{' '} {' '}
Limited time offer
SAVE % on your upgrade.

Page 1

Vegan Magazine is een uitgave van de Nederlandse Vereniging voor Veganisme - winter 2019 - nummer 123

VEGAN

MAGAZINE


Vegan Vitamin D3 Pure voeding, duurzaamheid, werkzaamheid ĂŠn actieve ondersteuning van kleinschalige projecten vormen de uitgangspunten van Viridian. Dit vertaalt zich in 100% natuurlijke supplementen van de zuiverste kwaliteit. Zoals veganistische vitamine D3. Uit korstmos. Voor informatie en verkooppunten

www.viridian.nl


INHOUDSOPGAVE

4 5 6 11 12 13 15 16 18

De redactie aan het woord Hoe staat jouw familie tegenover veganisme? Coverinterview Brenda de Groot heeft de omslag geïllustreerd

Vijf korte interviews Vegan en familiebanden

Vegan basics Vegan bij je (groot)ouders

De chocolademelktest Hot, hotter, hotst

Columns Radjan Hanoeman en Eline Muller It's a bird, it's a plane, it's a... en Een goed begin

Vegan filmladder Welke films en/of documentaires ga jij bekijken?

Lezersonderzoek De resultaten! Wie zijn de lezers van VEGAN Magazine?

COLOFON Hoofdredactie Marit van Dijk Redactie Tim Crutzen, Mathilde Kennis, Frida van Til Omslag Brenda de Groot Auteurs Lotte Bakker, Julia de Bruin, Tim Crutzen, Marit van Dijk, Chantal Dute, Radjan Hanoeman, Sarah Herforth, Mathilde Kennis, Kim van Langelaar, Eline Muller, Titus Rivas, Stefani Official, Marthe Veger, Willem Vermaat Recepten Talitha Grace, Sarah Herforth, Lisa Jansen, Mirte Kuipers Illustratie en fotografie Renee de Haan, Bram Bergs, Stefani Official, Stouthandel Illustraties, Brenda de Groot, Joost Leuven Vormgeving Lize Jansen, Jessie Kuppens Advertentie-acquisitie adverteren@veganisme.org Eindredactie Arina Banga Redactie-assistentie Cassandra Borgelt, Marianne van Diepen, Mathilde Hoeve

Vegan blind date bij VanPlanten Edwin en Ellen gingen op blind date, hoe verliep dat?

VEGAN Magazine is het magazine van de Nederlandse Vereniging voor Veganisme en verschijnt vier keer per jaar. De hoofdredactie streeft ernaar om diverse perspectieven te bieden in elke editie. Standpunten van schrijvers of geinterviewde personen hoeven niet overeen te komen met de standpunten van de NVV en de hoofdredactie. Suggesties en bijdragen zijn welkom (redactie@veganisme.org).

Lotte weet raad Antwoorden op lezersvragen

VEGAN Magazine wordt gedrukt op milieu­­vriendelijk papier met plant­aardige inkt.

Boekbespreking Esther the Wonder Pig: Changing the World One Heart at a Time

19 24 25 26 28

Recepten Bijzondere familierecepten

Vegan veteraan Thee in het kattencafé met Krav Maga-instructeur Kevin Heller

Vegan als beweging Esteban Rivas: ‘Vissen zijn individuen met gevoelens en gedachten’

30 32 34 35

Column Willem Vermaat Je familie of je leven

Het bestuur aan het woord Familie - een openhartig gesprek met het NVV-bestuur

Vegan Friendly tassentour Op zoek naar een prachtige tas, waar begin je?

Cartoons Joost Leuven en Brenda de Groot Een beter leven en Dagboek van een tijdreiziger

Het lidmaatschap kan per maand of per jaar worden voldaan. We incasseren je bijdrage rond de 25e van de maand. Opzeggen kan op elk moment, na de eerste 12 maanden van je lidmaatschap. Nederlandse Vereniging voor Veganisme Postbus 41447, 6503 CK Nijmegen Tel. 06 - 524 339 31 Mail: info@veganisme.org Internet: www.veganisme.org IBAN NL40TRIO0198396716 BIC TRIONL2U KvK Arnhem 40123603 ISSN 2214-9422 Oplage: 3500

3


Redactie geeft antwoord tekst Marit van Dijk

HOE STAAT

jouw familie TEGENOVER veganisme? ‘Mijn familie best aat uit vleeseters en flexitariërs, m aar ze staan zeker open voor ve ganisme en vinden het allem aal geen probleem om vegan met m ij te eten!’ Julia | Auteur

‘Mijn familie heeft (gelukkig) een accepterende en open houding jegens het veganisme. Ook maken ze thuis met liefde een vegan cake of maaltijd voor mij als ik langskom en op bepaalde dagen eten ze standaard vegan!’ ner Talitha | Cakedesig doen altijd n mooie keuze en ee e m is n ga ve s cinoden on eten. Mijn cappuc en ‘Mijn ouders vin m sa e w s al ee ta en et ons m ld op Oatly Baris ke ha liefdevol vegan m sc ge er ov ls r is inmidde n dier!’ minnende moede ger boven eentje va ur B d on ey B n ee eert mijn vader prefer

‘Mijn familie staat wisselend tegenover veganisme. De meesten zijn er niet mee bezig, mijn broer is zelf veganist. Mijn moeder vindt rekening houden met dieren belangrijk en goed, ook al leeft ze zelf niet veganistisch. Mijn overleden vader had er moeite mee als echte vleeseter die dieren als minderwaardig zag, maar zelfs hij hield rekening met het veganisme van mijn broer en mij. Dus per saldo valt het reuze mee in mijn geval.’ Titus | Auteur

ar Lisa | Receptontwikkela kx inc url Foto: Elke Te

4 | NVV | VEGAN magazine 123

‘Ik heb enorm veel geluk met mijn familie. Ze hebben me altijd gesteund in mijn "vegan journey" en eten nu zelf regelmatig vegan. Mijn zus is net als ik veganist geworden. Ik ben super dankbaar dat ik altijd zo veel steun heb mogen ontvangen, want ik weet dat dat bij lang niet iedereen zo is.’

Kim | Auteur

‘Mijn ouders – de familie waar ik close mee ben – zijn zeer positief over plantaardig eten; ze proberen met liefde mijn crueltyfreebaksels uit en speciaal voor mijn 31e verjaardag maakten ze zelfs een vegan chocolade-frambozentaart (zie foto). Superlief én -lekker!’

Marthe | Auteur


Coverinterview tekst Marit van Dijk

INTERVIEW MET KUNSTENAAR

Brenda de Groot

Over de omslag: het "circle of life" is een model van evolutie, waarbij de mens niet - zoals bij de welbekende "tree of life" aan de top van de evolutionaire ladder staat, maar gelijk­ waardig tussen al het andere leven op aarde. Fun fact: met ieder dier dat leeft deel je een gemeenschappelijke voorouder. We zijn dus eigenlijk allemaal familie. Je bent primatoloog én illustrator/kunstenaar. Hoe verhouden die zich tot elkaar? ‘Dieren, creativiteit en wetenschap vormen de rode draad in mijn leven. Als kind was ik simpelweg niet geïnteresseerd in dingen die niets met dieren te maken hadden. Ik was altijd dieren aan het bekijken in de achtertuin, of de dieren in de wei. Onbewust was ik aan het observeren, analyseren en dat uitte zich vervolgens in tekeningen en later in professionele illustraties. Die fascinatie is altijd gebleven. Ik ging psychologie studeren vanuit een interesse in wat er omgaat in het hoofd van mensen, maar al vrij snel kwam ik erachter dat ik het veel interessanter vind wat er omgaat in het hoofd van dieren. Je kunt je niet eens voorstellen hoe het is om bijvoorbeeld een kraai te zijn, of een meeuw of een walvis. Ondanks dat mijn opleidingen filosofie en primatologie erg onderzoeksgericht waren, heb ik altijd manieren gevonden om creatief te blijven. Dit jaar ben ik begonnen aan een kunstopleiding. Aan het woord "kunstenaar" zit een stigma, maar ik wil gewoon niet vastzitten in een hokje. Ik wil onderzoek doen, illu­streren en zo veel mogelijk effect hebben als veganist.’ Wanneer en waarom ben je veganist geworden? ‘Als je van dieren houdt, kom je er vanzelf achter dat dieren in de maatschappij niet zo goed worden behandeld. Als kind deed ik al presentaties over de bio-industrie, een dankbaar onderwerp want met een beetje creativiteit kun je het voor ieder vak gebruiken. Maar je leeft in een maatschappij die is geïndoctrineerd door carnisme en na zo’n spreekbeurt eet je gewoon weer een broodje kipfilet. In 2015, toen ik 25 werd, deed ik mee aan de VeganChallenge. Al was ik wél al een gezondheidsfreak, vreemd genoeg was ik nog geen veganist, al zaten

Brenda | Kunstenaar

mijn oogkleppen toen al wat losser. De recepten van de challenge waren destijds nog niet zo gezond, dus uiteindelijk heb ik het op eigen houtje gedaan. Toch was de VeganChallenge belangrijk, het was het laatste zetje dat ik nodig had.’ Hoe is veganisme onderdeel van jouw werk als kunstenaar? ‘Ik ben écht een veganist voor de dieren, dus het speciësisme dat zo in onze maatschappij zit, wil ik als kunstenaar duidelijk maken. Er zijn veel studies gedaan over specië­ sis­­me en er zijn een flink aantal filosofen die hierover hebben geschreven, maar tot dusver houdt de kunst­ wereld zich stil. Ik zie het als mijn taak om dit te veranderen.’ Hoe heeft jouw techniek zich ontwikkeld? ‘Resultaat is leidend in mijn aanpak, niet het proces. Dat is dan toch de wetenschapper in mij: ik bedenk wat ik wil bereiken, wat ik daarvoor nodig heb en vervolgens maak ik dat. Eerst ga ik aan de slag met schetsen op papier. Ik heb een hekel aan inkleuren, dan wordt alles vies. Dus vervolgens scan ik mijn schets en kleur ik hem in op de iPad met Procreate.’ Wat kan de vegan beweging nog beter doen? ‘Empathie is heel belangrijk, denk ik. Open blijven staan voor nieuwe geïnteresseerden, en bovenal mensen niet uitsluiten die niet aan bepaalde regels voldoen of volgens jou geen "goede" veganist zijn. Zelfs als veganist schaden we dieren met bestrijdings­middelen of mensen met oneerlijke handel. Je moet doen wat je kunt, maar wel mens blijven.’ Wil jij de posteromslag op A3-formaat winnen? Begin januari komt er een winactie online. Deze loopt tot eind januari dus houd onze website en social media goed in de gaten!

