker te zijn: de basis vanwaaruit ik in de praktijk bewuste keuzes hoop te maken. Wellicht dat mijn enthousiasme – onder andere over het ethisch veganisme – aanstekelijk kan werken, hetgeen mij tóch een bescheiden activistische twist geeft! Marthe | Auteur

Chantal | Auteur Foto: Jeroen Moerdijk

haftige Bij activisten dacht ik altijd aan held apend types die de barricades op gaan. Gew sen die niet op hun mondje gevallen zijn Men met spandoeken, borden en leuzen. rood oorden. Niets voor mij dus: ik loop al en hun boodschap duidelijk kunnen verw ik ekte ontd elde naam bestel. Maar toen aan als ik een koffie met een ingewikk met n lifte icht lopen of zo veel mogelijk gew het sportactivisme. Zo hard mogelijk wat heel al dat ding! In vijf jaar tijd heeft me een vegan shirtje aan: helemaal mijn hierbij is d hoof rood opgeleverd. Pluspunt: een duimpjes omhoog en leuke gesprekken volledig geaccepteerd.

Naast acties bijwonen van SaveMovement NL is mijn fotografie mijn activisme. Niet alleen door me in te zetten voor dit magazine, maar ook door fotoseries te maken die de kijker laat nadenken over de manier waarop er met dieren wordt omgegaan. Het overkoepelende thema van mijn fotografie is dan ook ‘De relatie tussen mens en dier’. Toen ik nog studeerde zorgde dit altijd voor veel discussies in de klas over dierenwelzijn, maar ook buiten school zet het mensen aan tot denken. Ik hoop mijn werk nog veelvuldig te kunnen publiceren en exposeren. (www.reneedehaanfotografie.com)

Renee | Fotograaf

Ligt eraan wat men met 'activist' bedoelt. Ik ga nog maar zelden naar demonstraties, dus het gaat wat ver om me in die zin een activist te noemen. Wel heb ik aardig wat stukjes geschreven waarin ik een lans breek voor dierenrechten en veganisme, dus zo opgevat ben ik dan wel weer een activist. Ook ben ik actief op social media en met name op mijn Twitter-tijdlijn kun je dagelijks wel gedeelde of eigen berichten met eenzelfde strekking aantreffen. Regelmatig ook over andere idealen, zoals een onvoorwaardelijk basisinkomen. Het is dus maar net wat je onder de term verstaat. Titus | Auteur

4 | NVV | VEGAN magazine 124


Vegan Superheroes DUBBELINTERVIEW

Earthling Ed en Armanda Govers 5


Vegan Superheroes tekst Marit van Dijk

Twee vegan superheroes, twee stijlen. Meer dan twee strategieën. Armanda Govers is oprichtster van Even Geen Vlees, waarmee ze zich fulltime richt op het verspreiden van de vegan boodschap bij zowel de politiek als bij het grote publiek. Ze nam deel aan Utopia om veganisme landelijk onder de aandacht te brengen. Ed ‘Earthling Ed’ Winters is een Britse online sensatie. Hij heeft een miljoenenpubliek op YouTube en Facebook, geeft TEDx-talks, is een graag geziene gast in talkshows van de BBC en is een van de drijvende krachten achter de wereldwijde Animal Rights Marches. Bij Bonboon in Amsterdam gingen Armanda en Ed met elkaar in gesprek over on- en offline vegan activisme, strategieën en het pakken van kansen in de media.

Dit is maar een klein stukje van het gesprek dat we voor jullie naar het Nederlands hebben vertaald. Als je meer wilt zien (in het Engels) hou dan onze sociale mediakanalen in de gaten!

Armanda had nooit gedacht dat ze activist zou worden. ‘Maar op een bepaald punt in je leven zie je iets dat je wilt veranderen. En wanneer je probeert om de status quo te verbreken ben je een activist. In mijn activisme ben ik eigenlijk een opportunist. Kijk bijvoorbeeld naar hoe het afgelopen zomer ging met de Amazonebranden. In de media ging het alleen maar over sojaplantages voor sojaburgers, waar Ed bij de Londense klimaatactivisten ook al tegenaan liep. De veeteelt werd bijna compleet buiten beschouwing gelaten! Dat is niet alleen onwaar, maar ook enorm schadelijk voor de publieke opinie over veganisme. Het voelt goed om dat soort dingen recht te kunnen zetten.'

ZIEN JULLIE JEZELF ALS ACTIVIST? ‘Zeker’, trapt Ed af. ‘Volgens mij ben je een activist als je je uitspreekt over een belangrijk onderwerp. Het is mijn manier om iets terug te geven aan deze planeet waarop ik mag leven. Praten met mensen is cruciaal. Bij mij zit dat vooral in mijn lezingen. Er is iets intiems aan de verbinding tussen jou en je publiek. Volgens mij is die verbinding heel belangrijk: die kan vooroordelen wegnemen en problemen oplossen.’ Voor Ed gaf, zoals voor veel vegans, het kijken van een vegan documentaire de doorslag. ‘Ik werd veganist na het zien van Cowspiracy. Ik woonde in Londen, al mijn vrienden waren klimaatactivisten maar toen ik vertelde over hoe de vee-industrie de natuur verwoest, antwoordde een vriendin van me dat veganisten juist het regenwoud vernietigen met hun sojagebruik. Ik wist toen nog niet wat ik daar tegenin moest brengen. Dat vond ik zo frustrerend. Op dat moment realiseerde ik me wel dat er talloze excuses zijn om geen veganist te worden. Ik ben me daarin gaan verdiepen. Vervolgens had ik zo veel informatie dat ik dacht: hier móet ik wat mee. Een jaar na het gesprek over het regenwoud begon ik mijn YouTube-kanaal.’ 6 | NVV | VEGAN magazine 124

DUS HET BEÏNVLOEDEN VAN DE PUBLIEKE OPINIE IS BELANGRIJK? ‘Het rechtzetten van verkeerde beeldvorming was in de begintijd van mijn activisme misschien wel mijn belangrijkste drijfveer,’ vervolgt Armanda. ‘Tien jaar geleden had ik het gevoel dat niemand wist over alle problemen van de vee-industrie en dat ik het was die die boodschap meteen de wereld in moest helpen. Dat is nu wel anders. Je ziet dat de vee-industrie inmiddels echt terugvecht, ook in Nederland. Mijn grootste angst is dat het me niet lukt om iets te veranderen. Dan lees je dat er wel meer vleesvervangers worden gegeten maar nog steeds net zo veel vlees. Dat doet pijn.'

Wist je dat 95% van de soja in het regenwoud wordt gebruikt voor de vee-industrie?

Die angst is herkenbaar voor Ed. ‘Wat als we onze planeet vernietigen en er in de tussentijd vele miljarden dieren door ons toedoen doodgaan? Dat idee is enorm beklemmend. Maar deels is dat ook mijn motivatie. Dan heb ik zelf in ieder geval alles geprobeerd om dat te voorkomen.’


Dat proberen ging niet vanzelf. Toen Ed begon met in het openbaar spreken over veganisme maakte hij zich zorgen over hoe mensen zouden reageren. YouTube bleek de oplossing. ‘Ik vond het eng om zichtbaar te zijn over een onderwerp waarvan je weet dat veel mensen het niet met je eens zijn of zelfs iets tegen hebben. Ik was bang om mensen boos of verdrietig te maken, of een reactie te krijgen die mij boos of verdrietig zou maken. Daardoor was ik een stille veganist, bang voor de mening van anderen. Daarom begon ik op YouTube. Zo kon ik mijn praatje net zo vaak doen totdat ik wél tevreden was. Soms deed ik een stukje film wel vier keer opnieuw, omdat ik rare handbewegingen zag of een onhandige uitspraak deed. Het heeft me uiteindelijk enorm geholpen om minder nerveus te worden en met meer zekerheid dingen over veganisme uit te leggen.’ MOETEN ALLE VEGANS ACTIVISTISCH ZIJN? ‘Absoluut,’ vindt Ed. ‘Onze planeet is stervende, en ieder jaar worden er miljarden dieren vermoord. Dat er veganisten zijn die dit weten en er niet over praten, is ook erg. Het is een verplichting om hierover te praten. Je hoeft niet te doen wat Armanda en ik doen, maar je kunt niet stil blijven. Stil zijn in tijden van zo veel onrecht maakt je medeplichtig aan dat onrecht.’

‘Mijn grootste angst is dat het me niet lukt om iets te veranderen. Dan lees je dat er wel meer vleesvervangers worden gegeten maar nog steeds net zo veel vlees. Dat doet pijn.’

te stappen en een publiek te vinden, hun taal te leren en te kijken wat er gebeurt. Zo werd ik lid van de VVD. Ik spreek hun taal en maak duidelijk dat het Nederland enorm veel oplevert als we dieren uit de voedselketen ‘weg’ innoveren.’ ‘De discussie over effectiviteit is wel een lastige. Het hangt echt van je boodschap af’, vult Ed aan. 'Als je systeemverandering wilt, is direct action of burgerlijke ongehoorzaamheid het effectiefst. Ik zelf wil mensen individueel beïnvloeden; de empowerment van het individu. Dan zijn gesprekken het effectiefst. Ik ben het met Armanda eens dat politieke partijen erg belangrijk zijn. Als veganisten zijn we kleiner in aantal, maar je stem hoorbaarder maken in politieke sferen is belangrijk. Zodat als het zover is de media je weten te vinden en je serieus nemen. Milieu-activisme komt steeds hoger op de politieke agenda en veganisme zal onderdeel worden van dat debat. Het is belangrijk dat de vegans allemaal begrijpen wat er op dit gebied gebeurt, zodat we gebruik kunnen maken van het momentum dat gaat komen. Met andere woorden: we moeten inderdaad opportunistisch zijn.’ Voor Armanda is opportunisme geen vies woord. ‘Verplaats je in wat de ander belangrijk vindt. Vanuit het perspectief van de WD is innovatie interessant: meer voedsel produceren tegen lagere kosten, en dat zonder problemen zoals de stikstofcrisis. Zo’n strategie werkt enorm goed. Ik hoop dat we meer zakelijke en politieke partners krijgen die vegan zijn. Juist in die kringen liggen er nog kansen om te laten zien dat het voor alles en iedereen optimaal is om dieren uit de voedselketen te halen.’

