Issuu on Google+

‫پیروزی شادی و افتخار بر ننگ انتحار و وحشت‬ ‫فرخنده باد!‬

‫نشریه حقوق بشر و جامعه مدنی‬

‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد ‪ ،1391‬برابر با آگست ‪2012‬‬ ‫امییل‪armanshahrfoundation.openasia@gmail.com :‬‬ ‫وبسایت‪http://armanshahropenasia.wordpress.com :‬‬ ‫فیس بوک‪armanshahr.openasia@groups.facebook.com :‬‬ ‫فیس بوک انتشارات آرمان شهر‪https://www.facebook.com/groups/Armanshahr.Publishing :‬‬


‫بنیاد آرمان شهر یک نهاد مستقل و غیر انتفاعی شهروندی مستقر در کابل است که به هیچ‬ ‫دسته ی اقتصادی‪ ،‬سیاسی‪ ،‬مذهبی‪ ،‬قومی‪ ،‬و هیچ دولتی وابستگی ندارد‪ .‬آرمان این نهاد ایجاد‬ ‫بسترهای مناسب برای تامین خواستهای اجتماعی برای دیموکراسی‪ ،‬حقوق بشر‪ ،‬عدالت و‬ ‫قانون مداری است و نیز دست زدن به ابتکارات فرهنگی و نشر کتاب در خدمت به شکل‬ ‫گیری آگاهی جمعی شهروندان‪ .‬بنیاد آرمان شهر در راستای تبادل اندیشه و گفتگو در داخل‬ ‫کشور و در منطقه با هدف ایجاد همبستگی‪ ،‬پیشرفت و صلح‪ ،‬می کوشد‪.‬‬ ‫بنیاد آرمان شهر عضو فدراسيون بين المللي جامعه هاي حقوق بشر(‪ )FIDH‬است‪.‬‬ ‫آرمان شهر‪ ،‬در هر شماره‪ ،‬بعضی مطالب را به منظور آگاهی رسانی منتشر می نماید‪ ،‬اما انتشار‬ ‫آنها الزاما به معنای تایید تمام محتوا و مواضع بیان شده در آن مطالب نیست‬

‫این نشریه با حمایت مالی اتحادیه اروپا منتشر شده است‪ .‬مسئولیت انتشار این نشریه به عهده‬ ‫آرمان شهر و مسئولیت محتوای مطالب به عهده نویسنده یا نویسندگان است و به هیچ وجه‬ ‫نمی تواند بازتاب موضع اتحادیه اروپا محسوب شود‪.‬‬

‫نشریه آرمان شهر‬

‫شماره ‪26-25‬‬ ‫اسد ‪ 1391‬خورشیدی برابر با آگست ‪2012‬‬ ‫دریافت کنندگان‪20000 :‬‬

‫شماره های تماس‬

‫افغانستان‪:‬‬ ‫‪0787195212 / 0700047523‬‬ ‫فرانسه‪:‬‬ ‫‪+33662153297‬‬ ‫ایمیل‪armanshahrfoundation.openasia@gmail.com :‬‬ ‫وبسایت‪http://armanshahropenasia.wordpress.com :‬‬ ‫فیس بوک‪armanshahr.openasia@groups.facebook.com :‬‬ ‫فیس بوک انتشارات آرمان شهر‪https://www.facebook.com/groups/Armanshahr.Publishing :‬‬


‫در این شماره‪:‬‬ ‫حقوق بشر و صلح‬ ‫• حقوق بشر بر سر دوراهی‪ :‬ضرورت رهیافت حقوق‪ -‬محور به صلح و مصالحه در افغانستان‬ ‫‪ o‬چکیده گزارش فدراسیون بین المللی جامعه های حقوق بشر و آرمان شهر‪5.......................................................................................................‬‬ ‫• اولویت های جامعه مدنی و فعاالن حقوق بشر افغانستان پس از کنفرانس توکیو!‬ ‫‪ o‬گفتگو با آقای ضیاء مبلغ‪7................................................................................................................................................................................‬‬ ‫•نگاهی به موافقتنامه استراتژیک افغانستان و امریکا‪9.........................................................................................................................................................‬‬ ‫•اعالمیه کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان‬ ‫‪ o‬در رابطه به امضا توافقنامه همکاری های دراز مدت میان افغانستان و امریکا‪10...................................................................................................‬‬ ‫• پیمان اتالنتیک شمالی صورتحساب را برای اروپا می فرستد‬ ‫‪ o‬شانه خالي کردن امريکا از تعهد در عراق و افغانستان‪ ،‬بازتعریف اولویت های راهبری‪10...................................................................................‬‬ ‫• وقت آن رسیده که راه حلی برای پایان جنگ افغانستان بیابیم‬ ‫‪ o‬در گفتگو با پل آرپائیا (رییس انجمن فرداهای صلح آمیز)‪12............................................................................................................................‬‬ ‫• آیا ‪ 2014‬پایان رسانه های آزاد و مستقل در افغانستان خواهد بود؟‪14.................................................................................................................‬‬

‫نقض حقوق بشر‬ ‫• گزارش ساالنه ‪ 2012‬عفو بین الملل‪ -‬افغانستان‪15...........................................................................................................................................................‬‬ ‫• از اربکی تا پولیس محلی‬ ‫‪ o‬گزارش کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان‪17...............................................................................................................................................‬‬ ‫• خبر هایی از نقض حقوق بشر‬ ‫‪ o‬اعالمیه هایی از کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان‪19....................................................................................................................................‬‬ ‫• ما حمالت تروریستی ‪ 27‬حمل را محکوم می کنیم‬ ‫‪ o‬بیانیه مشترک گروه هماهنگی عدالت انتقالی و ‪ 22‬نهاد‪20.............................................................................................................................................‬‬

‫عدالت انتقالی ـ افغانستان‬ ‫• هنوز افغانستان شانس دارد روند رو به رشد منازعه‏ی مسلحانه را کمتر بسازد‬ ‫‪ o‬در گفتگو با نادر نادری ‪22...............................................................................................................................................................................‬‬ ‫• گزارش کارکرد های گروه هماهنگی عدالت انتقالی‪24.........................................................................................................................................................‬‬

‫عدالت انتقالی ـ جهان‬ ‫• حافظه ی ممنوعه ‪25.................................................................................................................................................................................................................................‬‬ ‫• جنایات نازی ها‪ ،‬گذشته ای که هنوز زنده است‪26................................................................................................................................................................‬‬ ‫• دادخواهی قتل عام در رواندا‪27......................................................................................................................................................................................................‬‬ ‫• گزارش هایی درباره دو نمونه کم نظیر از کمیسیون های حقیقت یابی ‪29................................................................................................................‬‬ ‫• ‪ 35‬سالگی جنبش 'مادران روسریسفید' آرژانتین‪30...........................................................................................................................................................‬‬

‫کنفرانس توکیو‬ ‫• کنفرانس توکیو در باره افغانستان‪ -‬معیار توسعه شاخص های اساسی حقوق بشر است‬


‫‪ o‬بیانیه مطبوعاتی فدراسیون بین المللی جامعه های حقوق بشر و آرمان‏شهر ‪32......................................................................................................‬‬ ‫• ما خواهان صلح با عادل ها هستیم نه ناقضان حقوق بشر و متهمین جرایم جنگی‬ ‫‪ o‬بیانیه کمپاین ‪ 50%‬زنان افغانستان در پیوند با کنفرانس توکیو‪33...............................................................................................................................‬‬ ‫• دیدگاه شبکه جامعه ی مدنی و حقوق بشر افغانستان پیرامون کنفرانس توکیو‪34..............................................................................................‬‬

‫کنفرانس شیکاگو‬ ‫• کنفرانس سران ناتو در شیکاگو باید از بحث در باره راه حل های شتاب زده برای عقب نشینی نظامی در افغانستان فراتر برود‬ ‫‪ o‬بیانیه مطبوعاتی فدراسیون بین المللی جامعه های حقوق بشر و آرمان‏شهر‪35...........................................................................................................‬‬ ‫• صلح‪ ،‬عدالت‪ ،‬شفافیت‪ ،‬مشارکت‬ ‫‪ o‬اعالمیه گروه عدالت انتقالی در پیوند با کنفرانس شیکاگو‪36..................................................................................................................................‬‬ ‫• نهادهای مدنی ‪ :‬در کنفرانس شیکاگو حقوق بشر را فراموش نکنید ‪37....................................................................................................................‬‬ ‫• کنفرانس سران کشور های ناتو در شیکاگو‬ ‫‪ o‬اعالمیه شبکه جامعه مدنی و حقوق بشر افغانستان‪38..........................................................................................................................................‬‬ ‫• اطالعیه مجتمع جامعه مدنی افغانستان (مجما) در باره کنفرانس شیکاگو‪38.............................................................................................................‬‬

‫گفتگوهای آرمان شهر‬ ‫• از پری هنر تا دیو جنگ زدگی‬ ‫‪ o‬گزارش گفتگوی ‪ 87‬آرمان‏شهر ‪39..................................................................................................................................................................‬‬ ‫• ‪ 6‬سال گفتگو از عدالت‪41...................................................................................................................................................................................................................‬‬

‫فرهنگ و هنر‬ ‫• نامه ای به حکیم ابوالقاسم فردوسی ‪42......................................................................................................................................................................................‬‬ ‫• تعهد روشنگری متن‪43...........................................................................................................................................................................................................................‬‬

‫بین المللی‬ ‫• ابداع بیشتر برای بیشتر کشتن‬ ‫‪ o‬سرگذشت موازي سالح ها و ستيزه ها ‪44.........................................................................................................................................................‬‬ ‫• چالش های نو‬ ‫‪ o‬یک دنیا پناهجو ‪46...............................................................................................................................................................................................‬‬

‫کتاب‬ ‫• ‪ 6‬سال نشر برای عدالت‪47.................................................................................................................................................................................................................‬‬ ‫• معرفی دستنامۀ آموزشی عدالت انتقالی‪48................................................................................................................................................................................‬‬

‫• کتاب های تازه آرمان‏شهر‪48...............................................................................................................................................................................................................‬‬ ‫• آرمان‏شهر منتشر کرده است ‪49......................................................................................................................................................................................................‬‬


‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫رهیافت حقوق ـ محور به صلح و مصالحه در افغانستان‬ ‫ضرورت‬ ‫گزارش‪1‬‬

‫چکیده‬ ‫افغانس��تان بیش از ‪ 30‬س��ال اس��ت که در اثر جنگ چند پاره ش��ده است‪.‬‬ ‫حداقل ‪ %70‬مجعیت پس از اش��غال شوروی در سال ‪ 1979‬به دنیا آمده‌اند‪.‬‬ ‫میلیون‌ها نفر سال‌های طوالین به عنوان پناهنده در پاکستان و ایران زندگی‬ ‫کرده‌اند و صدها هزار نفر هنوز در داخل کش��ور آواره هستند‪ .‬در سال‌های‬ ‫اخ�یر‪ ،‬هزاران جوان افغاین ب��ه علت ناامین حاکم و نب��ود معاش به خارج‬ ‫مهاجرت کرده‌اند‪ .‬از زمان ش��روع مداخله نظامی ب��ه رهربی آمریکا برای‬ ‫برکنار کردن طالبان از قدرت در اکترب ‪ ،2001‬یأس و نومیدی در میان مردم‬ ‫رش��د کرده است‪ .‬به جای جنگ داخلی که تا آن زمان جریان داشت خیلی‬ ‫زود درگریی بنی طالبان و دیگر گروه‌های شورش��ی از یک طرف و دولت‬ ‫مورد پشتیباین بنی‌املللی از طرف دیگر شروع شد‪.‬‬ ‫در بی��ش از یک دهه گذش��ته کوش��ش‌هایی برای رواج دادن دموکراس��ی‪،‬‬ ‫حاکمیت قانون و احترام به حقوق بشر در افغانستان اجنام شده است‪ .‬تصویب‬ ‫قانون اساس��ی ب��ا تأکیدی نریومند بر حقوق بش��ر‪ ،‬چارچوب پیش��رفته‏تر‬ ‫حقوقی‪ ،‬تش��کیل کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان و پیشرفت‌هایی در‬ ‫زمینه دسترس��ی به آموزش و حقوق زنان از مجله دستاوردهای کسب شده‌‬ ‫هس��تند‪ .‬مشخصه جامعه افغانس��تان بیش از هر زمان دیگر بروز گوناگوین‬ ‫سیاس��ی‪ ،‬اجتماعی‪ ،‬فرهنگی و قومی زباین است‪ .‬عوامل تغیری در افغانستان‬ ‫وجود دارد و در رشد سازمان‌های غری‌دولیت‪ ،‬گسترش مؤسسه‌های آموزشی‬ ‫و پدیدار شدن رسانه‌ها در کشور‪ ،‬به حلاظ کمی و کیفی‪ ،‬دیده می‌شود‪.‬‬ ‫با وجود این‪ ،‬ده س��ال گذش��ته با چندین ناکامی مهم نیز مهراه بوده اس��ت‪.‬‬ ‫دس��تاوردهای دموکراتیک در افغانستان به شدت شکننده هستند‪ .‬هنادهای‬ ‫دولیت هنوز ضعیف باقی مانده‌اند؛ آن‌ها دچار فساد هستند و هنوز نتوانسته‌اند‬ ‫حاکمیت قانون یا حکومت‌داری مؤثر را در سراسر کشور برقرار کنند‪ .‬دولت‬ ‫افغانس��تان و جامعه بنی‌املللی موفق نشده‌اند سیستم عدیل را تقویت کنند تا‬ ‫جایی که سیس��تم عدیل قبیله‌ای و س��نیت‪ ،‬با وجود خطرات آن برای حقوق‬ ‫بش��ر عمومی‪ ،‬اکنون به عنوان خبش��ی از راه حل ارائ��ه می‌گردد‪ .‬خبش‌های‬ ‫مهم��ی از مقررات قانون اساس��ی‪ ،‬به ویژه راهکاره��ای نظاریت‪ ،‬صالحیت‬ ‫قضای��ی برای مطابقت قواننی با قانون اساس��ی‪ ،‬یا ارجحیت حقوق بش��ر بر‬ ‫دیگر موازین‪ ،‬هنوز به درس�تی اجرا نشده‌اند؛ و سراجنام‪ ،‬معافیت از جمازات‬ ‫برای جنایت‌های گذاشته و نیز موارد نقض فاحش حقوق بشر حاضر هنوز‬ ‫در سطح گس��ترده‌ای وجود دارد‪ .‬به عالوه‪ ،‬پیشرفت در توسعة اقتصادی و‬ ‫رفاه اجتماعی در کشور ناچیز بوده و انتظارات زیاد اجیاد شده در اثر تزریق‬ ‫بیلیون‌ها دالر به اقتصاد افغانستان به وسیله جامعه بنی‌املللی از سال ‪2001‬‬ ‫به بعد را برآورده نکرده است‪ .‬از سال ‪ 2005‬به بعد‪ ،‬میزان خشونت افزایش‬ ‫یافته و ش��بح جنگ داخلی دوباره پدیدار ش��ده است‪ .‬طالبان موفق شده‌اند‬ ‫نریوهای خود را بسیج کنند و با استفاده از تاکتیک‌های چریکی و ترساندن‬ ‫م��ردم قدرت پیدا کنند؛ در بعضی از مناطق‪ ،‬آن‌ها در موقعییت قرار گرفته‌اند‬ ‫که در تعینی مناصب قدرت نقش داشته باشند‪ .‬طالبان با توسل به احساسات‬ ‫ملی‌گرایانه و هم‌بس��تگی ایدئولوژیک و منطقه‌ای‪ ،‬موفق به کسب پشتیباین‬ ‫ش��ده‌اند‪ ،‬به ویژه در مناطق درگریی که حض��ور نریوهای بنی‌املللی به غری‬ ‫نظامیان صدمه رسانده است‪.‬‬ ‫ناکام��ی مداخله ب��ه رهربی آمری��کا در تأمنی ثبات برای افغانس��تان و از‬ ‫توان افت��ادن متویل کنندگان به ش��کل گریی یک اس��تراتژی خروج مبتین‬ ‫بر س��ناریویی اجنامیده اس��ت که چند سال پیش وحشتناک حمسوب می‌شد‪:‬‬ ‫گفتگو با طالبان برای مصاحله سیاس��ی‪ .‬دولت افغانستان و شرکای بنی‌املللی‬ ‫آن اکنون بنی طالبان به‌اصطالح “میانه‌رو“ و “تندرو“ متایز قایل می‌ش��وند‪.‬‬ ‫گروه اول رفته رفته به عنوان طرف مشروع در گفت‌وگوها پذیرفته می‌شود؛‬ ‫ب��ه این ترتیب‪ ،‬به طالبان امکان دسترس��ی به تریبون‌ه��ای ملی و بنی‌املللی‬ ‫عرضه می‌شود‪.‬‬ ‫وضعیت رو به وخامت امنییت‪ ،‬تعدی‏های حقوق بش��ری و اقدامات روزمره‬ ‫ترور و ارعاب علیه غرینظامیان در مناطق خمتلف مردم افغانس��تان را نگران‬ ‫می‌کنند؛ آن‌ها هنوز از نقض حقوق بش��ر سراسری و سیستماتیک‪ ،‬فجایع و‬ ‫س��رکوب در زیر حاکمیت طالبان خاطره‌های واضحی دارند‪ .‬نریوهای فعال‬ ‫ضد دموکراتیک در افغانس��تان هتدیدی آشکار برای فرایند گذار به صلح و‬ ‫مصاحله به مشار می‌روند‪ .‬در صوریت که اقدامات ضروری اجنام نشود‪ ،‬آن‌ها‬

‫می‌توانند دس��تاوردهای دموکراتیک را که به س��خیت به دس��ت آمده است‬ ‫تضعیف کنند و شرایط را برای درگریی داخلی آماده سازند‪.‬‬ ‫چشم‌انداز پایان حضور نظامی ناتو در افغانستان با خروج نریوهای بنی‌املللی‬ ‫ت��ا پایان س��ال ‪ ،2014‬در کنار حضور روزافزون طالب��ان در موقعیت‌ها و‬ ‫هنادهای مهم‪ ،‬اجنام اقدامات فوری را ضروری می‌س��ازند تا دس��تاوردهای‬ ‫مه��م هن��ادی و دموکراتیک که از س��ال ‪ 2001‬به دس��ت آمده‌اند تضمنی و‬ ‫تثبیت ش��وند و نیز اطمینان حاصل ش��ود که افغانس��تان ب��ه وضعیت نقض‬ ‫گس��ترده و سیس��تماتیک حقوق بشر باز خنواهد گش��ت و مکاین امن برای‬ ‫ترور خنواهد ش��د‪ .‬مصاحله ش��تاب‌زده با طالبان بدون توجه الزم به حقوق‬ ‫بش��ر‪ ،‬که در حال حاضر دولت افغانستان و جامعه بنی‌املللی دنبال می‌کنند‪،‬‬ ‫ناپایدار خواهد بود و سراجنام شکست به‏بار خواهد آورد‪ .‬چننی‌ رهیافیت به‬ ‫از میان رفنت کوشش‌های حقیقت یایب به عدالت خواهد اجنامید‪ ،‬به معافیت‬ ‫از جمازات تداوم خواهد خبش��ید و به نقض بیش��تر حقوق بشر منجر خواهد‬ ‫ش��د‪ .‬به‌این‌ترتیب‪ ،‬چننی مصاحله‌ای منی‌تواند بنیاد صلح پایدار را برپا سازد‪.‬‬ ‫جتربه در کش��ورهای پس از درگریی ثابت کرده اس��ت که مصاحله پیش از‬ ‫حقیق��ت یایب و عدال��ت تنها به اعاده حیثیت برای مس��ئوالن نقض فاحش‬ ‫حقوق بشر می‌اجنامد‪.‬‬ ‫توصیه‌های زیر چکیده اقدامایت است که دولت افغانستان و شرکای بنی‌املللی‬ ‫آن باید برای برپاس��اخنت دموکراسی و حاکمیت قانون و پیشگریی از نقض‬ ‫بیش��تر حقوق بشر در افغانس��تان در پیش بگریند‪ .‬فرایند گذار به ‪ 2014‬و‬ ‫پس از آن باید تعهدی نریومند از س��وی دولت افغانستان و جامعه بنی‌املللی‬ ‫را در پشتیباین کامل از عدالت و حقوق بشر‪ ،‬به ویژه حقوق زنان‪ ،‬به عنوان‬ ‫اص��ول حموری و غری قابل مذاکره در متام ترتیبات هنادی و اس��تراتژیک در‬ ‫بر داشته باشد‪.‬‬ ‫‪ 1‬ـ توصیه‌ها به دولت افغانستان‬ ‫در زمینه اجرای عدالت و مبارزه با معافیت از جمازات‪ ،‬دولت افغانستان باید‪:‬‬ ‫• موارد نقض حقوق بش��ر در افغانستان را مورد حتقیق قرار دهد‪ ،‬مسئوالن‬ ‫آن‌ها را به دس��ت عدالت بس��پارد و از ارائه جربان مناسب اطمینان حاصل‬ ‫کند‪ .‬این موارد نقض حقوق بشر شامل تعدی‏هایی مثل ترور‪ ،‬شکنجه‪ ،‬هتدید‬ ‫و محله به مدافعان حقوق بش��ر‪ ،‬روزنامه‌نگاران و خمالفان سیاس��ی می‌شود‪.‬‬ ‫اس��ید پاش��ی به زنان و دختران و دیگر خش��ونت‌های جنسییت نباید بدون‬ ‫جمازات مباند‪.‬‬ ‫• در مهکاری با کمیس��یون مس��تقل حقوق بش��ر افغانس��تان‪ ،‬جامعه مدین‬ ‫افغانس��تان‪ ،‬س��ازمان‌های حقوق بش��ر و گروه‌ه��ای قربانی��ان چارچوب‬

‫حقوق بشر و صلح‬

‫حقوق بشر بر سر دوراهی‪:‬‬


‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪6‬‬

‫حمکم��ی برای اجیاد مکانیزم‌های عدالت انتقایل را پیش��نهاد و اجرا کند‪ .‬این‬ ‫گون��ه راهکارها ب��ه منظور تکمی��ل مکانیزم‌های عدالت کیف��ری می‌توانند‬ ‫کمیسیون‌های حقیقت یایب‪ ،‬ارائه جربان به قربانیان و بنا کردن مراکز یادبود‬ ‫را در بر بگریند‪ .‬به عنوان خبشی از این تعهد‪ ،‬دولت باید برنامه عمل قرباین‏ـ‏‏‏‬ ‫حمور صلح و مصاحله را که در سال ‪ 2005‬هتیه شد احیا و اجرا کند‪.‬‬ ‫• از طری��ق پارمل��ان‪ ،‬قانون عفو عمومی و ثبات مل��ی را ملغا کند زیرا این‬ ‫قانون ناقض قانون اساس��ی افغانستان و تعهدات بنی‌املللی آن‌ در عهدنامه‌ها‬ ‫و مانعی بر سر راه صلح عادالنه و پایدار است‪.‬‬ ‫• کمیس��یون مستقل حقوق بشر افغانستان را تقویت و استقالل آن را تضمنی‬ ‫کند‪ .‬دولت باید از مش��ارکت کامل کمیس��یون مس��تقل حقوق بش��ر در متام‬ ‫فراینده��ای مربوط به صل��ح و مصاحله اطمینان حاصل منای��د و بالفاصله‬ ‫گزارش مشروح ترس��یم منازعه این کمیسیون را درباره موارد نقض حقوق‬ ‫بشر در افغانستان در طی جنگ منتشر کند‪.‬‬ ‫• از س��ازمان ملل متحد برای حتقیق و ثب��ت جنایت‏های مذکور در حقوق‬ ‫بنی‌امللل که طالبان و دیگر گروه‌های مسلح مرتکب شده‌اند‪ ،‬دعوت به عمل‬ ‫آورد‪.‬‬ ‫در زمینه حقوق زنان‪ ،‬دولت افغانستان باید‪:‬‬ ‫• حضور برابر زنان را در متامی مراحل گفتگوهای صلح‪ ،‬براس��اس قطعنامه‬ ‫‪ 1325‬ش��ورای امنیت درباره زنان و درگریی‌های مس��لحانه‪ ،‬تضمنی مناید‬ ‫و زن��ان را به پس��ت‌های کلیدی دولت‪ ،‬قوه قضایی��ه و مراجع تصمیم‌گریی‬ ‫منصوب کند‪.‬‬ ‫• متام قواننی تبعیض‌آمیز علیه زنان‪ ،‬به ویژه قانون احوال ش��خصیه تش��یع‪،‬‬ ‫قان��ون ازدواج‪ ،‬مق��ررات تبعیض‌آمیز در قانون جم��ازات و قانون مالکیت و‬ ‫قواننی س��نیت تبعیض‌آمیز را لغو کند‪ .‬دولت با پشتیباین جامعه بنی‌املللی باید‬ ‫اقدامایت برای پایان دادن به توس��ل به دادگاه‌های س��یار سنیت اجنام دهد و‬ ‫دسترسی کامل و مؤثر زنان را به سیستم رمسی عدیل تضمنی کند‪.‬‬ ‫• در مهاهنگی با دیوان عایل کش��ور و دفتر دادستاین کل‪ ،‬اجرای قانون حمو‬ ‫خشونت علیه زنان را تقویت کند‪.‬‬ ‫• ب��ه هببود دسترس��ی زنان ب��ه حقوق اجتماعی مثل درم��ان و آموزش در‬ ‫سراسر کشور ادامه دهد‪.‬‬ ‫• مه��واره و به طور گس��ترده ب��رای هتیة گزارش‌های دول��ت به کمیته‌های‬ ‫سازمان ملل‪ ،‬به ویژه کمیته رفع تبعیض‌ علیه زنان (‪ )CEDAW‬و اجرای‬ ‫مالحظات پایاین و توصیه‌های گزارش��گر ویژه خشونت علیه زنان‪ ،‬علل و‬ ‫پیامدهای آن‪ ،‬با س��ازمان‌های جامعه مدین و کمیس��یون مستقل حقوق بشر‬ ‫افغانستان مشورت کند‪.‬‬ ‫در زمینه ظرفیت سازی در هنادهای دولیت‪ ،‬دولت افغانستان باید‪:‬‬ ‫• از دخال��ت در ام��ور قوه قضایی��ه پرهیز کند و اطمین��ان حاصل مناید که‬ ‫مطابق��ت ام��ور با قانون اساس��ی به‌طور کامل و مس��تقال به وس��یله جمامع‬ ‫کارشناسان با صالحیت حقوقی مورد بررسی قرار گرید‪.‬‬ ‫• به کمیسیون انتخابات اختیار کامل بدهد و از طریق کمیسیون رسیدگی به‬ ‫شکایت‌های انتخابایت از نظارت سامل در مهکاری با کمیسیون مستقل حقوق‬ ‫بشر افغانس��تان اطمینان حاصل کند‪ .‬جامعه بنی‌املللی باید به ناظران مستقل‬ ‫مأموری��ت دهد تا در آینده فرایند نظارت را تقویت و از تقلب در انتخابات‬ ‫جلوگریی کنند‪.‬‬ ‫• در مهکاری با جامعه بنی‌املللی‪ ،‬با فساد رایج که از کارکرد مؤثر هنادهای‬ ‫دموکراتیک جلوگریی می‌کند‪ ،‬مبارزه مناید‪.‬‬ ‫• از اجرای برنامه تازه‏ای برای خلع س�لاح عمومی در سراس��ر کش��ور و‬ ‫نگهباین مؤثر از مرزها به منظور جلوگریی از قاچاق اسلحه اطمینان حاصل‬ ‫مناید‪.‬‬ ‫در زمینه مهکاری با ناظران حقوق بشر سازمان ملل‪ ،‬دولت افغانستان باید ‪:‬‬ ‫• ب��ا س��ازمان‌های غریدولیت حقوق بش��ری‪ ،‬س��ازمان‌های جامعه مدین و‬ ‫کمیسیون مستقل حقوق بش�� افغانستان برای اجرای توصیه‌های دفتر کمیشنر‬ ‫عایل حقوق بشر سازمان ملل‪ ،‬کارشناسان و جمامع حقوق بشر سازمان ملل‬ ‫و بررسی ادواری عمومی مشورت و مهکاری کند‪.‬‬ ‫• از کارشناس��ان ویژه حقوق بشر سازمان ملل دعوت دامیی به عمل آورد‪،‬‬ ‫به درخواس��ت آن‌ها برای دیدار از کش��ور‪ ،‬مثل درخواست گزارشگر ویژه‬ ‫شکنجه‪ ،‬پاسخ سریع بدهد و به درخواست اطالعات درباره موارد مشخص‬ ‫یا روندهای عمومی‪ ،‬مثل درخواس��ت گزارشگر ویژه اعدام‌های فرا قضایی‬ ‫پاسخ دهد‪.‬‬ ‫‪ 2‬ـ توصیه‌ها به سازمان ملل‬ ‫• س��ازمان مل��ل باید گزارش��گر ویژه‏ای برای حقوق بش��ر در افغانس��تان‬

‫منصوب کند که از اختیار بررس��ی‪ ،‬نظارت‪ ،‬توصیه و انتش��ار گزارش علین‬ ‫درباره وضعیت حقوق بش��ر در افغانستان‪ ،‬و پاسخ به شکایت‌های قربانیان‬ ‫برخوردار باشد و‪ ،‬در مهکاری با دولتمردان افغانستان‪ ،‬نقشه راه برای اجرای‬ ‫توصیه‌های حقوق بشری سازمان ملل را کارکردی سازد‪.‬‬ ‫• شورای امنیت سازمان ملل باید قطعنامه ‪ 1988‬دربارة طالبان را به منظور‬ ‫زیر مورد بازنگری قرار دهد‪:‬‬ ‫ معیارهای حذف اس��امی از لیس��ت‏ها را اصالح کند تا مطمئن ش��ود که‬‫متام افراد مظنون به داش�تن مسئولیت در جنایت‌های بنی‌املللی بنا به تعریف‬ ‫اساسنامه رم یا شراکت در آن‌ها‪ ،‬به خاطر جنایت‌های اهتامی خود در مقابل‬ ‫دادگاه مس��تقل حاضر شوند و س��پس در صوریت که جمرم شناخته نشوند از‬ ‫لیست حذف شوند‪.‬‬ ‫ مأموریت بازرس حذف اس��امی از لیس��ت‌ها را ک��ه در قطعنامه ‪1904‬‬‫( ‪ )2009‬تعینی شد‪ ،‬به منظور دریافت درخواست از افراد یا جمموعه‌ها برای‬ ‫خروج از لیست‪ ،‬دوباره متدید کند‪.‬‬ ‫ امکان دسترسی به متام اطالعات مورد استفاده برای هتیه لیست‌ها را برای‬‫بازرس حذف اسامی فراهم سازد‪.‬‬ ‫ اطمینان حاصل مناید که توصیه‌های بازرس حذف اسامی در عمل رعایت‬‫شوند و از طریق تصمیم مجعی کمیته ‪ 1267‬یا ارجاع به شورای امنیت ملغا‬ ‫نشوند‪.‬‬ ‫• س��ازمان ملل باید اطمینان حاصل کند که رعایت حقوق بش��ر اساس هر‬ ‫گونه توافق مهکاری بنی دولت افغانس��تان‪ ،‬کش��ورهای مهس��ایه و جامعه‬ ‫بنی‌امللل��ی برای پیش�برد امنیت منطقه‌ای و مبارزه با تروریس��م بنی‌املللی را‬ ‫تشکیل دهد‪.‬‬ ‫‪ 3‬ـ توصیه‌ها به کشورهای عضو ناتو و کشورهای متویل کننده‬ ‫• مهان‌طور که در گزارش س��االنه ‪ 2011‬کمیشنر عایل حقوق بشر سازمان‬ ‫ملل توصیه شده است‪ ،‬ناتو و دیگر نریوهای نظامی بنی‌املللی و نیز نریوهای‬ ‫امنی��ت ملی افغانس��تان باید اطمینان حاصل کنند که سیس��تم‌های مناس�بی‬ ‫برای ثبت صحیح حوادث زیان‌بار برای غرینظامیان و س��وء رفتار نریوهای‬ ‫بنی‌امللل��ی برقرار باش��د و در پی ای��ن حوادث حتقیقات در خ��ور اعتماد و‬ ‫شفاف اجنام گرید‪ .‬به متام افراد زیان‌دیده باید جربان مناسب عرضه شود‪ ،‬از‬ ‫مجله تضمنی عدم تکرار‪ ،‬خسارت‪ ،‬عذرخواهی‪ ،‬حتقیقات و اقدامات ملموس‬ ‫دیگری که نش��انه تش��خیص اشکاالت باشد‪ .‬جربان خس��ارت باید سریع‪،‬‬ ‫یکس��ان و نظام‏مند در اختیار متام قربانی��ان غرینظامی تلفات درگریی‌ها و‬ ‫موارد نقض حقوق بشر قرار گرید‪.‬‬ ‫• کش��ورهای عضو ناتو و کشورهای متویل کننده باید اطمینان حاصل کنند‬ ‫ک��ه خروج تدرجیی نریوهای بنی‌املللی به مهراه تقویت هنادهای دموکراتیک‬ ‫در سراس��ر کشور (شامل سیستم رمسی عدیل) و ظرفیت سازی در نریوهای‬ ‫امنیت ملی افغانس��تان صورت گرید‪ .‬توصیه‌های کمیش��نر عایل حقوق بشر‬ ‫سازمان ملل در گزارش س��االنه ‪ 2011‬او برای پشتیباین و تقویت ظرفیت‬ ‫هناده��ا از طری��ق هیئت معاونت س��ازمان ملل در افغانس��تان باید به اجرا‬ ‫گذاشته شود‪ .‬کمیس��یون مستقل حقوق بشر افغانستان باید از پشتیباین کایف‬ ‫برخوردار و استقالل آن تضمنی شود‪.‬‬ ‫• کشورهای متویل کننده باید از جامعه مدین و جامعه سازمان‌های غریدولیت‬ ‫هنوز ضعیف‌ در افغانس��تان‪ ،‬از مجله سازمان‌های حقوق بشری‪ ،‬پشتیباین و‬ ‫اطمینان حاصل کنند که کمک‌های توس��عه‌ای کام ً‬ ‫ال متوجه نیازهایی باش��د‬ ‫که در مش��ورت با جامعه مدین افغانستان‪ ،‬از مجله زنان‪ ،‬تعینی می‌شود و به‬ ‫تقویت هنادهای دموکراتیک و حاکمیت قانون یاری رساند‪.‬‬ ‫‪ 4‬ـ توصیه‌ها به دادگاه بنی‌املللی کیفری‬ ‫• دادس��تاین دادگاه بنی‌املللی کیفری باید به طور منظم گزارش‌های مشروح‬ ‫درباره حتلیل مقدمایت خود از افغانستان را منتشر مناید‪.‬‬ ‫• دادس��تان دادگاه بنی‌املللی کیفری بای��د فعالیت‌های خود در زمینه اجرای‬ ‫اصل تکمیلی بودن دادگاه را منتشر مناید‪.‬‬ ‫• از آجنا که راهکارهای نظام عدیل و قضایی کشور ناتواین یا یب‌میلی خود‬ ‫در زمینه حتقیقات ج��دی و پیگرد قضایی مرتکبان جنایت‌های بنی‌املللی را‬ ‫نشان داده‌اند‪ ،‬این دادستاین باید بر اساس صالحیت دادگاه بنی‌املللی کیفری‬ ‫حتقیق درباره جنایت‌های اجنام ش��ده در افغانس��تان از سال ‪ 2003‬به بعد را‬ ‫شروع کند و به نیاز قربانیان به جربان پاسخ دهد‪.‬‬ ‫‪------------‬‬‫‪ -1‬منت کامل گزارش مشترک فدراسیون بنی املللی جامعه های حقوق بشر‬ ‫و بنیاد آرمان‏شهر‪/‬آسیای آزاد را از اینجا دریافت کنید‪:‬‬

‫‪http://www.fidh.org/IMG/pdf/af0512589a.pdf‬‬


‫در گفتگو با آقای ضیاء مبلغ‬

‫ضیاء مبلغ نماینده ی جامعه ی مدنی افغانستان در کنفرانس توکیو‬

‫گفته می شود در کنفرانس های بنی املللی که در این اواخر در باره ی‬ ‫افغانستان وجود داشت‪ ،‬جامعه ی مدین و فعاالن حقوق بشر بیشتر از هر‬ ‫زمان دیگری نقش داشتند‪ ،‬این رویکرد ناشی از چه بود؟‬ ‫من فکر می کنم جامعه ی جهاین پس از خروج نریوهای بنی املللی نگران‬ ‫حفظ نظام دموکراتیک در افغانستان است‪ .‬از این منظر نقش جامعه ی مدین‬ ‫بسیار مهم است‪ .‬چون معمو ً‬ ‫ال گذار به دموکراسی از دیکتاتوری با سه معیار‬ ‫ممکن است‪ .‬یکی برجسته شدن نقش جامعه ی مدین و احزاب است تا‬ ‫بتوانند زمینه ی گذار به دموکراسی را فراهم سازند‪ .‬امکان دیگر این است‬ ‫که حکومت ها برای پیش گریی از شورشها و قیام های مردمی زمینه ی‬ ‫گذار به دموکراسی را فراهم سازند‪ .‬در حالت سوم گروه هایی که در یک‬ ‫ساختار سیاسی رقیب هستند‪ ،‬می توانند زمینه ی گذار را فراهم سازند‪.‬‬ ‫در غری این صورت‪ ،‬اگر انسداد سیاسی به وجود بیاید و حترک های سیاسی‬ ‫و فضای باز را از بنی بربند تا جلو شکل گریی جامعه ی مدین فعال‪ ،‬احزاب‬ ‫ملی و قوی‪ ،‬مطبوعات و رسانه های آزاد را بگریند‪ ،‬زمینه ی اعتراض برای‬ ‫مردم وجود ندارد و تنها راه ممکن انقالب است‪ .‬در کشورهای عریب ما‬ ‫شاهد این روند بوده امی‪ .‬اگر انقالب هم صورت بگرید چون بدیل مشخص‬ ‫هم وجود ندارد‪ ،‬معمو ً‬ ‫ال یک نوع دیکتاتوری جدید پدیدار می شود‪ .‬یا‬ ‫رییس مجهور مادام العمر دیگری قدرت را منسد می سازد یا یک نوع‬ ‫دیکتاتوری دیگر حاکم می شود‪ .‬جامعه ی جهاین این توقع را از هنادهای‬ ‫مدین افغانستان داشته است تا بتوانند نقش خود را ایفا کنند‪ .‬برای این که‬ ‫اگر جامعه ی مدین فعال نداشته باشیم دولت خود را تنها بازیگر اصلی‬ ‫حافظ منافع مردم می داند و فکر می کند بازیگر امور مردم تنها دولت است‪.‬‬ ‫دوم‪ ،‬دولت ممکن است قدرت را به سوی شخصی شدن پیش بربد‪.‬‬ ‫در صوریت که جامعه ی مدین غایب باشد ولو که قانون اساسی بسیار‬ ‫دموکراتیک هم داشته باشیم تاثریی منی گذارد‪ .‬مث ً‬ ‫ال مصر قانون اساسی‬ ‫دموکراتیک داشت که قواننی اساسی افغانستان نیز از آن نسخه برداری‬ ‫شده است‪ .‬چون هنادهای مدین حضور نداشت قدرت به سوی شخصی‬ ‫شدن پیش رفت‪ .‬حتا قدرت به مست یک نظام پدر ساالر پیش می رفت‪.‬‬ ‫مورد دیگر این است که در چننی شرایطی ممکن است دولت حتا سعی کند‬ ‫خبش خصوصی را نیز وابسته به خود بسازد‪ .‬تنها کساین می توانند در چننی‬ ‫فضایی رشد داشته باشد و نقش در خبش خصوصی ایفا کنند که وابسته به‬ ‫هنادهای دولیت و رکن های بلندپایه ی دولیت باشند‪.‬‬ ‫پس این خماطرات بالقوه وجود دارد و با توجه به فضای آشفته ی افغانستان‬ ‫برخی از نشانه های چننی جریان ها در حال حاضر وجود دارد‪ .‬مث ً‬ ‫ال قوه ی‬ ‫جمریه در امور قضائیه مداخله می کند‪ ،‬قوه ی قضائیه را به عنوان آلت دست‬ ‫علیه قوه ی مقننه استفاده می کند‪ .‬حتا دادستاین را که در عرف حقوقی باید‬ ‫کام ً‬ ‫ال مستقل باشد‪ ،‬آلت دست علیه قوه ی دیگر می سازد‪ .‬این ها نشان‬ ‫دهنده ی این است که حکومت ما تعهدایت را که نسبت به قانون اساسی دارد‬ ‫کم کم فراموش می کند‪ .‬ما به مست اقتدار گرایی پیش می رومی‪ .‬در چننی‬ ‫برهه زماین که جامعه ی جهاین می خواهد از افغانستان خارج شود‪ ،‬نیاز به‬ ‫یک بدیل دارد‪ .‬به مهنی دلیل این ها نه به نقش تزییین و منایشی جامعه ی‬ ‫مدین‪ ،‬بلکه به نقش واقعی آن تاکید می کنند‪.‬‬

‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫اولویت های جامعه ی مدنی و فعاالن حقوق‬ ‫بشر افغانستان پس از کنفرانس توکیو!‬

‫با توجه به وضعییت که مشا اشاره کردید جامعه ی مدین چه قدر نقش و‬ ‫توامنندی حتقق این خواسته ها و توقعات را دارد؟ این هنادها چه قدر می‬ ‫توانند در برابر روند فعلی که در حال حاضر رو به وخامت بیشتر است‬ ‫مقاومت کنند؟‬ ‫ما هم در بن و هم در توکیو تاکید کردمی که برنامه ی دولت افغانستان‪،‬‬ ‫برنامه ای نیست که به مست ملت سازی پیش برود‪ ،‬برنامه ای که دولت‬ ‫افغانستان در کنفرانس توکیو ارائه کرد‪ ،‬خبشی است زیر عنوان حکمراین‪.‬‬ ‫ویل هیچگاهی ذکری از ملت سازی و دولت ‪ -‬ملت سازی وجود ندارد‪.‬‬ ‫یعین به دولیت که متکی بر ملت باشد اشاره نشده است‪ .‬این یکی از نقایصی‬ ‫است که در تاریخ دولت سازی افغانستان شاهد هستیم‪ .‬یکی از شکست‬ ‫هایی که دولت سازی در افغانستان در طول تاریخ داشته است این است‬ ‫که فرایند ملت سازی را خنواسته است طی کند‪ .‬در نتیجه قدرت به جای‬ ‫این که از درون ملت جبوشد و ملت به آن مشروعیت خبشد‪ ،‬در دست یک‬ ‫تعداد رهرباین که نقش کاریزماتیک دارند یا رهربان قومی و عشریه ای‬ ‫هستند قرار می گرید‪ .‬یا به صورت کودتا یا با خشونت قدرت را از مهدیگر‬ ‫می گریند‪ .‬در نتیجه سعی می کنند حکومت را از طریق غلبه ساقط کنند‪.‬‬ ‫جامعه ی مدین می تواند روند ملت سازی را تسریع کند‪ .‬تا زماین که منبع‬ ‫مشروعیت قدرت‪ ،‬ملت افغانستان نباشد و قدرت از دست یک تعداد خاص‬ ‫گرفته نشود‪ ،‬حبران ادامه خواهد داشت‪ .‬از سال ‪ ،1352‬زمان کودتای داوود‬ ‫خان‪ ،‬تا اکنون روند مهنی گونه بوده است‪ .‬صر��ًا در چند انتخابات اخری که‬ ‫آن هم با مشکالت زیادی مواجه بود‪ ،‬مردم برای مشروعیت دادن به قدرت‬ ‫نقش داشتند‪.‬‬ ‫جامعه ی مدین می تواند روند ملت سازی را تسریع کند‪ ،‬پس از آن روند‬ ‫دولت ـ ملت سازی را تسریع کند‪ .‬در غری آن شاید در آینده نیز شاهد تکرار‬ ‫چننی حوادثی باشیم‪ .‬به این دلیل که جزء سنت جامعه ی افغاین شده است‬ ‫که قدرت متاسفانه نه از درون ملت بلکه از درون یک تعداد رهربان قومی و‬ ‫قبیله ای دست به دست می شود‪ .‬نقش دیگری که جامعه ی مدین می تواند‬ ‫داشته باشد باز کردن فضای سیاسی بسته است تا جریاهنای دموکراتیک‪،‬‬ ‫اعتراضات مدین غری خشونت آمیز و زمینه ی گذار به دموکراسی را در دهه‬ ‫ی حتول پیش بربد‪.‬‬ ‫نقش عمده ی دیگر جامعه ی مدین تغیری فرهنگ قبیله ای است‪ .‬در حال‬ ‫حاضر حکومت داری در افغانستان‪ ،‬حاکمیت قانون و دموکراسی با این‬ ‫مشکالت بسیار عمده روبرو است‪ .‬بسیاری کوشش می کنند زیر عنوان‬ ‫صلح سازی‪ ،‬اجیاد صلح و امثال آن قانون اساسی را دور بزنند و به جای آن‬ ‫قواننی و عرف های قبیله ای را حاکم بسازند‪ .‬به جای این که از روندها و‬ ‫ساختارهایی که قانون اساسی معریف کرده استفاده کنیم‪ ،‬سعی می کنیم جرگه‬ ‫ی عنعنوی و لویه جرگه را به عنوان جایگزین ریفراندوم معریف کنیم‪ .‬این‬ ‫ها خماطرات بسیار عمده و بالقوه است که در برابر دموکراسی و حاکمیت‬ ‫قانون وجود دارد‪ .‬بسیاری آگاهانه کوشش می کنند که نقش قانون اساسی‬ ‫را نادیده بگریند‪ ،‬حتا حماکم عریف را‪ ،‬با استدالل به این که بیشتر از ‪ 80‬تا‬ ‫‪ 85‬درصد قضایا از طریق حماکم عریف حل می شود‪ ،‬جایگزین نظام عریف‬ ‫بسازند که قانون اساسی معریف کرده است‪ .‬ویل وظیفه ی جامعه ی مدین‬ ‫است که در راستای صیانت از قانون اساسی و دفاع از قانون نقش عمده‬ ‫داشته باشد‪.‬‬ ‫ترویج فرهنگ مدارا نقش دیگری است که جامعه ی مدین می تواند داشته‬ ‫باشد‪ .‬در حال حاضر در جامعه ی سیاسی افغانستان اگر حترکایت وجود‬ ‫دارد‪ ،‬بیشتر حترکات قومی است‪ .‬این ناشی از انسداد قدرت توسط یک‬ ‫تعداد خاص است که می خواهند یک تعریفی از ما و دیگران را در جامعه‬ ‫حاکم بسازند‪ .‬در چننی وضعییت جامعه ی مدین باید با ارائه ی راهکارهای‬ ‫مانند رفع تبعیض‪ ،‬اجرا کردن مفاد قوانیین که از رفع تبعیض صحبت می کند‪،‬‬ ‫تضمنی مشارکت سیاسی‪ ...‬را امر مسجل بسازد‪.‬‬ ‫تعریف «حتول» از دیدگاه جامعه ی مدین نقش دیگری است که جامعه ی‬ ‫مدین افغانستان می تواند داشته باشد‪ .‬در سندی که دولت افغانستان در‬ ‫کنفرانس توکیو ارائه کرد‪ ،‬حداکثر چیزی که از آن می توان از حتول در‬ ‫حاکمیت استخراج کرد یک حاکمییت است که ادعای دولت رفاه را دارد‪.‬‬ ‫چیزی بیشتر از آن نیست‪ .‬بیست و دو اولوییت که دولت افغانستان ارائه کرد‬ ‫متاسفانه از حلاظ انکشاف اقتصادی متوازن نیست که منجر به فقری تر شدن‬ ‫والیات فقری و مناطق دور افتاده و حمروم می شود که این هم یکی از خالء‬ ‫هایی است که وجود دارد‪ .‬تعریفی که جامعه ی مدین برای دهه ی حتول می‬ ‫دهد‪ ،‬چیست؟ کارکردن در راستای انکشاف متوازن‪ ،‬تضمنی حقوق بشر‪،‬‬ ‫حقوق اقلیت ها و هنادینه شدن برابری و پیشرفت دیگر مفاد قانون اساسی‪.‬‬ ‫در غری این صورت متاسفانه کشور ما استعداد بسیار زیادی برای رفنت به‬ ‫مست دیکتاتوری دارد‪.‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪7‬‬


‫سال چهارم‪ ،‬مشاره بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد ‪ -‬آگست ‪2012‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25‬‬ ‫‪8‬‬

‫توانایی جامعه ی مدین برای حتقق این آرمان چگونه است؟‬ ‫این پرسش سخیت است‪ .‬با توجه به آنچه گفته شد‪ ،‬بار سنگیین بر شانه‬ ‫های جامعه ی مدین قرار دارد‪ .‬متاسفانه در افغانستان زمینه ی شکل گریی‬ ‫جامعه ی مدین مهیا نبوده است‪ .‬در ده سال اخری فضا باز تر شد‪ ،‬هنادهای‬ ‫مدین شکل گرفت و تشکل هایی اجیاد شد‪ .‬فکر منی کنم که اجیاد هنادهای‬ ‫مدین پایدار‪ ،‬مستقل و متخصص در افغانستان که هر کدام در یک حیطه‬ ‫دارای ختصص باشند و به مسیت پیش بروند که نه تنها مقهور اقتدار دولت‬ ‫نباشند‪ ،‬بلکه دولت را به حاشیه برانند و بازیگر اصلی هنادهای مدین و‬ ‫جامعه ی مدین باشند‪ ،‬در حال حاضر ممکن باشد‪ .‬ما در حال مترین و رفنت‬ ‫به مست یک چننی ایده آیل هستیم‪ .‬بنابراین‪ ،‬هنادهای مدین نیاز دارند تا‬ ‫خود را منسجم سازند و تعهدایت را که دولت افغانستان در قبال اعالمیه ی‬ ‫کنفرانس توکیو دارد تطبیق کنند‪.‬‬

‫یکی از اولویت ها هم برای گذار به دموکراسی و توسعه ی اقتصادی و‬ ‫در عنی حال یکی از مسئولیت های جامعه ی مدین و فعاالن حقوق بشر‬ ‫در اغلب کشور های جهان حتقق عدالت است‪ .‬طی ده سال گذشته یکی از‬ ‫راستاهای کارهای جامعه ی مدین در مهنی زمینه بوده است‪ .‬اما امروز این‬ ‫حبث به حاشیه رانده شده است‪ ،‬ضعف ها و ناتواین های جامعه ی مدین در‬ ‫این راستا چه بوده است؟‬ ‫بدون عدالت منی توانیم به مست ثبات‪ ،‬ملت سازی و نظام دموکراتیک پیش‬ ‫برومی‪ .‬متاسفانه طی چهل سال اخری حبث معافیت به حدی در این کشور‬ ‫ریشه دوانیده است که مطرح کردن عدالت انتقایل در این برهه شجاعت‬ ‫بسیار زیاد می خواهد‪ .‬از سال ‪ 1352‬تا به حال هیچ رییس مجهوری را‬ ‫سراغ ندارمی که زنده و جان به در برده باشد؛ متام آن ها کشته شدند‪ .‬ما‬ ‫کشوری ریکورددار هستیم که در ظرف سی یا سی و پنج سال بیشترین‬ ‫تغیری نظام ها را در خود دیده است‪ .‬نظام شاهی مطلقه‪ ،‬شاهی مشروطه‪،‬‬ ‫مجهوریت‪ ،‬حکومت کمونیسیت‪ ،‬حکومت آشیت ملی‪ ،‬حکومت جماهدین‪،‬‬ ‫امارت طالبان و نظام جهوری اسالمی فعلی نظام هایی هستند که طی مهنی‬ ‫مدت جا به جا شده اند‪ .‬چننی تغیریات دراماتیکی را در طول سی سال در‬ ‫کمتر کشوری می توان سراغ یافت‪ .‬کشور ما ریکورد دار تغیری بریق است‪.‬‬ ‫این ها در جامعه ی ملل از چهره ی افغانستان یک چهره ی نامطلوب ارائه‬ ‫می کنند‪ .‬این نشان می دهد که چه قدر ممکن است با سرنوشت یک ملت‬ ‫بازی صورت گرید که حتا نشان آن کشور در سطح بنی امللل با سرعت‬ ‫در سه دهه ی گذشته تغیری کند‪ .‬آمار کشته های جنگ‪ ،‬میلیون ها معلول‪،‬‬ ‫میلیون ها مهاجری که به کشورهای مهسایه و جهان آواره شده اند و از مهه‬ ‫مهم تر فقر مزمین را که به آن دچار هستیم‪ ،‬در نظر بگریید‪ .‬مهه فرصت‬ ‫ها در این چند دهه از دست ما رفته است‪ .‬به کشورهایی نگاه کنید که در‬ ‫سال ‪ 1352‬با ما وضعیت مشابه داشتند و آن ها را با کشور ما مقایسه کنید‪.‬‬ ‫مهه این ها پیامد این است که کشور ما خنواسته است عدالت و به خصوص‬ ‫عدالت انتقایل را در هیچ یک از برهه های حتول اجرا کند و فرهنگ معافیت‬ ‫را در این کشور از بنی بربد‪.‬‬ ‫چون قدرت مهیشه بنی تعداد خاصی جابه جا می شود‪ ،‬زورمندان عالقه‬ ‫ندارند به کساین که قربانیان اصلی کودتاها هستند‪ ،‬به مصاییب که ملت‬ ‫افغانستان به آن دچار است رسیدگی شود‪ .‬ملت مهیشه گروگان کساین بوده‬ ‫است که پی در پی قدرت را دست به دست می گردانند‪ .‬کساین که قرباین‬ ‫جنگ ها هستند‪ ،‬مهیشه در حالت گذار فراموش می شوند‪.‬‬ ‫حتا بر فرض‪ ،‬پس از صورت گرفنت مصاحله‪ ،‬مدغم شدن گروه های‬ ‫متخاصم خمالف دولت‪ ،‬تن دادن آن ها به روند دموکراتیک‪ ،‬باز هم هیچ‬ ‫تضمیین وجود ندارد که یک کشور دیگر یا یک گروه دیگر خیال بر اندازی‬ ‫حکومت را در سر نداشته باشد یا ارتش علیه حکومت کودتا نکند‪ .‬چون‬ ‫فرهنگ معافیت و مصونیت این زمینه را فراهم می کند‪ ،‬به خصوص قانوین‬ ‫که شورای ملی افغانستان تصویب کرده است (قانون عفو) که در خبشی‬ ‫از آن آورده است که خمالفان افغانستان هرگاه اسلحه را به زمنی بگذارند‬ ‫می توانند از مفاد آن استفاده کنند‪ .‬به اساس این قانون گروه های خمالف تا‬ ‫جایی که ممکن است می توانند علیه دولت اقدام نظامی بکنند و هرگاه از‬ ‫این طریق به مقصد نرسند و با شکست مواجه شوند‪ ،‬می توانند اسلحه را به‬ ‫زمنی بگذارند و از مصونییت که این قانون فراهم کرده است استفاده کنند‪ .‬با‬ ‫این وضعیت هیچ وقت به مست صلح واقعی پیش منی رومی‪ .‬بازی هایی که‬ ‫در این زمینه می شود بیشتر خود فرییب است‪ .‬بدون عدالت امکان گذار به‬ ‫صلح و دموکراسی فراهم منی شود‪.‬‬ ‫اما مهانگونه ای که صلح بدون عدالت تامنی منی شود‪ ،‬عدالت نیز بدون‬ ‫صلح تامنی شدین نیست‪ .‬اکنون در افغانستان یک نربد تقریبًا سرتاسری‬ ‫بنی دولت و خمالفان جریان دارد‪ ،‬چه گونه ممکن است در چننی وضعییت به‬

‫عدالت برسیم؟‬ ‫مهان گونه ای که گفتم‪ ،‬از یک طرف فرهنگ معافیت و از طرف دیگر حبث‬ ‫عدالیت که در افغانستان مطرح شده است به اندازه ی کایف آسیب شناسی‬ ‫نشده است که چرا در افغانستان جواب نداده است‪ .‬هیچ کسی منی تواند‬ ‫انکار کند که بدون عدالت ممکن است چرخه ی خشونت تداوم یابد‪ .‬ممکن‬ ‫است میلیون ها انسان دیگر آواره شوند‪ ،‬معلول شوند‪ ،‬بسیاری از مردم ما‬ ‫جان خود را از دست دهند‪ ،‬ویل هیچ گاهی این کشور از خاکستر جنگ‬ ‫سر بلند نکند‪ .‬ویل در برابر حبثی که ما در زمینه ی عدالت مطرح می کنیم‬ ‫باید خاستگاه آن بومی سازی شود‪ .‬خاستگاه عدالت بر می گردد به پایان‬ ‫جنگ جهاین دوم‪ ،‬دادگاه نورنربگ و بیشتر مبتین بر معاهدات حقوق بشر‪،‬‬ ‫حقوق بشر دوستانه و مسائل این چنیین دیگر‪ .‬جتاریب هم که وجود دارد‪،‬‬ ‫جتاریب است که در کشورهای در حال گذار به دموکراسی وجود دارد‪ .‬ما‬ ‫باید عدالت را بومی سازی کنیم‪ .‬سعی کنیم از منابع حقوقی و مطالعات فقهی‬ ‫فرهنگ آن را استخراج کنیم‪ .‬کساین که استدالل می کنند که حبث عدالت‬ ‫منجر به افزایش خشونت می شود و امنیت را با خماطره مواجه می سازد‬ ‫و باعث خطرات بیشتر می شود‪ ،‬استناد های خود را دارند‪ .‬اما این که این‬ ‫حبث ها چه قدر از عرف قبیله ای در ذهن ما ته نشنی شده است‪ ،‬نیازمند‬ ‫بررسی هنادهای مدین است‪.‬‬

‫گفته شده است که کنفرانس توکیو آخرین تعهدات جامعه ی بنی املللی در‬ ‫قبال افغانستان را در بر می گرید‪ .‬آیا پایان مهکاری های گسترده ی بنی‬ ‫املللی بر وضعیت افغانستان تاثری گذار خواهد بود؟‬ ‫او ًال این آخرین کنفرانس نبود‪ .‬چون در آخر کنفرانس توکیو فیصله شد که‬ ‫در سال ‪ 2014‬کنفرانس دیگری در سطح وزرا درلندن دایر شود‪ .‬انگلستان‬ ‫متعهد شد تا میزبان آن کنفرانس باشد‪ .‬ویل مسلم است در کنفرانس ‪2014‬‬ ‫‪ ،‬جامعه ی جهاین کنفرانس حسابرسی و حسابدهی را بر گزار می کند تا‬ ‫روشن شود دولت افغانستان تا چه حد توانسته است طبق معیارهایی که‬ ‫برای کمک به افغانستان در اعالمیه ی توکیو مشخص شده است خود را‬ ‫عیار بسازد و گزارش فعالیت های افغانستان نسبت به فساد زدایی‪ ،‬تبعیض‬ ‫زدایی‪ ،‬تعهدات نسبت به برنامه های انکشایف‪ ،‬میزان ظرف��ت برای اجرای‬ ‫پروژه های انکشایف را بدهد‪ .‬پس از ارزیایب برای تداوم کمک ها که آغاز‬ ‫دهه ی حتول است‪ ،‬کمک ها مشخص می شود‪.‬‬ ‫ما به عنوان اشتراک کننده در کنفرانس بن و توکیو خستگی جامعه ی جهاین‬ ‫را کام ً‬ ‫ال احساس می کنیم‪ .‬مشا هر قدر توجیه ارائه کنید‪ ،‬هیچ کشوری‬ ‫تضمنی منی کند خمارج انکشاف و صلح سازی و امنیت در یک کشور دیگر‬ ‫را برای مهیشه تامنی کند‪ .‬از جانب دیگر افغانستان چشم خود را به واقعیت‬ ‫ها می بندد‪ .‬سرباز افغان یا هر سرباز نریوی بنی املللی که در افغانستان کشته‬ ‫می شود بیشتر تاثری فسادی است که مردم افغانستان از او رنج می برند‪ ،‬تا‬ ‫مداخالت کشورهای مهسایه و گروه های شورشی که علیه حکومت دست‬ ‫به اسلحه برده اند‪ .‬بنابه گزارش دفتر مبارزه علیه مواد خمدر و جرامی سازمان‬ ‫ملل در سال ‪ ،2012‬مردم افغانستان بیش از دو نیم میلیارد دالر ساالنه‬ ‫رشوت می پردازند‪ .‬اگر این پول به سرمایه گذاری ختصیص داده شود‪ ،‬رشد‬ ‫افغانستان چه قدر ممکن است افزایش یابد؟ ما به جای رشد ‪ 8‬یا ‪ 10‬درصد‬ ‫ساالنه می توانیم رشد ‪ 35‬درصدی داشته باشیم‪ .‬پس علت عقب افتادگی‬ ‫و حمتاج بودن ما به جامعه ی بنی امللل فسادی است که حکومت افغانستان‬ ‫به صورت سیستماتیک و سازمان یافته از آن محایت می کند و هنادهای‬ ‫دولیت درگری چننی فسادی هستند‪ .‬اگر جامعه ی بنی املللی اطمینان به عزم‬ ‫و اراده ی دولت افغانستان برای مبارزه با فساد حاصل نکند ممکن است که‬ ‫کنفرانس ‪ 2014‬آخرین کنفرانس برای افغانستان باشد‪.‬‬

‫دست آورد جامعه ی مدین از این کنفرانس چه بود؟‬ ‫جامعه ی مدین در حد این که توانست خود را تبارز دهد موفق بود و‬ ‫مطالبات خود را مطرح کند‪ ،‬به خصوص در کنفرانس توکیو فوق العاده‬ ‫موفق بود‪ .‬در اعالمیه ی کنفرانس توکیو بسیاری از خواسته های جامعه‬ ‫ی مدین در راستای حکومت داری خوب و موقف جامعه ی مدین در‬ ‫مسائل افغانستان به صراحت ذکر شده است‪ .‬ویل آینده روشن می سازد که‬ ‫جامعه ی مدین تا چه حد می تواند موفق باشد‪ .‬اگر جامعه ی مدین نتواند‬ ‫دولت را متعهد بسازد تا تعهدایت را که در قبال کنفرانس توکیو پذیرفته است‬ ‫عملی سازد‪ ،‬نتواند زمینه ی انکشاف‪ ،‬ملت سازی‪ ،‬دولت سازی و گذار‬ ‫به دموکراسی و رفع تبعیض را فراهم سازد‪ ،‬ممکن است با شکست مواجه‬ ‫شود‪ .‬در این صورت جامعه ی مدین در راستای اهدافش با شکست مواجه‬ ‫شده است‪.‬‬


