Issuu on Google+

‫واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان‬

‫مشروعيت از دست رفته؟‬

‫ نظر مختصری در مورد رخداد های بعد از انتخابات‬1388 ‫ و انتخابات‬،‫ جامعه جهانی‬،‫بعضی از نظریات افغانها در مورد دولت‬

ith New Afghan Vote,

Path to Stability Is Unclear

— New York Times

Afghan voter turnout low,

Deadly Violence

officials say — CBC Ahead of Afghanistan’s Election — U.S.News

Afghan election chaos

U.N. declares Afghan election “credible,

Stories Of Voter Intimidation U.S. Prepares for

as Abdullah pulls out of run-off — The Guardi

legitimate” — Reuters

Mount In Afghanistan — NPR

UN Afghan boss denies election

fraud cover-up — Reute

Questions of Legitimacy in Afghan Election — Washington

Afghan election exposes US hypocrisy — Talk Zimbab

‫نوشتهء نوها کوبرن‬ 1388 ‫قوس‬


‫واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان‬

‫فرست‬

‫معرفی‪3.............................................................................................................................................................................................................................................‬‬ ‫نه یک نظر واحد‪4 ............................................................................................................................................................................................................................‬‬ ‫انتخابات و مشروعيت‪4 ....................................................................................................................................................................................................................‬‬ ‫آيا مشروعيت حكومت كرزي زير سؤال رفته است؟‪5 .....................................................................................................................................................................‬‬ ‫آيا مشروعيت انتخابات افغانستان زير سؤال رفته است؟‪5 ...............................................................................................................................................................‬‬ ‫جامعه جهاني‌‪ :‬مقصر اصلي؟‪6...........................................................................................................................................................................................................‬‬ ‫پي آمدي در مخالفت با پروسه‪7 ......................................................................................................................................................................................................‬‬ ‫راهي از اينجا؟‪8...............................................................................................................................................................................................................................‬‬ ‫بخشی از این مطالعه توسط انستیتوت جامعه باز افغانستان (‪ )FOSIA‬تمویل گردیده است‪.‬‬ ‫در مورد نویسنده‬ ‫نوها کوبرن انسان شناس اجتماعی – فرهنگی است که با انستیتوت ایاالت متحده آمریکا برای صلح‪ ،‬در شهر کابل اجرای وظیفه مینماید‪ .‬وی روی رساله ی در مورد ساختار های‬ ‫سیاسی محلی؛ منازعه‪ ،‬و دموکراسی سازی در افغانستان کار میکند که اساسی برای اخذ رتبه علمی دکتورای وی از پوهنتون بوستون‪ ،‬آمریکا؛ خواهد بود‪ .‬وی دارنده سند تحصیلی‬ ‫ماستری از پوهنتون کولمبیا در نیویارک آمریکا است‪.‬‬ ‫سپاسگذاری‬ ‫نویسنده از آنانیکه وقت خود شان را صرف اشتراک در این مطالعه نمودند‪ ،‬اظهار امتنان نموده و از گروه تحقیق محمد حسن وفایی‪ ،‬فرید احمد بیات‪ ،‬صدیق صدیقی‪ ،‬یحیی رحیمی‪،‬‬ ‫ظاهر صدیقی‪ ،‬سمیرا ابراهیمی و انیسه نهضت برای همکاری های شایان شان در این پروژه صمیمانه سپاسگزار است‪ .‬و در اخیر از پاوال کانتور و جی لیمی به خاطر حمایت های‬ ‫بیدریغ شان در ترتیب و تهیه این نشریه قدردانی مینمایم‪.‬‬ ‫برگرداننده‪ :‬وحید احمد جالل زاده‬ ‫در مورد واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان‬ ‫واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان موسسهء مستقل تحقیقاتی مستقر در شهر کابل است که هدف آن انجام و عرضهء تحقیقات و پژوهش با کیفیت در عرصه های مختلف جهت اطالع‬ ‫رسانی و آگهی دهی‪ ،‬و استفاده از آنها در تاثیر گذاری روی پالیسی ها و فعالیت های گوناگون میباشد‪ .‬واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان با تقویت و ارتقا ظرفیت های تحلیلی و ایجاد‬ ‫فرصت برای تفکر و بحث‪ ،‬میکوشد تا فعاالنه فرهنگ پژوهش و مطالعه را در این کشور ترویج دهد‪ .‬این اداره سعی مینماید تا زمینه های بازتاب اندیشه ها‪ ،‬مناظره ها و مباحث علمی‬ ‫را در کشور فراهم سازد که متصور است باعث بهبود و پیشرفت فکری و ذهنی در ابعاد مختلف در زندگی افغانها میگردد‪.‬‬ ‫واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان در سال ‪ 1381‬خورشیدی با همکاری سازمان های امدادی که در این کشور فعالیت دارند تأسیس گردیده و اعضای هیئت مدیرهء آنرا نماینده گان‬ ‫مراجع تمویل کننده‪ ،‬سازمان ملل متحد‪ ،‬ادارات غیر دولتی و دیگر نهاد های که در امور مختلف در افغانستان مصروف فعالیت اند‪ ،‬تشکیل میدهد‪ .‬این اداره‪ ،‬در حال حاضر‪ ،‬عمدتأ از‬ ‫جانب کشور های فنلند‪ ،‬ناروی‪ ،‬سویدن‪ ،‬سویس‪ ،‬و انگلستان تمویل مالی گردیده و موسساتی مثل انستیتوت جامعه باز افغانستان (‪ ،)OSIA‬بنیاد آسیایی (‪ ،)TAF‬کمیسیون اروپا (‪،)EC‬‬ ‫کمشنری عالی ملل متحد برای پناهندگان (‪ ،)UNHCR‬صندوق وجهی ملل متحد برای کودکان (‪ ،)UNICEF‬صندوق انکشافی ملل متحد برای زنان (‪ ،)UNIFEM‬و بانک جهانی‬ ‫نیز بعضی از پروژه های مشخص این اداره را حمایت مالی می نمایند‪.‬‬ ‫© ‪ ،1388‬واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان‪ .‬بعضی از حقوق محفوظ است‪ .‬این نشریه میتواند چاپ مجدد و تکثیر گردد‪ ،‬و یا در دستگاه های قابل بازیابی ذخیره‪ ،‬و یا به هر شکل و‬ ‫توسط هر وسیله ی‪ ،‬اعم از برقی‪ ،‬ضبطی و دیگر وسایل با ذکر مشخصات نویسنده و واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان انتقال گردد‪ .‬هر گونه استفادهء تجارتی و خرید و فروش آن مجاز‬ ‫نیست‪ .‬هرگاه این نشریه چاپ مجدد شده و یا به صورت برقی به دسترس گذاشته میشود‪ ،‬باید خط ارتباطی به سایت انترنتی واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان (‪www.areu.‬‬ ‫‪ )org.af‬در آن چاپ و یا روی صفحهء انترنتی گذاشته شود‪ .‬برای هرگونه استفاده ی که در فوق مشخص نگردیده است‪ ،‬باید اجازهء تحریری قبلی ناشر (واحد تحقیق و ارزیابی‬ ‫افغانستان) از آدرس سایت انترنتی ‪ areu@areu.org.af‬و یا تماس با شماره ‪ 0093 )0( 799 608 548‬بدست آید‪.‬‬

‫‪2‬‬


‫مشروعيت از دست رفته؟ بعضی از نظریات افغانها در مورد دولت‪ ،‬جامعه جهانی‪ ،‬و انتخابات ‪ 1388‬نظر مختصری در مورد رخداد های بعد از انتخابات‬