5


Kort interview tekst Chantal Dute | fotografie Renee de Haan

Zuivel komt ons huis niet meer in Sharonah (32) is getrouwd met Martin (36). Ze voeden hun dochter Jennifer (2) veganistisch op. ‘Dit is voor mij de enige weg.’ Sharonah: ‘Voor mijn zwangerschap was ik al veganist. Op aandringen van mijn artsen ben ik toch weer ei en zuivel gaan gebruiken. ‘Je wilt toch geen miskraam?’, vroegen ze. Ik was bang en ging overstag. Het heeft altijd aan me geknaagd. Onze dochter was een half jaar toen ik de documentaire Earthlings zag. Daarna ging de knop definitief om. Ik besloot voor ons hele gezin dat we veganistisch moesten leven. Daar hebben we wel ruzie over gehad. Mijn man vond het vervelend dat ik het opdrong. Ik was heel stellig: het komt ons huis niet meer in, anders word ik ongelukkig. Ik kon niet anders,

6 | NVV | VEGAN magazine 123

ik was het zat. Martin was vegetariër en vond het moeilijk om kaas en ei op te geven. Ook was hij bezorgd om onze dochter. Na het zien van beelden uit de industrie begreep hij mij gelukkig. Nu is het iets van ons samen. Als ik na een demonstratie emotioneel thuiskom, is hij er voor me. Met Jennifer gaat het heel goed. Ze is gek op dieren en begrijpt dat wij ze niet eten ‘omdat dat zielig is’. We hebben alles uitgezocht, zodat ze niets tekortkomt. Als ik nu zwanger word, blijf ik absoluut veganist. Er is geen arts die mij nog aan het twijfelen kan brengen.’


We praten over plantjesmelk en plantjesvlees Anita (58) werd dankzij haar dochters vegetariër. Inmiddels zijn ze met z’n allen veganist geworden dankzij haar. Samen met Lauri (30) doet ze mee aan acties. ‘Het is een soort familieproject.’ Anita: ‘‘Koeien brengen elke week gehaktballetjes naar de slager’, vertelde mijn oudste dochter toen ze acht was. Oei, dacht ik, hoe komt ze daar nou bij? Ik legde voorzichtig uit hoe het werkelijk zit. Vanaf dat moment wilde ze geen vlees meer eten. Mijn andere twee dochters volgden haar voorbeeld. Ik had zelf een paar jaar langer nodig om vegetariër te worden. Zeven jaar geleden waren de rollen omgedraaid. Op mijn initiatief deden we mee aan de Vegan Challenge. Ik ben heel blij dat mijn dochters daarvoor openstonden, want samen is het zoveel makkelijker. Ook richting de rest van de familie. Met verjaardagen en etentjes ben ik geen een-

ling, we hebben elkaar. Ik vind steun bij mijn dochters. Samen met Lauri doe ik mee aan acties bij slachthuizen. We zien daar zoveel ellende. Het is fijn om dat te kunnen delen. De rest van onze familie bestaat uit grote vleeseters, maar ze halen zonder gemopper iets veganistisch in huis. Ook mijn moeder van 86, die er eigenlijk niets van begrijpt. Dat waardeer ik. Mijn kleindochter Joya (3) wordt veganistisch opgevoed. Dat gaat heel goed. We praten met haar over plantjesmelk en plantjesvlees. Tegen andere kinderen zegt ze dat wij geen diertjes eten. Ik vind het mooi om te zien dat het voor kinderen geen issue is.’ 7


Kort interview tekst Chantal Dute | fotografie Renee de Haan

Ons eetpatroon is veranderd Priscilla (30) is thuis de enige veganist. Vader Joop (72) en moeder Emma (69) kregen er in het begin flink van langs. ‘Ik praat thuis veel over veganisme.’ Priscilla: ‘Mijn ouders waren allesbehalve verbaasd toen ik vorig jaar veganist werd. Als kind nam ik zieke en gewonde dieren mee naar huis. Nu voer ik actie bij slachthuizen.’

Joop: ‘Het is goed om geïnformeerd te worden, maar het moet niet te opdringerig worden. In het begin was ze heel fanatiek. De manier waarop ze dan keek of sprak werkte bij mij averechts. Nu doet ze dat minder.’

Joop: ‘Ik vond veganisme in het begin een beetje overdreven, maar Priscilla mag van mij haar gang gaan. Ik vind het heel flink van haar dat ze aan acties meedoet. Ze gaat er echt voor. En ik heb veel van haar geleerd.’

Priscilla: ‘Het blijft voor mij moeilijk om te zien dat zij soms vlees eten. Ik zie dan voor me wat het dier heeft doorstaan.’

Priscilla: ‘Mijn ouders wisten bijvoorbeeld niet dat een koe alleen melk geeft als ze een kalfje heeft gekregen. Ik praat veel over veganisme, ook als ze daar niet om vragen. Ik laat vaak filmpjes zien van dieren in veewagens. Ook vraag ik of zij zelf een dier kunnen slachten en of smaak echt meer waard is dan een leven.’

8 | NVV | VEGAN magazine 123

Joop: ‘Ons eetpatroon is wel veranderd. Mijn vrouw en ik eten nu regelmatig veganistisch.’ Priscilla: ‘Ik zou graag willen dat ze helemaal veganistisch gaan leven, maar dat moet dan wel uit liefde ontstaan en niet omdat ik ze manipuleer.’


We delen dezelfde waarden Ryanne (34) was net een half jaar veganist toen ze Vincent (34) ontmoette. Hij at nog vlees, maar is inmiddels overtuigd veganist. Door haar, niet voor haar. ‘Hij zit niet onder de plak.’ Ryanne: ‘Het is heel fijn om samen veganist te zijn. We delen dezelfde waarden, dat schept een band. Toen we elkaar drie jaar geleden leerden kennen at Vincent nog vlees, maar gelukkig kookte hij meteen vegan voor mij.’ Vincent: ‘Ik vond dat geen probleem. Ik had al twijfels over wat ik at en waar mijn eten vandaan kwam. Mede dankzij Ryanne ben ik me erin gaan verdiepen. Haar moeder dacht een tijd dat ik het voor Ryanne deed. Zo is het wel begonnen, maar nu is het echt mijn eigen keuze. Veganisme is belangrijk voor mij.’ Ryanne: ‘Ik heb hem enkel aan het denken gezet. Bijvoorbeeld toen hij na een jaar nieuwe schoenen wilde kopen.’

Vincent, lachend: ‘Ja, het is heel lastig om leren schoenen te kopen als er een veganist over je schouder meekijkt. Ryanne zei dat ik me niet schuldig moest voelen tegenover haar, maar tegenover het dier dat ervoor gestorven is. Toen wist ik: ze heeft gelijk.’ Ryanne: ‘We doen samen mee aan acties, zoals voorlichting geven op straat. Ik wilde dat al langer, maar durfde niet. Vincent heeft mij het laatste zetje gegeven.’ Vincent: ‘We koken ook graag samen. We maken bijvoorbeeld een heel uitgebreid kerstdiner voor onze familie. Zo laten we zien hoe lekker veganisme is.’

9


Kort interview tekst Chantal Dute | fotografie Renee de Haan

Van afkeer naar begrip Cherinda (20) werd ruim twee jaar geleden als enige van haar gezin veganist. Moeder Petra (53) en zusje Lorenda (16) volgen haar met belangstelling. ‘Ik vind het leuk om ze nieuwe producten te laten proeven.’ Cherinda: ‘In het begin vond ik het moeilijk om mijn ouders en zusje vlees te zien eten. Dan zei ik: ‘Jullie eten dode dieren, hoe kunnen jullie dat nou doen?’ Ik was overdonderd door alle nieuwe informatie en stelde de eetgewoonten van mijn gezin ter discussie. Mijn moeder stond daarvoor open, mijn vader niet. Als fervent vleeseter begreep hij weinig van mijn keuze. ‘Wat doe je jezelf aan?’, vroeg hij. Inmiddels ben ik het huis uit en zoek ik de confrontatie niet meer op. Ik wil gezellig met mijn familie kunnen eten. Mijn moeder kookt altijd iets veganistisch voor mij. Ze vindt het heel interessant dat ik zo bewust met voeding bezig ben. We koken samen 10 | NVV | VEGAN magazine 123

en maken lekkere ontbijtjes en smoothies. Met kerst maken we samen het toetje. Ik vind het heel leuk dat ik dat met haar kan delen. Ook mijn zusje toont steeds meer interesse. Ze wil graag gezonder eten en vraagt mij advies. Ik zie dat als een kans om haar meer vegan te laten eten. Ze is een enorme dierenvriend en ze wil haar lichaam goed voeden. Eén plus één is twee, toch? Mijn vader maakt nog steeds flauwe grapjes, maar volgens mij is hij stiekem wel een beetje trots op mij. Zijn afkeer heeft plaatsgemaakt voor begrip. Onlangs at hij zelfs zonder morren een vegan burger. Hij noemt het ‘huppeldepup vlees’, maar ach, daar kan ik wel om lachen.’