‫بعضی اشکال های موافقتنامه‬ ‫در این سند از طالبان و سایر گروه های مسلح مانند حزب اسالمی و امثال‬ ‫آن به عنوان گروه های تروریسیت و پر خطر برای آینده ی افغانستان و به‬ ‫عنوان عامالن خشونت ها نام برده نشده است‪ .‬این مسأله نگراین هایی را‬ ‫درباره برخورد با مسببان اصلی خشونت ها در افغانستان به وجود آورده‬ ‫است‪ .‬از جانب دیگر نشان دهنده ی عدم جدیت امریکا برای مبارزه با‬ ‫تروریسم و طالبان در افغانستان است‪.‬‬ ‫در منت موافقتنامه از ضرورت مبارزه با تروریزم و مشخصا شبکه القاعده و‬ ‫وابستگانش یاد شده است اما مواضع روشن و مشخصی در قبال برخورد و‬ ‫مقابله با منابع ایدئولوژیک‪ ،‬مایل‪ ،‬سیاسی و استراتژیک تروریسم و نا امین‬ ‫در آن وجود ندارد‪.‬‬ ‫با توجه به جتربه ی تارخیی مردم افغانستان از حبران های سیاسی‪ ،‬اجتماعی‬ ‫و قومی هیچ نوع پیش بیین روشن برای چگونگی برخورد به حبران ها و‬ ‫مشکالت داخلی در میان گروه های قومی و سیاسی در نظر گرفته نشده‬ ‫است‪.‬‬ ‫با آن که بر توسعه ی اقتصادی و ساختارهای سیاسی تاکید شده است‪،‬‬ ‫تعریف روشن و چارچوب کاملی برای حتقق آن در نظر گرفته نشده است‪.‬‬ ‫به باور منتقدان یکی از مشکالت اساسی طی ده سال اخری در حوزه ی‬ ‫اقتصادی نبود یک استراتیژی جامع و مدرن بود که از کمک های ده ها‬ ‫میلیارد دالری در ده سال اخری در زیر ساخت های اقتصادی استفاده نشده‬ ‫است‪.‬‬ ‫در خبش اول این موافقتنامه از «توصیه های لویه جرگه عنعنوی ماه نوامرب‬ ‫‪ »2011‬قدر داین شده است‪ .‬در حایل که فعاالن حقوق بشر و جامعه ی‬ ‫مدین افغانستان و مهچننی پارملان افغانستان به عنوان یکی از ارکان سه‬ ‫گانه ی دولت این جرگه را غری مشروع اعالم کرده اند‪ ،‬زیرا‪ ،‬تشکیل چننی‬

‫پس از ‪2014‬‬ ‫با آن که در این سند استراتیژیک اشاره ای به چگونگی حضور نظامی‬ ‫امریکا در افغانستان نشده است‪ ،‬مهکاری های نظامی پس از سال ‪2014‬‬ ‫در پی خروج نریوهای بنی املللی طی موافقتنامه ی جداگانه تا ختم سال‬ ‫جاری میان افغانستان و امریکا به امضا خواهد رسید‪.‬‬ ‫به اساس گزارش دویچه وله‪ 2،‬روسیه در زمینه چگونگی حضور دراز مدت‬ ‫نریوهای نظامی امریکا در افغانستان از امریکا خواسته است تا در باره ی‬ ‫چگونگی حضور نظامی آن پس از ‪ 2014‬و مهچننی اختیارات این نریوها‬ ‫در افغانستان معلومات ارائه کند‪.‬‬ ‫اما طی ‪ 11‬س��ال گذشته بارها مس��أله ی نقض حقوق بشر و جنایت هایی‬ ‫که س��ربازان خارجی در افغانس��تان اجنام داده اند مورد انتقاد قرار داش��ته‬ ‫است‪ .‬مردم افغانستان‪ ،‬احزاب سیاسی‪ ،‬فعاالن حقوق بشر طی حضور نظامی‬ ‫امریکا و متحدان��ش‪ ،‬مهواره از چگونگی حضور این نریوها‪ ،‬تلفات ملکی‪،‬‬ ‫ش��کنجه و مداخله ی آن ها انتقاد کرده اند و گفته اند که طی این س��ال ها‬ ‫س��ربازان خارجی که در افغانس��تان مرتکب جنایت ش��ده اند مورد حماکمه‬ ‫قرار نگرفته اند‪.‬‬ ‫یکی دیگر از نگراین های شدید فعاالن حقوق بشر افغانستان به امکان‬ ‫مغایرت این گونه موافقتنامه ها با تعهدات بنی املللی افغانستان مربوط‬ ‫است‪ .‬افغانستان از امضا کنندگان اساسنامه ی دادگاه بنی املللی جزایی‬ ‫(‪ )ICC‬است‪ ،‬در حایل که امریکا از خمالفان اساسی این اساس نامه است‪.‬‬ ‫طبق اساسنامه ی روم افغانستان می تواند از نریوهای نظامی و امنییت‬ ‫خارجی که در افغانستان مرتکب جنایت شده اند‪ ،‬شکایت کند‪ .‬اما به اساس‬ ‫موافقتنامه ی دوجانبه مصونیت که در سال ‪ 2002‬میان افغانستان و امریکا‬ ‫به امضا رسیده است‪ 3،‬افغانستان حق حماکمه ی سربازان امریکایی را در‬ ‫خاک خود ندارد و منی تواند آن ها را به دادگاه بنی املللی جزایی یا دادگاه‬ ‫دیگر معریف کند‪.‬‬ ‫‪-----------------‬‬‫‪ -1‬به دو نوشته زیر توجه بفرمایید‪:‬‬

‫_‪http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/2012/05/120506‬‬ ‫‪k01_af_us_partnership.shtml‬‬ ‫_‪http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/2012/05/120503_zs‬‬ ‫‪afg_us_strategic_economic_agreement.shtml?print=1‬‬

‫‪ -2‬جزئیات بیشتر در سایت دویچه وله‪:‬‬ ‫‪http://www.dw.de/dw/article/0,,15992895,00.html‬‬ ‫‪3- http://www.state.gov/documents/organization/183325.pdf‬‬

‫آینده و صلح‬

‫پس از سر و صداهای زیاد در داخل و خارج از افغانستان‪ ،‬باالخره‬ ‫موافقتنامه ی استراتژیک میان دولت افغانستان و ایاالت متحد امریکا به‬ ‫امضا رسید‪ .‬جملس منایندگان افغانستان این سند را به تاریخ ‪ 26‬ماه می با‬ ‫اکثریت آراء به تصویب رساند و تنها ‪ 5‬تن از منایندگان جملس به آن خمالفت‬ ‫کردند‪ .‬در ‪ 3‬جون جملس سنای افغانستان نیز در یک رای گریی علین این‬ ‫سند را با اکثریت آراء به تصویب رساند که از جمموعه ی هشتاد عضو این‬ ‫جملس‪ ،‬صرف سیزده نفر با آن خمالفت کردند و شصت و هفت تن دیگر این‬ ‫سند را تایید کردند‪.‬‬ ‫عمده ترین نکات این موافقتنامه حفظ و ترویج ارزش های مشترک‬ ‫دموکراتیک‪ ،‬حتکیم امنیت دوام دار‪ ،‬تقویت امنیت و مهکاری های منطقه‬ ‫ای‪ ،‬رشد اجتماعی و اقتصادی افغانستان و تقویت هنادهای حکومتداری‬ ‫در افغانستان است‪.‬‬ ‫با وجودی که هنادهای دولیت و مشاری از هنادهای غری دولیت و سازمان‬ ‫های غریدولیت از امضای این موافقتنامه محایت کردند ویل در عنی حال هم‬ ‫در داخل و هم در خارج از افغانستان انتقادات زیادی بر نفس امضای این‬ ‫سند و هم بر حمتوای این سند مطرح شده است‪.‬‬ ‫آناین که از نگاه حمتوایی بر این سند انتقاد دارند به این باورند که بسیاری‬ ‫از مفاهیم و موضوعات مهم و حیایت که سرنوشت سیاسی افغانستان و‬ ‫آینده استراتژی ایاالت متحده در منطقه و افغانستان به آن منوط است‪،‬‬ ‫در این سند ناروشن باقی مانده است و دولت افغانستان به این موافقتنامه‬ ‫‪1‬‬ ‫استراتیژیک «نگاه غری استراتیژیکی» داشته است‪.‬‬

‫سال چهارم‪ ،‬مشاره بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد ‪ -‬آگست ‪2012‬‬

‫نگاهی به موافقتنامه استراتژیک‬ ‫افغانستان و امریکا‬

‫جرگه ای خالف قانون اساسی است‪.‬‬ ‫در خبش دیگر این موافقتنامه آمده است‪« :‬افغانستان متامیت و ظرفیت‬ ‫هنادها و پروسه های دموکراتیک در کشور را با اختاذ گام های موثر جهت‬ ‫حتکیم بیشتر کفایت و موثریت هر سه قوه دولت مبتین بر مرکزی بودن نظام‬ ‫حکومیت و محایت از شکوفایی یک جامعه مدین پویا به مشول رسانه های‬ ‫آزاد و باز‪ ،‬تقویت می کند‪».‬‬ ‫تغیری نظام سیاسی افغانستان به نظام پارملاین و فدرایل یکی از خواسته‬ ‫های گروه های اپوزیسیون قانوین و پارملاین در افغانستان است‪ .‬منتقدان‬ ‫موافقتنامه وجود این بند را در آن مداخله در امور داخلی افغانستان و جهت‬ ‫گریی خاص سیاسی در جدل های سیاسی میان دولت و اپوزیسیون می‬ ‫دانند‪ .‬این گروه ها معتقد هستند مردم افغانستان باید نوع نظام خود را تعینی‬ ‫کنند‪ ،‬نه امريكا و يا كشورهای ديگر‪.‬‬ ‫یکی از ناظران در مقاله ای نوشته است‪« :‬جانب افغاین این موافقتنامه به‬ ‫شدت از فضای سیاسی جاری در کشور متاثر بوده و بنابر این تا حد زیادی‬ ‫در قامت و قواره حافظ منافع کوتاه مدت در جدل های سیاسی ظاهر‬ ‫شده و با درج کردن نکایت که نه شالوده حقوقی مناسب دارد و نه بستر‬ ‫قانوین معترب‪ ،‬به میزان زیادی اگر از حیثیت راهربدی این موافقتنامه کم‬ ‫نکرده باشد‪ ،‬یب تردید داشنت دور اندیشی سیاسی الزم و نگاه استراتژیک‬ ‫و بلندمدت به منافع ملی مردم افغانستان را با تردید مواجه کرده است‪».‬‬ ‫با آن که بسیاری از احزاب سیاسی به صورت مستقیم یا غری مستقیم نیز از‬ ‫این موافقتنامه پشتیباین کردند‪ ،‬برخی از این احزاب امضای این موافقتنامه‬ ‫را بر ضرر مردم افغانستان دانسته اند‪.‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25‬‬ ‫‪9‬‬


‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪10‬‬

‫اعالمیه کمیسیون مستقل حقوق بشرافغانستان‬

‫در رابطه به امضاء توافقنامه همکاری های درازمدت استراتژیک میان افغانستان و امریکا‬ ‫کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان از امضا ء توافقنامه مهکاری های‬ ‫استراتژیک درازمدت میان دولت مجهوری اسالمی افغانستان وایاالت‬ ‫متحده امریکا که دران بر توافق وتعهد دوام دار طرفنی براحترام و رعایت‬ ‫ارزشهای دموکراسی‪ ،‬حقوق بشر‪ ،‬قانون اساسی افغانستان وحقوق وآزادی‬ ‫های اساسی مردم تاکید گردیده است ��ستقبال می کند‪.‬‬ ‫کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان درراستای وظایف و صالحیت های‬ ‫خویش مهواره برامهیت و ضرورت درنظرداشت و احترام به استقالل کشور‪،‬‬ ‫حقوق بشر‪ ،‬حقوق زنان و اطفال‪ ،‬حقوق قربانیان‪ ،‬اجرای عدالت‪ ،‬حفظ‬ ‫دستاورد ها و ارزشهای قانون اساسی‪ ،‬برابری شهروندان و مبارزه باتبعیض‬ ‫ویب عدالیت‪ ،‬حکومت داری خوب و حاکمیت قانون درهر نوع اقدام و برنامه‬ ‫ای که توسط دولت افغانستان ویا جامعه بنی املللی درمورد افغانستان روی‬ ‫دست گرفته می شود تاکید داشته و نگراین های خود از نادیده انگاشنت این‬ ‫اصول و ارزشها را اعالم منوده است‪.‬‬ ‫با توجه به این که این توافقنامه بر هتداب احترام به حاکمیت ملی‪ ،‬حاکمیت‬ ‫قانون و رعایت صریح و روشن ارزشهای مندرج درقانون اساسی کشور‬ ‫و تعهد استوار طرفنی به حفظ وتقویت ارزشهای دموکراتیک و حقوق بشر‬ ‫بنیان هناده شده است‪ .‬و در آن برامهیت حموری ارزشها و اصول قانون‬ ‫اساسی وتعهد دولت برحکومت داری فراگری وکثرت گرا و برگزاری‬ ‫انتخابات آزاد‪ ،‬منصفانه وشفاف تاکید صورت گرفته است؛‬ ‫و باتوجه به این که دراین توافقنامه برتعهدات دوامدار دولت افغانستان‬ ‫برمحایت ازحقوق بشری وسیاسی درمطابقت با قانون اساسی و مکلفیت‬ ‫های بنی املللی افغانستان به مشول میثاق بنی املللی حقوق مدین وسیاسی‪،‬‬ ‫و تامنی این حقوق و آزادی ها برای متامی افغاهنا و تامنی وگسترش‬ ‫نقش ارزنده زنان درجامعه و برخورداری کامل زنان از حقوق اقتصادی‪،‬‬ ‫اجتماعی‪ ،‬سیاسی‪ ،‬مدین و فرهنگی شان وتقویت متامیت و ظرفیت هناد ها و‬ ‫پروسه های دموکراتیک درکشور‪ ،‬از طریق اختاذ گامهای موثر برای کفایت‬ ‫و موثریت هنادهای دولیت ومحایت ازهنادهای جامعه مدین و مطبوعات و‬

‫رسانه های آزاد تاکید شده است؛‬ ‫و از آجنایی که دراین توافقنامه ضمن محایت از اصل صلح و مصاحله مشولیت‬ ‫افراد وگروه‏ها در روند صلح و مصاحله به قطع رابطه آنان با تروریستها و‬ ‫دست کشیدن ازخشونت و احترام به قانون اساسی کشور و احترام به حقوق‬ ‫مهه زنان و مردان کشور منوط و مشروط قرار داده شده و دولت افغانستان‬ ‫متعهد گردیده تا درمتامی اقدامات و تفامهات درخصوص صلح و مصاحله‬ ‫ارزشهای مندرج درقانون اساسی را رعایت مناید؛‬ ‫و باتوجه به این که دراین توافقنامه بر تعهد طرفنی به اقدامات موثر درجهت‬ ‫انکشاف اقتصادی واجتماعی افغانستان به ویژه ارتقای ظرفیت بشری‬ ‫افغانستان‪ ،‬تقویت هنادها و امورحکومت داری ازطریق بلند بردن میزان‬ ‫شفافیت و پاسخ دهی هناد های دولیت و توامنندی اهنا درارایه خدمات‬ ‫اساسی به مردم‪ ،‬دسترسی مهگاین به تعلیم وتربیت و ارتقای کیفیت آن‪،‬‬ ‫دسترسی مهگاین به خدمات صحی ومراقبت های ختصصی و مبارزه قاطعانه‬ ‫و موثر با فساد اداری تاکید گردیده است؛‬ ‫و با توجه به اینکه خوشبختانه بسیاری ازاصول و ارزشها ی مورد نظر مردم‬ ‫افغانستان که مهواره مورد تاکید کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان‬ ‫قرار داشته است در توافقنامه مهکاری های درازمدت استراتژیک میان‬ ‫دولت مجهوری اسالمی افغانستان و ایاالت متحده امریکا درنظر گرفته شده‬ ‫است و این توافقنامه اساس و بنیاد تفاهنامه ها و توافقنامه های بعدی بنی‬ ‫دوکشورخواهد بود؛‬ ‫کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان از امضاء این توافق نامه استقبال‬ ‫منوده و برضرورت درنظرداشت این اصول و معیار ها و اجرای عملی اهنا‬ ‫درهرنوع تفامهات و توافقنامه های تکمیلی تاکید می ورزد‪.‬‬ ‫کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان‪ ،‬کابل ـ ‪1391/2/17‬‬ ‫منبع‪:‬‬ ‫‪http://www.aihrc.org.af/fa/press-release/1056/press-release-about-stratigic‬‬‫‪agreement.html‬‬

‫فرستد‪1‬‬

‫پيمان آتالنتيک شمالي صورتحساب را براي اروپا مي‬ ‫شانه خالي کردن امريکا از تعهد در عراق و افغانستان‪ ،‬بازتعريف اولويت هاي راهبردي‬ ‫‪1‬‬ ‫فرستد‬ ‫الیویه زاجک‬ ‫‪3‬‬ ‫برگردان‪ :‬شهباز نخعي‬ ‫‪2‬‬

‫اعضاي سازمان پيمان آاتالنتيک مشايل (ناتو) در ‪ ۲۰‬و ‪ ٢١‬ماه مه در‬ ‫شيکاگو‪ ،‬شهرپرزيدنت اوباما‪ ،‬گردهم مي آيند‪ .‬هيچ نکته اي بدون پيش‬ ‫بيين رها نشده است‪ .‬مسأله برسر ته مانده اعتباري است که برای «پيمان‬ ‫آتالنتيک نوين» باقي مانده که ادعاي ژاندارمي جهان را داشت‪.‬‬ ‫«نقطه عطفي دريک شبکه امنيت جهاين‪[ ،‬که] با بيش از ‪ ٣٠‬کشور رابطه‬ ‫مشارکت برقرارکرده است (‪ .»)١‬با اين واژه ها‪ ،‬کاخ سفيد به جتليل از‬ ‫سازمان پيمان آتالنتيک مشايل (ناتو) ادامه مي دهد که به شکلي آرام به‬ ‫معريف خود به عنوان احتادي نه فقط نظامي‪ ،‬بلکه مهچنني امنييت‪ ،‬تاحد و‬ ‫شامل عرصه مديريت غرينظامي حبران ها ادامه مي دهد‪ ،‬عرصه اي که‬ ‫درآن احتاديه اروپا به مرحله تعايل رسيده است (‪ .)٢‬با اين حال‪ ،‬دروراي‬ ‫مطالعه ارزيابانه اليه به اليه نشست هاي دوسوي [اقيانوس] آتالنتيک‪،‬‬ ‫توهم پرطمطراق و خودمرکز يک «ناتوي جهاين شده» در کوهستان هاي‬ ‫افغانستان آسيب ديده است‪ .‬آقاي باراک اوباما‪ ،‬زنداين يک منطق راهربدي‬ ‫از بنيان کج‪ ،‬کاري جزتداوم ملت سازی (‪ )٣‬و جنگ عليه شورشگري که‬ ‫دستگاه مديرييت [جرج دبليو] بوش برايش به ارث گذاشته‪ ،‬با گذر ازيک‬ ‫شانه خايل کردن کم و بيش خوب صحنه سازي شده‪ ،‬مني تواند بکند‪.‬‬ ‫«فرياد پريوزي سربده و فرارکن» ‪ :‬شيوه اي که برخي از حتليلگران‬ ‫امريکايي تراز عمليات افغانستان را اينگونه ارزيايب مي کنند‪ ،‬به خويب‬ ‫گوياي نتايج به دست آمده است‪{ )٤( .‬اين نتايج درزمان تصدي دو دبريکل‬ ‫‪ 1‬آرمان‏شهر‪ :‬اصل این مقاله به زبان فرانسوی در مشاره مه ‪ 2012‬لوموند دیپلماتیک منتشر‬ ‫شده است‪L’Alliance atlantique présente sa facture à l’Europe :‬؛‬ ‫‪http://www.monde-diplomatique.fr/2012/05/ZAJEC/47657‬‬ ‫‪ :Olivier Zajec 2‬مسئول مطالعات اجنمن اروپائی بینش استراتژیک‪ ،‬پاریس (‪)CEIS‬‬ ‫‪http://ir.mondediplo.com/article1823.html 3‬‬

‫ناتو‪ ،‬جرج رابرتسون انگليسي و آندرس فوگ رامسوسن دامنارکي به دست‬ ‫آمده که قابليت سخنورانه اش در توجيه نداشنت راهربد تنها با يب ظرفييت‬ ‫اش درپيش بردن منافع قاره اروپا و غريت و محيت اش در خفه کردن‬ ‫هرگونه انتقاد برابري مي کند‪ .‬تاحدي که‪ ،‬شايد‪ ،‬پس از فروپاشي احتاد‬ ‫مجاهريشوروي‪ ،‬بناي ناتو که در سال ‪ ١٩٤٩‬پي ريزي شد‪ ،‬هرگز چنني‬ ‫شکننده نبوده است‪.‬‬ ‫برخالف اعالميه هاي نشست ليسبون درسال ‪ ٢٠١٠‬درمورد «امنيت‬ ‫مشارکيت»‪ ،‬که بلندپروازي اش دربرگرفنت «غريب هاي دوردست» مانند‬ ‫نيوزيلندي ها و ژاپين ها بود‪ ،‬بيش از پيش دولت هاي عضو مي کوشند‬ ‫با بازگرداندن احتاديه به ماموريت آغازين دفاع مجعي اروپايي با منطقي‬ ‫جغرافيايي و نه ايدئولوژيک (دفاع از «ارزش هاي مشترک») غول را‬ ‫به داخل چراغ بازگردانند‪ .‬دراين تابلو‪ ،‬طيف (قلمرو‪ ،‬مجعيت‪ ،‬مهسايگي‬ ‫نزديک) جايگزين «طيف حبران ها»‪ ،‬مفهومي فريبنده و مستعد هرگونه‬ ‫احنراف‪ ،‬مي شود‪.‬‬ ‫بر حبران اخالقي داخلي که بر حبث هاي شيکاگو سنگيين می کند‪ ،‬فشار‬ ‫انتخابات رياست مجهوري امريکا نيز افزوده مي شود‪ .‬از سيزده سال پيش‪،‬‬ ‫اين خنستني نشسيت است که در اياالت متحده برگزار مي شود‪ .‬منطقا‪،‬‬ ‫دستگاه مديرييت اوباما مايل است دراين نشست بيانايت قاطع و چهارچوب‬ ‫سازي ايراد کند و آهنا را با هدف رودررويي با انتقادهاي حريفان مجهوري‬ ‫خواه‪ ،‬به عنوان پيشرفت هاي واقعي عرضه کند‪ .‬براي گروه دموکرات مهم‬ ‫اين است که نشان دهد ناتو پس از افغانستان ازنظر راهربدي و به ويژه‬ ‫صنعيت و فناوري براي واشنگنت يک امر سودآور باقي مي ماند‪ .‬استداليل‬ ‫نريومند زيرا کاهش بودجه پنتاگون در ده سال آينده به چهارصد ميليارد‬ ‫دالر خواهد رسيد‪.‬‬ ‫چشم انداز اين کاهش – اگرچه در قياس با بودجه دفاعي ساالنه ‪٦٠٠‬‬ ‫ميليارد دالري امريکا نسيب است – موجب باالبردن سپر درميان منايندگاين‬ ‫مي شود که حوزه انتخايب شان در جاهايي است که کارخانه هاي بوئينگ‪،‬‬


‫‪1. Fiche analytique : «Les Etats-Unis vont accueillir le sommet de l’OTAN à‬‬ ‫‪Chicago », Maison-Blanche, Bureau du secrétaire de presse, 21 mars 2012‬‬ ‫‪ -٢‬مفهوم «مديريت غري نظامي حبران ها» به طور سنيت امهيت زيادي در سياست دفاع‬ ‫اروپایی داشته است‪ .‬سازمان ناتو که از اين گرايش بسيار نفع برده سعي دارد بر روي مهني‬ ‫زمينه مفهوم واکنش سياسي – امنييت خويش را گسترش دهد‪.‬‬ ‫‪ -٣‬دخالت براي برپاسازي و يا ترميم هنادهاي قانوين در چارچوب اقتصادي در مورد‬ ‫کشورهاي ورشکسته‪.‬‬ ‫‪4. Cf. Gene Healy, «With Bin Laden gone, declare victory and come home», The‬‬ ‫‪Examiner, Washington, 2 mai 2011‬‬ ‫‪ -٥‬مقاله «بازي ظريف شطرنج ميان مسکو واشنگنت»‪ ،‬لوموند ديپلماتيک آوريل ‪٢٠٠٨‬‬ ‫‪ -٦‬دو پايگاه اول در خاک اياالت متحده قرار دارند‪ .‬از نظر دولت بوش‪ ،‬پايگاه سوم به معين‬ ‫آن بود که اين جتهيزات به معين خبشي از جمموع سيستم دفاعي امريکا عمل کند‪ :‬نوعي سيستم‬ ‫ضد موشکي مستقر در اروپا ويل نه ضرورتا اروپایي‬

‫سال چهارم‪ ،‬مشاره بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد ‪ -‬آگست ‪2012‬‬

‫الکهيد مارتني‪ ،‬جنرال دايناميکز يا ريتئون در آهنا مستقر هستند‪ .‬زير فشار‬ ‫انتخابايت‪ ،‬مشاوران کاخ سفيد سعي خواهند کرد نشست شيکاگو را به‬ ‫منايشگاه تسليحات امريکايي بدل کنند‪.‬‬ ‫ازسال هاي دهه ‪ ١٩٦٠‬به اين سو‪ ،‬سلسله مراتب پنتاگون از ضعف بودجه‬ ‫دفاعي اروپايي ها خشمگني است‪ .‬اما‪ ،‬کج خلقي مشارکت کننده اصلي‬ ‫تامني بودجه ناتو اين اواخر بيشترشده است‪ .‬هشدارهاي متعددي براي‬ ‫متحدان فرستاده شده تا درزمينه تامني جتهيزات کوششي واقعي داشته باشند‪.‬‬ ‫روشي براي ترغيب «مسافران قاچاق» دفاع مجعي‪ -‬که بيشترشان فاقد‬ ‫يک صنعت دفاع ملي هستند – براي خريد لوازم کارآمد از اياالت متحده‬ ‫[درپيش گرفته شد]‪ .‬درسال ‪ ،٢٠٠٢‬نشست «بازبنياد گذار» پراگ کوشيده‬ ‫بود «تعهدات ظرفييت» دريک عرصه مشخص براي هرکشور (هواپيماهاي‬ ‫کوچک شناسايي و بدون سر نشني‪ ،‬ماهواره‪ ،‬سوخت رسان ها‪ ،‬ارتباطات‪)...‬‬ ‫برقرارسازد و متعهد مي شد که خريدهاي مشترک جتهيزات ضروري در‬ ‫عمليات مشترک و کارآمدي آهنا را تعريف و مشخص کند‪.‬‬ ‫اين بلندپروازي به صورت حروف مرده برروي کاغذ باقي ماند‪ .‬چنان که‬ ‫جنگ لييب نشان داد‪ :‬به جز فرانسه‪ ،‬که هنوز صاحب يک نريوي هوايي و‬ ‫دريايي قدرمتند است‪ ،‬و درحدي کمتر انگليسي ها‪ ،‬هيچ کشور اروپايي مني‬ ‫تواند آنچه را که به «رافال» موسوم شد و درروز ‪ ١٩‬مارس ‪[ ٢٠١١‬در‬ ‫لييب] رخ داد اجنام دهد‪« .‬ورود اوليه» مستقل درصحنه عمليات چندان از‬ ‫سواحل قاره کهن دورنبود‪ .‬با اين حال عمليات لييب توسط سوخت رسان ها‬ ‫و اطالعات مراکز فرماندهي و کنترول امريکايي ها اجنام گرفت‪.‬‬ ‫در اين مورد‪ ،‬با در پس صحنه قرارگرفنت و «هدايت از پشت سر» امريکايي‬ ‫ها مي خواستند يک پيام بفرستند‪ :‬فردا شايد واشنگنت خبواهد دخالت خود‬ ‫در احتاديه را کاهش دهد‪ .‬اين دقيقا چيزي است که از سند تامل راهربدي‬ ‫(بازبيين دفاع راهربدي) مي توان فهميد که در ژانويه ‪ ٢٠١٢‬توسط شخص‬ ‫آقاي اوباما عرضه شده و درآن به کارگريي نريوها درخبش آسيايي‬ ‫اقيانوس آرام مطرح شده است‪[ .‬در اين سند] آشکارا اعالم گرديده که‬ ‫ازاين پس ماموريت تارخيي ناتو در اروپا به اجنام رسيده است‪ .‬اين (بازبيين‬ ‫دفاع راهربدي) توسط وزيردفاع پيشني امريکا‪ ،‬رابرت گيتز هتيه شده که‬ ‫درزمان بازنشستگي خود در ژوئن ‪ ٢٠١١‬به اروپايي ها با تعبريهايي خشن‬ ‫اخطارکرد که به شکلي ملموس تر دردفاع مجعي قاره مشارکت کنند‪.‬‬ ‫به اين صورت‪ ،‬درحايل که ده سال اخريبيش از هرچيز منايانگر شکست‬ ‫رهربي اخالقي و راهربدي امريکايي ها بوده است‪ ،‬سند بازبيين دفاع‬ ‫راهربدي و آقاي گيتز حبران ناتو را نتيجه آن و ناشي از عدم تعهد اروپايي‬ ‫ها مي منايانند‪ .‬اروپايي ها براي آنکه خود را يتيم نيابند‪ ،‬به اين دعوت مي‬ ‫شوند که درتامني مايل گروهي ظرفيت پشتيباين و فرماندهي‪ ،‬زيرمهاهنگي‬ ‫فين و عمليايت اياالت متحده‪ ،‬سرمايه گذاري کنند‪ .‬اين برداشيت است که‬ ‫مي توان از «دفاع هومشندانه» که در فوريه ‪ ٢٠١١‬توسط آقاي رامسوسن به‬ ‫عنوان هبترين شيوه براي رويارويي با حبران اقتصادي که منابع کشورهاي‬ ‫عضو را حتليل مي برد‪ ،‬پيشنهاد شد‪ .‬موضوع اين است که مترکز برروي‬ ‫ظرفيت نظامي قرارگرفته و تامني مايل آن به صورت مشترک اجنام شود‬ ‫و درعني حال کشورهايي که داراي بنيان صنعيت و فناوري دفاعي هستند‪،‬‬ ‫براي پرهيز از چندباره کاري در چارچوب خاصي ختصص يابند‪.‬‬ ‫[اين] برنامه داراي خطرهاي متعددي است‪ .‬خطر اصلي‪ ،‬براي کشوري مانند‬ ‫فرانسه اين است که به حنو فزاينده استقالل صنعيت و راهربدي خود را که‬ ‫تاکنون بادشواري حفظ کرده ازدست خواهد داد‪ .‬اشتراک و تعاون مي تواند‬ ‫يک راه حل باشد‪ .‬اما منطق اين ترفند فناوري در هنايت به بازگشت به‬ ‫«ترفند سياسي» مي اجنامد‪ .‬به ويژه‪ ،‬دفاع هومشندانه‪ ،‬خيلي کم به مهاهنگي‬ ‫با وسايل دراختيار احتاديه اروپا توجه دارد و حيت يک کلمه درباره ظرفيت‬ ‫تقسيم شده بني اروپايي ها و امريکايي ها درمفهوم عمليات فيمابني‪ ،‬يعين‬ ‫استاندارد و معيارها بيان مني کند‪.‬‬ ‫درزمينه اجراي عمليايت‪ ،‬سناريو شناخته شده است‪ .‬درمرحله اول‪ ،‬هبترين‬ ‫فناوري امريکا‪ ،‬ازراه اجياد سدهايي براي صادرات فناوري هاي حساس‪،‬‬ ‫صرفا براي کاربرد ملي نگهداري مي شود‪ .‬درمرحله دوم‪ ،‬صاحبان صنايع‬ ‫امريکا يک سامانه صادرايت جنگي با امهيت کمتر را براي توليد انبوه و‬ ‫سري سازي برپا مي کنند‪ ،‬که از جنبه – نظري – هباي متام شده آهنا‬ ‫را رقابيت مي کند‪ .‬براي آن که اين تابلو کامل شود‪ ،‬توسعه برنامه از راه‬ ‫تزريق بودجه هاي پژوهش و فناوري متحدان اروپايي اجنام مي شود و به‬ ‫طور فزاينده آن‏ها را در آينده از مفهوم داشنت سامانه هاي ملي به شکل‬ ‫مستقل ناتوان مي سازد‪ .‬دفاع ضد موشکي بالستيک دقيقا عرصه اي است‬ ‫که استقالل سياسي و ظرفيت هاي فناوري درهم مي آميزند‪ .‬اين يکي‬ ‫از اولويت هاي مرکز خريدي است که براي دو روز درساحل درياچه‬ ‫ميشيگان برپا خواهد شد‪ .‬دراينجا نيز «فهرست خريدها» به شکلي آراسته‬ ‫راهربد ترفند را پوشش مي دهد‪.‬‬

‫«چه کسي دکمه را مي فشارد؟»‬

‫درواقع پيش بيين شده که دولت هاي عضو احتاديه از نشست شيکاگو‬ ‫براي اظهار خيلي رمسي يک ظرفيت کفاليت دفاع مشترک ضد موشکي‬ ‫(توانايي عمليايت کفاليت)‪ ،‬تازماين که ظرفيت عمليايت کامل در ‪ ٢٠١٨‬اجياد‬ ‫شود‪ ،‬استفاده کنند‪ .‬براي اين کار‪ ،‬اياالت متحده با پشتيباين کشورهاي‬ ‫اروپاي شرقي‪ ،‬و به رغم خمالفت هاي مکرر مسکو‪ ،‬به شرکاي خود پيشنهاد‬ ‫خواهدکرد که بر روي تعاريف مشترک هتديد‪ ،‬ماموريت ها و ابزارها به‬ ‫تفاهم دست يابند‪ .‬در قلب اين روند پاسخگویي به دکترين‪ ،‬برنامه ريزي و‬ ‫قوانني تعهدهاي سيستم قرار دارد (چه کسي سيستم هشدار دهنده را کنترل‬ ‫مي کند و چه کسي دکمه را فشار مي دهد)‪ .‬از ساهلا پيش در حوزه دفاع‬ ‫ضد موشکي‪ ،‬اياالت متحده‪ ،‬ديدگاه ها و برنامه ريزي هاي خود را به ناتو‬ ‫حتميل مي کند (‪).٥‬‬ ‫پيشنهاد يک‏جانبه دولت بوش در سال ‪ ٢٠٠٧‬براي به وجود آوردن يک‬ ‫«پايگاه سوم» ضد موشکي در هلستان (‪ )٦‬و مجهوري چک نيز در مهني‬ ‫راستا بود‪ .‬سپس درسال ‪ ٢٠٠٩‬دولت اوباما مواضع را از نو تعريف منود‪.‬‬ ‫رئيس مجهوري جديد روش «تطبيق مرحله اي» را براي اروپا پيشنهاد‬ ‫مي‏کرد (‪ )European phased adaptive approch‬که بر روي‬ ‫موشک هاي بازدارنده اکزوامتسفريک مستقر شده بروي رزمناوهاي ‪Aegis‬‬ ‫استوار بود و برپايي يک مرکز پر قدرت فرماندهي در رام اشتاين (آملان)‪،‬‬ ‫زير کنترل امريکايي ها را برنامه ريزي مي کرد‪.‬‬ ‫در ژوئن ‪ ٢٠٠٧‬و اکترب ‪ ،٢٠٠٩‬وزيران دفاع اروپايي پذيرفتند که طراحي‬ ‫دفاع ضد موشکي ناتو تاحدود زيادي برمبناي اين پيشنهادها ساخته شوند‪.‬‬ ‫پس از آن‪ ،‬با مديريت کوتاه مدت برنامه اي که خود آن نيز فاقد روشين‬ ‫و بصريت بود‪ ،‬جمموع اعضاي احتاديه خود را براي پذيرش ختصص يايب‬ ‫توسط متهيد کامال اندازه گريي شده واشنگنت («مرحله ‪ »١‬در ‪»٢« ،٢٠١٥‬‬ ‫در ‪ ٢٠١٨‬و «‪ »٣‬در ‪ )٢٠٢٠‬آماده ساختند‪ .‬درسررسيد مدت‪ ،‬درصورت‬ ‫نبودن يک پيشنهاد متفاوت براي قرارگرفنت داوطلبانه اروپايي ها در‬ ‫«باالي» طرح آيت‪ ،‬اين وضعيت سرراست به خريد مستقيم دستگاه هاي‬ ‫امريکايي منتهي مي شود بدون اين که [اروپايي ها] توان تصميم گريي و‬ ‫کنترل روي جمموعه سپر [دفاعي] داشته باشند‪.‬‬ ‫گسترش آينده سياست هاي دفاعي – حيت سياست هاي قدرت هاي بالنده‬ ‫مانند چني‪ ،‬برزيل و هند – برمبناي سلطه فضايي‪« ،‬نفي ورود» به فضاهاي‬ ‫جهاين گشت و تبادل (راهروهاي دريايي‪ ،‬هوايي‪ ،‬فضايي و فضاي جمازي)‬ ‫و مهچنني برروي ابزارهاي اطالعايت و ارتباطايت قراردارد‪ .‬اين عرصه هاي‬ ‫اعتبار و نفوذ‪ ،‬در روندي کند اما اجتناب ناپذير‪ ،‬توضيح مي دهند که چرا‬ ‫اياالت متحده‪ ،‬در عني تاکيد بيشتر برروي بودجه هاي اروپايي ها براي‬ ‫ناتو‪ ،‬مايل است نقش مرکزي کارهاي «باالدسيت» (قدرت هوايي‪ ،‬دفاع‬ ‫ضد موشکي) را که ديگران را وابسته مي کند براي خود نگهدارد‪ .‬با در‬ ‫نظرگرفنت داو بسيار گزاف‪ ،‬اين مي تواند به نظر مهم بيايد که فناوري ها‬ ‫و سرمايه گذاري هاي آينده اروپايي نه برمبناي ظرفيت تکميلي‪ ،‬بلکه‬ ‫برمبناي کارکرد يک انديشه سياسي که ارجحيت را به ابزارهاي استقالل‬ ‫راهربدي مي دهد تصميم گريي شود‪.‬‬ ‫«دفاع هومشند» مستلزم «هومشندانه» بودن است‪ .‬منايندگان اروپايي ها در‬ ‫شيکاگو مي توانند ضرورت گفتگوي دوباره سياسي درباره شرايط و سهم‬ ‫اياالت متحده («شري» جنگل) که برساختار مادي احتاديه حاکم است و‬ ‫آن‏را از نظر فرهنگي دچار تزلزل مي کند مطرح کنند‪ .‬درغري اين صورت‪،‬‬ ‫درآينده و با رجوع به خطابه سخنورانه خمصوص آقاي گيتز‪ ،‬اين مسئوالن‬ ‫جوان سياست هاي اروپايي هستند که‪ ،‬به ستوه آمده از آلت دست شدن‪،‬‬ ‫مي توانند از دوست امريکايي روگردان شوند‪.‬‬ ‫‪-------------------‬‬‫پی نوشت ها‪:‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25‬‬ ‫‪11‬‬


‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪12‬‬

‫«وقت آن رسیده که راه حلی برای پایان جنگ افغانستان بیابیم»‬ ‫یب یب سی‬

‫‪1‬‬

‫رئیس اجنمن قربانیان وقایع یازده سپتامرب در آمریکا‪ ،‬موسوم به ‪Peaceful‬‬ ‫‪ Tomorrows‬یا فرداهای صلح آمیز‪ ،‬می‏گوید زمان آن فرا رسیده است‬ ‫که برای پایان دادن به جنگ افغانستان راه مناسیب پیدا کرد‪ .‬پل آرپائیا‪،‬‬ ‫می‏گوید اجنمن فرداهای صلح آمیز بر این باور است که یازده سپتامرب از‬ ‫افغان‏ها نیز مانند شهروندان آمریکایی قرباین گرفته است‪ ،‬و حاال هم به‬ ‫دلیل ادامه جنگ در افغانستان‪ ،‬غری نظامیان قرباین می‏شوند‪ .‬به عقیده او‬ ‫حبران کنوین افغانستان از طریق جنگ و آنچه او انتقام جویی می‏خواند‪،‬‬ ‫بر طرف منی‏شود‪ ،‬بلکه با درک خواسته‏ها و پیشنهادات مردم این کشور‬ ‫می‏تواند حل شود‪.‬‬ ‫آقای آرپائیا در آستانه دمهنی سالگرد محالت یازدهم سپتامرب به افغانستان‬ ‫سفر کرد و با قربانیان جنگ در این کشور نیز دیدار کرد‪ .‬او در آغاز‬ ‫گفتگویش با مهکار ما سید انور در کابل‪ ،‬در مورد هدف سفرش به‬ ‫افغانستان توضیح می‏دهد‪.‬‬ ‫من برای این به افغانستان آمده‏ام که ببینم مردم آمریکا و سازمان‏های‬ ‫آمریکایی‪ ،‬مانند سازماین که من برای آن کار می‏کنم‪ ،‬چه اقدامایت می‏توانند‬ ‫برای حل مشکالت افغانستان‪ ،‬و در جمموع برای مردم افغانستان اجنام دهند‪.‬‬ ‫به باور من‪ ،‬آگاهی در مورد خواسته‏های مردم و تالش برای تامنی این‬ ‫خواسته‏ها‪ ،‬از عوامل مهم در جهت پیدا کردن راه حل‏های مناسب برای‬ ‫این کار است‪.‬‬ ‫مشا رویدادهای پس از این محالت را هم حتما دنبال می‏کنید‪ ،‬ممکن است‬ ‫بگویید که پیامد وقایع یازدهم سپتامرب را برای مردم افغانستان چگونه‬ ‫ارزیایب می‏کنید؟‬ ‫ما افغان‏ها را به عنوان قربانیان محالت یازدهم سپتامرب می‏بینیم‪ .‬زیرا آهنا‬ ‫نیز در نتیجه این محالت‪ ،‬اعضای خانواده خود را از دست داده‏اند‪ .‬در واقع‬ ‫بعد از جنگ سال ‪۱۹۷۹‬میالدی در افغانستان‪ ،‬محالت تروریسیت سپتامرب‬ ‫‪ ،۲۰۰۱‬آغازگر یک جنگ دیگر در این کشور بود‪ .‬این جنگ نیز مانند‬ ‫جنگ‏های گذشته باعث اجیاد مشکالت فراواین برای افغان‏ها شده است‪.‬‬ ‫البته این جنگ سبب فروپاشی طالبان شد‪ ،‬اما در زمینه ساخنت جامعه‏ای که‬ ‫مردم افغانستان انتظار آن را داشتند‪ ،‬کار اندکی صورت گرفته است‪.‬‬

‫آمریکا این وضعیت را جنگ علیه تروریسم می‏خواند‪ ،‬اما این جنگ‪،‬‬ ‫هنوز هم روزانه در افغانستان قرباین می‏گرید‪ .‬مشا از طرف سازماین به این‬ ‫جا آمده‏اید که مناینده کساین است که در حوادث یازده سپتامرب نزدیکان‬ ‫خود را از دست داده‏اند‪ ،‬مردم آمریکا در مورد این جنگ در افغانستان‬ ‫چه نظری دارند؟‬ ‫این واقعا وحشتناک است‪ .‬من درک می‏کنم مشا چه احساسی دارید؛ زماین که‬ ‫مشا منتظر هستید که یک عضو خانواده خود را مالقات کنید‪ ،‬اما او به خانه‬ ‫باز منی‏گردد‪ .‬این وضعیت واقعا هولناک است‪ .‬من فکر منی‏کنم که خشونت‬ ‫می‏تواند مشکالت را حل کند‪ .‬یک پسر افغان به من گفت که منی‏توان خون‬ ‫را با خون شست‪ .‬بله این یک واقعیت است‪ .‬اما بدخبتانه حکومت ما توجه‬ ‫خود را روی انتقام جویی متمرکز کرده است‪ .‬من می‏پرسم که انتقام برای‬ ‫کی؟ من انتقام منی‏خواهم و بیشتر اعضای اجنمن ما هم خواهان انتقام‏جویی‬ ‫نیستند‪ .‬پس ما کی را هدف قرار می‏دهیم؟ مشکل جنگ با تروریسم این‬ ‫است که این جنگ پایان ندارد‪ .‬جنگ را آغاز کرده‏امی‪ ،‬اما منی‏توانیم آن را‬ ‫به پایان برسانیم مگر این که هدف جنگ را مشخص کنیم‪.‬‬

‫مشا متامی تالش‏های اجنام شده در این راستا را نادیده می‏گریید‪ ،‬و چننی به‬ ‫نظر می‏رسد که درگری شدن در افغانستان را یک اشتباه تلقی می‏کنید‪ ،‬اگر‬ ‫چننی است‪ ،‬مقصر کی است؟‬ ‫کنگره آمریکا به رئیس مجهوری این اختیار را داد تا هر کاری که می‏خواهد‬ ‫اجنام دهد‪ ،‬از مجله‏ کشتار مردم‪ .‬من این وضعیت را ناگوار توصیف می‏کنم‪.‬‬ ‫‪ -1‬جمعه ‪ 16‬سپتامبر ‪ 25 - 2011‬شهریور ‪1390‬؛‬ ‫‪http://www.bbc.co.uk/persian/world/2011/09/110915_l32_sept11_arpaia_paul.shtml‬‬

‫دیک چین‪ ،‬معاون رئیس مجهوری‬ ‫سابق ما (جورج بوش) به تاز‏گی‬ ‫کتایب منتشر کرده که با استناد به‬ ‫بعضی از مواردی که در این کتاب‬ ‫وجود دارد‪ ،‬می‏توان آقای چین را‬ ‫به ارتکاب جنایات جنگی متهم‬ ‫کرد‪ .‬اما تا کنون هیچ کسی در‬ ‫درون حکومت در این باره حریف‬ ‫به زبان نیاورده است‪ ،‬مهه از او‬ ‫محایت می‏کنند‪ .‬در کنگره هم کسی‬ ‫در مورد او چیزی منی‏گوید‪ .‬مردم‬ ‫آمریکا منی‏خواهند بشنوند که ما‬ ‫مردم را می‏کشیم‪ .‬در مطبوعات‬ ‫هم اطالعات چنداین ارایه منی‏شود‬ ‫و در مورد اینکه مردم افغانستان‬ ‫کشته می‏شوند‪ ،‬ما بسیار کم‬ ‫می‏شنومی‪ .‬اما افغان‏ها هر روز‬ ‫کشته می‏شوند و ما چندان توجهی‬ ‫منی‏کنیم‪ .‬این وضعیت برای من‬ ‫بسیار ناگوار است‪.‬‬

‫حتت شعار دفاع از منافع آمریکا‬ ‫و محایت از مردم افغانستان‪ ،‬طی‬ ‫ده سال گذشته‪ ،‬صدها سرباز‬ ‫آمریکایی در جنگ افغانستان‬ ‫جان خود را از دست داده‏اند‪ ،‬از‬ ‫اظهارات مشا چننی بر می‏آید که‬ ‫مشا مهه این تالش‏ها را یک بازی‬ ‫ناکام می‏دانید؟‬ ‫آهنا ده سال به ما دروغ گفتند‬ ‫و حاال هم به دروغ گفنت ادامه‬ ‫می‏دهند‪ .‬حکومت کنوین هم‬ ‫تغیری نکرده است و منی‏شود‬ ‫حرف‏های آن را باور کرد‪ .‬این‏ها‬ ‫هم مانند دیگران دروغ گفته‏اند‪.‬‬ ‫این‏ها در مورد این که چه‬ ‫تعدادی کشته شده‏اند‪ ،‬در مورد‬ ‫این که شرکت‏های خصوصی چه‬ ‫کارهایی اجنام می‏دهند و در مورد‬ ‫توانایی‏های نریوهای آمریکایی در‬ ‫مورد این که چه کارهایی می‏توانند‬ ‫اجنام دهند‪ ،‬دروغ گفته‏اند‪ .‬حیت در‬ ‫مورد این که پس از سقوط رژمی‬ ‫طالبان‪ ،‬قدرت را به چه کساین‬ ‫سپرده‏اند هم دروغ گفته‏اند‪ .‬افرادی‬ ‫انگشت مشار که قبل از طالبان‪،‬‬ ‫جنگ داخلی را رهربی می‏کردند‪،‬‬ ‫حاال کنترل را به دست گرفته‏اند‪.‬‬ ‫اینها هیچ کاری اجنام نداده‏اند‪ .‬یا‬ ‫باید بگومی که برای کمک به مردم‬ ‫افغانستان کاری اندک اجنام داده‏اند‪.‬‬ ‫مشا در این سفر کابل را مشاهده‬ ‫کردید‪ ،‬با مردم هم صحبت کردید‪،‬‬ ‫با توجه به یافته‏های خود‪ ،‬وضعیت‬

‫پل آرپائیا رئیس انجمن‬ ‫قربانیان وقایع یازده‬ ‫سپتامبر در آمریکا‪،‬‬ ‫‪ Peaceful‬موسوم به‬ ‫‪Tomorrows‬‬ ‫یا فرداهای صلح آمیز‬

‫ما افغان‏ها را به‬ ‫عنوان قربانیان‬ ‫حمالت یازدهم‬ ‫سپتامبر می‏بینیم‪.‬‬ ‫زیرا آنها نیز در‬ ‫نتیجه این حمالت‪،‬‬ ‫اعضای خانواده خود‬ ‫را از دست داده‏اند‪.‬‬ ‫در واقع بعد از جنگ‬ ‫سال ‪۱۹۷۹‬میالدی‬ ‫در افغانستان‪ ،‬حمالت‬ ‫تروریستی سپتامبر‬ ‫‪ ،۲۰۰۱‬آغازگر یک‬ ‫جنگ دیگر در این‬ ‫کشور بود‪.‬‬


‫شد‪ ،‬بلکه در نتیجه درگریی‏ها‪ ،‬هر از گاهی هم افغان‏ها هدف قرار می‏گریند‪.‬‬ ‫ما آمریکایی‏ها باید به این وضعیت پایان دهیم و در عنی حال تعهد کنیم که‬ ‫مردم افغانستان را کمک خواهیم کرد‪ .‬ما می‏توانیم این کار را اجنام دهیم‪.‬‬

‫مشا به تلفات افغان‏ها اشاره کردید‪ ،‬رئیس مجهوری افغانستان هم پیوسته از‬ ‫تلفات غری نظامیان‪ ،‬بازداشت‏های خودسرانه و تفتیش منازل مسکوین در‬ ‫هنگام شب انتقاد می‏کند‪ ،‬با توجه به برداشیت که حاال از وضعیت افغانستان‬ ‫دارید‪ ،‬پیامد اینگونه رویدادها را چگونه ارزیایب می‏کنید؟‬ ‫خوب این تروریسم است‪ .‬اینطور نیست؟ اگر ما به زور وارد خانه کسی‬ ‫بشومی‪ ،‬محله کنیم‪ ،‬افرادی را با خود بربمی‪ ،‬و بعد شاید رهایشان کنیم‪ ،‬چون‬ ‫هیچ ارتباطی با تروریسم نداشته‏اند و یا شاید هم نگاهشان دارمی‪ ،‬چون‬ ‫خنواسته‏امی اشتباه خودمان را بپذیرمی‪ ،‬این تروریسم است‪ .‬از این رو‪ ،‬ما برای‬ ‫مبارزه با تروریسم‪ ،‬خود از تروریسم استفاده می‏کنیم‪ .‬در این جا هم باید‬ ‫گفت که منی‏توانیم خون را با خون بشوییم‪ .‬به نظر من‪ ،‬ما باید درک کنیم که‬ ‫کارمان نادرست است‪.‬‬ ‫افغان‏ها و منایندگان جامعه مدین که با آهنا صحبت کرده‏ام‪ ،‬به من گفته‪‎‬اند‬ ‫که مردم از طالبان محایت منی‏کنند‪ .‬شاید فقط در مواقع به شدت ضروری و‬ ‫یا در شرایطی از طالبان محایت کنند که به آهنا نیاز دارند و احتماال طالبان‬ ‫می‏توانند در آن شرایط مشخص از آهنا حمافظت کنند‪ .‬اما آهنا به طالبان‬ ‫عالقه‏ای ندارند‪ .‬ما خود به طالبان فرصت می‏دهیم تا برای مردم امنیت‬ ‫فراهم کنند‪ ،‬چون ما نتوانسته‏امی امنیت مردم را تامنی کنیم‪ .‬به نظر من‪ ،‬مبارزه‬ ‫علیه تروریسم‪ ،‬از طریق ساخنت جاده‏ها‪ ،‬احداث تفرحیگاه‏ها‪ ،‬و ساخنت‬ ‫حمالیت که افغان‏ها را با یکدیگر نزدیک کند‪ ،‬امکان پذیر است‪ ،‬نه با محله به‬ ‫خانه‏های مردم در نیمه‏های شب‪.‬‬ ‫به نظر می‏رسد که مشا نظرات افغان‏ها را در مورد وضعیت فعلی‏شان‬ ‫شنیده‏اید‪ .‬در صوریت که مردم آمریکا از مشا‪ ،‬به عنوان مسئول اجنمن‬ ‫قربانیان حادثه یازده سپتامرب‪ ،‬از وضعیت افغانستان بپرسند‪ ،‬پاسخ مشا چه‬ ‫خواهد بود؟‬

‫در سالگرد محالت ‪ ،‬من در واشنگنت خواهم بود تا با مردمی که به حرف‏های‬ ‫ما گوش می‏دهند‪ ،‬صحبت کنم‪ ،‬تشویش من بیشتر در مورد صحبت با مردم‬ ‫آمریکا است‪ .‬کاری که می‏خواهم بکنم این است که می‏خواهم حرف‏ها‬ ‫و نگراین‏هایی را که اینجا شنیده‏ام‪ ،‬به آهنا انتقال دهم‪ .‬اما در کنار این‪،‬‬ ‫می‏خواهم در زمینه اجیاد راهی کار کنم که از طریق آن‪ ،‬مردم افغانستان‬ ‫بتوانند به طور مستقیم با ما صحبت کنند‪ .‬مثال ما می‏توانیم یک روزنامه‬ ‫اینترنیت برای منایندگان جامعه مدین افغانستان اجیاد کنیم تا آهنا بتوانند‬ ‫مسائلی را که برایشان مهم است‪ ،‬در سطح بنی املللی مطرح کنند‪.‬‬ ‫من فکر می‏کنم‪ ،‬اگر آمریکایی‏ها بدانند که برای فرستادن یک زن به‬ ‫دانشگاه‪ ،‬تنها الزم است پانصد دالر در سال به او کمک مایل کنند‪ ،‬این‬

‫ببخشید که این پرسش را مطرح‬ ‫می‏کنم‪ ،‬کسی که از خانواده مشا‬ ‫در محله یازدهم سپتامرب کشته شد‪،‬‬ ‫به مشا چقدر نزدیک بود؟‬ ‫من دختر عموی خود را که یک‬ ‫افسر پلیس بود از دست دادم‪،‬‬ ‫ما بسیار به هم نزدیک بودمی‪ ،‬او‬ ‫مانند خواهر بزرگ من بود‪ .‬او‬ ‫اولنی کسی بود که مرا با غذاهای‬ ‫خارجی آشنا کرد و خنستنی بار ما‬ ‫با هم به یک رستوران ژاپین رفتیم‪.‬‬ ‫او تقریبا مرا با دنیا آشنا کرده بود‬ ‫و حاال به شدت کمبود او را حس‬ ‫می‏کنم‪.‬‬

‫اکنون مشا در کشوری حضور‬ ‫دارید که مردم آن هنوز هم هر‬ ‫روز قرباین می‏دهند‪ ،‬با توجه‬ ‫به احساسات خود مشا نسبت به‬ ‫دختر عمویتان ‪ ،‬در مورد مردم‬ ‫افغانستان چه احساسی دارید؟‬ ‫وحشتناک است‪ ،‬خیلی وحشتناک‬ ‫است‪ .‬من اصال منی‏توامن بفهمم که‬ ‫افغان‏ها چگونه می‏توانند به زندگی‬ ‫روزمره خود ادامه بدهند‪ .‬من پس‬ ‫از آن که دختر عمومی مرد‪ ،‬جمبور‬ ‫شدم کامال شهر نیویورک را ترک‬ ‫کنم‪ ،‬چون از نظر رواین به شدت‬ ‫حتت فشار بودم‪ .‬تصمیم گرفتم در‬ ‫پنسیلوانیا مشغول تدریس شوم و‬ ‫مرتب میان نیویورک و پنسیلوانیا‬ ‫در رفت و آمد بودم‪ ،‬و تقریبا‬ ‫دیگر زندگی نداشتم‪ .‬اما این مردم‬ ‫به زندگیشان ادامه می‏دهند‪ ،‬هر‬ ‫روز از خواب بیدار می‏شوند‪ ،‬غذا‬ ‫می‏خورند‪ ،‬دنبال کار می‏روند‪...‬‬ ‫آنچه می‏توامن بگومی این است که‬ ‫اگر ما اجازه بدهیم این وضعیت‬ ‫ادامه پیدا خواهد کرد‪ ،‬و این خیلی‬ ‫وحشتناک خواهد بود‪.‬‬

‫باور کردنی نیست که‬ ‫میلیاردها دالر هزینه‬ ‫شده اما پیشرفت‬ ‫چشمگیری نشده‬ ‫است‪ .‬مردم ما باید‬ ‫بدانند که حکومت ما‬ ‫در برآورده ساختن‬ ‫انتظارات مردم‬ ‫افغانستان ناکام‬ ‫مانده است‪ .‬من به‬ ‫مردم آمریکا باید‬ ‫بگویم که "به پا‬ ‫خیزید"‪ .‬ما واقعا نیاز‬ ‫داریم که برخیزیم‪.‬‬ ‫من می‏دانم که‬ ‫به دلیل انتقاد از‬ ‫باراک اوباما از سوی‬ ‫لیبرال‏ها مورد انتقاد‬ ‫قرار خواهم گرفت‪،‬‬ ‫اما شما می‏دانید‬ ‫که او همان کارهای‬ ‫قبلی‏ها را انجام‬ ‫داده‪.‬‬

‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫افغانستان را چگونه ارزیایب می‏کنید؟‬ ‫من به خیابان‏های کابل رفتم‪ .‬باور کردین نیست که میلیاردها دالر هزینه‬ ‫شده اما پیشرفت چشمگریی نشده است‪ .‬مردم ما باید بدانند که حکومت ما‬ ‫در برآورده ساخنت انتظارات مردم افغانستان ناکام مانده است‪ .‬من به مردم‬ ‫آمریکا باید بگومی که "به پا خیزید"‪ .‬ما واقعا نیاز دارمی که برخیزمی‪ .‬من‬ ‫می‏دامن که به دلیل انتقاد از باراک اوباما از سوی لیربال‏ها مورد انتقاد قرار‬ ‫خواهم گرفت‪ ،‬اما مشا می‏دانید که او مهان کارهای قبلی‏ها را اجنام داده‪.‬‬ ‫در کل کاری که اجنام داد‪ ،‬افزایش تعداد سربازها بود‪ ،‬که منجر به افزایش‬ ‫فعالیت‏های طالبان شد‪ .‬این امر نه تنها منجر به مرگ سربازان آمریکایی‬

‫کار را اجنام خواهند داد‪ ،‬و ما افراد‬ ‫زیادی پیدا خواهیم کرد تا به این‬ ‫برنامه کمک کنند‪ .‬یک زن برای‬ ‫رفنت به دانشگاه بانوان‪ ،‬تنها به‬ ‫دوهزار دالر نیاز دارد‪ .‬مشاری از‬ ‫مردم شاید بپرسند که چرا این زنان‬ ‫به دانشگاه‏های دولیت منی‏روند‪ ،‬اما‬ ‫ما باید به خواست یک خانواده‪،‬‬ ‫در صوریت که خنواهد دخترانش‬ ‫به دانشگاه دولیت بروند‪ ،‬احترام‬ ‫بگذارمی‪ .‬دانشگاه‏ بانوان‪ ،‬حیت در‬ ‫آمریکا هم وجود دارد‪ .‬از این قبیل‬ ‫کارهایی که ما بتوانبم اجنام دهیم‬ ‫زیاد است‪ .‬اما سوال مهم این است‬ ‫که آیا ما می‏توانیم این برنامه‏ها را‬ ‫برای افرادی که به آن نیاز دارند‬ ‫اجرا کنیم یا نه؛ چون بسیار دیده‬ ‫شده که پول‏های دولت در راه‏هایی‬ ‫مصرف می‏شود که سراجنام به‬ ‫دست افراد نامناسب می‏رسد‪.‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪13‬‬


‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫آیا ‪ 2014‬پایان رسانه های آزاد و مستقل در افغانستان خواهد بود؟‬ ‫با آن که رسانه ها در جهان مهواره در حال افزایش و پیمایش مرزهای‬ ‫جدید هستند‪ ،‬پس از یک دهه از حضور پر رنگ رسانه ها در افغانستان‬ ‫اکنون گزارش ها حاکی از وخامت وضعیت رسانه ها و افول کار روزنامه‬ ‫نگاری در افغانستان است‪.‬‬

‫ین محایت کننده‏ی رسانه های آزاد یکی از سازمان های حامی رسانه ها‬ ‫در افغانستان است‪ .‬این سازمان در گزارش ساالنه‏ی خود (می ‪ 2011‬تا‬ ‫‪ 77 )2012‬مورد خشونت علیه خربنگاران را به ثبت رسانیده است‪ .‬و در‬ ‫گزارش خود گفته است در سال ‪ 2011‬سی و نه در صد خشونت علیه‬ ‫خربنگاران افزایش یافته است‪.‬‬ ‫به اساس این گزارش بیشتر موارد خشونت به وسیله ی دولت افغانستان‬ ‫اعمال گردیده است ویل نریوهای ناتو‪ ،‬افراد مسلح ناشناس و گروه طالبان‬ ‫نیز در موارد خشونت علیه خربنگاران نقش داشته اند‪.‬‬ ‫در این گزارش چهار مورد قتل است و بقیه شامل لت و کوب‪ ،‬هتدید‪،‬‬ ‫بازداشت‪ ،‬زمخی‪ ،‬سوء قصد و توهنی است‪.‬‬

‫محدودیت‏های قانونی‬

‫با آن که قانون اساسی افغانستان و قانون رسانه های آزاد در افغانستان‪،‬‬ ‫آزادی بیان و حق دست رسی به معلومات را حق متام شهروندان افغانستان‬ ‫دانسته اند‪ ،‬اما هنوز در این قانون مشکالت و اهبامایت برای دست‏رسی به‬ ‫معلومات وجود دارد‪.‬‬

‫چندی پیش قانون رسانه های مهگاین از طرف وزارت اطالعات و فرهنگ‬ ‫دوباره اصالح گردید و به نظرخواهی گذاشته شد اما این قانون نیز انتقادات‬ ‫روزنامه نگاران را برانگیخت‪.‬‬

‫هنادی موسوم به اجنمن روزنامه نگاران آزاد افغانستان در یک اعالمیه‪،‬‬ ‫موارد «ممنوعه» در این پیشنویس را «مبهم و نامشخص» خوانده و نوشته‬ ‫که مطالب «مغایر دین اسالم»‪ ،‬مفهوم «امنیت عامه» و «منافع عمومی»‬ ‫تعریف مشخصی ندارند‪.‬‬ ‫به باور آقای توحیدی رییس دیده بان رسانه های آزاد افغانستان‪« :‬هر‬ ‫ارگان حکومیت ارایه‏ی هر نوع معلومات را که خنواهد نشر شود‪ ،‬مغایر منافع‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪14‬‬

‫جدی ترین موارد خشونت علیه خربنگاران در سال ‪ ،۲۰۱۱‬کشته شدن‬ ‫چهار خربنگار‪ ،‬از مجله امحد امید خپلواک‪ ،‬خربنگار یب یب سی در والیت‬ ‫ارزگان‪ ،‬جعفر وفا خربنگار یک رادیوی حملی در والیت لغمان‪ ،‬فرهاد‬ ‫تقدسی تصویر بردار شبکه تلویزیوین پرس یت وی (‪ )Press TV‬در کابل‬ ‫و صادم هبادر زوی رییس یک رادیوی حملی در والیت پکتیکا بوده است‪.‬‬ ‫مسئووالن دیده بان رسانه های موسسه ین از برخورد های «خصمانه ی‬ ‫دولت» نسبت به روزنامه نگاران نگرانند و مشاری از انتقادهای مطرح شده‬ ‫به وسیله ی دولت را «مضحک و خنده آور» می دانند‪.‬‬