‫معرفی‬ ‫به تعقیب نتایج مبهم انتخابات ‪ 1388‬خورشیدی افغانستان‪ ،‬نخستین نگرانی جامعه جهانی در آن مقطع زمانی‪ ،‬وسعت آسیب پذیری قانونمند بودن و یا‬ ‫مشروعیت دولت افغانستان بود‪ .‬مقامات رسمی دولت آمریکا و کشورهای متعدد اروپایی به گونه شخصی و جمعی در مورد سطح موثریت رئیس جمهور‪ ،‬حامد‬ ‫کرزی‪ ،‬و حکومت وی در مبارزه با طالبان‪ ،‬آغاز به پرسش نمود‪ .‬عدم اطمینان و سوء اعتماد‪ ،‬ولو بطور جزعی‪ ،‬از شرکت دولت در پروسه انتخابات غیر شفاف‬ ‫در ذهن خطور میکند و عالقمندی و رغبت رئیس جمهور‪ ،‬کرزی‪ ،‬جانب شخصیت های غیر قابل اعتماد و تکیه بر آنها در جریان مبارزات انتخاباتی خودش‪،‬‬ ‫نشانده این امر است‪ .‬اما انتخابات ریاست جمهوری سال ‪ 1388‬تا کدام حد قانونمند بودن و مشروعیت دولت را در نظر مردم افغانستان زیر سؤال برد؟ آیا طرز‬ ‫دید افغانها در مقابل حکومت و پروسه انتخابات‪ ،‬وقعأ جایگزین جدیدی داشته؟‬ ‫ادعا های نه چندان جدی وجود دارند که انتخابات‪ ،‬با پیچیده گی ها‪ ،‬ابهامات و روش های بغرنجی که در جریان پروسه از خود داشته‪ ،‬حکومت کرزی را "غیر‬ ‫قانونمند" و يا "نا مشروع" جلوه داده است‪:‬‬ ‫ •منظور رای دهنده گان در انتخابات از "مشروعيت" چه است؟‬ ‫ •انتخابات ‪ 1388‬کی و چی را نا مشروع ساخته است؟‬ ‫ •آیا با اینهمه‪ ،‬شخصیت کرزی متأثر گردیده است‪ ،‬و یا اعتبار دولت بیشتر آسیب دیده است؟‬ ‫ •کی را باید مقصر دانست؟ نامزدان را؟ کمیسیون مستقل حقوق بشر را؟ و یا جامعه جهانی را که حامی پروسه انتخابات بود؟‬ ‫ •آیا تغییر در مفکورهء مردم از ناهنجار های بعد از مرحله رای دهی انتخابات‪ ،‬برای روند سیاسی در افغانستان و کوشش های جامعه جهانی در این کشور‬ ‫استلزامات دراز مدت خواهد داشت؟‬ ‫این نشریه مختصر قصد ندارد جواب های قطعی و نهایی به این سؤاالت را ارائه نماید و یا ادعای نماینده گی از رای و نظریات مردم داشته باشد‪ .‬این نشریه‬ ‫نظریات و برداشت های را که در نتیجه مصاحبه های متعدد در جریان چندین ماه با افغانها در سه موقعیت توسط محققین واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان‬ ‫بدست آمده است را بازگو میکند‪ .‬این مصاحبه ها قبل‪ ،‬و بعد از مرحله اصلی رای دهی ماه اسد؛ و نیز بعد از لغو دور دوم انتخابات در ماه میزان‪ ،‬انجام یافته‬ ‫است‪ .‬این نشریه اضافه و تأکیدی به سلسله مطالعات دیگری روی نماینده گی کردن و فرایند های سیاسی در افغانستان‪ 1‬بوده‪ ،‬و رویهمرفته سؤاالتی را برای‬ ‫انتخابات شورای ملی در سالی ‪ 1389‬و فراتر از آن مطرح می نماید‪.‬‬ ‫دو نشریه قبلی واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان روی انتخابات ‪ 1388‬در سه موقعیت والیت کابل‪ :‬استالف‪ ،‬قره باغ‪ ،‬و ساحه دشت برچی‪ 2‬تمرکز داشته است‪.‬‬ ‫محققین حدود ‪ 150‬مصاحبه با رای دهنده گان‪ ،‬نامزدان شورا های والیتی‪ ،‬کارکنان مبارزات انتخاباتی‪ ،‬و سران قومی رای دهنده انجام داده اند و در هفته‬ ‫های بعدی‪ 50 ،‬مصاحبه دیگر نیز انجام یافت‪ .‬تا حد امکان‪ ،‬گروه محققین کوشیدند تا با اشخاص انفرادی که قبأل با آنها مصاحبه انجام یافته بود‪ ،‬مصاحبه‬ ‫نمایند و ببینند که پروسه انتخابات تا چه حد نظریات و نگرش های آنها را متأثر ساخته و تغییر داده است‪.‬‬ ‫این نشریه مبتنی بر مصاحبه های اند که در دور دوم انجام یافته و منظور آن ارائه بعضی از مفکوره ها‪ ،‬نظریات و برداشت های ابتدایی و یا اصلی در مورد‬ ‫مشروعيت‪ ،‬و نگرش مردم در مورد پروسه انتخابات در افغانستان است‪ .‬مخصوصأ‪ ،‬استدالل این نشریه این است که منظور از "مشروعيت" نسبت به برگزاری‬ ‫انتخابات موفقانه به شیوهء غربی آن‪ ،‬بیشتر با درنظرداشت‪ ،‬توجه‪ ،‬و براورده ساختن خواستهای شهروندان افغانستان وابسته است‪ .‬در حقیقت‪ ،‬انتخابات شوراهای‬ ‫والیتی ( که همزمان در مراکز رایدهی انتخابات ریاست جمهوری برگزار شد) محلی برای گفتگوی شهروندان جهت اظهار نگرانی های سیاسی محلی شان‬ ‫ایجاد کرد و در نتیجه بیشتر رای دهنده گان گفتند که آنها دوست داشتند در انتخابات پارلمانی آیندهء افغانستان اشتراک نمایند‪ .‬در نتیجه‪ ،‬در حالیکه پروسه‬ ‫مبهم انتخابات در یک حد نا ملموسی برای اثبات اینکه دولت کرزی از خواست های مردم نماینده گی میکند‪ ،‬چیز های انجام داد؛ اما توافق واضح و آشکار‬ ‫میان پاسخگویان به گونه ی غیر منتظره ی بیانگر این است که‪ :‬پروسه انتخابات‪ ،‬قانونمند بودن جامعه جهانی در افغانستان را صدمه زده است‪ .‬‬

‫‪ 1‬مثل “بسوی دموکراسی افغانی؟ ‪ -‬تجسس برداشت افغانها از دموکراسی سازی”؛ و “احزاب سیاسی جدید افغانستان‪ :‬وسیله ی برای نظم دموکراسی” نوشته انا الرسن (کابل‪)2009 ،AREU ،‬‬ ‫‪ 2‬به “چگونگی حمایت از‪ ،‬طرز برخورد‪ ،‬وظایف‪ ،‬جمعیت شناسی چرا اف��انها در سال ‪ 1388‬رای دادند؟"؛ و "رای دهی با هم ‪-‬چرا انتخابات سال ‪ 1388‬افغانستان یک فاجعه بود و (نبود)" نوشته نوها کوبرن و‬ ‫انا الرسن (کابل‪ )2009 ،AREU ،‬مراجعه کنید‪.‬‬