Ook voor Armanda is het vanzelfsprekend dat vegans van zich laten horen. ‘Als je veganist bent en geen activist, kan je jezelf afvragen waarom dat zo is. Je hoeft je niet in te houden, maar mag juist trots zijn. Zelfs als iemand geïrriteerd op je boodschap reageert, zijn er anderen die luisteren. Dus focus niet op het negatieve. Dat geldt voor zowel online als offline. Met online activisme preek je al snel voor eigen parochie. Ik denk dat je dus beide moet doen. Organiseer een actie, film het en zet het online. Zo heb je veel impact.’ Internetsensatie Ed is het daarmee hartgrondig eens. ‘Het probleem met online media is dat je al snel in een bubbel belandt. De mensen die je online bereikt, komen toch al met veganisme in aanraking. Daarom is het zo belangrijk om ook met mensen buiten die bubbel in contact te komen. Dat betekent niet dat je online geen impact kunt maken. Juist online kunje die eigen parochie helpen mondiger te worden.' HOE MAAK JE VEGAN ACTIVISME NOG EFFECTIEVER? ‘Ga, juist bij offline activisme, daarheen waar het probleem zit,’ vindt Armanda. Als voorbeelden noemt ze de parlementaire vleesbarbecue en de protesten van de boeren en de bouwsector, die ze aangreep om eigen protestacties te organiseren. ‘Als je zoiets doet, ben je interessant voor de ‘gewone’ media en vergroot je je bereik. Het is echt belangrijk om uit je bubbel

HOE ZIET VEGAN ACTIVISME ER OVER VIJF JAAR UiT? ‘Ik hoop dat over vijf jaar vegan activisme groter en effectiever, ofwel beter is,’ antwoordt Ed. ‘Dan hebben we vijf jaar aan inzichten in hoe veganisme wordt geportretteerd door de media, hebben we de juiste partners gevonden en zijn we op de juiste plekken.’ Armanda: ‘En zijn alle klimaatactivisten vegan geworden.’ Ed lacht: ‘Haha ja, dat ook.' Ook eten bij Bonboon? Met je ledenpas krijg je hier maar liefst 10% korting op een driegangendiner!

7


Column tekst Lisa Jansen | fotografie Lemon & Peach Photography

Column

Lisa Jansen

Er bestaat een groep mensen die het begrip ‘activist’ graag claimt. Volgens hen ben je alleen een échte activist wanneer je met een spandoek de straat op gaat, luidkeels van je laat horen en vooral enorm zichtbaar bent. En alhoewel ik oprecht blij ben dat deze vorm van activisme bestaat, is deze hoogst eenzijdig. Deze definitie van activisme doet een grote groep mensen enorm tekort. De ouder die geen oppas voor de kinderen kon vinden, de persoon die te weinig financiële middelen heeft om af te reizen naar de plek van de demonstratie of degene die in een rolstoel zit en waarvoor de proteststoet letterlijk niet toegankelijk is. Geloven dat fysiek demonstreren haalbaar is voor iedereen mits je het maar genoeg wil, is een validistische en klassistische gedachte. Validistisch omdat deze eventuele zeer reële lichamelijke beperkingen van welwillende activisten wegwuift en klassistisch omdat er vanuit wordt gegaan dat iedereen in een situatie verkeert waarin fysiek demonstreren financieel haalbaar is. Activisme is de belichaming van niet alleen vinden of denken, maar ook dóen. En is dit niet precies wat leven als veganist inhoudt? Of we er nu voor kiezen om onze redenen voor onze veganistische leefstijl voor onszelf te houden of anderen (hopelijk liefdevol en met toestemming) te informeren over waarom wij doen wat wij doen; door er iedere dag actief voor te kiezen onze idealen uit te dragen, zijn we in letterlijke zin activistisch bezig. Wanneer je veganist bent, ben je daarom – of je het nu wil of niet – automatisch activist. Ik weet bovendien dat veel veganisten net als ik geloven dat alle vormen van onrecht op de één of andere manier met elkaar verbonden zijn. Ik zie dat velen van jullie proberen zo veel mogelijk duurzame keuzes te maken en ik zie dat jullie je druk maken om sociaal-maatschappelijke issues. Bewustmakende teksten rond thema’s als feminisme en antiracisme delen op

Instagram en vervolgens in gesprek gaan met degenen die reageren is óók activisme. Je oma voor de tiende keer vertellen waarom je de eitjes van haar kippen niet opeet is óók activisme. Je oom laten weten dat die racistische grap die hij maakt echt niet oké is is óók activisme. En laten we eerlijk zijn: al deze vormen van activisme op microniveau zijn hard nodig. We leven in een land waarin dagelijks 1,7 miljoen dieren worden gedood zodat we hun lichamen kunnen opeten, om over al het menselijke leed dat speelt nog maar niet te spreken. Het is niet alleen wenselijk, maar ook absoluut noodzakelijk dat we de betekenis van de term ‘activist’ herzien en laten zien dat activisme iets is voor íedereen. Niet alleen voor degenen die het voorrecht hebben om onderdeel te kunnen zijn van vormen van activisme die de voorpagina van de krant halen. Ik wil de elitaire bijsmaak van het woord ‘activist’ wegnemen en vervangen door een hoopvolle saus van saamhorigheid en erkenning. Ik hoop dan ook dat vanaf nu elke veganist de vraag ‘ben jij een activist?' zonder enige aarzeling zal beantwoorden met een volmondig ‘ja’. We hebben namelijk geen tijd meer voor twijfels. De wereld heeft ons nodig en wel nu.

Lisa Jansen is spreker, schrijver & motivator over zelfbeeld, zelfliefde en activisme. Volg haar via

8 | NVV | VEGAN magazine 124

P

@bigvegansister.


In 2019 hebben veel BAC producten het Vegan Keurmerk gekregen. BAC is het eerste Nederlandse bedrijf in plantenvoeding dat deze certificering heeft behaald. Nu kunnen wij een grotere bijdrage leveren aan de bevordering van de veganistische plantenteelt. Het Vegan Keurmerk geeft duidelijkheid aan u als veganistische teler. U kunt er zeker van zijn dat ieder product met dit keurmerk voor 100 procent Vegan is. De producten zijn dus helemaal vrij van dierlijke ingrediĂŤnten. Ook worden er geen materialen van dierlijke herkomst gebruikt bij de ontwikkeling van het product en tijdens het productieproces. Verder is de ontwikkeling van het product geheel dierproefvrij. www.baconline.nl/vegan-gecertificeerde-producten ww

Vraag naar de Vegan producten van BAC bij Uw plantenwinkel of tuincentrum.

BG Products BV Spectrumlaan 39 2665 NM BLEISWIJK The Netherlands Phone: +31 (0)182 687530

www.baconline.nl


Vegan Basics tekst Mathilde Kennis | Foto Steven van Velzen, V87.Design

Op de barricade voor alle dieren TIEN MANIEREN OM AAN ACTIVISME TE DOEN

De beste manier om je positieve impact als veganist te vergroten, is door je in te zetten als activist. Daar hoef je niet eens je megafoon voor uit de kast te halen: activisme kan al vanuit je luie zetel. Van subtiel internetactivisme tot hardcore protesteerwerk: wij sommen tien manieren op om je in te zetten voor de aarde en al haar dieren. • Daag je collega’s, vrienden en familieleden uit om deel te nemen aan de Vegan Challenge. Deel de website www.veganchallenge.nl enthousiast met iedereen die het (al dan niet) wil horen en laat weten dat je beschikbaar bent voor hulp en inspiratie. Al meer dan 50.000 deelnemers maakten kennis met veganisme door dit initiatief! • Meld je via www.veganisme.org aan als vrijwilliger voor de NVV en bevolk zo bijvoorbeeld onze stand op verschillende beurzen en evenementen.

ONLINE ACTIVISME • Activisme meets creativiteit: start je eigen vegan blog! Via Wordpress of Weebly kan je makkelijk en gratis je eigen blog starten. Door zowel leuke veganistische recepten als inhoudelijke artikels over het waarom van veganisme te delen, bezorg je je lezers alle tools om diervriendelijker te gaan leven. • Sharing is caring – het is even cliché als waar. Wie zelf geen tijd of energie heeft om online content te creëren, kan op social media wel gretig posts van vegan organisaties delen. Volg je de NVV al op Facebook en Instagram? Elke like of share is een mini-actie! • Haar op je tanden en een olifantenvel? Misschien ben jij wel een van die krijgers die zaadjes kan planten op Twitter. Kijk voor inspiratie vooral eens naar de tweets van @JantenCate. ACTIEF ALTERNATIEVEN AANBIEDEN • Zet je in als vrijwilliger voor een organisatie zoals Melk, je kan zonder! en laat anderen kennismaken met heerlijke alternatieven zoals een cappuccino met havermelk of pudding van sojamelk. Kijk op www.melkjekanzonder.nl om te leren hoe je je kan aanmelden. 10 | NVV | VEGAN magazine 124

OOG IN OOG MET DE BIO-INDUSTRIE • Door deel te nemen aan de acties van de Animal Save Movement geef je enkele van de vele slachthuisslachtoffers een gezicht. Op www.savemovement.nl kun je kijken waar en wanneer je bij slachthuizen de vrachtwagens kan opwachten om de dieren die hierin vervoerd worden een zo waardig mogelijk afscheid te geven. Deze vorm van activisme kruipt onder je vel, maar hopelijk ook onder dat van diegenen die de gedeelde foto’s en filmpjes op de social media van deze organisatie zien. • Neem deel aan een geweldloze protestactie van Bite Back (www.biteback.org). Deze organisatie zet zich onder andere in voor vissen, een vaak vergeten groep misbruikte dieren. • Ga op pad met The Save Movement, Anonymous for the Voiceless of United for Life. Via hun websites en de vele Facebookgroepen kan je opzoeken wanneer je in jouw buurt aandacht kan vragen voor de gruwelen van de de bio-industrie. • Het gaat je niet populair maken bij de jagerspopulatie, maar dat hoeft ook niet: verstoor de jacht samen met Animal Rights. De vrijwilligers staan voor dag en dauw op om met toeters de eenden waarop gejaagd wordt te waarschuwen voor het gevaar. Confronterend maar bijzonder effectief. Meld je aan via www.animalrights.nl en neem ook deel aan hun andere acties rond bont of proefdieren!


Columns tekst Eline Muller en Radjan Hanoeman

Alles WAT WE HEBBEN Eline | Auteur

‘Eet je dit wel?’, vraagt een jongen aan mijn vriend, terwijl hij een handje gras onder zijn neus duwt. Om ons heen wordt hard gelachen. Het is donker en wij staan op het parkeerterrein van een zaaltje in Ede waar zojuist Earthling Ed heeft gesproken. Buiten laten de boeren zich met geschreeuw en toeterende tractoren duidelijk horen.

Na afloop van de lezing raadt de organisatie ons af via de voordeur het pand te verlaten, want de boeren staan er nog. Ik denk: waarom moeten wij door de achterdeur vertrekken? Wij stappen af op de groep die zich, met een onrustige herdershond, een bbq, vlees en een paar kratten bier bij de uitgang heeft verzameld. Ze hebben toch de moeite geno-

MET OPEN

Radjan | Auteur

De maanden waarin ik actiever meeloop binnen de vegan community zijn net op twee handen te tellen. De reis duurt voort en boeit steeds meer. Ik leer veel over verschillende thema’s tijdens bijeenkomsten en ontmoet allerlei soorten mensen. Ook verwonderingen passeren tussendoor.