‫سازمان گزارشگران بدون مرز در گزارش ساالنه‏ی خود طالبان و افراط‬ ‫گرایان مذهیب را مانع اصلی آزادی بیان و رسانه‏های آزاد در افغانستان می‬ ‫داند‪ .‬این سازمان در گزارش ساالنه ی خود نوشته است‪ :‬امنیت‪ ،‬معضل‬ ‫اصلی برای روزنامهنگاران و رساهنها در افغانستان است که با هتدیدهای‬ ‫دامیی طالبان و افراط گرایان مذهیب حتت فشار قرار دارد‪ .‬به اساس جدول‬ ‫منتشر شده ای از طرف این هناد‪ ،‬افغانستان از نگاه آزادی بیان و مصونیت‬ ‫‪1‬‬ ‫خربنگاران در رده‏ی ‪ 150‬در میان ‪ 179‬کشور جهان قرار دارد‪.‬‬ ‫محدودیت مالی رسانه ها‬

‫مشاری از رسانه ها در حال حاضر یا در حال متوقف کردن و یا در حال‬ ‫کاهش و حمدود سازی این فعالیت ها هستند‪ .‬رادیو آزادی چندی پیش‬ ‫در گزارشی در این ارتباط نوشته است‪ :‬آژانس خربی پژواک‪ ،‬تلویزیون‬ ‫طلوع و ملر از مجله رسانه هایی اند که مشاری از خربنگاران خود را به دلیل‬ ‫مشکالت مایل از وظیفه سبک‏دوش کرده‏اند‪.‬‬ ‫_‪http://www.rsf-persan.org/IMG/pdf/World_Press_Freedom‬‬ ‫‪Index_2011.pdf‬‬

‫ملی و خالف متامیت ارضی افغانستان قلمداد می کند‪».‬‬ ‫نگرانی از آینده‬

‫در حال حاضر بیم آن می رود که پس از سال ‪ 2014‬و خروج کامل جامعه‬ ‫بنی املللی از افغانستان‪ ،‬رسانه های آزاد نیز متوقف شوند‪ .‬مذاکره با طالبان‬ ‫به عنوان دمشنان رسانه های آزاد و آزادی بیان مسأله ی دیگری است که‬ ‫نگراین فعاالن رسانه ها را برانگیخته است‪ .‬چندی پیش مشاری از سازمان‬ ‫های مدافع آزادی بیان و رسانه های افغانستان و برخی سازمان های بنی‬ ‫املللی در اعالمیه‏ی مشترک‪ 2‬خود هشدار داده بودند که آزادی رسانه ها‬ ‫نباید قرباین مصاحله با طالبان و سایر شورشیان گردد‪ .‬این سازمان ها در‬ ‫بیانیه خود نوشته اند که خطر از دست دادن دست آوردها در زمینه ی‬ ‫آزادی بیان و رسانه ها به دلیل وضعیت شکننده‏ی افغانستان روز به روز‬ ‫جدی تر می شود‪.‬‬ ‫مسئوالن دیده‏بان رسانه های افغانستان بدین باورند که‪« :‬پس از این‬ ‫بیشترین آسییب که وارد خواهد شد‪ ،‬بر کار روزنامه نگاری در افغانستان‬ ‫است‪ .‬برخی از رسانه ها با تالشی که در زمینه‏ی خود کفایی اجنام داده‬ ‫ن‬ ‫اند متوقف خنواهند شد و به کارشان ادامه خواهند داد اما برخی از ای ‏‬ ‫تلویزیون‏ها و رادیوها گرفتار مشکالت جدی خواهند بود‪ .‬ویل در مقابل‬ ‫کار رسانه‏های برقی مربوط به استخبارات منطقه بیشتر رونق خواهد‬ ‫گرفت‪».‬‬

‫_‪2 http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/2011/12/111129‬‬ ‫‪k02-bonn-taleban-talks-and-media.shtml‬‬


‫اکتوبر دمهنی سالگرد مداخله بنی املللی نظامی در افغانستان بود‪.‬‬ ‫درگریی های نظامی ادامه دار بنی دولت افغانستان و متحدان‬ ‫بنی املللی اش از یک سو و طالبان و دیگر گروه های مسلح از سوی‬ ‫دیگر‪ ،‬میزان تلفات غرینظامی را به باالترین سطح رساند و سازمان‬ ‫عفو بنی امللل را بر آن داشت تا درخواست خود را از دادگاه بنی‬ ‫املللی کیفری‪ ،‬مبین بر حتقیق و بررسی موارد مشکوک به جنایت‬ ‫های جنگی و جنایت های علیه بشریت‪ ،‬بار دیگر مطرح کند‪ .‬طبق‬ ‫اعالم هیئت معاونت ملل متحد در افغانستان (یوناما) ‪ ۳۰۲۱‬نفر‬ ‫غرینظامی در درگریی های ‪ ۲۰۱۱‬کشته شده اند که گروه های‬ ‫مسلح مسئول ‪ ۷۷‬درصد از این کشتار غرینظامیان بودند‪ .‬مقامات‬ ‫قضایی‪ ،‬پلیس و ارتش ملی افغانستان دامیا مرتکب نقض شدید حقوق‬ ‫بشر می شدند‪ .‬بازداشت ها ‪ ‬و دستگریی های خودسرانه به مهراه‬ ‫اعمال شکنجه و بدرفتاری های سازمان یافته توسط نریوهای امنییت‬ ‫مهچنان ادامه داشت‪ .‬افغاهنا به ویژه زنان و دختران ازحق آموزش‬ ‫و هبداشت حمروم بودند‪  .‬کمک های بشردوستانه در مناطق زیر‬ ‫کنترل طالبان و دیگر گروه های شورشی از دسترس اکثر مردم به‬ ‫دور ماند‪ .‬دفتر امنیت سازماهنای غریدولیت افغانستان ‪ ۱۷۰‬مورد‬ ‫محله به کارکنان سازماهنای غریدولیت را ثبت کرد‪ -‬این رقم نسبت‬ ‫به سال ‪ ۲۰ ، ۲۰۱۰‬درصد افزایش داشته است‪ .‬خشونت علیه زنان‬ ‫و دختران‪ ،‬به ویژه در مناطق زیر کنترل شورشیها‪ ،‬افزایش یافته و‬ ‫بدون جمازات مانده است‪ .‬زناین که‪  ‬خشونت مبتین بر جنسیت را‬ ‫گزارش دادند‪ ،‬خسارت چنداین دریافت نکردند‪.‬‬

‫پس زمینه‬ ‫پارملان در تاریخ ‪ 26‬جنوری ‪ ،‬چهار ماه پس از انتخابایت که با‬ ‫خشونت و تقلب خمدوش شده بود‪ ،‬آغاز به کار کرد‪ .‬سازمان عفو‬ ‫بنی امللل از نامزدی کساین که به ارتکاب جنایتهای جنگی و سایر‬ ‫موارد نقض حقوق بشر مظنون بودند ابراز نگراین کرد‪.‬‬ ‫نادر نادری‪ ،‬فهیم حکیم و مولوی غریب‪ ،‬سه عضو سرشناس‬ ‫کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان‪ ،‬درست کمی پیش از انتشار‬ ‫گزارش موارد نقض حقوق بشر در گذشته‪ ،‬در ‪ ۲۱‬دمسرب برکنار شدند‬ ‫و رییس مجهور دوره ماموریتشان را متدید نکرد‪.‬‬ ‫در جوالی‪ ،‬ناتو و نریوهای بنی املللی کمک به امنیت (ایساف)‪ ،‬انتقال‬ ‫مسئولیت برقراری امنیت به دولت افغانستان را در ‪ ۷‬والیت آغاز‬ ‫کردند و مرحله دوم این انتقال در ‪ ۱۷‬والیت‪ ،‬در نومرب شروع شد‪.‬‬ ‫علی رغم ترور رییس مجهور سابق برهان الدین ربّاین که ظاهرا‬ ‫مسئول مذاکرات صلح بود در تاریخ ‪ 20‬سپتامرب توسط افرادی که‬ ‫خود را مناینده طالبان وامنود کرده بودند‪ ،‬مذاکرات صلح بنی دولت‬ ‫افغانستان و طالبان و دیگر نریوهای شورشی ادامه یافت‪ .‬شورای‬ ‫امنیت سازمان ملل متحد در ماه جون طالبان را از القاعده جدا اعالم‬ ‫و از یکی از لیست های حترمیش حذف کرد‪.‬‬ ‫در بنی ‪ ۷۰‬عضو شورای عایل صلح که مرجع مسئول مذاکره با طالبان‬ ‫و سایر گروههای مسلح است‪ ،‬تنها ‪ ۹‬زن وجود داشت‪ .‬گروههای‬ ‫حقوق زنان افغان و سازماهنای جامعه مدین‪ ،‬نگراین جدی خود را‬ ‫از کنار گذاشته شدن مسایل مربوط به حقوق بشر به ویژه حقوق‬ ‫زنان به دالیل مصلحیت‪ ،‬اعالم کردند‪ .‬دولت افغانستان و متحدان‬ ‫بنی املللی اش در سیاست و عمل‪ ،‬مرتب از اجرای مصوبه‬ ‫‪۱۳۲۵‬شورای امنیت سازمان ملل در باره لزوم حضور واقعی و کایف‬ ‫‪ 1‬گزارش ساالنه ‪( 2012‬برای سال ‪)2011‬؛ انتشار ‪ 24‬می ‪2012‬؛ متن انگلیسی در‪:‬‬ ‫‪http://www.amnesty.org/en/region/afghanistan/report-2012‬‬

‫موارد نقض توسط نریوهای افغان و بنی املللی‬ ‫ایساف و ناتو مهچنان به محالت هوایی و یورش های شبانه که ده‬ ‫ها کشته غرینظامی بر جای گذاشت‪ ‬ادامه دادند‪ .‬برطبق آمار یوناما‪،‬‬ ‫حداقل ‪ ۴۱۰‬نفر یا ‪ ۱۴‬درصد از کشته های غرینظامی در عملیات‬ ‫ایساف‪ ،‬ناتو یا نریوهای افغان کشته شده اند‪.‬‬

‫نقض حقوق بشر‬

‫مجهوری اسالمی افغانستان‬ ‫رییس کشور و دولت‪ :‬حامد کرزی‬ ‫جمازات اعدام‪ :‬اجرا می شود‬ ‫مجعیت‪ ۳۲.۴ :‬میلیون‬ ‫امید به زندگی‪ ۴۸.۷ :‬سال‬

‫تعدی های گروههای مسلح‬ ‫طالبان و دیگر نریوهای مسلح از طریق‬ ‫ترور و آدمربایی مردم غرینظامی را هدف‬ ‫قرار دادند و در مبب گذاری ها (از مجله‪،‬‬ ‫محالت متعدد انتحاری) به افراد غرینظامی‬ ‫آسیب رساندند‪ ،‬قواننی جنگی را نقض‬ ‫کردند و مرتکب نقض گسترده ‪ ‬حقوق بشر‬ ‫شدند‪ .‬تعداد افراد غری مسلحی که هدف‬ ‫کشتار قرار گرفتند‪ ،‬از مجله مقامات دولیت و‬ ‫ریش سفیدان قبایل یا کارکنان و یا حامیان‬ ‫سازماهنای بنی املللی و یا دولت ‪ ‬افزایش‬ ‫یافت‪.‬‬ ‫براساس گزارش یوناما‪ ،‬طالبان و دیگر‬ ‫گروههای مسلح در ‪ ۷۷‬درصد از موارد‬ ‫مرگ غرینظامیان مسئول بودند‪ .‬آهنا به‬ ‫میزان فزاینده ای از مواد منفجره در مساجد‪،‬‬ ‫بازار و سایر اماکن غرینظامی استفاده کردند‬ ‫که به افزایش تعداد تلفات غرینظامی منجر‬ ‫شد‪.‬‬ ‫گروههای مسلح به طور سازمان یافته‬ ‫کارکنان کمک رساین را هدف قرار دادند‪،‬‬ ‫‪ ۳۱‬نفر را کشتند‪ ۳۴ ،‬نفر را زمخی و ‪۱۴۰‬‬ ‫نفر را بازداشت کردند یا ربودند‪.‬‬ ‫• در ‪ ۲۸‬جون‪ ،‬مردان مسلح و مبب گذاران‬ ‫انتحاری‪ ‬طالبان به هتل اینترکنتیننتال در‬ ‫کابل محله کردند که منجر به کشته شدن‬ ‫‪  ۷‬نفر شد‪.‬‬ ‫• در ‪ ۱۳‬سپتمرب حدود ‪ ۱۰‬شورشی سفارت‬ ‫آمریکا‪ ،‬مقر ناتو و دیگر اماکن مشهور را‬ ‫در کابل مورد هدف قرار دادند‪ .‬حداقل ‪۱۱‬‬ ‫غرینظامی شامل دانش آموزان و ‪ ۵‬پلیس‬ ‫کشته و بیش از ‪ ۲۴‬نفر دیگر زمخی شدند‪.‬‬ ‫طالبان مسئولیت این محله را برعهده گرفت‪،‬‬ ‫ویل آمریکا‪ ،‬شبکه حقاین را که گفته می‬ ‫شود در مناطق قبیله ای پاکستان مستقر و‬ ‫مورد محایت پاکستان است‪ ،‬مقصر دانست‪.‬‬ ‫• در ‪ ۱۷‬سپتمرب‪ ۹ ،‬غری نظامی شامل ‪۵‬‬ ‫دانش آموز با انفجار یک مبب دست ساز‬ ‫در والیت فریاب‪ ،‬مشالغرب افغانستان‪ ،‬کشته‬ ‫شدند‪.‬‬ ‫• در ‪ ۳۱‬اکتوبر‪ ،‬مردان مسلح و مببگذاران‬ ‫انتحاری طالبان به دفتر کمیساریای عایل‬ ‫پناهندگان سازمان ملل در شهر قندهار محله‬ ‫کردند که در آن ‪ ۳‬تن از کارمندان کشته‬ ‫شدند‪.‬‬ ‫• در ‪ ۶‬دمسرب‪ ،‬محله یک مبب گذار انتحاری‬ ‫در زیارت ابوالفضل کابل متعلق به شیعیان حداقل ‪ ۷۱‬کشته به جا‬ ‫گذاشت‪ ۴ .‬نفر دیگر در یک مبب گذاری تقریبا مهزمان در یک مسجد‬ ‫شیعیان در مزار شریف کشته شدند‪ .‬این محالت نشان از افزایش‬ ‫جدی خشونت فرقه ای دارد که قبال نادر بود‪ .‬لشکر جنگوی که‬ ‫یک گروه مسلح پاکستاین وابسته به القاعده و طالبان پاکستان است‪،‬‬ ‫مسئولیت این محالت را که در مراسم عاشورای شیعیان اتفاق افتاد‪،‬‬ ‫برعهده گرفت‪.‬‬

‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫گزارش ساالنه ‪2012‬‬ ‫‪1‬‬ ‫عفو بین الملل ـ افغانستان‬

‫زنان در کلیه مراحل مذاکرات صلح‪ ،‬قصور‬ ‫ورزیدند‪.‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪15‬‬


‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪16‬‬

‫• در ‪ ۲۰‬فربوری‪ ،‬وایل والیت کنر در شرق ادعا کرد ‪ ۶۴‬غرینظامی‬ ‫شامل ‪ ۲۹‬کودک در عملیات زمیین و هوایی مشترک ایساف و‬ ‫نریوهای افغان در ولسوایل غازی آباد در چهار روز پیش از آن‬ ‫کشته شدهاند‪ .‬مقامات عایل رتبه ایساف این ارقام را نپذیرفتند ویل‬ ‫با اجنام حتقیقات و بررسی مشترک موافقت کردند‪ .‬مقامات ناتو بعدا‬ ‫اعالم کردند بیشتر کشته شدگان از شورشیان بوده اند‪.‬‬ ‫• دست داشنت در قتل ‪ ۳‬غرینظامی افغان در سال ‪ 2010‬اعتراف‬ ‫کرد‪ ،‬به ‪ ۲۴‬سال زندان حمکوم شد‪ .‬او به قاضی دادگاه نظامی در‬ ‫قرارگاه مشترک لویس‪ -‬مک کورد در ایاالت متحده آمریکا گفت‪،‬‬ ‫«برنامه کشنت مردم بود»‪.‬‬

‫دستگریی ها و بازداشت های خودسرانه‪ ،‬شکنجه و دیگر بدرفتاری‬ ‫ها‬ ‫اداره امنیت ملی افغانستان‪ ،‬سرویس‬ ‫پلیس و دادگاهها اطالعایت افغانستان‪ ،‬مهچنان به بازداشت‬ ‫خودسرانه و بازداشت مظنونان‪ ،‬ممانعت‬ ‫معموال به شکایات از دسترسی آهنا به وکیل ‪ ،‬به خانواده‬ ‫زنان مبنی‬ ‫هایشان‪ ،‬به دادگاه و هر هناد بریوین ادامه‬ ‫بر بدرفتاری‬ ‫داد‪ .‬اداره امنیت ملی افغانستان با اهتامات‬ ‫معتربی مبین بر شکنجه بازداشت شدگان‬ ‫رسیدگی نمی‬ ‫کردند‪ ،‬بنابراین و داشنت بازداشتگاه های خمفی روبرو بود‪.‬‬ ‫ناتو پس از انتشار گزارش مستند سازمان‬ ‫ادعاهای کتک‬ ‫ملل در اکتوبر در باره استفاده سازمان یافته‬ ‫زدن‪ ،‬تجاوز و‬ ‫از شکنجه به وسیله ماموران اداره امنیت‬ ‫خشونت‬ ‫دیگر‬ ‫ملی افغانستان حتویل بازداشت شدگان به‬ ‫نریوهای افغان را متوقف کرد‪ .‬بر طبق آن‬ ‫های جنسی به‬ ‫گزارش‪ ،‬زندانیان در‪ ۴۷‬بازداشتگاه اداره‬ ‫ندرت مورد‬ ‫امنیت ملی افغانستان و پلیس در ‪ ۲۲‬والیت‬ ‫رسیدگی قرار‬ ‫شکنجه شده اند‪.‬‬ ‫زنانی‬ ‫گرفتند‪.‬‬ ‫• در ماه آگوست‪ ،‬اعضای خانواده مردی‬ ‫که سعی می‬ ‫که به اهتام فروش ارز تقلیب در کابل توسط‬ ‫اداره امنیت ملی افغانستان بازداشت شده‬ ‫کردند از‬ ‫بود به عفو بنی امللل گفتند که اداره امنیت‬ ‫ازدواجهای‬ ‫ملی افغانستان در آپریل او را دستگری و‬ ‫متضمن‬ ‫برای گرفنت اعتراف شکنجه کرده است‪.‬‬ ‫بدرفتاری فرار این بازداشت شده‪ ،‬که به دالیل امنییت‬ ‫کنند‪ ،‬با اتهام‬ ‫منیتوان نام او را فاش کرد‪ ،‬گویا آن‏قدر‬ ‫ارتکاب جرایمی هدف مشت و لگد قرار گرفته که خون‬ ‫استفراغ کرده و بیهوش شده است‪.‬‬ ‫چون «فرار از‬ ‫نریوهای آمریکایی به بازداشت افغاهنا‬ ‫خانه» یا جرایم‬ ‫و بعضی اتباع خارجی‪ ،‬بدون اختیارات‬ ‫«اخالقی»‬ ‫مشخص قانوین یا استفاده از موازین‬ ‫بازداشت و‬ ‫متناسب قانوین ادامه دادند‪ .‬حدود ‪۳۱۰۰‬‬ ‫شدند‪.‬‬ ‫محاکمه‬ ‫بازداشیت در بازداشتگاه آمریکایی پروان‬ ‫(بریون از بازداشتگاه سابق در پایگاه‬ ‫این در حالی‬ ‫نریوی هوایی در فرودگاه بگرام) در بند‬ ‫است که این‬ ‫بودند‪ .‬این افراد حتت عنوان« توقیف‬ ‫عناوین نه در‬ ‫امنییت» نگهداری می شدند و بعضی از آهنا‬ ‫قانون کیفری‬ ‫ساهلاست بازداشت هستند‪ .‬در جنوری‪،‬‬ ‫ذکر شده اند و ایاالت متحده‪ ‬آمریکا یک واحد اسکان‬ ‫نه با حقوق بین بازداشیت ها از آن بازداشتگاه را با ‪۳۰۰‬‬ ‫بازداشیت به عنوان خبشی از عملیات انتقال‬ ‫المللی حقوق‬ ‫بازداشیت ها‪ ،‬به مقامات افغان حتویل داد‪.‬‬ ‫بشر همخوانی‬ ‫وزارت دفاع آمریکا اعالم کرد از زمان‬ ‫دارند‪.‬‬ ‫آغاز به کار این دادگاهها ‪ ‬در جون ‪۲۰۱۰ ‬‬ ‫تا ماه می ‪ 2011‬مقامات افغان بیش از‬ ‫‪ ۱۳۰‬دادگاه در آن بازداشتگاه و مرکز عدیل‬ ‫و قضایی افغانستان در پروان برگزار کرده اند‪( .‬نگاه کنید به مدخل‬ ‫ایاالت متحده آمریکا)‬ ‫آزادی بیان‬ ‫روزنامه نگاران افغان به رغم فشارها و خشونت های موجود از‬

‫سوی هنادهای دولیت و سایر تشکیالت پرنفوذ به کار خود ادامه‬ ‫دادند‪ .‬اداره امنیت ملی افغانستان و شورای علما (شورای علمای‬ ‫دیین) علیه افرادی که مطالیب می نوشتند یا در مورد مسایلی صحبت‬ ‫می کردند که هتدیدی برای امنیت ملی یا کفرآمیز تلقی می شد‬ ‫دعوای کیفری اقامه می کردند‪.‬‬ ‫• سه مرد افغان که در سال ‪ ۲۰۱۰‬به خاطر گرویدن به مسیحیت‬ ‫دستگری و بازداشت شده بودند‪ ،‬بنی مارس و آوریل آزاد شدند‪.‬‬ ‫روزنامه نگاران در محله هایی با انگیزه سیاسی توسط نریوهای دولیت‬ ‫یا گروههای شورشی ربوده می شدند‪ ،‬مورد ضرب و شتم قرار می‬ ‫گرفتند یا کشته می شدند‪ .‬به گزارش ین‪ ،‬دیده بان رسانه های‬ ‫افغانستان‪ ۸۰ ،‬روزنامه نگار مورد محله قرار گرفتند و سه نفر کشته‬ ‫شدند‪ .‬در مناطقی که در کنترل طالبان و دیگر گروههای مسلح است‪،‬‬ ‫روزنامه نگاران به طور جدی از گزارشگری بازداشته شده و مکررًا‬ ‫مورد محله قرار گرفتند‪.‬‬ ‫دولت در حتقیق کامل در باره محالت علیه روزنامه نگاران‪ ،‬مدافعان‬ ‫حقوق بشر و افراد دیگری که به صورت مساملت آمیز از آزادی‬ ‫بیانشان استفاده میکردند و تعقیب مرتکبان این محالت کوتاهی کرده‬ ‫است‪.‬‬ ‫• در‪ ۱۸‬جنوری‪  ،‬حجت اهلل جمددی‪ ،‬مدیر رادیوی اف ام کاپیسا در‬ ‫مشال شرق‪ ،‬پس از چهار ماه بازداشت در اداره امنیت ملی افغانستان‬ ‫در کابل آزاد شد‪ .‬او به مهدسیت با طالبان متهم شده بود‪.‬‬ ‫• در ‪ ۶‬جوالی‪ ،‬اعضای طالبان نعمت اهلل ظهری خربنگار شبکه‬ ‫تلویزیوین آریانا را به دلیل هتیه گزارش انتقادی از محالت طالبان‬ ‫هتدید کردند‪.‬‬

‫خشونت علیه زنان و دختران‬ ‫زنان و دختران افغان مهچنان از تبعیض‪ ،‬خشونت خانگی‪ ،‬ازدواج‬ ‫های اجباری‪ ،‬قاچاق و مورد معامله قرارگرفنت برای حل و فصل‬ ‫اختالفات [بد دادن] رنج می بردند‪ .‬آهنا بارها هدف محله نریوهای‬ ‫طالبان قرار گرفتند‪ .‬طبق گزارش مشترک زنان سازمان ملل و‬ ‫کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان‪ ،‬در ‪ ۵۶‬درصد ازدواج های‬ ‫صورت گرفته عروس زیر ‪ ۱۶‬سال سن داشته است‪ .‬وزارت امور‬ ‫زنان ‪ ۳۷۴۲‬مورد خشونت علیه زنان را از ‪ ۲۲‬مارچ تا ‪ ۳۱‬دمسرب‬ ‫مستند کرده است‪ .‬در یک حرکت مثبت در سپتمرب‪ ،‬دفتر دادستان‬ ‫کل با تاسیس ‪ ۶‬مرکز مبارزه با خشونت علیه زنان در والیت ها‬ ‫موافقت کرد‪.‬‬ ‫پلیس و دادگاهها معموال به شکایات زنان مبین بر بدرفتاری رسیدگی‬ ‫منی کردند‪ ،‬بنابراین ادعاهای کتک زدن‪ ،‬جتاوز و دیگر خشونت های‬ ‫جنسی به ندرت مورد رسیدگی قرار گرفتند‪ .‬زناین که سعی می‬ ‫کردند از ازدواجهای متضمن بدرفتاری فرار کنند‪ ،‬با اهتام ارتکاب‬ ‫جرامیی چون «فرار از خانه» یا جرامی «اخالقی» بازداشت و حماکمه‬ ‫شدند‪ .‬این در حایل است که این عناوین نه در قانون کیفری ذکر شده‬ ‫اند و نه با حقوق بنی املللی حقوق بشر مهخواین دارند‪.‬‬ ‫• در آپریل‪ ،‬طالبان زین را در ولسوایل زرمت والیت پکتیا ربودند‬ ‫و به قتل رساندند‪ .‬طالبان مدعی شدند که دلیل کشنت او کارکردنش‬ ‫برای یک سازمان غریدولیت است و شایعه قتل «ناموسی» را رد‬ ‫کردند‪.‬‬ ‫• گلناز ‪ ٢١‬ساله که به خاطر زنا به گذراندن ‪ ١٢‬سال حبس حمکوم‬ ‫شده بود در دمسرب آزاد شد‪ .‬حقوقدانان می گویند این گونه اهتام ها‬ ‫در قواننی افغانستان پایه ای ندارند‪ .‬گلناز در سال ‪ ٢٠٠٩‬پس از این‬ ‫که به خاطر جتاوز به پلیس شکایت کرد‪ ،‬زنداین ‪ ‬شده بود‪ .‬او توسط‬ ‫دادگاه و دیگران برای ازدواج با مردی که‪ ،‬بعدا به علت جتاوز به او‬ ‫حمکوم شد‪ ،‬حتت فشار قرار گرفته بود‪.‬‬

‫حق هبداشت‬ ‫محله های هدفمند به کارکنان کمک رساین و کارکنان دولت به ویژه‬ ‫پزشکان‪ ،‬میلیوهنا انسان را از مراقبت های پزشکی‪ ،‬به ویژه در‬ ‫مناطقی که درگریی در آهنا زیاد است یا در کنترل طالبان و دیگر‬ ‫گروه های مسلح است‪ ،‬حمروم کرده است‪ .‬صرفنظر از پیشرفتهایی که‬ ‫در میزان مرگ زنان در زمان زامیان و مرگ و مری کودکان در مناطق‬ ‫خاصی از کشور به دست آمده‪ ،‬به طور کلی وضعیت زنان باردار و‬ ‫کودکان مهچنان اسف بار است‪.‬‬


‫پناهندگان و آوارگان داخلی‬ ‫طبق آمار کمیساریای عایل پناهندگان سازمان ملل‪ ،‬افغاهنا بیشترین‬ ‫تعداد درخواست کنندگان پناهندگی ‪ ‬از کشورهای صنعیت را در‬ ‫ماههای ‪  ‬جنوری تا جون تشکیل می دادند‪ .‬تا پایان این سال‬ ‫کمیساریای عایل پناهندگان سازمان ملل بیش از ‪ ٣۰۰۰۰‬درخواست‬ ‫پناهندگی را ثبت کرده بود‪ .‬این درحایل است که مهچنان حدود ‪۲,٧‬‬ ‫میلیون پناهنده در ایران و پاکستان مانده اند‪ .‬تعداد کل مردمی که در‬ ‫داخل به دلیل درگریی ها آواره شده اند ‪ 447647‬نفر است‪.‬‬ ‫آهنایی که در داخل آواره شده اند به سوی شهرهای بزرگ به ویژه‬ ‫کابل‪ ،‬هرات و مزار شریف سرازیر شده اند‪  .‬بسیاری از این افراد‬

‫گزارش‬ ‫کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان‬

‫جمازات اعدام‬ ‫دو مورد اعدام اجرا شده است‪ .‬بیش از ‪ ۱۴۰‬نفر حمکوم به اعدام‬ ‫هستند و حکم اعدام نزدیک به ‪ 100‬نفر در دیوان عایل تایید شده‬ ‫است‪.‬‬ ‫• در جون‪ ،‬دو مرد‪ ،‬یکی پاکستاین و دیگری با ملیت افغاین‪ ،‬پس از‬ ‫آنکه درخواست عفوشان از سوی رییس مجهور رد شد در زندان پل‬ ‫چرخی اعدام شدند‪ .‬این دو مرد به جرم کشنت ‪ ۴۰‬نفر و زمخی کردن‬ ‫بیش از ‪ ٧۰‬نفر ـ بیشتر غری نظامی بودند ـ طی محله به بانکی در شهر‬ ‫جالل آباد‪ ،‬والیت ننگرهار به اعدام حمکوم شده بودند‪.‬‬

‫عفو بنی امللل دیدارها‪ /‬گزارشها‬ ‫‪ ‬دیدار‪ :‬اعضای اعزامی عفو بنی امللل از تاریخ جون تا سپتمرب‬ ‫از افغانستان دیدار کردند‪.‬‬ ‫‪ ‬گزارش‪ :‬افغانستان پس از ‪ 10‬سال‪ :‬پیشرفت کند و قوهلای‬ ‫عملی نشده (‪)ASA 11/006/2011‬‬

‫از اربکی تا پولیس محلی‬

‫‪ :19/5/2012‬کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان‪ ،‬گزارش ویژه ای‬ ‫را در مورد پولیس حملی افغانستان به نشر رسانده است‪ .‬این گزارش‬ ‫چگونگی اجیاد و عملکرد پولیس حملی افغانستان را در طول سال ‪1390‬‬ ‫به طور خمتصر مورد ارزیایب قرار داده است و هم چننی نقش پولیس حملی‬ ‫را در تامنی ثبات و امنیت‪ ،‬حاکمیت قانون‪ ،‬حکومتداری و رعایت حقوق‬ ‫بشر خمتصرا مرور کرده است‪ .‬گزارش حاضر در نتیجه نظارت های مداوم‬ ‫ناظرین کمیسیون و مصاحبه با بیش از ‪ 70‬تن از مسوولنی امنییت‪ ،‬مردم‪،‬‬ ‫شوراهای والییت‪ ،‬بزرگان حمل‪ ،‬کارشناسان و برخی از فرماندهان نریوهای‬ ‫بنی املللی هتیه شده است‪.‬‬ ‫دریافت های این گزارش بیانگر این است که در تعدادی از والیات تشکیل‬ ‫پولیس حملی به اوضاع امنییت به طور نسیب کمک منوده؛ اما در بعضی از‬ ‫والیات دیگر نه تنها که به ثبات و امنیت کمک نکرده؛ بلکه خود عامل‬ ‫ناامین‪ ،‬آزار و اذیت مردم و نقض حقوق بشر گردیده است که بسیاری از‬ ‫قضایای نقض حقوق بشر مانند‪ ،‬قتل‪ ،‬دزدی‪ ،‬اخاذی‪ ،‬ناامین و یب نظمی‪،‬‬ ‫جتاوز و آزار و اذیت مردم در گزارش حاضر بیان شده است‪ .‬گزارش‬ ‫حاضر نگراین های امروز و چالش های فردا را بیان کرده و بررسی کرده‬ ‫است که طرح اجیاد پولیس حملی در کوتاه مدت ممکن است که تاحدودی‬ ‫به اوضاع امنیت در کشور کمک مناید؛ اما در درازمدت این امکان به طور‬ ‫بالقوه و جدی وجود دارد که خود به عنوان یک چالش در برابر حاکمیت‬ ‫دولت افغانستان تبدیل شده و باعث گسترش ناامین و نقض حقوق بشر در‬ ‫حمالت گردند‪.‬‬ ‫عمده ترین دریافت های گزارش «از اربکی تا پولیس حملی»‪:‬‬ ‫• اجیاد پولیس حملی و استخدام افراد آن‪ ،‬در موارد زیادی‪ ،‬مطابق اصول‬ ‫و معیارهای پیش بیین شده در «طرزالعمل تنظیم و اجیاد پولیس حملی»‬ ‫صورت نگرفته است‪ .‬روند استخدام به شدت حتت نفوذ قوماندانان‪ ،‬مقامات‬ ‫حملی و افراد بانفوذ در حمالت بوده است و از سویی دیگر‪ ،‬نریوهای ویژه‬ ‫آمریکایی نیز در روند استخدام و جذب افراد دخالت کرده اند‪ .‬تشکیل‬ ‫و اجیاد پولیس حملی در سایه اعمال نفوذ قوماندانان حملی‪ ،‬افراد متنفذ و‬ ‫نریوهای خارجی‪ ،‬بدون نظارت و نقش دولت‪ ،‬باعث می شود که این افراد‬ ‫از دولت و مراجع قانوین دولت مرکزی فرمانربداری و اطاعت نکنند‪ .‬در‬ ‫غیاب اتوریته و حاکمیت دولت مرکزی‪ ،‬آن ها دست به آزار و اذیت مردم‬

‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫حق آموزش‬ ‫طالبان و دیگر گروههای مسلح‪ ،‬مدارس‪ ،‬دانش آموزان و معلمان را‬ ‫هدف قرار دادند‪ .‬در منطقه هایی که حتت اشغال این نریوها است‬ ‫بسیاری از کودکان‪ ،‬به ویژه دختران از رفنت به مدرسه حمروم شدند‪.‬‬ ‫طبق اعالم وزارت معارف بیش از ‪ ٣,٧‬میلیون کودک در مدارس‬ ‫ثبت نام کرده بودند ‪ ‬که ‪ ٣٨‬درصد آن را دختران تشکیل می دادند‪.‬‬ ‫منابع رمسی اعالم کردند بیش از ‪ ۴۵۰‬مدرسه تعطیل شدند و حدود‬ ‫‪ ۲۰۰۰۰۰‬کودک به دلیل نا امین ‪ ،‬به ویژه در والیت های جنویب و‬ ‫شرقی‪ ،‬قادر به حضور در مدرسه نشدند‪.‬‬ ‫• در ‪ ۲۴‬می اعضای طالبان خان حممد مدیر مدرسه دخترانه پورک‬ ‫در والیت لوگر (درجنوب شرقی افغانستان) را به ضرب گلوله به‬ ‫قتل رساندند‪ .‬او به رغم هتدیدهای طالبان که خواهان توقف آموزش‬ ‫دختران بودند به تدریس به دختران ادامه داده بود‪.‬‬

‫جمبور به اسکان موقت در شرایط پرازدحام و نامناسب هبداشیت با‬ ‫دسترسی ناچیز (گاهی هم بدون دسترسی) به آب آشامیدین و سرپناه‬ ‫مناسب و خدمات هبداشیت و در خطر ختلیه اجباری دامی زندگی‬ ‫می کنند‪ .‬در اکتوبر‪ ،‬کمیته بنی املللی صلیب سرخ از افزایش چهل‬ ‫درصدی آوارگان در اثر درگریی در مشال نسبت به سال ‪۲۰۱۰‬‬ ‫خرب داد‪.‬‬ ‫• در اوایل جون درگریی های بنی نریوهای دولیت و طالبان در‬ ‫والیت فریاب به آواره شدن حداقل ‪ ۱۲۰۰۰‬نفر منجر شد‪.‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪17‬‬

‫می زنند‪ .‬این مسأله باعث یب نظمی‪ ،‬دامن زدن به ناامین و از بنی رفنت اعتماد‬ ‫مردم نسبت به دولت می شود‪.‬‬ ‫• مشاری از افرادی که به این شکل در پولیس حملی جذب شده اند از سابقه‬ ‫عضویت در گروه های مسلح غریقانوین‪ ،‬اربکی ها و طالبان برخوردار اند‬ ‫و در گذشته نیز اکثر آنان عضو گروه های متخاصم بوده اند‪ .‬مشاری از آنان‬ ‫به اعمال جمرمانه مشهور اند و مردم از آن ها خاطرات بدی دارند‪ .‬بنا به‬ ‫شهادت بعضی از مسئولنی‪ ،‬در میان افراد پولیس حملی کساین هستند که‬ ‫سابقه بد جنگی دارند‪  ‬و حتا کساین در آن عضویت دارند که قاتل متکرر‬ ‫اند و چندین بار مرتکب قتل شده اند‪ .‬این نکته باعث سلب اعتماد مردم‬ ‫نسبت به آن ها شده و حتا باعث یب اعتمادی مردم نسبت به دولت نیز می‬ ‫گردد‪ .‬در بعضی از مناطق ترکیب قومی و طایفه ای پولیس حملی نیز رعایت‬ ‫نشده است‪ .‬این نکته نیز آنان را از محایت های مردمی حمروم می سازد‪.‬‬ ‫• نسبت یب سوادی در میان پولیس حملی باالتر از ‪ 90‬درصد و در بعضی‬ ‫مناطق در حدود ‪ 98‬درصد گزارش شده است و کساین نیز که از سواد‬


‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪18‬‬

‫برخوردار اند سواد شان در حد ابتدایی است‪ .‬هرچند‪ ،‬مطابق‬ ‫طرزالعمل دوره آموزش سه هفته ای برای آنان در نظر گرفته‬ ‫شده و برنامه های آموزشی ویژه نیز در بعضی حمالت برای‬ ‫آنان روی دست گرفته شده است‪ ،‬ویل این برنامه ها موثریت‬ ‫کایف ندارد‪ ،‬زیرا مدت آن برای افراد یب سواد و کم سواد بسیار‬ ‫کوتاه است و منی تواند برای فراگرفنت شرح وظایف و اصول‬ ‫اولیه رفتار آنان با مردم و رعایت موازین و معیارهای حقوق‬ ‫بشر کفایت کند‪ .‬این نکات کارایی و موثریت پولیس حملی را‬ ‫به شدت با چالش مواجه ساخته است‪.‬‬ ‫• پولیس حملی در بعضی مناطق توانسته است به هببود امنیت‬ ‫حمالت کمک کند‪ .‬به ویژه در ولسوایل های مارجه‪ ،‬نادعلی‪،‬‬ ‫ناوه‪ ،‬گرمسری‪ ،‬گرشک‪ ،‬موسی قلعه و سنگنی والیت هلمند‬ ‫در تأمنی امنیت کارکرد مثبیت به منایش گذاشته و در بعضی از‬ ‫مناطق دیگر‪ ،‬در والیت کنر‪ ،‬قندز‪ ،‬جوزجان‪ ،‬سرپل و نورستان‬ ‫مقامات حملی از نقش و کارکرد پولیس حملی در تأمنی امنیت‬ ‫حمالت ابراز رضایت کرده اند‪.‬‬ ‫• اما موارد زیادی از کارکردهای منفی پولیس حملی نیز‬ ‫گزارش شده است‪ .‬برخی از این کارکردهای منفی ختطی از‬ ‫صالحیت های قانوین پولیس حملی بوده است‪ .‬در مواردی‪ ،‬از‬ ‫مجله در هلمند و ارزگان‪ ،‬پولیس حملی از ساحه فعالیت خود‬ ‫فراتر رفته و در ولسوایل ها و حتا والیات دیگر دست به اجنام‬ ‫عملیات زده اند‪ ،‬در حایل که حوزه صالحیت آن ها حمالت‪ ،‬و‬ ‫حداکثر گستره یک ولسوایل است که آن هم موکول به اجازه و‬ ‫مهاهنگی مقامات اداری و امنییت ولسوایل مربوطه است‪.‬‬ ‫• در مشاری از مناطق کشور‪ ،‬شهروندان و مسئولنی حکومت‬ ‫حملی گزارش داده اند که پولیس حملی در منازعات حملی میان‬ ‫اقوام و قبایل خمتلف دخالت می کند و حتا خود به منازعه با‬ ‫مردم می پردازد که گاهی در جریان آن مرتکب اعمال جرمی‬ ‫مهچون دزدی‪ ،‬ختریب منازل‪ ،‬آزار و اذیت مردم و ضرب و‬ ‫شتم و حتا قتل نیز شده اند‪ .‬سوء استفاده از سالح و یونیفورم و‬ ‫محل سالح بریون از حمالت و ولسوایل های مربوطه‪ ،‬زورگویی‪،‬‬ ‫دخالت در مسایل خانوادگی مردم و‪  ‬اقدام به توقیف و زنداین‬ ‫ساخنت مردم حمل نیز گزارش شده است‪.‬‬ ‫• مهچننی‪ ،‬پولیس حملی در بعضی از مناطق متهم به ختطی‬ ‫های حقوق بشری هستند‪ .‬گزارش ها نشان می دهد که موارد‬ ‫خمتلفی از نقض حقوق بشر توسط پولیس حملی اجنام شده‬ ‫است‪ .‬پولیس حملی به ارتکاب اعمایل از قبیل آزار و اذیت‬ ‫مردم‪ ،‬لت و کوب‪ ،‬قتل‪ ،‬دزدی‪ ،‬اختطاف‪ ،‬قطاع الطریقی‪ ،‬اخاذی‬ ‫و جمبور کردن مردم به پرداخت عشر و جزیه و امثال آن متهم‬ ‫شده اند‪.‬‬ ‫• بیشتر این ختطی ها در مناطقی بوده که قوماندانان حملی‪،‬‬ ‫افراد طالبان و یا افرادی با سابقه بد در آن مناطق به عنوان‬ ‫پولیس حملی استخدام شده اند و یا پولیس حملی نتوانسته به‬ ‫دلیل عدم رعایت توازن قومی‪ /‬طایفه ای رضایت مردم را‬ ‫جلب کنند و یا به خاطر یب سوادی و عدم آگاهی از قانون و‬ ‫ارزش های حقوق بشری مرتکب این اعمال شده اند‪ .‬مهچننی‬ ‫مناطقی که درگری منازعات حملی و قومی‪/‬طایفه ای بوده اند‬ ‫بیشتر در معرض ختطی های حقوق بشری از سوی پولیس‬ ‫حملی قرار گرفته اند‪.‬‬ ‫• هرچند مردم در مواردی از پولیس حملی به مقامات و مراجع‬ ‫مسئول شکایت کرده اند‪ ،‬اما در بسیاری موارد مردم به دلیل‬ ‫ترس از انتقام جویی پولیس حملی منی توانند شکایت خود‬ ‫را به مراجع مطرح کنند‪ .‬بعضی از مقامات و افراد زورمند از‬ ‫پولیس حملی در مقابل شکایات مردم محایت می کنند‪ .‬عالوه‬ ‫براین‪ ،‬عدم آگاهی مردم از حقوق و مراحل پیگریی قضایای‬ ‫شان‪ ،‬و مهچننی فساد در دستگاه عدیل و قضایی و عدم حماکمه‬ ‫و جمازات متخلفنی باعث شده که مردم قضایای شان را به‬ ‫حماکم و ارگان های مسئول ارجاع ندهند و از پیگریی آن ها‬ ‫منصرف شوند‪ .‬متأسفانه نه تنها پولیس حملی‪ ،‬بلکه پولیس ملی‬ ‫نیز گاهی مرتکب اعمال جرمی می شوند که مورد رسیدگی و‬ ‫پیگرد قرار منی گریند‪ .‬فساد در دستگاه اداری‪ ،‬و به ویژه در‬ ‫دستگاه عدیل و قضایی کشور‪ ،‬اعتماد مردم را نسبت به ارگان‬ ‫های دولیت و مراجع قضایی کاهش داده است‪.‬‬

‫• روی مهرفته در مناطقی که پولیس حملی مطابق طرزالعمل اجیاد شده و‬ ‫رضایت مردم در تشکیل آن رعایت شده است‪ ،‬توانسته از محایت نسیب‬ ‫مردمی برخوردار باشد و در اجنام وظیفه شان در تأمنی امنیت حمالت نیز‬ ‫موفق تر عمل کند‪ .‬اما در مناطقی که پولیس حملی حتت نفوذ قوماندان حملی‬ ‫و افراد صاحب نفوذ جذب و استخدام شده و یا مستقیما توسط نریوهای‬ ‫آمریکایی اجیاد شده است‪ ،‬نتوانسته محایت و رضایت مردم را بدست آورد‬ ‫و در تأمنی امنیت نیز اکثرا موفق عمل نکرده است‪ .‬بنابراین‪ ،‬موفقیت پولیس‬ ‫حملی به شدت به رضایت و محایت مردم حمالت بستگی دارد و رضایت آنان‬ ‫نیز در صوریت به دست می آید که افراد پولیس از میان اشخاصی که سابقه‬ ‫بد دارند و یا در گروه های متخاصم دوران جنگ عضو بوده اند و یا اعضای‬ ‫طالبان بوده اند‪ ،‬برگزیده نشوند‪.‬‬ ‫• ترکیب و ساختار پولیس حملی‪ ،‬اعمال نفوذ قوماندانان حملی‪ ،‬افراد متنفذ‬ ‫و زورمند و نریوهای خارجی بر روند تشکیل و استخدام افراد آن‪ ،‬حضور‬ ‫و نقش افراد و گروه هایی با سابقه بد در پولیس حملی و میزان باالی یب‬ ‫سوادی در آن‪ ،‬آینده پولیس حملی را برای مردم نگران کننده ساخته است‪.‬‬ ‫عالوه براین‪ ،‬در بعضی مناطق پولیس حملی حتت نظارت و کنترول دولت‬ ‫قرار ندارد‪ ،‬افراد آن دارای انسجام کایف منی باشند‪ ،‬ارتباط ارگانیک و منظمی‬ ‫میان گروه های خمتلف پولیس حملی وجود ندارد‪ .‬مهچننی این نریوها معموال‬ ‫در مناطقی اجیاد می شوند که ناامن است و حاکمیت دولت در آجنا بسیار‬ ‫ضعیف می باشد‪ .‬این نکته نیز امکان کنترول و نظارت آنان را توسط دولت‬ ‫کم می سازد‪.‬‬ ‫• هرچند پولیس حملی با هدف تأمنی امنیت حمالت اجیاد شده است‪ ،‬اما با‬ ‫توجه به این مسایل‪ ،‬امکان هبره برداری های خمالفنی مسلح دولت‪ ،‬گروه‬ ‫های مافیایی مواد خمدر و قاچاق انسان و قوماندانان حملی از آنان وجود‬ ‫دارد و در نتیجه ممکن است به دامن زدن اختالفات قومی‪/‬طایفه ای و‬ ‫گسترش ناامین در حمالت منجر شود‪ .‬مهچننی این نگراین نیز مطرح شده‬ ‫است که قدرت گرفنت پولیس حملی در حمالت دوردست‪ ،‬بدور از کنترول و‬ ‫نظارت جدی دولت‪ ،‬ممکن است خود آنان به خمالفنی اقتدار دولت مرکزی‬ ‫تبدیل شوند و در مقابل اتوریته دولت و حاکمیت قانون مقاومت کنند‪.‬‬ ‫بنابراین‪ ،‬به صورت کلی این سه نگراین از آینده پولیس حملی وجود دارد‪:‬‬ ‫نگراین از تضعیف حاکمیت ملی دولت در اثر قدرت یافنت آنان در حمالت‪،‬‬ ‫نگراین از افزایش دوباره خشونت ها و گسترش دوباره ناامین ها در حمالت‬ ‫توسط آنان‪ ،‬نگراین از گسترش جرم و جنایات و افزایش نقض حقوق بشر‬ ‫توسط آنان‪.‬‬ ‫• اربکی ها و گروههای مسلح غری مسوول هم اکنون در بسیاری از مناطق‬ ‫ناامن حضور دارند و گاه به درگریی ها و جنگ هایی با مهدیگر‪ ،‬یا با‬ ‫نریوهای پولیس و یا هم طالبان می پردازند‪ .‬این نریوها خمالف هرگونه‬ ‫نگاه نظارت کننده و قدرت کنترول کننده در برابر شان هستند و در جمموع‪،‬‬ ‫یب قانوین‪ ،‬یب نظمی‪ ،‬عدم حضور یک مرجع اتوریته مرکزی نظارت کننده‬ ‫و بازپرسنده به نفع آنان است و فضا و زمینه را برای آنان مساعدتر می‬ ‫سازد‪ .‬از این رو‪ ،‬رفتار و عملکرد این نریوها‪ ،‬هم در برابر طالبان و هم‬ ‫در برابر دولت‪ ،‬ثبات ندارد و ممکن است بنابر اقتضای منافع شان‪ ،‬با هردو‬ ‫طرف به خمالفت بپردازند و یا حتا با مهدسیت با یکی در مقابل دیگری وارد‬ ‫جنگ شوند‪ .‬افراد وابسته به این گروه ها در اکثر مناطق مرتکب جرامی و‬ ‫خالفکاری می شوند و در ناامین ها دست دارند و گاه به خاطر جنگ در‬ ‫مقابل طالبان‪ ،‬حتت محایت نریوهای آمریکایی نیز قرار می گریند‪ .‬مهچننی‬ ‫اربکی ها و نریوهای مسلح غریمسئول در مواردی حتت محایت برخی از‬ ‫مسئولنی والیات و ولسوایل ها و حتا افراد قدرمتند در سطوح رهربی ارگان‬ ‫های دولیت قرار دارند‪ .‬گاهی حتا مقامات برجسته و بلندپایه دولیت خود‬ ‫در مسلح ساخنت افراد غریمسئول به صورت غریقانوین نقش دارند و از‬ ‫سوی آنان معاش و امکانات دریافت می کنند و امکانات دولیت در اختیار‬ ‫آنان قرار می گرید‪.‬‬ ‫• تقریبا در مهه مناطقی که پولیس حملی اجیاد شده‪ ،‬قب ً‬ ‫ال اربکی ها نیز‬ ‫حضور داشتند و فعال در ساختار پولیس حملی نیز نفوذ فراوان دارند‪ .‬در اکثر‬ ‫حمالت‪ ،‬مردم پولیس حملی و اربکی ها را از مهدیگر تفکیک منی کنند‪ .‬از این‬ ‫رو‪ ،‬از نگاه آنان پولیس حملی و اربکی باهم تفاویت ندارند‪ .‬جالب این است‬ ‫که این تفکیک را گاه مقامات ادارات دولیت نیز قایل منی شوند‪ .‬در نتیجه‪،‬‬ ‫اعمایل که اربکی ها و نریوهای مسلح خودسر در حمالت اجنام می دهند‪،‬‬ ‫می تواند بر وجهه پولیس حملی در نزد مردم تأثری منفی بگذارد‪  .‬پولیس‬ ‫حملی با چننی افرادی منی تواند محایت و اعتماد مردم را در حمالت جلب کند‬ ‫و باعث تأمنی امنیت باثبات و پایدار در حمالت گردد‪.‬‬ ‫‪http://www.aihrc.org.af/fa/press-release/1071/press‬‬‫منبع‪:‬‬ ‫‪release-on-alp-report-%28from-arbaki-to-local-police%29.html‬‬


‫با تاسف در روز های اخری یکبار دیگر مسدود سازی‪ ،‬ختریب وآتش‬ ‫زدن مکاتب وهتدید وقتل معلمان و متعلمان بیگناه‪ ‬در والیات غزین‪،‬پکتیا‬ ‫وننگرهار وبرخی والیات دیگر روی دست گرفته شده‪  ‬ودروازه های‬ ‫معارف بر روی هزاران متعلم مشتاق علم ودانش با هتدید نریوهای خمالف‬ ‫مسلح دولت‪  ‬مسدود گردیده وده ها هزار متعلم‪  ‬وصدها معلم دراین مناطق‬ ‫یب سرنوشت مانده اند ‪.‬‬

‫· اقدام به قتل یک زن در ولسوایل شنواری والیت پروان‬ ‫‪ :8/7/2012‬کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان اقدام به قتل یک زن‬ ‫در ولسوایل شنواری والیت پروان توسط طالبان را حمکوم و آنرا یک عمل‬ ‫خالف ارزش های انساین‪ ،‬اسالمی و قواننی حقوق بشری و بشر دوستانه‬ ‫میداند‪ .‬حادثه پروان در تداوم اقدامات ضد حقوق بشری صورت میگرید‬ ‫که بیشتر هدف آن قتل‪ ،‬آسیب زدن و ارعاب افراد ملکی و یب دفاع میباشد‪.‬‬ ‫درعنی حال کمیسیون از افزایش خشونت ها خصوصا تعداد حادثات منجر‬ ‫به قتل زنان در ماههای اخریرا که بعضا توسط گروهها و افراد مسلح به‬ ‫وقوع پیوسته اند شدیدًا حمکوم منوده و از ناتواین حکومت در رأ حفاظت از‬ ‫مصونیت و امنیت فزیکی زنان و شهروندان کشور شدیدًا ابراز نگراین میکند‪.‬‬ ‫کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در سه ماه گذشته به تعداد بیش از‬ ‫پنجاه و هشت قضیه خشونت به هدف قتل و یا منجر به قتل را ثبت منوده‬ ‫است که اکثرا موارد قتل های ناموسی و یا بعد از جتاوز میباشند‪ .‬ثبت این‬ ‫آمار نشان دهنده وضعیت نا به هنجار زنان و مهچنان در معرض خطر قرار‬ ‫گرفنت زنان در نقاط خمتلف کشور نسبت نبود امنیت‪ ،‬نبود کنترول دولت‪،‬‬ ‫خشونت های بیش از اندازه روحی و خانواده گی و یا هم موجودیت‬ ‫نریوهای مسلح و طالبان میباشد‪.‬‬ ‫کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان با درخواست از حکومت افغانستان‬ ‫برای در اولویت قرار دادن حمافظت و مصونیت فزیکی زنان و شهروندان‪،‬‬ ‫خواستار اقدام جدی آن در رابطه به قضیه شنواری والیت پروان‪ ،‬قضایای‬ ‫مشابه ثبت شده در دیگر نقاط کشور و به صورت کل اختاذ برنامه های‬ ‫حمافظیت و محاییت فوری برا ی زنان در سراسر کشور میباشد‪.‬‬ ‫حکومت افغانستان بایست تا در پروسه انتقال مسولیت های امنییت در‬ ‫والیات و در ارزیایب های قبل از انتقال مسولیت های امنییت تاکید ویژه یی‬ ‫روی چه گونه گی امنیت شهروندان ‪ ،‬خصوصا زنان‪ ،‬حقوق بشری آنا ن و‬ ‫میکانیزم های محاییت از آنان توجه منایند‪.‬‬ ‫کمیسیون مهچنان خواستار اقدام موثر و فوری حکومت در اجرای قطع نامه‬ ‫‪ 1325‬شورای امنیت ملل متحد در رابطه به زنان در منازعات میباشند‪.‬‬ ‫کمیسیون امیدوار است تا حکومت از طریق سریع ساخنت اصالحات در‬ ‫عرصه های هببود حاکمیت قانون و سیستم عدیل و قضایی درکشور زمینه‬ ‫رسیده گی موثر‪ ،‬فوری و قابل دسترسی به مهه را در مقابله با خشونت های‬ ‫به عمل آمده بر علیه زنان فراهم مناید‪.‬‬

‫‪http://www.aihrc.org.af/fa/press-release/1099/%DA%A9%D9%85%DB%8C%D‬‬ ‫‪8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84‬‬‫‪%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A8%D8%B4%D8%B1-%D8%A7%D‬‬‫‪9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86.html‬‬

‫· درحمکومیت مسدود سازی مکاتب‬ ‫‪ ... :13/5/2012‬درشرایطی که وجود بیش ازسه دهه جنگ درکشورباعث‬ ‫‪ 1‬این خربها را از اعالمیه های «کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان»‬ ‫برگرفنه امی‪ .‬منت کامل اعالمیه ها را در منابع ذکر شده خبوانید‬

‫کمیسیون مستقل حقوق بشرافغانستان با حمکومیت این گونه اعمال‪ ،‬هرنوع‬ ‫هتدید علیه معارف کشوروحمروم سازی افراد ازحق تعلیم وتربیت را نقض‬ ‫صریح حقوق بشری وحقوق شهروندی مردم افغانستان دانسته وازدولت‬ ‫افغانستان می خواهد تا با اقدامات سریع وموثر با این گونه هتدیدات مقابله‬ ‫منوده‪  ‬وبه مکلفیت های قانوین خود دراین زمینه‪  ‬عمل مناید‪.‬‬ ‫‪ http://www.aihrc.org.af/fa/press-release/1068/school-clsoing.html‬‬

‫· استقبال از حکم رییس مجهوری در مورد ضرورت رعایت قواننی حنی‬ ‫اجرای عملیات خاص‬ ‫‪  :18/4/2012‬کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان از موافقتنامه‪  ‬مورخ‬ ‫‪ ۲۰‬محل ‪ ۱۳۹۱‬قومانداین عمومی نریو های ناتو – آیساف و وزیر دفاع‬ ‫ملی مجهوری ا‪.‬ا که براساس آن اجنام عملیات خاص از نریو های ناتو –‬ ‫آیساف به نریو های امنییت خمتلط وزارت دفاع ملی‪ ،‬امور داخله و ریاست‬ ‫عمومی امنیت ملی کشور انتقال یافته است ‪،‬استقبال می کند‪.‬کمیسیون‬ ‫مستقل حقوق بشر افغانستان با محایت ازحکم رئیس مجهور مبین برضرورت‬ ‫دقت نریوهای عملیایت ‪ ،‬اردو‪ ،‬پلیس ونریوهای امنییت دراجنام عملیات های‬ ‫خاص‪ ،‬بر رعایت و تطبیق عملی آن تاکید می ورزد‪ .‬بدون تردید مبارزه با‬ ‫تروریسم ودهشت افگنان ومتجاوزان به جان ومال مردم وناقضان حقوق‬ ‫بشر یک ضرورت است؛اما حتت هر شرایطی هرگونه عملیات وهر اقدامی‬ ‫باید متناسب ومطابق با قواننی ملی ‪ ،‬اصول وموازین حقوق بشر وقواعد بنی‬ ‫املللی حقوق بشردوستانه‪  ‬صورت گرید‪.‬‬ ‫اصول رفتار انساین‪،‬عدم تبعیض‪ ،‬ضرورت نظامی ‪ ،‬حمدودیت‪ ،‬تفکیک‪،‬‬ ‫تناسب‪  ‬وحسن نیت ‪ ،‬مهمترین اصول وقواعد حقوق بشر دوستانه بنی املللی‬ ‫می باشند که متامی اطراف درگری درجنگ موظف ومکلف به رعایت آهنا‬ ‫می باشند ‪.‬‬

‫کمیسیون مستقل حقوق بشرافغانستان ازدولت می خواهد تا اقدامات‬ ‫وتدابری الزم وعملی را برای حراست ازحقوق شهروندان و رعایت قواننی‬ ‫کشور واصول وقواعد بنی املللی حقوق بشردوستانه اختاذ مناید ‪ .‬و در این‬ ‫راستا ضروری است ‪:‬‬

‫‪ .1‬قواننی ومقررات الزم وکایف مبتین برقانون اساسی ومعیارهای حقوق‬ ‫بشردوستانه بنی املللی دراین زمینه ‪ ‬تصویب گردد ‪.‬‬ ‫‪ .2‬موارد ومصادق ختطی ها از موازین حقوق بشروقواعد حقوق بشردوستانه‬ ‫وجرامی وجنایات جنگی درقواننی ملی جرم انگاری شوند‪.‬‬ ‫‪ .3‬بازخواست وحماکمه ناقضان حقوق بشر وحقوق بشردوستانه ومرتکبنی‬ ‫جرامی وجنایات جنگی‪ ،‬عملی و هنادینه گردد‪  ‬وبه فرهنگ یب بازخواسیت‬ ‫ومعافیت خامته داده شود‪.‬‬ ‫‪ .4‬حماکم الزم برای این امر درنظر گرفته شود و آموزش های الزم دراین‬ ‫زمینه به ویژه درارتباط به موازین حماکمه عادالنه به قضات مربوطه داده‬ ‫شود ‪.‬‬ ‫‪ .5‬برنامه های موثرآموزشی درزمینه قواننی بنی املللی حقوق بشر دوستانه‬ ‫وقواننی نافذه کشور بویژه برای نریوهای درگری درجنگ اعم از اردو ‪،‬‬ ‫پلیس ونریوهای امنییت منظور وعملی گردد‪.‬‬ ‫‪ .6‬موضوع نظارت برعملکرد نریوهای جنگی دراجنام عملیات های خاص‪،‬‬ ‫توقیف خانه ها وحماکمات جدی گرفته شده‪  ‬و زمینه نظارت جدی ودقیق‬ ‫برای هنادهای نظاریت ‪ ‬به ویژه کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان‬

‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫خبرهایی از نقض حقوق بشر‬

‫‪1‬‬

‫حمرومیت ملیون ها شهروند افغانستان ازبرخورداری ازحق تعلیم وتربیه‬ ‫گردیده وصدمات جربان نا پذیر را بر معارف کشور وارد منوده است ؛‬ ‫وظیفه شرعی وقانوین وملی مردم ودولت افغانستان می باشد تا با تاسیس‬ ‫وتوسعه مکاتب ‪ ،‬اجیاد زمینه ها وظرفیت های الزم برای ارتقاء کمی وکیفی‬ ‫ان‪ ،‬فراهم سازی بسترمناسب برای حضور گسترده ومستمر آینده سازان‬ ‫کشور ‪ ‬درمکاتب وتامنی امنیت شاگردان آن‪ .‬این عقب ماندگی وحمرومیت‬ ‫تارخیی را جربان منوده ونگذارند این حق مسلم انساین مردم پامیال گردد‪.‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪19‬‬


‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫‪،‬درمتامی مراحل بیش ازپیش فراهم گردد‪ ....‬‬

‫‪http://www.aihrc.org.af/fa/press-release/1046/presdent-order-on-law-.html‬‬

‫· در مورد مصوبه نشر شده روز شنبه ‪13‬حوت ‪ ،1390‬شورای سراسری‬ ‫علما افغانستان‬ ‫‪ :17/3/2012‬کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان‪ ،‬قانون اساسی کشور‬ ‫را به عنوان یکی از مهم ترين دست آوردهای دولت مجهوری اسالمی‬ ‫افغانستان می داند که توانسته حقوق و وجایب متام اتباع (شهروندان) کشور‬ ‫را مطابق دین مقدس اسالم بدرسیت تأمنی کند‪ .‬مهچنان كميسيون باورمند‬ ‫است كه حاكميت قانون اساسی يكی ازمهم ترين و اساسی ترين اركان‬ ‫جامعه دموكراتيك و كارا بوده كه مسوليت محايت و پشتيباين از آن به عهده‬ ‫دولت است‪ .‬در پرتو مهنی قانون اساسی است که قانون منع خشونت علیه‬ ‫زن در سال ‪ 1388‬پس از تصویب شورای وزیران توسط رئیس مجهور‬ ‫کشور توشیح و نافذ اعالن شد‪.‬‬ ‫بنا بر اين کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان با تأکید بر حمتوای‬ ‫پاراگراف (‪ )5‬مصوبه‏ ی شورای علما که زنان را مطابق دین مقدس اسالم‬