‫‪3‬‬


‫واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان‬

‫نه یک نظر واحد‬ ‫باید خاطرنشان ساخت که با وجود تغلیظ و کوشش برای فشرده کردن و مختصر ساختن نظریات افغانها‪ ،‬قابل تذکر است که پروسه انتخابات در حقیقت دامنهء‬ ‫وسیعی از نظریات را بوجود آورده است‪ .‬مصاحبه شونده های متعددی بودند که از روند انتخابات خوش و راضی بنظر میرسیدند‪ .‬و بعضی دیگر به این نظر بودند‬ ‫که انتخابات ریاست جمهوری چیزی بیشتر از یک نمایشنامه نبوده است‪ .‬با وجود این دامنهء وسیع‪ ،‬گرایش های کلیدی متعددی وجود داشتند که بیانگر تعبیر‬ ‫های رای دهنده گان از چگونگی انتخابات‪ ،‬به ضم خودشان‪ ،‬بود‪.‬‬ ‫موضوع روشن و واضح‪ ،‬فاصله میان حامیان حامد کرزی و گروه رقیب‪ ،‬دکتور عبداهلل عبداهلل‪ ،‬است‪ .‬حامیان حامد کرزی پی آن بودند تا پروسه انتخابات و‬ ‫طرفین درگیر در آن‪ ،‬از جمله‪ ،‬کمیسیون مستقل حقوق بشر را تحسین نموده و شفاف نشان بدهند؛ در حالیکه حامیان دکتور عبداهلل واضحأ منتقد پروسه‬ ‫انتخابات با تمام ابعاد آن بودند‪ .‬همچنین‪ ،‬مردم شهرنشین‪ ،‬جای که امنیت نسبتأ بهتر بود و دولت توانسته بود خدمات بیشتری ارائه دهد با دید مثبت تری‬ ‫به این روند مینگریستند تا مردم روستا نشین جای که محققین این مطالعه شکایات قابل توجهی را در مورد عدم شفافیت و فساد در روند انتخابات دریافتند‪.‬‬ ‫کـل انعکاس دهنده نقطه نظر ها و نگرش های متفاوتی در قبال انتخابات بوده است‪ .‬بیشتر رای دهنده‬ ‫هرچند‪ ،‬فاصله میان شهرنشینان و روستا نشینان نیز در ُ‬ ‫گان شهرنشین‪ ،‬انتخابات را یک رقابت سالم و دموکراتیک تعریف کردند‪ ،‬اما در بیشتر نقاط روستایی‪ ،‬رسوخ و قیمومیت اهمیت قابل توجه و قویتری داشته‬ ‫است‪ .‬این‪ ،‬مخصوصأ‪ ،‬درک درستی از آغشته بودن کرزی در تقلب بوده است‪ .‬چنانکه مصاحبه شونده ی در مناطق روستایی گفت‪" :‬از ای که کرزی ره در دور‬ ‫ـدم شرمنده شُ دیم‪ ،‬بخاطریکه کرزی قبول کرده که تقلب کرده‪ ...‬و چون کرزی با تقلب برنده شده‪ ،‬به ای سبب رای مه هم که بَ ِرش‬ ‫کـ ُ‬ ‫اول انتخابات حمایت َ‬ ‫دادیم فقط فریب و تقلب است‪ ".‬این چنین نظریات‪ ،‬بیشتر دیدگاه های روستاییان را در قبال پروسه رای دهی شکل دهی مینمود‪ .‬‬ ‫موضوع دیگری که میان شمار متعددی از رای دهنده گان روستا نشین در قره باغ و استالف مطرح بود‪ ،‬تدویر لویه جرگه بود‪ .‬تدویر لویه جرگه در بسیاری از‬ ‫مقاطع تاریخی برای انتخاب شاه‪ ،‬و در این اواخر برای نوشتن قانون اساسی سال ‪ 1382‬مطرح گردیده است‪ .‬آنها میگویند که تدویر لویه جرگه روشی است‬ ‫که در آن توافق آرا حاصل شده و مشروعيت دولت جدید مبتنی بر خواستهای مردم افغانستان حاصل میشود‪ .‬اصأل هیچ یک از مصاحبه شونده گان نگفتند که‬ ‫لویه جرگه باید جایگزین پروسه انتخابات گردد‪ ،‬بل زمانیکه هنوز معلوم نبود انتخابات به دور دوم میرود یا خیر‪ ،‬بیشتر مردم این نظریه را بر رای دادن دوباره‬ ‫ترجیح دادند‪ .‬آنها میگفتند با تدویر لویه جرگه میتوان یک حکومت انتقالی را به میان آورد و این حکومت میتوانست تا زمانیکه شرایط برای انتخابات و رای‬ ‫دهی شفاف و عادالنه مساعد گردد‪ ،‬پا برجا می ماند‪ .‬آنها میگفتند این نوع دیدار باز و همه گانی و شفاف در حضور مردم افغانستان به مراتب از مالقات های‬ ‫در بسته و پشت پرده میان نامزدان‪ ،‬کمیسیون مستقل حقوق بشر‪ ،‬و مراجع جامعه جهانی‪ ،‬بهتر بود‪ .‬بیشتر مصاحبه شونده گان از این امر اظهار نارضایتی و‬ ‫رنجش میکردند‪ .‬موضوع قابل توجه این بود که در ساحات شهری مثل دشت برچی‪ ،‬جایی که نظریه ها در قبال پروسه انتخابات و رای دهی کمی مثبت تر‬ ‫بود‪ ،‬هیچ یک از مصاحبه شونده گان چنین وریانتی را برای به میان آوردن یک دولت جدید مطرح نه نمودند‪.‬‬

‫انتخابات و مشروعيت‬ ‫"مشروعيت" وابسته به روند انتخابات‪ ،‬موضوعی است که پی هم توسط رسانه های داخلی و خارجی مورد بحث بوده است‪ .‬اما این مباحثات معموأل بیان های‬ ‫نا مکمل و یا نادرستی از نظریات رای دهنده گان افغان ارائه داشته اند که پنداشته میشود این بحث ها فاقد نکات ظریفی از تفصیالت در نظریات مصاحبه‬ ‫شونده گان در قبال دولت بوده اند‪ .‬قرار گفته های بسیاری از مصاحبه شونده گان‪ ،‬منظور رای دهنده گان از مشروعيت این است که به دولت خود اعتماد داشته‬ ‫باشند و بعضی از خواستهای آنها توسط دولت براورده شده بتواند‪ .‬مشروعيت انتخابات به دلیل تقلب و فریب‪ ،‬آنچنان آسیب پذیر نشده بود که بعضی ها آن‬ ‫را شامل بحث ساخته بودند‪ ،‬بخاطریکه برای افغانها‪ ،‬مشروعيت‪ ،‬بیشتر در نتیجه یا پی آمد مطرح است تا در پروسه‪ .‬و مشروعيت حکومت جدید کرزی بیشتر‬ ‫مبتنی بر چگونگی راهبرد و راهکارهای است كه كرزي اختيار ميكند تا بر اينكه او چگونه كرسي رياست جمهوري را احراز نموده است‪ .‬مصاحبه شونده گان‬ ‫براي اظهار نظر شان در مورد قانونمند بودن‪ ،‬نسبت به وا‍ژه "مشروعيت" بيشتر از واژه "با اعتبار" استفاده مينمودند‪ .‬منتقدين پروسه انتخابات معموأل‌ ميگفتند‬ ‫كه اعتبار آنها از كرزي و حكومت اش زايل گرديده است‪.‬‬ ‫ديگر مصاحبه شونده گان گفتند كه انتظارات جامعه جهاني براي انتخابات شفاف در كشوري بي ثبات و مردمي با تجربه محدود در رابطه به برگزاري انتخابات‬ ‫بسيار غير واقعي بوده است‪ .‬از آغاز پروسه‪ ،‬ناظران افغان نسبت به ناظران بين المللي توقعات اندكي داشتند‪ .‬قسميكه يكي از سران محلي گفت‪ " :‬قبول ميكنم‬ ‫كه تقلب وجود داشته و به راي مردم احترام نشده است و نامزدان بي پروا و بي رويي كرده اند‪ ،‬اما هنوز هم اين وضعيت و اين دولت نسبت به دول اسبق كه‬ ‫در اين كشور تجربه كرده ايم به مراتب بهتر است‪ " .‬مرد ديگري افزود‪" :‬نابساماني ها و خرابي هاي سي ساله را نميتوان در هشت سال بازسازي كرد‪ ".‬بيان‬ ‫مشابه با حاميان كرزي‪..‬‬ ‫در ميان مصاحبه ها‪ ،‬چنين پنداشته ميشد كه مشروعيت با براورده ساختن انتظارات راي دهنده گان به ميان ميايد‪ .‬آنانيكه توقعات بيشتري داشتند و آنانيكه فكر‬ ‫ميكردند عبداهلل و حاميان وي بايد باالخره بايد جاي مشخص تري در حكومت كرزي داده ميشدند ميگفتند كه اعتبار آنها باالي حكومت كرزي و انتخابات‪،‬‬ ‫مخصوصأ در چند ماه اخير سلب گرديده است‪ .‬مهمترين موضوع براي بيشتر راي دهنده گان‪ ،‬امنيت بود؛ و آنها ميخواستند هر حكومتي را كه امنيت آورده‬ ‫بتواند بدون در نظرداشت كاستي ها در روند دموكراتيك آن‪ ،‬قبول دارند‪ .‬مثلي كه يكي از استادان دانشگاه كابل گفت‪" :‬مردم عادي موضوعات مشروعيت و‬ ‫‪4‬‬


‫مشروعيت از دست رفته؟ بعضی از نظریات افغانها در مورد دولت‪ ،‬جامعه جهانی‪ ،‬و انتخابات ‪ 1388‬نظر مختصری در مورد رخداد های بعد از انتخابات‬