Vegan Basics tekst Mathilde Kennis | illustratie Bram Bergs

Wanneer veganisme niet in de familie zit VEGAN BIJ JE (GROOT)OUDERS

Jij hebt misschien het vegan licht gezien, maar dat geldt nog niet per se voor je familieleden. Vader gelooft niet dat zijn kind gezond kan blijven zonder een dagelijkse portie vlees, en oma begrijpt niet waarom haar kleinkind plots bedankt voor haar anders zo geliefde chocoladepudding. Hoe ga je om met zulke gespannen familie-etentjes? je eigen grenzen door te passen voor etentjes wanneer je er even geen energie voor hebt. Je kan ook een leuke tijd met je familie doorbrengen in een minder confronterende context: ga bijvoorbeeld een mooie wandeling maken samen zonder dat daarbij gekookt of gegeten moet worden. INSPIREER MET VEGAN KLASSIEKERS Kan je toch echt niet ontsnappen aan maaltijdmomenten met de grootjes? Stel voor om zelf te koken en inspireer met plantaardige versies van klassieke maaltijden waar ze hun duimen en vingers bij af zullen likken! In het kader vind je inspiratie voor recepten en producten waarmee je zeker indruk zal maken. PICK YOUR BATTLES Veganisten weten het goed genoeg: als je geeft om dieren en het milieu, is veganisme de meest logische keuze. Wanneer je ouders glunderend een maaltijd vol dierlijke producten serveren, voel je dan ook de neiging om eens goed uit te leggen welke horror er komt kijken bij de bio-industrie. Denk voor je je smartphone bovenhaalt om slachthuisbeelden te tonen even na of dit zin heeft bij je huidige gezelschap. Hoe groot is de kans dat je grootouders, opgevoed met een naoorlogse "Hoe meer vlees, hoe beter"-insteek, jouw standpunt zullen begrijpen? En hoe groot is de kans dat je moraal-filosofische betoog zorgt voor spanningen aan tafel? Pick your battles, en misschien is het wijzer om jezelf de stress en frustratie te besparen in deze context. RESPECTEER JE EIGEN GRENZEN Krijg je het niet over je hart om met je familie van omni­ voren aan tafel te zitten zonder iets te vertellen over jouw idealen? Lopen etentjes steevast uit op discussies waarbij het je pijnlijk duidelijk wordt dat niet iedereen om dieren geeft zoals jij doet? Zorg dan voor jezelf en

NEEM ZELF WAT MEE Wanneer de moederkloek van de familie weigert het fornuis aan jou af te staan, kan je je eigen maaltijd meenemen zodat je alsnog kan aansluiten. Bij een broodmaaltijd volstaat het vaak om wat hummus en rauwkost mee te nemen. De eerste keer voelt het waarschijnlijk wat onwennig om met je eigen tupperware te ver­schijnen, maar vaak is het een ideale oplossing om je principes te verzoenen met je behoefte aan familie­ gezelligheid. En geniet daar vooral van! Vegan lekkers waar ook je oma van zal houden: - Vegan rookworst, te koop bij Albert Heijn, met een heerlijke stamppot - De appelkruimeltaart van HEMA - Een stevige lasagne, zoals die van BOSH! - De vol-au-veggie van evavzw.be - Een romige rijstpap gemaakt met plantaardige melk - De Beyond Burger, te koop in grote supermarkten - Altijd goed: soep!

11


De chocolademelktest tekst Marit van Dijk | illustratie Stouthandel Illustraties

Hot, hotter, hotst..

DE VEGAN CHOCOLADEMELKTEST

Vegan chocolademelk is hot. Zeker in de winter. En tegenwoordig zijn er bij iedere supermarkt meerdere vegan opties verkrijgbaar. Oatly, Alpro en Provamel zijn de drie bekendste merken. Maar welke is het lekkerst? De redactie van VEGAN Magazine vormde een kritisch testpanel. Het panel lette op smaak, consistentie en romigheid. Iedere chocolademelk werd zowel warm als koud geproefd en uiteraard speelde de prijs ook mee. Het oordeel was duidelijk: de chocolademelk van Alpro is de allerlekkerste. Mooi meegenomen: het is ook de goedkoopste!

Je hebt nog een paar wintermaanden om gebruik te maken van dit advies, al is deze chocolademelk koud nĂŠt zo lekker! Welk product moeten we hierna testen? Stuur ons een mail naar redactie@veganisme.org!

TIP: Een warme mok chocolademelk maak je pas echt compleet met een flinke toef slagroom zoals Schlagfix (beschikbaar bij sommige Jumbo's en je favoriete vegan supermarkt) of de AH sojatopping. Zin om iets nieuws te proberen? Voeg dan vanille, rode peper en een snufje zout toe! Als je niet zo van pittig houdt maar wel graag warm wilt worden is een scheutje rum ook niet vies. 12 | NVV | VEGAN magazine 123


Columns tekst Radjan Hanoeman en Eline Muller

COLUMN it’s a bird, it’s a plane, it’s... ‘Captain Vegan!,’  schalt door mijn koptelefoon als ik net online ben op Fortnite, een spel dat ik soms online speel met mijn twee neefjes. Gamen is niets voor mij, maar doordat je het samen kunt spelen, vind ik het interessant. Daar hoort ook een goede naam bij; het liefst een die prikkelt. Om zo toch met een knipoog iets mee te geven. Netrocker was mijn allereerste nickname, geïnspireerd door het internet dat we net hadden rond de piek van mijn grungefase. Jaren later was op het blogplatform 20Six Helder het pseudoniem. Daar schreef ik gedachtenspinsels over maatschappelijke onderwerpen zoals duurzaamheid, politiek en voetbal.

‘Maar wat zijn je super­ krachten dan? Zeker heel veel groenten eten…?’ Goede vraag! Ik vertel hem dat ik niet Radjan | Auteur wegkijk bij bepaalde problemen, dat ik ervoor kies om telkens op zoek te gaan naar oplossingen. Vooral wanneer het moeilijk wordt en iedereen tegen mij lijkt te zijn. Ook dan is opgeven geen optie. Er is altijd een oplossing. Het wordt een momentje stil: ‘Oké, misschien is Captain Vegan een beetje cool’. Jonge tieners met dierenleed confronteren vind ik onnodig, maar dit betekent niet dat we de kern van de waarheid hoeven te verbergen.

Dus, nieuw op Fortnite, wil mijn jongere neefje meteen weten waarom ik zo’n rare naam had bedacht. We zijn beide Marvel-fans, dus de link met Captain America begreep hij snel. Ik vraag aan hem of hij weet wat veganisme is. Hij heeft goed door dat het te maken heeft met dierenleed.

Auto’s optillen en vliegen kunnen we natuurlijk niet. Wel dag in dag uit keuzes maken die van levensbelang zijn. We hebben geen aandeel in het onnodige dier­ gebruik, maar binnen de mogelijkheden die er zijn doen we wat we kunnen. Als je er zo naar kijkt, dan zijn we behoorlijk badass bezig, fijne supervrienden!

Een goed begin COLUMN ‘Mag je wel een nootje?’, vraagt mijn moeder vertwijEline | Auteur feld. Sinds ik drie jaar geleden vegan werd, weet mijn moeder niet meer hoe ze het goed moet doen. Ik heb roet in het eten gegooid. Ik vraag me af: Wat is er in ons gezin veranderd sinds ik vegan ben geworden? Ik besluit het mijn broer voor te leggen. We spreken af. ’Hoe komt het dat jij nooit vraagt waaróm ik vegan ben?’ vraag ik als we op een druilerige ochtend in een cafeetje tegenover elkaar zitten. Hij geniet van zijn nacho’s met kaas, ik van een schaaltje olijven. ‘Omdat dat niet vrijblijvend is,’ zegt hij rustig. ‘Door dat aan jou te vragen, ga ik me schamen. Ik kan me niet verdedigen, want wat ik ook doe, minder vlees, biologisch, flexitarisch; ik faal hoe dan ook’. Op de vraag wat er in ons gezin veranderd is, heeft hij een duidelijk antwoord: ‘Jij hebt ongemak gecreëerd. Jij confronteert ons met onze morele tekortkomingen.’

Ik laat zijn woorden op me inwerken. Het ongemak dat ik heb veroorzaakt gaat veel verder dan praktisch gedoe rondom eten. Dat het eigenlijk over schaamte gaat, dringt nu pas tot mij door. Ook mijn broer blijkt vooroordelen te hebben. Vooral het extreme, karige imago van veganisme – veel dingen die je nooit meer mag – schrikt hem af. Ik vertel dat vegan zijn voor mij niet betekent dat ik moet verdragen wat ik opgeef, maar dat het me gelukkig maakt het goede te doen: geen andere wezens te schaden: ‘Ik mág alles eten, maar dat wíl ik niet meer.’ We hebben als gezin een nieuw bindmiddel nodig. Iets wat ons weer bij elkaar brengt. Tijd misschien, om elkaar écht te spreken over wat we belangrijk vinden. Deze middag is een goed begin. We begrijpen elkaar een beetje beter.

13


Vegan Magazine november.pdf 1 29/10/2019 14:53:14

C

M

Y

CM

MY

CY

SEITAN STOOFPOTJE

CMY

K

Scan de code en bekijk het recept. https://www.hobbit.be/nl/recipes/seitan-stoofpotje hobbitnv @hobbit_veganfood


Filmladder tekst Marit van Dijk | illustratie Stouthandel Illustraties

Vegan

FILMLADDER

Niets fijner dan lekker op de bank zitten en een filmpje kijken. Deze kieswijzer helpt je met het vinden van precies de juiste documentaire om met je familie te kijken, en de allerleukste diervriendelijke kinderfilm of het plaatsen van een subtiele vegan boodschap in je filmavond.

15


16


Boekbespreking tekst Titus Rivas

Esther the Wonder Pig: CHANGING THE WORLD ONE HEART AT A TIME Net als honderdduizenden anderen volg ik de iconische Esther the Wonder Pig al jaren op social media. Daarom was ik blij ver­rast dat niemand minder dan Greta Thunberg tijdens een bezoek aan Canada ook het dierenopvangcentum van Esther aandeed. WONDERVARKEN Om wat meer te weten te komen over Esthers levensloop besloot ik Esther the Wonder Pig aan te schaffen. Dit boek is geschreven door beide verzorgers van Esther, bijgestaan door een professionele auteur. De rol van verteller wordt vertolkt door één van hen, Steve Jenkins. Net als zijn partner Derek Walter is hij erg gehecht aan hun twee honden en twee katten wanneer een oude schoolvriendin hem een jong "dwerg"-varkentje aanbiedt. Impulsief besluit Steve dit aanbod aan te nemen, zonder eerst te overleggen met Derek. Deze sputtert eerst nog wat tegen, maar al gauw zijn beiden gek op Esther. Het samenleven met een varken blijkt geen eenvoudige opgave te zijn. Varkens hebben allerlei behoeftes waar een gemiddelde menselijke woning niet op berekend is. Zo duurt het een tijdje voor Esther de juiste "varkensbak" heeft waarop zij haar behoefte kan doen, en zelfs daarna heeft ze nog lang de neiging om overal in huis te plassen. De woning moest ook in andere opzichten Esther-proof gemaakt worden. Al snel blijkt dat de vrouw die Steve het varken aan de hand deed tegen hem gelogen heeft. Esther is geen dwergvarken maar een varken uit de vee-industrie met een gecoupeerde staart. Wanneer ze niet was opgevangen, was ze zeker in een slachthuis aan haar einde gekomen. Dit betekent overigens ook dat ze niet enkele tientallen kilo’s maar een paar honderd kilo zwaar wordt, met alle consequenties van dien. Een groot deel van het boek behandelt de komische verwikkelingen rond het leven met Esther. Steve en Derek moeten allerlei praktische obstakels overwinnen, maar slagen er telkens weer in om het samenleven tot een succes te maken. Uiteindelijk krijgen ze een erg succesvolle Facebookpagina en stichten ze – geholpen door crowdfunding – een grote nieuwe sanctuary waar ze allerlei "afgedankte" dieren opvangen. Dit alles maakt Esther tot een Wonder Pig, die het leven van de twee mannen positief transformeert.