‫به عنوان زیربنای تربییت جامعه تعریف منوده است‪ ،‬بند های اول تا هشتم‬ ‫این خبش را که حق مالکیت‪ ،‬مریاث‪ ،‬مهریه‪ ،‬انتخاب مهسر‪ ،‬کرامت انساین‪،‬‬ ‫آزادی و استقالل زنان را تأیید می کند‪ ،‬اما نسبت به بندهای ‪ 9‬ایل ‪ 14‬این‬ ‫مصوبه‪ ،‬ابراز نگراین منوده و مطابقت کامل آن‏ها را با ماده‏های‪ 22‬و ‪24‬‬ ‫قانون اساسی‪ ،‬تعهدات دولت نسبت به اسناد بني املللي حقوق بشر و مواد‬ ‫قانون منع خشونت علیه زن در تضاد می‏بیند‪.‬‬ ‫انتظار برده می شود که دولت افغانستان رعایت قانون را بعنوان یک اصل‬ ‫اساسی در جهت قانومنند شدن زندگی مجعی به صورت جدی مورد توجه‬ ‫قرار داده و نسبت به متام قضايايی كه می تواند مواد اين قانون را زير سوال‬ ‫بربد مسوالنه برخورد منايد‪ .‬‬

‫‪http://www.aihrc.org.af/fa/press-release/1028/13%D8%AD%D9%88%D8%AA-1390%D8%8C-‬‬

‫‪%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%B1%DB‬‬ ‫‪%8C-%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3‬‬ ‫‪%D8%AA%D8%A7%D9%86.-.html‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪20‬‬

‫بيانيه مشترک گروه هماهنگي عدالت انتقالي و ‪ 22‬نهاد‬

‫ما حمالت تروريستي ‪ 27‬حمل را محکوم مي کنيم‬ ‫‪ 29‬حمل ‪ 1391‬برابر با ‪ 17‬اپريل ‪2012‬‬

‫محالت تروريسيت ‪ 27‬محل ‪ 1391‬در واليت هاي کابل‪ ،‬ننگرهار‪ ،‬لوگر و‬ ‫پکتيا که موجب کشته و زمخي شدن شهروندان غرينظامي و سربازان اردو‬ ‫و پوليس ملي کشور شد منايان گر شکنندگي اوضاع امنييت کشور و راسخ‬ ‫بودن طالبان و حاميان آن ها در ادامه جنگ با مردم افغانستان است‪.‬‬ ‫اين محالت نادرسيت اقدامات و استراتژي هاي دولت افغانستان و حاميان‬ ‫بني املللي آن را حتت عنوان مصاحله و آشيت عيان منوده و بار ديگر نشان‬ ‫داده است که پرداخنت به صلح بدون عدالت شکننده و ناپايدار است‪ .‬هزينه‬ ‫اين استراتيژي اشتباه را مردم يب گناه افغانستان مي پردازند‪ .‬دولتمردان‬ ‫ما به دليل ناتواين در تامني امنيت‪ ،‬حتقق عدالت و حاکميت قانون و اجياد‬ ‫بستر مناسب و قانون مند براي رسيدگي به داليل سه دهه جنگ و عدالت‬ ‫براي قربانيان و آشيت ملي با شعار «صلح و مصاحله» دروازه ها را به روي‬ ‫خمالفني جنگجو باز کرده اند‪ .‬هر بار پاسخ اين سياست دولت و حاميان بني‬ ‫املللي چيزي به جز انفجار و دهشت نبوده است و قربانيان اصلي کماکان‬ ‫فرزندان اين آب و خاک اند‪ .‬دولت افغانستان و حاميان بني املللي آن بعد‬ ‫از گذشت ‪ 10‬سال نه تنها نتوانسته اند از جمرايي قانوين و عدالت خواهانه‬

‫آتش جنگ را در کشور خاموش کنند و بازيگران آن را از ميدان براي‬ ‫مهيشه به بريون رانند که هر روز با ندامن کاري آن ها را تقويت کرده اند‪ .‬اين‬ ‫يک روي قضيه است و روي ديگر آن ازدياد نقض حقوق بشر‪ ،‬زن ستيزي‪،‬‬ ‫يب عداليت‪ ،‬يب قانوين و کشتار غرينظاميان در کشور است که با پيش کشيدن‬ ‫طرح مذاکره به هر قيمت و مصاحله با تروريستان و آزاد گذاشنت دست آن‬ ‫ها در مناطق خمتلف کشور به مثل دولت سايه و طرح سهيم ساخنت رمسي‬ ‫آن ها در دولت بدون در نظر گريي عدالت‪ ،‬عمال فاحته حقوق اوليه انساين‬ ‫مردم کشور ما خوانده مي شود‪.‬‬

‫دست آوردهاي يک دهه کشورمان را ناديده نگرييد!‬

‫مردم افغانستان در اين ده سال گذشته به کرات نظر و خواست خود را در‬ ‫انتخابات متعدد ابراز کردند‪ .‬حضور پر رنگ و پر شور آن ها در انتخابات‬ ‫اول کشور يک بار براي مهيشه مردود شناخنت «دولت داري» طالبان بود‪.‬‬ ‫گروه مهاهنگي عدالت انتقايل و جمموعه اي از هنادهاي حقوق بشري‪ ،‬حقوق‬


‫امضا کنندگان اين بيانيه از دولت افغانستان مي خواهند تا طبق ماده ي ‪7‬‬ ‫قانون اساسي‪ ،‬اعالميه ي جهاين حقوق بشر‪ ،‬کنوانسيون ها و ميثاق هاي بني‬ ‫املللي را رعايت منوده و با تروريستان برخورد قاطع داشته باشد‪.‬‬ ‫اين گروه بار ديگر به دولت افغانستان و حاميان بني املللي آن هشدار‬ ‫مي دهد که ادامه روند صلح بدون عدالت پيامدهاي خونباري براي مردم‬ ‫خواهد داشت‪.‬‬

‫قابل توجه دولت افغانستان‪:‬‬

‫زنان و جامعه مدين با صدور بيانيه هاي خمتلف نادرسيت‬ ‫استراتژي «صلح بدون عدالت» را به دولت و جامعه بني‬ ‫املللي گوشزد کرده اند و مهواره طرفدار صلح توأم با عدالت‬ ‫و خواهان تقويت دستگاه هاي عديل و قضايي کشور شده‬ ‫اند‪ .‬اما متاسفانه اين صدا ها تا هنوز شنيده نشده است و تا‬ ‫به حال پاسخ روشن و عملي از سوي دولت و جوامع بني‬ ‫املللي به اين نداها داده نشده است‪ .‬دولت افغانستان و جامعه‬ ‫بني املللي با توجه به شرايط عيين که مشاهده مي کنند تا به‬ ‫حال براي جلوگريي از وقوع محالت تروريسيت و تلفات‬ ‫غري نظاميان اقدامات عملي و پيشگريانه‏اي را روي دست‬ ‫نگرفته اند‪.‬‬

‫از جانب ديگر رهايي و فرار زندانيان طالبان از زندان هاي‬ ‫پاکستان و افغانستان بدون رسيدگي به پرونده هاي آن ها‪،‬‬ ‫رهايي زندانيان خمالفني مسلح بدون حماکمه و طي مراحل‬ ‫قانوين‪ ،‬عدم رسيدگي به گزارش ها در مورد شکنجه در‬ ‫زندان ها‪ ،‬موجب تقويت و ترويج فرهنگ معافيت و تضعيف‬ ‫حاکميت قانون گرديده است‪.‬‬ ‫در شرايطي که دولت افغانستان و جوامع بني املللي اطمينان‬ ‫مي‏دهند که طالبان ضعيف شده اند و توانايي مبارزه را ندارند‬ ‫وقايعي مانند محالت تروريسيت اخري‪ ،‬برپايي دادگاه هاي‬ ‫صحرايي و صدور احکام اعدام‪ ،‬سنگسار‪ ،‬تيزاب پاشي‪،‬‬ ‫آلوده به زهر کردن آب آشاميدين مکاتب دخترانه و حقايق‬ ‫ديگر بطالن اين عقيده را روشن مي سازد‪ .‬اجياد فضاي ترس‬ ‫و ارعاب در ميان شهروندان افغانستان فضاي يب اعتمادي‬ ‫نسبت به جوامع بني املللي و حکومت افغانستان را روز به‬ ‫روز بيشتر مي سازد‪ .‬خشونت و يب رمحي عليه زنان افزايش‬ ‫يافته‪ ،‬تلفات غري نظاميان و يب توجهي نسبت به آن ها مايه‬ ‫نگراين انسان هاي با وجدان و هنادهاي حقوق بشري و‬ ‫جامعه مدين افغانستان گرديده است‪ .‬راهکارهاي مشخص‬ ‫در رابطه به پروسه صلح در افغانستان از طرف هنادهاي‬ ‫جامعه مدين ارايه شده است ‪ .‬جتربه جهاين در تعداد زيادي‬ ‫از کشورهاي جنگ زده که به صلح نايل شدند موجود‬ ‫است‪ .‬ناديده گرفنت اين درخواست ها و پيشنهادها فضاي‬ ‫دموکراسي‪ ،‬حقوق بشر و داد خواهي را تنگ کرده و آينده را‬ ‫تاريک ساخته است‪ .‬سکوت حکومت و يب توجهي دستگاه‬ ‫قضايي کشور نسبت به محالت تروريسيت سوال برانگيز است‪.‬‬ ‫محالت تروريسيت در پنجوايي واليت قندهار‪ ،‬بغالن‪ ،‬هرات‪،‬‬ ‫هلمند‪ ،‬کشته شدن چند زن توسط خانواده خود و يا صدور‬ ‫حکم اعدام توسط حماکم غري رمسي در نقاط خمتلف کشور‪،‬‬ ‫تيزاب پاشي روي دو کودک (پسر ‪ 8‬ساله و دختر ‪ 11‬ساله)‬ ‫در واليت غزين‪ ،‬آخرين مورد مسموم کردن ده‏ها دانش‬ ‫آموز دختر در واليت ختار‪ ،‬و موارد —متعدد ديگر‪ ،‬از‬ ‫مجله حوادثي است که از آغاز سال جديد تا به حال اتفاق‬

‫• دولت افغانستان مکلف است که به منظور تأمني عدالت‬ ‫و ختم فرهنگ معافيت با آمران و عامالن محالت ترورسيت‬ ‫برخورد قانوين داشته باشد‪.‬‬ ‫• دولت افغانستان نبايد پروسه صلحي را که پايه هاي آن بر‬ ‫مبناي يب عداليت گذاشته شده است بر مردم حتميل کند‪.‬‬ ‫• دولت افغانستان بايد با جتديدنظر در روش ها و ميکانيزم‬ ‫هايي ناکارآمد در پيش گرفته شده براي حتقق صلح‪ ،‬صداي‬ ‫قربانيان را شنيده و به خواسته هاي عدالت خواهانه آن ها‬ ‫رسيدگي کند‪.‬‬ ‫• دولت مکلف است تا جلوي خشونت عليه زنان و افزايش‬ ‫ختطي هاي حقوق بشري را بگريد و با متهمان و ناقضان حقوق‬ ‫بشر به صورت جدي برخوردکند‪.‬‬ ‫دولت افغانستان متعهد به کنوانسيون هاي ژنو است و مکلف است اين‬ ‫قوانني را رعايت کند‪ .‬قوه قضاييه کشور بايد به پرونده هاي متهمني خشونت‬ ‫خانوادگي و نقض حقوق بشر رسيدگي کند‪.‬‬

‫قابل توجه جامعه بني املللي‬

‫• جامعه بني املللي مهواره از حتقق دموکراسي‪ ،‬تأمني امنيت‪ ،‬تأمني حقوق‬ ‫بشر و حقوق زنان و تأمني عدالت صحبت مي کند اما اين گفته ها در حد‬ ‫شعار باقي مانده است و این جامعه تا حال اقدامات مؤثري در اين راستا‬ ‫اجنام نداده است‪ .‬جامعه بني املللي مکلف است مطابق تعهدات خود در‬ ‫راستاي اجياد جامعه اي با ثبات و دموکراتيک و عاري از خشونت و نقض‬ ‫حقوق بشر در افغانستان عمل کند‪.‬‬ ‫• پروسه صلحي که هم اکنون در کشور جريان دارد خالف متام معاهدات و‬ ‫تعهدات جامعه بني املللي است که به مردم افغانستان و افکار عمومي جهان‬ ‫سپرده است‪.‬‬ ‫• تشويق و دعوت طالبان و گروه هاي تروريسيت به پروسه صلح بدون‬ ‫پاسخ دهي‪ ،‬فضا را براي ناقضان حقوق بشر مهوار ساخته و مانع اصالح‬ ‫اداره و اجياد هنادهاي دموکراتيک و پاسخگو در کشور مي گردد‪.‬‬ ‫• خبشي از افزايش خشونت ها‪ ،‬نا امين و يب ثبايت در کشور متوجه سياست‬ ‫هاي نادرست و ناخوانده در کشور است‪ .‬فراموش کردن مردم‪ ،‬عملکردهاي‬ ‫فراقانوين و عدم پاسخ دهي نه تنها باعث تناقض در تعهدات حقوق بشري‬ ‫و عدالت خواهي مي گردد بلکه حبران در جامعه را عميق تر و رسيدن به‬ ‫راه حل ها را دشوارتر مي سازد‪.‬‬ ‫گروه مهاهنگي عدالت انتقايل‪ ،‬کميته مشارکت سياسي زنان‪ ،‬موسسه‬ ‫جمتمع جامعه مدين افغانستان‪ ،‬کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان‪،‬‬ ‫سازمان حقوق بشر و دموکراسي افغانستان‪ ،‬بنياد آرمان شهر‪ ،‬مرکز تعاون‬ ‫افغانستان «متا»‪ ،‬موسسه مهکاري براي صلح و ترقي‪ ،‬انتشارات فدايي‬ ‫هروي‪ ،‬موسسه مترکز به حقوق بشر‪ ،‬روان آنالین‪ ،‬هناد مهبستگي براي‬ ‫عدالت‪ ،‬راديو مردم‪ ،‬موسسه ين‪ ،‬موسسه شبکه جامعه مدين و حقوق بشر‪،‬‬ ‫کمپاين ‪ 50%‬زنان‪ ،‬احتاديه سراسري زنان افغانستان‪ ،‬مرکز توسعه جامعه‬ ‫مدين‪ ،‬هنضت ملي جوانان افغانستان‪ ،‬بنياد سبحان‪ ،‬جمله دوربني و کانون‬ ‫فرهنگي و اجتماعي نوانديشان‪ ،‬جمتمع انکشايف حقوق شهروند و خانواده‪،‬‬ ‫روزنامه ‪ 8‬صبح‬ ‫‪http://www.fidh.org/%D9%85%D8%A7-%D8%AD%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AA‬‬‫‪%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C‬‬

‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫افتاده است‪ .‬نبود امنيت باعث شده که کارهاي اساسي و زير بنايي در‬ ‫کشور صورت نگريد و به ختطي هاي گسترده حقوق بشري و حقوق زنان‬ ‫رسيدگي نشود‪.‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪21‬‬


‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫عدالت انتقالی‪ -‬افغانستان‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪22‬‬

‫هنوز افغانستان شانس دارد روند رو به رشد منازعه ی مسلحانه را کمتر بسازد‬ ‫گفتگو با نادر نادری‬ ‫جواد دروازیان‬ ‫امهیت عدالت انتقایل در چه بود که این حبث در افغانستان مطرح شد؟‬ ‫در کشوری که جنگ فاجعه به بار آورده است‪ ،‬نظام‏های استبدادی و‬ ‫ایدئولوژیک افکار و آزادی‏های مردم را حمدود ساخته و سرکوب کرده‬ ‫است‪ ،‬گروه ها‪ ،‬افراد و زیر ساخت ها در طول تاریخ دچار مشکالت‬ ‫شده‏اند‪ .‬در مقابل این جفا و مظاملی که علیه حقوق آن‏ها صورت گرفته‬ ‫است‪ ،‬هیچ اقدامی صورت نگرفته است‪ .‬در این سال ها یک دو ِر باطل‬ ‫خشونت و استبداد روان ملت را شدیدًا صدمه زده است‪ .‬دردی را اجیاد‬ ‫کرده است که در متام سطوح این جامعه تقریبًا تنیده شده و از آن طریق یک‬ ‫تاریخ مشترک را برای ملت اجیاد کرده است‪ .‬در متام طول ‪ 23‬سال (از آغاز‬ ‫منازعه ی مسلحانه تا سال ‪ ،)2001‬مردم به وسیله‏ی رژمی های خودکامه‬ ‫کشته‪ ،‬جمروح‪ ،‬سرکوب‪ ،‬ناپدید و به پولیگون ها فرستاده شده بودند‪ .‬افراد‬ ‫مسلحی که مکلفیت داشتند تا نظم و امنیت را تامنی کنند و تنها جماز بودند‬ ‫که به اساس قواننی بنی املللی جنگ های مسلحانه علیه درگریی ها اقدام‬ ‫کنند‪ ،‬علیه مردم جنایت کرده‏اند‪ .‬پدران‪ ،‬مادران‪ ،‬برادران و خواهران زیادی‬ ‫کشته شده‏اند‪ ،‬یک تعداد هم مورد جتاوز قرار گرفتند‪ ،‬خانه ها سوختانده‬ ‫شدند‪ ،‬قتل عام صورت گرفت‪ ،‬گورهای دسته مجعی ساخته شدند‪ .‬مردماین‬ ‫که حجم وسیعی از جنایت و مظامل را جتربه کرده اند نیازمند استند تا یک‬ ‫نقطه‏ی پایان به آن بگذارند‪ .‬ضرورت این که حبث و گفتمان عدالت انتقایل‬ ‫آغاز شد تاریخ پر از خشونت و پر از دردهای ‪ 23‬ساله مردم بود‪.‬‬ ‫چرا عالقمندی‏های که در آغاز به خصوص حکومت و جامعه ی جهاین‬ ‫نسبت به این حبث داشتند‪ ،‬روزبروز کاهش یافت؟‬ ‫تصور این که یک نوع اراده و عالقمندی سیاسی که سیاستمداران برای‬ ‫تطبیق عدالت انتقایل داشته‏اند‪ ،‬تا حدوی تصور خوش بینانه است‪ .‬به این‬ ‫دلیل که عواملی در این نظام حضور دارند که از آغاز تا اکنون هر گونه‬ ‫حبث در مورد حسابدهی و حسابرسی و عدالت را به عنوان یک هتدید در‬ ‫مورد خود فکر می کردند‪ .‬این ها از روزهای اول تالش داشتند تا موانعی‬ ‫را در جهت عدالت اجیاد کنند‪ .‬در مهان سال‏های پیش زماین که گزارش‬ ‫نتیجه ی مشورت ملی را به رییس مجهور دادمی‪ ،‬به یاد دارم که با عالقمندی‬ ‫قبول نشد‪ .‬گزارش پذیرفته شد اما با اشتیاق نه‪ .‬با وجودی که در گزارش‬ ‫آمده بود که ‪ 92‬درصد مردم افغانستان خواستار تطبیق عدالت هستند‪76 ،‬‬ ‫درصد مردم گفته بودند که قربانیان نقض حقوق بشری هستند و محایت‬ ‫مردمی وجود داشت و محایت ضمین سیاستمداران نیز وجود داشت‪ .‬زماین‬ ‫که این حبث ساختارمند شد و تبدیل به سیاست و روش تطبیقی پیدا کرد‬ ‫در داخل حکومت این موضوع دچار موانع شد‪ .‬زماین که از رییس مجهور‬ ‫خواستیم تا پیشنهادایت را که ضمن گزارش صدای مردم به عدالت بود عملی‬ ‫بسازد‪ ،‬تیمی ساخته شد که برنامه‏ی عمل برای صلح‪ ،‬مصاحله و عدالت را‬ ‫بر اساس آن پیشنهاد‏ها تدوین کند‪ .‬پس از تدوین آن و ارائه به کابینه ی‬ ‫افغانستان چندین مرتبه و برای مدت یک سال از آجندای کابینه بریون‬ ‫کشیده شد‪ .‬اعضایی در حکومت وجود داشتند که این را علیه خود به عنوان‬ ‫هتدید می دیدند و با آن خمالفت می کردند‪ .‬باالخره در ‪ 10‬دسامرب ‪2005‬‬ ‫برنامه‏ی عمل مورد تصویب کابینه قرار گرفت‪ .‬ویل این نتیجه ی تالش‬ ‫ها و فشارهای چندگانه ای بود که از طرف هنادهای مدین و کمیسیون‬ ‫مستقل حقوق بشر اجیاد شد تا این برنامه جزء آجندای کاری دولت شود‪.‬‬ ‫پیش از تصویب یک سلسله پیشنهادایت شده بود که از قوت آن کاسته‬ ‫شد‪ ،‬ویل با وجود آن یک سند مهه جانبه برای تامنی عدالت و پاسخگویی‬ ‫برای تامنی خواسته های مردم بود‪ .‬یک سال بعد رییس مجهوری رمسًا در‬ ‫دسامرب ‪ 2006‬قابل تطبیق بودن این برنامه را اعالم کرد‪ .‬آن روز رییس‬ ‫مجهور تصاویر و حبث‏های را که دید و شنید‪ ،‬در سخنراین خود گریست‪ .‬آن‬ ‫سخنراین تاحدی زیادی محایت کننده‏ی این پروسه بود‪ .‬اما آهسته آهسته و‬ ‫در نتیجه‏ی نشر و اعالم تطبیق برنامه‏ی عمل هراس نسبت به تطبیق عدالت‬ ‫و بازپرسی ‪ ،‬در میان کساین که از عدالت انتقایل هراس داشتند‪ ،‬بیشتر شد و‬ ‫مهواره حبث عدالت انتقایل پررنگ تر شد‪ .‬رسانه ها و هنادهای مدین در این‬ ‫زمینه صحبت می کردند و تقاضای مردم برای تطبیق عدالت انتقایل بیشتر‬ ‫شد‪ .‬این باعث شد تا عناصری که از حبث عدالت هراس داشتند به خصوص‬ ‫از مطرح شدن جرامی گذشته‪ ،‬حبث الحیه ی عفو و مصاحله را مطرح کردند‬ ‫و باالخره حکومت افغانستان را به صورت روز افزون زیر فشار قرار دادند‪.‬‬

‫چون دولت اراده ی سیاسی نداشت تا با جدیت به‬ ‫این مسأله برخورد کند از آن ها هراسید و یک سال‬ ‫پس از آن در دسامرب ‪ 2007‬رییس مجهور گفت‪:‬‬ ‫به دلیل حضور افراد زورمند و قدرمتند که مرتکب‬ ‫جنایات شده اند و فشار و توانایی آن ها منی تواند‬ ‫این برنامه را تطبیق کند‪ .‬از آن روز به بعد به صورت‬ ‫روز افزون نقش و نفوذ افرادی که برخالف عدالت‬ ‫و فرهنگ حسابدهی و حسابرسی کار می کردند‪ ،‬در‬ ‫دستگاه حکومت بیشتر شد و به مهنی دلیل محایت‪،‬‬ ‫عالقه و اراده ی سیاسی حکومت به صورت کلی‬ ‫برای حبث عدالت انتقایل بسیار کمرنگ و کم اثر شد‪.‬‬ ‫عنصر دیگری که در این پروسه نقش داشت‪ ،‬نقش‬ ‫جامعه ی جهاین بود‪ .‬متاسفانه عناصر جامعه ی جهاین که بیشتر هدف‬ ‫شان جنگ علیه تروریسم بود تا ساخنت افغانستان منحیث یک جامعه‏ی‬ ‫دموکراتیک بر پایه ی عدالت‪ ،‬آن ها هم از یک تعداد عناصر منفی که پروسه‬ ‫ی عدالت می توانست از آن ها نیز حسابدهی بگرید‪ ،‬محایت کردند و آن‬ ‫ها را مهکار نظامی خود انتخاب کردند‪ .‬جامعه ی جهاین نیز به صورت‬ ‫فعال هیچ گاهی از پروسه ی رسیدگی به جرامی گذشته محایت نکرده است‪.‬‬ ‫عده ای به این باورند که حبث عدالت انتقایل بیشتر علیه خمالفنی سیاسی‬ ‫حکومت که مریاث حکومت های گذشته بودند‪ ،‬مطرح گردید تا حکومت‬ ‫جدید جلو تاثری گذاری آن ها را بگرید و نتوانند دیگر تاثری گذار باشند‪.‬‬ ‫در این مورد نظر مشا چیست؟‬ ‫اص ً‬ ‫ال این یب انصایف است که حبث عدالت انتقایل را به حکومت نسبت دهیم و‬ ‫بگوییم که حکومت اجیاد گر این حبث بوده است و از آن استفاده ی ابزاری‬ ‫کرده است‪ .‬حبث عدالت انتقایل از اتاقی که هپلوی من و مشا است آغاز شده‬ ‫است‪ .‬زماین آغاز شد که کمیسیون مستقل حقوق بشر اجیاد شد‪ .‬و توقع و‬ ‫تقاضای مردم بوده است‪ .‬یگانه برداشت مردم از کمیسیون این بود که این‬ ‫کمیسیون جنایت کاران جنگی را حماکمه می کند‪ .‬این برداشت نادرست بود‬ ‫ویل توقعی بود که ناشی از گذشته ی پر درد مردم بود‪ .‬در حایل که کمیسیون‬ ‫حتت هیچ عنواین منی توانست این کار را اجنام دهد‪.‬‬ ‫مردم با دوسیه ها و شکایات خود از جاهای دور مانند بدخشان‪ ،‬غور‪،‬‬ ‫خوست‪ ،‬پکتیا‪ ،‬لغمان‪ ،‬جالل آباد‪ ،‬قندهار و سایر والیات می‏آمدند و از‬ ‫خین ما می گرفتند که عدالت می خواهیم و آن را چه گونه تطبیق می کنید؟‬ ‫و یگانه خواسته شان این بوده است که خانواده‪ ،‬فرزند‪ ،‬دختر و پسرشان‬ ‫بدون دلیل موجه کشته شده است‪ ،‬بدون این که با یکی از طرف های منازعه‬ ‫درگری بوده باشد به قتل رسیده است‪ .‬کسی که او را به قتل رسانیده است‬ ‫یا روستای آن را از بنی برده است در صحنه ی سیاسی است‪ ،‬یا درخارج‬ ‫زندگی آرام و عادی دارد یا در افغانستان گشت و گذار می کند‪ .‬زماین که‬ ‫به کمیسیون مکلفیت داده شده بود این بود که میکانیسمی را برای دولت‬ ‫افغانستان پیشنهاد کند تا دولت آن را تطبیق کند‪ .‬فیصله ی ما این بود که‬ ‫ما به عنوان کمیسیون منی توانیم به نیابت از متام مردم افغانستان تنها بنی‬ ‫خود مشورت کنیم و میکانیسم بسازمی و به دولت بدهیم که آن را تطبیق‬

‫نادر نادری‬ ‫کمیشنر پیشین‬ ‫بخش عدالت‬ ‫انتقالی کمیسیون‬ ‫مستقل حقوق‬ ‫بشر افغانستان‬


‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫کند‪ ،‬صالحیت اخالقی آن را منی توانیم به خود بدهیم‪ .‬نظر ما این بود که‬ ‫مردم به ما بگویند که عدالت یعین چه و چه گونه یب عدالیت صورت گرفته‬ ‫است و مردم خود میکانیسم های تطبیق را بسازند‪ .‬به مهنی اساس طرحی‬ ‫را ساختیم که بر اساس آن گزارش صدای مردم برای عدالت را هتیه کردمی‪.‬‬ ‫ما به متام افغانستان رفتیم حتا به کمپ های مهاجرین در پاکستان و ایران‬ ‫نیز رفتیم‪ .‬اما دولت با یب عالقه گی و اکراه و اجبار بسیار این گزارش را‬ ‫پذیرفت‪ .‬به یاد دارم روزی را که قرار بود حکومت وعده بسپارد و رییس‬ ‫مجهور در حضور عام این گزارش را بپذیرد و از تطبیق آن خرب دهد‪،‬‬ ‫ریاست تشریفات حکومت و دیگر اعضای آن شدیدًا کار شکین می کردند‬ ‫و می خواستند که این اتفاق نیفتد‪ .‬آخرین حلظه ای که ما به ارگ رفتیم‬ ‫تالش می کردند که در مکاین که کمیسیون گزارش را به رییس مجهوری‬ ‫می دهد و از رییس مجهور تقاضای تطبیق آن را می دهد رسانه ها حضور‬ ‫نداشته باشند‪ .‬در آخرین حلظه تصمیم گرفته شد که رسانه ها حاضر شوند‪.‬‬ ‫اما بعدًا یک تعداد اعضای حکومت این عالقمندی را داشتند که از این حبث‬ ‫علیه این و آن استفاده کنند‪ .‬اما تالش سیستماتیک کمیسیون‪ ،‬رسانه ها و‬ ‫جامعه ی مدین این بود که حبث عدالت انتقایل یک حبث مقدس غری سیاسی‬ ‫و خارج از هرگونه دسته بندی ها باشد‪.‬‬ ‫زماین که نگاهی به عدالت انتقایل در کشورهای جهان بیندازمی‪ ،‬جتربه نشان‬ ‫می دهد که در اکثر این کشورها پیش از تصمیم هناد ها و حکومت ها‪،‬‬ ‫گروه های قربانیان به شیوه های خمتلف مسأله را مطرح می کردند و علیه‬ ‫حکومت ها می ایستادند تا این برنامه تطبیق شود‪ .‬اما این جتربه متاسفانه‬ ‫در افغانستان بر عکس بوده است‪ .‬حتا کساین که خمالف عدالت بودند در‬ ‫بسیج مردم علیه تطبیق این پروسه موفق تر عمل کردند‪ ،‬پس چرا این‬ ‫پروسه نتوانست قربانیان را به صورت خودجوش دور هم مجع کند؟‬ ‫جتارب هیچ کشور در دنیا منی تواند عینًا در کشور دومی اتفاق بیفتد‪ .‬در متام‬ ‫حتوالت اجتماعی و به خصوص عدالت انتقایل منی توانید این کار را بکنید‪.‬‬ ‫جتربه هر کشور با در نظر داشت جتارب تلخ تارخیی که از سر آن گذشته‬ ‫فرق می کند‪ .‬متاسفانه منازعه ی افغانستان حداقل سه دوره داشت‪ .‬قربانیان‬ ‫این منازعه قربانیان سه دوره بودند که مشروعیت قرباین بودن یک دوره را‬ ‫دوره ی دیگر منی پذیرفت‪ .‬کساین که قرباین عملکرد رژمی کمونیسیت شده‬ ‫بودند قربانیان دور دوم از سال ‪ 1992‬تا ‪ ،1996‬یا قربانیان جنگ های‬ ‫درون حزیب – تنظیمی را به حیث قرباین منی پذیرفتند‪ .‬وقیت این قربانیان‬ ‫دور دوم ادعا می کردند که ما قرباین هستیم‪ ،‬قربانیان دور اول این ها را‬ ‫به عنوان قرباین منی پذیرفتند‪ .‬مث ً‬ ‫ال در باره ی کساین که در بالک های‬ ‫مکروریان قرباین شده بودند قربانیان پیش از آن ها می گفتند این ها مهان‬ ‫کمونیست ها بودند و قرباین نیستند‪ .‬در عنی حال کساین که در دور سوم‬ ‫در نتیجه ی مظامل طالبان قرباین شده بودند و از گروه های خمتلف فکری و‬ ‫اجتماعی افغانستان بودند‪ ،‬قرباین های پیش از خود را منی پذیرفتند‪ .‬عدم‬ ‫تعریف واضح و روشن از قرباین باعث شده بود که حرکت های قربانیان‬ ‫جنگ به صورت قدرمتند شکل نگرید‪.‬‬ ‫در هر کشور دیگر در پروسه ی عدالت انتقایل پس از جنگ چند عملگر‬ ‫وجود دارد‪ :‬حکومت‪ ،‬هنادهای بنی املللی چون ملل متحد‪ ،‬شورای امنیت و‬ ‫هنادهای مدین است که یک خبش کوچک آن را هنادهای قربانیان تشکیل‬ ‫می دهد‪ .‬تفاوت افغانستان این بود که دو هناد اویل عالقمندی نداشتند‪.‬‬ ‫جامعه ی مدین هم در این راستا کار اساسی نکرد‪ .‬گروه های قربانیان به‬ ‫این دلیل که تاریخ جنگ بسیار طوالین بود و یک تعداد زیاد قربانیان از بنی‬ ‫رفته بودند و در عنی حال حبران عدم اعتماد وجود داشت که قربانیان هنوز‬ ‫اطمینان نداشتند که دادخواهی آن ها می تواند عدالت را تامنی کند و هراس‬ ‫از این وجود داشت که با تطبیق عدالت انتقایل بار دیگر قرباین نشوند‪ .‬هنوز‬ ‫ترس از جنایت کاران وجود داشت‪ .‬در عنی حال میکانیسم های محاییت‬ ‫برای تطبیق آن وجود نداشت ویل در هر کشور دیگر این میکانیسم ها‬ ‫وجود داشته است‪.‬‬ ‫با وجود این در بنی سال های ‪ 2006‬تا ‪ 2008‬حتا تا ‪ 2010‬روند رو به‬ ‫افزایش حضور و به هم پیوسنت گروه های قربانیان مشاهده می شود‪ .‬در‬ ‫سال ‪ 2006‬قرباین ها به صورت گسترده در متام نقاط افغانستان صداهای‬ ‫خود را بلند می کردند‪ .‬در سال ‪ 2007‬در مهان تاالری که رییس مجهور‬ ‫گفت منی تواند عدالت را تامنی کند ده ها قرباین بلند شدند و دست و پای‬ ‫خود را نشان دادند و قصه های خود را گفتند که مشا منی توانید حق ما را‬ ‫ببخشید‪ .‬این نشان می دهد که با وجودی که مردم در آغاز امیدواری برای‬ ‫تطبیق عدالت انتقایل داشته اند ویل کم کم نا امید شدند‪ .‬مردم به صورت‬ ‫سازمان یافته به خیابان ها رفتند‪ .‬مهنی حاال در بدخشان یک گروه قربانیان‬ ‫وجود دارد‪ ،‬در بامیان‪ ،‬در یکاولنگ بامیان‪ ،‬در کابل چندین گروپ است‪،‬‬ ‫در جالل آباد وجود دارد‪ ...‬اما به دلیل این که مورد محله قرار نگریند و‬

‫اطمینان وجود ندارد‪ ،‬این ها مانند سایر کشورها بسیار واضح عکس العمل نشان‬ ‫منی دهند‪.‬‬ ‫بسیاری از سازمان های ملی و بنی املللی چند سال است که منتظر نشر گزارش‬ ‫ترسیم منازعه ی کمیسیون هستند تا بر اساس آن بتوانند به قوت بیشتر دادخواهی‬ ‫کنند‪ .‬اما از این گزارش هنوز خربی نیست‪.‬‬ ‫مشا خرب دارید که گزارش تا آن جایی که به کمیسیون و ما بر می گردد تکمیل‬ ‫گردیده است‪ .‬این گزارش نه مربوط به کمیسیون است نه هیچ فرد دیگر؛ بزرگتر از‬ ‫هر هناد است‪ .‬این گزارش به ملت افغانستان تعلق دارد و یک سند ارزشی است‪.‬‬ ‫به این دلیل که این سند یک دوره ی طوالین منازعه و عملکرد بازیگران متفاویت‬ ‫را که در این منازعه علیه افراد ملکی نقش داشته اند به بررسی گرفته است و یک‬ ‫سند بسیار تارخیی است‪ .‬در صوریت که درست و با اهداف تعینی شده‏ی آن و شیوه‬ ‫ای که نیازمند است در سطح ملی گردانندگی نشود‪ ،‬منی تواند هدیف را به خاطرش‬ ‫مستند سازی شده است تامنی کند‪ .‬آن هدف در کلیت به هیچ وجه انتقام جویی‬ ‫نیست‪ .‬از هیچ کس نباید در افغانستان انتقام بگرید‪ .‬هدف اول آن این است که‬ ‫مردم ما یک تاریخ مشترک دارند که ناشی از درد مشترک می شود و به این دلیل‬ ‫باید این گذشته ی بد خود را یک بار ببینیم‪ .‬ویل چگونه باید بریون شود؟ در گام‬ ‫خنست نیازمند یک رهربی ملی است‪ .‬از سوی دیگر نیازمند شجاعت رهربی ملی‬ ‫و سیاسی است‪ .‬چون این سند نتیجه گذشته ی تلخ ما و راه رفنت ما به آینده است‪.‬‬ ‫چرا دولت با نشر آن موافقت منی کند؟‬ ‫دولت برای خود اولویت های دیگر را مطرح کرده است‪ .‬در گام خنست مسأله ی‬ ‫انتقال امنیت است‪ .‬در یک گفتگوی حمتوایی این که این گزارش چگونه می تواند‬ ‫افغانستان را یک گام به پیش بربد یا به پیش نربد و ممکن است ما را دچار حبران‬ ‫دیگر بسازد‪ ،‬حل نشده است‪ .‬مهچننی اراده ی سیاسی در مهان حدی که الاقل‬ ‫روی این گزارش حبث کنند هنوز وجود ندارد‪ .‬دلیل دوم آن ها این است که تصور‬ ‫می کنند حوزه ی محاییت آن حمدود است‪ .‬تنها چند نفر در کمیسیون مستقل حقوق‬ ‫بشر از این گزارش محایت می کنند‪ .‬به این دلیل این حبث را مطرح می کنند که‬ ‫هنادهای مدین افغانستان بسیار خاموش استند‪ .‬دادخواهی را که هنادهای مدین‬ ‫نیاز است برای آن اجنام دهند و حوزه ی محاییت این سند تارخیی را باید گسترش‬ ‫دهند‪ ،‬تا هنوز شکل نگرفته است‪ .‬حتا مهنی گروه مهاهنگی عدالت انتقایل کم‬ ‫فعالیت تر شده است و آدم اص ً‬ ‫ال احساس منی کند که این گروه حضور داشته باشد‪.‬‬ ‫مهان گونه ای که عدالت بدون صلح تطبیق شدین نیست‪ ،‬صلح بدون عدالت‬ ‫نیز غری قابل تطبیق خنواهد بود‪ .‬با توجه به وضعیت روبه افزایش خشونت در‬ ‫افغانستان و موانعی که موجود است آینده ی حبث عدالت انتقایل به کجا خواهد‬ ‫اجنامید؟ آیا در آینده نیز این حبث ادامه خواهد یافت یا در مهنی زمان خاموش‬ ‫خواهد شد و آیا با ادامه ی وضعیت فعلی کشور امکان صلح میسر است؟‬ ‫هیچ کشوری به صلح نرسیده آن هم در صوریت که بر روی یب عدالیت های گذشته‬ ‫خاک بیندازد و بگذرد‪ .‬مثل این است که مشا باالی قوغ آتش خاک می ریزید و‬ ‫پس از یک مدیت که جمال بروز یافت‪ ،‬دوباره سر می کشد‪ .‬مشا بدون این که به‬ ‫درد ها و رنج ها و مشکالت یک طیف گسترده ی از مردم از جنوب و مشال تا‬ ‫شرق و غرب اذعان کنید‪ ،‬و با اجیاد میکانیسم ها و شناسایی عاملنی این دردها و‬ ‫رنج ها و بدون ابراز تاسف عامالن آن ها و معذرت خواهی عامالن‪ ،‬منی توانید‬ ‫به صلح دست یابید‪ .‬چننی وضعییت خشت زدن بر روی دریا است‪ .‬در غری این‬ ‫صورت با افزایش رو به افزون تفاوت های سیاسی که منجر به گسترش تفاوت‬ ‫های مذهیب‪ ،‬قومی و مسیت می شود‪ ،‬ما از ثبات سیاسی برخوردار منی شومی‪ .‬پس‬ ‫پایه ی استحکام سیاسی و ثبات سیاسی تطبیق عدالت است‪.‬‬ ‫اما حبث عدالت انتقایل حبث افراد و هنادها نیست‪ .‬حبث خانواده ها‪ ،‬قرباین ها و‬ ‫ملت ها است‪ .‬هیچ وقت ظلمی که علیه هرکسی صورت می گرید و ظاملی که ظلم‬ ‫می کند یب پرسان و یب پاسخ خنواهد ماند‪.‬‬ ‫یکی از پیش زمینه های تطبیق عدالت انتقایل در جهان این بوده است که طرف‬ ‫های منازعه به پایان خشونت اعتقاد داشته باشند‪ ،‬ویل هنوز این اعتقاد در‬ ‫افغانستان وجود ندارد‪.‬‬ ‫حاال نه‪ .‬تا سال های ‪ 2007‬و ‪ 2008‬که میزان منازعه در حد امروز وجود نداشت‬ ‫این فرصت ها وجود داشت‪ .‬یک خبش این منازعه به این بر می گردد که تعدادی‬ ‫از مردم از تطبیق عدالت نا امید شده اند‪ .‬بنابراین‪ ،‬یک تعداد فکر کنند که از طریق‬ ‫انتقام باید پیش بروند‪ .‬زمینه ی انتقام را کساین فراهم می سازند که سالح توزیع‬ ‫می کنند‪ .‬با آن هم هنوز افغانستان شانس دارد که با استفاده از میکانیسم های‬ ‫عدالت انتقایل روند رو به رشد منازعه ی مسلحانه را کمتر سازد‪ .‬عدالت انتقایل‬ ‫می گوید اصالحات اداری باید به وجود بیاید‪ ،‬باید ادارات عامه از وجود آدم‬ ‫های جاین پاک شود و‪ ...‬زماین که این کارها اجنام شد خود به خود اعتماد بیشتر‬ ‫می شود و نفوس خمالفان و تروریستان کاهش می یابد و خود به خود می تواند‬ ‫صلح را به صورت دراز مدت در کشور تامنی کند‪.‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪23‬‬


‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫گزارش‬

‫کارکرد های گروه هماهنگی‬ ‫عدالت انتقالی‬ ‫امجل بلوچ زاده‬ ‫«گروه مهاهنگی عدالت انتقایل» متشکل از ‪ 27‬هناد‬ ‫ملی و بنی املللی است که در سال ‪ 2009‬به خاطر جنایات جنگی در‬ ‫اجیاد مهاهنگی بنی هناد هایی که در راستایی عدالت‬ ‫کشور از موارد‬ ‫انتقایل فعالیت می کردند به وجود آمد‪.‬‬ ‫نبود قانون‬

‫دیگری است که‬

‫این گروه تالش داشت تاریخ برنامه عمل دولت‬ ‫مجهوری اسالمی افغانستان (صلح‪ ،‬مصاحله و عدالت‬ ‫در افغانستان) را که از سال ‪ 2005‬تا ‪ 2007‬در نظر بر سر راه تحقق‬ ‫گرفته شده بود متدید کند‪ .‬گروه مهاهنگی عدالت عدالت انتقالی‬ ‫انتقایل از مهان آغاز کار می دانست که بدون محایت به وجود آورده‬ ‫دولت از این روند و ضعف دستگاه عدیل قضایی کشور‬ ‫است و بحث‬ ‫در حتقق آن با چالش های زیادی مواجه می‏گردد‪ .‬آن‬ ‫های گسترده‬ ‫چه کار عدالت خواهی در افغانستان را دشوار کرده‬ ‫ای صورت‬ ‫است حضور مظنونان نقض حقوق بشر در ادارات بلند‬ ‫گرفته تا چنین‬ ‫پایه دولیت است‪.‬‬ ‫چالشی بزرگ را‬

‫قانون مصاحله ملی عفو عمومی که در تاریخ قانونی در پهلوی‬ ‫‪ 1386/2/16‬در پارملان کشور تصویب شد باعث سایر قوانین‬ ‫گردید تا متام افرادی که مرتکب ختطی های حقوق افغانستان وجود‬

‫بشری شده بودند خبشوده شوند و مسوولیت‬ ‫پاسخگویی در قبال اعمال غری انساین که اجنام داده‬ ‫بودند نداشته باشند‪ .‬با توجه به گسترش فرهنگ معافیت و عدم تعهد‬ ‫حکومت نسبت به روند عدالت انتقایل این گروه تالش کرد تا مشوره هایی‬ ‫در سطح ملی و بنی املللی اجنام دهند تا برنامه عدالت انتقایل در کشور‬ ‫حتقق یابد‪.‬‬ ‫داشته باشد‪.‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪24‬‬

‫از سوی دیگر حکومت با طرح این مسأله که تطبیق عدالت انتقایل به امنیت‬ ‫فعلی کشور ضربه می زند و ممکن است عده زیادی را نسبت به حکومت‬ ‫افغانستان یب اعتماد سازد به این روند توجه چنداین نکرد و امروز پس ده‬ ‫سال می بینیم که پرونده برنامه عدالت انتقایل در سطح رمسی کشور بسته‬ ‫شده است‪.‬‬

‫با توجه به دست آورد های ده سال اخری و فضاهای دموکراتیک در این‬ ‫سال ها شاهد بودمی که نقش این گروه در بنی جامعه حقوق بشری افغانستان‬ ‫بر جسته شد و از حقوق قربانیان جنگ دفاع صورت گرفت و این عدالت‬ ‫خواهی تا امروز نیز ادامه دارد‪.‬‬ ‫گروه مهاهنگی عدالت انتقایل در باره انتخابات ریاست مجهوری دور دوم‪،‬‬ ‫انتخابات پارملاین‪ ،‬کنفرانس لندن‪ ،‬کنفرانس کابل‪ ،‬جرگه مشوریت صلح‪ ،‬اجیاد‬ ‫شورای عایل صلح‪ ،‬کنفرانس بن‪ ،‬ملغا شدن قانون عفو عمومی‪ ،‬جلوگریی از‬ ‫کشتار غری نظامیان با صدور اعالمیه هایی مبین بر عدالت خواهی و حتقق‬ ‫عدالت انتقایل در کشور عکس العمل های خود را بیان کرد‪.‬‬

‫این گروه تالش دارد نقش قربانیان جنگ را در سطح ملی و بنی املللی‬ ‫برجسته کند و منی گذارد تا قربانیان به فراموشی سپرده شوند‪ .‬گروه هایی‬ ‫از این قربانیان به صورت ابتدایی در بعضی از والیات افغانستان آغاز به‬ ‫فعالیت کرده اند‪.‬‬

‫گروه مهاهنگی عدالت انتقایل از طریق کنفرانس های مطبوعایت به نکات‬ ‫زیر اشاره داشته است‪ :‬تقویت هناد های عدیل و قضایی کشور‪ ،‬پاکسازی‬ ‫ادارات دولیت از ناقضان حقوق بشر‪ ،‬جلوگریی از تلفات غری نظامیان‪،‬‬ ‫تطبیق عدالت انتقایل‪ ،‬پرداخت خسارت به قربانیان سه دهه جنگ‪ ،‬ختم‬ ‫فرهنگ معافیت‪ ،‬رسیدگی به خواست قربانیان‪ ،‬جلوگریی از برخورد های‬ ‫تبعیض آمیز بنی شهروندان و به خصوص قربانیان جنگ‪.‬‬

‫این گروه در زمان دایر شدن جرگه مشوریت صلح ( ‪ 12 - 14‬جوزای‬ ‫‪ ) 1389‬جرگه قربانیان را به تاریخ (‪ 19‬ثور ‪ )1389‬برگزار کرد که در آن‬

‫جرگه حدود ‪ 150‬نفر از قربانیان سه دهه جنگ حضور داشتند‪ .‬این قربانیان‬ ‫خاطرات و قصه های دردناک و فراموش ناشدین شان را با سایر اشتراک‬ ‫کنندگان و هنادهای حقوق بشری در میان گذاشتند‪ .‬قربانیان درخواست‬ ‫داشتند که جنایات کاران جنگی در مقابل اعمایل که اجنام داده اند پاسخگو‬ ‫باشند‪ .‬از طرف دیگر قربانیان نگراین عمیق شان را نسبت به ترویج فرهنگ‬ ‫معافیت ابراز داشتند و منی خواستند خمالفان مسلح دولت به خصوص طالبان‬ ‫بدون پاسخگویی و تطبیق عدالت در یک روند ناشفاف به پروسه صلح‬ ‫بپیوندند‪ .‬اما‪ ،‬جایگاه قربانیان در جرگه مشوریت صلح خایل بود‪.‬‬ ‫امجاع فعاالن حقوق بشر و هنادهای حقوق بشری به این باورند که تا دولیت‬ ‫پاسخگو در کشور روی کار نیاید و جامعه بنی املللی خواهان متعهد شدن‬ ‫حکومت افغانستان در قبال حتقق عدالت انتقایل نگردد امکان آن می رود که‬ ‫ریشه های ناقضان حقوق بشر روز به روز مستحکم تر شود و شاهد روزی‬ ‫باشیم که فضای دادخواهی و عدالت خواهی در کشور تنگ شود و دوباره‬ ‫این افراد دست به جنایت های گسترده دیگری بزنند‪.‬‬ ‫در کنفرانس بن (‪ 2-3‬دمسرب ‪ )2011‬گروه مهاهنگی عدالت انتقایل در‬ ‫هپلوی سایر هنادهای جامعه مدین فعالیت های چشمگریی را اجنام داد‪.‬‬ ‫گروه مشخصًا روی بند صلح و مصاحله کار کرد‪ ،‬و در این خبش صرحیًا گفته‬ ‫شد که صلح بدون تأمنی عدالت امکان پذیر نیست و روند صلح را سیاسی‬ ‫و شکننده خواند‪ .‬با وجودی که ده سال است از حکومتداری خوب‪ ،‬حتقق‬ ‫دموکراسی‪ ،‬حاکمیت قانون‪ ،‬برابری و عدالت خواهی صحبت می شود ویل‬ ‫چنانچه مشاهده می شود هنوز هم خال ها و نقاط ضعف در ساختار های‬ ‫حکومیت دیده می شود‪.‬‬

‫نبود قانون جنایات جنگی در کشور از موارد دیگری است که چالشی‬ ‫بزرگ را بر سر راه حتقق عدالت انتقایل به وجود آورده است و حبث های‬ ‫گسترده ای صورت گرفته تا چننی قانوین در هپلوی سایر قواننی افغانستان‬ ‫وجود داشته باشد‪ .‬از آن جایی که دولت افغانستان معاهده روم را در سال‬ ‫(‪ )2003‬به امضا رسانیده‪ ،‬گروه مهاهنگی عدالت انتقایل در نشست هایی‬ ‫که با مناینده های دادگاه بنی املللی جزایی داشت خواهان این بود که دادگاه‬ ‫حتقیقات ابتدایی خود را در مورد افغانستان آغاز کند؛ موانع و چالش هایی‬ ‫را که بر سر راه حتقق عدالت انتقایل در کشور وجود دارد از نزدیک ارزیایب‬ ‫کند و برعالوه راه‏کار هایی که در این زمینه پیشنهاد می مناید نقش خود را‬ ‫در حتقق این روند در افغانستان مشخص کند‪.‬‬

‫مردم افغانستان از این مهه یب عدالیت به ستوه آمده اند و خواهان این‬ ‫هستند که دولت به درد و رنج قربانیان گوش فرا دهد‪ .‬از یک سو دولت‬ ‫مکلف است برای تأمنی حقوق شهروندان تدابریی را روی دست گرید و‬ ‫از سوی دیگر گسترش فساد و ناامین در بسیاری از مناطق کشور باعث‬ ‫شده است در این زمینه کار های چشمگریی روی دست گرفته نشود‪.‬‬ ‫بعضی از هنادهای جامعه مدین کارشان را به دلیل نا امین به صورت مناسب‬ ‫اجنام داده منی‏توانند که این خود باعث گردیده تا زورمندان توانایی بیشتری‬ ‫دریافت کنند‪.‬‬

‫کمیسیون مستقل حقوق بشر قرار بود گزارش ترسیم منازعه را تا اواخر‬ ‫دمسری سال ‪ 2011‬به نشر برساند اما بنابر مصلحت هایی که از طرف‬ ‫حکومت مطرح شد از نشر باز ماند‪ .‬گروه مهاهنگی عدالت انتقایل مهواره‬ ‫خواهان پخش این گزارش از سوی کمیسیون مستقل حقوق بشر شده است‪.‬‬

‫نشر این گزارش کمک می کند تا مظنونان نقض حقوق بشر شناسایی‬ ‫شوند و از ورود این افراد در پروسه انتخابات ریاست مجهوری و پارملاین‬ ‫جلوگریی صورت گرید‪ .‬کمیسیون مسع شکایات که به عنوان مرجع‬ ‫رسیدگی به شکایات انتخابایت و جلوگریی از ورود افرادی که ختطی های‬ ‫حقوق بشری را اجنام داده اند کاری چنداین اجنام نداده است و این خود‬ ‫باعث گردیده تا پارملان کشور به چالش کشانیده شود‪ .‬افراد غری مسوول و‬ ‫غریکارا در بعضی پست های حکومیت و قضایی قرار دارند که به راحیت منی‬ ‫شود آن ها را از قدرت کنار زد‪ .‬این امر زماین امکان پذیر است که خلع‬ ‫سالح افراد و گروه های غری مسوول در کشور دوباره از سر گرفته شود؛ و‬ ‫فضاهایی که این افراد با استفاده از قدرت و زور به دست گرفته اند دوباره‬ ‫به افراد کارا و متخصص بازگردانده شود‪.‬‬ ‫گروه مهاهنگی عدالت انتقایل به این باور است که پاکسازی ادارات دولیت‬ ‫از حضور جنایت کاران یک امر ضروری است‪ .‬پاکسازی ادارات دولیت از‬ ‫ناقضان حقوق بشر فضا را برای تقویت دموکراسی‪ ،‬حاکمیت قانون‪ ،‬عدالت‬ ‫خواهی و برابری مساعد می سازد‪.‬‬


‫ممنوعه‬ ‫اورلي کارتون‬

‫‪1‬‬

‫برگردان‪ :‬رضا معيني‬ ‫از سال ‪ ١۹٧٥‬تا ‪١۹۹٠‬جنگ داخلي در لبنان ‪ ١٥٠ ،‬هزار کشته و ‪٣٥٠‬‬ ‫هزار نفر زمخي بر جای هناد‪ .‬حاصل اين جنگ بدون پريوزمند و بازنده‪،‬‬ ‫فقط آن بود که رهربان گروه های خمتلف شبه نظامي‪ ،‬مسلسل های خود را‬ ‫با کيف های وزاريت عوض کردند‪ .‬وقيت «جنگ ساالران» به قدرت رسيدند‪،‬‬ ‫ديگر هيچ نفعي برای بازکردن جعبه ی پاندورا حافظه ای نزاع برانگيز‬ ‫نداشتند‪ .‬از سوی ديگر شبه نظاميان خود نيز خبشي از جامعه مدين بودند‪.‬‬ ‫تاکيد بر اين امر که «هر قرباين خود شکنجه گری ست» پذيرش بيشتری‬ ‫داشت و راه را پيشاپيش برای يب مثر کردن هر تالش در جستجوی حقيقت‬ ‫باز مي کرد‪ .‬در کشوری که زير چکمه های سوريه و در اشغال بود‪ ،‬لبناين با‬ ‫دوليت موقيت مهيشگي‪ ،‬برای لبناين هايي که مي خواستند مسئوليت گذشته‬ ‫را بر گردن ديگران بيندازند‪ ،‬توجيه خويب نيز بود‪ .‬حال سوری ها باشند يا‬ ‫فلسطيين ها و يا اسرائيل و امريکا باشد و يا ايران‪ ،‬هر گروه از جامعه‪ ،‬در‬ ‫خود و بسته بر ديگری‪ ،‬بدون هيچ گفتگويي و اشتراک نظری با ديگر گروه‬ ‫ها‪ ،‬روايت «موثق و يب طرف» خود را از جنگ داخلي حفظ مي کند‪ ،‬و‬ ‫فراموشي به موتور حمرک قدرت حاکم بدل مي شود‪.‬‬ ‫البته ابتکارايت در جهت «آشيت ملي» هم وجود داشته است‪ .‬اسقف ماروين‪،‬‬ ‫وليد جنبالط رهرب شبه نظاميان دروزی را که وزير جنگ زدگان شده بود‬ ‫در آغوش گرفت و ده – بيست دهکده هم برای پيشربد اين ابتکار از سوی‬ ‫دولت انتخاب شدند‪ ،‬تاخسارات وارده به آهنا جربان شود‪ .‬اما مهانگونه که‬ ‫ايدا کنفي در فيلم مستند خود به نام «لبنان من» نشان مي دهد ‪« :‬آشيت کنان‬ ‫خطاها را به رمسيت نشناخت و فقط تا حد پرداخت خسارت در برابر پس‬ ‫گرفنت شکايت پيش رفت‪ .‬دولت خود جايگزين جمرم شد و مفهوم آشيت‬ ‫ملي از معنای آن خايل شد‪».‬‬ ‫کشيدن ضامن گذشته‬ ‫امل مکارم موسس اجنمن «حافظه ی آينده» مي گويد ‪« :‬ما هر کدام‬ ‫خاطرات مان را دارمي اما اين حافظه نيست‪ ،‬زندگي کردن با زنده ماندن‬ ‫تفاوت دارد‪ ،‬بايد به شکل علين رويداها و مسئوالن آن را معريف کرد تا‬ ‫اين خاطرات در گذشته مبانند و ما را تا حال حاضر تعقيب نکنند‪ .‬ارتکاب‬ ‫جنايت اقدامي غري اخالقي ست‪ ،‬تنها با ساخنت حافظه مجعي در حال‬ ‫حاضر است که مي تواند اخالق زيرپا گذاشته شده را بازسازی کرد‪».‬‬ ‫اين روشنفکر لبناين با هر يادمان «فولکلوريک» که ارتکاب جنايت را از‬ ‫خشونت زيامنندش هتي نکند خمالفت است‪ .‬او مي گويد «اينگونه مراسم بر‬ ‫عکس جراحات را تازه مي کند و يا نياز به انتقام را برمي انگيزاند‪ ».‬امل‬ ‫مکارم با مهکاری روزنامه نگار برجسته لبناين مسري قصری‪ ،‬در سال ‪٢٠٠١‬‬ ‫مسيناری را در اين باره برگزار کرد و سپس در دهکده ی شوف که صحنه‬ ‫ی کشتار دهشتناکي ميان دروزی ها و مسيحيان بود مسينار شاهدان را‬ ‫برگزار کرد‪ .‬که در آن شبه نطاميان و مردم به شهادت آنچه گذشته است‬ ‫پرداختند‪ .‬اما اثرات روحي به جای مانده از وحشت و ترس‪ ،‬هنوز قوی‬ ‫ست و مقاومت مي کند‪ .‬او مي گويد ‪« :‬مردم اين دهکده هنوز احساس‬ ‫مي کنند که هتديد مي شوند‪ ،‬چرا که عدالت بر قرار نشده و قاتالن هنوز در‬ ‫ميان آهنا هستند‪ ».‬اجنمن چندی بعد از اين مسينار‪ ،‬نشسيت را با شبه نظاميان‬ ‫سابق و جوانان برگزار کرد‪ ،‬که در آن مسائل يب مالحظه و مستقيم طرح‬ ‫شدند‪ ،‬جتربه ای پر بار که ديگر دنبال نشد‪ .‬ترور ناگهاين مسري قصری در سال‬ ‫‪ ٢٠٠٥‬و سپس جنگ ‪ ٣٣‬روزه با اسرائيل در سال بعد به اين کارگاه جالب‬ ‫بازسازی حافظه پايان دادند‪ .‬امل مکارم مي‏گويد «فکر مي کنم ديگر دير‬

‫‪1‬منت فارسی برگرفته از وبسایت بیداران؛ ‪http://www.bidaran.net/spip.php?article132‬؛‬ ‫اصل مقاله به زبان فرانسوی در مه ‪ 2007‬در ماهنامه له کرونيک (‪la Chronique-mai‬‬ ‫‪ ،)2007‬نشريه سازمان عقو بني امللل فرانسه منتشر شده است‪.‬‬ ‫آرمان‪ ‬‏شهر‪ :‬نویسنده مقاله دیگری با حمتوای مشابه نوشته است که در منبع زیر به زبان فرانسوی‬ ‫قابل دریافت است‪,Aurélie Carton, Liban : une mémoire défaillante:‬‬ ‫‪http://www.mission.catholique.fr/publications-documentation/revue-mission-de-l‬‬‫‪eglise/162-janvier-mars-2009/liban-une-memoire-defaillante.html‬‬

‫به فراموشي سپردن «ناپديد شدگان»‬ ‫در برابر دوليت چنني ناشنوا‪ ،‬که در پاسخ فرياد خانواده های «ناپديد‬ ‫شدگان» فقط سکوت کرده است؛ ابتکارات تازه ای از سوی افراد خمتلف‬ ‫شکل مي گريد‪ .‬صحبت از ‪ ١٧٠٠٠‬نفر است که در طي جنگ در پست های‬ ‫بازرسي به گروگان گرفته شده اند‪ .‬سرنوشت اين افراد نا معلوم است‪ .‬عده‬ ‫ای برای تبادل مورد استفاده قرار گرفته اند‪ ،‬برخي در گور های دستجمعي‬ ‫دفن شده اند‪ ،‬تعدادی به اسرائيل فرستاده شده اند و يا در زندان های دمشق‬ ‫در حال پوسيدن هستند‪« .‬ناپديد» کردن تا سال ‪ ٢٠٠٥‬و تا زمان خروج‬ ‫ارتش سوريه از لبنان ادامه داشته است‪.‬‬ ‫«ناپديد شدگان» پرونده ای پر سر و صداست‪ ،‬چرا که برخي از دولت‬ ‫مردان کنوين از چند و چون آن «مطلع» هستند‪ .‬رژين سنيفر که در دوران‬ ‫جنگ داخلي از اعضای يک گروه شبه نظامي مسيحي بود‪ ،‬اخريا کتايب به‬ ‫نام «من اسلحه را زمني گذاشتم» نوشته است‪ ،‬وی مي گويد ‪ :‬روزی که‬ ‫خرب مرگ مادر يکي از «ناپديد» شدگان را شنيدم در حايل که مي دانستم‬ ‫پسرش در سال ‪ ١۹٨٦‬به دريا انداخته شده است‪ ،‬و او ندانست‪ ،‬تصميم‬ ‫گرفتم سکوت را بشکنم‪».‬‬ ‫در لبنان دو کميسيون ملي يکي بعد از ديگری برای «ناپديد شدگان» به‬ ‫وجود آمد و سپس هناد مشترک ميان سوريه و لبنان تشکيل شد که تنها‬ ‫کارش به خاک سپردن پرونده های «ناپديد شدگان» بود‪ .‬از ‪ ٧٠٠‬موردی‬ ‫که کميته خانواده های «ناپديد شدگان» از سوريه خواهان روشن شدن‬ ‫سرنوشت شان شده بودند‪ ،‬از سوی سوريه پاسخ داده شد ‪« :‬که هيج لبناين‬ ‫در زندان های سوريه وجود ندارد‪ ».‬چگونه مي توان اين امر را تائيد کرد‬ ‫در حايل که در ‪ ١٦‬نوامرب ‪ ٢٠٠٠‬به شکل ناگهاين ‪ ٤٦‬لبناين از زنداين در‬ ‫سوريه آزاد مي شوند‪ .‬اخريا سازمان عفو بني امللل سوئد نامه ای از سفارت‬ ‫سوريه در اسلو دريافت کرده است که در آن اعالم شده‪ :‬جنيب يوسف‬ ‫جاماين به اهتام جاسوسي اعدام شده است‪ ،‬پيش از اين دولت سوريه‬ ‫قاطعانه اعالم کرده بود که هيچ خربی از اين «ناپديد» شده ندارد‪ .‬از طرف‬ ‫لبنان نيز مقامات رمسي تا کنون‪ ،‬به سوال رمسي مناينده پارملان غسان خميرب‬ ‫که در ‪ ١٣‬آوريل ‪ ٢٠٠٦‬خواهان تشکيل کميته حتقيقي بني املللي در باره‬ ‫ی «جنايات مرورزمان ناپذير» و پيشنهاد تشکيل کميسيون حقيقت ياب و‬ ‫سازگاری ملي را داده است‪ ،‬هيچ پاسخي نداده اند‪ .‬امروز نيز که از مسئوالن‬ ‫وزارت دادگستری لبنان در باره ی «ناپديد» شدگان مي پرسيم‪ ،‬مي گويند‬ ‫«زمان مناسيب برای طرح اين سوال نيست!»‬ ‫دراوج مباحث در باره ی تشکيل دادگاه بني املللي برای قضاوت در باره ی‬ ‫ده ها جنايت سياسي اجنام شده در لبنان در بعد از اکترب ‪ ،٢٠٠٥‬زمان آن‬ ‫نرسيده که پرونده های بيشتری را بازکرد؟‬ ‫در زبان عريب احلقيقت به معنای حقيقت است‪ ،‬در اين کلمه «حق» نيز‬ ‫هست که عدالت نيز معنا مي دهد‪ ،‬آيا مي توان به يکي بدون کنار هنادن آن‬ ‫ديگری دست يافت‪.‬‬