‫يا اينرا كه پروسه انتخابات شفاف بوده يا خير‪ ،‬در نظر ندارند؛ چيزي كه براي آنها بيشترين اهميت را دارد صلح‪ ،‬امنيت‪ ،‬و كار است‪ ".‬مرد ديگري باور داشت‬ ‫كه دموكراسي در قدم دوم خواست مردم است‪ .‬در قدم اول مردم امنيت و بهبود وضعيت اقتصادي خودشان را ميخواهند؛ بعدأ ميتوان دموكراسي را تجربه كرد‪.‬‬ ‫با درنظرداشت اينكه مصاحبه شونده گان مفكوره ساده ي از مشروعيت داشتند‪ ،‬انتقاد راي دهنده گان روي گروه ها و افراد متعدد مثل‌‪ :‬كرزي و حكومت وي‪،‬‬ ‫و دكتور عبداهلل؛ مفكوره "انتخابات" و "دموكراسي"؛ و جامعه جهاني‪ ،‬تمركز داشت‪.‬‬

‫آيا مشروعيت حكومت كرزي زير سؤال رفته است؟‬ ‫زمانيكه حاميان عبداهلل‪ ،‬خاصتأ‪ ،‬قويترين منتقد نقش حامد كرزي در تقلب روز انتخابات بودند‪ ،‬تعداد قليلي روي اين نقش ارائه شده موافق بودند‪ .‬بعضي ها‬ ‫مستقيمأ كرزي را مالمت مي نمودند‪ ،‬اما بيشتر مصاحبه شونده گان از فعاليني يادآور ميشدند كه مسئوليت اين همه تقلب در پروسه سياسي را داشتند‪ .‬گفته‬ ‫ميشد كه اين فعالين از حاميان سرسخت حامد كرزي كه خارج از امر وي براي وي كار ميكردند؛ تا جامعه جهاني كه گفته ميشد در تمام جريانات در اين‬ ‫پروسه دست و صالحي داشتند‪.‬‬ ‫قرار مطالعهء كه ميان مردم انجام يافت ديده ميشود كه موقف كرزي آنچنانيكه در مباحثات جامعه جهاني بيان ميگردد‪‌ ،‬به خاطر تقلب در پروسه انتخابات‬ ‫صدمه نديده است‪ .‬به استثناي بعضي از تاجكان كه نخست به كرزي راي دادند و بعدآ به عبداهلل روي آوردند‪ ،‬بطور عادي ديده ميشود كه حقيقتأ در نتيجه ي‬ ‫مستقيم پروسه انتخابات‪ ،‬ايستاده گي اندكي در نظريات در مورد كرزي و يا حكومت وي موجود بوده است‪ .‬بيشترين مردمي كه حامي كرزي بودند نظريات‬ ‫مثبت خودشانرا داشتند‪ ،‬و آنانيكه با كرزي در مخالفت بودند تقلب انتخابات را تنها به حيث سندي براي مشكالت اداره كرزي استفاده ميكردند‪.‬‬ ‫بيشتر عيبجويي ها به همپيمانان كرزي نسبت داده ميشد‪ .‬قسميكه يكي از راي دهنده گان در قره باغ گفت‪" :‬برادر كرزي رهبر قاچاقبران و معاون اول او‬ ‫رهبر مافيا در افغانستان است‪ ".‬يكي ديگر گفت‪" ‌:‬گروهي از خائنين‪ ،‬قاچاقبران‪ ،‬مافيا و دزدان افغانستان را رهبري ميكنند و سرنوشت اين كشور حاال به دست‬ ‫آنهاست‪ ".‬كرزي به خاطر ارتباطات اش با جامعه مدني نيز مورد انتقاد قرار ميگرفت‪ .‬خاصتأ به خاطر عدم توجه به موضوع كشته و زخمي شدن افراد ملكي و به‬ ‫خاطر بعضي از انتقادات در مورد رهبران محافظه كار ديني كه گفته ميشود به دستور جامعه جهاني انجام يافته است‪" ‌:‬اگر كرزي راهبرد قبلي خودش را مبتني بر‬ ‫عدم به محاكمه كشانيدن عساكر خارجي به خاطر قتل افراد ملكي بيگناه افغان‪ ‌،‬و القاعده خواندن دانشمندان ديني تعقیب کند‪ ،‬حكومت وي ضعيف خواهد شد‪".‬‬ ‫بعضي ديگر‪ ،‬مخصوصأ در دشت برچي‪ ،‬نظريه هاي مثبتي در مورد كرزي ارائه نمودند‪ .‬وي خاصتأ به خاطر يك حدي ثبات و پيشرفت اقتصادي در كشور‌‪ ،‬و‬ ‫به سبب ممانعت از به ميان آمدن تفرقه هاي قومي مورد تحسين قرار ميگيرد‪ .‬قسميكه مردي گفت‪" :‬بسياري از مردم براي كرزي راي دادند به خاطر اينكه‬ ‫كرزي سمبول وحدت ميان اقوام در افغانستان است‪ .‬او يگانه شخصي است كه به علت تماس داشتن اش با جميع اقوام افغانستان‌‪ ،‬صلح و امنيت را در اين‬ ‫كشور مستولي بگرداند‪".‬‬ ‫موقف نامزدان ديگر به گونه ي مشابه‪ ،‬از نظريهء تقلب در پروسه انتخابات صدمه محسوسي نديده بودند‪ .‬مخصوصأ‪ ‌،‬دكتور عبداهلل از جانب حاميان اش براي‬ ‫اينكه از پروسه تقلبي انتخابات دست كشيد تحسين و تمجيد گرديد‪ .‬آنها خاطرنشان ساختند كه كميسيون رسيدگي به شكايات انتخاباتي بيشتر شكایات درج‬ ‫شده را از راي هاي داده شده به كرزي اعالم كردند تا از دكتور عبداهلل‪ .‬حتي بعضي از راي دهنده گان مخالف عبداهلل به خاطر اينكه وي از شموليت در دور‬ ‫دوم انتخابات منصرف شد و از ضيا ‌ء اقتصادي و قواي بشري جلوگيري بعمل آمد‌‪ ،‬كلماتي براي تحسين او داشتند‪.‬‬ ‫در نهايت‌‪ ،‬چون مشروعيت وابسته به براورده ساختن انتظارات است‪ ‌،‬انتخاب اعضاي كابينه قدم مهمي در جريان سياسي كشور محسوب ميگردد‪ .‬مردم در‬ ‫دشت برچي‪ ‌،‬جايي كه آنها با وضعيت كنوني موافق هستند‪ ‌،‬در صورتيكه مقام وزارت هاي متوقعه براي هزاره ها داده نشود‌‪ ،‬ديگر وضعيت به همينگونه موافق‬ ‫باقي نخواهد ماند‪ .‬همينطور‪ ،‬اگر به گونهء‌ خاص تاجك ها احساس كنند كه رويهمرفته در اداره جديد در حاشيه گذاشته شده اند‪ ،‬ناخشنودي حاميان عبداهلل‬ ‫اوج خواهد گرفت‪.‬‬

‫آيا مشروعيت انتخابات افغانستان زير سؤال رفته است؟‬ ‫پیچیده گی حاصله از پروسه راي دهي در ماه اسد مباحث زيادي را در مورد انتخابات و دموكراسي در افغانستان به ميان آورد‪ .‬تا جايي كه چند هفته بعد از‬ ‫پروسه راي دهي بعضي از مصاحبه شونده گان ميگفتند كه آنها از اين همه مباحث خسته شده اند‪ ،‬بيشتر آنها روي اين موضوع كه انتخابات براي حكومت‬ ‫در افغانستان چه نقشي را دارا است‪ ،‬متمركز شده اند و در بسياري موارد مفكوره دموكراسي با ديدگاه "بد اخالقي" يا "بي حيايي" غربي پيوند خورده است‪‌،‬‬ ‫كـل بيشتر مصاحبه شونده گان انتخابات را يك جز ‌ء حياتي در حكومت افغانستان ميدانستند‪ 3.‬مخصوصأ ميان آنانيكه منتقد حكومت فعلي بوده اند‪.‬‬ ‫اما در ُ‬ ‫بعضي از مصاحبه شونده گان ميگفتند كه تمام پروسه از آغاز تا ختم تنها ضياء نيرو و پول بوده‪ .‬مردي گفت كه او در نظر داشت تا راي ندهد اما در آخرين‬ ‫لحظات تصميم خودش را عوض كرد‪ .‬به مركز راي دهي رفت و تصميم گرفت به كسي راي بدهد كه شايسته تر از ديگران باشد‪ .‬حتي حاميان اين پروسه نيز‬ ‫‪ 3‬براي دانستن بيشتر در مورد برداشت افغانها از دموكراسي سازي‪ ‌،‬لطفأ به “بسوي دموكراسي افغاني؟” نوشته انا الرسن مراجعه نمائيد‪.‬‬