UNIEKE PERSOONLIJKHEID Een van de dingen die het meest aan dit boek opvalt, is de onderhoudende combinatie van humor en ernst. Dit laatste blijkt niet alleen uit de zorgzaamheid van het menselijke paar, maar ook uit hun realisme over soort­ gebonden verschillen tussen dieren. Hoewel zij Esther voor een deel opvoeden als een soort hond, erkennen ze gaandeweg dat die diersoorten niet hetzelfde zijn. Ook al blijkt Esther uiteindelijk meer te hebben met mensen en honden dan met andere varkens. Interessant is ook hun eigen waarneming dat varkens erg intelligente dieren zijn die individueel net zulke verschillende persoonlijkheden hebben als mensen. Voor Esther geldt bijvoorbeeld dat ze bijzonder bedreven is in het openmaken van keukenkastjes om er iets lekkers uit te halen. Ze kan haar verzorgers daarbij opzettelijk misleiden over wat ze precies van plan is en lijkt dus goed na te denken voor ze iets onderneemt. Steve vergelijkt haar op dit punt met een geraffineerde juwelendief. Wanneer Esther haar zin niet krijgt, gaat ze tekeer ‘als een straaljagermotor’. Maar ze is ook bijzonder aan­ hankelijk en gesteld op lichamelijk contact. VEGANISTISCHE BOODSCHAP Steve en Derek aten nog "gewoon" vlees toen ze Esther kregen. Pas na een tijdje legden ze de link tussen het eten van vlees en Esther. Ze besloten geen varkensvlees meer te eten. Het duurde nog langer voordat ze helemaal geen dierlijke producten meer aten. Steve hield niet zo van groente. Inmiddels blijken Steve en Derek voorstanders te zijn van het uitdragen van een positieve boodschap die wel inspireert om veganist te worden, maar zonder verwijten te maken zolang mensen nog niet vegan zijn. Esther maakt anderen ervan bewust dat landbouwdieren gevoelig zijn, maar de grappige sfeer rond Esther blijft hierbij voorop staan. Om negatieve associaties te voorkomen, kiezen ze er zo voor om de term "vegan" zo veel mogelijk te vervangen door "Esther-approved".

Steve Jenkins en Derek Walter. Esther the Wonder Pig: Changing the World One Heart at a Time. Little, Brown and Company, 2017. ISBN 9781455560790.

18 | NVV | VEGAN magazine 123


Appelkruimel

PLAATCAKE

Notengehaktballetjes MET CRANBERRYSAUS

19


Appelkruimel

PLAATCAKE

Recept tekst en foto:

P

@taartenvanjansen | Lisa Jansen

INGREDIËNTEN Voor de kruimels: 100 g harde boter op kamertemperatuur 150 g tarwebloem 75 g kristalsuiker Flinke snuf zout Flinke snuf kaneel Voor het cakebeslag: 250 g tarwebloem 1 tl bakpoeder 1/4 tl zout 225 ml plantaardige melk 1 el appelciderazijn 85 ml zonnebloemolie 175 g kristalsuiker En: 3 grote appels, gewassen en in dunne plakjes gesneden

TIP In plaats van appels kun je ook peren of pruimen gebruiken. Of voeg eens wat rabarber toe aan het appelmengsel!

15 MIN BROWNIEVORM VOOR20X30CM OF BEREIDING SPRINGVORM Ø25CM

Voor de notengehaktballetjes: 1 kleine ui 2 teentjes knoflook 6 middelgrote champignons 2 el olie 1 el + een handje bloem 250 ml water ½ bouillontablet 1 eetlepel ketjap manis ½ eetlepel gedroogde Italiaanse kruiden, zoals tijm en rozemarijn Versgemalen peper 175 g gemengde noten (bijv. amandelen, hazelnoten, cashewnoten) 125 g paneermeel Olie om in te bakken Voor de cranberrysaus: 250 g cranberry’s (vers of uit diepvries) 250 ml perensap 100 ml port (of meer sap) 3 kruidnagels 1 stokje kaneel 5 el suiker

20 | NVV | VEGAN magazine 123

MAKKELIJK RECEPT

1. Verwarm de oven voor op 175°C. Vet de springvorm of de brownievorm in met kokosolie, gesmolten margarine of bakspray en bekleed met een stuk bakpapier. Laat dat over de randen hangen. 2. Maak eerst de kruimels door de boter in kleine blokjes te snijden en te mengen met de bloem, de kristalsuiker, het zout en de kaneel. Wrijf het geheel met je vingers tot deegkruimels. Zet apart. 3. Weeg de tarwebloem af in een ruime mengkom en voeg het bakpoeder en het zout toe. Meng even met een garde of vork om te zorgen dat het bakpoeder en het zout zich goed verdelen. Meng in een aparte kom de plantaardige melk, de appelciderazijn, de zonnebloemolie en de kristalsuiker. Voeg toe aan de droge ingrediënten en meng met een spatel tot het nét gemengd is. 4. Stort het cakebeslag in het cakeblik. Leg de plakjes appels in mooie rijtjes op het beslag. Zorg dat de hele bovenkant bedekt is. Bestrooi nu het geheel met de deegkruimels. 5. Bak de plaatcake in 55 minuten af in het midden van de voor­ verwarmde oven. Test na 50 minuten of het cakebeslag al gaar is. Nog niet? Test dan na vijf minuten weer, net zo lang tot de satéprikker of het mes er droog uit komt met slechts een paar kruimeltjes eraan. Laat de cake een beetje afkoelen voor je ‘m aansnijdt. Guten Appetit!

MET CRANBERRYSAUS

INGREDIËNTEN

OVENTIJD

BEREIDING

Notengehaktballetjes Recept tekst: Mirte Kuipers | Foto: Lize Jansen

55 MIN

30 MIN 4 PORTIES

BEREIDING

GEMIDDELD MOEILIJK RECEPT

BEREIDING Notengehaktballetjes: 1. Snijd de ui, knoflook en champignons fijn en fruit deze ±5 minuten in de olie. Voeg de eetlepel bloem toe en bak eventjes mee. Voeg water, bouillon, ketjap, en kruiden toe en laat ±5 minuten koken. 2. Hak de noten fijn in een keukenmachine, of met een groot mes en voeg samen met het paneermeel toe aan de pan. Draai dan het vuur uit en laat iets afkoelen. 3. Draai ongeveer 16 balletjes van het mengsel en rol ze even door de bloem tot ze rondom licht bedekt zijn. Bak de balletjes vervolgens in een koekenpan in een scheutje olie op middelhoog vuur rondom bruin. Cranberrysaus: Meng alle ingrediënten voor één versie saus in een pannetje en kook met de deksel op de pan tot de cranberry’s kapot gekookt zijn (10-15 min). Haal dan de kruidnagels en kaneel eruit. Prak eventueel heel gebleven cranberry’s nog kapot en zoet eventueel nog bij met extra suiker. Je kan de saus nu nog zeven of met de cranberry’s erin inkoken (zonder deksel) tot de gewenste dikte. De saus kan (lauw) warm en koud worden gegeten. Dit recept is afkomstig van de VeganChallenge


Hollandse

BOTERKOEK

Surinaamse

CASSAVESOEP

21


Hollandse

BOTERKOEK Recept tekst en foto:

P

@sarahherforth | Sarah Herforth

INGREDIËNTEN 400 g bloem 350 g vegan boter, liefst hoog in vet 150 g suiker ½ tl zout 1 el citroensap 1 tl vanille aroma 2 tl plantaardige melk 1 tl agavesiroop

TIP Citroenrasp is een lekkere toevoeging aan deze boterkoek!

Surinaamse

CASSAVESOEP

Recept tekst en foto:

P

@talithagrace | Talitha Grace

INGREDIËNTEN 550 g cassave (ook ingevroren te koop bij de toko) 450 g aardappel 400 g zoete aardappel 1 rijpe bakbanaan 1 onrijpe (groene) bakbanaan 2 uien 4 tenen knoflook 400 ml kokosmelk 4 groentebouillonblokjes 1 el Surinaamse/Hindoestaanse kerrie (masala) 1 el peperkorrels 2 laurierblaadjes 2 takjes selderij 1.5 l water zonnebloemolie zout zwarte peper Optioneel: madame Jeanette peper

TIP Vervang een deel van de aardvruchten ook eens door pompoen en/of voeg wat gebakken kipstuckjes toe!

22 | NVV | VEGAN magazine 123

10 PORTIES

15 MIN

35 MIN

VOORBEREIDING

OVENTIJD

MAKKELIJK RECEPT

BEREIDING 1. Laat de boter buiten de koelkast zacht worden. Mix deze dan met de suiker tot een luchtig mengsel. Mix hier vervolgens het citroensap en vanille aroma doorheen. Voeg in delen de tarwebloem toe en mix tot een samenhangend deeg. 2. Bekleed een springvorm van 26 cm doorsnee met bakpapier en schep het deeg in de springvorm. Druk het aan met de achterkant van een lepel of een pannenlikker. Bestrijk het deeg met het mengsel van melk en agavesiroop. Druk dan met een natte vork een patroontje in het deeg. 3. Bak de boterkoek in 35 minuten in de oven tot ie goudbruin is. Laat hem dan minstens 3 uur afkoelen en bewaar hem in de koelkast.

6 PORTIES

15 MIN

30 MIN

VOORBEREIDING

KOOKTIJD

MAKKELIJK RECEPT

BEREIDING 1. Schil en snijd de cassave, aardappel en zoete aardappel in blokjes van ongeveer 2 cm (als je verse cassave gebruikt is het belangrijk om de harde kern te verwijderen). Snijd de bakbananen in dikke plakken. Leg alles in een bak met water om bruinen te voorkomen. 2. Snipper de ui en pers de knoflook en fruit dit lichtbruin in 1 à 2 el zonnebloemolie. Voeg de (verkruimelde) bouillonblokjes en Surinaamse kerrie toe en bak dit ongeveer 1 minuut mee. 3. Voeg dan de cassave, aardappel, zoete aardappel en de bakbananen toe en schep dit even om. 4. Voeg 1.5 liter water, de peperkorrels, de laurierblaadjes en een plakje (of meer, afhankelijk van wat je aankunt) madame Jeanette toe. Breng aan de kook. De soep is klaar wanneer de cassave gaar is/je hier makkelijk met een vork in kunt prikken (na ongeveer 25 min). 5. Voeg de kokosmelk toe en laat de soep nog 5 minuten sudderen. Voeg zout en peper naar smaak toe. 6. Haal de peperkorrels, laurierblaadjes en madame Jeanette er eventueel uit voor het serveren. Garneer met selderij.