Afgelopen nazomer bezocht ik een Save Square in Arnhem. Ik was in de buurt en wilde de activisten kort begroeten. Na een gesprekje over de actie en de werkwijze met een van de outreachers, verraste een allervriendelijkste knuffel mij bij het afscheid. Waaraan had ik dat als onbekende te danken? Automatisch trok ik mij al na een fractie van een seconde –zonder succes– terug. Voor alle duidelijkheid: het ging om een echte stevige omhelzing. Uit zo’n ‘houdgreep’ ontsnap je niet snel!

men een hele avond in de kou te gaan staan. ‘Waarom zijn jullie hier?’, vraag ik. Ze weten, zo blijkt, niet veel meer dan dat er ‘een dierenactivist’ zou komen.

Van alle kanten komen de vragen. Van: ‘Wat eet je dan?’ tot: ‘Als niemand meer vlees eet, waar moeten we dan met al die dieren naar toe? Kunnen ze bij jou in de tuin?’ De dierenactivist, de veganist, iemand die in een stal inbreekt: we gaan allemaal op één hoop. Ik vraag: ‘Waarom wil je in hemelsnaam boer worden in deze tijd? 'Tussen alle aannames en vooroordelen door ontvouwt zich een soort gesprek. De vijandigheid verdampt en maakt plaats voor nieuwsgierigheid. De ontmoeting buiten maakt nog meer indruk dan de lezing. De volgende ochtend krijg ik een mail van de organisatie. Het spijt hen dat de bijeenkomst door de boeren werd verstoord. Ze zullen er alles aan doen om dat in de toekomst te voorkomen. Wat jammer, denk ik. Het gesprek is alles wat we hebben.

armen

Ik nam ook deel aan de Vredesdienst voor dieren en de stille tocht voor slachtoffers van de dierindustrie. Hetzelfde knuffel-fenomeen deed zich ook daar voor. Lag het aan de wat beladen bijeenkomsten of liep ik er aangedaan bij? Nee, want ook bij gezellige events zoals de Vegan Awards en Vegans the Gathering was dezelfde hartelijkheid aanwezig. Achter de verwondering gaat mijn gereserveerdheid schuil. Blijkbaar vind ik omhelzingen vanzelfsprekender voor familieleden, iets waar ik als oudere broer en oom veel waarde aan hecht. Toch vind ik het erg prettig: de openheid bij andere veganisten en de onderlinge waardering. Het duurt nog wel even voordat ik zomaar op anderen afstap om hetzelfde te doen, maar van schroom is geen sprake meer. Maak je geen zorgen. De hartelijke begroetingen zijn uiteraard vrijwillig en nauwelijks continu aan de gang. Ik vertrouw erop dat als je op enig moment ervoor kiest om actiever te worden, je met open armen wordt ontvangen. Ik ben een Kleine fee! Lees meer over mij op pagina 1

11


Shop like you give a damn tekst Kim van Langelaar

Vegan & Fair de lente in SHOP LIKE YOU GIVE A DAMN

Kim | Co-founder online warenhuis Shop Like You Give a Damn

Van top tot teen mooi, vegan, fair en zo min mogelijk milieu­belastend de lente in? Ik liep de lentecollectie van ons online vegan & fair warenhuis door en zocht voor VEGAN Magazine mijn favoriete merken bij elkaar! Ik help je ethisch shoppen voor je medemens en -dier, zonder het milieu uit het oog te verliezen. Koop met compassie, maar wel zo min mogelijk! TAS MO VAN FRAENCK Dit fijne en supersociale Nederlandse merk is vooralsnog - 100% vegan en gebruikt voor haar tassen allerlei geupcyclede materialen, van zeildoeken tot autogordelbanden. Zelfs het logo is gemaakt van overgebleven RVS! Extra fijn: in hun Arnhemse atelier werken mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Goed bezig op elk front dus!

CINTA SUEDE RIEM VAN NOAH ITALIAN VEGAN SHOES Ik ben dol op kurk, maar een écht onverwoestbaar en ook chique ogend materiaal voor een riem is deze vegan suède. Microfiber, noemt het superidealistische NOAH het zelf. ‘We hebben ‘m zelf ook’, zei de gladde autoverkoper. Maar in dit geval is het waar: die van mij is prachtig en toont na anderhalf jaar intensief dragen nog geen gebruikssporen. Da’s pas duurzaam!

12 | NVV | VEGAN magazine 124

WASZAK VAN GUPPYFRIEND Niet alleen door visnetten, zwerfvuil en scrubpareltjes in cosmetica, maar ook door het wassen van synthetische kleding kunnen er (micro)plastics via het riool in het oppervlaktewater terechtkomen. Ik schreef er hier al eerder over: wil je een bijdrage tegen de plasticsoep leveren? Deze waszak belooft bijna alle loslatende microvezels in je wasmachine tegen te houden!

SKINNY HAZEN SPIJKERBROEK VAN MUD JEANS Dit oer-Hollandsche merk weet hoe het mooie, duurzame jeans moet maken: met half post-consumer gerecycled katoen en half biologisch katoen, gekleurd met cradle to cradle verf. Natuurlijk geen leren patch, maar een geprint label achterop deze broeken. Bonus: ze worden ook nog eens wegwerpverpakkingsloos verstuurd in een Repack-envelop!


VEGAN LEREN JACK DRADEN VAN MATT & NAT Héél af en toe is er zo'n item waarvan je denkt: wat jammer dat we die als veganisten niet zonder meer (gecertificeerd) vegan en een beetje kwalitatief kunnen vinden. Je kunt je onze opwinding voorstellen toen deze stoere beauty van Matt & Nat eindelijk uitkwam: deze stijlvolle faux leather biker jacket is een dream come true!

BLACK BUCK PORTEMONNEE VAN ECOWINGS Kijk, da’s nou leuk: upcycling op z’n puurst. De ijzersterke tassen en portemonnees van sociale onderneming Ecowings worden heel inventief gemaakt van de binnenbanden van vrachtauto’s die uit de afvalstroom van India worden gehaald en zo een tweede leven krijgen. Wat blijkt? Hergebruikt rubber is een liefdevol alternatief voor dierenhuiden. Stoer!

CHELSEA BOOTS VAN WILL’S VEGAN SHOES Betaalbare, hippe en comfortabele schoenen van een volledig klimaatneutraal bedrijf dat ook nog eens uitsluitend veganistisch opereert? Jup, het kan. Idealist Will Green - what’s in a name - richtte het bedrijf van zijn dromen op en eerlijk: z’n schoenen zijn zeer stijvol.

PIÑATEX SNEAKERS VAN NAE ‘No Animal Exploitation’, daar staan de drie fiere letters van dit vegan merk voor. Schoenen van kurk tot uit de oceaan gered plastic, maar ook plantaardig leer gemaakt van... ananasbladeren! Dat is een restproduct dat meestal wordt wegge­ gooid, maar dat door er piñatex van te maken een nieuw leven krijgt. Er is geen extra land om te verbouwen of voor nodig, en het biedt een welkom extra inkomen voor de ananas­boeren. Fijn.

LIPSTICK CRIMINAL BABE VAN NABLA Vegan cosmetica is niet alleen vrij van dierlijke ingrediënten (zoals bijenwas, karmijn uit luizen, collageen uit vissen, wolvet van schapen, keratine van dierenhaar, hoeven en botten wat ze allemaal niet verzinnen), maar natuurlijk ook dierproefvrij. Gelukkig is er tegenwoordig genoeg moois om uit te kiezen! Mooi kleurtje, deze vegan lipstick van het cruelty-free Nabla.

NO BEEF SWEATER VAN PLANT FACED CLOTHING Edgy, stoer en overduidelijk #teamvegan: dit sympa­thieke PETA-goedgekeurd Vegan streetstylemerk gebruikt kreten zoals ‘Earthling’, ‘Kale ‘em With Kindness’ en ‘Ethical is the New Black’. Ook mooi: ze werken in hun nieuwste lijnen alleen nog met biologisch katoen en gerecyclede materialen. Deze statement-lijn draag je met trots! Ik ben een Kleine fee! Lees meer over mij op pagina 1


Boekenwinactie tekst Eline Muller

Boekenwinactie

DOE MEE EN MAAK KANS!

In dit VEGAN Magazine besteden we aandacht aan de nieuwste, mooiste en meest bijzondere boeken én mogen we er van elk exemplaar een weggeven. Je kan één van deze vijf boeken winnen: Energy & Vegan, BISH BASH BOSH!, Finissage, Het Yogische Pad en PELS.

Finissage. Filosofische slotbeschouwingen Floris van den Berg

In Finissage (wat 'een feestelijke afsluiting van een tentoonstelling' betekent) schrijft Floris van den Berg een indringend betoog over klimaat, religie, dierenliefde en het westers eet- en leefpatroon. Hij laat zien dat iedereen zijn of haar gedrag kan en moet aanpassen, zelfs als de mensheid in haar geheel deze dringende sociale en ecologische kwesties ontwijkt. Van den Berg zet ongetwijfeld aan tot nadenken.

De mannen achter BOSCH! zijn al van jongs af aan vrienden. Misschien ken je ze al van hun populaire plant-based videokanaal op Facebook. Hun missie: iedereen helpen maaltijden te maken zonder vlees of zuivel. In dit kookboek vind je alles wat je nodig hebt om meer planten te eten. De recepten zijn toegankelijk, de resultaten zien er heerlijk uit en zijn uiteraard plantaardig.

BISH BASH BOSH! Henry Firth en Ian Theasby

Meer weten over dit boek? ! Kijk op pagina 30

14 | NVV | VEGAN magazine 124

Energy & Vegan Alexander Gershberg

Energy & Vegan is gebaseerd op de Chinese geneeskunde. Voedsel bevat energie en kan ons op veel manieren beïnvloeden. Alexander Gershberg vertelt over de positieve effecten die eten op ons lichaam en geest kan hebben. Hij legt uit hoe ons eetpatroon ons kan oppeppen of bijdraagt aan een gevoel van ontspanning. Het boek staat vol biologische en plantaardige recepten die daarvoor de sleutel zijn. Zijn uitleg is begrijpelijk en verfrissend.

Het Yogische Pad laat zien dat yoga onze manier van leven fundamenteel kan veranderen. Yogray Premacharya beschrijft hoe yoga positieve veranderingen kan brengen voor onze individuele gezondheid. Hij beschouwt yoga ook als sleutel voor oplossingen van de grote problemen van deze tijd. Een wereld zonder armoede waar mensen vreedzaam en in harmonie met de natuur samenleven komt daarmee binnen handbereik.