‫‪5‬‬


‫واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان‬

‫فكر ميكردند كه انتخابات نبايد مكررأ برگزار گردد به خاطريكه آنها بسيار بالفعل ضعيف و بي ثبات هستند‪ .‬بعضي ها مدعي بودند كه انتخابات پارلماني بايد‬ ‫همزمان با انتخابات رياست جمهوري و شورا هاي واليتي برگزار ميشد و از مصارف اضافي براي برگزاري انتخابات پارلماني در سال ‪ 1389‬جلوگيري ميگرديد‪.‬‬ ‫هرچند ميان مصاحبه شونده گان هزاره‪ ،‬گرايش مشتركي وجود داشت كه اين گروه دستآورد هاي اقتصادي و سياسي چشمگيري در حكومت كرزي داشته اند‪،‬‬ ‫و اين همه تا حدي به سبب موجوديت يك سيستم دموكراتيك به ميان آمده اند‪ .‬در نتيجه‪ ،‬آنها معموأل در مورد پروسه انتخابات ديد مثبتي داشته اند‪ .‬دانش‬ ‫آموزي گفت‪"‌:‬حاال ديگر خود مردم است كه در دولت سهم گرفته و به آن مشروعيت ميبخشند‪ ...‬مردم دشت برچي فعاالنه در انتخابات گذشته اشتراك ورزيدند‬ ‫به خاطري كه آنها فكر ميكردند ميتوانند با اين اشتراك شان شناخت از دست رفته ي شانرا از طريق اشتراك سياسي اعاده نمايند‪ .‬آنها در حكومت هاي قبلي‬ ‫و گذشته در مضيقه قرار داده شده و از حقوق شان براي دراز مدت معزول گرديده بودند‪".‬‬ ‫در حاليكه نظريات مثبت در مورد انتخابات به حيث يك وسيله ي ايجاد يك حكومتي كه از خواستهاي مردم نماينده گي ميكند‪ ،‬وجود داشت؛ مفكورهء غالب‬ ‫اين بود كه انتخابات توسط نيرو هاي خارجي ملوث و غير شفاف گرديد‪ .‬بيشتر مصاحبه شونده گان‪ ،‬چه از شهري و روستايي‌‪ ،‬تحصيل كرده و بي سواد‌‪ ،‬نظريات‬ ‫پيچيده ي را در مورد مشروعيت پروسه بيان داشته اند؛ و شواهدي نيز وجود دارد كه راي دهنده گان زيادي پوشش رسانه ها را با عالقمندي زيادي تماشا‬ ‫كرده اند‪ .‬معموأل روي كميسيون مستقل انتخابات انگشت بلند ميشد كه پروسه انتخابات را پيچيده ساخته است‪ ‌،‬قراريكه مردي گفت‪" ‌:‬من با تصميم كميسيون‬ ‫مستقل انتخابات موافق نيستم زيرا رئيس جمهور افغانستان بايد توسط مردم انتخاب گردد نه توسط يك اداره مستقل مثل كميسيون مستقل انتخابات‪ ".‬ديگران‬ ‫احساس ميكردند كه ارگانهاي ديگر دولتي نيز بايد بيشتر در اين پروسه ادخال ميداشتند‪" ‌:‬كرزي و حاميان وي بايد توسط محكمه عالي به محاكمه كشيده‬ ‫شوند چون كرزي و پيروان وي راي و سرنوشت مردم افغانستان را به بازي گرفتند‪ ".‬نگراني عمده اين بود كه افغانستان بالفعل از دموكراسي به دور ميرود‪ .‬يكي‬ ‫از مصاحبه شونده گان گفت‪" ‌:‬كميسيون مستقل انتخابات دموكراسي در افغانستان را دفن كرده و با پشت پا زدن به خواست مردم افغانستان روش دكتاتوري‬ ‫يا سلطنت مطلقه را دوباره روي صحنه كشيد‪".‬‬ ‫باوجود بعضي از اين انتقادات‪ ،‬قابل يادآوری است كه بيشتر مصاحبه شونده گان گفتند آنها در انتخابات پارلماني سال ‪ 1389‬خورشيدي اشتراك خواهند كرد‪.‬‬ ‫در حقيقت‪ ‌،‬بسياري از آنها گفتند كه مردم براي اشتراك در انتخابات بي مشتاق اند و در آن بسيار فعال خواهند بود‪ .‬بيشتر اينها بخاطر دانستن اهميت ُپست‬ ‫ها در شوراي ملي است كه آنها را قادر ميسازد از پول هاي اعطا شدهء دولت براي اجتماعات محلي خودشان استفاده نمايند‪ .‬احساس ديگري هم وجود دارد‬ ‫كه انتخابات پارلماني عرصهء‌ سياسي مهمي است كه در آن ميتوان نگراني هاي محلي خود را مطرح كرد و جايي است كه فعالين محلي با بسيج كردن تعداد‬ ‫قابل توجه راي دهنده گان نيرو و توانايي خودشان را در معرض تماشا گذاشته و به اثبات برسانند‪ .‬در ميان مصاحبه ها‪ ‌،‬مصاحبه شونده گان ميدانستند زمانيكه‬ ‫‪4‬‬ ‫نگراني ها با چگونگي برگزاري انتخابات وجود داشتند‪ ‌،‬آنها يكي از راست ترين راه ها براي اشتراك در انتخابات و تاثيرگذاري روي دولت بوده اند‪.‬‬

‫جامعه جهاني‌‪ :‬مقصر اصلي؟‬ ‫در حاليكه نظريات در مورد نقش اشخاصي مثل كرزي و عبداهلل‪ ،‬و ارگانهاي مثل كميسيون مستقل انتخابات مختلط بودند‪ ،‬اما نقش جامعه جهاني هم در روز‬ ‫انتخابات و هم در دورهء‌ بعد از آن يكسان محكوم ميگرديد‪ .‬به گونه ي وحشتناكي‪ ‌،‬تقريبأ تمام آنانيكه بعد از اعالن كميسيون مستقل انتخابات از به دور دوم‬ ‫رفتن انتخابات‪ ‌،‬مصاحبه شدند‪ ،‬از نقش جامعه جهاني در دستكاري در پروسه انتخابات صحبت ميكردند (به شكل گسترده ي گفته شد كه تصميم متذكره تحت‬ ‫فشار هاي اعمال شدهء جامعه جهاني اتخاذ گرديده است)‪ .‬درك اين دستكاري و يا مداخله‪ ،‬نظريه ي منفي را در مورد انتخابات به ميان آورد‪ .‬يكي از راي‬ ‫دهنده گان گفت‪" :‬شخصأ ميدانم كه راي من بي معني است‪ .‬باوجوديكه راي دادم‪ ،‬اما ميدانم كه هر كاري كه ميشود تصميم خارجي ها در عقب آن است‪".‬‬ ‫أل قرار گفته هاي مصاحبه شونده گان انعكاس دهنده مأخد‬ ‫اين نشريه از وا‍ژه "جامعه جهاني"‌ به منظور واضح بودن آن استفاده كرده است‌‪ ،‬اما اين واژه اص ‌‬ ‫قواي نظامي بين المللي‪ ‌،‬رجل سیاسی‪ ،‬ارگانهاي غير دولتي و شركت هاي شخصي كه شامل حضور جامعه جهاني در افغانستان ميشوند‪ ،‬است‪ .‬بسياري از‬ ‫مصاحبه شونده گان از اين گروه ها به نام "خارجي ها" ياد ميكردند‪ .‬بعضي اوقات هنگاميكه در مورد منظور شان از "خارجي ها" پرسيده ميشد‌‪ ،‬مشخصأ از‬ ‫اياالت متحده آمريكا‪ ‌،‬ملل متحد‪ 38 ،‬كشور موجود در افغانستان‪ ،‬و يا بطور ساده ماموران خارجي نام ميبردند‪ .‬جالب اينكه قبل از و بعد از انتخابات تغييري در‬ ‫اين نظريه به ميان آمد‪ .‬در بيشترين موارد‪ ،‬قبل از رايدهي‪ ،‬زمانيكه از تاثيرگذاري خارجي ها صحبت ميشد مصاحبه شونده گاه بيشتر به دخالت پاكستان و بعضأ‬ ‫ايران در سياست داخلي افغانستان اشاره ميكردند‪ .‬هرچند‌‪ ،‬زمانيكه از خارجي ها بعد از نتايج انتخابات صحبت ميشد بيشتر از اياالت متحده آمريكا‪ ،‬بعضي ها‬ ‫از ملل متحد‪ ،‬و انگلستان و فرانسه را هم نام ميبردند‪.‬‬ ‫زمانيكه تقريبأ بيشتر مصاحبه شونده گان متقاعد به دستكاري و دخالت جامعه جهاني در انتخابات گرديده بودند‪ ،‬شرح منسجمي در زمينه موجود نبود كه‬ ‫اين همه چگونه انجام يافته اند‪ .‬دامنه اتهامات از فشار توسط اشخاص بين المللي مثل نماينده مجلس سنا‪ ،‬جان كيري‪ ،‬تا آنانيكه بيشتر به گونه ي مستقيم‬ ‫شامل تقلب بوده اند مثل كارمندان خارجي كه صندوق هاي رايدهي را خودشان ُپر كرده اند‪ .‬نظريه هاي ادخال جامعه جهاني معموأل با همديگر در تناقض‬ ‫بوده اند‪ .‬بطور مثال‪ ‌:‬بعضي ها به اين باور بودند كه جامعه جهاني نمي خواست عبداهلل برنده شود به خاطريكه او يك جهادي بود و بر عالوهء اينكه شخص‬ ‫مناسب براي خارجي ها نبود‪ ،‬مانند كرزي صاحب قدرت نيز نبود‪ .‬هرچند ديگران عبداهلل را به خاطر جاسوس بودنش برای غرب متهم ميكردند‪ .‬به گونه ي‬ ‫‪4‬‬