‫عدالت انتقالی‪ -‬جهان‬

‫حافظه ی‬

‫شده است‪ ،‬ما فرصت را از دست دادمي و دوباره جنگ غافلگريمان کرد‪».‬‬ ‫اما زوج جوان آملاين – لبناين که در خانه ای سفيد در حومه ی جنوب‬ ‫بريوت زندگي مي کنند‪ .‬هنوز باور دارند که دير نشده است‪ .‬مونيکا بورگمان‬ ‫و لقمان سليم بعد از ساخنت فيلمي از پنج شکنجه گر دخيل در کشتار‬ ‫اردوگاه های صربا و شتيال‪ ،‬به بازسازی دجيتايل آرشيو فيلم های جنگ‬ ‫داخلي مشغولند‪ .‬متاسفانه ‪ ٢٠‬درصد اين اسناد در مبباران های تابستان‬ ‫گذشته از بني رفتند‪ .‬در آن سوی نيز‪ ،‬برخي از بازيگران صحنه جنگ‬ ‫داخلي‪ ،‬زبان به سخن گشوده اند‪ ،‬در سال ‪ ٢٠٠٠‬اسد شفتاری‪ ،‬يکي از‬ ‫افسران سرويس اطالعايت ارتش لبنان در ساهلای جنگ‪ ،‬با انتشار نامه‬ ‫ای از مهه قربانيان تقاضای خبشش کرد‪ .‬در خبشي از اين نامه آمده است‬ ‫«پيش از جنگ‪ ،‬نسبت به مسلمانان‪ ،‬وجودم آکنده از پيشداوری و ترس‬ ‫بود‪ ،‬مسلح و قدرمتند‪ ،‬خود را خدا فرض کردم و تصميم گرينده بر سرنوشت‬ ‫انساهنا‪ ».‬او در اين نامه پس از شرح شرايط روحي که طي کرده است‬ ‫هدفش از نوشنت نامه را چنني مي گويد ‪«:‬من اين اظهار ندامت را نوشتم تا‬ ‫پسرم مهان خطايي را که من مرتکب شدم‪ ،‬در آينده تکرار نکند‪ ،‬اما او فکر‬ ‫مي کند‪ ،‬من «ضعف» نشان داده ام‪».‬‬ ‫واکنش های متفاويت نسبت به انتشار اين نامه نشان داده شد‪ ،‬رئيس سابق‬ ‫اش‪ ،‬ايل هوبيکا (که در کشتار صربا و شتيال دست داشت و خود نيز قرباين‬ ‫تروری نافرجام شده است) گفت که او را به خاطر «آويزان کردن لباس‬ ‫های کثیف» در برابر ديگران «هرگز خنواهد خبشيد»‪ .‬عده ای ديگر بدبينانه‪،‬‬ ‫معتقدند که اين «اظهارات مبهم اجازه مني دهند که رويدادها به روشين‬ ‫مشخص شوند و کايف نيستند‪».‬‬


‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪26‬‬

‫جان (ایوان) دمیانیوک‪ ،‬پس از آنکه شهروندی اش توسط مقامات آمریکائی‬ ‫لغو شد‪ ،‬به درخواست دادگاه شهر مونیخ روز ‪ ١٢‬مه به آملان فرستاده‬ ‫شد تا در این کشور حماکمه شود‪ .‬او متهم است که از مارس تا سپتامرب‬ ‫‪ ١٩٤٣‬در زمان خدمت در اردوگاه سوبیبور در عملیات اجرائی قتل عام‬ ‫‪ ٢٩‬هزار یهودی شرکت داشته است‪ .‬سوبیبور واقع در خاک هلستان‪ ،‬بعد‬ ‫از تصمیم هیتلر و سران نازی مبین بر نابودی یهودیان تشکیل گردید و‬ ‫یکی از سه اردوگاه مرگ بود که زندانیان را که با قطارهای باری از راه‬ ‫می‏رسیدند‪ ،‬بعد از خلت کردن و تراشیدن موهای سرشان یک راست به اتاق‬ ‫گاز می‏فرستادند‪ .‬در این اردوگاه ‪ ٢٥٠‬هزار نفر را به این ترتیب کشتند‪ .‬در‬ ‫اکترب سال ‪ ١٩٤٣‬بعد از یک شورش در این اردوگاه‪ ،‬عده‏ای که تعدادشان‬ ‫به ‪ ١٠٠‬نفر هم منی‏رسید‪ ،‬با فرار جان خود را جنات دادند‪.‬‬ ‫جان دمیانیوک اسری جنگی اوکرایین بوده که مثل تعداد دیگری از اوکرایین‏ها‬ ‫در اردوگاه نازیها‪ ،‬تن به مهکاری با جنایتکاران داد و از مامورین نازیها‬ ‫گردید‪ .‬بعد از پایان خدمت در سوبیبور‪ ،‬او در سال ‪ ١٩٤٤‬در اردوگاه‬ ‫فلوسن بورگ بود‪ .‬بعد از پایان جنگ چند سایل در آملان بود و بعد به‬ ‫آمریکا مهاجرت کرد‪.‬‬

‫می داد‪ ،‬در سال ‪ ١٩٦٥‬زمانش برای حماکمه جنایتکاران نازی‪ ،‬متدید شد‪.‬‬ ‫این تغیری قانون به تعقیب و حماکمه مسئوالن نازیها در این دهه انقالیب‪ ،‬که‬ ‫جوانان به سکوت مقامات و پدران و مادرانشان نسبت به گذشته اعتراض‬ ‫داشتند‪ ،‬شدت خبشید‪ .‬تنها در سال ‪ ،١٩٨٦‬در آملان ‪ ١١٨‬شکایت علیه‬ ‫کساین که متهم به مهکاری با نازیها بودند‪ ،‬به دادگاه ارائه شد و ‪ ٣٠‬دادگاه‬ ‫به این منظور تشکیل گردید‪.‬‬ ‫در سال ‪ ١٩٧٩‬مدت زمان برای تعقیب و حماکمه متهمان مربوط جنایتهای‬ ‫نازی اصال برداشته شد و از آن پس دیگر حماکمه آهنا شامل مرور زمان منی‬ ‫شد‪ .‬اما پس از این تاریخ‪ ،‬گرچه برخورد جامعه با گذشته سیاه خویش‪،‬‬ ‫در بعد اجتماعی‪ ،‬فرهنگی و سیاسی شتاب گرفت‪ ،‬از تعداد حماکمه ها‬ ‫کاسته شد‪.‬‬ ‫امروز حماکمه جان دمیانیوک‪ ،‬پس از گذشت این مهه سال‪ ،‬جنبه ای مسبلیک‬ ‫دارد‪ .‬اگر حتا او روند دادگاه را تاب آورد‪ ،‬جمازات زندان برای شخصی به‬ ‫سن و سال او‪ ،‬یب معین است‪ .‬اینجا مسئله بر سر عدالت و حقیقت است‪.‬‬ ‫دمیانیوک در دادگاه وادار خواهد شد که سکوت را بشکند و حقیقت را‬ ‫بگوید‪ .‬حیت اگر او طفره رود‪ ،‬این حماکمه سبب می شود که یک بار دیگر‬

‫جنایات نازی‏ها‪ ،‬گذشته ای که هنوز زنده است‬

‫منیره برادران‬

‫این اولنی بار نیست که دمیانیوک در مقابل دادگاه‬ ‫قرار می گرید‪ .‬از سال ‪ ١٩٤٨‬او از طرف مقامات‬ ‫شوروی – یا هلستان؟‪ -‬مورد تعقیب بود و حیت‬ ‫بعد ها آهنا از حمل اقامت او در آمریکا مطلع شدند‬ ‫اما فضای جنگ سرد مانع مهکاری از تعقیب بنی‬ ‫املللی این جنایتکاران بود‪ .‬در سال ‪ ١٩٨٦‬دادگاه‬ ‫اسرائیلی دمیانیوک را‪ ،‬به این اهتام که وی مهان‬ ‫«ایوان خموف» اردوگاه تربیالنکا است که به طرز‬ ‫فجیعی انساهنا را به اتاق گاز می فرستاد‪ ،‬حماکمه‬ ‫و به مرگ حمکوم کرد‪ .‬بعدها مشخص گردید که‬ ‫او ایوان خموف معروف نبوده بنابرین در سال‬ ‫‪ ١٩٩٣‬آزاد و به آمریکا بازگشت‪ .‬حاال با پیدا‬ ‫شدن کارت شناسائی مشاره ‪ ،١٣٩٣‬که متعلق به‬ ‫نازیها است و نام و عکس جان (ایوان) دمیانیوک‬ ‫را دارد‪ ،‬تقریبا جای تردید نیست که او هم مثل‬ ‫«ایوان خموف» تربیالنکا‪ ،‬در اردوگاه سوبیبور‬ ‫آدمها را به اتاق گاز می فرستاده است‪.‬‬ ‫جان دمیانیوک اکنون ‪ ٨٩‬ساله است‪ .‬حماکمه احتمایل وی در شهر مونیخ‬ ‫آملان‪ ،‬شاید آخرین دادگاهی باشد که برای جنایتکاران نازی تشکیل می‬ ‫شود‪ .‬از کساین که از اردوگاه سوبیبور جان سامل بدر برده اند‪ ،‬شاید تعداد‬ ‫اندکی زنده باشند‪ .‬شاکی پرونده او ساهلاست که مرده است اما با بازداشت‬ ‫او‪ ،‬شاید شاهدان فراموش شده ای مثل توماس بالت پیدا شوند‪ .‬او از‬ ‫بازماندگان اردوگاه سوبیبور است که از طریق موکلش اعالم کرده است‬ ‫که علیه دمیانیوک شکایت خواهد کرد‪ .‬گرچه او‪ ،‬که آن زمان پسرکی ‪١٦‬‬ ‫ساله بوده و متام اعضای خانواده اش را در هولوکاست از دست داده است‪،‬‬ ‫دمیانیوک را به خاطر منی آورد اما فراموش نکرده است گه چگونه نگهبانان‬ ‫اردوگاه با قصاوت متام مسئول اجرای ق��ل عام بودند‪ .‬با مرگ آخرین‬ ‫بازماندگان نسل قرباین و عامالن و جمریان جنایت نازیها‪ ،‬آن دوره به تدریج‬ ‫از «گذشته» درآمده و به تاریخ می پیوندد‪ .‬حادثه به گذشته تعلق دارد وقیت‬ ‫که قربانیان و عامالن حضور داشته باشند‪ .‬ویل زماین که دیگر کسی از نسل مردم – به ویژه مردم آملان با گذشته سیاه خود روبرو شوند‪.‬‬ ‫**************‬ ‫آهنا زنده نباشد‪« ،‬گذشته» جای خود را به تاریخ می دهد‪ .‬تاریخ تاثر بر ‬ ‫می‏انگیزد و جایش فقط در کتب درسی و تارخیی است‪ ،‬ویل «گذشته» هنوز آرمان‏شهر‪ :‬دادگاه دمیانیوک در تاریخ ‪ 30‬نوامرب ‪ 2009‬در مونیخ شروع‬ ‫سوز و درد دارد و از آجنا که کساین که جتربه اش کرده اند‪ ،‬و کساین که شد‪ .‬دادگاه بدوی جنایی در تاریخ ‪ 12‬مه ‪ 2011‬او را به جرم معاونت در‬ ‫عاملش بوده اند‪ ،‬هنوز زنده اند‪ ،‬عدالت برای آهنا تنها یک داوری تارخیی قتل ‪ 27،900‬یهودی جمرم شناخت و به ‪ 5‬سال زندان حمکوم کرد‪ .‬او در‬ ‫نیست‪ ،‬قضائی است‪.‬‬ ‫انتظار دادگاه استیناف و حکم هنایی آزاد شد و در خانه ساملندان ماند‪ ،‬اما‬ ‫جان دمیانیوک اکنون ‪ ٨٩‬ساله است و اهتامش به گذشته ای نسبتا دور در تاریخ ‪ 17‬مارچ ‪ ،2012‬در حایل که هنوز حمکومیت قانوین نداشت‪ ،‬در‬ ‫برمی گردد‪ ،‬به ‪ ٦٦‬سال پیش‪ .‬اهتام او‪ ،‬مبین بر مهکاری در قتل عام از اجنا سن ‪ 91‬سالگی درگذشت‪.‬‬ ‫که مصداق «جنایت علیه بشریت» است‪ ،‬بر طبق قواننی ملل شامل مرور ‪------------------‬‬ ‫زمان منی شود‪ .‬این اصل در قواننی آملان تا نیمه های دهه ‪ ٦٠‬وجود نداشت‪ .‬شنبه ‪ 2‬خرداد‪ /‬جوزا ‪ ،1388‬وبسایت بیداران‪،‬‬ ‫مورد نازیها هم مثل دیگر انواع جرم و جنایات بعد از مدیت‪ -‬احتماال بیست‬ ‫‪http://www.bidaran.net/spip.php?article227‬‬ ‫سال‪ -‬شامل مرور زمان می شد و از تعقیب و جمازات مصون می ماند‪.‬‬ ‫این قانون به دنبال اعتراضات زیادی که از دهه ‪ ٦٠‬خود را در آملان نشان‬ ‫گرچه او‪ ،‬که آن‬ ‫زمان پسرکی‬ ‫‪ ١٦‬ساله بوده‬ ‫و تمام اعضای‬ ‫خانواده اش را‬ ‫در هولوکاست از‬ ‫دست داده است‪،‬‬ ‫دمیانیوک را به‬ ‫خاطر نمی آورد اما‬ ‫فراموش نکرده‬ ‫است گه چگونه‬ ‫نگهبانان اردوگاه‬ ‫با قصاوت تمام‬ ‫مسئول اجرای‬ ‫قتل عام بودند‪.‬‬


‫منیره برادران‬

‫‪1‬‬

‫ماه گذشته دادگاه کیفری بنی املللی آروشا‪ ،‬واقع در تانزانیا‪ ،‬تئونسته‬ ‫باگاسورا‪ ،‬رئیس سابق حکومت نظامی رواندا را مقصر شناخته و به باالترین‬ ‫جمازات‪ ،‬یعین حبس ابد حمکوم کرد‪ .‬مهراه با گاسورا سه نفر از مهدستان وی‬ ‫نیز حماکمه شدند‪ .‬دو نفر از آن‏ها به جمازایت مشابه حمکوم گردیدند و متهم‬ ‫چهارم تربئه شد‪.‬‬ ‫این حماکمه مهمترین و طوالیت ترین حماکمه ای بود که دادگاه آروشا از‬ ‫زمان تشکیل خود در نوامرب سال ‪ ١٩٩٤‬شاهدش بوده است‪ .‬متهمان از‬ ‫باالترین مقامات نظامی بودند که قتل عام شهروندان توتسی و كساين را‬ ‫كه جدا از تعلقات قومي‏شان‪ ،‬خمالف تشديد ختاصمات قومي بودند‪ ،‬در سال‬ ‫‪«١٩٩٤‬طراحی‪ ،‬آماده سازی‪ ،‬فرماندهی و هدایت» کردند‪ .‬دلیل طوالین‬ ‫شدن این حماکمه گروهی‪ ،‬که از سال ‪ ٢٠٠٢‬شروع شده است‪ ،‬پیش آمدن‬ ‫موضوعایت بود که بر سر تفسری آن نزاع و اختالفات شدیدی وجود دارد‪.‬‬ ‫در مقابل ادعای داستان‪ ،‬که قتل عام در رواندا را طرحی کامال سازمان یافته‬ ‫ارزیایب می کرد‪ ،‬وکالی متهمنی می خواستند اثبات کنند که کشتاری که بنی‬ ‫آوریل و جوالی ‪ ١٩٩٤‬صورت گرفت‪ ،‬به طور خود به خودی شعله ور‬ ‫شد و توتسی هم در برانگیخنت آن یب تقصری نبود‪ .‬ادعایی که کم و بیش‬ ‫دولت فرانسه هم آن را منایندگی می کند‪ .‬فرانسه که از سال ‪ ١٩٩٠‬تا ‪١٩٩٣‬‬ ‫به دولت رواندا در جنگ عليه شورشيان تبعيدي توتسي كمك‏هاي نظامي‬ ‫كرده‏بود‪ ،‬به طور غریمستقیم در قتل عام توتسی مسئول شناخته می شود‪.‬‬ ‫افراطيون هوتو در هر لباسي از نظامي و شبه نظامي گرفته تا كشيش و معلم‬ ‫از طريق فرستنده هاي راديویي كشور‪ ،‬كه به متامي در اختيارشان بود‪ ،‬از‬ ‫یک سال پیش از قتل عام‪ ،‬هوتو را به كشتار توتسي و خمالفان و غصب‬ ‫اموال آن‏ها فرا مي خواندند‪ .‬چنان كينه قومي را كه مهسايه را به كشنت‬ ‫‪ 1‬برگرفته از وبسایت بیداران‪ ،‬پنج شنبه ‪ 3‬بهمن ‪1387‬؛‬ ‫‪http://www.bidaran.net/spip.php?article205‬‬

‫کدام امکانات بنی املللی می توانست از چننی فاجعه ای پیشگریی کند؟‬ ‫• اولنی سند قطعنامه هاي ‪ ٩٥‬و ‪ ٩٦‬جممع عمومي سازمان ملل در دسامرب‬ ‫‪ ١٩٤٦‬است كه ژنوسيد يا كشتار قومي را تعريف كرده و قابل جمازات در‬ ‫سطح بني‏املللي دانست‪ .‬بر اساس تعريف قطعنامه‏هاي فوق «ژنوسيد سلب‬ ‫حق حيات از گروه هایي از مردم به داليل نژادي‪ ،‬مذهيب يا سياسي در‬ ‫كليت خود است‪ .‬چنني عملي گروه هائي از انسان‏ها و خبشهایي از فرهنگ‬ ‫انساين را به يغما مي‏برد و با قانون اخالق و روح آدمي و مهچنني با‬ ‫اهداف ملل متحد در تناقض قرار دارد‪ .‬جممع عمومي سازمان ملل ژنوسيد‬ ‫را جنايت عليه حقوق بني‏امللل مي‏داند و عاملني و ياري‏دهندگان به آن‬ ‫را در هر لباس و مقامي كه باشند‪ ،‬قابل جمازات مي داند‪ .‬اينگونه اعمال‬ ‫خشم وجدان بشري را برمي انگيزد و دنياي متمدن آن را حمكوم مي‏كند‪».‬‬ ‫واژه «ژنوسيد» که در این قطعنامه ها به کار رفته‪ ،‬براي اولني بار در سال‬ ‫‪ ١٩٤٣‬توسط رافایل مل‏كني‪ ،‬حقوق‏دان هلستاين مطرح گرديد و دو سال بعد‬ ‫در كيفرخواست دادگاه نورنربگ بكار گرفته شد و از آن زمان به ‏بعد به‬ ‫زبان حقوقي راه يافت‪.‬‬

‫• «معاهده جلوگريي و جمازات ژنوسيد» وجود دارد که در دسامرب ‪١٩٤٨‬‬ ‫توسط جممع عمومي سازمان ملل به تصويب رسیده و از سال ‪ ١٩٥١‬به‬ ‫اجرا گذاشته شده است‪ .‬در اين معاهده ژنوسيد به مثابه ارتكاب اعمايل «به‬ ‫نيت نابودي متام يا خبشي از يك گروه ملي‪ ،‬نژادي‪ ،‬قومي يا ديين» تعريف‬ ‫شده‏است‪ .‬در این معاهده ژنوسيد يا كشتار قومي تنها زمان جنگ را شامل‬ ‫منی شود‪ .‬ژنوسید اعم از اينكه در زمان صلح صورت گريد يا در زمان‬ ‫جنگ‪ ،‬به موجب حقوق‏ بني‏امللل جنايت حمسوب مي‏شود‪.‬‬ ‫• قوانني بني‏املللي كيفري مصوب ‪ ١٩٥٤‬جممع عمومي سازمان ملل‪ ،‬كه بر‬ ‫پايه اصول دادگاه نورنربگ نوشته‏شده است‪.‬‬ ‫• ميثاق بني املللي حقوق مدين و سياسي که حقوق شهروندان را تضمنی‬ ‫می کند‪.‬‬ ‫• و مهچننی قوانني كيفري بني‏املللي سال ‪ ١٩٩١‬را دارمی كه در تكميل قوانني‬ ‫كيفري مصوبه ‪ ١٩٥٤‬نوشته شده است‪( .‬اين قانون بعد از چند بار اصالح و‬ ‫كارشناسي در سال ‪ ١٩٩٦‬تصويب شد و از سال ‪ ١٩٩٨‬با اساسنامه اي كه‬ ‫بر آن نوشته‏شد و در رم به تصويب منايندگان دولت‏ها و تایيد سازمان‏هاي‬ ‫حقوق بشر رسيد‪ ،‬پايه دادگاه كيفري بني‏املللي دن‏هاگ }الهه{قرار گرفت‪).‬‬ ‫به رغم اینها اما‪ ،‬عكس‏العمل موثر براي جلوگريي از كشتار قومي در رواندا‬

‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫دادخواهی قتل عام در رواندا‬

‫مهسايه‪ ،‬معلم را به كشنت دانش آموز و كشيش را به مهدسيت در كشتار‬ ‫اهايل منطقه برانگيخت‪ ،‬ديگر مني‏توان با اختالفات متداول قومي توضيح‬ ‫داد‪ .‬افراطيون هوتو كه خمالف هر نوع توافقی با توتسي بودند‪ ،‬از ماه‏ها‬ ‫پيش در تدارك سازمان دادن كشتار آن‏ها بودند‪ .‬آن‏ها راه حل را در نابودي‬ ‫مجعيت توتسي مي‏ديدند و می خواستند مانع عملی شدن پیمان صلحی شوند‬ ‫که در آگوست ‪ ١٩٩٣‬بني رئيس مجهور هابياري مانا و شورشيان توتسي‬ ‫منعقد شده بود و در آن طرفني در مورد حكوميت كه متشكل از هر دو طرف‬ ‫باشد‪ ،‬توافق كرده بودند‪ .‬ماجرای سقوط هواپیمای رئيس مجهور هابياري‬ ‫مانا در آوريل ‪ ١٩٩٤‬و كشته شدن او‪ ،‬که تا حبال در پرده اهبام مانده است‪،‬‬ ‫این فرصت را به ارتش‪ ،‬که از نظامیان هوتو تشکیل می شد‪ ،‬داد که قدرت‬ ‫را در دست بگرید‪ .‬هابياري مانا در راه بازگشت از كنفراسي در تانزانيا بود‪،‬‬ ‫كه پريامون عملي ساخنت قرار داد صلح بني دولت وي و شورشيان توتسي‬ ‫برگزار‏شده بود‪ .‬دولت نظامیان بالفاصله دستور قتل عام مردم توتسي و مهه‬ ‫كساين را‪ -‬اعم از توتسي يا هوتوـ كه خمالف سياست حذف و كشتار بودند‪،‬‬ ‫صادر كرد‪ .‬شبه نظاميان افراطي هم كه از حتريكات نژادپرستانه برانگيخته‬ ‫بودند‪ ،‬وارد ميدان شدند‪ .‬اين كشتار نژادي که صد روز به درازا کشید با‬ ‫پيشروي نريوهاي جبهه ميهن‏پرستان رواندا تا پايتخت و سرنگوين حكومت‬ ‫هوتو در ژوئيه ‪ ١٩٩٤‬پايان يافت‪ .‬در آن کشتار بيش از ‪ ٨٠٠‬هزار نفر كشته‬ ‫شدند‪ .‬قاتالن قربانيان خود را زجركش کرده و با ساتور به قتل مي‏رساندند‬ ‫و زنان را پيش از قتل مورد جتاوز قرار مي دادند‪.‬‬ ‫اين قتل عام بزرگترين كشتار قومي قرن بيستم بعد از هولوکاست است‪.‬‬ ‫جتربه هولوکاست و نکبت جنگ دوم جهاین در پی خود به شکل گرفنت‬ ‫قواننی و میثاق های بنی املللی اجنامیده بود‪ ،‬که توسل به آن‏ها می توانست‬ ‫از تکرار ژنوسید در رواندا جلوگریی کند‪ .‬اما جمامع جهاین در برابر این‬ ‫كشتار تنها متاشاچي باقي ماندند‪ .‬سازمان ملل به جاي تقويت نريوهاي كاله‬ ‫آيب‪ ،‬كه از اكترب ‪ ١٩٩٣‬براي جلوگريي از چنني حوادثي وارد رواندا شده‬ ‫بود‪ ،‬با شروع كشتار آهنا را از اين كشور خارج ساخت‪ .‬در حاليكه رومرو‬ ‫دالر‪ ،‬فرمانده اين نريوها از مدهتا پيش كشتار را پيش بيين كرده و اين را به‬ ‫مقر سازمان ملل در نيويورك اطالع داده بود‪ .‬اين كشتار به هيچ‏وجه غري‬ ‫منتظره نبود‪ .‬افراطيون هوتو از مدهتا پيش با بوق و كرنا در تدارك آن بودند‪.‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪27‬‬


‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪28‬‬

‫صورت نگرفت و امروز هم كه كشتار قومي در سودان و كنگو جريان‬ ‫دارد‪ ،‬شاهد اقدامات جدی در توقف آهنا نیستیم‪ .‬با این‏مهه مني‏توان چشم‬ ‫بر کارهایي بست كه براي‏جمازات عامالن اين نوع كشتار صورت مي‏گريد‪.‬‬ ‫در سال ‪ ١٩٩٣‬شوراي امنيت سازمان ملل تشكيل دادگاه بني‏املللي براي‬ ‫عامالن جنايتهاي يوگسالوي سابق و در سال ‪ ١٩٩٤‬براي جنايت در رواندا‬ ‫اعالم كرد‪ .‬در سال‏هاي اخري دو دادگاه ديگر هم‪ ،‬كه تركييب بني‏املللي و ملي‬ ‫دارند با پشتيباين سازمان ملل براي بررسي و جمازات عامالن جنايت در‬ ‫سريالیون و جنايات پُل پُت در كامبوج تشكيل شده‏است‪ .‬با دادگاه آروشا‪،‬‬ ‫اولني بار بود كه در قاره آفريقا يك تريبونال بني‏املللي براي رسيدگي به‬ ‫كشتار قومي به وجود مي آمد‪ .‬اين تريبونال مسئول رسيدگي به اعمايل‬ ‫است كه در سال ‪ ١٩٩٤‬اتفاق افتاده و در چارچوب ژنوسيد (كشتار قومي)‬ ‫و جنايت عليه بشريت مي‏گنجد‪ .‬جمازات حكم اعدام در اين تريبونال وجود‬ ‫ندارد‪ .‬پیشتر هم ژان كامباندا‪ ،‬خنست وزير پيشني‪ ،‬كه از سازمان دهندگان‬ ‫اصلي كشتار به حساب مي آمد در اين دادگاه به حبس ابد حمكوم شده بود‪.‬‬ ‫به غریاز این تریبونال آروشا‪ ،‬دو مدل دیگر دادخواهی هم در خود رواندا‬ ‫وجود دارد‪ :‬دادگاه های ملی و دادگاه های حملی گاچاچا‪.‬‬

‫دادگاه ملي‬ ‫به موازات دادگاه بني املللي آروشا و تقريبا مهزمان با آن‪ ،‬دادگاه‏هاي داخلي‬ ‫رواندا هم رسيدگي به پرونده متهمان كشتار ‪ ١٩٩٤‬را آغاز كردند‪ .‬دادگاه‬ ‫ملي مهچون تريبونال بني املللي مواردي را مورد بررسي و قضاوت قرار‬ ‫مي‏دهد كه در رده اول جرامی مربوط به ژنوسيد مي گنجند‪ ،‬يعين سازمان‬ ‫دهي و فرمان قتل و غارت اموال‪ .‬دادگاه‏ ملي زماين كار خود را شروع‬ ‫كرد كه رواندا با كمبود شديد قاضي مواجه بود‪ .‬در سال اول پس از قتل‬ ‫عام‪ ،‬حيت ‪ ٥٠‬قاضي هم در كشور يافت مني شد و در آن فضاي وحشت‬ ‫و يب اعتمادي‪ ،‬جلب مهني افراد هم ساده نبود‪ .‬مهني مشكل با شديت بيشتر‬ ‫در جلب حقوق دانان بني‏املللي‪ ،‬كه داوطلب مهكاري بودند‪ ،‬خود را نشان‬ ‫مي‏داد‪ .‬به رغم اين مشكالت‪ ،‬سيستم قضایي در رواندا از حوزه هایي بود كه‬ ‫از سال ‪ ١٩٩٤‬به بعد به سرعت خود را سازمان داد‪ .‬در دسامرب ‪ ،٢٠٠١‬پنج‬ ‫سال پس از شروع كار‪ ،‬اين دادگاه ‪ ٦٥٠٠‬متهم را به حماكمه فراخوانده بود‪.‬‬ ‫با وجود اين حجم پرونده ها و تعداد متهمان زياد است و براي رسيدگي به‬ ‫متامي پرونده ها زماین طوالین الزم است‪ .‬ده سال بعد از آن فاجعه‪ ،‬زماين‬ ‫كه مقامات رواندا توانستند كساين را كه در كشتار دست داشتند‪ ،‬تا حدودي‬ ‫شناسایي و دستگريي كنند‪ ،‬به يك ارزيايب تقرييب از تعداد آهنا دست يافتند‪.‬‬ ‫قريب به نيم ميليون نفر شريك قتل عام بودند‪( .‬احتمال دارد رقم نيم ميليون‪،‬‬ ‫كه مقامات رواندا از سال ‪ ٢٠٠٤‬آن را مطرح مي كنند اغراق آميز باشد‪.‬‬ ‫سازمان عفو بني امللل در سال ‪ ٢٠٠٢‬از حدود ‪ ١١٠‬هزار زنداين متهم به‬ ‫شركت در كشتار و جتاوز در رواندا گزارش مي دهد‪).‬‬

‫تريبونال گاچاچا‬ ‫دادگاه های گاچاچا پاسخ رواندا بود برای جامعه ای که نیم میلیون نفر آن‬ ‫در کشتار آن دیگری و چه بسا مهسایه خود دست داشته است‪ .‬این نوع‬ ‫دادگاه ها که قاضی و پیش برنده های آن لزوما حقوق دان حرفه ای نیستند‪،‬‬ ‫راهی بوده برای دادخواهی و آشیت به طور مهزمان‪ .‬می توان گفت سهمي‬ ‫از وظايفي را كه كميسيون حقيقت و آشيت در آفريقاي جنويب ايفا كرد‪ ،‬در‬ ‫رواندا دادگاه هاي حملي گاچاچا عهده دار هستند‪ .‬دليل تشكيل اين دادگاه‬ ‫ها از دو ضرورت مربم ناشي مي شد‪ :‬سبك كردن بار زندان‏ها و دادگاه ها‬ ‫و مهچنني پيشربد پروسه آشيت در جامعه‪ .‬دادگاه ملي و مهچنني دادگاه بني‬ ‫املللي آروشا قادر نبوده و نيستند نيم ميليون نفر را كه متهم به شركت در‬ ‫كشتار ‪ ١٩٩٤‬هستند‪ ،‬به حماكمه فراخوانند‪ .‬زندانياين كه از اردوگاه‏ها به‬ ‫دادگاه هاي گاچاچا فرستاده مي‏شوند‪ ،‬كساين هستند كه ساهلا حبس و كار‬ ‫در اردوگاه هاي بازسازي را پشت سر گذاشته اند و اهتامات‏شان در رده‬ ‫سنگني ترين جرائم‪ ،‬يعين سازمان دادن و فرماندهي كشتار قرار مني‏گريد‪.‬‬ ‫اما قتل و جتاوز يا مهكاري در ارتكاب اين اعمال‪ ،‬محله به اشخاص و‬ ‫تصاحب مال و زمني قرباين و ديگر موارد نقض حقوق بشر جرامیي هستند‬ ‫كه رسيدگي به آهنا در صالحيت دادگاه هاي گاچاچا مي‏گنجد‪ .‬دليل ديگر‬ ‫براي تشكيل دادگاه هاي گاچاچا‪ ،‬فراهم ساخنت زمينه ادغام جمدد جمرمان‬ ‫در جامعه بود‪ .‬براي كاسنت از بار زنداهنا‪ ،‬كه حتمل بار آن براي كشور فقري‬ ‫رواندا تقريبا غريممكن بود‪ ،‬عفو زندانيان از سال ‪ ٢٠٠٣‬در دستور كار دولت‬ ‫قرار گرفت‪ .‬گروه‪ -‬گروه از زنداين‏ها آزاد شدند و بايد به روستاهاي خود‬ ‫باز مي گشتند‪ .‬اما از سر گرفنت كار و زندگي در كنار قربانيان نياز به پروسه‬ ‫اي داشت كه هم نوعي از حمكمه باشد و هم امكان آشيت را با قربانيان‬ ‫داغ ديده فراهم آورد‪ .‬ايده دادگاه هاي گاچاچا در راستاي عملي ساخنت‬ ‫اين پروسه شكل گرفت‪ .‬اين دادگاه ها از مدل جتمع بومي براي مشورت‬

‫و دادرسي كه در آهنا روح آشيت و مصاحله برجسته تر از روح جمازات و‬ ‫انزواي فرد خاطي است‪ ،‬برگرفته شده است‪.‬‬ ‫دادگاه‏هاي گاچاچا‪ ،‬كه تعدادشان بالغ بر ‪ ١٢٠٠٠‬مي‏شود و آماده‏سازي‬ ‫آن‏ها از سال ‪ ٢٠٠٣‬شروع شده‏بود‪ ،‬از مارس ‪ ٢٠٠٥‬آغاز به كار كرده اند‪.‬‬ ‫پروسه آماده سازي اين دادگاه‏ها شامل تعليم قاضي‪ ،‬آموزش و تشويق‬ ‫مردم براي شركت در آن‏ها و تشكيل چند دادگاه آزمايشي و منونه مي‏شد‪.‬‬ ‫دادگاه‏هاي گاچاچا متشكل از هيأت منصفه اي از اهايل روستا و اشخاصي‬ ‫است كه در حكم قاضي عمل مي كند‪ .‬وكيل مدافع در اين دادگاه‏ها وجود‬ ‫ندارد‪ .‬در اين دادگاه قربانيان امكان مي يابند در حضور كسي كه باعث‬ ‫كشتار خويشان و عزيزان يا خانه خرايب آهنا شده‪ ،‬از درد و رجنهاي خود‬ ‫سخن بگويند و عليه جمرم شهادت دهند‪ .‬جمرم به نوبه خود موظف به‬ ‫پاسخگویي است‪ .‬سپس دادگاه با توجه به حنوه برخورد جمرم با گذشته‏اش‬ ‫تصميم مي‏گريد كه آيا وي آمادگي پيوسنت به جامعه و مهزيسيت در كنار‬ ‫ديگران را دارد يا نه‪ .‬به شرط ابراز صداقت و اعتراف به گذشته‪ ،‬انتقاد از‬ ‫خود و پوزش از قربانيان‪ ،‬جمرم امكان مي‏يابد كه كار و زندگي اش را از‬ ‫سرگريد‪ .‬اين دادگاه‏ها پيش از اينكه بر مستندات و مدارك جرم و حادثه‬ ‫استوار باشند‪ ،‬بر اظهارات شاهدان استوار هستند و با موازين معترب بني‬ ‫املللي‪ ،‬نظري حضور وكيل مدافع در دادگاه‪ ،‬بسيار فاصله دارند‪ .‬قضاوت‬ ‫بيشتر از اينكه به روند دادگاه مربوط شود به شخص قاضي بستگي دارد‪.‬‬ ‫كساين كه به عنوان قاضي حكم صادر مي كنند‪ ،‬تا آن حدي كه الزمه حرفه‬ ‫شان است از علم قضاوت هبره‏مند نيستند‪ .‬گرچه يك دوره كارآموزي را‬ ‫پشت سردارند‪ ،‬اما اين دوره كوتاه چند ماهه براي ايفاي وظيفه سنگيين‪،‬‬ ‫كه آهنا بر عهده دارند‪ ،‬كفايت مني كند‪ .‬به ويژه اينكه مواردي كه در اين‬ ‫دادگاهها مورد رسيدگي و قضاوت واقع مي شود‪ ،‬گرچه سازماندهي و‬

‫فرماندهي كشتار و قتل عام را در بر مني گريد‪ ،‬اما در زمره جرامی جنایي و‬ ‫ماهيتا پيچيده قرار دارد مانند قتل و جتاوز‪.‬‬

‫سهم دادگاه های گاچاچا در روشن شدن حقیقت ‬

‫اما به‏رغم ضعف‏ها و كمبودها‪ ،‬كه هم خود مقامات رواندا و هم سازماهناي‬ ‫بني‏املللي پشتيبان اين دادگاه ها‪ ،‬تایيدش مي كنند‪ ،‬اين دادگاه ها كه در حمل‬ ‫وقوع جنايت تشكيل مي‏شوند‪ ،‬مي‏توانند سهمي در روشن شدن حقيقت ايفا‬ ‫كنند‪ .‬با شروع اين دادگاه ها و اعترافات جمرمان‪ ،‬چند گور دسته‏مجعي‪ ،‬كه تا‬ ‫آن زمان براي خانواده هاي قربانيان ناشناخته مانده بود‪ ،‬كشف شد‪ .‬دادگاه‬ ‫های گاچاچا از آن‏جا كه عفو را در ازاي اعتراف و پوزش از بازماندگان و‬ ‫خانواده ها قرار مي دهند و نيز از آجنا كه اختيار تصميم گريي در مورد عفو‬ ‫جمرم را دارند‪ ،‬شباهت هایي با كميسيون حقيقت و آشيت آفريقاي جنويب‬ ‫پيدا مي‏كنند‪ .‬در هر دو كشور دستگاه سركوب جنبه نژادي داشت‪ .‬در هر دو‬ ‫كشور عامالن قتل و شكنجه از هنادهاي سازمان يافته نظامي و امنييت فراتر‬ ‫رفته‪ ،‬شبكه‏هاي نژادپرست تشكيل دادند كه آماده به اجنام مهه گونه جناييت‬ ‫بودند‪ .‬به مهني دليل برخورد با گذشته در اين كشورها از پيچيدگي خاصي‬ ‫برخوردار است و مسأله تصفيه حساب با گذشته مني‏تواند به موضوع آشيت‬ ‫اجتماعي يب‏توجه باشد‪.‬‬


‫‪ 1‬مترجم‪ :‬جعفر بهکیش‬ ‫مقدمه مترجم‪ :‬حقیقت به چه کساین تعلق دارد؟ آیا آشکارکردن موارد‬ ‫نقض حقوق بشر در روابط دروین سازمان‏های سیاسی و اعمایل که به نقض‬ ‫حقوق انساین اعضا و هواداران آنان منجر شده است‪ ،‬می‏تواند به گسترش‬ ‫دمکراسی درون سازماین و وحدت دروین کمک کند؟ آیا مبارزه بر علیه‬ ‫حکومیت جبار‪ ،‬نقض حقوق بشر از جانب مبارزان راه آزادی و عدالت را‬ ‫جماز می‏کند؟‬

‫دو گزارشی که ترمجه آهنا در اختیار خوانندگان قرار میگرید به بررسی دو‬ ‫کمیسیون حقیقیت می‏پردازد که از طرف نلسون ماندال‪ ،‬رهرب وقت کنگره‬ ‫ملی آفریقا‪ ،‬منصوب شده بودند تا به بررسی موارد نقض حقوق بشر در‬ ‫زندان‏های این سازمان و بر علیه اعضای خود بپردازند‪ .‬این دو گزارش‬ ‫خواننده را با پاسخ کنگره ملی آفریقا به پرسش‏های مشابه با آنچه در باال‬ ‫طرح شده است‪ ،‬آشنا می‏کند‪ .‬روشن است که این پاسخ برآمده از شرایط‬ ‫تارخیی‪ ،‬جغرافیایی معنی است ویل حنوه شکل گریی و عملکرد این کمیته‏ها‬ ‫نکات آموزنده بسیار دارد که می‏تواند مورد توجه فعالنی حقوق بشر و‬ ‫سازمان‏های سیاسی ایران قرار گرید‪.‬‬ ‫این گزارش ها از کتاب «حقیقت غری قابل بیان‪ ،‬مقابله با ترور و وحشیگری‬ ‫‪1‬‬ ‫دولیت» نوشته خامن پریشیال هاینر انتخاب شده است‪.‬‬ ‫خامن هاینر مطالعایت گسترده در زمینه کمیسیون ‏های حقیقت یایب کرده‬ ‫‪2‬‬ ‫است و در حال حاضر در «مرکز بنی املللی برای عدالت دوران گذار»‬ ‫کار می‏کند‪.‬‬

‫آفریقای جنویب‪ :‬اولنی کمیسیون حتقیق کنگره ملی آفریقا‬

‫منونه ای جالب میان انبوهی از منونه های کمیسیون ‏های حقیقت یایب‪،‬‬ ‫کنگره ملی آفریقا تنها موردی است که یک گروه مقاومت مسلحانه‪ ،‬مستقال‬ ‫کمیته‏ای برای حتقیق و هتیه گزارشی علین از موارد بدرفتاری در گذشته‬ ‫‪3‬‬ ‫خود تشکیل داده است‪.‬‬ ‫مهانطور که غالبا در مورد کمیسیون‏های حقیقت یایب دولیت پیش می آید‪،‬‬ ‫کنگره ملی آفریقا کمیسیون حتقیق را منحصرا به ابتکار خود تشکیل نداد‪.‬‬ ‫گزارش های دامنه داری از بدرفتاری در زنداهنای این گروه وجود داشته‬ ‫است‪ 4.‬بعدها در ‪ 1991‬سی و دو نفر از زندانیان سابق کنگره ملی آفریقا‪،‬‬ ‫که قبال از فعالنی این گروه بودند و با اهتام عامل دولت آپارتاید بودن زنداین‬ ‫شده بودند‪ ،‬کمیته ای برای مقابله با کنگره ملی آفریقا در باره بدرفتاری در‬ ‫این زندان‏ها تشکیل دادند‪ .‬کمیته تبعیدیان بازگشته‪ ،‬آنچنان که آنان خود را‬ ‫می‏نامیدند‪ ،‬توجه جهاین را به این مسأله جلب و کنگره ملی آفریقا را جمبور‬ ‫به اجنام حتقیقات کرد‪ .‬در مارس ‪ 1992‬نلسون ماندال‪ ،‬رئیس وقت کنگره‬ ‫ملی آفریقا‪ ،‬اعضای «کمیسیون حتقیق در مورد اعتراضات زندانیان سابق‬ ‫کنگره ملی آفریقا» را منصوب کرد‪ 5.‬وظیفه کمیسیون این بود که حتقیقاتش‬ ‫را بر روی حوادث رخ داده در زندان‏های کنگره ملی آفریقا را که در سراسر‬ ‫ج��وب آفریقا‪ ،‬شامل آنگوال‪ ،‬موزامبیک و تانزانیا‪ ،‬پخش بود‪ ،‬متمرکز کند‪.‬‬ ‫در ابتدای کار حوزه مسئولیت کمیسیون حتقیق توسط کنگره ملی آفریقا‬ ‫مشخص شد که خواهان «حتقیقی کامل و متام عیار» در مورد اعتراضات‬ ‫زندانیان سابق و ارائه توصیه های الزم برای اقدامات مشخص از جانب‬ ‫کنگره ملی آفریقا بر اساس یافته های کمیسیون‪ ،‬بود‪ 6.‬دو نفر از سه عضو‬ ‫کمیسیون اعضای کنگره ملی آفریقا بودند و نفر سوم که نویسنده گزارش‬ ‫کمیسیون بوده است‪ ،‬به این سازمان وابستگی نداشت‪.‬‬ ‫پس از هفت ماه کمیسیون گزارش هفتاد و چهار صفحه ای خود را به‬ ‫ماندال تقدمی کرد‪ .‬گزارشی که در آن از اقدامات اجنام شده در زندان‏های‬ ‫مورد نظر در سال‏های مورد نظر با تعبریات بسیار تند یاد شده و این‬ ‫اقدامات را «وحشیگریهای باورنکردین» نامیده بود‪ .‬گزارش‪ ،‬شکنجه ها و‬ ‫بدرفتاریهائی را که به طور مداوم به زندانیان حتمیل می‏شد با جزئیات ذکر‬ ‫کرده اما از نام بردن افراد مسئول خودداری و توصیه کرده بود که «اقدامات‬ ‫فوری در مورد پیدا کردن افراد مسئول این بدرفتاریها با زندانیان اجنام‬ ‫‪ 1‬برگرفته از وبسایت بیداران‪ :‬سه شنبه ‪ 4‬اسفند ‪1383‬‬ ‫‪ http://www.bidaran.net/spip.php?article58‬؛ بازیافت‪ 6:‬سرطان ‪1391‬‬

‫گرید» و اینکه کنگره ملی آفریقا مسئولیت «پاکیزه کردن صفوف خود»‬ ‫را بپذیرد‪ 7.‬کمیسیون مهچننی توصیه کرده بود که گزارش علین شده و یک‬ ‫هناد مستقل برای حتقیق در مورد ناپدید شدن و دیگر اقدامایت که خارج از‬ ‫دستور کار این کمیسیون بوده منصوب شود‪.‬‬ ‫گزارش بالفاصله برای اطالع عموم منتشر شد و در اختیار مطبوعات قرار‬ ‫گرفت‪ .‬هر چند کنگره ملی آفریقا بعدا در دقت گزارش تردید و از توزیع‬ ‫بیشتر آن خودداری کرد‪ 8.‬گزارش به شکلی گسترده توجه جهانیان را به‬ ‫خود جلب کرده و کنگره ملی را جمبور کرد که به اهتامات طرح شده در آن‬ ‫در برابر افکار عمومی پاسخ دهد‪ :‬نلسون ماندال از طرف رهربی کنگره ملی‬ ‫آفریقا مسئولیت مجعی وجود «بدرفتاریها و یب قانوین های جدی» اتفاق‬ ‫افتاده را پذیرفت و در عنی حال تاکید کرد که نباید از افرادی مشخص نام‬ ‫‪9‬‬ ‫برده شود و یا افرادی مورد بازخواست قرار گریند‪.‬‬ ‫آفریقای جنویب‪ :‬دومنی کمیسیون‬ ‫حتقیق کنگره ملی آفریقا‬

‫قصد این بود که کوادرو‬ ‫مرکزی برای توانبخشی‬ ‫باشد‪ .‬اما تبدیل به حمل‬ ‫جتمع کساین شده بود که‬ ‫با دستگاه امنیت سازمان‬ ‫مشکل پیدا کرده بودند‪.‬‬ ‫حیت اگر آنان هواداران‬ ‫وفادار بودند‪ ،‬به مهکاری‬ ‫با دمشن و یا جاسوسی‬ ‫متهم و حمکوم می‏شدند‪.‬‬ ‫متام آنان به طور مکرر‬ ‫حتت شکنجه‪ ،‬بدرفتاری‬ ‫و حتقری قرار میگرفتند‬ ‫و اردوگاه از هدف‬ ‫توانبخشی خود فاصله‬ ‫بسیار گرفته بود‪.‬‬

‫اندکی پس از پایان کار اولنی‬ ‫کمیسیون در ‪ ،1992‬نلسون ماندال‬ ‫کمیسیون جدیدی برای حتقیق‬ ‫در خصوص موارد ادعایی وجود‬ ‫بدرفتاریها در زنداهنای سازمانش‬ ‫منصوب کرد‪ .‬از اولنی کمیسیون‬ ‫به دلیل جانبداری (دو عضو از‬ ‫سه عضو کمیته از اعضای کنگره‬ ‫ملی آفریقا بودند) و ندادن فرصت‬ ‫به متام متهمان برای دفاع از خود‬ ‫انتقاد شده بود‪ .‬در حقیقت‪ ،‬اولنی‬ ‫کمیسیون توصیه کرده بود که‬ ‫«توجه بیشتری به اجیاد هنادی‬ ‫مستقل شود که یب طریف آن‬ ‫مورد تائید بوده و قادر به ثبت‬ ‫موارد بدرفتاری باشد و توصیه‬ ‫های را که نوعا در این گزارش‬ ‫آمده حمقق سازد‪ 10».‬سرپرستان‬ ‫دومنی «کمیسیون حتقیق در مورد‬ ‫ادعای بریمحی و بدرفتاری علیه‬ ‫زندانیان کنگره ملی آفریقا توسط‬ ‫اعضای این کنگره» سه نفر بودند‪،‬‬ ‫آمریکایی‪ ،‬زمیبابوه‏ای و یکی از‬ ‫اهایل آفریقای جنویب‪ ،‬و استقالل‬ ‫‪11‬‬ ‫آنان وسیعا مورد قبول بود‪.‬‬ ‫این کمیسیون به شکلی روشن با‬ ‫اولنی کمیسیون متفاوت بود‪ .‬امور‬ ‫این کمیسیون بیشتر شبیه دادگاهی‬ ‫رمسی سازمان داده شده بود‪ ،‬دادیاران استخدام شده «شاکیان» را منایندگی‬ ‫می‏کردند و تیمی از مدافعنی رمسی وظیفه دفاع از «متهمان» را بر عهده‬ ‫داشتند‪ .‬این کمیسیون پنج هفته در تابستان ‪ 1993‬مشغول دادرسی علین‬ ‫بود‪ .‬در این دوره شهادت پنجاه شاهد از مجله یازده شهادت از جانب‬ ‫مرتکبان نقض حقوق بشر شنیده شد‪ .‬به متهمان فرصت داده شده بود که با‬ ‫شاکیانشان‪ ،‬مدعیان قرباین شکنجه و بدرفتاری‪ ،‬رو در رو شوند و ادعای‬ ‫آنان را به چالش کشند‪ .‬متهمان جماز بودند که به اختیار خود وکیلی را‬ ‫برگزینند‪.‬‬ ‫ریچارد کارور‪ ،‬که از طرف سازمان عفو بنی امللل بر دادرسی‏ها نظارت‬ ‫می‏کرد‪ ،‬رویکرد کمیسیون را ناشیانه و نیاندیشیده انگاشته که تاییدی بود‬ ‫بر اعتقاد وی که «نباید این دو وظیفه را با هم خملوط کرد»‪ :‬پروسه تنبیه‬ ‫را با جستجوی حقیقت‪ 12.‬با وجود این گزارش کمیسیون از طرف مهه‬ ‫از مجله کارور با استقبال روبرو شد‪ .‬گزارش در اگوست ‪ 1993‬تقدمی‬ ‫شد و به نتیجه‏ای مشابه نتیجه کمیسیون اول رسید و وجود بدرفتاری‬

‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫گزارش هایی درباره دو نمونه کم نظیر از کمیسیون های حقیقت یابی‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪29‬‬


‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬

‫در بازداشتگاه‏های کنگره ملی آفریقا را در سالیاین متمادی تائید کرد‪ .‬به‬ ‫عنوان مثال کمیسیون در مورد یکی از این اردوگاه‏ها که به عنوان زندان‬ ‫استفاده می‏شد چننی نتیجه می‏گرید «قصد این بود که کوادرو مرکزی برای‬ ‫توانبخشی باشد‪ .‬اما تبدیل به حمل جتمع کساین شده بود که با دستگاه‬ ‫امنیت سازمان مشکل پیدا کرده بودند‪ .‬حیت اگر آنان هواداران وفادار‬ ‫بودند‪ ،‬به مهکاری با دمشن و یا جاسوسی متهم و حمکوم می‏شدند‪ .‬متام آنان‬ ‫به طور مکرر حتت شکنجه‪ ،‬بدرفتاری و حتقری قرار میگرفتند و اردوگاه‬ ‫از هدف توانبخشی خود فاصله بسیار گرفته بود‪ 13».‬الگوی گزارش هم‬ ‫بسیار متفاوت با گزارش اولنی کمیسیون حقیقت کنگره ملی آفریقا بود‪.‬‬ ‫پس از توضیحی خمتصر از ماوقع‪ ،‬شکل و قالب‪ ،‬علل ساختاری و الگوی‬ ‫بدرفتاریها‪ ،‬گزارش بر روی توضیح هر موردی که در دادگاه طرح شده بود‬ ‫متمرکز و با ارائه لیسیت از افراد مشخصی که حقوق هر یک از «شاکیان» را‬ ‫پامیال کرده بودند و حق پامیال شده نتیجه گریی می کرد‪.‬‬ ‫کنگره ملی آفریقا با انتشار بیانیه ای مفصل‪ ،‬به کمیسیون برای اجنام این‬ ‫کار تربیک گفت و نتیجه گریی عمومی آن‏را پذیرفت (هرچند «وجود هر‬ ‫گونه سیاست نظام مند برای بدرفتاری» را منکر شد)‪ .‬بیانیه خواهان تشکیل‬ ‫کمیسیون حقیقیت شد که این‏گونه بدرفتاری‏ها را در دو طرف درگریی در‬ ‫آفریقای جنویب از سال ‪ 1948‬بررسی کند‪:‬‬ ‫«ما گزارش‏های کمیسیون اسکاویا و موتسیونایا را به عنوان اولنی گام‬ ‫در راه افشای متام موارد نقض حقوق بشر از طرف متام طرف‏های درگری‬ ‫در سطح ملی را حمترم می‏دارمی‪ .‬بنابراین خواهان برپائی کمیسیون حقیقت‬ ‫مانند آن هنادهایی هستیم که در سال‏های اخری در برخی از کشورها برای‬ ‫برخورد با گذشته به وجود آمده است‪ .‬هدف این کمیسیون‪ ،‬حتقیق در مورد‬ ‫متام موارد نقض حقوق بشر از جانب مهه است‪ .‬این هناد چیزی شبیه دادگاه‬ ‫نورنربگ خنواهد بود‪ .‬هدف این کمیسیون‪ ،‬تشخیص انواع نقض حقوق بشر‬ ‫و مرتکبان آن‪ ،‬توصیه دستور العمل هایی برای متام کارمندان خبش عمومی‪،‬‬ ‫کسب اطمینان از اقدامات مناسب برای جربان گذشته برای متام قربانیان‬ ‫و تامنی هبترین زمینه برای وفاق ملی خواهد بود‪ .‬به عالوه‪ ،‬این کمیسیون‬ ‫مباین اخالقی برای عدالت و جلوگریی از تکرار چننی مواردی را در آینده‬ ‫‪14‬‬ ‫تامنی خواهد کرد‪».‬‬

‫‪30‬‬

‫فقط هشت ماه بعد‪ ،‬کنگره ملی آفریقا در اولنی انتخابات دموکراتیک ریاست‬ ‫مجهوری پریوز شد و اقدامایت را برای حتقق درخواست خود برای تشکیل‬ ‫کمیسیون حقیقت را آغاز کرد‪.‬‬ ‫‪-----------------‬‬‫‪1‬‬ ‫‪Hayner, P. B. (2001) “Unspeakable Truths: Confronting State Terror and‬‬ ‫)‪Atrocity”, Routledge, (ISBN: 0-415-92477-4‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪International Center for Transitional Justice: www.ictj.org‬‬ ‫‪ 3‬دوکمیته ای که توسط کنگره ملی آفریقا تشکیل شده است و در این‏جا آن‏ها را توصیح داده‬ ‫امی‪ ،‬دارای طبیعیت متفاوت از دیگر کمیسیون‏های دولیت است‪ ،‬چرا که توسط نریوی خمالف غری‬ ‫دولیت تشکیل شده است‪ .‬اما به شکلی مشابه با کمیسیون‏های دولت ساخته‪ ،‬این ارگان‏ها به‬ ‫خودی خود قابل ارزیایب بوده و نشاندهنده این است که کنگره ملی آفریقا موارد نقض حقوق‬ ‫بشر اجنام شده توسط خود را به رمسیت می‏شناسد‪.‬‬ ‫‪4‬برای مثال نگاه کنید به گزارش عفو بنی امللل در مورد «آفریقای جنویب‪ :‬شکنجه‪ ،‬بدرفتاری‪ ،‬و‬ ‫اعدام در اردوگاه‏های کنگره ملی آفریقا» (لندن‪ ،‬عفو بنی امللل‪ ،‬دوم دسامرب ‪)1992‬‬ ‫‪ 5‬کمیسیون مهچننی به نام کمیسیون اسکاییا‪ ،‬به نام رییس کمیسون‪ ،‬نیز شناخته می‏شود‪.‬‬ ‫‪ 6‬مهان‏جا‬ ‫‪ 7‬گزارش کمیسیون حتقیق در مورد اعتراضات زندانیان سابق کنگره ملی آفریقا‪ ،‬صفحه‬ ‫ششم‪1992،‬‬ ‫‪ 8‬دفتر کنگره ملی آفریقا در نیویورک از ارائه نسخه ای از گزارش‪ ،‬که درخواست شده بود‪ ،‬به‬ ‫این دلیل که گزارش کامل در نظر گرفته منی‏شود و اظهارات متام متهمان استماع و نام آنان در‬ ‫گزارش ذکر نشده است‪ ،‬امتناع می‏کرده است‪.‬‬ ‫‪« 9‬اعالمیه نلسون ماندال‪ ،‬رییس کنگره ملی آفریقا در مورد گزارش کمیسیون حتقیق در مورد‬ ‫اعتراضات زندانیان سابق کنگره ملی آفریقا» منتشر شده توسط کنگره ملی آفریقا در تاریخ‬ ‫نوزدهم اکترب ‪1992‬‬ ‫یادداشت های گزارش دوم‬ ‫‪ 10‬گزارش کمیسیون حتقیق در مورد اعتراضات زندانیان سابق کنگره ملی آفریقا‪ ،‬صفحات‬ ‫‪1992 ،71-70‬‬ ‫‪ 11‬کمیسیون مهچننی با نام کمیسیون موتسیونایا‪ ،‬نام رئیس کمیسیون که تاجری بازنشسته بود‬ ‫(دکتر ساموئل موتسیونایا) نیز شناخته می‏شود‪.‬‬ ‫‪ 12‬مصاحبه تلفین نویسنده کتاب با ریچارد کارور‪ ،‬هفتم ژانویه ‪1994‬‬ ‫‪ 13‬گزارش کمیسیون حتقیق درباره موارد بریمحی و نقض حقوق بشر بر علیه زندانیان و‬ ‫بازداشتیان کنگره ملی آفریقا توسط اعضای این سازمان‪ ،‬ژوهانسبورگ‪ ،‬بیستم آگوست ‪1993‬‬ ‫‪«14‬پاسخ کمیته اجرایی ملی کنگره ملی آفریقا به گزارش کمیسیون موتسیونایا منتشر شده‬ ‫توسط کنگره ملی آفریقا»‪ ،‬سی و یکم آگوست ‪1993‬‬

‫‪ 35‬سالگی جنبش 'مادران روسری سفید' آرژانتین‬

‫دیکتاتوری نظامی آرژانتنی اطالعی از سرنوشت فرزندان مادران پالزا دو مایو به آنان منی داد‬

‫والدمیری هرناندز‬

‫‪1‬‬

‫«یه سر می‏‏رم بریون و زود برمی‏‏گرد��"‬

‫اینها آخرین کلمایت بود که اورانگا آملیدا از زبان پسرش‪ ،‬اخلاندرو شنید‪.‬‬ ‫پس از ‪ ۱۷‬ژوئن ‪ ،۱۹۷۵‬اورانگا نه تنها دیگر پسرش را ندید که هرگز پی‬ ‫نربد چه بر سر او آمده است‪.‬‬ ‫او هم به مجع "مفقودین" پیوست‪ .‬اصطالحی که در آرژانتنی به کشته‏‏شدگان‬ ‫خشونت‏‏های سیاسی دهه ‪ ۷۰‬و اوایل ‪ ۸۰‬اطالق می‏‏شود‪ .‬برآورد گروه‏‏های‬ ‫حقوق بشری این است که در این دوره بیش از ‪ ۳۰‬هزار نفر توسط گروه‏‏های‬ ‫افراطی راست‏‏گرا و دولت نظامی حاکم پس از کودتای ‪ ۱۹۷۶‬ربوده شده و‬ ‫به قتل رسیده‏‏اند‪ .‬از اغلب قربانیان اثری به دست نیامد‪.‬‬ ‫‪ 1‬‬

‫بی‏‏بی‏‏سی‪ ،‬بوئنس آیرس‪ ،‬جمعه ‪ 11‬مه ‪ 22 - 2012‬اردیبهشت ‪1391‬؛‬

‫‪http://www.bbc.co.uk/persian/world/2012/05/120509_l45_argentinian_mother.shtml‬‬

‫مادران آدمکهایی سفید و بی چهره را به نشانه فرزندان مفقودشان حمل میکنند‬

‫یکی از مهمترین سازمان‏‏های بستگان "مفقودین"‪ ،‬گروه مادران پالزا دو‬ ‫مایو است که هفته گذشته ‪ ۳۵‬ساله شد‪ .‬از سال ‪ ۷۷‬به بعد‪ ،‬هر پنج‏‏شنبه‬ ‫مادران گرداگرد «پالزا دو مایو"‪ ،‬میدان مرکزی بوئنوس‏‏آیرس در نزدیکی‬ ‫ساختمان‏‏های دولیت‪ ،‬مجع می‏‏شوند‪ .‬طی سال‏‏ها این گروه‪ ،‬با آن روسری‏‏های‬ ‫سفید‪ ،‬در سراسر جهان شناخته شده است‪.‬‬ ‫قدم اول‬

‫«زین که می‏‏شناختم و پسرش در زندان بود‪ ،‬کسی بود که خربش را به من‬ ‫داد‪ .‬این که مادران زندانیان سیاسی می‏‏خواهند به پالزا دو مایو بروند‪ .‬تا از‬ ‫مقامات خبواهند که اطالعایت راجع به وضعیت بچه‏‏هایشان به آن‏‏ها بدهند"‪.‬‬ ‫این شرحی است که هبه دو بونافیین‪ ،‬رییس و از موسسان مادران پالزا دو‬ ‫مایو از آغاز حرکتشان می‏‏دهد‪ .‬آوریل ‪ ۱۹۷۷‬بود‪ ،‬یک سال پس از آن‬


‫آنها به عزیزترین چیزی‬ ‫که یک زن ممکن است از‬ ‫دست بدهد‪ ،‬دست دراز‬ ‫کرده بودند‪ :‬فرزندش‪.‬‬ ‫وقتی آلخاندرو را بردند‬ ‫من ‪ ۴۵‬ساله بودم‪ ،‬االن‬ ‫تقریبا ‪ ۸۰‬سال دارم و‬ ‫هنوز نمی‏‏دانم چه بر سر‬ ‫او آوردند‬

‫دیکتاتوری نظامی آرژانتنی دوره ای از وحشت و سرکوب را در این کشور پدید آورد‬

‫هنوز مفهوم «مفقود شدگان» شکل نگرفته بود‪.‬‬ ‫«ما فکر می‏‏کردمی پسرامنان زنداین شده‏‏اند و در‬ ‫سلول‏‏های انفرادی هستند‪ .‬اما مطمئن بودمی که به‬ ‫هر حال زنده‏‏اند‪».‬‬ ‫عصر پنج‏‏شنبه ‪ ۳۰‬آوریل ‪ ۱۹۷۷‬گروه کوچکی از‬ ‫مادران در گوشه میدان شکل گرفت‪ .‬مقامات جتمع‬ ‫بیش از سه نفر را ممنوع کرده بودند‪ ،‬به مهنی دلیل‬ ‫پلیس بالفاصله برای متفرق ساخنت آن‏‏ها وارد‬ ‫عمل شد‪ .‬خامن بونافیین‪ ،‬که اکنون ‪ ۸۳‬ساله است‪،‬‬ ‫ادامه می‏‏دهد‪« :‬اما از سر تصادف حمض دو تا دو تا‬ ‫دست هم را گرفتیم‪ ،‬بازو به بازو‪ ،‬و شروع کردمی در‬ ‫حلقه‏‏هایی به گرد میدان قدم زدن‪ .‬این چیزی نبود‬ ‫که هیچ جور بشود آن را کاری غریقانوین دانست»‪.‬‬ ‫این سرآغاز جنبشی بود که اندک اندک توجه‬ ‫جهانیان را نسبت به سرکوب دولیت یب‏‏رمحانه در‬ ‫آمریکای جنویب جلب کرد‪.‬‬ ‫بازداشت‬ ‫خامن آملیدا می‏‏گوید‪" :‬شورخبتانه هر هفته مادران‬ ‫بیشتری به دنبال فرزندانشان می‏‏آمدند و به ما‬ ‫می‏‏پیوستند"‪.‬‬ ‫تا پایان سال ‪ ۱۹۷۷‬حکومت می‏‏کوشید که مادران‬ ‫توجه بیشتری جلب نکنند‪ ،‬خصوصا خارج از‬

‫'نومیدی'‬

‫پلیس گاه به گاه مادران را برای مدت‏‏هایی کوتاه بازداشت می‏‏کرد‪ .‬حیت‬ ‫برخی مورد ضرب و شتم قرار می‏‏گرفتند اما مبارزه‏‏شان را ادامه می‏‏دادند‪.‬‬ ‫خامن آملیدا می‏‏گوید‪« :‬آهنا به عزیزترین چیزی که یک زن ممکن است‬ ‫از دست بدهد‪ ،‬دست دراز کرده بودند‪ :‬فرزندش‪ .‬وقیت آخلاندرو را بردند‬ ‫من ‪ ۴۵‬ساله بودم‪ ،‬االن تقریبا ‪ ۸۰‬سال دارم و هنوز منی‏‏دامن چه بر سر‬ ‫او آوردند‪ .‬من متام این مدت را در انتظار به سر برده‏‏ام‪ .‬البته که می‏‏دانیم‬ ‫آنان مرده‏‏اند‪ ،‬اما از منظر سیاسی آنان هنوز «بازداشیت‏‏های مفقود شده» به‬ ‫حساب می‏‏آیند‪ .‬تا موقعی که آنان که این کارها را کرده‏‏اند به سخن درآیند‬ ‫و بگویند که چه کرده‏‏اند‪».‬‬ ‫صدها مقام نظامی سابق به خاطر نقششان در آدم‏‏ربایی‏‏ها حماکمه شده‏‏اند‪ ،‬اما‬ ‫معدودی نشانه‏‏ای از جایی که جسدها به آن برده شده‏‏اند داده‏‏اند‪ .‬بیشتر آنچه‬ ‫امروز به دست آمده است حمصول کاوش‏‏های کند و طاقت‏‏فرسای پزشکی‬ ‫قانوین آرژانتنی در آثار به جامانده و گورهای شناخته‏‏شده است‪ .‬مادران‬ ‫زیادی از میان آنان که این حرکت را آغاز کردند‪ ،‬زنده منانده‏‏اند‪ .‬بسیاری‬ ‫از آن‏‏هایی هم که زنده‏‏اند به واسطه سنشان دچار مشکالت و بیماری‏‏های‬ ‫مداومند‪ .‬اما آن‏‏هایی که هنوز می‏‏توانند قدم از قدم بردارند‪ ،‬هنوز مهان‬ ‫طوری که مادران در ‪ ۳۵‬سال گذشته راهپیمایی می‏‏کردند‪ ،‬به میدان می‏‏آیند‪.‬‬ ‫خامن آملیدا می‏‏گوید‪« :‬ای کاش مجع ما اصال شکل منی‏‏گرفت‪ .‬چرا که گم‬ ‫شدن فرزندامنان ما را به هم پیوست‪».‬‬

‫مادران کمتر و کمتر میشوند اما مبارزه شان هنوز ادامه دارد‬

‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫که نظامیان حاکم موج وحشیانه‏‏ای‬ ‫از سرکوب را علیه فعاالن چپ و‬ ‫مظنوننی به مهکاری با آن‏‏ها به راه‬ ‫انداختند‪ .‬نریوهای امنییت دو ماه قبل‬ ‫پسر اول خامن بونافیین را بازداشت‬ ‫کرده بودند‪.‬‬ ‫او می‏‏گوید‪« :‬آن پنج‏‏شنبه به میدان‬ ‫رفتیم تا نامه‏‏ای به ویدال [خورخه‬ ‫ویدال‪ ،‬حاکم نظامی وقت] بدهیم‪.‬‬ ‫به یاد می‏‏آورم؛ گروه کوچکی‬ ‫از مادران بودمی‪ .‬بعضی‏‏هامیان‬ ‫وحشت‏‏زده بودند‪ .‬بیشتر ما خودمان‬ ‫را از شهرهای کوچک اطراف به‬ ‫پایتخت رسانده بودمی‪ .‬بعضی‏‏ها‪،‬‬ ‫مثل خود من‪ ،‬حیت دبستان را متام‬ ‫نکرده بودمی‪ .‬دیگراین بودند که حیت‬ ‫خواندن و نوشنت منی‏‏دانستند‪».‬‬ ‫درخواست‏‏هایشان یب جواب‬ ‫ماند‪ .‬مقامات از مالقات با آنان‬ ‫یا ارائه اطالعایت درباره سرنوشت‬ ‫فرزندانشان سر باز می‏‏زدند‪.‬‬ ‫خامن آملیدا می‏‏گوید که در آن زمان‬

‫آرژانتنی‪.‬‬ ‫چهار تن از مادران موسس گروه‪ ،‬به مهراه دو راهبه فرانسوی و چندین فعال‬ ‫دیگر بازداشت شدند‪ .‬آنان را به بازداشتگاهی نظامی بردند‪ ،‬شکنجه کردند‬ ‫و سپس ‪ -‬احتماال زنده زنده‪ -‬از هواپیمایی به دریا انداختند‪ .‬چند روز بعد‬ ‫که جنازه‏‏های بعضی از آنان‪ ،‬از مجله سه تن از مادران‪ ،‬بر امواج به ساحل‬ ‫آمد‪ ،‬آنان را در گور مجعی یب نام و نشاین دفن کردند‪ .‬تیمی از پزشکی‬ ‫قانوین آرژانتنی در سال ‪ ۲۰۰۳‬موفق به تشخیص بقایا و علت مرگشان شد‪.‬‬ ‫هفته پس از این آدم‏‏ربایی مادران انگشت‏‏مشاری به میدان آمدند‪ .‬مهان‏‏ها که‬ ‫آمدند هم پلیس با باتوم و سگ انتظارشان را می‏‏کشید‪.‬‬ ‫خامن بونافیین می‏‏گوید‪« :‬باید مهه چیز را از اول شروع می‏‏کردمی‪ .‬باید‬ ‫خانه به خانه می‏‏رفتیم تا با مادران بازداشیت‏‏ها حرف بزنیم‪ .‬باید به راه‬ ‫می‏‏انداختیمشان‪».‬‬ ‫شخص او دلیل بیشتری هم برای مبارزه یافت‪ .‬نریوهای امنییت پسر دومش‬ ‫را بردند‪ .‬چند ماه بعد عروسش نیز بازداشت شد‪ .‬او هیچ‏‏گاه هیچ‏‏یک از‬ ‫آنان را ندید‪.‬‬ ‫«به خاطر منی‏‏آورم که هر گز هراسیده باشم‪ .‬منی‏‏توانستم به چیز دیگری فکر‬ ‫کنم‪ .‬ویل این مهان ذهنیت و احساسی بود که موقع به دنیا آوردنشان داشتم‪.‬‬ ‫آدم به درد زامیان فکر منی‏‏کند‪ ،‬فقط می‏‏خواهد بچه به دنیا بیاید و سامل باشد»‪.‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪31‬‬


‫کنفرانس توکیو‬

‫فدراسیون بنی املللی جامعه های حقوق بشر‬ ‫بنیاد آرمان‏شهر‪ /‬آسیای آزاد‬ ‫بیانیه مطبوعاتی‬

‫کنفرانس توکیو در باره افغانستان ـ معیار توسعه شاخص‬ ‫های اساسی حقوق بشر است‬ ‫پاریس‪ ،‬توکیو‪ ،‬کابل ‪ 5 ،‬جوالی ‪.2012‬‬ ‫فدراسیون بنی املللی جامعه های حقوق بشر و بنیاد آرمان‏شهر‪ /‬آسیای آزاد به مناسبت کنفرانس توکیو از جامعه بنی‏املللی‬ ‫به تأکید می‏خواهند برای حفظ و حتکیم دستاوردهای دموکراتیک که پس از ‪ 2001‬کسب شده است و جلوگریی‬ ‫از بازگشت افغانستان به شرایط نقض حقوق بشر و سرکوب گسترده و سیستماتیک اقدام‏های فوری در پیش بگرید‪.‬‬ ‫دورمنای پایان فعالیت نظامی ناتو در افغانستان تا آخر سال ‪ ، 2014‬در کنار حضور رو به رشد طالبان در مست‏ها و‬ ‫هنادهای کلیدی‪ ،‬بیش از مهیشه شکنندگی حاکمیت قانون در افغانستان را نشان می‏دهد که در گزارش مشترک فدراسیون‬ ‫بنی املللی جامعه های حقوق بشر و بنیاد آرمان‏شهر‪/‬آسیای آزاد مورد تأکید قرار گرفته است‪« :‬حقوق بشر بر سر‬ ‫رهیافت حقوق ـ حمور به صلح و مصاحله در افغانستان» در‪.http://www.fidh.org/IMG/pdf/af0512589a.pdf :‬‬ ‫ضرورت‬ ‫دوراهی‪:‬‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫«چکیده گزارش»‪ 1‬را در اینجا خبوانید‪http://www.fidh.org/IMG/pdf/_-_.pdf :‬‬ ‫کنفرانس توکیو در تاریخ ‪ 8‬جوالی‪ ،‬در حدود ‪ 70‬کشور و سازمان بنی‏املللی را با هدف تأمنی کمک مایل‪ ،‬توسعه‏ای و‬ ‫امنییت از متویل کنندگان بنی‏املللی به افغانستان پس از سال ‪ 2014‬گرد هم خواهد آورد‪ .‬این کنفرانس ادامه مستقیم‬ ‫کنفرانس بن در تاریخ ‪ 5‬دسامرب ‪ 2011‬است و با هدف عملی کردن تعهدات اجنام شده در سال گذشته برگزار می‏گردد‪.‬‬ ‫بیش از ‪ 10‬سال پس از سقوط رژمی طالبان‪ ،‬امروز نشانه‏های آشکاری وجود دارد که دولت افغانستان که در دسامرب‬ ‫‪ 2001‬برپا شد‪ ،‬دست در دست جامعه بنی‏املللی‪ ،‬از تقویت عملی هنادهای دموکراتیک‪ ،‬تضمنی تفکیک قوا‪ ،‬استقرار‬ ‫حاکمیت قانون‪ ،‬از بنی بردن فساد گسترده‪ ،‬پایان دادن به معافیت از جمازات و قرار دادن حقوق بشر در کانون مصاحله‪،‬‬ ‫صلح‏سازی و توسعه در افغانستان ناتوان بوده‏اند‪.‬‬

‫برای دست‏ یافنت به توسعه اقتصادی پایدار در افغانستان‪ ،‬این کار باید عادالنه اجنام گرید و‪ ،‬در کنار حتقق اصول اجتماعی‪،‬‬ ‫اقتصادی و فرهنگی متام شهروندان از گروه‏های گوناگون‪ ،‬به توزیع درست ثروت بینجامد‪ .‬تعهد جامعه بنی‏املللی به توسعه‬ ‫در افغانستان و تأمنی کمک بشردوستانه‪ ،‬هر قدر هم ضروری باشد‪ ،‬باید کام ً‬ ‫ال بر اصول حقوق بشر بنی‏املللی استوار شود‪.‬‬

‫سوهری باحلسن‪ ،‬رئیس فدراسیون بنی املللی جامعه های حقوق بشر گفت‪« :‬ما تعهدهای بلندمدت درباره ظرفیت سازی‬ ‫نریوهای امنییت افغانستان را که در ماه مه در کنفرانس سران ناتو در شیکاگو اعالم شد‪ ،‬مورد توجه قرار داده‏امی‪ ،‬اما این تنها‬ ‫یک جنبه از معمای ثبات افغانستان در آینده است‪ .‬بنابراین ما از کشورهای عضو ناتو و کشورهای متویل کننده به تأکید‬ ‫می‏خواهیم که ترتییب در پیش بگریند که خروج تدرجیی نریوهای بنی‏املللی با برنامه‏ای دقیق با هدف محایت از هنادهای‬ ‫دموکراتیک افغانستان – که اکنون در خطر هستند – مهراه و بر اساس شفافیت و راهکارهای دقیق پاسخ‏گویی باشد‪».‬‬

‫گیسو جهانگریی‪ ،‬مدیر اجرایی بنیاد آرمان‏شهر‪ /‬آسیای آزاد نیز اظهار کرد‪« :‬کشورهای متویل کننده باید از جامعة مدین‬ ‫و سازمان‏های غریدولیت هنوز ضعیف در افغانستان‪ ،‬از مجله سازمان‏های حقوق بشری و سازمان‏های قربانیان‪ ،‬با قدرت‬ ‫محایت کنند و اطمینان حاصل کنند که کمک‏های توسعه‏ای کام ً‬ ‫ال نیازهایی را تأمنی کنند که در مشورت با فعاالن جامعه‬ ‫مدین افغانستان‪ ،‬شامل زنان تعینی می‏شوند‪ .‬آن‏ها باید به صدای مردم افغانستان‪ ،‬به ویژه جوانان‪ ،‬که خواهان عدالت و‬ ‫محایت از فرایندهای دموکراتیک هستند‪ ،‬گوش فرا دهند‪».‬‬

‫فدراسیون بنی‏املللی جامعه های حقوق بشر و بنیاد آرمان‏شهر‪/‬آسیای آزاد توصیه‏های خود را در نامه سرگشاده‏ای به‬ ‫دولت افغانستان و جامعه بنی‏املللی عنوان کرده‏اند‪.‬‬

‫‪---------------------‬‬

‫‪ 1‬این «چکیده» در مهنی مشاره آرمان‏شهر در ص ‪ 5‬منتشر شده است‪.‬‬


‫ما خواهان صلح با عادل ها هستیم نه ناقضان حقوق بشر و متهمین جرائم جنگی‬ ‫امروز افغانستان بار دیگر در حساس ترین برهه تارخیی خود ایستاده‬ ‫است‪ .‬تصمیمایت که این روزها گرفته می شود یا افغانستان را به سوی یک‬ ‫افغانستان دموکراتیک‪ ،‬پیشرفته و مترقی سوق خواهد داد و یا دوباره سایه‬ ‫وحشت روزهای سیاه طالباین را بر سر آن خواهد گسترانید‪ .‬نا امین‪ ،‬محالت‬ ‫انتحاری‪ ،‬کشتار افراد ملکی‪ ،‬اقدامات خشونت امیز و واپس گرا علیه مردم‬ ‫و به ویژه زنان افزایش یافته است‪.‬‬ ‫‪ 8‬سال پس از آخرین دیدار گزارشگر ویژه سازمان ملل در زمینه خشونت‬ ‫علیه زنان‪ ،‬شاخص ها نشان از تبعیض فاحش علیه زنان دارد‪ .‬علی‏رغم‬ ‫دستاوردهای مثبت در زمینه حقوق زنان مانند اجیاد وزارت امور زنان‪،‬‬ ‫مشارکت زنان در هنادهای دولیت‪ ،‬احلاق افغانستان به کنوانسیون رفع مهه‬ ‫اشکال تبعیض علیه زنان‪ ،‬خشونت علیه زنان و دختران ادامه یافته و‬ ‫گسترده می شود‪ .‬خشونت های جنسی‪ ،‬رسوم قبیله ای مانند بد دادن‪،‬‬ ‫برپایی دادگاههای صحرایی‪ ،‬صدور احکام سنگسار‪ ،‬قتل‪ ،‬شکنجه‪ ،‬هتدید و‬ ‫ارعاب و مسموم ساخنت آب مکاتب دخترانه‪،‬اسید پاشی… نه تنها نشان از‬ ‫تداوم و گستردگی خشونت علیه زنان دارد بلکه حاکمیت قانون و دولت را‬ ‫در بسیاری از مناطق و والیات زیر سئوال برده است‪.‬‬ ‫مسائلی که امروز از سوی دولت افغانستان در کنفرانس توکیو مطرح می‬ ‫شوند عبارتند از صلح‪ ،‬امنیت و حکومت داری خوب برای افغانستان‬ ‫دموکراتیک‪ .‬اما سئوال اساسی این است چگونه می توان با توجه به تالشها‪،‬‬ ‫اقدامات و تصمیمات کالن تر دولت در زمینه سهیم ساخنت طالبان در قدرت‬ ‫به این موارد مهم دست یافت؟‬ ‫مساله مصاحله با طالبان که در ساهلای اخری دولت و شرکای بنی املللی‬ ‫اش بیشترین مساعی خود را در این راه صرف کرده اند‪ ،‬رفته رفته به تنها‬ ‫سناریوی موجود برای خروج از حبران افغانستان تبدیل شده است‪ .‬از یک‬ ‫سو دولت و حامیان بنی املللی آن بر استراتژیها و تاکتیک‏های ناکارآمد‬ ‫اصرار می ورزند‪ .‬و از سوی دیگر طرف مقابل نیز با سوء استفاده از‬ ‫فضاهای اجیاد شده حتت عنوان "پروسه صلح"‪ ،‬تاکتیک های جدیدی را‬ ‫برای پیشربد اهداف خود روی دست گرفته است‪.‬‬ ‫چگونه می توانیم به یک افغانستان با ثبات و دموکراتیک امیدوار باشیم‬ ‫در حایل که متامی روندهای روی دست گرفته شده با عنوان "پروسه صلح"‬ ‫مهگی تکرار روندهای ناکارآمد‪ ،‬خشونت زا و غریانساین گذشته است‪ .‬به‬ ‫باور ما زنان در روزهایی که سرنوشت میلیوهنا زن و مرد در هاله‏ای از اهبام‬ ‫قرار دارد‪ ،‬صحبت از صلح‪ ،‬امنیت‪ ،‬حکومتداری خوب‪ ،‬توسعه اجتماعی‪،‬‬ ‫اقتصادی و مشارکت سیاسی با توجه به مهه داده ها و اطالعایت که در‬ ‫دسترس ما قرار دارد‪ ،‬مساله ای فرعی است که تنها برای سرگرم ساخنت‬ ‫جامعه مدین کوشا اما ضعیف افغانستان و اقناع افکار عمومی بنی املللی‬ ‫طرح‏ریزی شده‏اند‪.‬‬ ‫برمهگان روشن است که صلح بدون پاسخگویی و روشن شدن گذشته‪،‬‬ ‫امری غری ممکن است که نام آن آتش بس است‪ .‬چگونه می توان در حایل‬ ‫که ناقضان حقوق بشر و افرادی را که متهم به جرائم جنگی هستند‪ ،‬در‬ ‫قدرت سهیم ساخت و نام آن را صلح گذاشت؟ علی‏رغم‪ ،‬درخواست مکرر‬ ‫منایندگان جامعه مدین به ویژه زنان برای حضور فعال و تاثریگذار در پروسه‬ ‫صلح مهچنان دولت و حامیان بنی املللی آن گوش های خود را برای شنیدن‬ ‫این صداها بسته نگه داشته اند‪.‬‬ ‫ما زنان کمپاین ‪ 50%‬بار دیگر خواستها و مطالبات خود را از دولت و‬ ‫حامیان بنی املللی آن برای حتقق ملموس حقوق زنان عنوان می کنیم و‬

‫هشدار می دهیم اگر روندهای غریدموکراتیک‪ ،‬غریپاسخ ده و نا روشن‬ ‫امروز ادامه یابد‪ ،‬حبران جنگ داخلی افغانستان را هتدید می کند‪.‬‬ ‫ما از دولت افغانستان می خواهیم‪:‬‬ ‫• با عزمی جدی و راسخ موارد نقض حقوق بشر را مورد حتقیق و بررسی‬ ‫قرار داده و عامالن و آمران آهنا را به دست عدالت بسپارد و برای قربانیان‬ ‫جربان مناسب در نظر بگرید‪.‬‬ ‫• از طریق پارملان‪ ،‬قانون "عفو عمومی و مصاحله ملی" را ملغا کند زیرا این‬ ‫قانون ناقض قانون اساسی افغانستان و تعهدات بیناملللی آن در عهدنامهها و‬ ‫مانعی بر سر راه صلح عادالنه و پایدار است‪  .‬‬ ‫• استقالل کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان را تضمنی کند‪ .‬دولت باید‬ ‫از مشارکت کامل کمیسیون در متام فرایندهای مربوط به صلح و مصاحله‬ ‫اطمینان حاصل مناید و بالفاصله گزارش این کمیسیون را درباره موارد نقض‬ ‫حقوق بشر در افغانستان در طی جنگ منتشر کند‪.‬‬ ‫• از سازمان ملل متحد برای حتقیق و ثبت جنایت‏های مذکور در حقوق‬ ‫بینامللل که طالبان و دیگر گروههای مسلح مرتکب شدهاند‪ ،‬دعوت به‬ ‫عمل آورد‪.‬‬ ‫• حضور برابر زنان را در متامی مراحل گفتگوهای صلح به ویژه حضور‬ ‫آنان در شوراهای والییت صلح و شورای عایل صلح‪ ،‬براساس قطعنامه‬ ‫‪ 1325‬شورای امنیت درباره زنان و درگرییهای مسلحانه‪ ،‬تضمنی مناید و‬ ‫زنان را به پستهای کلیدی دولت‪ ،‬قوه قضاییه و مراجع تصمیمگریی منصوب‬ ‫کند‪.‬‬ ‫• متام قواننی تبعیضآمیز علیه زنان‪ ،‬به ویژه قانون احوال شخصیه تشیع‪،‬‬ ‫قانون ازدواج‪ ،‬مقررات تبعیضآمیز در قانون جمازات و قانون مالکیت و‬ ‫قواننی عنعنوی تبعیضآمیز را لغو کند‪ .‬دولت با پشتیباین جامعه بیناملللی باید‬ ‫اقدامایت برای پایان دادن به توسل به دادگاههای سیار عنعنوی اجنام دهد و‬ ‫دسترسی کامل و مؤثر زنان را به سیستم رمسی عدیل تضمنی کند‪.‬‬ ‫• اقدامات شدید امنییت را در داخل و بریون مدارس دخترانه به منظور‬ ‫جلوگریی از هر گونه آسیب و خشونت علیه دانش آموزان دختر به کار‬ ‫گرید‪.‬‬ ‫• با راه اندازی کمپاین‪ ،‬برگزاری دوره های آموزشی و افزایش آگاهی در‬ ‫زمینه خشونت های جنسی و خشونت علیه زنان‪ ،‬گامهای عملی در راستای‬ ‫کاهش خشونت بردارد‪.‬‬ ‫• باید اطمینان حاصل شود که متامی کمک های انکشایف در جهت‬ ‫پاسخگویی به نیازهای جامعه در مشورت با هنادهای جامعه مدین‪ ،‬سازمان‬ ‫های حقوق بشری و به ویژه سازمان های زنان اختصاص می یابد‪.‬‬ ‫کمپاین ‪ 50%‬زنان افغانستان – کابل‪ ،‬افغانستان‬ ‫متاس‪:‬‬ ‫‪womenspoliticalparticipation.c@gmail.com‬‬ ‫‪Campaign50darsad@gmail.com‬‬ ‫وبالگ‪:‬‬ ‫‪Campaign50darsad.blogfa.com‬‬

‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫بیانیه کمپاین ‪ 50%‬زنان افغانستان در پیوند با کنفرانس توکیو‬ ‫‪ 12‬سرطان ‪ 1391‬برابر با ‪ 3‬جوالی ‪2012‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25‬‬ ‫‪33‬‬


‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪34‬‬

‫بشر افغانستان‬ ‫ه جامعه‏ی مدنی و حقوق‬ ‫دیدگاه‏های مؤسس ‏‬ ‫ِ‬ ‫کنفرانس بین‏المللی توکیو‬ ‫پیرامون‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫سال پس از طالبان‪ ،‬افزون بر دست‏آوردهایی که در‬ ‫افغانستان در ده ِ‬ ‫گوناگون اجتماعی و سیاسی داشته‪ ،‬با دشواری‏های فراواین‬ ‫عرصه‏های‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫مداخالت گسترده‏ی مهسایه‏گان‪ ،‬ضعف در سازمان‏دهی‬ ‫هم‏چون ناامین و‬ ‫قاچاق موا ِد خمدر‪ ،‬کم‏رنگ‏بودن‬ ‫برنامه‏های بنی‏املللی‪ ،‬فسا ِد اداری‪ ،‬کشت و‬ ‫ِ‬ ‫برنامه‏های اصالحات و غریه نیز روبه‏رو بوده است ‪...‬‬ ‫مهیّت‬ ‫مدت‪ِ ،‬‬ ‫نقش جامعه‏ی بنی‏املللی در افغانستان را می‏توان پُرا ّ‬ ‫در این ّ‬ ‫تروریزم بنی‏املللی‪ ،‬مردمان‬ ‫خواند‪ّ ...‬اما با دریغ‪ ،‬در نتیجه‏ی عملیات‏ در براب ِر‬ ‫ِ‬ ‫یب‏گناه به شهادت رسیدند و مشاری هم یب‏خامنان گردیدند‪ .‬در کنا ِر این‏مهه‬ ‫مردم افغانستان از دست‏آوردهایی هم هبره‏مند شدند‪ .‬مهم‏ترین‬ ‫چالش‏ها‪ِ ،‬‬ ‫قانون اساسی افغانستان است‪...‬‬ ‫دست‏آورد در این ده سال‪ ،‬طرح و تصویب ِ‬ ‫رسانه‏ها در افغانستان ِ‬ ‫رشد فراواین داشته‏اند‪ .‬آزادی بیان‪ ...‬تعمیم یافت‪ .‬در‬ ‫عرصه‏های فن‏آوری و الکترونیکی نیز موفقیت‏هایی نصیب مردم افغانستان‬ ‫معادن افغانستان راه‏اندازی‬ ‫شدند‪ .‬برنامه‏هایی در زمینه‏ی برون‏آوری‬ ‫ِ‬ ‫قابل مالحظه‏یی‬ ‫گردید‪ ...‬افغانستان در ِ‬ ‫خبش کشاورزی نیز موفقیت‏های ِ‬ ‫سیستم بانک‏داری نیز ِ‬ ‫رشد چشم‏گریی داشته است‪.‬‬ ‫را جتربه کرده است‪.‬‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ریاست مجهوری و پارملاین را‬ ‫انتخابات‬ ‫شهروندان افغانستان‪ ،‬چهار َدور‬ ‫ِ‬ ‫جتربه کردند‪ِ .‬‬ ‫ِ‬ ‫فرهنگ‬ ‫مترین‬ ‫روند انتخابات‪ ،‬برای هنادینه ِ‬ ‫‏شدن دموکراسی و ِ‬ ‫دموکراسی در افغانستان جتربه‏ی خویب بوده است‪ .‬هنادهای مدین افغانستان‪،‬‬ ‫فعالیت‏های خود را در کابل و والیات راه‏اندازی کرده‏اند‪...‬‬ ‫ِ‬ ‫سال ‪ ،۲۰۱۴‬مشرده‬ ‫افغانستان پس از ِ‬ ‫فرصت مساعدی برای‬ ‫کنفرانس توکیو‪،‬‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫اندرکاران‬ ‫می‏شود‪ .‬شبکه‪ ...‬دیدگاه‏های زیر را‪ ...‬با شرکت‏کننده‏گان و دست‬ ‫ِ‬ ‫این کنفرانس‪ ...‬در میان می‏گذارد‪:‬‬ ‫طریق توجه به هنادهای آموزش و پرورش‬ ‫هببو ِد‬ ‫ِ‬ ‫وضعیت اجتماعی از ِ‬ ‫‪ ...‬نبو ِد امنیت در برخی از خبش‏های افغانستان‪ِ ،‬‬ ‫روند آموزش و پرورش را‬ ‫دلیل نبو ِد ِ‬ ‫امنیت الزم‬ ‫صدمه زده است‪ .‬در مشاری از والیات‪ ،‬خانواده‏ها به ِ‬ ‫منی‏توانند کودکان‏شان را به مکاتب بفرستند‪ .���در مشاری از خبش‏های دیگر‪،‬‬ ‫ِ‬ ‫پذیرش کودکان برای آموزش و پرورش وجود دارد؛‬ ‫ظرفیت الزم برای‬ ‫ِ‬ ‫َاما این مناطق از کمبو ِد امکانات و سایر آماده‏گی‏های الزم رنج می‏برند‪.‬‬ ‫آموزگاران کارآزموده‬ ‫مشکل دیگ ِر آموزش و پرورش در افغانستان کمبو ِد‬ ‫ِ‬ ‫و دانش‏اندوخته است‪...‬‬ ‫در زمینه‏ی خدمات هبداشیت‬ ‫جدی آسیب‬ ‫‪ ...‬در نتیجه‏ی جنگ‏ها‪ ،‬شفاخانه‏ها و درمان‏گاه‏ها به گونه‏ی ّ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ظرفیت ختصصی‬ ‫جتهیزات پزشکی از یک‏سو و کمبو ِد‬ ‫دیده‏اند‪...‬کمبو ِد‬ ‫میان مادران و‬ ‫پزشکی از سوی دیگر‪،‬‬ ‫میزان مرگ‏و‏مری را ـ به ویژه در ِ‬ ‫ِ‬ ‫کودکان ـ افزایش داده است‪.‬‬ ‫ِ‬ ‫‪ ...‬شهرهای بزرگی چون کابل‪ ،‬هرات‪ ،‬مزار شریف‪ ،‬قندهار‪ ،‬لشکرگاه‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫والیات دوردست و‬ ‫وضعیت هبتری قرار دارند؛ َاما در‬ ‫و جالل‏آباد در‬ ‫ِ‬ ‫وضعیت ناگوا ِر هبداشیت هستیم‪ .‬از سویی دیگر‪ ،‬برخی از‬ ‫ولسوایل‏ها‪ ،‬گواه‬ ‫ِ‬ ‫وقوع رویدادهای ناهنجا ِر طبیعی که در این اواخر بیش‏تر‬ ‫والیات کشور‪ ،‬از ِ‬

‫ِ‬ ‫یل کشور است‪ ،‬رنج فراواین می‏برند‪...‬‬ ‫ری‬ ‫والیات مشا ِ‬ ‫دامن‏گ ِ‬ ‫وضعیت اقتصادی‬ ‫هببو ِد‬ ‫ِ‬ ‫تولیدی‬ ‫منابع‬ ‫ِ‬ ‫‪ ...‬با دریغ باید گفت که بازا ِر افغانستان به بازا ِر مصریف ِ‬ ‫کشورهای مهسایه مبدل گردیده است و این امر‪ ،‬باعث گردیده است که‬ ‫کاالهای یب‏کیفیت در افغانستان وارد گردیده و مانعی برای هببو ِد اقتصا ِد‬ ‫ِ‬ ‫تولیدات م ّلی را عرضه و آن‬ ‫م ّلی گردند‪ ...‬مؤسسات و کارخانه‏هایی که‬ ‫ِ‬ ‫قابل مالحظه‏یی نداشته‏اند‪...‬‬ ‫رشد‬ ‫را به بازارهای بنی‏املللی صادر می‏کنند‪،‬‬ ‫ِ‬ ‫دست‏آورد‏ها‪ ...‬در خط ِر نابودی قرار گرفته‏اند‪ ...‬جاده‏ها‪ ،‬از اث ِر هبره‏برداری‬ ‫نی سازه‏های کاری‪ ،‬ویران می‏گردند و کا ِر بازسازی‬ ‫نادرست و کیفیّ ِت پای ِ‬ ‫آن‏ها با چالش روبه‏رو می‏شود‪...‬‬ ‫شکل سرسام‏آوری روبه افزایش است‪ .‬هزاران‬ ‫نرخ بیکاری در افغانستان به ِ‬ ‫ِ‬ ‫نت شغل‪ ،‬در ِ‬ ‫جوانان دانش‏اندوخته‪ ،‬بنابر نداش ِ‬ ‫حالت یب‏سرنوشیت به سر‬ ‫تن از‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫صفوف دمشن پیوسته و زمینه‏ی ویراین افغانستان‬ ‫می‏برند‪ .‬مشاری از آنان به‬ ‫را فراهم می‏گردانند‪...‬‬ ‫در زمینه‏ی حکومت‏داری خوب‬ ‫‏داری خوب هنوز هم به یکی از‬ ‫با تأسف باید گفت که ضعف در حکومت ِ‬ ‫چالش‏های مهم در براب ِر ِ‬ ‫دولت افغانستان قرارا دارد‪ .‬فسا ِد اداری نیز یکی از‬ ‫مهم در برابر مردم افغانستان است‪...‬‬ ‫این چالش‏های بسیار ِ‬ ‫حقوق بشر‬ ‫در زمینه‏ی‬ ‫ِ‬ ‫‪ ...‬با تأسف باید گفت که ّ‬ ‫عنوان یکی‬ ‫حقوق بشر هنوز هم به‬ ‫ختطی‏ها از‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫از پدیده‏های ناهنجا ِر اجتماعی در کشور باقی مانده است‪ .‬افرا ِد مسلح در‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫حقوق انساین شهروندان را‬ ‫دوردست افغانستان‪ ،‬حتّا ابتدایی‏ترین‬ ‫والیات‬ ‫ِ‬ ‫حقوق زنان‪،‬‬ ‫زیرپا می‏کنند‪ .‬خشونت‏های خانواده‏گی‪ ،‬کم‏حرمیت در براب ِر‬ ‫ِ‬ ‫حقوق اقتصادی‪ ،‬اجتماعی و‬ ‫حقوق کودکان و کم‏توجهی به‬ ‫یب‏توجهی به‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫حقوق بشر در افغانستان به‬ ‫فرهنگی شهروندان‪ ،‬از چالش‏های مهم فراراه‬ ‫ِ‬ ‫مشار می‏آیند‪...‬‬ ‫در زمینه‏ی جامعه‏ی مدین‬ ‫نسل تازه‏یی از جامعه‏ی مدین در افغانستان‬ ‫ده ِ‬ ‫سال اخری‪ ،‬گواه شکل‏گریی ِ‬ ‫مهم در براب ِر جامعه‏ی مدین افغانستان نیز وجود‬ ‫‏های‬ ‫ش‬ ‫چال‬ ‫ا‬ ‫ام‬ ‫‏امی‪...‬‬ ‫بوده‬ ‫ِ‬ ‫َ‬ ‫داشته است‪ .‬یکی از این چالش‏ها را نبو ِد برنامه‏های خودکفایی تشکیل‬ ‫می‏دهد‪ .‬این امر سبب گردیده است تا جامعه‏ی مدین افغانستان‪ ،‬وابسته به‬ ‫حضور و نقش جامعه‏ی بنی‏املللی در افغانستان باشد‪...‬‬

‫‪-------------------‬‬‫‪ 1‬در اینجا چکیده ای از این بیانیه را آورده امی‪ .‬مشروح آن را در اینجا خبوانید‪:‬‬

‫‪http://www.cshrn.af/Documents%20of%20CSHRN/News%20and%20Reports/News68.htm‬‬


‫آرمان‏‏شهر‪ /‬آسیای آزاد‬ ‫بیانیه مطبوعاتی‬

‫کنفرانس سران ناتو در شیکاگو باید از بحث درباره راه‏‏حل‏‏های شتاب‏‏زده‬ ‫برای عقب‏‏نشینی نظامی در افغانستان فراتر برود‬ ‫نیویورک ‪ -‬پاریس‪ 18 ،‬می ‪ - 2012‬انتظار می‏‏رود در کنفرانس سران ناتو در شیکاگو در روزهای ‪ 20‬و ‪21‬‬ ‫می چند تصمیم درباره استراتژی ناتو در افغانستان اعالم شود‪ .‬به جز تعینی برنامه زماین عقب‏‏نشیین نظامی‪،‬‬ ‫اعالم تعهدهای تازه متحدان اصلی افغانستان برای محایت از برپاسازی هنادهای دموکراتیک و محایت کامل از‬ ‫حقوق بشر در این کشور امری حیایت است‪.‬‬

‫فدراسیون بنی‏‏املللی جامعه‏‏های حقوق بشر و آرمان‏‏شهر‪ /‬آسیای آزاد در گزارشی که امروز با عنوان «حقوق‬ ‫رهیافت حقوق ـ حمور به صلح و مصاحله در افغانستان»‪ 1‬منتشر شد‪ ،‬یادآوری‬ ‫ضرورت‬ ‫بشر بر سر دوراهی‪:‬‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫کرده‏‏اند که ساخنت ارتش و نریوی پلیس کارامد و مستقل برای افغانستان در چننی مدت کوتاهی امکان‏‏پذیر‬ ‫نیست‪ .‬در واقع افغانستان هرگز دارای نریوی امنییت باسابقه و باثبایت نبوده است و عوامل بسیاری به روشین‬ ‫نشان می‏‏دهند که نریوی موجود کنوین ممکن است ناتوان یا یب‏‏میل از مقابله با شورش یا خودداری از مشارکت‬ ‫در نقض حقوق بشر باشد‪ .‬موارد متعدد نقض حقوق بشر و وجود نریوهای فعال ضد دموکراتیک در افغانستان‬ ‫هتدیدی جدی در برابر فرایند گذار به سوی صلح و مصاحله به مشار می‏‏روند و دستاوردهای دموکراتیکی را‬ ‫که به سخیت کسب شده‏‏اند تضعیف می‏‏منایند‪ .‬در صوریت که اقدامات الزم اجنام نشود‪ ،‬آن‏‏ها ممکن است شرایط‬ ‫را برای درگریی داخلی فراهم کنند‪ .‬در چننی شرایط شکننده‏‏ای‪ ،‬چشم‏‏انداز عقب‏‏نشیین نظامی ناتو در آینده‬ ‫به موازات حضور روزافزون طالبان در موقعیت‏‏ها و هنادهای مهم دست زدن به چننی اقدام‏‏های پیشگریانه را‬ ‫هرچه ضروری‏‏تر می‏‏سازد‪.‬‬

‫خامن سوهری باحلسن‪ ،‬رئیس فدراسیون بنی‏‏املللی جامه‏‏های حقوق بشر گفت‪« :‬کشورهای عضو ناتو و سایر‬ ‫کشورهای متویل کننده افغانستان باید اطمینان حاصل کنند که خروج تدرجیی نریوهای بنی‏‏املللی با تعهد جدی‬ ‫به محایت از تقویت هنادهای دموکراتیک در سراسر کشور و ظرفیت سازی کامل برای نریوهای امنیت ملی‬ ‫افغانستان مهراه باشد‪ .‬ناتو و دیگر نریوهای بنی‏‏املللی نظامی و نیز نریوهای امنیت ملی افغانستان باید از اجیا ِد‬ ‫سیستم‏‏هایی برای پایان دادن فوری به حوادث صدمه آور برای غرینظامیان و سوء رفتار نریوهای بنی‏‏املللی‬ ‫اطمینان حاصل کنند‪».‬‬

‫خامن باحلسن اضافه کرد‪« :‬پیشنهادهای محایت و تقویت ظرفیت هنادسازی از طریق هیئت کمک سازمان ملل‬ ‫در افغانستان که کمیشنر عایل حقوق بشر سازمان ملل ارائه کرده است و توصیه‏‏های کارشناسان حقوق بشری‬ ‫سازمان ملل باید به اجرا گذاشته شود‪ .‬به اعتقاد ما شورای حقوق بشر سازمان ملل باید با تعینی یک گزارشگر‬ ‫ویژه برای افغانستان بر این مسئله با دقت بیشتری نظارت کند‪ .‬در مهنی زمینه‪ ،‬مایلیم تأکید کنیم که کمیسیون‬ ‫مستقل حقوق بشر افغانستان باید از محایت الزم برخوردار و استقالل آن تضمنی‏‏شود‪».‬‬

‫خامن گیسو جهانگریی‪ ،‬رئیس آرمان‏‏شهر‪ /‬آسیای آزاد‪ ،‬گفت‪« :‬از سال ‪ 2001‬به بعد‪ ،‬تالش‏‏های نه‏‏چندان‬ ‫جدی جامعه بنی‏‏املللی برای اجنام اصالحات حقوقی و قضایی به اجیاد سیستم قضایی نابسامان‪ ،‬ناکارآمد‪،‬‬ ‫فاسد و گاهی خمرب کنوین اجنامیده است‪ .‬کشورهای متویل کننده باید از جامعه مدین هنوز ضعیف به مشول‬ ‫سازمان‏‏های زنان و حقوق بشری محایت و اطمینان حاصل کنند که که کمک برای توسعه کام ً‬ ‫ال برای نیازهای‬ ‫تعینی شده‏‏ در مشورت با جامعه مدین افغانستان به کار برود و به تقویت هنادهای دموکراتیک و حاکمیت‬ ‫قانون کمک کند‪».‬‬ ‫‪ 1‬این گزارش را می‏‏توانید از این پیوند دریافت کنید ‪http://www.fidh.org/Human-rights-at-a-crossroads-The :‬‬

‫کنفرانس شکاگو‬

‫فدراسیون بین‏‏المللی جامعه‏‏های حقوق بشر‬


‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪36‬‬

‫اعالمیه گروه مهاهنگی عدالت انتقایل در پیوند با کنفرانس شیکاگو‬

‫صلح‪ ،‬عدالت‪ ،‬شفافیت‪ ،‬مشارکت‪ ‬‬ ‫‪ 27‬ثور ‪ 1391‬برابر با ‪ 16‬می ‪2012‬‬ ‫کابل‪ -‬افغانستان‬

‫گروه مهاهنگی عدالت انتقایل دست آوردهای ده ساله را در زمینه های‬ ‫دولت سازی‪ ،‬آزادی‏های مدین و سیاسی‪ ،‬حقوق بشر‪ ،‬حقوق زنان‪ ،‬آموزش‬ ‫و پرورش‪ ،‬بازسازی و سایر خبش ها که با مشارکت مردم به وسیله ی دولت‬ ‫و جامعه ی جهاین در راستای حتقق دموکراسی به دست آمده‪ ،‬به دیده ی‬ ‫قدر می نگرد‪ .‬ویل تا هنوز این روندها در کشور هنادینه نشده‏اند و این ها‬ ‫گام های آغازیین برای رسیدن به جامعه‏ای با ثبات و مرفه توأم با صلح‬ ‫و عدالت هستند‪.‬‬ ‫بیش از سی سال حاکمیت خشونت و جنگ بنیادهای اجتماعی‪ ،‬فرهنگی‬ ‫و اقتصادی افغانستان را نابود کرده است‪ .‬طی این سال ها میلیون‏ها انسان‬ ‫کشته‪ ،‬معلول‪ ،‬آواره‪ ،‬پناهنده و مهاجر گردیده‏اند‪ .‬مردم این سرزمنی در طول‬ ‫این سال‏ها قربانیان اصلی جنایت‏های جنگی‪ ،‬جنایت علیه بشریت‪ ،‬نسل‬ ‫کشی‪ ،‬قتل عام‪ ،‬جتاوز و خشونت بوده‏اند‪.‬‬ ‫در حال حاضر نقض حقوق بشر و حقوق زنان‪ ،‬فساد‪ ،‬فقر‪ ،‬عدم تطبیق‬ ‫قانون‪ ،‬تبعیض‪ ،‬رهایی تروریستها از بند بدون حماکمه‪ ،‬و مذاکره‏ی یب قید‬ ‫و شرط با آن‏ها و سایر خمالفان مسلح بدون میکانیسم‏های مشخص‪ ،‬از‬ ‫مجله نگراین‏های جدی مردم هستند‪ .‬خبش زیادی از این نابساماین‏ها و‬ ‫یب عدالیت‏ها ریشه در ناکارآیی و ناتوانایی دولت و اشتباهات استراتیژیک‬ ‫جامعه‏ی جهاین در تطبیق عدالت در افغانستان دارد‪ .‬برای حفظ دست‬ ‫آوردهای بیش از یک دهه و کاهش نقض حقوق بشر در گام خنست تعهد‬ ‫دولت و جامعه جهاین و مهچننی استراتیژی مشخص و معنی این دو برای‬ ‫رسیدن به صلح و عدالت ضروری است‪ .‬مردم خواستار صلح هستند اما نه‬ ‫هر صلحی! مهه آگاهند که صلح بدون عدالت‪ ،‬صلح میان عادل ها نیست‬ ‫بلکه صلح میان ستمگرهاست‪ .‬ما برای رسیدن به صلح و عدالت در کشور‬ ‫پیشنهادهای زیر را ارائه می‏کنیم‪:‬‬ ‫· قانون اساسی افغانستان مهم‏ترین دست آورد مردم‪ ،‬دولت و جامعه‬ ‫بنی‏املللی در یک دهه اخری است‪ .‬این قانون به هیچ روی نباید قرباین‬ ‫معامالت سیاسی شود‪.‬‬ ‫· تضمنی تفکیک و استقالل قوای سه گانه‪ ،‬لغو قانون عفو و سایر قواننی‬ ‫تبعیض آمیز‪ ،‬برگزاری انتخابات شفاف در زمان معنی آن؛ دادن اختیار کامل‬ ‫به کمیسیون‏های انتخابایت و کمیسیون مستقل حقوق بشر‪ ،‬دادن اختیار به‬ ‫ناظران مستقل‪ ،‬جامعه مدین افغانستان و جامعه‏ی بنی‏املللی برای رسیدگی‬ ‫کامل به تقلب‏های انتخابایت‪ ،‬و بررسی شفاف شکایت‏های انتخابایت به‬ ‫خصوص پرونده‏هایی که مربوط به مسأله نقض حقوق بشر می شود‪.‬‬ ‫· به راه انداخنت حبث مهگاین در باره عدالت انتقایل و حقوق قربانیان با‬ ‫حضور و مهکاری هنادهای دولیت (قوه‏ی اجرائیه‪ ،‬جملس‪ ،‬قوه‏ی قضاییه)‬ ‫در مهکاری با کمیسیون مستقل حقوق بشر‪ ،‬هنادهای جامعه مدین‪ ،‬حقوق‬ ‫بشری و گروه‏های قربانیان؛ هتیه و اجرای راهکارهای عدالت انتقایل و‬ ‫اقدام‏های تکمیلی مانند تشکیل کمیسیون‏های حقیقت یایب‪ ،‬دادن غرامت‬ ‫به قربانیان‪ ،‬ساخنت بناهای یادبود و احیا و اجرای «برنامه‏ی عمل صلح‬ ‫و مصاحله»؛‬ ‫· تقویت کمیسیون مستقل حقوق بشر و تضمنی استقالل آن؛ انتشار گزارش‬ ‫“ترسیم منازعه” این کمیسیون‪ .‬مهچننی دعوت از گزارشگر ویژه سازمان‬ ‫ملل برای حتقیق درباره جنایت‏ها و ختطی‏های حقوق‏بشری طالبان و سایر‬ ‫گروه های مسلح و نریوهای نظامی بنی‏املللی بر اساس حقوق و تعهدات‬ ‫بنی‏املللی؛‬ ‫· اجرای قطعنامه ‪ 1325‬شورای امنیت سازمان ملل و شرکت فعال عملی‬ ‫زنان در متام مراحل مذاکرات صلح متحد ؛‬ ‫· مبارزه با فساد اداری‪ ،‬مبارزه با قاچاق اسلحه از خارج به داخل کشور‪،‬‬ ‫اجیاد شفافیت و حسابدهی و هتیه و اجرای برنامه خلع سالح در سراسر‬ ‫کشور‪.‬‬

‫· هتیه و اجرای برنامه‏ی عمل مشخص برای رسیدگی به بدرفتاری و‬ ‫شکنجه‏ی بازداشت‏شدگان و زندانیان به وسیله نریوهای امنییت افغانستان‬ ‫و نریوهای بنی املللی و آموزش مفاهیم و کنوانسیون‏های حقوق بشری به‬ ‫عنوان یکی از مضامنی اصلی در مواد درسی این نریوها‪.‬‬ ‫· طالبان و سایر گروه های مسلح نباید شرایط خود را بر فرایند مصاحله در‬ ‫فاصله سال ‪ 2012‬تا ‪ 2014‬حتمیل کنند‪ .‬قانون اساسی کشور‪ ،‬حقوق بشر‪،‬‬ ‫حقوق زنان و آزادی های مدین و سیاسی غری قابل مذاکره است‪ .‬صلح با‬ ‫طالبان و سایر گروه های مسلح نباید در یک روند غری شفاف و ناعادالنه‬ ‫صورت گرید‪ .‬بدیهی است قانون اساسی موجود و تعهدات بنی‏املللی‬ ‫افغانستان منی تواند قرباین هیچ مذاکره‏ای شود‪ .‬در صورت عدم متایل یا‬ ‫ناتواین دولت افغانستان در محایت از مردم علیه نسل‏کشی‪ ،‬جنایت‏های‬ ‫جنگی‪ ،‬پاک سازی قومی‪ ،‬جتاوز و جنایت علیه بشریت‪ ،‬جامعه بنی‏املللی‬ ‫باید از طریق شورای امنیت به صورت گروهی دست به اقدام به موقع و‬ ‫قاطع بزند‪.‬‬ ‫· با توجه به ناکامی پروسه صلح در افغانستان به رهربی شورای عایل صلح‬ ‫و فقدان استراتیژی معنی و کار آمد و حضور افراد غری متخصص و متهم به‬ ‫جنایت‪ ،‬شورای عایل صلح منی‏‏تواند زمینه ساز صلح در افغانستان گردد‪،‬‬ ‫بنابراین‪ ،‬پشنهاد می کنیم که این شورا لغو گردد تا زمینه برای یک مکانیسم‬ ‫مؤثرتر و صلح واقعی با مشارکت مردم مساعد گردد‪.‬‬ ‫· کمیته‏های شورای امنیت سازمان ملل باید در مهکاری با سازمان‏های‬ ‫بنی‏املللی و گروه‏های کارشناسی‪ ،‬هنادهایی را برای اجرای راهکارهای مؤثر‬ ‫رعایت کامل حقوق بشر و تقویت امنیت منطقه‏ای برای اجیاد مهاهنگی در‬ ‫مبارزه علیه تروریسم بنی‏املللی تشکیل دهند‪.‬‬ ‫· برای جلوگریی از کشتار غرینظامیان بر اساس کنوانسیون های ژنو‬ ‫باید به صورت سیستماتیک اقدام شود‪ .‬نریوهای نظامی ملی و بنی‏املللی‬ ‫باید سیستم گزارش‏دهی و پیگریی شفاف در زمینه حوادثی که به غری‬ ‫نظامیان آسیب می‏رساند اجیاد کنند‪ .‬به متام آسیب‏دیدگان باید جربان مناسب‬ ‫عرضه شود و تضمنی عدم تکرار‪ ،‬دادن خسارت یکسان به مهه قربانیان‪،‬‬ ‫عذرخواهی‪ ،‬حتقیقات و اقدامات دیگر اجنام گرید‪.‬‬ ‫· کشورهای عضو ناتو و کشورهای متویل کننده باید تضمنی کنند که فرایند‬ ‫انتقال فقط به حتویل مسئولیت‏های امنییت منحصر نگردد و شامل آموزش‬ ‫حرفه‏ای خبش‏های امنییت شود‪ .‬نریوهای موازی با قوای مسلح کشور به‬ ‫مشول اربکی ها خلع سالح و غری قانوین اعالم گردند‪.‬‬ ‫· خروج منظم نریوهای بنی‏املللی باید با تقویت هنادهای دموکراتیک از‬ ‫مجله نظام عدیل و ظرفیت سازی نریوهای امنییت افغانستان مهراه باشد‬ ‫· هنادهای دولیت (به خصوص نریوهای امنییت) و انتخایب افغانستان باید از‬ ‫وجود جنایت‏کاران پاک سازی شود‪.‬‬ ‫· طالبان زنداین که متهم به جنایت هستند‪ ،‬باید پس از بررسی‪ ،‬حتقیق و‬ ‫حماکمه رها گردند نه به مثابه‏ی پیش شرط برای پروسه‏ی صلح‪.‬‬ ‫ین دادگاه بنی‏املللی جزایی باید پرونده‏ی افغانستان را باز کند و‬ ‫· دادستا ِ‬ ‫به طور منظم درباره وضعیت افغانستان گزارش دهد‪ .‬در صورت ناتواین یا‬ ‫یب‏میلی نظام عدیل کشور در زمینه حتقیقات جدی و پیگرد قضایی مرتکبان‬ ‫جنایت‏های بنی‏املللی‪ ،‬این دادستاین باید حتقیق درباره جنایت‏های اجنام‬ ‫شده در افغانستان از سال ‪ 2003‬به بعد را شروع کند و به نیاز قربانیان‬ ‫پاسخ دهد‪.‬‬ ‫گروه مهاهنگی عدالت انتقایل متشکل از ‪ 27‬هناد ملی و بنی‏املللی است‪ .‬این‬ ‫گروه در راستای حتقق عدالت انتقایل و بلند کردن صدای قربانیان فعالیت‬ ‫می‏کند‪ .‬تالش ما رسیدن به صلح پایدار و عدالت در کشور است‪.‬‬ ‫امییل‪tjcg.afghanistan@gmail.com :‬‬


‫‪1‬نهاد های مدافع حقوق بشر از عدم رعایت حقوق بشر و حقوق زنان بعد از‬ ‫خروج نیروهای خارجی از افغانستان نگرانند‪1‬‬

‫مشاری از هناد های مدافع حقوق بشر که در افغانستان فعال هستند‪ ،‬با انتشار‬ ‫گزارش‏ها‪ ،‬نامه ها و برگزاری نشست هایی در آستانه برگزاری کنفرانس‬ ‫ناتو در شیکاگو از رهربان این سازمان خواسته اند تا از اختاذ تصمیم های‬ ‫شتابزده در مورد افغانستان جلوگریی کنند‪.‬‬ ‫هنادی موسوم به فدراسیون بنی املللی جامعه‏های حقوق بشر و مهچننی‬ ‫هنادی موسوم به بنیاد آسیای آزاد (آرمانشهر) گزارشی تازه ای را به نام‬ ‫"حقوق بشر بر سر دو راهی" منتشر کرده اند‪.‬‬ ‫مهم ترین نکته این گزارش‪ ،‬نگراین از توانایی نریوهای افغان بعد از ‪۲۰۱۴‬‬ ‫است‪ .‬هتیه کنندگان این گزارش معتقدند که افغانستان تا سال ‪ ۲۰۱۴‬منی‬

‫هناد های مدین تاکید دارند که ادامه کمک های جهاین به دولت افغانستان باید به‬ ‫رعایت حقوق بشر و حقوق زنان از سوی این دولت‪ ،‬مشروط شود‬

‫تواند نریویی کارآمد و مستقلی را که از هر نظر قادر به مقابله با شورشیان‬ ‫باشند را داشته باشد‪.‬‬ ‫نگراین از توانایی ارتش‬ ‫در این گزارش آمده است که «افغانستان هرگز دارای نریوی امنییت با سابقه‬ ‫و با ثبات نبوده و دالیلی بسیار روشین نشان می‏دهد که نریوهای موجود‬ ‫کنوین ممکن است ناتوان یا یب‏میل از مقابله با شورش یا خودداری از‬ ‫مشارکت در نقض حقوق بشر باشد‪ .‬موارد متعدد نقض حقوق بشر و وجود‬ ‫نریوهای فعال ضد دموکراتیک در افغانستان هتدیدی جدی در برابر فرایند‬ ‫گذار به سوی صلح و مصاحله به مشار می‏روند و دستاوردهای دموکراتیکی‬ ‫را که به سخیت کسب شده‏اند تضعیف می‏منایند‪».‬‬ ‫در این گزارش مهچننی تاکید شده که اگر متحدان بنی املللی افغانستان‪،‬‬ ‫اقدامات پیشگریانه و الزم را اجنام ندهند‪ ،‬عناصر غری دموکراتیک که حضور‬ ‫فعایل در افغانستان دارند‪ ،‬این کشور را به مست شعله ور شدن جنگ‏های‬ ‫داخلی می کشانند‪.‬‬ ‫هتیه کنندگان این گزارش از رهربان ناتو و دیگر کشور های کمک کننده به‬ ‫افغانستان خواسته اند که قبل از هر اقدام و تصمیم گریی برای خروج‪ ،‬باید‬ ‫مطمئن شوند که محایت‏های بنی املللی از هناد های دموکراتیک در افغانستان‬ ‫کماکان ادامه خواهد یافت و سیستمی کارآمد برای حفاظت از جان غری‬ ‫نظامیان در افغانستان اجیاد خواهد شد‪.‬‬ ‫نگراین از نقض حقوق بشر‬ ‫این گزارش به خویب نشان می‏دهد که هتیه کنندگان آن از عدم رعایت‬ ‫حقوق بشر توسط نریوهای افغان بعد از سال ‪ ۲۰۱۴‬نگران هستند‪ .‬در‬ ‫گزارش به نقل از خامن سوهری باحلسن‪ ،‬رئیس فدراسیون جامعه های حقوق‬ ‫بشر تاکید شده است که سازمان ملل باید یک گزارشگر ویژه حقوق بشر در‬ ‫‪1‬بی بی سی‪ 20 :‬مه ‪ 31 - 2012‬اردیبهشت ‪1391‬‬

‫_‪http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/2012/05/120519_l09_chicago_hr‬‬ ‫‪organisations_nato_concern.shtml‬‬

‫افغانستان داشته باشد و مهچننی جامعه جهاین باید مطمنی شود که استقالل‬ ‫کمیسیون حقوق بشر افغانستان حفظ خواهد شد‪.‬‬ ‫گیسو جهانگریی رئیس آرمان‏شهر‪/‬آسیای آزاد‪ ،‬بر نیاز محایت جامعه‬ ‫جهاین از هناد های مدین «هرچند ضعیف» افغانستان تاکید کرده است‪ .‬خامن‬ ‫جهانگریی معتقد است جامعه جهاین در ده سال گذشته به اصالحات الزم‬ ‫در نظام قضایی افغانستان توجه نکرد و در نتیجه این کشور در حال حاضر‬ ‫با یک سیستم قضایی ناکارامد و فاسد روبرو است و محایت از هناد های‬ ‫مدین می تواند حداقل این خالء را تا حدی جربان کند‪.‬‬ ‫خطر حبران مشروعیت‬ ‫شبکه جامعه مدین و حقوق بشر افغانستان که حدود پنجاه هناد مدین‬ ‫عضویت آن را دارند نیز فهرسیت از خواست های این هناد ها از جامعه بنی‬ ‫املللی را مطرح کرده است‪.‬‬ ‫اعضای شبکه جامعه مدین معتقدند که افغانستان به حضور فعال سیاسی‬ ‫و نقش نظاریت جامعه جهاین بعد از سال ‪ ۲۰۱۴‬به شدت نیازمند است و‬ ‫بنا بر این از رهربان ناتو خواسته شده تا میکانیسمی را برای حضور مؤثر‬ ‫سیاسی کشورهای عضو ناتو بعد از خروج نریوهای نظامی‏اش از افغانستان‬ ‫اجیاد کند‪.‬‬ ‫انتخابات ‪ :۲۰۱۴‬نظامیان بروند سیاستمداران مبانند‬ ‫شبکه جامعه مدین از ناتو و جامعه جهاین خواسته است‪ ،‬محایت شان از‬ ‫دولت افغانستان بعد از سال ‪ ۲۰۱۴‬را به رعایت حقوق بشر و حقوق‬ ‫زنان مشروط کنند‪ ،‬و بر برگزاری انتخابات ریاست مجهوری افغانستان که‬ ‫مهزمان با خروج نریوهای این سازمان در سال ‪ ۲۰۱۴‬برگزار خواهد شد‪،‬‬ ‫نظارت کنند‪.‬‬ ‫شبکه جامعه مدین مهچننی تاکید کرده است که دولت افغانستان به عنوان‬ ‫عضو سازمان ملل متحد و متعهد به کنوانسیوهنا و میثاق های بنی املللی که‬ ‫این کشور امضا کرده است‪ ،‬ملزم به رعایت این ارزشها است و محایت از‬ ‫این ارزشها مسئولیت دولت است‪.‬‬ ‫پیش از این آملان که با افغانستان موافقتنامه استراتژیک امضا کرده و متعهد‬ ‫شده است که ساالنه ‪ 180‬میلیون دالر به افغانستان کمک کند‪ ،‬ادامه کمک‬

‫شبکه جامعه مدین که ‪ 96‬هناد عضو آن است‪ ،‬بر ادامه حضور سیاسی جامعه‬ ‫جهاین پس از ‪ 2014‬تاکید دارد‬

‫هایش به افغانستان را به رعایت حقوق بشر و مبارزه دولت افغانستان‬ ‫با فساد اداری مشروط کرده است‪ .‬در موافقتنامه استراتژیک آمریکا و‬ ‫افغانستان نیز بر رعایت حقوق بشر و حقوق زنان و مهچننی د��ت آوردهای‬ ‫ده سال گذشته‪ ،‬تاکید شده است‪.‬‬ ‫اما ظاهرًا به نظر می رسد نگراین جامعه مدین افغانستان هنوز از نقض‬ ‫حقوق بشر در این کشور بعد از خروج نریوهای خارجی به قوت خود‬ ‫باقی است‪.‬‬

‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫نهادهای مدنی‪ :‬در کنفرانس شیکاگو حقوق بشر را فراموش نکنید‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪37‬‬


‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪38‬‬

‫اعالمیه‏ی شبکه‏ی جامعه‏ی مدنی و حقوق بشر افغانستان‬

‫کنفرانس سران کشورهای «ناتو» در شیکاگو‬ ‫کابل‪ ،‬افغانستان می ‪2012‬‬ ‫‪ ...‬کنفرانس شیکاگو‪ ،‬ادامه‏ی فیصله های کنفرانس سران کشورهای ناتو در‬ ‫لیزبن‪ ،‬منعقده‏ی سال ‪ 2010‬است‪ ،‬که مبحث خروج فرسایشی نریوهای ناتو‬ ‫‪1‬‬ ‫از افغانستان را مورد حبث قرار داد‪.‬‬