Het Yogische Pad Yogray Premacharya

Van elk boek verloten we een exemplaar. Het enige wat je hoeft te doen is een e-mail sturen naar: winacties@veganisme.org met daarin je naam, je adres, je NVVlidnummer en welk boek je graag wilt winnen. Meedoen kan tot 25 mei 2020. Na die datum krijgen de winnaars het boek thuis gestuurd.


LAZY VANILLA blueberry swirls

YOGHURTBOL met appel en rozijnen

15


LAZY VANILLA

blueberry swirls

Recept tekst en foto:

P

@talithagrace | Talitha Grace

INGREDIËNTEN Voor het deeg: 2 blikken croissantdeeg (Aldi/Lidl) Voor de vulling: 125 g bosbessen 250 g Alpro dessert vanille Voor de drizzle: 70 g poedersuiker 1 el warm water

TIP

12 STUKS

10 MIN

30 MIN

VOORBEREIDING

OVENTIJD

MAKKELIJK RECEPT

BEREIDING 1. Verwarm de oven voor op 180°C. Rol beide blikken croissantdeeg uit. Leg ze tegen elkaar aan en druk alle naden goed aan elkaar, zodat je één rechthoekige lap deeg hebt. 2. Verspreid de vla over het deeg en laat aan het einde van de korte kant een rand vrij om de rol straks dicht te maken. Verdeel de bosbessen over de vla, als je grote bosbessen hebt snijd deze dan eerst doormidden. Rol het deeg op vanaf de korte kant en snijd de rol in 12 stukken. 3. Plaats de swirls in een ovenschaal en bak af in ca. 25-30 minuten of totdat ze goudbruin zijn. 4. Mix de poedersuiker met het water en drizzle dit over de swirls! Enjoy!

Probeer het ook eens met ander fruit of met zelfgemaakte custard, dit is nog lekkerder!

YOGHURTBOL

met appel en rozijnen Recept tekst: Mirte Kuipers | Foto: Lize Jansen

INGREDIËNTEN 250 g bloem 1 zakje (16 g) bakpoeder 1 zakje (8 g) vanillesuiker 75 g suiker 1 tl zout snufje kaneel 2 kleine appels of 1 grote 50 g rozijnen 350 g naturel sojayoghurt (bij voorkeur ongezoet) 5 el (±50 ml) neutrale olie zoals zonnebloemolie of koolzaadolie

TIP Experimenteer ook eens met vruchtensojayoghurts.

16 | NVV | VEGAN magazine 124

6-8 PORTIES

35 MIN

55 MIN

VOORBEREIDING

OVENTIJD

GEMIDDELD MOEILIJK RECEPT

BEREIDING 1. Verwarm de oven voor op 180°C. Bekleed de bodem van een springvorm van 16-20 cm diameter met bakpapier en vet eventueel de randen in met wat olie. 2. Meng in een grote kom de bloem, bakpoeder, vanillesuiker, suiker, zout en kaneel. 3. Schil de appels en snijd ze in kleine stukjes van ongeveer ½ cm. Voeg de rozijnen toe. 4. Meng de sojayoghurt en olie door het bloemmengsel tot je een dik beslag hebt. Voeg de appelstukjes en rozijnen toe en roer goed door. Doe het beslag in de bakvorm. 5. Bak de yoghurtbol 55-65 minuten. Test door een houten satéprikker in het midden van de yoghurtbol te steken of deze gaar is; de prikker moet er schoon uit komen. Laat de yoghurtbol afkoelen voordat je ‘m aansnijdt.


Paddenstoelentomaten QUICHE

Kruidige LINZENSCHOTEL

17


Paddenstoelen-tomaten QUICHE Recept tekst en foto:

P

@sarahherforth | Sarah Herforth

INGREDIËNTEN 7 plakjes kant-en-klaar bladerdeeg 1 ui 1 teentje knoflook 400 g champignons 2 portobello's 7 zongedroogde tomaatjes, in olie of in water geweekt 100 g cherrytomaatjes 500 g tofu 1 el plantaardige melk 1 tl rozemarijn 1 tl tijm ¼ tl kurkuma ½ tl zwart zout / kala namak (optioneel, verkrijgbaar bij de toko) Zout en peper

TIP Ook erg lekker met prei en spinazie!

6 PORTIES

30 MIN

45 MIN

VOORBEREIDING

OVENTIJD

BEREIDING 1. Snijd de ui en knoflook in kleine stukjes en fruit deze in wat (olijf )olie. 2. Maak de paddenstoelen schoon en snijd deze in dunne plakjes. Voeg de paddenstoelen toe aan de ui en knoflook, samen met wat peper, zout, rozemarijn en tijm. 3. Bereid terwijl de groente gaar wordt het ‘ei’-mengsel voor de quiche. Mix de tofu met de plantaardige melk, de kurkuma en eventueel het zwarte zout in een keukenmachine of met een staafmixer. 4. Laat de groente wanneer deze gaar zijn goed uitlekken, zodat je geen vocht in je quiche krijgt. Ontdooi het bladerdeeg en bekleed er een ingevette bakvorm mee. 5. Voeg de tofu toe aan de groente en voeg hier ook de gesneden zongedroogde tomaatjes aan toe. Schep dit op de bladerdeegbodem en druk tot slot gehalveerde cherrytomaatjes op de bovenkant van de quichevulling. Bak de quiche in 45 minuten af op 180°C, tot de bovenkant goudbruin is. Laat de quiche nog 10 minuten in de vorm afkoelen voordat je hem aansnijdt, dan krijg je wat mooiere punten.

Kruidige

LINZENSCHOTEL Recept tekst en foto:

P

@theindigokitchen | Jason Tjon Affo

INGREDIËNTEN 1 blik linzen, gewassen (ongeveer 240 gram uitgelekt) 1 winterpeen, in kleine blokjes 4 tenen knoflook, fijngehakt 1 lente-ui, in stukjes gesneden 1 tl gember, fijngehakt 2 tomaten, in kleine blokjes gesneden 1 tl 5 spice ¼ tl cayennepoeder ¼ tl komijnpoeder 3 el ketjap manis 1 el gochujang 240 ml water 1 el zonnebloemolie

TIP Dit gerecht is de volgende dag nog heerlijker. Geserveerd met rijst is het een perfecte bron van eiwitten.

18 | NVV | VEGAN magazine 124

MAKKELIJK RECEPT

20 MIN 3 PORTIES

BEREIDINGSTIJD

MAKKELIJK RECEPT

BEREIDING 1. Verwarm een pan op halfhoog vuur en voeg de olie toe. Bak de knoflook, lente-ui en gember al roerend 4 minuten. 2. Voeg vervolgens de tomaat en wortel toe en bak die nog 4 minuten mee voordat je de 5 spice, cayennepoeder, komijn, ketjap en gochujang toevoegt. Bak dit 1 minuut mee en voeg dan het water en de linzen toe. 3. Breng het geheel aan de kook en zet het vuur daarna laag en laat het 10 minuten sudderen. Breng verder op smaak met zout en peper en serveer met rijst of brood.


100% VEGAN

Veganize. Natuurlijk Eerlijk en gezond. Daar geloven wij in. Zonder toevoegingen. Daarom komen we met een lijn hoogwaardige supplementen als aanvulling op jouw vegan diet. Multivitamine, Fytoplankton en meer. Zonder suiker en veel van onze producten zijn

glutenvrij. Veganize is de eerste kwalitatief hoogwaardige producent van veganvitamines. Kijk op onze site www.prosupplements.nl voor meer informatie, al onze producten en verkooppunten.

Veganize wordt gedistributeerd door: Prosupplements * Tappersweg 59 * 2031 ET Haarlem * info@prosupplements * www.prosupplements.nl


Gastcolumn tekst Jan ten Cate

MOETEN WE ONS ACTIVISME

herzien?

Jan ten Cate | Auteur

De Nederlandse dierindustrie doodt elk jaar 640 miljoen dieren na een kort, hard en leeg leven. Dit met grote gevolgen voor klimaat, milieu en volksgezondheid. Het is daarom goed dat veel veganisten activistisch zijn en het aantal vegans willen vergroten om zo dierenlevens te sparen. Maar doen we dat op de beste manier? Veganisten overtuigen anderen van een plantaardige levensstijl zoals telecomaanbieders abonnementen verkopen en pizzaketenmaaltijden; door mensen te vragen voor hen te kiezen in plaats van voor een alternatief. Het probleem daarbij is dat wij niet het aantrekkelijkste aanbod hebben. Jij vertelt een vleeseter dat je prima kunt leven zonder dierlijke producten. Ondertussen kijkt diegene over jouw schouder naar een reclamebord met een smakelijke hamburger. Je gesprekspartner knikt begrijpend en geeft toe dat je gelijk hebt waar het gaat om dierenleed, maar kiest later die dag voor de vleesburger in plaats van de groentewrap. Mensen een voor een overtuigen, blijkt moeilijk in een wereld waarin de tegenpartij meer middelen en een aantrekkelijker product heeft. Daarom daalt de vleesconsumptie vrijwel niet en stijgt het aantal veganisten maar langzaam. Misschien moeten we niet alleen vragen om de dieren een gunst te doen door ze niet te gebruiken, maar moeten we de maatschappij zo inrichten dat men geen dieren meer mag gebruiken. Geef dieren wettelijke rechten. Bij andere maatschappelijke vraagstukken werkt dat ook. Als we vriendelijk hadden gevraagd om niet te roken in de horeca dan stonden de asbakken nu nog op de bar. Voorlichting over autogordels zou meer mensen gordels laten dragen, maar dankzij de wettelijke plicht draagt vrijwel iedereen de gordel. We hebben wetten voor het maximale gewicht van zakken cement en de tijdstippen waarop winkels open mogen zijn, maar geen wetten om een industrie te stoppen die onschuldige individuen op industriële wijze doodt en bovendien enorm schadelijk is voor klimaat, milieu en volksgezondheid. Dat is raar.