‫‪6‬‬

‫بري دانستن بيشتر در اين مورد به “رايدهي باهم” نوشته انا الرسن و كوبرن مراجعه نمائيد‪.‬‬


‫مشروعيت از دست رفته؟ بعضی از نظریات افغانها در مورد دولت‪ ،‬جامعه جهانی‪ ،‬و انتخابات ‪ 1388‬نظر مختصری در مورد رخداد های بعد از انتخابات‬

‫مشابه‪ ،‬تعداد زيادي فكر ميكردند كه جامعه جهاني از آغاز ميخواست كرزي برنده شود‪ ،‬در حاليكه بعضي بر اين تأكيد داشتند كه جامعه جاني با تقلب كرزي‬ ‫ميخواستند او را ضعيف نشان بدهند‪.‬‬ ‫زمانيكه بالعموم در مورد تقلب و فساد پرسيده شد‪ ‌،‬بيشتر مصاحبه شونده گان اين واقعيت را اظهار داشتند كه خود افغانها و جامعه جهاني دراين فساد و تقلب‬ ‫در پروسه انتخابات مقصر بوده اند‪ ،‬اما بسياري از آنها ميپنداشتند كه افغانها تحت امر دول خارجي كار ميكنند‪ .‬مردي فساد را در منطقهء خودش چنين شرح‬ ‫داد‪" :‬يكي از نامزدان مبلغ هفتصد هزار افغاني به يكي از كارمندان كميسيون انتخابات داد و در نتيجه انتخابات را برد‪ .‬بيشتر تقلب توسط جاسوسان غربي براي‬ ‫بدنام كردن افغانستان انجام شده‪ .‬اين تقلب در اصل توسط خود نامزدان انجام نشده‪".‬‬ ‫پنداشته ميشد فعالين بين المللي ميخواستند روند سياسي افغانستان بعد از رايدهي ماه اسد را به چالش بكشند‪ .‬مصاحبه شونده گان روي اين واقعيت تأكيد‬ ‫داشتند كه كميسيون مستقل انتخابات و حتي كميسيون رسيده گي به شكايات انتخاباتي نيز توسط جامعه جهاني كنترول ميشدند‪ .‬يكي از رايدهنده گان‬ ‫گفت‪"‌:‬فكر ميكنم انتخابات به دور دوم كشانيده نخواهد شد چون فكر ميكنم كه جامعه جهاني اينرا نمي خواهد‪ .‬آنها كسي ديگري را بدن انتخابات انتخاب‬ ‫ميكنند‪ ".‬بالعموم‪ ،‬پنداشته ميشد كه تصميم به دور دوم رفتن انتخابات توسط جامعه جهاني اتخاذ ميگردد‪ .‬در بعضي موارد مصاحبه شونده گان حتي اعالم‬ ‫احتمالي برنده شدن كرزي را به شكل يك عمل اعتراضي به جامعه جهاني مينگريستند‪ .‬مرد�� گفت‪" ‌:‬مردم با نتايج دور اول انتخابات خوش و راضي بودند‪،‬‬ ‫اما خارجي ها ميخواستند كه انتخابات به دور دوم كشانيده شود‪ ،‬اما حال مردم خوشحال هستند كه انتخابات به دور دوم نرفت"‪.‬‬ ‫بعضي ها ممكن فكر كنند كه نگراني افغانها در مورد نقش جامعه جهاني در انتخابات به شكل معمول عدم اعتماد به خارجي ها است‪ ،‬اما منابع متعدد مهم‬ ‫ديگري نيز براي اين تنفر و رنجش وجود دارد كه از خالل مصاحبه ها رونما گرديد و بايد به خاطر سپرد كه انتقادات موجوده به طرز قابل مالحظه ي در اين‬ ‫سه ماهي كه مصاحبه ها را انجام داده ايم شدت گرفته اند‪ .‬انتقادات در مورد دخالت جامعه جهاني در انتخابات وابسته به نگراني عميق تري در مورد نقش‬ ‫جامعه جهاني در افغانستان است‪ .‬موضوع كشته و زخمي شدن غير نظاميان در حمالت هوايي نيرو هاي خارجي در مصاحبه ها مكررأ به ميان آمد و همينطور‬ ‫موضوع تالشي غير قانوني خانه ها و توقيف هاي غير قانوني افغانها توسط جامعه جهاني‪ .‬در بسياري از اين اظهارات‪ ،‬موضوع انتخابات تنها يك جنبهء از‬ ‫نقشه بزرگ جامعه جهاني براي افغانستان بود‪ .‬يكي از مصاحبه شونده گان گفت‪" ‌:‬خارجي ها سرمايه گذاري هاي بيشماري در عرصهء اقتصادي در افغانستان‬ ‫نموده اند و حاال ميخواهند دولت افغانستان را نيز پيش ببرند‪ ".‬در حقيقت‪ ،‬بيشتر انتقادات مستقيم در مورد كرزي مرتبط به عدم توانايي وي در محار كردن‬ ‫نيرو هاي بين المللي در افغانستان بود‪ .‬مردي در استالف كه حامي كرزي بود گفت‪" ‌:‬كرزي بايد عساكري را كه مردم بيگناه را در مناطق غربي افغانستان به‬ ‫قتل ميرسانند‪ ‌،‬به محاكمه بكشاند‪ .‬اگر اينچنين نكند‪ ،‬تعداد حاميان دولت كم شده و دولت وي تضعيف ميگردد‪ ".‬در ديگر موارد‌‪ ،‬بسياري از آنانيكه رهبران‬ ‫را "جاسوسان غرب" معرفي ميكنند اشاره به افغانهاي غير قابل اعتماد دارند كه هميشه پي براورده ساختن منفعت هاي شخصي خودشان اند تا خواسته هاي‬ ‫مردم‪ .‬هرچند در ديگر موارد‪ ‌،‬اتهامات تقلب بر عليه جامعه جهاني اساسأ مالمتي روي افغانهاي درگير را واضحأ منحرف ميسازد‪.‬‬