100% VEGAN

Veganize. Natuurlijk Eerlijk en gezond. Daar geloven wij in. Zonder toevoegingen. Daarom komen we met een lijn hoogwaardige supplementen als aanvulling op jouw vegan diet. Multivitamine, Fytoplankton en meer. Zonder suiker en veel van onze producten zijn

glutenvrij. Veganize is de eerste kwalitatief hoogwaardige producent van veganvitamines. Kijk op onze site www.prosupplements.nl voor meer informatie, al onze producten en verkooppunten.

Veganize wordt gedistributeerd door: Prosupplements * Tappersweg 59 * 2031 ET Haarlem * info@prosupplements * www.prosupplements.nl


Blind date tekst Radjan Hanoeman

Op vertoon van je lede npas krijg je 10% korting bij VanP lanten!

Vegan BLIND DATE Voor elke editie organiseert VEGAN Magazine een vegan blind date. Ellen en Edwin gingen op blind date bij restaurant VanPlanten in Utrecht.

Wat heeft Edwin, wat je in een toekomstige partner zou willen zien? ‘Zijn gezelligheid zorgde er voor dat de sfeer goed was. Onze idealen en principes kwamen sterk overeen; die verbinding zoek ik echt in iemand. Ook voelde ik de ruimte om te zijn wie ik ben.’ EVEN VOORSTELLEN Ellen Kooijman, 35 jaar, theater- en basisschooldocent uit Amsterdam. Geïnteresseerd in: een relatie, iemand voor acroyoga en om samen de leukste vegan restaurantjes in Amsterdam mee te verkennen. Edwin Santbergen, 37 jaar, kapper/ondernemer uit Meppel. Geïnteresseerd in: een relatie en vriendschappen; staat open voor iedereen en vindt het gezellig om nieuwe mensen te ontmoeten. Waar krijg je een warm gevoel van? Ellen: ‘Als iemand echt contact maakt. Zo goed mogelijk luistert met een open houding en doorvraagt. Empathisch is en reageert op een manier die daarbij past.’ Edwin: ‘Ik haal veel plezier uit mijn werk en de natuur. Het is heerlijk om mezelf af te zonderen van de drukte. Dan geniet ik van muziek of een glas whiskey.’ ELLEN OVER EDWIN D-Day, met welke gedachte werd je wakker? ‘Ik had er zin in en was nieuwsgierig. Ik vond de uitnodiging superleuk.’ Eerste indruk? ‘Edwin is een leuke jongen en heel vriendelijk. Zijn baard past goed bij hem.’ Hoe was het eerste contact? ‘Heel vriendelijk. Ik gaf hem drie zoenen en we konden meteen de gedeelde spanning delen.’

EDWIN OVER ELLEN D-Day! Met welke gedachte werd je wakker? ‘Ik moet daar op tijd zijn! Je hoopt ook op meer dan alleen een drankje. Is ze leuk en ziet ze mij zitten?’ Eerste indruk? ‘Ellen is aardig, een mooie vrouw met een open houding.’ Wat was het leukst aan Ellen? ‘Ellen heeft een inspirerende kijk op het leven en een positieve houding. Hoe je vanuit jezelf kunt leven en het initiatief kunt nemen om meer uit het leven te halen.’ Wat is haar beste eigenschap? ‘Ze is eerlijk en durft te zeggen hoe ze het ziet. Daarbij blijft ze positief en vriendelijk.’ Wat heeft Ellen, wat je in een toekomstige partner zou willen zien? ‘Het belangrijkst is dat we ongeveer hetzelfde denken over de belangrijkere dingen in het leven. En als het toch anders is, we daar dan goed over kunnen praten.’ Was er een dag na de date contact? ‘‘s Ochtends hadden we meteen gebeld om te horen hoe we erin staan. Het was een prettig gesprek. We gaan binnenkort voor de gezelligheid opnieuw afspreken. Het is geen vervolgdate; we zien meer iets in een vriendschapsband.’

Wat was het leukst aan Edwin? ‘Zijn principes en enthousiasme. Hij is direct, zonder dat het ongemakkelijk werd.’

Ellen en Edwin hadden hun date bij VanPlanten (Utrecht), een volledig veganistisch restaurant dat zich sterk focust op hoogstaande kwaliteit en duurzaamheid. Helaas is de date niet uitgelopen op een match. Wil je Ellen of Edwin benaderen, mail de redactie (redactie@veganisme.org).

Wat is zijn beste eigenschap? ‘Hij geeft zoveel waardering en spreekt vanuit zijn hart. Edwin is fanatiek in alles en gaat er helemaal voor.’

Wil je ook graag op vegan blind date? Meld je dan aan via www.vegadates.nl/blinddate

24 | NVV | VEGAN magazine 123


Lotte | Auteur

e t t o L

Hoi, ik ben Lotte! Als veganistische diëtist en gezondheidswetenschapper wil ik uitdragen dat plantaardige voe­ding lekker én gezond kan zijn. Deze editie beantwoord ik weer twee lezersvragen. Heb jij ook een vraag voor mij? Stuur deze dan op naar voeding@veganisme.org. VRAAG Onze dochter van twaalf gaat sinds dit jaar naar de middelbare school. We eten (al haar hele leven) vegan, maar de tijd dat wij bepaalden wat ze buitenshuis eet is definitief voorbij. Ze heeft me verteld dat ze thuis bij klasgenoten en vrienden eet wat de pot schaft. Niet vanuit een gevoel van verplichting, maar in eerste instantie vanuit nieuwsgierigheid en inmiddels omdat ze het lekker vindt. Mijn partner en ik hebben het hier moeilijk mee. Hoe pakken we dit het beste aan?

ANTWOORD Ik begrijp dat het lastig is, maar hier valt niks aan te pak­ ken. Een twaalfjarige is oud genoeg om deze voedingskeuze zelfstandig te maken. Op de leeftijd van je dochter komt kritiek of een heftige discussie al snel over als straf. Ze heeft je eerlijk verteld dat ze soms dierlijke producten eet omdat ze je vertrouwt. Als je haar hiervoor veroordeelt, is dat vertrouwen weg en wordt eten een strijd. Het resultaat: ze blijft nog steeds dierlijke producten eten en thuis is er een rotsfeer. Je kunt wel afspraken maken met haar. Zo kun je bijvoorbeeld aan haar uitleggen dat je wilt dat ze thuis ook eet wat de pot schaft (en dus vegan). Belangrijke waarden van het veganisme (zoals gelijkwaardigheid, rechtvaardigheid en empathie) kun je ook op andere manieren aan een kind meegeven. Succes!

Lotte weet raad tekst Lotte Bakker

WEET RAAD

VRAAG Op Facebook en Instagram vliegen de advertenties voor vegan maaltijdshakes (zoals Huel, Jimmy Joy en Jake) me om de oren. Blijkbaar werkt het, want ik wil het nu wel eens proberen. Kunnen deze shakes echt een volwaardige maaltijd vervangen? Wat zou er gebeuren als je alleen nog maar van die shakes drinkt? En welke is de beste? ANTWOORD Deze shakes kunnen inderdaad een volwaardige maaltijd vervangen. Ze bevatten (wanneer je het aanbevolen aantal shakes drinkt) minstens honderd procent van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid van essentiële vitamines en mineralen, ruim voldoende eiwit en ook nog een hoop vezels. Toch raad ik je niet aan om al je maaltijden te vervangen door deze shakes. De structuren van ons spijsverteringsstelsel zijn gewend om elke dag vaste voeding te kauwen, kneden en verwerken. Als dat opeens wegvalt, kun je last krijgen van spijsverteringsproblemen, ook wanneer je toch weer vaste voeding zou gaan eten (je lichaam rekent hier immers niet meer op). Persoonlijk ben ik daarnaast van mening dat zo’n shake het niet haalt bij een verse maaltijd met verschillende smaken en structuren. Ook de sociale functie van eten (samen koken, gezelligheid) is ver te zoeken als je leeft op shakes. Maar voor een snel ontbijt is zo’n shake natuurlijk ideaal! Welke shake het beste is, hangt af van je eigen voorkeur, zo bevat Jimmy Joy bijvoorbeeld soja en Huel en Jake niet. Huel heeft een variant geschikt voor mensen met een glutenallergie, Jimmy Joy en Jake niet. Er zijn ook prijsverschillen tussen de merken. Nog een paar tips: Voeg ijsblokjes (of een bevroren banaan of ander fruit) toe voor een frisse shake, creëer je persoonlijke favoriete smaak door cacaopoeder, oploskoffie of specerijen (zoals kaneel of speculaaskruiden) toe te voegen en was je beker meteen af na gebruik (als dit spul opdroogt, lijkt het nog het meest op cement). Het is trouwens niet nodig om plantaardige melk te gebruiken om de shake te maken. De shakes bevatten allemaal poeder van peulvruchten en haver, waardoor je met water hetzelfde resultaat hebt.

25


Vegan Veteraan tekst en fotografie Stefani Official

Thee in het kattencafé MET KRAV MAGA-INSTRUCTEUR KEVIN HELLER

Kevin Heller telt 42 lentes. Hij werd geboren in "Eindje" maar studeerde o.a. Inter­ nationale Betrekkingen (Conflict Studies) in Utrecht. Nadat hij er niets meer voor voelde om op kantoor te zitten, is hij doorgerold in portierswerk in Amsterdam. Vanaf zijn twaalfde is hij verder altijd bezig geweest met Martial Arts: Taekwondo, Thai Boxen en Krav Maga. De laatste 10 jaar ligt zijn focus op zelfverdediging­ instructeur. Hij is in Israël door een vrouw opgeleid tot militair instructeur voor speciale eenheden. Hij bezit een breed talent aan technieken en kennis die hij voor professionals en burgers uitrolt. We ontmoeten elkaar op zijn aanvraag in het kattencafé in Alkmaar. Een prachtig contrast. Al bijna vijfentwintig jaar is hij veganistisch. Momenteel woont hij in Nijmegen waar hij het heerlijk rustig vindt, er veel groen is en uiteraard: genoeg vegan opties zijn!

te maken. Vanaf dat moment ben ik ook veel meer gaan nadenken over gelijkheid van dieren. De dag dat Snoesje overleed, kan ik me nog herinneren als was het gisteren. Zij was vijftien en ik was veertien. Het inslapen was een van de meest traumatische gebeurtenissen van mijn jeugd. Dat was voor mijn broer en mij echt een hartverscheurende dag.’ Alle katten slapen maar ineens springt er een zwarte kat op tafel die direct contact zoekt met Kevin. Alsof hij wordt gesteund in zijn verhaal. Kevin lacht en zegt heel droog: ‘Zal ik gewoon verder ouwehoeren.. de monoloog van mijn leven?’