20 | NVV | VEGAN magazine 124

Dieren moeten het recht krijgen om niet door mensen uitgebuit en gedood te worden, het recht op een habitat en het recht om bevrijd te worden uit benarde omstandigheden. Veganisten moeten zich daar meer op richten en ook mensen die nu nog dierlijke producten gebruiken daarbij betrekken. Sluit anderen niet uit van je beweging als ze nog niet vegan zijn. Want mensen zijn niet rationeel. Iemand kan oprecht tegen dierenleed zijn en toch eieren eten. Hoe waren we zelf voordat we veganist werden? De klimaatbeweging weigert geen mensen die wel eens het vliegtuig pakken en ook als je te vaak een kroket eet, mag je je inspannen voor gezonde voeding in school- en sportkantines. Waarom vragen wij dan morele zuiverheid voor we mensen toelaten? Bouw aan een grote maatschappelijke beweging die streeft naar dierenrechten in de grondwet. Daar is iedereen die de dieren een warm hart toedraagt bij nodig. We moeten zorgen voor massa, want alleen dan is er reden voor de politiek om naar ons te luisteren. Laten we onze strategie heroverwegen en dierenrechten als doel zien, waarbij veganisme een ontzettend belangrijk middel is. Het gebruik van dieren moet stoppen en wetgeving is daar­voor de beste optie. Vraag mensen en organisaties daarom zich uit te spreken voor het opnemen van dierenrechten in de grond­wet, zelfs als ze het veganisme nog niet volledig omarmen.

Lees meer over dierenrechten op nonhumanrights.org, roselaw.org en animalrights.nl/dierenrechten-de-grondwet-0.


Blind Date tekst Radjan Hanoeman

VEGAN

Blind date

Ook dit keer organiseert VEGAN Magazine een blind date. Jetske en Thomas gingen op blind date bij restaurant Het Lokaal in Amersfoort. Hieronder lees je wat ze ervan vonden. EVEN VOORSTELLEN Jetske Kalwij (28), BSO-medewerker, contentcreator en vlogger uit Bussum. Geïnteresseerd in: een relatie om met een spontane sportieveling de wereld rond te reizen in een Volkswagenbusje. Thomas van Wageningen (31), communicatiemedewerker met een filmadviesbedrijf uit Utrecht. Geïnteresseerd in: een relatie met een lief bouldermaatje dat net zo graag als hij bijzondere en knusse filmhuizen bezoekt. Wat geeft je een romantisch gevoel? Jetske: ‘Ik vind iemand die gepassioneerd is en mij meeneemt in zijn enthousiasme aantrekkelijk. Ik heb dezelfde passie voor mijn ambities en eigen interesses.’ Thomas: ‘Als je op speciale momenten in elkaars ogen kunt kijken. Een mooie glimlach, de genegenheid en oprechte aandacht voor elkaar.’ JETSKE OVER THOMAS Wat was je eerste indruk en hoe was de sfeer? 'Ik vond het spannend om naar de date toe te leven. Zijn spontaniteit en humor bevielen mij meteen. We zijn echt verwend in Het Lokaal. We hebben zoveel lekkere hapjes gegeten. Het personeel maakte er een feestje van.'

THOMAS OVER JETSKE Wat was je eerste indruk en hoe kijk je terug? 'Ik vond haar zelfverzekerd en een vrolijke vrouw. Het was gezellig en het gesprek verliep natuurlijk. We konden onszelf zijn. Het prettige hieraan was dat je weet dat je een andere vegan zult ontmoeten.' Wat vond je het leukst om te horen? 'Jetske heeft veel passie voor haar eigen bedrijf en het vloggen. Ze is iets moois aan het opbouwen en gaat er vol voor.' Is er iets wat achteraf anders had gekund? 'Niets, ik kijk met een positief gevoel terug. De locatie was top met superlekker eten; de zeven gangen waren geweldig!'

Wat vond je het leukst om te horen? 'Thomas heeft veertien jaar in Amerika gewoond en vertelde originele verhalen, zoals hoe je een vegan Thanksgiving kunt vieren.'

Wat kenmerkt Jetske en welke drie woorden passen bij haar? 'Ze is een doorzetter met veel gedrevenheid en volgt haar dromen. Vrolijk, sportief en gevat.'

Is er iets wat achteraf anders had gekund? 'We hadden het iets meer kunnen hebben over onze hobby’s, doelen en dromen. Zo krijg je een beter beeld van elkaar.'

Wat zou je van haar in je toekomstige partner willen zien? 'Vegan is altijd een plusplunt. Het is ook fijn als iemand openstaat voor nieuwe ideeën, eerlijk is en een open houding heeft.'

Wat kenmerkt Thomas en welke drie woorden passen bij hem? 'Hij is goedlachs en gebruikt veel humor bij zijn verhalen. Spontaan, intelligent en doelgericht.' Wat zou je van hem in je toekomstige partner willen zien? 'Hij is zelfbewust en staat duurzaam in het leven. Ik ben daar ook mee bezig. Ik vind een goede balans belangrijk, een smoothie is heerlijk net als een lekkere vegan burger op z’n tijd.'

Het Lokaal (Amersfoort) is een Vegan-friendly restaurant waar verse streek­producten centraal staan. Je kunt er boodschappen doen, ontbijten, lunchen en dineren. De date werd geheel verzorgd door Het Lokaal. De date is helaas niet uitgelopen op een match. Wil je Jetske of Thomas benaderen, mail de redactie: redactie@veganisme.org. Wil je ook op vegan blind date? Houd de oproepen via vegadates.nl/blinddate in de gaten.

21


Interview Lisa Steltenpool tekst Radjan Hanoeman

Lisa Steltenpool Interview

Onlangs verscheen het boek Vegan Vibes van diëtist en schrijfster Lisa Steltenpool. Hoogste tijd om in gesprek te gaan met Lisa, want ze is er wederom in geslaagd om te laten zien dat plantaardig eten gezond, makkelijk en vooral erg lekker is. JE HEBT NU VIER JAAR EEN DIËTISTENPRAKTIJK. WELKE ONTWIKKELINGEN ZIE JE VOORBIJKOMEN? ‘Er wordt steeds meer aandacht besteed aan het klimaat en het gebruik van dieren. Veel mensen raken geïnteresseerd in plantaardig eten, het aanbod wordt groter waardoor een overstap makkelijker is. De opmars van vegan junkfood is minder positief. Allerlei soorten ijs, mayo en koekjes. Ondanks dat het vegan is, is het nog steeds ongezond.’ WAAROM IS GEZONDE VOEDING ZO BELANGRIJK? 'Alles wat je eet wordt onderdeel van je lichaam. Door gezond en gevarieerd te eten, heb je een positieve invloed op je lichaam. Door goede keuzes te maken, kun je met plezier gezond én oud worden. Ik richt mij op het wholefood plantbased-eetpatroon, het eten dat onbewerkt is op basis van pure ingrediënten, zoals rijst, zoete aardappel en maïs.' WELKE GOEDE ADVIEZEN HEB JE VOOR DOORGEWINTERDE VEGANISTEN? 'Gebruik een plantaardige checklist om te zien of je gevarieerd genoeg eet. Belangrijke productgroepen zijn groente, fruit, peulvruchten en volkorenproducten. Vaak wordt een groep niet of nauwelijks gegeten, en dan kun je snel tekorten oplopen. Naast lijnzaad en walnoten kun je er een omega-3-supplement bij nemen. Veel onderzoeken tonen de meerwaarde van algenolie, een tekort wordt in verband gebracht met dementie. Wat vaak wordt vergeten zijn peulvruchten voor het aminozuur lysine. Vlees heb je niet nodig, maar je hebt wel een andere bron van eiwit, ijzer en zink nodig. Zoals bonen, linzen en kikkererwten. Sojabonen, tofu en tempeh tellen ook mee.'

door heftige beelden van de bio-industrie. Ik doe het echt voor de dieren, maar veel mensen worden vegan voor de gezondheid. We moeten allemaal een bijdrage leveren: op een eigen manier anderen inspireren om veranderingen door te voeren.' WAT VOEGT HET BOEK VEGAN VIBES TOE AAN DE VELE BOEKEN DIE ER AL ZIJN? 'Er zijn veel plantaardige kookboeken, maar goede informatieve boeken over een vegan lifestyle ontbreken. Engelstalige boeken zijn niet betrouwbaar omdat we in Nederland andere richtlijnen hebben en niet beschikken over sommige producten. Het boek biedt alles wat met plantaardig eten te maken heeft.' WELKE NIEUWE PLANNEN HEB JE VOOR DE TOEKOMST? 'Ik ga eerst bijkomen, het boek schrijven was intensief. Het is een dikke pil geworden! 'Verder ga ik de recepten-app Vegan Vibes samen met mijn vriend uitbouwen. Zo wordt het nog praktischer om recepten te bekijken. Misschien komt er ook nog een podcast bij!'

ZIE JIJ JEZELF ALS ACTIVIST? 'Nee, ik ben wel actief maar minder direct. Ik heb ook nooit deelgenomen aan een demonstratie of andere dierenrechtenactiviteiten. Ik wil lekkere recepten maken, aan de mensen laten zien hoe ze op een leuke manier gezond kunnen eten. Je zou het lief activistisch kunnen noemen. De meeste mensen motiveer je niet alleen door ellende, ze moeten een oplossing zien en het vertrouwen krijgen dat ze het kunnen.' HEEFT JOUW BENADERING EFFECT? 'Veel mensen zijn door mijn eerste boek vegan geworden, daar krijg ik nog steeds mailtjes over. Niet iedereen wordt op dezelfde manier getriggerd om te veranderen. Ik werd geraakt 22 | NVV | VEGAN magazine 124

De plantaardige checklist plus toelichting is te downloaden via veganvibes.nl/downloads


Column tekst Willem Vermaat

DE BEVRIJDING VAN DIEREN

begint bij activisme

Willem | Auteur

We moeten de wereld radicaal veranderen. En dat gebeurt niet door af en toe een vegan pizza te bestellen. Bij jezelf beginnen is niet genoeg. Activisme is nodig. Toen ik nog aan de Universiteit Utrecht werkte, kreeg ik van een collega het verwijt dat ik te activistisch was. In een college dat onderdeel was van een universiteitsbrede cursus over duurzaamheid vertelde ik over de ecologische voetafdruk. Dat deze problematisch groot is als we de aarde leefbaar willen houden. En dat je, als je die voetafdruk wilt verkleinen, je het grootste verschil kunt maken door plantaardig te eten. Die collega doet nog steeds onderzoek naar allerlei ecologische problemen. Wetenschap is niet alleen waar hij zijn brood mee verdient, het is ook zijn hobby. En hij heeft de opvatting dat academici zich niet zo moeten uitlaten zoals ik dat deed: wetenschappers presenteren informatie, maar moeten anderen niet op hun gedrag aanspreken. Dat is te activistisch. In wetenschappelijke kringen is die gedachte wijdverbreid. Toch wordt het idee niet consequent uitgedragen. Er zijn weinig artsen die onderzoek doen naar kanker en hun collega’s erop aanspreken te activistisch te zijn, als zij patiënten vertellen dat roken een van de slechtste dingen is die je kunt doen als je geen kanker wilt krijgen. Wetenschappers willen graag neutraal zijn. Maar neutraliteit bestaat niet. Als je iemand die zicht uitspreekt voor veganisme activistisch vindt, komt dat voort uit het idee dat het gebruiken van dieren normaal en neutraal is. Maar dat idee is een ideologische opvatting. Geen stelling nemen is ook niet neutraal. Dan kies je de kant van de status quo.