‫در ميان مصاحبه ها‪ ،‬مصاحبه شونده گان بسيار كم در مورد نقش مثبت جامعه جهاني صحبت ميكردند‪ .‬يكي از مصاحبه شونده گان كوشش هاي اتحاديه اروپا‬ ‫را جهت روشن ساختن تقلب در پروسه ستايش كرد‪ ،‬در حاليكه يكي ديگر گفت او شنيده بود كه معاون كاي آيدي فرستاده خاص ملل متحد‪ ،‬در اين پروسه‬ ‫موثر بوده است (با وجوديكه نام پيتر گالبريت به خاطرش نبود)‪ .‬با وجوديكه مصاحبه هاي كيفي براي اندازه گيري تغييرات اندك در نظريه هاي مردم مناسب‬ ‫نيست‪ ،‬اما از مصاحبه هاي بعد از انتخابات به گونه ي قابل مالحظه ي بر مي آيد كه مفكوره ضد حضور جامعه جهاني نسبت به قبل بيشتر شده است‪ .‬در‬ ‫حاليكه مصاحبه شونده گان در مصاحبه هاي قبلي حد اقل جامعه جهاني را به خاطر پروژه هاي توسعوي اش تمجيد ميكردند‪ ،‬اما بعد از انتخابات بيشتر شنيده‬ ‫ميشد كه جامعه جهاني پروژه ها را آغاز ميكند‪" ،‬سرمايه گذاري ميكند و پول را دوباره با خود ميبرد‪ ...‬آنها بسيار هوشيار و زيرك هستند‪".‬‬

‫پي آمدي در مخالفت با پروسه‬ ‫ميان مصاحبه هاي انجام يافته‪ ،‬موضوعي بود كه مصاحبه شونده گان در ذهن خودشان هردو را متمايز ساخته بودند‪ .‬يكي پي آمد انتخابات بود (مثأل كرزي به‬ ‫حيث رهبر كشور) و ديگرش جريان يا پروسه انتخابات بود‪ .‬بسياري رايدهنده گان با حوادث انجام يافته و تأثيرگذاري نامناسب فعالين افغان و جامعه جهاني‬ ‫در جريان انتخابات راضي نبودند‪‌،‬اما اكثريت با پي آمد انتخابات موافق بودند‪ .‬بيشتر مصاحبه شونده گان به حكومت ائتالفي برهان الدين رباني در سال ‪1371‬‬ ‫خورشيدي كه توانايي انسجام ملي در كشور را نداشت و ماشهء جنگ داخلي بود‪ ‌،‬اشاره كردند‪ .‬در جريان مدت ميان مرحله نخستين رايدهي و اعالم برنده‬ ‫شدن كرزي توسط كميسيون مستقل انتخابات‪ ،‬شايعاتي بود كه اينچنين حكومتي به ميان خواهد آمد و اين امر باعث دلواپسي بسياري از مصاحبه شونده گان‬ ‫گرديده بود‪ .‬باالخره‪ ،‬بيشتر مردم با پي آمد انتخابات به دليل اينكه با داشتن يك حكومت متحد غير ائتالفي ميشود ثبات را حفظ كرد‪ ،‬موافق بودند‪ .‬آنها از‬ ‫موجوديت تقلب در انتخابات ناراحت بنظر نمي رسيدند چون تعداد قصيري انتظار شفافيت و موثريت در اين پروسه را داشتند‪.‬‬ ‫در عين زمان‪ ،‬رايدهنده گان بدون درنظرداشت سطح تحصيالت آنها مفكوره هاي متعددي در مورد اينكه چگونه ميتوان پروسه انتخابات را بهبود بخشيد داشتند‬ ‫و معموأل در مورد آن آگاه هم بودند‪ .‬اين شايد قسمأ مربوط به اين است كه دورترين نقاطي كه براي مصاحبه انتخاب گرديده اند تنها ‪ 90‬دقيقه از شهر كابل‬ ‫‪7‬‬


‫واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان‬

‫فاصله دارند‪ .‬مهمتر از آن نقش رسانه ها در آگهي دهي نيز ارزنده بوده است‪ .‬در حاليكه بعضي ها رسانه ها را در بعضي موارد مورد انتقاد قرار ميدادند‌‪ ،‬بيشتر‬ ‫آنها از رسانه ها به حيث منابع جمعآوري معلومات كافي در مورد پروسه انتخابات استفاده كرده اند‪ .‬در نتيجه گفتگوي كه در سطح محلي در مورد انتخابات‬ ‫انجام يافت‪ ‌،‬بسياري مصاحبه شونده گان پيشنهاد هاي شان را در مورد اين كه كميسيون مستقل انتخابات چگونه بازنگري شود‪ ،‬تأثيرگذاري جامعه جهاني‬ ‫چطور محدود گردد‪ ‌،‬و پروسه انتخاباتي چه سان بيشتر موثر به ميان آيد‪ ،‬ارائه مينمودند‪.‬‬