Wat een interessante opleiding heb je gedaan. Ik zie een kristalheldere link met je huidige beroep. Wat was je oogpunt in eerste instantie? ‘Mijn doel was om voor de Verenigde Naties te gaan werken. Ik kwam er echter al heel snel achter dat, tenzij je uit een goede familie komt met allerlei connecties, je nergens terechtkomt. Alle "diplomatenkindjes" en dergelijke krijgen mooie posities en plekken. Jan met de pet zit tien jaar lang in New York op vijf hoog, tien achter rapporten te schrijven. Dan kom je niet in conflictgebieden. Bij NGO's zijn weinig betaalde posities; het werk is meestal vrijwillig en degenen die wel betaald krijgen, vechten tot de dood om hun positie te behouden. Ik heb mijn studie kunnen koppelen aan een Krav Maga (militairen-opleiding). Dat is een antiterreuropleiding. Dan houd je je ook bezig met internationale ontwikkelingen en conflicten, met verbanden leggen. Die mix van praktisch en theoretisch vind ik mooi.’ Je mag bijna je jubileum vieren als veganist. Waar begon deze filosofie voor jou? ‘Als kind hadden mijn broer en ik allebei een diepe connectie met onze huiskat, Snoesje. Een soort van oudere zus. Zij pastte op ons als we buiten speelden. Ze liep met ons mee en riep ons ook terug als we de straat overgingen. Ze was net zo belangrijk als familie. Op een bepaald moment waren er wat vervelende jongens die wat vuurwerk gooiden richting haar kant. We konden er niet bij dat men er plezier uit kon halen om een dier angstig 26 | NVV | VEGAN magazine 123

‘Het was zo heftig dat mijn broer en ik de tuin hebben gesloopt omdat we niet konden bevatten dat het zo moest zijn. Ik wist toen voor mijzelf in ieder geval dat dieren en mensen exact hetzelfde zijn.’ Hoe maakte je dan de slag naar vegetarisme of veganisme? ‘Ik wilde het vanaf dat moment. Ik wilde niet dat dieren voor mij zouden lijden. Het was de connectie die ik maakte dankzij Snoesje. Het was in eerste instantie puur emotioneel, pas later een verstandelijk besef. Toen ik het ouderlijk huis verliet werd ik vegetariër, maar als snel besefte ik dat ik vegan moest worden. In de jaren


negentig kwam ik in contact met veel linkse mensen. Ik deed namelijk eerst hbo journalistiek. Toen kwam ik in contact met de kraakscene, en hoorde ik van het bestaan van een volkskeuken. Hier kon je voor vijf gulden een driegangenmenu eten; altijd veganistisch. Die eetgelegenheden zijn er nog steeds. Er lagen flyers op tafel met afbeeldingen van hoe het eraan toegaat in de vleesindustrie. Schrikken! Zoveel narigheid. Daar wil je geen deel van uitmaken, dus de overgang van iemand die sowieso al emotioneel betrokken was, gebeurde snel.’

‘Familie is een term die ik gebruik bij een groot deel van de mensheid en de dieren. Voor mij is alles en iedereen verbonden.’ Zou je jezelf anarchist kunnen noemen? ‘Ik zie mezelf als boeddhist. Anarchisme en boeddhisme hebben heel veel overeenkomsten; qua basisideeën over de gelijkheid van mensen en dieren in een equal maatschappij waarin iedereen voor elkaar opkomt. Ik ben meer een filosofische boeddhist, niet een religieuze boeddhist. Dat uit zich praktisch in meditatie en een bepaalde manier van denken. Een veganistische levensstijl vind ik ook een belangrijk onderdeel, en je stem gebruiken voor mensen en dieren die zichzelf niet kunnen verdedigen. Je uitspreken tegen onrecht en proberen goed te doen voor de wereld. Je hebt passieve boeddhisten, maar je hebt ook actieve boeddhisten die een verschil maken door hun eigen handelingen.’ Het lijkt wel alsof je een arm om de maatschappij heen slaat op deze manier. ‘Dat zijn de regels van Bushido. Dat is de Japanse versie van wat de Samurai aanhangen. Boeddhisme gemixt met Martial Arts waarbij wordt gezegd dat Martial Arts niet alleen goed is voor je persoonlijke ontwikkeling, maar ook doordat je bijvoorbeeld de tempel of je dorp verdedigt namens de zwakkeren.’ Wat is jouw idee bij de term familie? ‘Familie is een term die ik gebruik bij een groot deel van de mensheid en de dieren. Voor mij is alles en iedereen verbonden. Dat is wat het boeddhisme ook zegt: we staan niet los van elkaar en bestaan uit dezelfde atomen en moleculen. We zijn ook afhankelijk van elkaar door interconnectedness met de zon, de aarde, het water, en de lucht. Ik zie daar wel familiebanden. Toch merk ik ook dat een groot deel van de mensheid zich onttrekt van die connectie en zichzelf buiten de familie plaatst door te vinden dat zij niet gelijk zijn aan dieren. Zij hebben een zelfvernietigende natuur en leven voor hun consumentisme. Zulke mensen reken ik niet tot mijn familie, terwijl de katten hier in dit café wel mijn familie zijn. Kijk, ik ren natuurlijk ook weg van een grote wesp, maar bij een mug denk ik nog wel eens: ik eindig je leven.’

Daar hebben ze in de Bushido vast iets over te zeggen... ‘(Lacht) De Dalai Lama heeft er ooit iets over gezegd: “De eerste keer dat een mug prikt, sta ik het toe. De tweede keer blaas ik hem weg, en de derde keer sla ik hem dood!” Ik ga er altijd van uit dat het een bewuste keuze is van de mug om mij aan te vallen, dus dan mag ik mijzelf verdedigen!’ Dit is letterlijk een van de eerste dingen die hij je leert tijdens Krav Maga-training; dat het niet alleen gaat om het ontkomen, maar ook om het durven antwoorden met gepast geweld om jezelf veilig te stellen en een verdere aanval uit te sluiten. Je geeft heel veel trainingen aan instanties en professionals maar ik heb je ontmoet bij The Conscious Club Amsterdam. Dat lijkt aan te geven dat je je levensstijl en overtuigingen uitdraagt, correct? ‘Ja, klopt. Bij een women’s self defence class of een seminar voor een NGO, een training voor een vrouwelijke studentenvereniging of ongedocumenteerde vluchtelingen, gaat het meer om hun mentale staat en niet zozeer de praktijk. Het zijn doelgroepen waarvan ik denk dat ze meer weerbaarheid nodig hebben. Wat zijn de handelingen en procedures van Krav Maga? Ik doe dit soort kennisoverdracht ook bijna altijd non-profit omdat ik vind dat het onderdeel is van mijn taak als boeddhist of als iemand die de skills heeft om dit te delen, waardoor de drempel lager wordt. Het is een commerciële business maar ik vind dat het ook een niet-commerciële kant moet hebben. Ik verdien mijn geld als instructeur aan de instanties, niet aan de overige doelgroepen die vaak weinig of zelfs geen budget hebben.’

‘Er is geen verschil tussen jou en mij, maar het systeem zorgt daarvoor. We zijn dezelfde luminous beings.’ Hoe maak jij jezelf sterk voor de sisterhood? ‘Dat heeft vooral te maken met feminisme en anti-­ seksisme. Nogmaals, ik vind dat ik als man daar waar ik verantwoordelijkheid kan nemen, dat moet en zal doen. Verantwoordelijk zijn voor het gedrag van mannen, het patriarchaat. Ik zie hoe de hiërarchie verloopt. Bovenaan de ladder staat de blanke man, iets lager staat de blanke vrouw en zo gaan we steeds verder naar beneden. Op geslacht, en kleur, tot ergens onderaan de dieren staan. Ik als boeddhist, ben anti-hiërarchisch. Ik vind dat ik mijn positie moet gebruiken om die ongelijkheid weg te vagen. Ik kan dat.’ Kevin’s columns voor Vileine vileine.com/author/kevinheller Houd hem in de gaten voor seminars en trainingen via Instagram: @kevinkravmaga

27


Vegan als beweging tekst Arina Banga | fotografie Eimer Wieldraaier

ESTEBAN RIVAS:

‘Vissen zijn individuen met gevoelens en gedachten’ Esteban Rivas is filosoof, psycholoog en al 35 jaar veganist. Na zijn Nijmeegse promotieonderzoek naar aangeleerde emotiegebaren bij primaten heeft hij het Instituut voor Dieren in Filosofie en Wetenschap (IDFW) opgericht. Met zijn cursussen over het gevoelsleven en de intelligentie van dieren streeft hij naar een mentaliteitsverandering in de samenleving wat betreft de omgang met dieren. Dit wil hij bereiken door de kennis die er over dieren is, te verspreiden: dieren zijn individuen met gevoelens en gedachten. Rivas noemt zichzelf daarom abolitionist: hij wil dat alle gebruik van dieren wordt afgeschaft. Je deed je studie in de jaren tachtig. Wat voor visie op dieren was toen gebruikelijk? ‘Door mijn interesse in psychologie en het gevoelsleven van dieren kwam ik terecht bij een professor die makaken doelbewust van de moeder weggehouden had. Het waren de nadagen van het behaviorisme: alleen het uiterlijk waarneembare gedrag moest bestudeerd worden, waardoor onderzoekers diergedrag louter uitlegden aan de hand van stimuli en respons. Dieren zouden niets kunnen voelen. Dat was de morele en politieke rechtvaardiging voor vreselijke experimenten. Een eventueel gevoelsleven kon je volgens de destijds heersende mening niet bewijzen, dus dat werd gezien als een geloof.’ Jij was het daar niet mee eens. ‘Ik besloot om mijn studies in te zetten voor een beter en completer beeld van dieren, toen ik zag hoe naar bijvoorbeeld apen gekeken werd en hoe met ze omgegaan werd. Zo maakten onderzoekers schedels open, om stroompjes door de hersenen te laten lopen en te kijken wat er dan zou gebeuren. Het paste bij de tijdgeest, maar ik wilde het anders. Ik ben toen stage gaan lopen in Washington.’ Keek men daar anders naar dieren? ‘Ik vond het fascinerend. Vanaf de jaren zestig, het begin van de cognitieve revolutie die in Amerika eerder begonnen was, keken ze daar naar het zenuwstelsel van mensapen en deden ze taalonderzoek bij ze. Ik heb uiteindelijk voor mijn proefschrift alle data uit de archieven van de aangeleerde gebaren van mensapen geanalyseerd. Ook heb ik bezoeken gebracht aan de bonobo 28 | NVV | VEGAN magazine 123

Kanzi en andere grote mensapen die met lexigrammen (symbolen die niet per definitie het object afbeelden waarnaar verwezen wordt, A.B.) communiceerden. Daaruit leerden onderzoekers hoe sensitief en intelligent primaten eigenlijk zijn.’ Kun je daar een voorbeeld van geven? ‘We kennen allemaal de zegswijze ‘zien gapen doet gapen’. De gaap is zo aanstekelijk omdat we ons daarmee kunnen inleven in een ander. Dit is bij apen eveneens het geval. Chimpansees en bonobo’s geeuwen meer als ze een bekende zien geeuwen.’