‘Wetenschappers willen graag neutraal zijn. Maar neutraliteit bestaat niet.’ Er zijn meer opvattingen die niet alleen onder wetenschappers, maar in de samenleving als geheel communis opinio zijn, zonder dat mensen deze kritisch tegen het licht houden.

Het gros van de mensen neemt ze voor waar aan. Zoals het idee dat de uitersten van een spectrum ‘te extreem’ zijn en dus geen gelijk hebben. Veel mensen vinden dat de opvattingen van radicale activistische veganisten te veel in steen gehouwen zijn. Het zou beter zijn als we met elkaar in gesprek gaan, onderhandelen en ergens in het midden uitkomen. Het probleem is dat deze opvatting zelf in steen gehouwen is en de verandering voor dieren in de weg staat. Ik ben een groot voorstander van in gesprek gaan. Maar dat is iets anders dan onderhandelen en in het midden uitkomen. Het is het open ter discussie stellen van je opvattingen. Het betekent luisteren en je oordelen bijstellen op basis van de standpunten waar de beste argumenten voor zijn. De waarheid ligt niet in het midden. Als een terrorist een aanslag wil plegen en het doel heeft om vijftig mensen te doden, gaan we dan in gesprek en hopen we op een uitkomst waarbij nog maar 25 doden vallen?

‘Ik ben een groot voorstander van in gesprek gaan. Maar dat is iets anders dan onderhandelen en in het midden uitkomen.’ Ethisch veganisten willen een einde aan het instrumenteel gebruiken van dieren en hebben daarvoor goede argumenten. Om de wereld te veranderen is het zaak dat andere mensen die argumenten horen. Wees dus om te beginnen geen stille veganist. Activisme kan op allerlei manieren, maar je moet je in ieder geval durven uitspreken. Maak de veganistische ideologie normaal. Laat horen waar je voor staat. We kunnen de strijdbijl pas begraven als alle mensen zich realiseren dat dieren voor zichzelf bestaan en niet voor ons. 23


Ledenactivisme tekst Marthe Veger

LEDENACTIVISME

loud and proud for animals

Iedereen kan een verschil maken, met of zonder woorden. Als NVV-lid sta je op voor de belangen van dieren en steun je ons in het streven naar een vegan wereld. Verenigd staan we sterker en dragen we bij aan tal van acties op het gebied van dierenrechten en duurzaamheid.

WE LATEN VAN ONS HOREN Lidmaatschap is een meerledige vorm van doorgeven. Sinds 1987 bestaat onze vereniging officieel. Inmiddels is het ledenbestand fors gegroeid, mede dankzij onze webpagina en door promotie op de sociale media. Traditionele media (radio- en televisiezenders) besteden regelmatig zendtijd aan de NVV en haar activiteiten, bijvoorbeeld over de VeganChallenge. De verscheidenheid aan thema's – ethiek en de daarmee samenhangende milieuvraagstukken – zorgt voor een breed en inclusief publiek. Het (inter)actieve contact met leden is belangrijk voor een viral plantaardige en diervriendelijke missie. De NVV gaat met haar ‘digitale tijd’ mee: naast de nieuwsbrief worden sociale mediaplatformen benut om ideeën, tips en campagnes te laten groeien. LAAGDREMPELIG VER-ZETJE: VEGANCHALLENGE EN MELK, JE KAN ZONDER! (MJKZ) Wellicht is een van de bekendste én smakelijkste NVV-campagnes de VeganChallenge: een uitnodiging om dertig dagen van de plantaardige keuken te proeven om zo te leren over het veganisme. Leuk, lekker en leerzaam! Sinds februari 2013 is deze smaakzinprikkelende uitdaging vaste kost. Met ruim 319 gepubliceerde recepten, een helder zoekfilter en een wekelijkse blog raken deelnemers al snel gewend aan (of verwend met) de veganistische keuken. En de campagne Melk, je kan zonder! maakt consumenten sinds 2014 bewust van gezondheidsfabels over zuivelinname en promoot plantaardige alternatieven. 24 | NVV | VEGAN magazine 124

PLANTAARDIG GEÏNFORMEERD: VEGAN FRIENDLY, VEGAN WIKI EN VEGAN KEURMERK Geen dierenleed meer op je bordje. In die lijn geeft Vegan Wiki dagelijkse Facebookupdates over vegan producten. De Vegan Wiki(pedia)-pagina’s zijn een handig vegan naslagwerk waar je op productgroep kan zoeken, zowel food- als non-foodproducten. Daarnaast worden er artikelen gepubliceerd over dingen waar je misschien niet meteen bij stilstaat, bijvoorbeeld over de vraag waarom wijn niet altijd vegan is. Met het Vegan Friendly-label zijn plantaardige ondernemers makkelijker te vinden voor de bourgondische en/of avontuurlijke herbivoor. Hierbij geven sommige Vegan Friendly-ondernemers aantrekkelijke NVV-ledenpaskortingen. Tot slot het officiële Vegan Keurmerk: een graag geziene gast tijdens de supermarktboodschappen. Dit keurmerk onthult namelijk in één oogopslag dat een product vegan-proof is! EN VOORUIT… Naast de campagnes, social media en website steun je met je NVV-lidmaatschap vele andere activiteiten, waaronder: • de jaarlijkse uitreiking van de Vegan Awards; • NVV-festivalstands en publieke demonstraties zoals de Animal Rights March en de Klimaatmars; • de lancering van vegan pizza’s bij Domino’s; • een toekomst in handen, tanden en monden van de allerkleinsten: dankzij de NVV is vegan babyvoeding weer verkrijgbaar en mogen vegan moeders melk doneren bij de moedermelkbank.


Vegan Friendly tekst Ellen Kooijman

Vegan Friendly IS VERBETERD ‘Het doel is om bedrijven met een veganistisch aanbod makkelijk te verbinden met veganisten en geïnteresseerden in veganisme’. Dit vertelt de huidige projectcoördinator en Italiaans-Nederlandse Saschia Arisci. We spreken elkaar naar aanleiding van de ontwikkelingen binnen Vegan Friendly. Ze vertelt over haar missie: ‘Ik wil graag dat Vegan Friendly veel breder bekend wordt en elke (beginnende) veganist kan zien hoe makkelijk je in het dagelijkse leven om kan gaan met een veganistische vraag. Beginnende veganisten starten vaak op hun bord en stappen dan over op schoenen zonder dierlijk leer. Vegan Friendly verwijst behalve naar schoenen en tassen ook naar bijvoorbeeld kaas, kapper, masseur, sieraden, diëtist en scholen. De eerste vegan vriendelijke basisschool van Nederland is inmiddels aangemeld bij Vegan Friendly.' HOE VEGAN FRIENDLY WERKT Hoe werkt Vegan Friendly? vraag ik aan Saschia. ‘Ondernemingen die aansluiten bij Vegan Friendly ontvangen een label voor hun veganistisch aanbod. Dit is in de vorm van een raamsticker voor op de fysieke en digitale voordeur. Een NVV-lid kan bij bepaalde aangesloten bedrijf korting krijgen of een gratis product ontvangen, bijvoorbeeld een gratis drankje in een restaurant of korting op het assortiment. Bedrijven zijn niet verplicht tot het geven van dit ledenvoordeel. Bedrijven die meedoen, krijgen een plek op social media: Facebook, Instagram en Linkedin. Ook wordt er een plek in de maandelijkse nieuwsbrief van de NVV gereserveerd. Het gaat om twee derde van de vierhonderd bedrijven. Een derde van de vaak pro-vegan bedrijfjes blijkt niet altijd over een groot startkapitaal te beschikken. Vegan Friendly wil deze groep niet buitensluiten.' VERDUIDELIJKING OVER VEGAN FRIENDLY De titel Vegan Friendly kan voor een volledig vegan bedrijfje misleidend zijn. Alsof er naast een vegan aanbod nog een keuze bestaat. Is de titel Vegan Friendly wel duidelijk genoeg? ‘Die kritiek was er inderdaad,' bevestigt Saschia. Ze vertelt over haar onderzoek waarmee ze die verwarring heeft verholpen. Het gevolg is dat aangesloten bedrijven nu zelf een opschrift samenstellen en zo een specifiek label maken. Op de nieuwe Vegan Friendly-sticker is het mogelijk twee extra teksten toe te voegen:

'Ledenpasvoordeel': dat geeft aan dat het bedrijf een voordeel op vertoon van de NVV ledenpas biedt, zoals bijvoorbeeld korting of een gratis product. Als dat er niet op staat, kan je bij dat bedrijf geen ledenpasvoordeel verwachten. 'We’re Vegan': dat geeft aan dat het bedrijf volledig vegan is. Als dat er niet specifiek op staat, is het bedrijf Vegan Friendly maar kan dus ook niet-vegan producten/diensten aanbieden. De onderstaande combinaties zijn nu mogelijk: • Vegan Friendly sticker basis • Vegan Friendly sticker + Ledenpasvoordeel • Vegan Friendly sticker + We’re Vegan • Vegan Friendly sticker + Ledenpasvoordeel + We’re Vegan MISVATTINGEN OVER VEGANISME Na al deze verduidelijkingen, vraag ik me tot slot af: welke misvattingen komt Vegan Friendly tegen over veganisme? ‘Sommige mensen die onbekend zijn met veganisme schrikken als iets veganistisch is,’ begint Saschia. Ze geeft een voorbeeld: ‘Op een bruiloft had iemand een geweldige taart gehad en wilde er ook een hebben. Tijdens het gesprek met de eigenaresse van de veganistische taartenwinkel kwam de persoon erachter dat er geen enkel dierlijk product in de taart zat en vroeg of dat aangepast kon worden. De eigenaresse glimlachte, maar vertelde dat het niet kon en bovendien, de taart was toch lekker zo?’ Saschia concludeert: ‘Je ziet het vaker; dat er een groep mensen is, dat in hun hoofd heeft, dat als ze niet veganistisch leven, iets veganistisch niet voor hen bedoeld is. Het zou mooi zijn als dat idee kan veranderen en dat mensen weten dat veganisme voor iedereen toegankelijk is. Het ultieme doel van Vegan Friendly is dat het vegan aanbod zo vanzelfsprekend is dat er geen Vegan Friendly-label meer nodig is.’ 25


ADVERTENTIES GAIADOGS GaiaDogs steunt Dog Rescue in Griekenland middels voer, medicatie, castratie- en sterilisatieprojecten. Kleinschalig verzorgt zij adopties in Nederland en België. Zie ook www.gaiadogs.org en volg ons op M.