‫مهیت زیادی برای مردم افغانستان دارد‪ .‬این کنفرانس‪،‬‬ ‫کنفرانس شیکاگو‪ ،‬ا ّ‬ ‫که به میزباین رییس مجهور امریکا دایر میگردد‪ ...‬یک روز پس از نشست‬ ‫سران کشورهای صنعیت جهان ‪ ،G8‬که قرار است به تأریخ ‪ 18‬و ‪ 19‬ماه‬ ‫می در کمپ دیوید دایر گردد‪ ،‬راه اندازی میگردد‪...‬‬ ‫هنادهای جامعه‏ی مدین‪ ،‬مدافعنی و فعاالن حقوق بشر و بازیگران ترویج‬ ‫فرهنگ احترام به حقوق زنان و تساوی جنسییت به این باور مشترک رسیده‬ ‫اند‪ ،‬که اگر نقش محاییت و نظاریت جامعه‏ی بنی املللی بر وضعیت افغانستان‬ ‫حمدود گردد‪ ،‬جایگاه این ارزشها نیز در جامعه صدمه دیده و افغانستان با‬ ‫حبران مشروعیت مواجه میگرد‪.‬‬

‫شبکه‏ی جامعه‏ی مدین و حقوق بشر افغانستان از رهربان دولتهای ناتو‬ ‫مصرانه میطلبد‪ ،‬تا نکات زیر را به عنوان خواستهای مشروع جامعه‏ی مدین‬ ‫افغانستان در نظر گریند‪:‬‬

‫• خروج نریوهای بنی املللی نباید حضور فعال سیاسی جامعه‏ی بنی املللی‬ ‫را در افغانستان صدمه بزند‪...‬‬ ‫• خروج نریوهای نظامی بنی املللی باید با برنامه های شفاف و قابل درک‬ ‫برای مردم افغانستان مهراه باشد‪...‬‬

‫• محایت از هنادهای دموکراتیک در افغانستان را در اجندای حبثهای‬ ‫خویش قرار داده‪ ،‬از آن محایت منایند‪ .‬افغانستان قرار است انتخابات ریاست‬ ‫مجهوری را در آستانه‏ی خروج نریوهای ناتو از این کشور راه اندازی مناید‪.‬‬ ‫این انتخابات مهم باید در محایت گسترده‏ی جهاین راه اندازی گردد‪ ،‬تا مردم‬ ‫افغانستان مطمنی گردند که جهان آهنا را تنها نگذاشته است‪.‬‬

‫• بر تأمنی حاکمیت قانون در افغانستان تأکید جدی منایند‪ .‬بدون تأمنی‬ ‫حاکمیت قانون‪ ،‬با پدیده‏ی ناگوار فساد اداری‪ ،‬که مشروعیت نظام را‬ ‫صدمه زده است‪ ،‬منیتوان مبارزه کرد‪ .‬فساد گسترده‏ی اداری‪ ،‬جایگاه دولت‬ ‫افغانستان را در میان جامعه‏ی جهاین و مردم افغانستان لطمه زده است و‬ ‫باید در [این] زمینه‪ ،‬برنامه های جدی روی دست گرفته شود‪.‬‬

‫• محایت های شان را از دولت افغانستان‪ ،‬بر پیش زمینه هایی چون رعایت‬ ‫حقوق بشر‪ ،‬حقوق زنان و تقویت جامعه‏ی مدین در افغانستان‪ ،‬مشروط‬ ‫سازند‪ .‬دولت افغانستان‪ ،‬به عنوان عضو سازمان ملل متحد و دولت متعهد به‬ ‫کنوانسیون های معترب بنی املللی حقوق بشر و حقوق بشر خواهانه باید به‬ ‫این ارزش ها پابندی داشته و آهنا را جدأ رعایت مناید‪...‬‬

‫‪1‬‬ ‫ ‬

‫متن کامل اعالمیه را در اینجا بخوانید‪:‬‬ ‫‪http://www.cshrn.af/Documents%20of%20CSHRN/‬‬ ‫‪News%20and%20Reports/News67.htm‬‬

‫اطالعیه مجتمع جامعه مدنی افغانستان (مجما)‬ ‫در باره کنفرانس شیکاگو‬ ‫کنفرانس شیکاگو در شرایطی برگزار می گردد که نا امین در کشور گسترش‬ ‫یافته و نگراین از وضع نامطمئن آینده‪ ،‬یب باوری‪ ،‬یاس و عقب گشت از‬ ‫موازین موافقت نامه­های افغانستان با جامعه بنی املللی برای برپایی حاکمیت‬ ‫پاسخگو ‪ ،‬مبتین بر اراده مردم و تعمیق حقوق شهروندی و آزادی های‬ ‫مدین وسیاسی‪ ،‬بیشتر ازگذشته در معرض معامالت پنهان و آشکار مهره­‬ ‫های عقب­گرای حاکمیت شکل می گرید و موفقیت های نسیب ده سال اخری‬ ‫زیر سوال می روند‪.‬‬ ‫آسیب شناسی کنوین کشور نشان می دهد که ریشه­دار شدن و گسترش‬ ‫فساد‪ ،‬کشت و قاچاق مواد خمدر‪ ،‬ناپایداری سیاست های کالن دولت در‬ ‫مورد استراتیژی­های امنییت وتوسعه­ی‪ ،‬ضعف نریوهای امنییت و استخبارایت‪،‬‬ ‫دست باز کشورهای مهسایه و عوامل آهنا در بازیهای سیاسی افغانستان‪ ،‬یب‬ ‫برنامگی حکومت و کوتاهی جامعه جهاین در دفاع از عدالت‪ ،‬دولت مداری‬ ‫و دموکراسی‪ ،‬پس از ده سال محایت شان هنوز هم نگرانی­های فزآینده­ی را‬ ‫در میان مردم و جامعه مدین اجیاد کرده است‪.‬‬ ‫فرصت طالیی را که افغانستان در کنفرانس شیکاگو پیش رو دارد‪،‬‬ ‫امیدوارمی در زمینه­های زیرین از آن به طور بایسته و شایسته استفاده گردد‪:‬‬ ‫‪.1‬جامعه جهاین و حکومت افغانستان بر یک تعریف مشترک از دمشنان و‬ ‫خمالفنی مسلح به تفاهم برسند‪.‬‬ ‫‪ .2‬طرح­های امنییت و نظامی محایت کننده برای افغانستان باید مستقیما در‬ ‫خدمت و برای اجیاد حکومت داری خوب‪ ،‬تامنی عدالت و دموکراسی‪،‬‬ ‫شفافیت‪ ،‬حسابدهی و پاسخگویی باشند‪.‬‬ ‫‪ .3‬تنها جنگ راه رسیدن به صلح نیست مگراینکه برنامه های توسعه­ی و‬ ‫مهگام و موازی به آن برای مبارزه با فقر‪ ،‬عقب ماندگی اجتماعی فرهنگی‬ ‫طرح واجرا گردد‪.‬‬ ‫‪ .4‬محایت دراز مدت جامعه جهاین به تسلیح و تقویت نریوهای مسلح‬ ‫افغانستان رمسا تسجیل و حتقق یابد‪.‬‬ ‫‪ .5‬دولت افغانستان باید ابتکار طرح ریزی منافع مشترک منطقوی خویش‬ ‫را به کمک جامعه جهاین مهسو با کشورهای مهسایه روی دست گرید‪.‬‬ ‫‪ .6‬هیچ صلحی در افغانستان با حذف عدالت حمقق خنواهد شد‪ .‬جامعه‬ ‫مدین افغانستان اکیدا پیشنهاد می­کند که متام راهها برای سعادت آینده مردم‬ ‫افغانستان باید از جاده عدالت بگذرد‪.‬‬ ‫‪http://www.acsf.af/‬‬


‫از پري هنر تا ديو جنگ زدگي‬

‫روح االمني اميين‬ ‫"از پري هنر تا ديو جنگ زدگي" عنوان هشتاد و هفتمني جلسه گفتگو پلي‬ ‫ميان خنبگان و شهروندان بنياد آرمان شهر بود که در روز چهارشنبه ششم‬ ‫ثور ‪ 1391‬برابر با بيست و پنجم اپريل سال ‪ 2012‬ميالدي در حايل در‬ ‫سالن انستيتيوت فرهنگي فرانسه در کابل برگزار شد که فقط ‪ 50‬نفر خماطب‬ ‫داشت و براي دوهزار نفر رمسا دعوت نامه فرستاده شده بود‪.‬‬

‫شش سال متام است که هر ماه اين گفتگوها با عناوين و موضوعات خمتلف‬ ‫از سوي آرمان شهر در کابل و هرات برگزار مي شود‪ .‬در سال هاي اول‬ ‫شور و حايل بود و خماطبان اين برنامه ها که در قدم اول دانشجويان اساتيد‬ ‫دانشگاه روشن فکران و فعاالن جامعه مدين بودند با اشتياق و عالقه در آن‬ ‫ها شرکت مي کردند‪ .‬از اين سري گفتگوها برنامه هايي را به خاطر دارم که‬ ‫مهه چوکي هاي سالن ‪ 400‬نفره انستيتيوت فرهنگي فرانسه پر بود و عده‬ ‫اي در بني راه رو روي زينه ها نشسته بودند و تا پايان برنامه پلک مني زدند‪.‬‬

‫اين برنامه ها مهچنان به قوت خود برگزار مي شود ويل گويا از قوت‬ ‫خماطبان آن کاسته شده است‪ .‬خماطباين که ده سال پيش آينده اي روشن را‬ ‫در ذهن خود جمسم کرده بودند براي اين سرزمني‪ .‬آينده اي که شعاع نازک‬ ‫نوری از گذشته هايي دور بر آن مي تابيد‪ .‬زماين که اين سرزمني سرزمني‬ ‫عشق بود و هنر و فرهنگ و ادبيات اما اين شعاع نازک کم کم ناپيدا شد‬ ‫و تريه گي حتجر و تفنگ يک بار ديگر بر آن سايه افکند و مصداق عيين‬ ‫جامعه اي جنگ زده را براي جهانيان به منايش گذاشت و مردم اميدوار چند‬ ‫سال قبل را يک بار ديگر از پا در انداخت‪.‬‬

‫"از پري هنر تا ديو جنگ زدگي" به هبانه چاپ مرقع "عشق" متشکل از‬ ‫دوازده تابلوي خوش نويسي استاد جنيب اهلل انوري از بزرگان خوشنويسي‬ ‫اين سرزمني برگزار شده بود‪ .‬مرقعي با تذهيب مهدي بنايي و اشعاري از‬ ‫حضرت موالنا‪ ،‬خواجه مشس الدين حممد حافظ شريازي‪ ،‬ابواملعاين بيدل‬ ‫دهلوي‪ ،‬موالنا عبدالرمحان جامي‪ ،‬استاد شهريار و‪...‬‬

‫چاپ مرقع در سرزميين که امروز افغانستان ناميده مي شود کار جديدي‬ ‫است و اين مرقع از اولني کارهاييست که در اين زمينه چاپ شده است‬ ‫با خطوط و نقوشي که ما را مي برد به دوره هايي که مردم جمبور نبودند‬ ‫عشق را در پستوي خانه هنان کنند‪ .‬به زماين که مريعلي تربيزي در قرن‬ ‫هشتم هجري از درآميخنت دو نوع خط نسخ و تعليق زيبايي خط نستعليق‬ ‫را آفريد و زماين که پيچ و تاب خط شکسته نستعليق در جسم هنر‬ ‫خوشنويسي به دست هنرمند مرتضي قلي خان شاملو حاکم هرات بر جسم‬ ‫هنر خوشنويسي دميده شد‪.‬‬

‫دوازده تابلوي مرقع "عشق" با اين دو نوع خط نوشته شده است و تذهيب‬ ‫مهه اين کارها استوار بر مکتب هرات است‪.‬‬ ‫و اما از پري هنر تا ديو جنگ زدگي‬ ‫رابطه هنر و اجتماع از مباحثي است که تعداد زيادي از هنرمندان و نگره‬ ‫پردازان اين حوزه مهواره با آن درگري بوده اند‪ .‬عده اي هنر را براي اجتماع‬ ‫و عده اي هنر را براي هنر خواسته اند‪.‬‬ ‫با اين وصف اين موضوع در جامعه جنگ زده اي مانند افغانستان مي تواند‬ ‫بسيار حمل حبث و تبادل نظر داشته باشد؛ از مهني رو عنوان اين برنامه شد‪:‬‬

‫سخنران اول هشتاد و هفتمني جلسه گفتگوي آرمان شهر استاد عامل فرهاد‬ ‫رييس دانشکده هنرهاي زيباي دانشگاه کابل بود که با روي کردي اجتماعي‬ ‫به مست هنر صحبت کرد و رابطه هنر و اجتماع را به خصوص در جامعه‬ ‫افغانستان از نظر گذراند‪ .‬آقاي فرهاد سرمايه هنرمند را اثر او خواند و‬ ‫جمموعه صحبت اش بر اين پايه استوار بود که مهان گونه که يک هنرمند‬ ‫بايد متعهد به اجتماع و پريامونش باشد جامعه نيز بايد تعهدي نسبت به هنر‬ ‫و هنرمند داشته باشد‪ .‬وي مهچنني با اشاره به هنر سينما يادآور تفاوت هاي‬ ‫فرهنگي و اجتماعي بني جامعه ما و ديگر کشورهاي دنيا نيز شد و اين که‬ ‫هنرمندي که در افغانستان زندگي مي کند بايد شرايط اجتماعي و فرهنگي‬ ‫در اين کشور را در نظر بگريد‪.‬‬

‫سخنران بعدي اين جلسه گفتگو آقاي جاويد فرهاد (شاعر و پژهشگر) بود‪.‬‬ ‫او با اشاره به تعبري ميين ماليست ها از هنر گفت آن ها تعريف شان را از‬ ‫هنر در انتزاعيت سادگي و فرديت خالصه مي کنند از ديد ميين ماليست ها‬ ‫هنر پديده انتزاعي است که اساس خود را بر پايه سادگي بيان و روش هاي‬ ‫ساده و خايل از پيچيده گي معمول فلسفي مي گذارند و بيشتر بر بازتاب‬ ‫فرديت هنرمند اتکا دارند‪ .‬وي با اشاره به نگاه مدرنيست ها گفت هنر يک‬ ‫نواخيت ارگانيک يا اندام وار را در هم مي شکند و کليت دروغني را انکار‬ ‫مي کند‪ .‬لذت بردن از اين هنر نيازمند انديشيدن است‪ .‬هنر مدرن اصل را‬ ‫بر ويراين عادت هاي زيبايي شناخیت گذاشته است پس هم به استقالل فکر‬ ‫نياز دار�� و هم موجب آن مي شود‪.‬‬

‫او با اشاره به نظريه پست مدرنيست ها در مورد هنر که آن را تقريبا در‬ ‫تقابل با ديدگاه مدرنيست ها خواند و گفت هنر در دنياي پست مدرن نه‬ ‫تعلق به چارچوب ارجاعي و معيارداوري خاصي دارد و نه به اتوپياي‬ ‫خاصي متعلق است‪.‬‬ ‫آقاي فرهاد در اين خبش از صحبت هايش به نظريه کساين مانند تئودور‬ ‫آدرنو ‪ ،‬کروچه و تولستوي در مورد هنر نيز اشاره کرد‪.‬‬

‫اما قسمت اصلي صحبت آقاي جاويد فرهاد در مورد رابطه هنر و تعهد بود‪.‬‬ ‫او اين مسأله را مانند مبحث چيسيت هنر توأم با اما و اگرهاي فراوان خواند‪.‬‬ ‫وي گفت‪ :‬در اين مورد دست کم دو گونه نظريه متفاوت از هم وجود دارد‪.‬‬ ‫ديدگاه خنست مربوط به هنرمنداين مي شود که هنر را با تعهد مهراه مي دانند‬ ‫و ديدگاه دوم بر خالف ديدگاه خنست منوط به نگره پردازاين است که هنر‬ ‫را مستقل از هر قيدي و بسيت حيت قيد تعهد مي دانند‪.‬‬

‫وي با ذکر نقل قويل از تولستوي گفت‪ :‬هنر وسيله کسب لذت نيست بلکه‬ ‫وسيله ارتباط انسان ها جهت سعادت فرد و جامعه انساين است‪ .‬او هم چنني‬ ‫به نظريه اي از شيلر در رابطه به تأييد هنر متعهد نيز اشاره داشت‪.‬‬

‫اما ديدگاه دوم که بر زيبايي حمض در هنر اتکا مي کند هر فراورده هنري‬ ‫را چيزي جز زيبايي حمض مني داند و تعهد و التزام را بر دامن هنر به عنوان‬ ‫پينه ناجوري مي انگارد‪.‬‬

‫او گفت‪ :‬با استناد بر نگره هايي که در رابطه به رد و تأييد مقوله تعهد در‬ ‫هنر ارايه شد من به اين باورم که هيچ هنري ولو هدفش اجياد زيبايي براي‬ ‫زيبايي هم باشد بدون تعهد شکل گرفته مني تواند‪ .‬اما چه گونه تعهدي؟‬ ‫اشاره من به اين موضوع به اين معين است که خنست از مهه بايد توجيه‬ ‫مان را از مفهوم مقوله تعهد چارچويب نسازمي يعين بسط اش بدهيم تا تعميم‬ ‫يافته و گستره هاي گسترده تري را در نوردد‪ .‬تعهد در اثر هنري يکي اين‬ ‫است که در خلق يک اثر هنري ما تصميم مي گريمي که خنست تعهد داشته‬ ‫باشيم بعد هر فراورده هنري را بر بنياد مهان نوع نگرش متعهدانه و قصدي‬ ‫و از قبل پذيرفته شده و معيين که وجود دارد شکل بدهيم و دوم اين که‬ ‫هنرمند ذاتا و فطرتا با توجه به نوع نگرشي که به اشيا و پديده ها دارد متعهد‬ ‫است‪ .‬تعهد تنها در اين خالصه مني شود که هنرمند اثر هنري اي خلق کند‬ ‫که صرفا متعهد باشد و به جنبه هاي آفرينش هنري و زيبايي شناخيت آن‬ ‫توجه نکند‪ .‬يعين اگر تعهد در ذهن هنرمند ملکه شود نيازي ندارد که به تعهد‬ ‫به عنوان پينه ناجوري نگاه کند که به دامن هنر وصله خبورد‪ .‬اگر شناخت‬ ‫دقيقي از مسأله تعهد وجود داشته باشد خود تعهد در ذهن شاعر‪ ،‬نويسنده‬ ‫يا هنرمندي که دست به آفرينش مي زند ته نشني شده باشد و جامنايه ذهين‬ ‫اش باشد خود به خود صورت مي گريد‪ .‬وي گفت حيت اجياد هنر حمض‬ ‫که هدفش چيزي جز خلق زيبايي نباشد نيز مهذات تعهد است‪ .‬چرا که هر‬ ‫آفرينشي يف نفسه با مقوله تعهد مهراه و مهذات است‪.‬‬

‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫گفتگوی ‪ 87‬آرمان‏شهر‬

‫"از پري هنر تا ديو جنگ زدگي"‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪39‬‬


‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫او در جامعه امروز ما برداشت از هنرهايي مانند سينما‪ ،‬رقص و تياتر را‬ ‫برداشيت سطحي بومي و عقب گرا خواند‪ .‬آقاي فرهاد گفت هنر نقاشي و‬ ‫مينياتور با وصف اين که در افغانستان پيشينه کهن دارند اما به صورت‬ ‫کل دچار نوعي کليشه زدگي اند با آن که کارهاي ارزش مند برخي از‬ ‫هنرمندان در اين حوزه هنري به ويژه نقاشي و مينياتور قابل ستايش و‬ ‫گاهي هم شگفيت انگيز است اما اين ويژگي ها بيشتر جنبه تالش فردي‬ ‫دارد‪ .‬هنر مينياتور با توجه به اين که مي تواند گستره بزرگ ظرفييت را به‬ ‫حلاظ موضوعي برتابد اما هنوز هم در چارچوب بازتاب مهان مفاهيم تغزيل‬ ‫صرف و آرايش هاي سنيت شکل مي گريد و کمتر به مفاهيم امروزي مي‬ ‫پردازد‪ .‬در يک نگرش مجعي و در تناسب با هنرهاي ديگر صرفا ادبيات‬ ‫و بيشتر هم تا حدي شعر را مي توان پديده اي رشد يافته در افغانستان‬ ‫انگاشت‪ .‬با توجه به آسيب هايي که به گونه جمموعي در عرصه هنر در‬ ‫افغانستان به آن اشاره شد ما با دو گونه مقوله تعهد در هنر روبرو بوده امي‪.‬‬ ‫خنست تعهدي که بيشتر جنبه ايديولوژي چپي داشته و دوم تعهدي که بيشتر‬ ‫گرايش راسيت از منظر سياست هاي حاکم بر آن حتميل شده که در واقع‬ ‫مي توان گفت هر دو رويکرد چپي و راسيت نه تنها در زمينه رشد هنر در‬ ‫افغانستان اثر گذار نبوده بلکه چشم داشت ما را از ماهيت و چيسيت هنر‬ ‫دچار اشکال و توهم نيز ساخته است‪.‬‬ ‫آخرين سخنران اين جلسه گفتگو استاد اسلم جوادي رييس دانشکده علوم‬ ‫اجتماعي دانشگاه کاتب بود که صحبت اش را با يک پرسش آغاز کرد‪:‬‬

‫و مستقيم اشاره کرد هنر است و هر آن چه از اين مسايل‬ ‫بيگانه و دور باشد هنر نيست‪.‬‬

‫آقاي جوادي گفت حبثي را که آدرنو مطرح مي کند ذات‬ ‫دوگانه هنر است يعين هنر از يک سو امري خود بنياد‬ ‫است و از سويي ديگر امري اجتماعي است‪ .‬امر خود‬ ‫بنياد هنر و اجتماعي بودن آن به دو ويژگي اشاره دارد‪.‬‬ ‫دو ويژگي اي که پاردوکسيکال و متناقض است يعين‬ ‫به حنوي مهديگر را نفي مي کنند‪ .‬هنر به مثابه امر خود‬ ‫بنياد يعين هنر يک امر مستقل است و در يک ميدان از‬ ‫نريوهاي معنايي به وجود مي آيد که اين ميدان دريچه‬ ‫اي رو به درون دارد و هيچ اثري از جهان بريون مني‬ ‫پذيرد‪ .‬مناسبات قواعد و قوانني حاکم بر جهان هنري تابع‬ ‫جهان هنري است و اين جهان نه جهان اجتماعي است و‬ ‫نه چيزي فراتر از آن‪ .‬از نظر آدرنو هنر بايد تابع قوانني‪،‬‬ ‫قواعد و عوامل خودش باشد زيرا هر امري که بريون از‬ ‫جهان هنري بر هنر تأثري بگذارد در واقع جوهر هنري را‬ ‫از بني مي برد‪ .‬فرق مني کند اين هنجار تعهد باشد يا هر‬ ‫چيز ديگري‪ .‬اگر هر هنجاري بريون از جهان هنري بر‬ ‫جهان هنر تأثري بگذارد جوهر امر هنري را از بني مي برد‪.‬‬ ‫امر هنري بايد يک امر خودبنياد و مستقل باشد‪.‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪40‬‬

‫"زماين که حبث از هنر متعهد مطرح مي شود پرسش در واقع از نوع نسبيت‬ ‫است که ميان جامعه و هنر برقرار مي شود يعين اين که چه نسبيت ميان هنر‬ ‫و جامعه وجود دارد؟" او گفت ديدگاه هاي متعدد و گوناگوين در اين زمينه‬ ‫وجود دارد و من سعي مي کنم با تکيه بر ديدگاه آدرنو حبث را پيش بربم‪.‬‬

‫وي گفت بيشترين تأکيد را پريوان مارکسيسم بر هنر متعهد داشتند و‬ ‫اعتقادشان بر اين بود که آن چه بن مايه اصلي هنر را تشکيل مي دهد‬ ‫تعهد امر هنري است يعين که هنر نبايد در خدمت لذت و به دور از دغدغه‬ ‫ها‪ ،‬دردها و مسايلي که در جامعه جريان دارد باشد‪ .‬هنر بايد در خدمت‬ ‫جامعه باشد و هنر بايد منعکس کننده و بازتاب دهنده مسايل‪ ،‬دردها‪ ،‬آالم‬ ‫و مصايب اجتماعي باشد‪ .‬از اين منظر هنري که در واقع با جامعه در ارتباط‬ ‫نيست مسايل اجتماعي را منعکس مني کند‪ ،‬با دردهاي مردم بيگانه است‪،‬‬ ‫هنر نيست بلکه ابزاري است در اختيار دستگاه سلطه و در واقع متحد‬ ‫نريوهاي سلطه گر است‪ .‬اين نوع هنر ابزاري است براي سرکوب مردم‪،‬‬ ‫ابزاري است براي ستم بر مردم و ابزاري است براي هبره کشي از مردم‪ .‬به‬ ‫مهني دليل اين دسته بر اين اعتقاد بودند که هنر بايد در خدمت جامعه باشد‬ ‫و در خدمت آواهاي مدفون و صداهاي فراموش شده آن خبشي از جامعه‬ ‫که ديگر صداي شان به گوش مني رسد قرار گريد‪ .‬به مهني دليل اين ها با‬ ‫يک نقد راديکال و انتقاد بنيادين آن دسته از فعاليت هاي هنري را که با امر‬ ‫واقع يا با واقعيت هاي دردناک جامعه بيگانه بود هنر مني ناميدند که اين نوع‬ ‫نگاه نوعي نگاه نورماتيو يا هنجاري به هنر است‪.‬‬

‫در اين بني آدرنو يکي از متفکران مکتب فرانکفورت است و ريشه هاي‬ ‫مارکسيسيت دارد و به ظاهر بايد تعلق خاطر مي داشت به پيشينيان‬ ‫مارکسيست خودش که معتقد بودند هنر بايد متعهد باشد و در خدمت جامعه‬ ‫باشد؛ اما او بر خالف مهه دوستان مارکسيست خودش عقيده دارد که هنر‬ ‫نبايد در خدمت جامعه باشد يعين هنر يک امر متعهد نيست‪ .‬هنر قابل تقليل‬ ‫به تعهد نيست و مني شود گفت که هر هنري که درد جامعه را منعکس کرد‪،‬‬ ‫مسايل اجتماعي را مطرح کرد و به واقعيت هاي اجتماعي به صورت صريح‬

‫آقاي جوادي با طرح اين پرسش که اگر امر هنري يک‬ ‫امر خودبنياد است پس چگونه مي تواند اجتماعي باشد؟‬ ‫گفت‪ :‬از نظر آدرنو مهني که ما تأکيد مي کنيم که هنر‬ ‫بايد مستقل باشد نفس استقالل هنر اجتماعي بودن آن‬ ‫را نيز نشان مي دهد‪ .‬مستقل بودن هنر يعين که هنر فشار‬ ‫اجتماعي را بر مني تابد‪ ،‬نظام سياسي حاکم بر جامعه را‬ ‫بر مني تابد‪ ،‬به مصلحت سياسي تن مني دهد هنر تابع‬ ‫خواست و تقاضايي است که در درون جهان هنري به‬ ‫وجود مي آيد با اين وصف وقيت که هنر تن مني دهد به‬ ‫يک هنجار سياسي و به يک فشار بريون از جهان هنري‪،‬‬ ‫اين خود نفي جهان اجتماعي است‪ ،‬اين خود مقاومت‬ ‫در مقابل جهان اجتماعي و ايستادگي در برابر جهان‬ ‫اجتماعي است و از نظر آدرنو مهني ايستادگي در برابر‬ ‫جهان اجتماعي هنر را به امري اجتماعي بدل مي کند و‬ ‫از طريق نفي جهان اجتماعي هنر به امري اجتماعي بدل‬ ‫مي شود‪.‬‬ ‫آقاي جوادي بر اساس نگاهي که آدرنو در باره هنر‬ ‫داشت گفت هنرمند بايد حتت قواعد و قوانيين که در‬ ‫جهان هنري هست عمل کند به اين معين که گاهي ممکن‬ ‫است در خدمت جامعه باشد و گاهي ممکن است بريون‬ ‫از جامعه باشد‪ .‬نفس اين که هنر سعي مي کند استقالل‬ ‫خود را در جهان اجتماعي حفظ کند خود اين نوعي کنش‬ ‫اجتماعي است و اجتماعي بودن هنر را اثبات مي کند‪.‬‬

‫در قسمت پاياين اين برنامه چند سوال نيز در مورد اين‬ ‫سوژه از سوي شرکت کنندگان مطرح شد که آقاي جاويد‬ ‫فرهاد و استاد اسلم جوادي به آن ها پاسخ دادند‪.‬‬


‫بنیاد آرمان شهر در طول ‪ 6‬سال فعالیت مستمر خود در افغانستان‬ ‫(شهرهای کابل و هرات) تا این تاریخ ‪ 87‬برنامه «گفتگو‪ ،‬پلی میان خنبگان‬ ‫و شهروندان» را برگزار کرده است‪ .‬یکی از اهداف برگزاری چننی برنامه‬ ‫هایی اجیاد فضاهای حبث و تبادل نظر میان شهروندان و مسئوالن است‪.‬‬ ‫یکی از مفاهیم و موضوعایت که در جمموعه این برنامه ها‪ ،‬حمور حبث قرار‬ ‫گرفته موضوع "عدالت انتقایل و مصاحله" و مفاهیم مرتبط با آن بوده است‪.‬‬ ‫در کشورهای استبداد زده مثل افغانستان و با جتربه دهه ها جنگ و‬ ‫خشونت‪ ،‬مردمان سرنوشت مشاهبی دارند اما در عنی حال "صحبت عمومی"‬ ‫از مسائلی که درد و جتربه مشترک بسیاری از آنان بوده ‪ ،‬تابو است‪ .‬اما‬ ‫اندیشمندان و خوش فکران هر جامعه‏ای بر این امر واقفند که بدون اجیاد‬ ‫ارتباط و برقراری گفتگو میان شهروندان و قربانیان از یک سو با مسئوالن‬ ‫خشونت و نقض حقوق بشر از سوی دیگر‪ ،‬امکان شناخت مهدیگر‪ ،‬التیام‬ ‫زخم ها و جلوگریی از تکرار روندهای خشونت‏زا وجود ندارد‪.‬‬

‫باید به این نکته توجه داشت که مساله «عدالت انتقایل» مفهومی انتزاعی‬

‫منی توان صفحات تاریخ را تنها با پریوزی شاهان و قهرماین و رشادت‬ ‫شهیدان پر کرد‪ ،‬باید به رجنی که این مهه پریوزی در قبل ان به دست امده‬ ‫نیز اشاره کرد‪ .‬باید تاریخ را آگاهانه بازخواین کرد و با نگاهی انساین و نه‬ ‫از زاویه دید قدرت‏های حاکم‪ ،‬به نقض سیستماتیک حقوق بشر اذعان منود‪.‬‬ ‫از طرف دیگر‪ ،‬پرهیز از خشونت‪ ،‬نفی جنگ‪ ،‬شکنجه و نقض حقوق بشر‬ ‫نباید تنها در چهارچوب های قانوین حمصور مباند‪ .‬ادبیات و هنر به عنوان‬ ‫عرصه هایی که جتلی گاه روح و حیات هر جامعه ای هستند‪ ،‬در این میان‬ ‫می توانند نقش عمده ای در تلطیف روحی جامعه و به تصویر کشیدن زشیت‬ ‫ها و زخمیت‏های جامعه ایفا منایند‪ .‬می توان امهیت حافظه تارخیی‪ ،‬مهدیگر‬ ‫پذیری‪ ،‬ارزش‏های دموکراتیک‪ ،‬و زیسنت در صلح و آرامش را با منایش‬ ‫یک فیلم و یا سرودن شعری برای مهه شهروندان ملموس‏ تر منود و از آنان‬ ‫خواست که در این راه مهراه شوند‪.‬‬ ‫می توان مهه شهروندان را در مبارزه علیه جنگ‪ ،‬خشونت و نظامی گری‬ ‫بسیج کرد و با زبان خود آنان جامعه ایده آیل آنان را به تصویر کشید‪.‬‬ ‫در جشنواره صلح سیمرغ که بنیاد آرمان‏شهر ان را برگزار منود‪ ،‬بیش از‬ ‫هزار اثر در این زمینه مجع آوری شد و زماین که در‬ ‫برنامه "سیمرغ در قاف صلح" برگزیده‏ای از این آثار‬ ‫به صورت تلفیقی از شعرخواین و تئاتر اجرا شد‪ ،‬مهه‬ ‫حضار با متام وجود زیسنت در صلح و جهاین عاری‬ ‫از جنگ را آرزو کردند‪.‬‬

‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫‪ 6‬سال گفتگو از عدالت‬

‫رفته است می توان از ابزارهای جهاین و بنی املللی استفاده کرد‪ .‬یکی از‬ ‫راهکارهای قابل ذکر در این زمینه‪ ،‬صالحیت قضایی جهاین است‪ .‬که در‬ ‫چند گفتگوی مفصل بدان پرداخته شده است‪.‬‬

‫عناوین برخی از گفتگوهای بنیاد آرمان‏شهر که در‬ ‫این ‪ 6‬سال به طور مستقیم به مساله عدالت انتقایل و‬ ‫صلح پرداخته‏اند‪ ،‬به قرار زیر است‪:‬‬ ‫‪ - 1‬نقش شهروندان در حقيقت يايب و عدالت جويي‬

‫‪ - 2‬در جستجوی حقیقت و عدالت در افغانستان‬

‫‪ - 3‬عدالت انتقايل و كار كرد هاي جامعه مدين در‬ ‫اين روند‬

‫‪ - 4‬چه کساین صلح را می سرایند؟ صلح اندیشی‪،‬‬ ‫نریو های صلح در افغانستان و جایگاه شهروندان‬ ‫ کابل‬‫‪ - 5‬چه کساین صلح را می سرایند؟ صلح اندیشی‪،‬‬ ‫نریو های صلح در افغانستان و جایگاه شهروندان‬ ‫– هرات‬

‫‪ - 6‬مذاکره ملی با زنان‪ :‬دادرسی یا عقب نشیین؟‬ ‫‪ - 7‬زنان و عدالت‬

‫‪ - 8‬سیمرغ در قاف صلح‬ ‫نیست که در خالء حمقق شود‪ .‬متامی ساختارها و ارکان جامعه باید این‬ ‫مفهوم را در خود بپرورانند‪ .‬یعین منی توان از صلح صحبت کرد ویل چشم‬ ‫بر جرامی جنگی و قربانیان خشونت‏ها بست‪ .‬منی توان زنان را که بزرگترین‬ ‫بازندگان و قربانیان جنگ هستند‪ ،‬در مذاکرایت که رو به آینده بدون جنگ‬ ‫دارند‪ ،‬به رمسیت نشناخت و بر حضور آنان در مذاکرات صلح اصرار‬ ‫نورزید‪ .‬و در این میان منی توان نقش جامعه مدین به عنوان هنادهای مردمی‬ ‫و بازوی اصلی شهروندان در گفتگو با حاکمیت و قدرت نادیده گرفت‪ .‬به‬ ‫مهنی دلیل در گفتگوهای متعددی که از سوی آرمان شهر برگزار شده مساله‬ ‫زنان‪ ،‬شهروندان‪ ،‬قربانیان و جامعه مدین مهواره از حمورهای حبث بوده است‪.‬‬ ‫از سوی دیگر‪ ،‬پیگریی جرامی جنگی و تالش برای پایان خبشیدن به فرهنگ‬ ‫معافیت تنها به حماکمه و کیفر چند فرد و دور نگه داشنت آنان از مناصب‬ ‫قدرت ختم منی شود‪ .‬هدف عمده اصالح ساختارهای غری پاسخ ده و‬ ‫ناکارآمد است‪ .‬این امر تا بداجنا امهیت دارد که راه‏کارهای قانوین برای‬ ‫پیگریی نقض حقوق بشر به صورت جهاین درآمده اند و در کشورهایی‬ ‫که استقالل و توانایی قوه قضاییه در رسیدگی به این موارد به زیر سئوال‬

‫‪ - 9‬صالحيت قضايي جهاين‬

‫‪ - 10‬باز خواين حافظه مجعي ما‬

‫‪ - 11‬صالحیت قضایی جهاین؛ راه کاری جدید برای پیگرد ناقضان حقوق‬ ‫بشر‬ ‫‪ - 12‬شصت سال تاریخ انگاری در افغانستان‬

‫‪ - 13‬حقیقت‪ ،‬عدالت و دادخواهی در افغانستان‪ :‬سازوکارهای ملی و‬ ‫بنی املللی‬

‫‪ - 14‬زنان و عدالت در جنگ و صلح‬

‫‪ - 15‬در جستجوی حقیقت و عدالت‪ :‬بررسی نیم قرن حبران در افغانستان‬ ‫‪ - 16‬علیه فراموشی با منايش فلم فارهنايت ‪ 451‬درجه – کابل‬

‫‪ - 17‬علیه فراموشی با منايش فلم فارهنايت ‪ 451‬درجه – هرات‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪41‬‬


‫فرهنگ و هنر‬

‫روح االمین امینی‬

‫‪1‬‬ ‫درود جناب فردوسی!‬ ‫این نامه از شهری به نام هرات برای مشا نوشته می شود‪ .‬از شهری در مهنی‬ ‫نزدیکی ها‪ ،‬خیلی دور نیست ‪ 300‬یا ‪ 400‬کیلومتر با مشا فاصله دارد‪ .‬شاید‬ ‫حساب های جدید دست تان نباشد به مهنی دلیل فکر می کنم یکی دو‬ ‫مثال بیاورم بد نیست مثال اگر مشا خبواهید از شهری که آرامگاه آن جاست‬ ‫سری به هتران بزنید باید ‪ 894‬کیلومتر راه بروید که با کمی تفاوت سه برابر‬ ‫مسریی است که با نگارنده این نامه فاصله دارید یا مثال اگر خبواهید سری‬ ‫به خواجه در شریاز بزنید باید ‪ 1374‬کیلومتر راه بروید‪.‬‬ ‫‪ 1374‬گفتم خاطرایت در ذهنم زنده شد‪ .‬به خصوص اگر یک “خورشیدی”‬ ‫در ادامه آن اضافه کنید یعین بنویسید ‪ 1374‬خورشیدی‪.‬‬ ‫جناب فردوسی! سال ‪ 1374‬گمان کنم صنف هفتم مکتب بودم تازه دو سه‬ ‫سال از بازگشتم به هرات می گذشت سال ها مهراه خانواده ام در جوار‬ ‫مشا زندگی می کردم‪ .‬منظورم دوران کودکی است‪ ،‬دوران دبستان‪ .‬شاگرد‬ ‫دبستان ابن سینا بودم در گوشه ای از شهر دراندشت مشهد‪ .‬شهری که خیلی‬ ‫راحت می توانست گم ات کند و من هم سال های کودکی ام را اگر در این‬ ‫شهر گم نکرده باشم حداقل جا گذاشته ام‪ .‬در مهان سال ها یکی دو بار‬ ‫به دیدن مشا هم آمدم البته آن سال ها خیلی کوچک بودم و گمان منی کنم‬ ‫مرا به یاد بیاورید‪ .‬من هم خاطره کم رنگی از مشا در ذهن دارم راستش را‬ ‫بپرسید در آن سال ها خواجه را بیشتر از مشا می شناختم با وصف این که‬ ‫هیچ وقت ندیده بودمش‪ .‬پدربزرگم کتابش را در خانه داشت‪ .‬مهیشه برای‬ ‫خودش می خواند‪ .‬گاهی هم برای ما و هرازگاهی که گرهی در کارش می‬ ‫افتاد از کتاب خواجه فال می گرفت‪ .‬گاهی فکر می کردم پدر بزرگ با‬ ‫خواجه رفاقیت دارد از بس که مهیشه فال هایش خوب می آمد‪ .‬اما بعدها‬ ‫فهمیدم که این خواجه است که درد دل مهه را می فهمد‪ .‬راسیت تا یادم نرفته‬ ‫بگومی این خواجه ی مهربان شریازی گاهی هم بدقلق می شد منونه اش یک‬ ‫روز با خودم جل افتاد‪ .‬آن سال ها برای خودم مردی شده بودم و دانشگاه‬ ‫می رفتم؛ یک روز امتحان کیمیا (شیمی) داشتیم و من هم که بیشتر ساعت‬ ‫های درسی ام فدای خواجه و مشا و بقیه عزیزان شده بود درسی خنوانده‬ ‫بودم مهنی بود که صبح پیش از رفنت به دانشگاه رفتم سراغ دیوان خواجه‬ ‫و با این نیت که نتیجه امتحان چه خواهد شد الی دیوان را باز کردم‪ ،‬چشم‬ ‫تان روز بد را نبیند‪:‬‬ ‫مزرع سبز فلک دیدم و داس مه نو‬ ‫یادم از کشته خویش آمد هنگام درو‬ ‫از مشا چه پنهان مهان طوری هم شد و وقیت استاد پارچه امتحان (راسیت‬ ‫ما این جا به ورقه پارچه می گوییم) را از دستم گرفت فهمیدم چه گندی‬ ‫زده ام‪.‬‬ ‫بگذرمی جناب فردوسی داشتم برای مشا می نوشتم که یادم از خواجه آمد‬ ‫و ذکر خریی از ایشان هم رفت‪ .‬خالصه با وصف این که سال ها در مشهد‬ ‫زندگی کردم و البته از مهان سال ها نام تان برامی آشنا بود در هرات بود که‬ ‫مشا را بیشتر شناختم‪ .‬سال های دبریستان بود؛ صنف نه و ده مکتب بودم‪ .‬در‬ ‫این سال ها بود که فهمیدم سی سال رنج کشیده اید تا مرا زنده نگه دارید و‬ ‫در مهنی سال ها بود که فهمیدم فارسی معرب پارسی است و از آن سال ها‬ ‫به بعد هر روز بیشتر از روز پیش در دمل جا باز کردید‪ .‬البته نه این که مشا را‬ ‫به دلیل خایل بودن عریضه انتخاب کرده باشم‪ .‬دم دستم کسان دیگری هم‬ ‫بودند مثال جامی‪ ،‬هالیل‪ ،‬ناظم و حنظله البته کمی آن سو تر موالنا‪ ،‬سنایی‪،‬‬ ‫ناصر خسرو و امثال این ها را هم داشتم که حیت بدون ویزا می توانستم به‬ ‫آن ها سر بزمن اما قسمت مهمی از ذهنم را مشا اشغال کرده بودید که شعر‬ ‫و قدرت کالم تان یک طرف قضیه بود‪ .‬جاذبه مشا برامی بیشتر جنبه هوییت‬ ‫داشت‪ .‬من در مشا خطوط روشین از هویتم را می دیدم و اگر واقعیت اش‬ ‫را خبواهید وقیت شور شعر به سرم می زد کمتر به سراغ مشا می آمدم‪ .‬در‬ ‫چننی حاالیت بیشتر با موالنا و حافظ دم خور بودم و منی توامن تا امروز‬ ‫منکر شرییین کالم سعدی زیر زبامن بشوم‪ .‬اما مشا چیز دیگری بودید‪ .‬وقیت‬ ‫دستم را می گرفتید که بیگانه ای قصد داشت سرم را به دیوار بکوبد؛ قصد‬ ‫داشت به هویتم محله کند؛ قصد داشت به زبامن ایراد بگرید‪ .‬این جا بود که‬ ‫اولنی نامی که به خاطرم می آمد فردوسی بود‪ .‬البته نام بزرگ مشا را هیچ‬ ‫وقت به این کوتاهی ادا منی کنم‪ .‬حکیم ابوالقاسم فردوسی شایسته مشاست‬ ‫و در این جا هی پشت سر هم تکرار نکردم که مبادا ناخواسته برجنامن تان‪.‬‬

‫جناب فردوسی! دلسوزی مشا به این زبان و این فرهنگ بر کسی پوشیده‬ ‫نیست‪ .‬خوشحال می شدم که مشا را از نزدیک می دیدم اما امروز حیت به‬ ‫ذهنم خطور منی کند که ای کاش مشا در این دوره زندگی می کردید‪ .‬می دامن‬ ‫دنیای ما برای مشا تنگ است! ما دنیای کوچکی دارمی! ما دنیای بدی دارمی!‬ ‫جناب فردوسی دیگر سراغی از آن جغرافیای بزرگ نیست و دیگر سراغی‬ ‫از آن آدم های بزرگ هم نیست‪ ،‬دیگر کسی برای هویت اش بسی رنج منی‬ ‫برد‪ .‬جناب فردوسی گویا ما این بار از اسب نیافتادمی بلکه از اصل افتادمی‪.‬‬ ‫از مشا چه پنهان امروز عده زیادی به جان این زبان و این فرهنگ افتاده‬ ‫اند و می خواهند با مششری نام مشا را از کنار نام موالنا و نام موالنا را از‬ ‫کنار نام رودکی جدا کنند‪ .‬برای ما که قرن هاست این اتفاق افتاده؛ خیلی‬ ‫وقت است من با مهشهری های مشا هم وطن نیستم و با مهشهری های‬ ‫رودکی هم نیستم‪ .‬آیا خرب دارید اگر خبواهم سری به مشا بزمن باید هفته‬ ‫ها از بانگ خروس خوان تا بوق‪ ...‬دنبال ویزا بدوم‪ ،‬تازه معلوم هم نیست‬ ‫که بتوامن به دست بیاورم‪ .‬شاید‬ ‫بگویید بدون ویزا بیا! جناب‬ ‫فردوسی آن قدح بشکست و آن‬ ‫ساقی مناند‪ .‬بدون ویزا منی شود‪.‬‬ ‫اگر پامی را حیت یک قدم از مرز‬ ‫آن طرف بگذارم پاسخم را با تری‬ ‫می دهند‪ .‬مهشهری های مشا هم به‬ ‫سادگی قدمی منی توانند جامی یا‬ ‫رودکی را ببینند‪.‬‬ ‫جناب فردوسی! مهه این ها قسمیت‬ ‫از رنج های امروز ماست‪ .‬حکایت‬ ‫مهان ضرب املثل مشهور خودتان‬ ‫است‪ :‬شاهنامه آخرش خوش‬ ‫است‪ .‬عده ای امروز گوش شنیدن‬ ‫این را ندارند که بگومی مشا از من‬ ‫هم هستید‪ .‬اگر چننی حریف بر‬ ‫زبان بیاورم در دو سوی مرز عده‬ ‫زیادی هستند که مرا به باد ناسزا‬ ‫بگریند‪ .‬گویا مشا به احنصار عده ای‬ ‫در آمده اید؛ موالنا به احنصار عده‬ ‫ای دیگر و رودکی هم از عده ای‬ ‫دیگر است‪ .‬راسیت پرسشی داشتم جناب فردوسی! وقیت آن بیت مشهورتان‬ ‫را سرودید‪...“ :‬عجم زنده کردم بدین پارسی” چطور مرزهای جغرافیایی‬ ‫امروز را پیش بیین کرده بودید که صدای تان فقط تا دوغارون رسید و من‬ ‫امروز از خری آن حمروم ماندم؟‬ ‫سرتان را به درد آوردم جناب فردوسی چند سال پیش جمسمه مشا را در‬ ‫هتران دیدم در حایل که سرتان را باال گرفته بودید‪ .‬فکر کنم به نقطه ای‬ ‫دور در آمسان خریه شده بودید‪ .‬آن روز تعبریهایی از این نگاه برگرفته در‬ ‫ذهنم داشتم اما فکر کنم امروز معین واقعی آن نگاه را فهمیدم‪ .‬شاید مشا از‬ ‫مهه چیزهایی که در این نامه گفتم و نگفتم خرب دارید و به آمسان خریه شده‬ ‫اید تا چشم تان به ما فرزندان ناخلف که مشا را تکه تکه کردمی نیافتد‪ .‬مشا‬ ‫سرزمنی من هستید جناب فردوسی!‬ ‫‪-------‬‬‫‪ 1‬در ‪ 22/2/1391‬خورشیدی خربگزاری مهر نوشت‪“ :‬شاهنامه زیر گوش مسئوالن ارشاد‬ ‫به یغمای افغان‌ها رفت!‪ /‬ایراین‌ها کوتاه نیامدند”‬

‫این خربگزاری با واکنشی تند به این نکته که حمققان افغانستاین گفته بودند شاهنامه در زمان‬ ‫حکومت غزنوی ها خلق شد نوشته بود‪“ :‬به گزارش خربنگار مهر‪ ،‬نشست «غزین؛ مریاث‬ ‫مشترک فرهنگی جهان اسالم» عصر امروز در سرای اهل قلم برگزار ‌شد که در این نشست‬ ‫شوکت علی حممدی‪ ،‬قنربعلی تابش‪ ،‬مولوی کروخی و اسدهلل امریی (رایزن فرهنگی افغانستان‬ ‫در ایران) بدون حضور صاحبنظران امور فرهنگی از کشورمان شرکت داشتند‪.‬‬

‫تابش در این نشست گفت‪ :‬تاریخ غزین پر از شاهکارهای شعر فارسی است و بسیاری از‬ ‫شاعران فارسی زبان‪ ،‬شاهکارهای خود را در بستر فرهنگ غزین تولید کرده‌اند‪ .‬بسیاری از‬ ‫قالب‌ها و اشعار ماندگار در ادبیات فارسی زیر سایه جریان فرهنگی متدن غزین متولد شده‌اند‪.‬‬ ‫وقیت غزین را به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسالم برمی‌گزینند‪ ،‬امهیت دادن به حمتواهایی‬ ‫است که برای اولنی بار توسط دانشمنداین چون ابن سینا در قلمروی حکومت غزنویان و‬ ‫سلطان حممود غزنوی تولید شده‌اند‪ .‬آثار ابن سینا در عصر غزنویان تولید شده و قابوس‌نامه‬ ‫عنصراملعایل کیکاووس در این عصر آفریده شده است‪”.‬‬ ‫“نامه ای به حکیم ابوالقاسم فردوسی” به این مناسبت نوشته شده است‪.‬‬


‫روح االمنی امیین‬

‫مخاطب‬ ‫ما در روزگار انبوهی منت زندگی می کنیم‪ .‬کلمایت که از صبح تا شب از‬ ‫سر و روی مان باال می روند‪ .‬در کتاب ها‪ ،‬در روزنامه ها‪ ،‬در جمله ها‪ ،‬در‬ ‫دنیای جمازی‪ ،‬در تلویزیون ها‪ ،‬در رادیوها‪ ،‬در ماهواره ها‪ ،‬در آدم ها و در‬ ‫مهه این ها کلمات یک ساین می چرخند که جاجبایی آن ها مفاهیم متعددی‬ ‫را می چرخاند و در ذهن خماطب فرو می کند‪ .‬خماطیب که خودش یک پا‬ ‫مولد است و تکه ایست از این انبوهی منت‪ .‬منت هایی که از گذشته آمده اند‬ ‫نیز مزید بر این هاست‪.‬‬ ‫در این انبوهی منت حرف و حدیث های زیادیست‪ :‬از چرندیات مستهجن‬ ‫گرفته تا افکار فلسفی و آثار هنری‪ .‬مهه این ها هم خماطبنی خود را دارند‬ ‫با گوش های گشاده ای که هر چه کلمه می ریزی در آن ها پُر منی شوند‪.‬‬ ‫هر چند این کلمات گاهی از این گوش می روند و از آن گوش بریون می‬ ‫شوند‪ .‬اما هنوز در این گری و دار خماطب بودن کار سخیت ست‪ .‬وقیت این‬ ‫مهه منت در مقابلت چشمک می زند؛ این مهه ابراز عقیده و سلیقه و این مهه‬ ‫سبک و سیاق و راه و روش‪ .‬خماطب بودن دشوار است وقیت قسمت زیادی‬ ‫از کلمات فقط می ریزند یب این که در سلول های مغزی چرخیده باشند‬ ‫مانند کلمایت که یک ربات بر زبان بیاورد در گوش هایت فرو می شوند و‬ ‫تو می ماین و انبوهی یب سر و سامان از کلمات نتراشیده در گوش هایت و‬ ‫گاهی در مغزت‪ .‬شبیه موجودایت ناقص اخللقه که ناگهان متولد شده اند‪ .‬ویل‬ ‫با مهه این ها سخت تر از کار خماطب کار مولد منت است‪.‬‬ ‫روشنگری‬ ‫امیانوئل کانت روشنگری را “به‏در آمدن انسان از مزاج کودکی می داند‬ ‫رسیدن به حالیت که گناه انسان به گردن خود اوست‪ ”.‬دست یافنت به چننی‬ ‫وضعییت امکان ندارد مگر با گریز از قراردادها و پیش فرض های پذیرفته‬ ‫شده و تکیه بر خرد‪.‬‬ ‫خردورزی انسان را چون آیینه ای می سازد در زاویه ای خمصوص و‬ ‫منحصر به فرد که بازتاب متفاویت از هسیت را برای او رقم می زند و فهم‬ ‫منحصر به فردی از پریامون و حیت آرا و نظریات دیگران را برای او شکل‬ ‫می دهد‪ .‬در خرد ورزی پیش داوری نیست و هم چننی است پیش داوری‬ ‫با آراء پذیرفته شده و باورهای مسلط‪ .‬خرد ورزی ملس هسیت ست و گذر‬ ‫دادن ذرات آن از سلول های ادراک‪ .‬و خرد ورزی روشن گری ست که از‬ ‫خود شروع می شود‪.‬‬ ‫روشنگری می تواند به معنای انقالب نیز تعبری شود در جامعه ای که حرکت‬

‫متن‬ ‫منت روشنگر بازتاب خردورزی انسان است که در اختیار دیگران قرار می‬ ‫گرید‪ .‬بسیاری از مردان و زنان روزگار ما در کودکی گری مانده اند و بر‬ ‫اساس برنامه دیگران حیت فکر می کنند‪ .‬آن ها نه تنها که مولد فکر نیستند‬ ‫بلکه شناخت دقیقی از خرد ورزی ندارند‪ .‬این عدم شناخت در این روزگار‬ ‫انبوهی منت نگراین به بار می آورد‪.‬‬ ‫در این انبوهی کلمات متین امهیت دارد که روشنگر باشد‪ .‬هر متین که‬ ‫روشنگری در آن نباشد یا مضر است یا بیخود‪ .‬این حرف دلیل دارد و‬ ‫یک ادعای یب پایه نیست‪ .‬وقیت از منت متعهد حرف می زنیم منظور ما‬ ‫باید مهان منت روشنگر باشد چرا که تعهد در این روزگار منی تواند معنای‬ ‫دیگری داشته باشد‪ .‬تعهد یعین تکیه بر خرد و وجدان و پاسخگو بودن در‬ ‫مقابل این دو‪.‬‬ ‫متین که روشنگر نباشد یا در مقابل روشنگری قرار گرفته است و یا خنثی‬ ‫است و هیچ کدام از این وجوه در شأن منت نیست و مهنی طور منی تواند‬ ‫معنای روشنگرانه تعهد را نیز محل کند‪ .‬به شرط آن که با مفهوم تعهد‬ ‫برخوردی سطحی نداشته باشیم‪.‬‬ ‫وقیت در چننی حبثی صحبت از منت متعهد به میان می آید منظور متین است‬ ‫که متعهد به وجدان و خرد بشری باشد نه این که برپایه سنت و تعصب‬ ‫بایستد‪ .‬منت متعهد در هر موردی که صحبت کند نگاهی نقادانه و شکاک‬ ‫دارد و وقیت به یقنی می رسد که وجدان و خرد به این نتیجه برسند‪ .‬اما‬ ‫این به معنای اجیاد حمدودیت برای منت نیز منی تواند به مشار رود که دایره‬ ‫روشنگری به اندازه خرد گسترده بشر دامنه دارد و متین که روشنگر باشد‬ ‫منی تواند در دامن خرد و وجدان پرورش نیافته باشد‪ .‬هیچ منت روشنگری‬ ‫از مهخوابگی تعصب و جهل متولد منی شود‪.‬‬ ‫بله جهل هم می تواند مولد منت باشد و تعصب تا به حال متون زیادی را‬ ‫به جان جوامع ما انداخته است‪ .‬تعصب را کتاب های لغت جانب داری‪،‬‬ ‫طرفداری شدید و محایت بدون چون و چرا معین کرده اند و این مغایر‬ ‫است با معنای روشنگری و با ذات خرد‪ .‬هسیت خرد با چون و چرا گره‬ ‫خورده است‪.‬‬ ‫خرد‪ ،‬پرسش گ ِر نکته سنجی است که به دروین ترین الیه های هر مسأله‬ ‫ای رخنه می کند‪ .‬در ابتدا متام پرسش هایش را می مناید و بعد به قضاوت‬ ‫می نشیند‪ .‬خرد را منی توان قانع کرد بلکه باید خود قانع شود و این قناعت‬ ‫حاصل منی شود جز با تکیه بر استدالل و منطق‪.‬‬ ‫تعهد روشنگری متن‬ ‫با آن چه تا این جا گفته آمدمی برای متون غری هنری یعین منت هایی که‬ ‫نه به منظور آفرینش هنر متولد می شوند تنها یک تعهد باقی می ماند و‬ ‫آن روشنگری است و این پایه ثابت هر متین است‪ .‬متین که خردورزی در‬ ‫آن نباشد به سخره گرفنت بشریت و توهنی به آن است‪ .‬توهنی به بشریت‬ ‫بزرگترین خطاییست که ممکن است از یک ُم َولّد منت سر بزند‪.‬‬ ‫در متون هنری پای تعهد هنرمند به خلق زیبایی و ارزش هنری منت نیز در‬ ‫میان است اما باز پایه اصلی مهان روشنگری است و اتکا ِء به خرد‪ .‬نگاه‬ ‫سطحی به هنر‪ ،‬خرد را تا اندازه ای از آن دور کرده است اما نه تنها که هن ِر‬ ‫ناخبردانه معنا ندارد بلکه هنر یکی از عایل ترین دست آوردهای خرد بشری‬ ‫است و هنر در طول تاریخ پیشگام فلسفه به عنوان مادر علوم انساین بوده‬ ‫و علوم انساین مهواره چند گام پیشتر از علوم جتریب حرکت می کرده اند‪.‬‬ ‫هنر زاییده جتربه ی دقیق و تفکر و تأمل در هسیت است و هیچ کدام این‬ ‫ها با ناخبردی میسر نیست‪ .‬رابطه هنر و خرد رابطه سرچشمه و آب است!‬ ‫هنر بدعت آفرین است اما ناخبرد نیست! در واقع کار هنر کشف رابطه های‬ ‫اشیاء و انسان هاست و این یعین تولید فکر‪ .‬پس نه تنها گسسیت بنی هنر و‬ ‫خرد نیست که هنر سرچشمه گوارای خرد بشریست‪.‬‬ ‫از این رو کار هنرمند نیز روشنگری است اما به شیوه ای بدیع و جذاب!‬ ‫اگر الزم باشد برای هنر تعریفی ارایه گردد در ذهن من این مجله می تواند‬ ‫نزدیک ترین کالم به معنای واقعی هنر به مشار رود و وجوه خمتلف آن را‬ ‫در بر گرید‪.‬‬

‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫به این سیاق‪ ،‬شنا کردن برخالف جریان آب تعبری می شود و از مهنی روست‬ ‫که کار روشنگری خایل از خطر نیز نیست‪ .‬حداقل اش این است که پاره‬ ‫بزرگی و نه مهمی از جامعه تو را طرد می کند‪ .‬هر چند که جامعه به خودی‬ ‫خود امهیت دارد اما سر و کار روشنگری بیشتر با خواص است که پاره ای‬ ‫کوچک از هر جامعه ای را تشکیل می دهند‪.‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪43‬‬


‫بین المللی‬

‫ابداع بيشتر براي بيشتر کشتن‬

‫‪1‬‬

‫سرگذشت موازي سالح ها‬ ‫و ستيزه ها‬ ‫ژان پل ابر و فیلیپ رکاسویچ‬ ‫برگردان‪ :‬منوچهر مرزبانيان‬

‫‪2‬‬ ‫‪3‬‬

‫از تاريخ قرن بيستم چه در يادها خواهد ماند؟ لوموند ديپلوماتيک به دور‬ ‫از قالب هاي معمويل که مهگان مي پسندند و مي پذيرند‪ ،‬اطلسي «انتقادي»‬ ‫را منتشر ساخته که در آن بر رويدادهاي وارونه منا و حتوالت هنان داشته‬ ‫درنگ کرده است‪ :‬از خودکامگي هاي «دنياي آزاد» گرفته تا شورش از‬ ‫ياد رفته کامرون‪ ،‬از انقالب در صنعت محل و نقل تا پايان اقتصادي که‬ ‫کشاورزي شيوه توليدي مسلط آن بود‪ .‬ستيزه هایي که خنست جنگ جهاين‬ ‫اول و دوم و سپس پايان جنگ سرد نقش خود را بر آهنا برجاي هنادند‪،‬‬ ‫به ضرب تغيريات سياسي و انقالبات فن آوري حتول يافته اند‪ .‬هنر جنگ‬ ‫به لطف هومشندي آدمي راه تکامل پيموده‪ ،‬اما مشار قربانيان به آن اندازه‬ ‫کاهش نيافته است‪ ،‬برعکس‪...‬‬

‫قرن بيستم به رويهم حدود صد و چهل ستيزه به خود ديد که دو ستيزه آن‬ ‫«جها��ن» بودند و ‪ 15‬ستيزه ديگر هريک بيش از يک ميليون تن کشته‬ ‫برجاي هنادند‪ .‬تا پيش از سال ‪ ۱۹۳۹‬مي توان ‪ 25‬و از سال ‪ ۱۹۴۵‬به‬ ‫اين سو‪ 115 ،‬ستيزه را برمشرد‪ .‬دست کم تا پايان جنگ سرد‪ ،‬رفته رفته‬ ‫آهنگ وقوع ستيزه ها مهگام با پيشرفت هایي شتاب گرفت که در تکميل‬ ‫تسليحات جديد و بيش از پيش پيچيده و هزينه بردار پديد آمد‪ .‬پس از‬ ‫سال ‪۱۹۹۱‬و فروپاشي احتاد مجاهري شوروي‪ ،‬ستيزه هاي ميان دولت ها‬ ‫‪ 1‬آرمان‏شهر‪ :‬اصل این مقاله به زبان فرانسوی در مشاره اکترب ‪ 2010‬لوموند دیپلماتیک‬ ‫منتشر شده است‪:‬‬ ‫‪Innover plus pour tuer plus; http://www.monde-diplomatique.fr/2010/10/HEBERT/19747‬‬

‫‪ 2‬ژان پل ابر (‪ ،)Jean-Paul Hébert‬حمقق مرکز پژوهش ميان رشته اي در باره صلح‬ ‫و مطالعات استراتژيک بود‪ .‬او روز ‪ ۲۱‬ژوئيه ‪ ۲۰۱۰‬در گذشت‪ .‬وي اندکي پيش از مرگش‬ ‫نسخه اي از اين مقاله را‪ ،‬چنانکه در «اطلس تاريخ» انتشار يافته‪ ،‬حتويل داده بود‪.‬‬ ‫‪ Philippe Rekacewicz‬مسئول نقشه نگاري اطلس و مقاالت لوموند ديپلماتيک‬ ‫‪ 3‬تاریخ بازیافت‪ 27 :‬جون ‪2012‬؛ ‪http://ir.mondediplo.com/article1611.html‬‬

‫بيشتر و بيشتر جاي خود را به جنگ هاي داخلي سپردند‪.‬‬ ‫در جنگ اول جهاين ويژگي هاي تازه اي روي منودند که در دهه هائي که‬ ‫در پي آمد استحکام و استواري يافتند‪ .‬توليد تسليحات‪ ،‬سرشت صنعيت انبوه‬ ‫سازي به خود گرفت‪ .‬بدين‏گونه ميان سال هاي ‪ ۱۹۱۴‬و ‪ ۱۹۱۸‬فرانسه ‪۵۱‬‬ ‫هزار و ‪ ۷۰۰‬هواپيما ساخت و ‪ ۱/۸‬ميليون نفر را در توليد فرآوردهایي به‬ ‫کارگماشت که در جنگ ها به کار مي رفتند‪ .‬ورود به بُعد سوم‪ ،‬هم در هوا‬ ‫با هواپيماها و هم در زير آب با زيردريایي ها نيز در مهني مقطع پيش آمد‪.‬‬ ‫مکانيکي کردن جنگ‪ ،‬از طريق ارابه ها و تانک ها‪ ،‬انقاليب در پياده نظام‬ ‫پديد آورد‪ .‬خمابرات‪ ،‬که براي هدف گريي و هدايت ترياندازي رسته هاي‬ ‫توپخانه‪ ،‬فين اساسي بود ديگر به مدد چاپار و شيپور به اجنام مني رسيد‬ ‫بلکه از آن پس تلفن حامل و بُردار آن شد )در پايان سال ‪ ۱۹۱۸‬سي هزار‬

‫دستگاه از اين وسيله ارتباطي در کار بود‪(.‬‬

‫روياروئي شرق و غرب در گذار جنگ هاي آزاديبخش ملي‬

‫مسابقه گزاف جوئي (کاليرب‪ ،‬وزن‪ ،‬فواصل شليک پي در پي تريبارها) و‬ ‫توليد سالح هاي «جديد» (شيميایي) نيز مشخصه اين دوران بود‪ .‬مهه اين‬ ‫ويژيگي ها را در ستيزه فراگريي که توده هاي انبوهي درگري آن شدند‪ ،‬يعين‬ ‫جنگ جهانگري دوم‪ ،‬به اوج رسانيدند‪.‬‬ ‫شکست روس از ژاپن در سال ‪ ۱۹۰۵‬خنستني شکست «انسان سفيد‬ ‫پوست» به مشار آمد و خنستني ترديدها در باره قدرت هاي سنيت را در‬ ‫برداشت‪ .‬ميان سال هاي ‪ ۱۹۱۸‬تا ‪ ،۱۹۳۹‬در جريان جنگ هاي مقاومت‬ ‫در برابر استعمار‪ ،‬شورشيان گاه فاتح نربدهایي بودند اما هرگز پريوزي‬ ‫کاملي به دست مني آوردند (جنگ ريف [‪ .)]۱‬شدت و خشونت‪ ،‬شناسه‬ ‫جنگ هاي داخلي بود (روسيه‪ ،‬چني)‪ ،‬در حايل که جنگ داخلي اسپانيا‬ ‫(‪ )۱۹۳۶–۱۹۳۹‬پيش درآمد رويارویي سال هاي ‪ ۱۹۳۹ –۱۹۴۵‬شد‪.‬‬ ‫سالح مشيایي خنستني بار در دوران جنگ جهاين اول به طرز انبوهي به کار‬ ‫رفت و مهان وقت هم قربانيان آن غرينظاميان بودند‪ .‬کاربرد اين سالح‪،‬‬ ‫خنست به دست بريتانيایي ها در عراق يا ايتاليایي ها در لييب‪ ،‬در طول‬ ‫جنگ هاي استعماري گسترش يافت‪ .‬گرنيکا (‪ )۲‬فصل مبباران هاي هوایي‬ ‫به مقياس گسترده بر فراز قاره کهن را گشود و اين عمل به هنگام دومني‬ ‫ستيزه جهاين عموميت يافت‪ .‬اين جنگ توسعه تسليحات متعارف را به‬ ‫آستانه جديدي کشاند‪.‬‬ ‫آنگاه اختراع سالح ها‪ ،‬حتوالت در ستيزه ها را شتاب خبشيد‪ :‬ردياب ها‪،‬‬ ‫نريوي حمرک واکنشي هواپيماها [موتور جت]‪ ،‬موشک هاي ضد تانک‪،‬‬ ‫تپانچه هاي تريبار‪ ،‬تريبارهاي سنگني‪ ،‬شعله افکن ها‪ ،‬مبب هاي آتشزا‪،‬‬


‫آملان‪ ،‬بريتانيا و احتاد مجاهري شوروي سوسياليسيت هريک تقريبا صد هزار‬ ‫و اياالت متحده سيصد و بيست هزار فروند هواپيما ساختند‪ .‬زجنريه هاي‬ ‫مونتاژ آمريکائي نيز دو ميليون کاميون و به مهني تعداد جيپ و دويست و‬ ‫بيست هزار زرهپوش را برهم سوار کردند ‪ ...‬فرو رخينت انبوه مبب ها به روي‬ ‫شهر ها (لندن‪ ،‬درسدن (دامنه يب سابقه اي يافت‪ .‬سراجنام‪ ،‬رها کردن دو‬ ‫مبب امتي بر فراز ژاپن جهان را به دوران هسته اي و توازن وحشت کشاند‪.‬‬ ‫از اينرو پس از جنگ جهاين دوم‪ ،‬سازمان پيمان اتالنتيک مشايل (ناتو) و‬ ‫پيمان ورشو در سايه هتديد امتي به ميدان رويارویي با يگديگر گام هنادند‪.‬‬ ‫واشنگنت و مسکو سي هزار کالهک استراتژيک و بيست هزار کالهک‬ ‫تاکتيکي گرد آوردند که بسيار بيش از آين بود که براي نابودي چندين باره‬ ‫کره زمني الزم باشد‪ .‬توازن وحشت امتي ناگزير راه را بر ستيزه ها در ناحيه‬ ‫اروپا که دو قدرت بزرگ را از يکديگر جدا مي ساخت بست‪ ،‬اما ستيزه‬ ‫ها را به نيابت از آن دو به حومه و پريامون‪ ،‬يعين به آنچه جهان سوم مي‬ ‫خواندند صادر کرد‪ .‬در اين دوران روياروئي عقيديت با جنگ هاي آزادي‬ ‫خبش ملي‪ ،‬مشخصا در هندو چني مترکز يافت‪.‬‬ ‫اين ستيزه ها آنگاه قلمرو آزمايش جنگ افزارهاي تازه و آئني [دکترين}‬ ‫کاربرد آهنا شد‪ :‬در اجلزاير‪ ،‬فرانسه استفاده تاکتيکي از بالگردها و اصول‬ ‫جنگ «ضد– انقاليب» را به قالب نظريه اي درآورد‪ ،‬تا بدينگونه به مقابله با‬ ‫رزم آرايان چيين يا ويتنامي جنگ «انقاليب» قد علم کند‪ .‬در ويتنام‪ ،‬نريوي‬ ‫هوائي اياالت متحده براي خنستني بار مبب هاي «هومشند» را (که براي دقت‬ ‫در هدف گريي هدايت مي شدند) به کار برد و کاربرد سالح هاي شيميائي‬ ‫(«ماده زرد» براي برگ زدایي از درختان [‪ )]۳‬را به مقياس گسترده اي‬ ‫سازمان داد‪ .‬جنگ ژوئن ‪ ۱۹۶۷‬در خاور ميانه فصل خنسني اژدرهاي ضد‬ ‫ناو را گشود‪.‬‬ ‫مترکز قوي هزينه هاي نظامي در ثرومتند ترين کشورها‬

‫پايان سياست بازدارندگي دو قدرت بزرگ که با فروپاشي احتاد شوروي‬ ‫مهراه شد‪ ،‬دوراين از آشفتگي و يب نظمي را گشود‪ :‬از آن پس ستيزه ها از‬ ‫هرگونه کنتريل به دور ماندند و جنگ هاي داخلي بيش از پيش جابگزين‬ ‫ستيزه هاي ميان دولت ها شدند‪ .‬به موازات آن‪ ،‬با جنگ خليج [فارس‬ ‫(‪ ])۱۹۹۱‬و «جنگ هاي خريخواهانه» موشک هاي ضد موشک و موشک‬ ‫هاي قاره پيما تکامل‪ ،‬و کاربرد مهمايت عموميت يافتند که براي هدف گريي‬ ‫دقيق هدايت مي شدند؛ اين مهان «ضربه هاي جراحي وار» مشهور بود که‬ ‫با اين‏مهه غري نظاميان از آن در امان مني ماندند‪ .‬عدم توازن نريوها‪ ،‬چه در‬ ‫صربستان (‪ ،)۱۹۹۹‬چه در افغانستان (‪ )۲۰۰۱‬و يا عراق (‪ ،)۲۰۰۳‬چنان‬ ‫بود که هيچ گونه ترديدي در باره پايان کار آن گونه ستيزه ها بر جاي مني‬ ‫هناد‪ ،‬گريمي که ارتش هاي پريوز لزوما قادر نبودند که ُجستارهاي خويش‬ ‫را عملي سازند و به مهار درآوردن «شکست خوردگان» را تضمني کنند‪.‬‬ ‫خاور ميانه به شيوه اي مداوم صحنه جتربه آموزي از فنون جنگ هاي‬ ‫شهري شد‪ :‬سالح هاي رعب آور عليه مردمي که جزو پيکارگران نبودند‬ ‫(مبب فسفري‪ ،‬مخپاره هاي جمهز به تريک هاي خوشه اي‪ ،‬مهمات‪ ،‬و غريه)‪،‬‬ ‫استفاده از سپرهاي انساين‪ ،‬بولدزرهاي غول آسا‪ ،‬گذر از ديوار خانه ها‪،‬‬

‫پي نوشت ها‬ ‫‪ - ۱‬در سال هاي دهه ‪ ،۱۹۲۰‬قبايل منطقه «ريف» در مراکش‪ ،‬به رهربي‬ ‫عبدالکرمي با استعمارگران اسپانيويل و فرانسوي به خمالفت برخاستند‪.‬‬ ‫‪ - ۲‬روز ‪۲۶‬آوريل ‪ ،۱۹۳۷‬نريوي هوایي آملان که در کنار کودتاچيان‬ ‫اسپانيويل [نريوهاي فرانکو] قرار گرفته بود شهر گرنيکا در ايالت باسک را‬ ‫مبباران کرد‪ .‬اين مبباران صدها کشته برجاي گذاشت‪ .‬اين جنايت را تابلوئي‬ ‫از پيکاسو جاويدان کرده است‪.‬‬ ‫‪ - ۳‬مقاله فرانسيس ژاندرو‪« ،‬در ويتنام «ماده نارجني رنگ" مهچنان کشتار‬ ‫مي کند» را در مشاره ماه ژانويه ‪ ۲۰۰۶‬لوموند ديپلوماتيک مطالعه فرمائيد‪.‬‬ ‫‪ - ۴‬مقاله لوران چگوال و ادوارد فليملني‪ ،Drone« ،‬مرگي که از آمسان‬ ‫نازل مي شود» را در مشاره ماه دسامرب ‪ ۲۰۰۹‬لوموند ديپلوماتيک مطالعه‬ ‫فرمائيد‪.‬‬

‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫مبب هاي ده تين نفوذ کننده به اعماق زمني‪ ،‬خنستني جنگ افزارهاي هدايت‬ ‫شونده‪ ،‬موشک ها (‪ ،)V1, V2‬ردياب هاي صويت‪ ،‬جتهيزايت برخوردار‬ ‫از پرتو ماوراء قرمز‪ ،‬سيستم هاي ردياب الکترومکانيکي و غريه‪ .‬مقياس‬ ‫توليدات صنعيت تسليحات به ابعاد بازهم گسترده تري دگرگوين يافت‪:‬‬

‫استفاده از هواپيماهاي بدون سرنشني براي مراقبت و ضربه زدن؛ حصر‬ ‫اجتماعات از طريق ماهواره‪ ،‬کنترل اطالعات‪ ،‬قتل کساين که عامدا هدف‬ ‫گرفته بودند‪.‬‬ ‫اين فنون تازه‪ ،‬ابزارهاي ناگزير جنگ هایي شدند که سپاهيان غريب در‬ ‫افغانستان يا عراق به راه انداختند‪ ،‬خصوصا از آنرو که وسائل و جتهيزايت‬ ‫وراي پيچيدگي که براي مقابله با ارتش سرخ اختراع کرده بودند‪ ،‬نشان‬ ‫دادند که در آن هپنه ها غالبا ناکارآمدند‪.‬‬ ‫شورشيان در عوض فنون ساده و پيش پا افتاده اما مؤثري مانند مبب هاي‬ ‫دست ساز سرهم بندي شده اي را به کار گرفتند که آن‏ها را در کنار جاده ها‬ ‫زير خاک پنهان مي کردند و يا‪ ،‬البته‪ ،‬به سؤ قصدهاي انتحاري متوسل مي‬ ‫شدند‪ .‬اياالت متحده هواپيماهاي بدون سرنشني( ‪ )۴‬و قتل هاي هدف گريي‬ ‫شده «تروريست ها» را بيش از پيش به خدمت گرفت‪ ،‬يب اعتنا به آنکه‬ ‫بيشتر وقت ها آهنا هدف را اشتباهي مي گريند و غرينظاميان را مي کشند‪.‬‬ ‫اما در باره قيمت سالح ها هم بگویيم که سر به آمسان مي سايد‪ .‬بدينسان‬ ‫قيمت فقط يک مبب افکن ‪ B-2‬از بودجه ساالنه نظامي ‪ 122‬کشور جهان‬ ‫بيشتر است‪ ،‬در حايل که حداقل چيزي که در باره [فايده] استفاده از آن‪،‬‬ ‫در مواردي جز ستيزي احتمايل ميان اياالت متحده و چني‪ ،‬مي توان گفت‬ ‫آنست که نامعلوم مي منايد‪ .‬مترکز هزينه هاي نظامي رو به افزايش دارد‪ :‬در‬ ‫مقياس جهاين‪ ،‬نيمي از بودجه اياالت متحده‪ ،‬و سه چهارم بودجه ده کشور‬ ‫بدان اختصاص يافته است‪.‬‬ ‫نظارت و نگهباين فضایي عموميت يافته‪ ،‬که در پيوند با سالح هایي‬ ‫برخوردار از انرژي هدايت شونده و سفينه هاي بدون سرنشني‪ ،‬چشم انداز‬ ‫تازه اي را براي کشنت در فواصلي دورتر و با شتايب هرچه سريع تر و به‬ ‫هبایي هرچه گران تر مي گشايد‪ .‬گرچه غالبا از اين فنون برمني آيد که‬ ‫چالش هایي را چاره کنند که شورش هاي مردمي برمي انگيزند‪ ،‬اما مشار‬ ‫کشتگان در ميان مردمان غري نظامي را هم کاهش مني دهند که مهچنان‬ ‫خنستني قربانيان جنگ ها هستند‪.‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪45‬‬


‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫چالش های نو‬ ‫یک دنیا پناهجو‬ ‫‪1‬‬

‫آنتونیو گوترس‬

‫‪2‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪46‬‬

‫برگردان‪ :‬شهباز خنعي‬

‫‪3‬‬

‫جاجبایی و تبعید اجباری که درپی اختناق‪ ،‬جنگ و فاجعه های طبیعی‬ ‫پیش می آیند‪ ،‬برتاریخ بشرنقش بسته اند‪ .‬کوچ اجباری مردمان شکل‬ ‫دهنده توسعه مذاهب بزرگ است و خبشی از مریاث مشترک ما را تشکیل‬ ‫می دهد‪ .‬این امر یکی از روشن ترین و عمیق ترین عوارض درگریی ها‬ ‫و سرکوب است‪.‬‬ ‫این جاجبائی های مجعییت‪ ،‬با ابعاد قابل مالحظه‪ ،‬هیچ نشانه ای از کند شدن‬ ‫نشان منی دهند‪ .‬به این ترتیب جنگ ها و جتاوز به حقوق انساین درسال‬ ‫‪ ۲۰۱۱‬نزدیک به ‪ ۸۰۰‬هزارتن را به درخواست پناهندگی واداشته اند‪.‬‬ ‫درسال جاری‪ ،‬تنها نربدها در مشال مایل بیش از ‪ ۲۰۰‬هزارمرد‪ ،‬زن و کودک‬ ‫را ناگزیر به ترک خانه شان کرده اند‪ .‬حبران درسوریه بیش از ‪ ۶۵‬هزار نفر‬ ‫را به جستجوی پناه درخارج از وطن شان درکشورهای منطقه واداشته‬ ‫است‪ .‬درحایل که دوکشمکش تازه خودمنایی می کنند‪ ،‬درگریی های پیشنی‬ ‫دوام می یابند و پیچیده تر می شوند‪ .‬افغانستان‪ ،‬سومایل و شرق مجهوری‬ ‫دموکراتیک کنگو فقط چند منونه اند‪ .‬میلیون ها نفر خودرا دردام گردباد‬ ‫فزاینده خشونت‪ ،‬حمرومیت و کوچ درداخل کشورشان می بینند درحایل که‪،‬‬ ‫آهنایی که موفق می شوند به خارج بگریزند و درخواست پناهندگی کنند‪،‬‬ ‫خود را زنداین تبعیدی درازمدت می یابند‪.‬‬ ‫به عنوان مثال‪ ،‬درپاکستان‪ ،‬درکنیا و درشرق سودان دهها هزار کودک‬ ‫افغان‪ ،‬سومالیایی و اریتره ای به سرمی برند که پدربزرگ شان آخرین فرد‬ ‫خانواده است که کشورخودرا دیده‪ .‬تامهنی یک دهه پیش‪ ،‬هرسال بطور‬ ‫متوسط یک میلیون نفر باکمک کمیساریای عایل پناهندگان سازمان ملل به‬ ‫کشورخود بازمی گشتند‪ .‬این مشار اکنون به دلیل پدیده ناامین مستمروفقدان‬ ‫اسباب معیشت که مانع بازگشت می شوند‪ ۸۰ ،‬درصد کاهش یافته است‪.‬‬ ‫راهکارهای جایگزین بازگشت نیزغالبا بیهوده می منایند‪ .‬درواقع‪ ،‬کشورهای‬ ‫توسعه یافته‪ ،‬رودررو با چالش های اقتصادی و اجتماعی خویش‪ ،‬از ارائه‬ ‫چشم انداز حق اقامت دائم و امکان بازسازی زندگی به پناهندگان اکراه‬ ‫نشان می دهند‪ .‬برغم مشار رشد یابنده ای از کشورهای صنعیت که پناهجویان‬ ‫‪1‬آرمان‏شهر‪ :‬اصل این مقاله به زبان فرانسوی در مشاره ژوئن ‪ ٢٠١٢‬لوموند دیپلماتیک‬ ‫منتشر شده است‪Nouveaux défis :‬؛‬ ‫‪http://www.monde-diplomatique.fr/2012/06/GUTERRES/47893‬‬ ‫‪Antonio Guteress 2‬؛ کمیسرعایل پناهندگان سازمان ملل متحد‪.‬‬ ‫‪3 http://ir.mondediplo.com/article1843.html‬‬

‫را به مین برنامه استقرارجمدد می پذیرند‪ ،‬مشارجاهای موجود درهرسال‬ ‫پاسخگوی بیش از یک درصد از نیازجهاین نیست‪.‬‬ ‫اگرچه اختناق و درگریی های مسلحانه عامل اصلی کوچ های اجباری‬ ‫مردم هستند‪ ،‬عوامل دیگری هم دراین امرموثرند و می توانند بر روند‬ ‫برنامه ها تاثریبگذارند‪ .‬عوامل آغازگر و حنوه های جاجبایی تاحدی‬ ‫پیچیده شده اند که رویدادهای مربوط به فقط یک کشور می توانند‬ ‫موجب عدم ثبات درورای مرزهای آن و مناطق دیگرشوند‪ .‬به عنوان‬ ‫منونه‪ ،‬دردوران «هبارعرب»‪ ،‬یک عمل جتریدی مقاومت درتونس‬ ‫موجب برانگیختگی عدم اعتماد به حکومت گران درمتام منطقه شد‪.‬‬ ‫مهچننی‪ ،‬مهاجراین که ازبیم ناآرامی های لییب به مایل گرخیتند‪ ،‬خود‬ ‫را درکشوری فاقد اشتغال ودچاریب ثبایت منابع – به استثنای دسترسی‬ ‫آسان به سالح – یافتند که درآن فقر به راحیت تبدیل به درگریی و یب‬ ‫ثبایت سیاسی می شود‪.‬‬ ‫بیش از پیش فاجعه های طبیعی‪ ،‬کویرگستری‪ ،‬رشدمجعیت‪ ،‬گسترش‬ ‫سریع شهرها‪ ،‬عدم امنیت غذایی‪ ،‬کمبود آب و خشونت های وابسته‬ ‫به جنایت های سازمان یافته حمرک و مسبب جاجبایی های مردمان‬ ‫می شوند‪ .‬تغیری اقلیمی از سوی دیگر به ویژه عوامل دیگر را تشدید‬ ‫می کند‪ .‬افزون براین‪ ،‬این امر مرز منی شناسد‪ .‬افزایش عوامل مربوط‬ ‫به دسترسی به منابع اساسی انگیزه ای برای درگریی های سیاسی می‬ ‫شوند‪ .‬نفع مشترک مهه ماست که برای این چالش ها راهربدهایی به‬ ‫کارگریمی که حاوی پیشگریی وکاهش تنش هایی باشند که موجب‬ ‫جاجبایی مردمان می شوند ومهچننی مکانیزم های هبتری برای حل‬ ‫آهنا ارائه دهند‪.‬‬ ‫بیشترافرادی که جاجبامی شوند درداخل کشورخود باقی می مانند که‬ ‫کمک دولت هایشان‪ ،‬عمدتا به دلیل وجود نقص درساختارهای متعارف‬ ‫ملی محایت‪ ،‬می توانند حمدود باشند‪ .‬زماین که آنان از یک مرز می‬ ‫گذرند‪ ،‬مهواره منی توانند ازکمک های مورد توافق برای پناهجویان‬ ‫برخوردار شوند‪ .‬بنابراین نیازبه تالش های بیشتری برای محایت‬ ‫از دولت ها درپیشگریی از جاجبایی اجباری مردم هست‪ .‬مهچننی‬ ‫درکاربرد تدابریمحاییت و [یافنت] راه حل های مناسب برای افراد مربوطه‬ ‫نیز این امر صادق است‪.‬‬ ‫بااین مهه‪ ،‬من خوشحامل که مشاری از کشورها‪ ،‬به ویژه کشورهای‬ ‫درحال توسعه‪ ،‬به بازنگهداشنت مرزهای خود به روی پناهجویان ادامه‬ ‫می دهند‪ .‬بیش از ‪ ۸۰‬درصد این پناهجویان درکشورهای منطقه خود‪،‬‬ ‫غالبا کشورهایی که برای پاسخگویی به نیازهای شهروندان خود مبارزه‬ ‫می کنند‪ ،‬پذیرفته می شوند‪ .‬ما باید امکانایت دراختیار این کشورها‬ ‫بگذارمی که بتوانند ازپس این مسئولیت‪ ،‬که شامل جستجوی راه حل‬ ‫مجعی می شود‪ ،‬برآیند‪ .‬این امرمی بایست خبشی از سرمایه گذاری‬ ‫درتوسعه پایداردرمیان مناطق درگری باشد‪.‬‬ ‫من مهچننی نسبت به کارهای فوق العاده سخاومتندانه مردماین که‬ ‫مستقیما با ورود این پناهجویان درگریند بسیارحساس هستم‪ .‬درمنطقه‬ ‫نیمبا درلیربیا‪ ،‬من شاهد تقسیم بذر برنج های روستاییان‪ ،‬که برای کشت‬ ‫خودشان بود‪ ،‬درمیان پناهجویان ساحل عاج برای مصرف فوری غذایی‬ ‫شان بودم‪ .‬این فداکاری ها اگرچه بسیارقابل مالحظه اند‪ ،‬اما باید ازراه‬ ‫پشتیباین های سریع و هدفمند کاری کرد که نیازی به آهنا نباشد‪.‬‬ ‫یافنت راه حل ها برای پناهجویان طبعا درگرو برخورد با علل عمیق‬ ‫درگریی ها است‪ .‬زماین که امنیت برقرارمی شود و مردم آزادانه بازمی‬ ‫گردند‪ ،‬تضمنی دسترسی به ابزار معیشت‪ ،‬خدمات و برخورداری از‬ ‫حقوق [انساین] الزامی است‪ .‬دراین مرحله‪ ،‬کمک به توسعه‪ ،‬چه مایل‬ ‫و چه فین‪ ،‬نقشی بسیارمهم ایفا می کند‪ .‬ویل از این کمک به حدکایف‬ ‫برای دستیایب به هدف ها استفاده منی شود‪ .‬به عنوان مثال‪ ،‬کمیساریای‬ ‫عایل پناهندگان برای هببود امکانات معیشیت و بازسازی مناطق ختریب‬ ‫شده با جامعه های پناهنده پذیر درشرق سودان و نپال کارمی کند‪ .‬این‬ ‫منایشی ملموس از مهبستگی بنی املللی است که در مهبستگی اجتماعی‬ ‫مشارکت دارد‪.‬‬ ‫دریک فضای اقتصاد جهاین دشوار‪ ،‬این وسوسه وجود دارد که فقط‬ ‫نگران منافع آین خویش باشیم و ارزش های مشترکمان را از نظر‬ ‫دور بدارمی‪ .‬وضعیت اسف بار و رنج و مهچننی «پایداری» فوق العاده‬ ‫پناهندگان باید حمرک خالقیت مجعی ما باشد و احساس مسئولیت را‬ ‫درما برانگیزد‪.‬‬ ‫مامی بایست شیوه هایی نوآورانه و پایدار برای عرضه محایت خود به‬ ‫کساین که جاجبا می شوند و میزبانان آهنا بیابیم‪ .‬این نه فقط نتیجه عقل‬ ‫سلیم بلکه بویژه بیانگر انسانیت مشترک ما است‪.‬‬


‫در جوامعی مانند افغانستان با ساختار سیاسی دیکتاتوری و غریپاسخگو‬ ‫که دهه‏های متمادی نیز درگری جنگ‏های بنی املللی‪ ،‬داخلی و اشکال خمتلف‬ ‫خشونت بوده‪ ،‬یب شک جنایت‏های زیادی رخ داده است‪ .‬در کنار هر مرد‬ ‫و زن افغانستان که بنشیین قصه تلخی از مهاجرت اجباری‪ ،‬ناپدید شدن‪،‬‬ ‫کشته شدن و یا شکنجه عزیزی توسط این یا‏آن دولت و گروه دارد و مهه‬ ‫از هم بد می برند‪ .‬کابل شهری است تقسیم شده بنی اقوام خمتلف که انسجام‬ ‫اجتماعی در آن از میان رفته است‪ .‬به اعتماد بنی مردم و دولت خدشه وارد‬ ‫شده است و مهه‪ ،‬این دردها و رنج‏ها را تنها بر شانه‪‎‬های خود احساس می‬ ‫کنند‪ .‬حافظه‏های فردی پر است از خاطرات ناگوار اما هنوز حافظه مجعی‬ ‫شکل نگرفته است‪.‬‬ ‫به نظر می آید تنها راه درمان این مهه درد تنها تقویت حافظه مجعی جامعه‬ ‫نیست بلکه عبور جامعه از مسری«عدالت انتقایل» نیز ناگزیر می مناید‪ .‬این‬ ‫مسری‪ ،‬پر سنگالخ و پر فراز و نشیب است اما راهی است که باید رفت‪.‬‬ ‫باید «حقیقت» بر مهگان آشکار شود‪ .‬بدون گذر از این مسری‪ ،‬عدالت حمقق‬ ‫خنواهد شد و صلح واقعی و پایدار به دست خنواهد آمد‪ .‬چرخه خشونت نیز‬ ‫ادامه خواهد یافت‪ .‬یب شک در این مسری باید آگاهی‪ ،‬دانش و حتمل پذیری‬ ‫راهنما باشند و نه کنی‏خواهی و انتقام گریی‪.‬‬ ‫اگرچه مفهوم عدالت در دوران گذار (عدالت انتقایل) در جهان مفهوم جواین‬ ‫است‪ ،‬متاسفانه این مفهوم به دلیل پیوندی که با زیرسوال بردن ساختارهای‬ ‫فاسد و دیکتاتوری دارد نه تنها در افغانستان بلکه در منطقه و حوزه فارسی‬ ‫زبانان نیز تا حد زیادی مهجور مانده است‪.‬‬ ‫بنیاد آرمان شهر یکی از معدود هنادهای مدین فعال در افغانستان است که‬ ‫تالش دارد تا نگرشی دقیق و آگاهانه را به سوی این مفهوم بگشاید‪ .‬قسمت‬ ‫اعظم فعالیت‏های این بنیاد که از سال ‪ 2006‬در افغانستان فعالیت دارد‪،‬‬ ‫فعالیت در حوزه نشر است‪ .‬نگاهی به عنوان‏های انتشارات این بنیاد نشان‬ ‫می دهد که جمموعه فعالیت‏ها و انتشارات آرمان‏شهر مثل دانه‏های زجنری‬ ‫مهه در راستای تقویت حافظه مجعی جامعه‪ ،‬احترام به فرهنگ حقوق بشر‪،‬‬ ‫حقوق شهروندی‪ ،‬حقوق قربانیان‪ ،‬حقیقت‏یایب و عدالت انتقایل است‪.‬‬ ‫این هناد جمموعه کتاهبای خود در زمینه حقوق بشر و عدالت انتقایل را حتت‬ ‫عنوان «سکوت را بشکنیم» منتشر می کند‪ .‬بعضی از کتاهبای این جمموعه در‬ ‫حوزه جغرافیایی کشورهای فارسی برای اولنی بار منتشر می شوند‪ ،‬از مجله‬ ‫کتاب «راهنمای قربانیان به دادگاه بنی‏املللی جنایی» به معریف دادگاه بنی‬ ‫املللی جزایی‪ ،‬جنایات در حمدوده اختیارات قانوین دادگاه‪ ،‬جنایات اجنام‬ ‫شده به خصوص بر زنان و کودکان‪ ،‬مشارکت و حضور قربانیان در دادگاه‪،‬‬ ‫حفاظت و امنیت قربانیان و شهود و جربان خسارت قربانیان می پردازد‪.‬‬ ‫«صدای قربانیان برای عدالت» بازتاب دهنده خواست و صدای قربانیان‬ ‫از سراسر افغانستان است که در دوره‏های خمتلف قرباین نقض حقوق بشر‬ ‫و خشونت شده اند‪ .‬کتاب «افغانستان در جستجوی حقیقت و عدالت» به‬ ‫دسترسی زنان به عدالت‪ ،‬و زمینه‏های عدالت انتقایل در افغانستان می پردازد‬ ‫و مهچننی نگاهی دارد به برنامه عمل دولت در زمینه «صلح��� ،‬مصاحله و‬ ‫عدالت در افغانستان» که در سال ‪ 2005‬به تصویب دولت رسید‪.‬‬ ‫کتاب «عدالت برای زنان در جنگ و صلح» نیز به طور خاص جمموعه‬ ‫مقاالیت را در باره زنان‪ ،‬عدالت انتقایل‪ ،‬غرامت‪ ،‬مصاحله و امنیت در بر‬ ‫می­گرید و تالش دارد تا دریچه ای تازه برای نگاه به مفاهیم و راه کارهای‬ ‫عدالت انتقایل از دیدگاه جنسییت بگشاید‪« .‬گذشته چراغ راه آینده» و‬ ‫«گذری بر ویرانه‏های جنگ» نیز روایت قربانیان دهه‏های خمتلف و متمادی‬ ‫جنگ و خشونت و ارائه تصاویر عیین از جنگ و ویراین است‪.‬‬ ‫چند مشاره از فصلنامه «سیاست‏نامه» نیز به طور جدی مباحث نقض حقوق‬ ‫بشر و رسیدگی قضایی به آن را مورد بررسی قرار داده است‪ .‬مشاره اول‬ ‫و دوم سیاست‏نامه با عنوان «نقض حقوق بشر و سياست امريكا» نگاهي‬ ‫دقيق و ژرف به مسأله‏ي نقض حقوق بشر از رهگذر سياست گذاري‏هاي‬ ‫اياالت متحده امريكا در دوران زمام داري جورج بوش دارد‪ .‬سياست‏نامه‬ ‫‪ 3‬با عنوان «ناتو‪ ،‬استثنا بر دموكراسي و افول امپراتوري‏ها» به ناتو و‬ ‫سیاست‏های این سازمان نظامی که در تضاد با موازین بنی املللی و حقوق‬ ‫بشر هستند می‏پردازد‪ .‬سیاست‏نامه مشاره ‪ 6-7‬با عنوان «صالحیت قضایی‬

‫عناوین انتشارات آرمان‏شهر در زمینه‏های حقوق بشر‪ ،‬عدالت انتقایل و‬ ‫صلح عبارتند از‪:‬‬ ‫(برای اطالعات بیشتر در باره این کتاب‏ها‪ ،‬نگاه کنید به فهرست انتشارات‬ ‫آرمان‏شهر در این مشاره)‪.‬‬ ‫‪ .1‬کاروان شعر برای صلح و دموکراسی در افغانستان‬ ‫‪ .2‬نقش شهروندان در حقیقت یایب و عدالت جویی‬ ‫‪ .3‬علیه فراموشی‪ ،‬جتربه کمیسیون‏های حقیقت و دادخواهی‬ ‫‪ .4‬زنان صلح را می سرایند (ویژه زنان)‬ ‫‪ .5‬نقض حقوق بشر و سیاست امریکا‬ ‫‪ .6‬سیمرغ (جمموعهی شعر برای صلح)‬ ‫‪ .7‬راهنمای قربانیان به دادگاه بنی املللی جنایی‬ ‫‪ .8‬مذاکره ملی با زنان‪ :‬دادرسی یا عقب نشیین؟‬ ‫‪ .9‬ناتو‪ ،‬استثنا بر دموکراسی و افول امپراتوری‏ها‬ ‫‪ .10‬صدای قربانیان برای عدالت‬ ‫‪ .11‬پَر سیمرغ (برگزیده اشعار جایزه صلح سیمرغ)‬ ‫‪ .12‬افغانستان در جستجوی حقیقت و عدالت‬ ‫‪ .13‬صالحیت قضایی جهاین‪ :‬راه کار هایی برای پیگرد ناقضان حقوق بشر‬ ‫‪( Simorgh: The Thirty Wise Birds .14‬نسخه انگلیسی پر‬ ‫سیمرغ‪):‬؛ سیمرغ در قاف صلح ‪ ،‬گزیده اشعار و تصاویر برای صلح در‬ ‫افغانستان‬ ‫‪ .15‬بازخواین حافظه مجعی‬ ‫‪ .16‬گذشته چراغ راه آینده است‬ ‫‪ .17‬گذری بر ویرانه های جنگ‪ ،‬تصویر عیین جنگ‪ ،‬سفرنامه ‪ ‬هرات –‬ ‫‪1368‬‬ ‫‪ .18‬عدالت برای زنان در جنگ و صلح‬ ‫‪ .19‬حقیقت یایب و نقش علوم طب عدیل‬ ‫‪ .20‬از یب سوادی تا جنگ‪ ،‬از جنگ تا یب سوادی‬ ‫‪ .21‬نویسندگان یب خماطب‪ ،‬خماطبنی یب نویسنده‬ ‫‪ .22‬قصه های سیمرغ‪ ،‬گزیده داستان ‪ ‬جایزه صلح سیمرغ‬ ‫‪ .23‬شصت سال تاریخ انگاری در افغانستان‬ ‫‪ .24‬الف تا ی‪ ،‬فرهنگ نامه عدالت در گذار‬ ‫‪ .25‬اعالمیه جهاین حقوق بشر برای کودکان و نوجوانان‬ ‫‪ .26‬نظام سیاسی و عدالت اجتماعی‬ ‫‪ .27‬آرمان‏‏شهر (نشریه‏ی حقوق بشر و جامعه مدین ـ دو ماهانه)‬

‫کتاب‬

‫‪6‬‬

‫سا‬ ‫ل‬ ‫ن‬ ‫ش‬ ‫ر‬ ‫ب‬ ‫را‬ ‫ی عدالت‬

‫جهاین‪ :‬راه کارهایی برای پیگرد ناقضان حقوق بشر» مطالب مشروحی‬ ‫را در باره پیدایش صالحیت جهاین‪ ،‬تارخیچه و پیشینه‏ی آن‪ ،‬تعریف‏ها‪،‬‬ ‫قلمرو و سایر مسایل مربوط به این صالحیت را گردآوری کرده است‪.‬‬ ‫سیاست‏نامه ‪« 9-8‬فرهنگ نامه عدالت در گذار‪ ،‬الف تا ی» اولنی اثر در‬ ‫این زمینه است که در گستره زبان فارسی‪ /‬دری در سراسر جغرافیای این‬ ‫زبان منتشر می شود‪ .‬این فرهنگ نامه – چه در تعداد واژگان و چه در‬ ‫وسعت توضیحات‪ -‬هپنه گسترده ای را در بر گرفته و به دو زبان انگلیسی‬ ‫و فارسی منتشر شده است‪.‬‬ ‫در این میان باید به جمموعه‏های گفتگو و سیمرغ نیز اشاره کرد که هر‬ ‫یک در نوع خود ابتکاری است برای دخالت مستقیم شهروندان در انباشت‬ ‫و شکل‏گریی حافظه مجعی‪ .‬گفتگوهای «شصت سال تاریخ انگاری در‬ ‫افغانستان» و «بازخواین حافظه مجعی ما» منونه ای از فعالیت‏هایی هستند‬ ‫که به این مساله اختصاص یافته و جمموعه مباحث مطرح شده به شکل‬ ‫کتابچه‏هایی با مهنی عنوان منتشر شده است‪.‬‬ ‫جشنواره صلح سیمرغ که فرصیت بود برای سرایش و روایت شهروندان‬ ‫علیه جنگ‪ ،‬خشونت و شکنجه با استقبال گسترده‏ای رو به رو شد و تا‏کنون‬ ‫کتاب‏های «پر سیمرغ» گلچیین از اشعار‪« ،‬قصه‏های سیمرغ» روایت‏ها و‬ ‫« سیمرغ‪ ،‬سی مرغ فرزانه» گلچیین از اشعار و تصاویر به زبان‏های فارسی‬ ‫و انگلیسی منتشر شده‏اند‪.‬‬ ‫اخریا نیز این بنیاد «اعالمیه جهاین حقوق بشر برای کودکان و نوجوانان» را‬ ‫به شکل مصور منتشر کرده است‪.‬‬ ‫آرمان شهر از سال ‪ 2009‬نشریه دو ماهانه «آرمان‏شهر» را به دو زبان‬ ‫فارسی‪/‬دری و انگلیسی منتشر می‏کند که نشریه‏ای در تقویت حقوق بشر و‬ ‫جامعه مدین است و در هر مشاره میزان قابل توجهی از مطالب در پیوند با‬ ‫مساله حقوق بشر‪ ،‬نقض حقوق بشر‪ ،‬حقوق زنان‪ ،‬عدالت انتقایل و مطالب‬ ‫و موضوع‏های مرتبط است‪.‬‬


‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪48‬‬

‫معرفی کتاب‬ ‫دستنامه آموزشی عدالت انتقالی‬ ‫«دستنامه آموزشی عدالت انتقایل» توسط گروه حتقیقی عدالت انتقایل شبکه‬ ‫جامعه مدین و حقوق بشر افغانستان در سال ‪ 1390‬خورشیدی به نشر‬ ‫رسیده است‪ .‬این کتاب به مهه ی قربانیان گم‏نام و یب دفاع بیش از چهار‬ ‫دهه جنگ و نا امین در کشور تقدمی شده است‪ .‬کتاب دارای چهار فصل و‬ ‫‪ 172‬صفحه است‪.‬‬ ‫فصل اول مفاهیم و کلیات عدالت انتقایل را در بر می گرید که شامل‬ ‫موضوعات مفهوم عدالت انتقایل‪ ،‬تعریف عدالت انتقایل‪ ،‬مولفه های عدالت‬ ‫انتقایل‪ ،‬اصطالح عدالت انتقایل‪ ،‬امهیت و هدف عدالت انتقایل‪ ،‬عدالت انتقایل‬ ‫و جربان حقوق نقض شده‪ ،‬صلح و امنیت وجداین مردم‪ ،‬جنایت مورد‬ ‫توجه عدالت انتقایل‪ ،‬جنایت علیه بشریت‪ ،‬جنایت جنگی‪ ،‬نسل کشی‪ ،‬فرایند‬ ‫عدالت انتقایل حقیقت یایب‪ ،‬رسیدگی به قربانیان‪ ،‬اذعان به رنج های قربانیان‬ ‫و جلوگریی از فراموش شدن آن‏ها‪ ،‬تدابری و اقدامات عدیل و قضایی‪،‬‬ ‫اصالحات در نظام های اداری‪ ،‬امنییت و سیاسی‪ ،‬مصاحله یا آشیت ملی‪،‬‬ ‫مصاحله ملی چیست؟‪ ،‬جوامع پاره پاره‪ ،‬تفاوت روی کرد های مفهومی‬

‫پریامون مصاحله‪ ،‬منطق مصاحله ملی‪ ،‬مصاحله ملی‪ ،‬حقیقت یایب و عدالت‬ ‫انتقایل است‪.‬‬ ‫فصل دوم به تارخیچه و جتربه عدالت انتقایل اختصاص یافته است که به‬ ‫موضوعایت چون تارخیچه عدالت انتقایل‪ ،‬پیدایش مفهوم عدالت انتقایل‪،‬‬ ‫عدالت انتقایل و عدالت جزایی‪ ،‬جتارب کشور هایی مثل آفریقای جنویب‪،‬‬ ‫رواندا‪ ،‬آرژانتنی و کامبوج پرداخته است‪.‬‬ ‫فصل سوم به نقش آفرینان عدالت انتقایل معطوف شده است که موضوعایت‬ ‫چون نقش آفرینان ملی‪ ،‬دولت‪ ،‬کمیسیون مستقل حقوق بشر‪ ،‬احزاب و هناد‬ ‫های مدین‪ ،‬رسانه ها‪ ،‬قربانیان‪ ،‬سکتور خصوصی‪ ،‬نقش آفرینان بنی املللی‪،‬‬ ‫سازمان ملل متحد‪ ،‬دادگاه جنایی بنی املللی‪ ،‬سازمان های مدین بنی املللی‬ ‫و دولت را در بر دارد‪.‬‬ ‫موضوع فصل چهار فرصت ها و چالش های عدالت انتقایل در افغانستان‬ ‫است‪ .‬در این فصل فرصت ها و زمینه های عدالت انتقایل‪ ،‬فرصت ها و‬ ‫زمینه های عدالت انتقایل در قواننی افغانستان‪ ،‬حقوق بنی امللل‪ ،‬فرصیت‬ ‫برای تطبیق عدالت انتقایل در افغانستان‪ ،‬موانع و چالش های عدالت‬ ‫انتقایل در افغانستان‪ ،‬چالش های قانوین‪ ،‬چالش های سیاسی‪ ،‬چالش های‬ ‫فرهنگی‪،‬اجتماعی و اقتصادی موضوع های حبث هستند‪ .‬خواندن این دست‬ ‫نامه به فعالنی حقوق بشر‪ ،‬دانشجویان و مهه عالقمندان به مسأله ی عدالت‬ ‫انتقایل توصیه می شود‪.‬‬

‫کتاب های تازه آرمان‏شهر‬ ‫انتشار فارنهایت ‪ 451‬برای اولین بار در افغانستان‬ ‫فارهنایت ‪ 451‬نوشته ری داگالس بردبری نویسنده امریکایی است‪ .‬این‬ ‫کتاب برای اولنی بار در افغانستان از سوی انتشارات آرمان شهر و در یک‬ ‫هزار نسخه چاپ شد‪ .‬متاسفم که خرب نشر آن مهزمان شد با انتشار خرب‬ ‫درگذشت این نویسنده بزرگ‪.‬‬ ‫فارهنایت ‪ 451‬در مورد کتاب‬ ‫سوزان حرف می زند‪ .‬دنیایی‬ ‫که در آن وظیفه آتش نشان‬ ‫ها تغیری کرده است و دیگر‬ ‫کسی آن ها را با هوییت که ما‬ ‫می شناسیم منی شناسد‪ .‬وظیفه‬ ‫آتش نشان ها در این دنیا‬ ‫سوزاندن کتاب هاست و مقابله‬ ‫با کتاب و کتاخبواین‪.‬‬ ‫این کتاب برای اولنی بار در‬ ‫سال ‪ 1953‬میالدی منتشر‬ ‫شد‪.‬‬ ‫بردبری در ‪ 22‬آگست ‪1920‬‬ ‫از مادری سویدین تبار و‬ ‫پدری امریکایی در واکگان‬ ‫الینویز متولد شد‪ .‬اولنی اثر او‬ ‫در ‪ 1941‬و اولنی کتاب مستقل او به نام دریاچه در سال ‪ 1942‬میالدی‬ ‫منتشر شد‪ .‬او یکی از مشهور ترین نویسندگان امریکایی در قرن بیستم و‬ ‫بیست و یکم بود‪.‬‬ ‫تعدادی از آثار بردبری تاکنون به صورت فیلم و منایشنامه در آمده است‬ ‫و از آن مجله است فارهنایت ‪ 451‬که توسط فرانسوا تروفو از پیشروان‬ ‫سینمای موسوم به موج نو به صورت یک فیلم سینمایی درآمد‪.‬‬ ‫در فارهنایت ‪ 451‬مونتاگ (شخصیت اصلی کتاب) در طول داستان تغیری‬ ‫شخصیت می دهد او که یک آتش نشان است و وظیفه سوزاندن کتاب ها‬ ‫را بر عهده دارد بر اثر اتفاقایت که در این داستان می افتد تبدیل می شود‬ ‫به یک شخصیت کتاخبوان و در پایان داستان به مجعی می پیوندد که برای‬ ‫حفظ کتاب ها در گوشه ای دور افتاده بریون از شهر گرد هم آمده اند‪ .‬آن‬ ‫ها روش جالیب برای نگهداری مریاث بشر دارند و آن حفظ کردن کتاب‬ ‫هاست و نقل سینه به سینه آن تا به دست آیندگان برسد‪ .‬و هر کدام نام‬ ‫یکی از نویسندگان و کتاب ها را برای خود برگزیده اند؛ نام مهان نویسنده‬ ‫و کتایب که آن را متام و کمال به خاطر سپرده اند‪.‬‬ ‫ری داگالس بردبری ششم جون ‪ 2012‬میالدی در سن ‪ 91‬سالگی در‬

‫حایل درگذشت که به قول دوسیت "فکر می کنم ندانست که مهنی چند روز‬ ‫پیش کتابش را برای اولنی بار در افغانستان چاپ کردمی‪ ".‬شاید این کتاب‬ ‫به پیشواز مرگ نویسنده اش چاپ شد‪ .‬یادش گرامی و آثارش ماندگار‪.‬‬ ‫انتشارات آرمان شهر‬ ‫گرافیست‪ :‬روح االمنی امیین‬ ‫مشارگان‪1000 :‬‬ ‫‪1391‬‬

‫مرقع خوشنویسی عشق منتشر شد‬ ‫مرقع "عشق" جمموعه دوازده تابلوی خوشنویسی به قلم سحرانگیز استاد‬ ‫جنیب اهلل انوری و تذهیب مهدی بنایی از سوی انتشارات آرمان شهر چاپ‬ ‫شد‪.‬‬ ‫این مرقع از اولنی جمموعه هاییست که در زمینه هنر خوشنویسی و تذهیب‬ ‫د�� افغانستان منتشر می‬ ‫شود‪.‬‬ ‫آثار منتشر شده در این‬ ‫جمموعه نفیس با خطوط‬ ‫نستعلیق و شکسته‬ ‫نستعلیق نوشته شده است‪.‬‬ ‫در این جمموعه شعرهایی‬ ‫از حضرت موالنا جالل‬ ‫الدین حممد بلخی‪ ،‬خواجه‬ ‫مشس الدین حممد حافظ‬ ‫شریازی‪ ،‬ابواملعاین بیدل‬ ‫دهلوی‪ ،‬موالنا عبدالرمحان‬ ‫جامی و استاد شهریار به‬ ‫چشم می خورد‪.‬‬ ‫عشق‬ ‫منتخب آثار خوشنویسی‬ ‫استاد جنیب اهلل انوری‬ ‫تذهیب‪ :‬مهدی بنایی‬ ‫انتشارات آرمان شهر‬ ‫گرافیست‪ :‬روح االمنی‬ ‫امیین‬ ‫مشارگان‪1000 :‬‬ ‫هبار ‪1391‬‬ ‫هرات – افغانستان‬


‫عنوان سری ها‪ :‬گفتگو‪ ،‬سکوت را بشکنیم‪ ،‬سیاست نامه‪ ،‬سیمرغ‪ ،‬کودکان و‬ ‫نوجوانان و نشریه آرمان‏شهر‬ ‫‪ .1‬کاروان هزار و یک شعر برای افغانستان‪ ،‬زمستان ‪1382‬‬ ‫‪ .2‬کاروان شعر برای صلح و دموکراسی در افغانستان‪ ،‬هبار ‪۱۳۸۲‬‬ ‫‪ .3‬کاروان مهر (ویژه جوانان)‪ ،‬هبار ‪۱۳۸۲‬‬ ‫‪ .4‬کاروان شعر برای صلح‪( ،‬تاجیکستان‪ ،‬سریلیک)‪ ،‬تابستان ‪1382‬‬ ‫‪ .5‬جتلیل از امحد شاملو‪ :‬وجدان آگاه شعر جهان‪ ،‬قوس ‪« ،1385‬گفتگو»‬ ‫‪ .6‬شهروند کیست‪ ،‬چه وظایف و اختیارایت در مقابل دولت و جامعه دارد؟ قوس ‪،1385‬‬ ‫«گفتگو»‬ ‫‪ .7‬نقش شهروندان در حقیقت یایب و عدالت جویی‪ ،‬قوس ‪« ،1385‬گفتگو»‬ ‫‪ .8‬عدالت اجتماعی در اسالم‪ :‬سیستم‏های دولت داری و مکاتب دیگر‪ ،‬جدی ‪،1385‬‬ ‫«گفتگو»‬ ‫‪ .9‬چالش‏های آزادی بیان‪ :‬رسانه‏ها و مطبوعات در افغانستان‪ ،‬دلو ‪« ،1385‬گفتگو»‬ ‫‪ .10‬دموکراسی و عدالت اجتماعی در کشورهای کثریالقوم‪ ،‬حوت ‪« ،1385‬گفتگو»‬ ‫‪ .11‬در جستجوی جامعه مدین‪ :‬جتارب بنی املللی و حقیقت‏های حملی‪ ،‬محل ‪« ،1386‬گفتگو»‬ ‫‪ .12‬هتاجم فرهنگی و تأثری یک ربع قرن مهاجرت در امور فرهنگی و سیاسی‪ ،‬ثور‬ ‫‪« ،1386‬گفتگو»‬ ‫‪ .13‬علیه فراموشی‪ ،‬جتربه کمیسیون‏های حقیقت و دادخواهی‪ ،‬منریه برادران ‪ ،‬ثور ‪،1386‬‬ ‫«سكوت را بشكنیم»‬ ‫‪ .14‬آیا دانشگاه‏های افغانستان ظرفیت پرورش خنبگان جامعه را دارند یا خری؟ جوزای‬ ‫‪« ،1386‬گفتگو»‬ ‫‪ .15‬دو تعبری از جهاین شدن‪ ،‬سرطان ‪« ،1386‬گفتگو»‬ ‫‪ .16‬ما مهه فمینیستیم (شاید خرب ندارمی)‪ ،‬اسد ‪« ،1386‬سكوت را بشكنیم»‬ ‫‪ .17‬جنبش زنان‪ :‬هنضت ملی یا روند تصنعی‪ ،‬اسد ‪« ،1386‬گفتگو»‬ ‫‪ .18‬زنان صلح را می سرایند (ویژه زنان)‪ ،‬به کوشش گیسو جهانگریی‪ ،‬هبار ‪،1388‬‬ ‫«سكوت را بشكنیم»‬ ‫‪ .19‬سنت و جتدد‪ :‬رویارویی یا مهسویی‪ ،‬هبار ‪« ،1388‬گفتگو»‬ ‫‪ .20‬سید مجال الدین و نواندیشی دیین‪ ،‬هبار ‪« ،1388‬گفتگو»‬ ‫‪ .21‬جای خایل اندیشه در حتصیالت عایل افغانستان‪ :‬دالیل و راه حل‏ها‪ ،‬هبار ‪،1388‬‬ ‫«گفتگو»‬ ‫‪ .22‬مطالبات زنان افغانستان از رییس مجهور آینده‪ ،‬کمپاین ‪ 50%‬زنان‪ ،‬تابستان ‪،1388‬‬ ‫«سكوت را بشكنیم»‬ ‫‪ .23‬نقض حقوق بشر و سیاست امریکا‪ ،‬تابستان‪ -‬پاییز ‪ ،1388‬به کوشش گیسو‬ ‫جهانگریی و خلیل رستم‏خاین‪« ،‬سیاست نامه ‪»2-1‬‬ ‫‪ .24‬سیمرغ (جمموعه‏ی شعر برای صلح)‪ ،‬پاییز ‪« ،1388‬سكوت را بشكنیم»‬ ‫‪ .25‬جوانان و شورای والییت ـ شورای والییت چه می كند‪ ،‬مردم چه می خواهند؟ پاییز‬ ‫‪« ،1388‬گفتگو»‬ ‫‪ .26‬راهنمای قربانیان به دادگاه بنی املللی جنایی‪ ،‬گزارشگران بدون مرز‪ ،‬مترجم نیلوفر‬ ‫مهدیان ‪ ،‬پاییز ‪« ،1388‬سكوت را بشكنیم»‬ ‫‪ .27‬مذاکره ملی با زنان‪ :‬دادرسی یا عقب نشیین؟ پاییز ‪ 1388‬خورشیدی‪« ،‬گفتگو»‬ ‫‪ .28‬این جا زمان متروكیست‪ ،‬روح االمنی امیین‪ ،‬زمستان ‪« ،1388‬سكوت را بشكنیم»‬ ‫‪ .29‬ناتو‪ ،‬استثنا بر دموکراسی و افول امپراتوری‏ها‪ ،‬به کوشش گیسو جهانگریی و خلیل‬ ‫رستم‏خاین‪ ،‬زمستان ‪« ،1388‬سیاست نامه ‪»3‬‬ ‫‪ .30‬صدای قربانیان برای عدالت‪ ،،‬گروه عدالت انتقایل‪ ،‬تابستان ‪« ،1389‬سکوت را‬ ‫بشکنیم»‬ ‫‪ .31‬از ساختار پارملان تا نگاه انتقادی به کارنامه جملس اول در افغانستان‪ ،‬تابستان ‪،1389‬‬

‫سال چهارم‪ ،‬مشاره های بيست و پنجم و بیست و ششم‪ ،‬اسد‪ - 1391‬آگست ‪2012‬‬

‫آرمان شهر منتشر کرده است‬

‫«گفتگو»‬ ‫‪ .32‬قلعه حیوانات‪ ،‬جورج اورول‪ ،‬برگردان علی اکرب آخوندی‪ ،‬تابستان ‪« ،1389‬سیمرغ»‬ ‫‪ .33‬تبعیض و مشارکت سیاسی زنان‪ :‬نقش آموزش و پرورش‪ ،‬به کوشش گیسو‬ ‫جهانگریی و شورانگیز داداشی‪ ،‬تابستان ‪« ،1389‬سیاست نامه ‪»5-4‬‬ ‫‪َ .34‬پر سیمرغ (برگزیده اشعار جایزه صلح سیمرغ)‪ ،‬پاییز ‪« ،1389‬سکوت را بشکنیم»‬ ‫‪ .35‬اقتصاد بازار در افغانستان‪ ،‬پاییز ‪« ،1389‬گفتگو»‬ ‫‪ .36‬از کتاب تا آزادی بیان‪ ،‬پاییز ‪« ،1389‬گفتگو»‬ ‫‪ .37‬بررسی یک دهه حضور بنی‏املللی در افغانستان (دری)‪ ،‬پاییز ‪ 1389‬خورشیدی‪،‬‬ ‫«گفتگو»‬ ‫‪ .38‬بررسی یک دهه حضور بنی‏املللی در افغانستان (انگلیسی)‪ ،‬پاییز ‪ 1389‬خورشیدی‪،‬‬ ‫«گفتگو»‬ ‫‪ .39‬افغانستان در جستجوی حقیقت و عدالت‪، ،‬به کوشش دلفنی کارلزن و گیسو جهانگریی‪،‬‬ ‫پاییز ‪« ،1389‬سکوت را بشکنیم»‬ ‫‪ .40‬تا سیگار بیست و یکم‪ ،‬روح االمنی امیین‪ ،‬پاییز ‪« ،1389‬سیمرغ»‬ ‫‪ .41‬صالحیت قضایی جهاین‪ :‬راه کار هایی برای پیگرد ناقضان حقوق بشر‪ ،‬به کوشش خلیل‬ ‫رستم‏خاین با مهکاری جواد دروازیان‪ ،‬پاییز ‪« ،1389‬سیاست نامه ‪»6-7‬‬ ‫‪ .42‬کمپاین ‪ 50%‬زنان افغانستان‪ ،‬چاپ دوم‪ ،‬زمستان ‪« ،1389‬سکوت را بشکنیم»‬ ‫‪( Simorgh: The Thirty Wise Birds .43‬نسخه انگلیسی پر سیمرغ)‪ ،‬سیمرغ‬ ‫در قاف صلح ‪ ،‬گزیده اشعار و تصاویر برای صلح در افغانستان (تصاویر از حممد آصف‬ ‫رمحاین)‪ ،‬زمستان ‪ « ،1389‬سکوت را بشکنیم»‬ ‫‪ .44‬نقض حقوق بشر و سیاست امریکا‪ ،‬به کوشش گیسو جهانگریی و خلیل رستم‏خاین‪،‬‬ ‫چاپ دوم‪ ،‬زمستان ‪« ،1389‬سیاست نامه ‪»1-2‬‬ ‫‪ .45‬ناتو‪ ،‬استثنا بر دموکراسی و افول امپراتوری‏ها‪ ،‬به کوشش گیسو جهانگریی و خلیل‬ ‫رستم‏خاین‪ ،‬چاپ دوم‪ ،‬زمستان ‪« ،1389‬سیاست نامه ‪»3‬‬ ‫‪ .46‬علیه فراموشی‪ ،‬جتربه کمیسیون‏های حقیقت و دادخواهی‪ ،‬منریه برادران‪ ،‬چاپ دوم‪،‬‬ ‫زمستان ‪« ،1389‬سکوت را بشکنیم»‬ ‫‪ .47‬جوانان ـ جهاین میان بیم و تردید‪ ،‬زمستان ‪« ،1389‬گفتگو»‬ ‫‪ .48‬بازخواین حافظه مجعی‪ ،‬زمستان ‪« ،1389‬گفتگو»‬ ‫‪ .49‬هیچ نتوان گفت در پنجاه سال‪ ،‬جمموعه شعر محریا نکهت دستگری زاده‪ ،‬هبار ‪،1390‬‬ ‫«گفتگو»‬ ‫‪ .50‬تبعیض و مشارکت سیاسی زنان‪ :‬نقش آموزش و پرورش‪ ،‬به کوشش گیسو‬ ‫جهانگریی و شورانگیز داداشی ‪ ،‬چاپ دوم هبار ‪« ،1390‬سیاست نامه ‪»4-5‬‬ ‫‪ .51‬گذشته چراغ راه آینده است‪ ،‬چند روایت از قربانیان جنگ مهراه چند مصاحبه با‬ ‫شخصیت ها‪ ،‬هبار ‪« ،1390‬سکوت را بشکنیم»‬ ‫‪ .52‬گذری بر ویرانه های جنگ‪ ،‬تصویر عیین جنگ‪ ،‬سفرنامه هرات – ‪ ،1368‬رسول‬ ‫پویان‪ ،‬هبار ‪« ،1390‬سکوت را بشکنیم»‬ ‫‪ .53‬عدالت برای زنان در جنگ و صلح‪ ،‬هبار ‪« ،1390‬سکوت را بشکنیم»‬ ‫‪ .54‬حقیقت یایب و نقش علوم طب عدیل‪ ،‬تابستان ‪1390‬‬ ‫‪ .55‬از یب سوادی تا جنگ‪ ،‬از جنگ تا یب سوادی‪ ،‬تابستان ‪« ،1390‬گفتگو»‬ ‫‪ .56‬نویسندگان یب خماطب‪ ،‬خماطبنی یب نویسنده‪ ،‬تابستان ‪« ،1390‬گفتگو»‬ ‫‪ .57‬قصه های سیمرغ‪ ،‬گزیده داستان جایزه صلح سیمرغ تابستان ‪« ،1390‬سیمرغ»‬ ‫‪ .58‬شصت سال تاریخ انگاری در افغانستان‪( ،‬به زنان انگلیسی نیز چاپ شده) تابستان‬ ‫‪« ،1390‬گفتگو»‬ ‫‪ .59‬الف تا ی‪ ،‬فرهنگ نامه عدالت در گذار‪ ،‬به کوشش گیسو جهانگریی و خلیل‬ ‫رستم‏خاین‪ ،‬تابستان ‪« ،1390‬سیاست نامه ‪»9-8‬‬ ‫‪ .60‬زیر و مب‪ ،‬پژوهشی در گستره‏ی موسیقی اصیل بدخشان‪ ،‬هرات و بادغیس‪ ،‬وحید‬ ‫قامسی‪ ،‬خزان ‪« ،1390‬گفتگو»‬ ‫‪ .61‬فدرالیسم و دموکراسی‪ ،‬خزان ‪،1390‬به کوشش سیدجواد دروازیان و گیسو‬ ‫جهانگریی با مهکاری شورانگیز داداشی‪« ،‬سیاست نامه ‪»11-10‬‬ ‫‪ .62‬اعالمیه جهاین حقوق بشر برای کودکان و نوجوانان‪ ،‬خزان ‪« ،1390‬کودکان و‬ ‫نوجوانان»‬ ‫‪ .63‬نظام سیاسی و عدالت اجتماعی‪ ،‬زمستان ‪« ،1390‬گفتگو»‬ ‫‪ .64‬مسافر کوچولو‪ ،‬آنتوان دو سنت اگزوپری‪ ،‬برگردان امحد شاملو‪ ،‬زمستان ‪،1390‬‬ ‫«کودکان و نوجوانان»‬ ‫‪ .65‬بررسی وضعیت زنان در افغانستان و تاجیکستان‪ ،‬زمستان ‪« ،1390‬گفتگو»‬ ‫‪ .66‬زنگوله زنان گذشت باران‪ ،‬سریی در شعر معاصر تاجیکستان‪ ،‬جمیب مهرداد و هبروز‬ ‫ذبیح اهلل‪ ،‬زمستان ‪« ،1390‬سیمرغ»‬ ‫‪ ،1984 .67‬جورج اورول ‪ ،‬برگردان صاحل حسیین‪ ،‬زمستان ‪« ،1390‬سیمرغ»‬ ‫‪ .68‬مرقع عشق‪ ،‬خوش‏نویسی استاد جنیب اهلل انوری؛ تذهیب‪ :‬مهدی بنایی‪ ،‬هبار ‪،1391‬‬ ‫«سیمرغ»‬ ‫‪ .69‬اعالمیه‏ی جهاین حقوق بشر برای کودکان و نوجوانان‪ ،‬چاپ دوم‪ ،‬هبار ‪،1391‬‬ ‫«کودکان و نوجوانان»‬ ‫‪ .70‬فارهنایت ‪ ،451‬ری داگالس بردبری‪ ،‬برگردان‪ :‬علی شیعه علی‪ ،‬چاپ اول‪ ،‬هبار‬ ‫‪« ،1391‬سیمرغ»‬ ‫‪ .71‬آرمان‏شهر (نشریه‏ی حقوق بشر و جامعه مدین)‪ 26 ،‬مشاره (سال چهارم)‬

‫آرمان شهر‬ ‫‪25 -26‬‬ ‫‪49‬‬


Armanshahr 25 26 dari