In die tijd zijn vanuit cognitieve vraagstukken toch ook dierproeven gedaan. Hoe kijk jij daartegen aan? ‘Ik zou als abolitionist alle dierproeven willen afschaffen. Zelf zou ik die dierproeven dan ook zeker nooit bedenken of uitvoeren, maar als bepaalde kennis er al is en bepaalde data klaarliggen in een archief, dan vind ik dat je die kennis wel kan verspreiden en dat je die data kan analyseren. Het onrecht heeft dan al plaatsgevonden. Op die manier kan bepaalde informatie bekend worden bij een breed publiek. Rhesusapen werden bijvoorbeeld getraind om aan een ketting te trekken, waarna ze voedsel ontvingen. Tegelijkertijd kreeg een soortgenoot in een andere kooi een elektrische schok. De apen weigerden al snel om aan de ketting te trekken. Sommige hongerden zichzelf zelfs liever uit! Dit is een zeer dieronvriendelijke studie, maar het geeft jaren na dato nog steeds aan dat rhesusapen zich het welzijn van soortgenoten aantrekken.’ Van primaten kunnen mensen zich doorgaans voorstellen dat die een gevoelsleven of intelli­ gentie hebben. Hoe zit dat echter bij vissen? ‘Er is steeds meer belangstelling voor vissen. Onderzoekers komen er de laatste jaren achter dat vissen niet veel verschillen van andere gewervelden. Guppies kunnen bijvoorbeeld tellen, andere soorten kunnen optische illusies waarnemen. Ze kunnen zich goed oriënteren in de ruimte tijdens het navigeren en voorwerpen inzetten als werktuigen. Poetsvissen kunnen zichzelf herkennen in de spiegel, iets wat we pas kort weten en eerder alleen bekend was over mensapen, dolfijnen, olifanten en eksters. Van murenen, zeebaarsen, haaien en mantaroggen weten we dat ze het prettig vinden om geaaid te worden door menselijke duikers.’ Voelen vissen ook familiebanden? ‘Ook bij vissen is zeker sprake van concepten van familie. Er bestaan monogaam levende koppels vissen, die hun hele leven als partners bij elkaar blijven. Dit geldt bijvoorbeeld voor koraalvlinders en keizersvissen. Daarnaast is bij een kwart van de vissoorten sprake van ou-

derlijke zorg. Meestal betreft dat het beschermen van de eitjes, maar het komt ook voor dat vissenouders voor de babyvisjes zelf zorgen. Ze zorgen dan bijvoorbeeld een aantal dagen voor hun kinderen. Tevens beschermen sommige vissenouders hun bevruchte eitjes door ze in de mond te bewaren: mondbroeden. Ditzelfde doen ouders van sommige soorten bij dreigend gevaar met de babyvisjes. Sommige vissen opereren als groep en ook de vissen die nog niet volwassen zijn, helpen mee.’ Waar wordt dit gedrag door veroorzaakt? ‘We weten inmiddels dat vissenbreinen structuren en stoffen bezitten die vergelijkbaar zijn met zoogdieren en vogels, zoals de hypothalamus, die zorgen voor emoties. Er is alleen geen tactiel contact, behalve tijdens het paren. Bij mensen komt het hormoon oxytocine vrij als beloning voor zorggedrag, bij vissen is er sprake van een dergelijk hormoon dat hierop lijkt: isotocine. Hierdoor gedragen sociaal levende dieren zich daadwerkelijk sociaal tegenover soortgenoten.’

‘Ik zie de ander, van wat voor soort ook, als mijn gelijke en ben dan ook aanhanger van het egalitarisme.’ Ik heb nu veel voorbeelden van gevoel en intelli­ gentie bij vissen gehoord. Zijn gevoel en intelligentie wat jou betreft dé diereigenschappen die ons als mens verplichten rekening met ze te houden? ‘Hierbij gaat het om de ethische vraag: wanneer moet je een ander wezen inherente waarde toekennen? Ik vind net als de meeste andere veganisten dat de hamvraag is of de ander iets kan voelen, kan lijden, pijn kan waarnemen. Ik zie de ander, van wat voor soort ook, als mijn gelijke en ben dan ook aanhanger van het egalitarisme. Net zoals je binnen de mensensoort iemands waarde niet laat afhangen van iemands intelligentie, we zorgen immers voor mensen met een verstandelijke beperking, doe ik dat ook niet bij dieren.’

29


Column tekst Willem Vermaat

Je familie

OF JE LEVEN

‘Most people would rather die than think; in fact, they do so.’ Bertrand Russell Veel mensen komen op de meeste vlakken in het leven niet verder dan denken en doen zoals hun opvoeders ze dat geleerd hebben. Een tijd geleden sprak ik een oude vriend. Een oude vriend in de zin dat het vooral een vriend van vroeger is. Die oude vriend en ik, we zien elkaar nog wel eens, maar onze vriendschap was vooral in de tijd dat we nog voetbalden op straat. Vriendschappen veranderen, aan familie zit je tot de dood vast. Je kunt elkaar niet meer zien, maar je kunt niet geen familie meer zijn.

Willem | Auteur

kon ik een psalm uit mijn hoofd zingen. Voor wie het niet gelooft: er zijn opnames van. Sindsdien ben ik erop achteruit gegaan wat religieuze liederen betreft. Ik kan nog wel een aantal psalmteksten gedeeltelijk ophalen, maar zingen kan ik absoluut niet. Als ik de opname zie, verbaas ik mij erover dat ik ooit in staat was tonen uit mijn mond te toveren. Ik zing weliswaar vaak op de fiets, maar niemand zal dat herkennen als zingen.

Clichés terzijde. Nu was ik uitgenodigd voor een feestje. We zaten in een eetcafé en daar stond ook een vega­ burger op het menu, zo zagen we bij binnenkomst. Het stond in sierlijke letters op het krijtbord dat achter de bar hing geschreven.

Mijn ouders leerden mij van alles voordat ik überhaupt naar school ging. Wie de secretaris-generaal van de Verenigde Naties was bijvoorbeeld. Als er dan bezoek was, vroegen ze mij het antwoord. ‘Boutros Boutros-Ghali,’ wist ik dan uit te brengen. Het bezoek vond dat fantastisch, zo’n slim kind.

Mijn vriend vond het nodig daarover een opmerking te maken. ‘Waarom moeten die vleesvervangers toch altijd zo op vlees lijken? Dan eet je geen vlees…’. Deze onafgemaakte zin werd gevolgd door een uitdrukking van afkeurende verbazing. Hij presenteerde het als een argument tegen veganisme. ‘Als je een burger wilt eten, eet dan gewoon vlees.’

Maar ik was een slim kind, omdat ik napraatte. Later vond ik mijzelf slim vanwege mijn recalcitrante houding – iets wat mijn ouders minder konden waarderen. In filosofische zin spreek ik liever over scepticisme. Hoe ik mijn zangtalent verloor, weet ik niet, maar de oorzaak voor achteruitgang op het religieuze vlak, was vooruitgang in mijn scepticisme.

Even later kwam zijn vader bij ons op het terras zitten. Op de menukaart viel zijn oog op dezelfde vegaburger. ‘Dat vind ik zo grappig aan vegetariërs hè, dan eten ze geen vlees, maar het moet er wel heel erg op lijken.’

Durf dingen in twijfel te trekken. Ja ik weet het, ik geef deze boodschap vaak – en het gaat je vervelen. Maar ik zie zoveel mensen die het niet doen. Die hun hele leven hun familie napraten. Over vegaburgers tot de reden waarom ze een gezin stichten: omdat ze geleerd hebben dat het zo hoort.

De appel valt niet ver van de boom. Ik denk dat dit niet een kwestie is van louter ‘twee zielen, één gedachte’, ingegeven door gedeelde genen. Waarschijnlijker is dat ze het een keer over de kwestie vegaburgers hadden gehad en elkaar napraatten. Dat doen we te vaak: napraten. Wij allemaal. Ik was als kind een dankbare klant van mijn ouders. Op mijn derde

30 | NVV | VEGAN magazine 123

Doe je dingen anders dan je familie, dan heb je tenminste nagedacht. Natuurlijk gaat het niet over de keuze tussen je leven of je familie. Het gaat om iets wezenlijkers. Om de keuze tussen de waarden van anderen aannemen of je eigen waarden bepalen.


ADVERTENTIES VEGGIEDELI, 100% PLANTAARDIG >450 producten uit o.a. Duitsland. ‘Vlees’, ‘vis’, ‘kaas’, ‘ei’, mayo, zoet, cosmetica, cadeaubon en nog veel meer!

BIOLOGISCHE TEXTIEL BIJ PURE COVERZ Katoen en linnen voor bed, bad, tafel en keuken. Ook ruim assortiment stoffen & fournituren. Bestel online met VeganFriendly korting: purecoverz.nl of 0226-341965

WEBSHOP BIO & VEGAN KRUIDEN PRODUCTEN Thee, kruiden en Kruidenthee van eerlijke herkomst. salvia-sinensis.nl

VEGALOVE DATINGSITE Groen hart? Vind je liefde of vriendschap op vegalove.nl Gratis inschrijving, gratis proberen. + @vegalovedating

MP

OPLEIDING VEGAN CHOCOLATIER 6 x weekend, € 1500,@feelgoodchocolate en @plantbasedchocolatier Tel. 06-42106006 Ilse / Tel. 06-46964061 Anita

P 

DE GROENE BOEKHOUDER Het duurzame administratiekantoor dat ondernemers en goede doelen helpt met administratie, financiën en belastingzaken. Kijk op: groeneboekhouder.nl

GRONINGEN Fietsen, wandelen of een bustocht door de fraaie stad Groningen onder leiding vane en deskundige gids? Bel (050) 309 0649 of zie: henkbakker.nl

CHOCOLADELIEFHEBBER? Check poppysmic.nl. Poppysmic maakt ambachte­ lijke chocolade voor kids en volwassenen. Vegan, duurzaam en heerlijk. Al voor €2,95 verzonden. Gratis verzending vanaf €15. Het is alleen lekker als het eerlijk is. Bestel jouw choco: poppysmic.nl

Word lid van de NVV! Vegadates is al jaren dé plek waar veggies en vegans elkaar ontmoeten voor liefde, vriendschap of avontuur. Maak nu gratis een account aan en wie weet ontmoet je in de komende weken wel de liefde van je leven! Deel de liefde

voor dieren voor natuur vegan junkfood anders ….