VEGALOVE DATINGSITE Groen hart? Vind je liefde of vriendschap op www.vegalove.nl Gratis inschrijving, gratis proberen. M+P: @vegalovedating

VEGGIEDELI, 100% PLANTAARDIG >450 producten uit o.a. Duitsland. ‘Vlees’, ‘vis’, ‘kaas’, ‘ei’, mayo, zoet, cosmetica, cadeaubon en nog veel meer!

GRONINGEN Fietsen, wandelen of een bustocht door de fraaie stad Groningen onder leiding van een deskundige gids? Bel (050) 309 0649 of zie: www.henkbakker.nl

DE GROENE BOEKHOUDER Het duurzame administratiekantoor dat ondernemers en goede doelen helpt met administratie, financiën en belastingzaken. Kijk op: www.groeneboekhouder.nl

BIOLOGISCHE TEXTIEL BIJ PURE COVERZ Katoen en linnen voor bed, bad, tafel en keuken. Ook ruim assortiment stoffen & fournituren. Bestel online met Vegan Friendly korting: www.purecoverz.nl - 0226-341965

NIEUW! GRIEKSE KALAMATA BIOCYCLISCH VEGAN OLIJFOLIE

Olijfolie - kruidenthee, kruiden en zeep van eerlijke herkomst. Salvia-sinensis.nl CHOCOLADELIEFHEBBER? Check poppysmic.nl. Poppysmic maakt ambachtelijke chocolade voor kids en volwassenen. Vegan, duurzaam en heerlijk. Al voor €2,95 verzonden. Gratis verzending vanaf €15. Het is alleen lekker als het eerlijk is. Bestel jouw choco: www.poppysmic.nl

Vegadates is al jaren dé plek waar veggies en vegans elkaar ontmoeten voor liefde, vriendschap of avontuur. Maak nu gratis een account aan en wie weet ontmoet je in de komende weken wel de liefde van je leven! Deel de liefde

voor dieren voor natuur vegan junkfood anders ….

Lees ook de succesverhalen op onze

website!

www.vegadates.nl

OPLEIDING VEGAN CHOCOLATIER 6 x weekend, € 1500,P @feelgoodchocolate en P @plantbasedchocolatier Tel. 0642106006 Ilse / Tel. 0646964061 Anita


Vegan Friendly op vakantie tekst Jacky-Zoe de Rode

op vakantie Ben jij wel toe aan een weekje weg in het groen? Gelukkig zijn er plekken waar je je helemaal thuis kan voelen. We spraken twee vegan friendly vakantieoorden over hun onderneming en visie op het promoten van plantaardig leven. Boeken maar!

HENK EN NAZMA VAN VEGOTEL BLIJE (vegotel.nl, 5-10% korting voor NVV-leden bij alle Vegotels) Waar stond het eerste Vegotel? En hoe reageren mensen op jullie concept? 'Het allereerste Vegotel was onze eigen boerderij in Blije, Friesland. Nu hebben we meer dan 20 locaties in binnen- en buitenland. Mensen beschrijven Vegotel als een paradijs voor vegans. Je hoeft niet te checken of alles wel plantaardig is en kunt zorgeloos genieten van je vakantie.' LUC DE CUYPER VAN LA FERME DU BOIS-LE-COMTE (boislecomte.be) Wat is jullie missie? En welke plek neemt veganisme daarbij in? 'We willen mensen laten kennismaken met een holistische manier van leven tijdens hun verblijf bij ons. Zo koken we volledig plantaardig en biologisch en verwarmen we ons eigen water met lokaal ingekochte houtpellets. Daarnaast doen we aan permacultuur, een landbouwvorm waarbij je een duurzaam ecosysteem creëert zoals in de natuur. Dieren zijn er ook. Onze paarden zorgen dat de wei niet verwildert en geven ons mest voor de gewassen. En er zijn katten om de muizen weg te houden, en eenden tegen de slakken.' Hoe kunnen mensen hun bewustzijn van de cyclus in de natuur vergroten? 'Een werkvakantie als WWOOF’er (zie wwoof.net) of workshop kan een eyeopener zijn. Onze gasten vertellen ons vaak dat ze bij ons anders zijn gaan kijken naar het voedselsysteem. Sommigen keren zelfs jaren later terug. Ze hebben dan weer andere ervaringen opgedaan en willen in een andere levensfase de boerderij nog eens ervaren. Kijk ook eens naar stadslandbouwprojecten bij jou in de buurt!'

Zien jullie jezelf als vegan activisten? 'Zeker, maar dan zonder spandoeken. Vegotel is eigenlijk een manifest: alles vegan, tweedehands meubilair, op veel locaties geen wifi. Bij nietsvermoedende gasten gaan de hakken nog wel eens in het zand wanneer ze horen dat we 100% vegan zijn. Maar na het eerste ontbijt zijn ze om. ‘Een full English breakfast inclusief ei, worstjes en bacon?’ Met die vervangers willen we dierenleed bannen en de aarde beschermen. Lector duurzaamheid aan de Stenden Hotel Management School, Aihr Elena Cavagnaro, noemt ons zelfs ‘the future of hospitality’.' Wat willen jullie meegeven aan iedereen die veganisme wil promoten? 'Serveer in je omgeving de beste kwaliteit een-op-een vervangers. Wanneer de eerste kennismaking met plantaardige voeding niet goed is, haken mensen al snel af. Daarom serveren we ook geen quinoasalade. Niks mis mee, maar met zulke gerechten trek je de sceptische omnivoor niet over de streep.'

Wat is je advies voor activisten? 'Wat ik mensen op het hart wil drukken: word geen militant. Wij geloven in leading by being. Inspireer mensen door zelf consequent en geloofwaardig te zijn. Denk na over vragen als: Wat doe je met wol die zonder menselijk ingrijpen verdwijnt in de natuur? Is een niet-dierlijk alternatief altijd beter? Wat zijn daar de grondstoffen voor? Er zijn heel veel vragen wat betreft consumptie en iedereen heeft daarop zijn eigen antwoord. Het gaat erom dat je bereid bent je keuzes bij te stellen wanneer je merkt dat je ergens onvoldoende van wist.' 27


Strippagina illustraties Joost Leuven en Brenda de Groot

28 | NVV | VEGAN magazine 124


Infographic Stouthandel Illustraties | tekst Marianne van Diepen

29


Boekrecensie tekst Titus Rivas

PELS Bij de naam Siebelink dacht ik automatisch aan de beroemde Nederlandse schrijver en voormalige lijstduwer van de Partij voor de Dieren Jan Siebelink. Maar zijn zoon en veganist-in-wording Jeroen heeft zich ook succesvol op het pad van de bellettrie begeven. Een opvallend verschil tussen vader en zoon is dat de eerste doorgaans over zijn eigen ervaringen schrijft, terwijl dit niet geldt voor Jeroen. Er is dan ook zeker geen sprake van dat vader Jan model heeft gestaan voor de (belangrijke) vaderfiguur in Pels. FOKKERSZOON Pels biedt een zeer uitvoerig verslag van het leven van de ik-persoon Theun, volledig vanuit diens eigen, schijnbaar autobiografische perspectief. Zijn ouders runnen samen op relatief bescheiden schaal een pelsdierenfokkerij en Theun wordt al als jongen betrokken bij de verzorging, maar ook bij het doden van nertsen. Als kind heeft Theun moeite met diverse kanten van de bontfok, zoals de kleine kooitjes waarin de dieren worden gehouden, het gebrek aan speeltjes, de gedwongen paringen en de vergassing en andere dodingsmethoden. Hij verzet zich echter nauwelijks tegen de gang van zaken en koestert het contact dat hij heeft met Nerdy, een als huisdier gehouden nerts. Het diertje ontsnapte steeds en om die reden wilde Theuns vader hem afmaken, maar Nerdy kreeg toch gratie toen de jonge Theun daarom vroeg. APPIE In zijn puberteit gaat Theun samen met zijn vriend Appie, ook een zoon van een bontfokker, zich te buiten aan diefstal en vandalisme. De gevoelens voor Appie worden na verloop van tijd zo sterk dat je als lezer bijna een homo- of biseksuele coming out verwacht, maar de relatie mondt uit in een echte bromance. Tijdens hun studietijd blijkt Appie een grote verandering te hebben doorgemaakt. Hij is een straight edge vegan en ontpopt zich als groot voorstander van acties van het Dierenbevrijdingsfront. Uiteindelijk gaat het tweetal ook in dit opzicht flink tekeer, maar nu wel vanuit begrijpelijke idealen. De zinloze rottigheid uit hun tienerjaren contrasteert scherp met de - in elk geval als zinvol beleefde - bevrijding van nertsen en andere pelsdieren en diverse, soms heftige, sabotageacties.

30 | NVV | VEGAN magazine 124

Jeroen Siebelink: Pels. Amsterdam: Xander Uitgeverij, 2019. ISBN 9-789401-610896.

Toch heeft met name Theun twijfels bij de acties en vraagt hij zich af of zijn motieven zuiver genoeg zijn en of deze ook te maken hebben met wrok tegen zijn vader. BELANGRIJK ONDERWERP Het boek is tamelijk lijvig en niet gemakkelijk in één ruk uit te lezen. Het bevat een groot aantal aangrijpende beschrijvingen van dieronvriendelijke, vaak wrede handelwijzen en ademt ook los daarvan een beklemmende sfeer. Maar de thematiek is belangrijk genoeg om het hele verhaal tot je te nemen. De schrijver maakt het je makkelijker door een toegankelijke, beeldende stijl en door een realistische inleving in de personages. Siebelink heeft oog voor soms tegenstrijdige motieven en overwegingen die er in de hoofdpersoon omgaan en voor zijn relaties tot Nerdy, zijn ouders en zijn beste vriend Appie. Hij maakt ook van de bad guys, zoals Theuns vader, echte mensen die ondanks hun afschuwelijke exploitatie van dieren ook een zachte en zelfs beminnelijke kant hebben. Juist door dit vérgaande psychologische realisme komt het morele failliet van de bontfokkerij maar ook de veehouderij extra pijnlijk bij je binnen. Door de manier waarop fokkers hun vak verdedigen en daarbij allerlei doorzichtige dooddoeners in de strijd gooien, besef je des te meer hoe onverdedigbaar het allemaal is. Door de schrijnende praktijken vergiftigt de exploitatie bovendien onwillekeurig de relaties binnen de gezinnen die er hun geld mee verdienen. Theun komt er uiteindelijk niet toe om zijn ouders te haten. Dat zou je zo kunnen interpreteren dat de schrijver een voorstander is van een vreedzame overgang van een carnistische naar een veganistische wereld. De schuldvraag is daarbij veel minder belangrijk dan het gegeven dat de uitbuiting definitief moet stoppen.