‫راهي از اينجا؟‬ ‫نكته ي كه در اين مطالعه از صحبت هاي مصاحبه شونده گان گرفته شده اين است كه رايدهنده گان افغان حامي مفكورهء حكومت نماينده و انتخابي از‬ ‫طريق راي مردم و پروسه انتخابي اند‪ .‬نگراني هاي عمده روي اين است كه اين انتخابات چگونه توسط افغانها و فعالين جامعه جهاني به فساد كشيده شده‬ ‫اند‪ .‬بيشر رايدهنده گان احساس ميكردند كه شمار راي در انتخابات شوراي ملي سال ‪ 1389‬خورشيدي بلند و تعداد محدودي گفتند كه به خاطر مشكالت در‬ ‫انتخابات سال ‪ 1388‬آنها عالقمند چنداني براي شركت در انتخابات ‪ 1389‬نيستند‪ .‬حقيقتي كه بر مبناي آن نگراني هاي محلي در انتخابات شوراي ملي به‬ ‫صحنه كشيده ميشوند (كه در واليت ها انجام شده و از اينرو طبيعتأ محلي اند) زمينهء دموكراتيكي را مهيا ميسازد كه براي بيشتر مصاحبه شونده گان عالقمند‬ ‫‪5‬‬ ‫اشتراك در آن هستند‪.‬‬ ‫باوجود صدا بلند كردن براي عالقمندي به برگزاري يك پروسه شفاف انتخاباتي‪ ،‬بسياري افغانها هنوز هم نگراني هاي اساسي دارند‪ ،‬و اين نگراني‌ مخصوصأ‬ ‫از ناحيه ‌ء امنيت و ثبات حكومت است‪ .‬شايد به همين دليل‪ ،‬واضحأ به نظر ميرسيد كه زمانيكه انتقادات روي كرزي و پيروان اش در جريان انتخابات اظهار‬ ‫ميشدند‪ ‌،‬و نگراني هاي عمده در مورد ناكامي حكومت از ارائه خدمات اساسي مطرح مگرديد‪ ،‬مصاحبه شونده گان ‪ -‬حتي آنانيكه حامي نامزدان ديگر بودند –‬ ‫يك حكومت قوي و متحدي را كه توسط كرزي رهبري ميشود بر يك حكومت ائتالفي ترجيح ميدادند‪ .‬بعالوهء آن هر انتقادي كه از حكومت كرزي صورت‬ ‫ميگرفت‪ ‌،‬نگراني در مورد اينكه جامعه جهاني چگونه مداخالتي در آن خواهد داشت اظهار ميشد‪ .‬به گونه ي مثال‌‪ :‬مصاحبه شونده گان اشاره داشتند كه حكومت‬ ‫كرزي بخاطر اينكه دولت آمريكا اينچنين ميخواست‪ ،‬ضعيف و نا موثر باقي مانده است‪ .‬موضوعاتي مثل قتل غير نظاميان حس بد گماني و ديدگاه منفي گرا‬ ‫را در مقابل حضور جامعه جهاني در افغانستان تزئيد مينمايد‪ .‬اگر جامعه جهاني واقعأ‌ميخواهد تا رايدهنده گان افغان از حضور آنها در كشور شان‪ ،‬و مخصوصأ‬ ‫دخالت آنها در پروسه انتخابات حمايت نمايند تغييرات زيادي بايد به ميان آيد‪ .‬در ساختار اداره و در آماده گي ها براي انتخابات شوراي ملي در سال ‪ 1389‬گام‬ ‫هاي متعددي اند كه با برداشتن آنها ميتوان انتخابات را يك پروسهء ساخت كه حامي يك حكومت بيش از پيش دموكراتيك و شفاف باشد‪.‬‬ ‫ •نياز است تا گامهاي در راستاي مستقل سازي كميسيون مستقل حقوق بشر و كميسيون رسيده گي به شكايات انتخاباتي برداشته شود‪ .‬با درنظرداشت‬ ‫قوانين ارائه شده در اين محدوده نميتوان در ساختار اين ارگان ها تغييراتي به وجود آورد‪ ،‬اما گماشتن اشخاصي كه پيوند هاي بسيار ضعيفي با جامعه‬ ‫جهاني و كرزي داشته باشد‌‪ ،‬يك قدم بلند در اين راستا خواهد بود‪ .‬اين به اين معني است كه با محار كردن راهي كه در حال حاضر كميسيون مستقل‬ ‫انتخابات با جامعه جهاني از طريق آن در ارتباط اند و پنداشته ميشود كه اين ارتباطات تصاميم آنها را شكلدهي ميكند‪ ،‬افغانها نقش مردمي تري در‬ ‫پروسه انتخابات ايفا نمايند‪( .‬به گونه ي مثال‪ ‌:‬حقيقتي كه كميسيون مستقل حقوق بشر نتايج را در دفعات اعالم كرد پنداشته ميشد كه اين امر به خاطر‬ ‫تقليل نا آرامي ها ميان حاميان عبداهلل به وجود آورد كه اين امربالطبع يك گرايش يا طبيعت كميسيون را در نظر بيشتر ناظرين‪ ،‬سياسي معرفي كرد‪).‬‬ ‫ •جامعه جهاني‪ ،‬همچنان‪ ،‬بايد روي بعضي از راهبردهاي سياستگذاري خود در افغانستان و راهكارهاي را كه با استفاده از آن نگراني ها در مورد دموكراسي‬ ‫سازي را در كشور بيان ميكنند فكر مجدد كند‪ .‬فشارهاي مشابه با مردم كه از جانب رهبران بين المللي در جريان پروسه انتخابات باالي كرزي وارد آمد و‬ ‫انتقادات آنها در روز هاي بعد از اعالم رياست جمهوري وي از چند جنبه نا مساعد بود‪ .‬اين امر براي بيشتر افغانها ثابت ساخت كه جامعه جهاني بسياري‬ ‫پروسه هاي دموكراتيك را دستكاري سياسي نموده و به حكومت جديد اجازه داد تا از اين ترديد و سوء ظن جهت جلوگيري از فعاليت با مسئوليت تر‪،‬‬ ‫استفاده كند‪ .‬حكومت كرزي توانست تا بيشتر اين انتقادات را با گفتن اينكه جامعه جهاني در اين مورد كامأل نادرست عمل كرده است‪ ‌،‬از عهده ‌ء خود‬ ‫منحرف سازد‪ .‬در مصاحبه ها چنين اشاره شده است كه بيشتر رايدهنده گان افغان با اين ادعا ها متأثر شده اند‪.‬‬ ‫ •چون برداشت ها از پروسه انتخابات با دولتي كه در نتيجهء اين پروسه به ميان ميايد بسيار نزديك است‪ ،‬بايد دانست كه تا كابينه جديد از جانب كرزي‬ ‫معرفي نشود و شوراي ملي افغانستان به آنها راي ندهند‪ ،‬براي بيشتر افغانها در اصل اين پروسه انتخابات تمام نشده پنداشته ميشود‪ .‬بسياري رايدهنده‬ ‫گاني در حال حاضر با نتايج انتخابات راضي به نظر ميرسند‪ ‌،‬در صورتيكه اشخاص معرفي شده از اجتماعات شان در ُپست هاي بلند متوقعه گماشته نشود‬ ‫امكان دارد آنها ديگر راضي باقي نمانند‪ .‬بعالوه‪ ،‬اگر اشخاص بدنامي كه قبأل باالي سياست افغانستان تاثيرگذار بوده اند‪ ،‬بازهم در مقام هاي با صالحيت‬ ‫باقي بمانند‪ ‌،‬براي افغانها اين فقط اثبات ضعف قانونگذاري در كشور و ضعف راهكار هاي كه پروسه دموكراتيك در آن به فساد كشيده شده است‪.‬‬ ‫ •ادعا هاي فساد و تقلب از انتخابات رياست جمهوري و شورا هاي واليتي سال ‪ 1388‬ضرورت به تحقيق و بازنگري كامل دارد‪ .‬بعضي از اعضاي جامعه‬ ‫جهاني قبأل خواسته اند از اين نتايج بگذرند‪ ،‬اما اگر مقصران تقلب هاي جدي بدون مجازات باقي بمانند از اين امر تضميني بوده نميتواند كه در انتخابات‬ ‫بعدي تقلب كمتر ميباشد‪ ،‬اصأل شايد از اين هم بيشتر باشد‪ .‬در حاليكه بيشتر افغانها توقوع نداشتند اين انتخابات عاري از تقلب و فساد باشد‪ ،‬معافيت از‬ ‫‪5‬‬

‫‪8‬‬

‫اين موضوع پييگيري نتايج “رادهي باهم” نوشته كوبرن و انا الرسن است‪.‬‬


‫مشروعيت از دست رفته؟ بعضی از نظریات افغانها در مورد دولت‪ ،‬جامعه جهانی‪ ،‬و انتخابات ‪ 1388‬نظر مختصری در مورد رخداد های بعد از انتخابات‬

‫مجازات جوانب درگير اعتبار موجوديت درازمدت پروسه انتخابات در افغانستان را در معرض خطر قرار ميدهد‪.‬‬ ‫ •باالخره‪ ،‬جامعه جهاني بايد امكانات و حمايت كافي تخنيكي و تداركاتي را جهت اطمينان از شفافيت تا بيشترين حد ممكن در جريان مدت انتخابات‬ ‫شوراي ملي سال ‪ 1389‬خورشيدي تهيه نمايد‪ .‬اين امر مشكل است‪ ،‬چون اينگونه حمايت ضرورت اثبات اين امر را دارد كه جامعه جهاني پروسه انتخابات‬ ‫عادالنه ي را در اين كشور حمايت ميكند نه اينكه براي ترفيع نامزدان به نفع غرب تالش ورزد‪ .‬شواهد نشان ميدهد كه رايدهنده گان افغان به دليل‬ ‫طبيعت محلي بودن سياست آن‪ ‌،‬در دور دوم انتخابات پارلماني بسيار مصروف باشند‪ .‬اگر تقلب و فساد در سال ‪ 1389‬بازهم موجود باشد‪ ،‬و جامعه جهاني‬ ‫در اين دستكاري ها شامل باشد اين امر باعث زايل شدن اعتماد مردم از اينكه حكومت در افغانستان بر اساس خواستهاي آنها است‪ ،‬ميگردد‪ .‬نكته جالب‬ ‫اينجاست كه بيشتر ناظرين جامعه جهاني از اين ناحيه تشويش دارند كه پروسه دموكراتيك و دولت در افغانستان مشروعيت خودشان را از دست داده‬ ‫اند‪ ،‬در حاليكه در نظر بيشتر افغانها اين جامعه جهاني است كه مشروعيت خودش را از دست داده است‪ .‬بعضي از مقامات آمريكايي بصورت همه گاني‬ ‫نگران هستند كه كرزي يك “همدست راغب” نيست اما قراريكه از مصاحبه ها معلوم گرديد‪ ،‬شواهدي وجود دارند كه مردم افغان خود يك همدست‬ ‫راغب نخواهند بود‪ .‬بيشتر مصاحبه شونده گان‪ ،‬انتخابات ‪ 1388‬را يك واقعه تاريخي در كشور خوانده اند‪ .‬و اينچنين باقي خواهد ماند‪ ،‬اما اين انتخابات‬ ‫ميتوانند به به شكل پيشگام هاي مهمي براي پروسه دموكراسي سازي در كشور؛ و يا نقطهء‌ كه در آن نظر مردم افغانستان در مورد حضور جامعه جهاني‬ ‫بمانـد‪.‬‬ ‫در افغانستان به جهت متضاد گرائيد‪ ،‬در خاطره ها باقي َ‬

‫‪9‬‬


940d losing legitmacy some afghan views on the goverment, the international community, and the 2009