Lees ook de succesverhalen op onze

website!

www.vegadates.nl

Waarom lid worden? • Je ontvangt ieder kwartaal het VEGAN magazine • Ontvang korting bij diverse restaurants en bedrijven met de ledenpas • Deelnemen met korting aan door NVV georganiseerde activiteiten • Je hebt inspraak en stemrecht binnen de vereniging

Dankzij onze leden kunnen wij de vegan lifestyle promoten. Word daarom vandaag nog lid en help mee! Leden bepalen zelf de hoogte van hun bijdrage, naar eigen wens en vermogen.

Cadeautje voor nieuwe leden Kookboekje met 100 heerlijke, veganistische recepten. Alle recepten zijn voorzien van foto en handig verdeeld in ontbijt, snacks, lunch, hoofdgerechten en nagerechten.

Meld je aan op: wordlid.veganisme.org


Bestuursartikel tekst Marthe Veger

Familie

EEN OPENHARTIG GESPREK MET HET NVV-BESTUUR

Deze wintereditie van VEGAN Magazine staat in het teken van familie. Het bestuur wordt aan tafel geroepen om hun lichtjes te laten schijnen over een aantal scheutig voorgeschotelde en geheel plantaardige vragen over family business! Ken uw buur… en het bestuur, bestaande uit voorzitter Emile, secretaris Corry, penningmeester Foppe en de algemeen bestuursleden Dewi, Reiner en Joep. Wat is jullie eerste ingeving bij het woord "familie"? Joep: ‘Mensen bij wie je helemaal jezelf kunt zijn en waar sprake is van onvoorwaardelijke liefde. Naast familie in de traditionele zin van het woord, denk ik hierbij ook aan goede vrienden.’ Foppe: ‘Welkom zijn, op elkaar kunnen vertrouwen en bouwen zonder moeilijk doen.’ Dewi: ‘Superleuk! Ik heb het echt getroffen met mijn familie. Mijn vriend, ouders, twee zussen, hun partners en natuurlijk de hond. Ik vind het leuk om tijd met hen door te brengen en ze zijn er altijd voor me.’ Hoe verhouden feestdagen, familie en veganisme zich tot jullie? Emile: ‘Tradities maken de feestdagen tot wat ze zijn. Ik geloof dat we tradities altijd mogen veranderen. Veganisme heeft de invulling van de feestdagen veranderd. In mijn huis geen Sint op een paard of Kerstman achter een arrenslee, maar andere keuzes. Als ik dat ieder jaar herhaal, wordt het vanzelf de nieuwe traditie. Een nog veel mooiere.’

32 | NVV | VEGAN magazine 123

Heeft de plantaardige levenswijze familiale offers gebracht? Foppe: ‘Niet uitsluitend vanwege veganisme, maar er zijn wel mensen die ik deels hierdoor nog weinig tot niet zie.’ Dewi: ‘Nee gelukkig niet. Mijn ouders moesten er wel even aan wennen en waren in het begin bezorgd om mijn gezondheid, maar dat duurde maar kort. Ze gaan er nu heel chill mee om.’ Wat is jullie ultieme familie-utopie? Corry: ‘Natuurlijk zou het fijn zijn als iedereen (en de hele verdere wereld) vegan zou zijn. Daarnaast hoop ik dat iedereen gezond blijft.’ Emile: ‘Mijn grootste wens is dat ik met de feestdagen met mijn familie aan een volledig plantaardige maaltijd kan zitten met de gezelligheid van weleer. Ik merk dat het samen kunnen eten van dezelfde gerechten voor mij best belangrijk is.’


Bestaat er zoiets als een "vegan familie"? Beschouwen jullie jezelf als lid van een vegan gemeenschap? Reiner: ‘Over wat je als "familie" zou mogen beschouwen, hadden we het in een van de eerdere vragen al. Nou, en als je daar nog "veganisme" aan toevoegt, heb je volgens mij een "vegan familie". Ik ben veganist voor de dieren, niet om een onderdeel van een groep te zijn. Veganisme alleen is niet voldoende voorwaarde voor een echt hechte gemeenschap, daarvoor is de groep te heterogeen.’ Corry: ‘Met vegan kerstpotlucks en goede vrienden heb ik dat gevoel soms wel.’ Foppe: ‘Tot op zekere hoogte, al hoop ik dat het meerdere families mogen zijn; maar als je het wilt, en je zoekt het op, dan kun je er zeker iets vergelijkbaars van maken.’

Voor het recept van de Cashewfondue en ande re VeganChal enge recept en zie veganchallenge.nl/rece pten

Familie en liefde: met welk plantaardig feestgerecht veroveren jullie harten? Emile: ‘De stoof met venkel, aardappel en tomaat uit het kookboek Heel veel veg! van Hugh Fearnley-Whittingstall. Ongelooflijk lekker tijdens de winterse dagen.’ Joep: ‘De cashewfondue van de VeganChallenge is inmiddels mijn signature dish geworden waarbij ik zowel familie als grote groepen vrienden laat wegsmelten. Het is gezonder dan "echte" kaasfondue, makkelijk te maken en berelekker.’ Last but definitely not least: hebben jullie nog een allround plantaardige familietip voor wie dit leest? Reiner: ‘Zet je familie rond een tafel. Begin met voldoende wijn, zet later op de avond een goede vegan kaasfondue op tafel en wees niet te zuinig met de kirsch. Zo krijgt iedereen het lekker warm, kun je praten als je daar zin in hebt en kan er sowieso smakelijk gegeten worden.’ Joep: ‘Hoe meer je van iemand houdt, hoe lastiger het kan zijn als diegene niet dezelfde idealen naleeft. Hoe verleidelijk het ook is, do not preach. Intrinsieke motivatie is de sleutel tot duurzame gedragsverandering en zodra men interesse toont, ben jij beschikbaar om ze te ondersteunen op hun reis. Tot die tijd: leef simpelweg als voorbeeld door te excelleren met je plant­ aardige levensstijl!’

33


Vegan Friendly

Vegan Friendly tekst Julia de Bruin

VEGAN TASSENTOUR

Het aanbod aan tassen is gigantisch. Toch is het als veganist niet altijd makkelijk om die ene mooie tas te vinden. Want naast mooi, moet het ook nog eens vegan zijn. Om het iets makkelijker voor jullie te maken, hebben we samen met Vegan Friendly een lijstje opgesteld met ondernemers waar je bij terecht kan. Denise Roobol | deniseroobol.com Over: Bij gebrek aan vegan tassen met een tijdloos design, besloot Denise die zelf op de markt te brengen. Ze wil met het merk design en functie samenbrengen. De tassen worden geïnspireerd op lifestyles: iedere tas past perfect bij een bepaalde lifestyle. De tassen worden gemaakt van microfiber, een van de meest hoogwaardige kunstleersoorten. Bovendien zijn de tassen water­ afstotend, erg handig in het regenachtige Nederland! Het merk wordt verkocht in heel Europa en zelfs in Australië! Wat: tassen en accessoires Mooiste vegan product: Mini Cruise Bag Bordeaux velvet Voordeel NVV-leden*: 10% korting

Wolf and Storm | wolfandstorm.com Over: Marlieke startte de webshop Wolf and Storm om vegan mode meer zichtbaar te maken. In de shop vind je alleen maar eerlijke producten, van onder andere Matt and Nat en Armedangels. Marlieke heeft al jaren de droom om ook zelf een kledinglijn uit te rollen. De eerste kledingstukken uit haar eigen kledinglijn zijn nu in de shop te vinden onder de merknaam Wolf and Storm. Wat: kleding, tassen en accessoires Mooiste vegan merk: Matt and Nat Voordeel NVV-leden*: 10% korting

Veganbags | veganbags.nl Over: Lenne besloot na haar afstudeCorque | corque.nl ren meteen een eigen bedrijf op te Over: In een ver verleden studeerde José aan de starten en de vegantassentrend uit modeacademie. In 2010 besloot ze een rentree in de Amerika naar Nederland te hamode-industrie te maken met een vrij onbelen. Het streven van Veganbags kend materiaal: kurk. De schors van de kurkeik is mode en diervriendelijkheid wordt ook wel ‘plantaardig leer’ genoemd. samenbrengen. Bij Veganbags kun Door kurk op een ondergrond van textiel te je naast vegan en modieus ook bevestigen, wordt het soepel tassenmateriaal. PETA-approved shoppen. Wat: tassen, accessoires en sieraden Wat: tassen Mooiste vegan product: Werktas naturel Mooiste vegan merk: Daniel Silfen Voordeel NVV-leden*: 15% korting Voordeel NVV-leden*: 10% korting

LaLu Products | laluproducts.com Over: Toen Janneke op reis was in Nepal, ontmoette ze haar partner Bikash. Samen besloten ze producten van Nepalese grond te verkopen. De tassen en sjaals worden gemaakt van brandnetel, hennep en katoen. Die producten groeien rijkelijk in Nepal, dus er wordt gewerkt met wat voor handen is. ‘De ateliers zijn aangesloten bij de UNDP. Mijn partner Bikash woont in Nepal en gaat regelmatig bij de ateliers langs om te controleren of alles goed verloopt.’ Wat: tassen en sjaals Mooiste vegan product: Basanta tas Forest Voordeel NVV-leden*: gratis verzending 34 | NVV | VEGAN magazine 123

*Kijk voor de voowaarden op veganfriendly.nl

Ditha Bonita | dithabonita.nl Binderij 60B, Almere Over: Mariëlle startte tien jaar geleden de conceptstore Ditha Bonita. Ze reisde af naar de grootste textielproducerende landen om te zien onder wat voor omstandigheden producten gemaakt worden. Ze besloot dat alle producten die zij verkoopt maatschappelijk verantwoord moeten zijn. ‘Als ik niet kan achterhalen of het fair en cruelty-free is, koop ik het niet in.’ Wat: tassen, kleding, accessoires, verzorging, cadeautjes en eten Mooiste vegan merk: Hi-Di-Hi Voordeel NVV-leden*: 10% korting


Strippagina illustraties Joost Leuven en Brenda de Groot

35


Profile for Nederlandse Vereniging voor Veganisme

VEGAN Magazine nr 123 - winter 2019-2020  

VEGAN Magazine nr 123 - winter 2019-2020  

Profile for veganisme
Advertisement