Spectrum tekst Chantal Dute | Fotografie Renee de Haan

OOG IN OOG MET DE

slachtoffers

Maria Tien - Du Toit (42) gaat wekelijks naar slachthuizen om dieren bij te staan in de laatste momenten van hun leven. ‘Je ziet dat ze bang en gestrest zijn.’ ‘Ik wil iets betekenen voor de dieren, daarom wacht ik veewagens op bij slachthuizen. In de korte tijd dat de wagens stilstaan geef ik de dieren samen met andere activisten water en aandacht. We gaan voorzichtig te werk, zodat ze niet schrikken. Deze actie kun je zien als een soort wake. We nemen op een respectvolle manier afscheid van de dieren. Varkens zijn heel sociale dieren waar je goed contact mee kunt maken. Ze vinden het fijn om geaaid te worden en we geven ze water, want ze hebben altijd dorst. Kippen kun je niet aaien en ook geen water geven, dus die filmen en fotograferen we alleen.’ EIGEN KARAKTER ‘Op Vegfest in Londen leerde ik de Animal Save Movement kennen. Ik zag foto’s van activisten bij veewagens. Het contact tussen de varkens en de mensen raakte mij. Ik wist meteen: hier wil ik aan meedoen. Ik beloofde mezelf dat ik thuis zou uitzoeken of dit in Nederland ook bestaat. Zo niet, zou ik het zelf oprichten. Dat heb ik gedaan. Ons doel is om de slachtoffers dichter bij de consument te brengen. Dat doen we door foto’s en video’s te delen op sociale media. We zien vaak gewonde en soms zelfs dode dieren, maar we zijn er niet op uit om misstanden te laten zien. We willen de individuen een gezicht geven. Het zijn allemaal dieren met een eigen karakter en emoties. Ze hebben intrinsieke waarde, dát is wat telt.’ VERDRIET ‘Meedoen aan deze acties is niet makkelijk. Je ontmoet dieren die een paar minuten later worden gedood. Dat is een heftige

gedachte om bij stil te staan. Soms word ik overvallen door emoties. Die laat ik toe. Dat helpt mij om het grootste deel van mijn verdriet daar te laten en niet mee naar huis te nemen. Ik heb veel steun aan de andere activisten, we zijn een hechte groep. Als ik het moeilijk heb, helpt het mij om voor ogen te houden waar ik het voor doe. Ik wil er zijn voor de dieren. En ik zie dat het effect heeft. Het bewustzijn groeit. Ik krijg vaak berichtjes van mensen die zeggen dat onze beelden hebben geholpen om veganist te worden. Daar doe ik het voor.’ 31


Spectrum tekst Chantal Dute | Fotografie Renee de Haan

Ten strijde IN SPORTKLEDING Sjoerd Veenma (46) is een activist op hardloopschoenen. Als vegan runner laat hij zien dat fanatiek hardlopen en veganisme heel goed samengaan. ‘Ik wil sporters inspireren om hun kwark of eitje te laten staan.’

Ik ben ee n Kleine fe e! Lees mee r over mij op pa gina 1

‘Veganisme motiveert mij om het beste uit mezelf te halen. Ik wil de beste tijden lopen en laten zien wat je met deze levensstijl kunt bereiken. Dat is ook wat we met Vegan Runners Nederland voor ogen hebben, al is snelheid absoluut niet belangrijk voor deelname. We proberen veganisme al hardlopend op de kaart te zetten. Dat lukt aardig. We hebben zo’n 250 leden in het hele land, van alle leeftijden en niveaus. We strijden vaak mee om de eerste plek. Ook zonder podiumplaats vallen we op met onze teamkleding en de bijbehorende sporttas. We hangen ook altijd een grote banner op langs het parcours. Dat levert leuke gesprekken op met andere lopers. Vaak zijn dat mensen die zelf al bewust met voeding bezig zijn. Ik geef ze tips, bijvoorbeeld over het vervangen van zuivel.’ ETHIEK ‘Zeker na The Game Changers spreken veel mensen mij aan. Die documentaire heeft echt iets losgemaakt in de sportwereld. Sporters streven altijd naar betere prestaties en een sneller herstel. Als je al een goed schema hebt, vijf keer in de week traint en op de beste schoenen loopt, valt daar geen winst meer te behalen. Dan kom je uit bij voeding. In eerste instantie praten we over voedingsstoffen, maar veganisme gaat natuurlijk over veel meer dan dat. Voor mij is de ethische kant het belangrijkste, maar het maakt mij niet uit op welke manier je daar komt. Sport kan heel goed als opstapje dienen. Voor veel mensen werkt het goed om eerst te voelen welke invloed plantaardige voeding heeft. Als ze zich lekkerder voelen en beter presteren, is het makkelijker om over ethiek te praten.’ DE TIJD IS RIJP ‘Bij mijn plaatselijke hardloopvereniging zijn al flink wat mensen om of langzaam aan het veranderen. Dat vind ik geweldig om te zien. Of dat nou door mij komt of door een documentaire als The Game Changers: de teneur is in elk geval positiever. Het gesprek over veganisme verloopt veel soepeler dan toen ik zes jaar geleden veganist werd. Ik verwacht dat het alleen maar makkelijker wordt om ons verhaal onder de aandacht te brengen. De tijd is er rijp voor. Minder strijd en discussie, meer bewustzijn.’ 32 | NVV | VEGAN magazine 124


Spectrum tekst Chantal Dute | Fotografie Renee de Haan

ONLINE OP DE barricade Amy Bibo (24) is een toetsenbordactivist. Via sociale media deelt ze veel informatie over de vleesindustrie, bont en stroperij. ‘Ik wil mensen aan het denken zetten.’ ‘Voordat ik veganist werd deelde ik al veel petities en filmpjes op Facebook en Instagram. Ik werd steeds actiever en nu plaats ik elke dag wel iets. De berichten gaan bijvoorbeeld over bont, stroperij, veetransporten en de leefomstandigheden van dieren in de industrie. Ik plaats ook schattige dierenfilmpjes, dus het is niet alleen maar zware kost. Ik wil voor bewustzijn zorgen. Veel mensen doen iets omdat ze dat nou eenmaal altijd zo gedaan hebben. Ik laat ze zien wat er voorafgaat aan het eten van een hamburger. En ik laat ook zien hoe het anders kan. Ik vind het belangrijk om mensen op een positieve manier te inspireren.’ DOMME REACTIES ‘Ik doe mijn best om rustig en vriendelijk met mensen in gesprek te gaan en bij de feiten te blijven. Dat is niet altijd makkelijk. Ik kan vooral slecht tegen domme reacties zoals ‘Het dier is toch al dood, dus ik kan het net zo goed opeten.’ Dan moet ik echt even tot tien tellen. Vroeger ging dat nog wel eens mis, maar nu kan ik mezelf beter beheersen. Ik weet dat het geen zin heeft om in de aanval te gaan. Met ruziemaken komt je boodschap niet aan. Sterker nog, de kans is groot dat mensen zich tegen je keren. Zelf vind ik veganisten die overal keihard tegenin gaan ook vervelend, dus zo iemand wil ik niet zijn.’

OGEN OPENEN ‘Ik ben hier een paar uur per dag mee bezig. Ook tijdens de pauze op mijn werk pak ik mijn telefoon erbij. Het kost me niet veel energie, maar emotioneel vraagt het wel wat van me. Ik word regelmatig verdrietig van alles wat ik lees en zie. Dan denk ik: zijn mensen nou echt zo blind? Wat kan ik zeggen of doen om tot ze door te dringen? De positieve reacties zorgen ervoor dat ik de moed niet verlies. Ik heb van veel mensen gehoord dat ik ze geïnspireerd heb om anders te gaan eten. Er zijn vast ook mensen die snel verder scrollen, maar ik richt me op degenen die wel openstaan voor verandering. Ik hoop dat ik hun ogen kan openen.’ 33


Spectrum tekst Chantal Dute | Fotografie Renee de Haan

Impact ZONDER WOORDEN Teresia Dijkmans (62) gaat de straat op om mensen de gruwelijkheden uit de vee-industrie te laten zien. Zwijgend en geblinddoekt. ‘Ik vind het mooi om getuige te zijn van bewustwording.’ ‘Dieren kunnen niet voor zichzelf opkomen, daarom doe ik het. Elke maand doe ik mee aan een cube of compassion. Samen met andere activisten sta ik geblinddoekt in een formatie op straat. We hebben een bord of laptop in onze handen met daarop beelden uit de vee-industrie en slachthuizen. Om ons heen lopen activisten die met voorbijgangers in gesprek gaan. Ze delen informatie, maar stellen vooral ook vragen om mensen aan het denken te zetten. De insteek is positief: ze vertellen wat je zelf kunt doen om een einde te maken aan deze horrorbeelden.’ TRANEN ‘Zelf sta ik altijd in de formatie. Het voeren van gesprekken is niet zo aan mij besteed. Mensen kunnen best heftig reageren, bijvoorbeeld als zijzelf of hun familie een boerenbedrijf hebben. Ik vind het moeilijk om dan rustig te blijven. Mijn collega-activisten zijn daar veel beter in. Ik luister natuurlijk wel altijd mee. ‘Afschuwelijk, ik wist niet dat dit in Nederland gebeurt’, hoor ik vaak. De beelden zijn indringend, dus voorbijgangers worden regelmatig emotioneel. Dat raakt mij. Het is wel eens gebeurd dat de tranen over mijn gezicht liepen. Op dat soort momenten vind ik het moeilijk dat ik daar zo passief sta. Het liefst zou ik een arm om die mensen heen slaan, want ik begrijp hun ontroering heel goed.’ VOORTOUW ‘Onze actie roept ook weerstand op. Mensen roepen wel eens ‘Lekkere speklapjes!’ Er is zelfs een keer iemand met een scoot34 | NVV | VEGAN magazine 124

mobiel op ons ingereden. Dat was flink schrikken. Toch denk ik dan: het doet ze wel iets. Onze boodschap laat ze niet koud, anders waren ze gewoon doorgelopen. Deze mensen weten dat er iets niet klopt. Misschien voelen ze zich aangevallen of bedreigd. Jammer dat ze het gesprek niet aangaan, maar wie weet denken ze er later nog over na. De negatieve reacties vergeet ik snel weer. Ik sta er voor de mensen die wel openstaan voor een gesprek. Ik hoop dat zij zich realiseren dat er verandering nodig is. En vooral: dat we daar zelf voor moeten zorgen. Ik hoor vaak dat ‘de overheid dit moet oplossen’. Daar kunnen we niet op vertrouwen, wij moeten als consument zelf het voortouw nemen.’


Profile for Nederlandse Vereniging voor Veganisme

VEGAN Magazine nr 124 - lente 2020  

Advertisement
Advertisement
Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded