Issuu on Google+


Âàñèëêà Ïåòðîâà Õàäæèïàïà

Îðåõîâè äóìè


Âàñèëêà Ïåòðîâà Õàäæèïàïà

Îðåõîâè äóìè Ëèðèêà

© Âàñèëêà Ïåòðîâà Õàäæèïàïà, àâòîð © Ñîô£ÿ Õàäæèïàïà, ðèñóíêè © Õóäîæåñòâåíî îôîðìëåíèå íà êîðèöàòà: Òàñîñ Àíàñòàñèàäèñ: www.plasticcomics.com (Èçïîëçâàíà å êàðòèíàòà “Åçåðîòî Äóðàíêóëàê” íà Ñîô£ÿ Õàäæèïàïà, ôîòîãðàôèÿ: Ñâåòîçàð Àíãåëîâ) ISBN 978-954-8046-96-1

ÏËÀÌÚÊ Ñîôèÿ, 2009


Íà Ñîô£ÿ è Àâãèñ

“Íå ÷àêàé òè Èòàêà ñ áîãàòñòâî äà òå ñðåùíå. ×å äàäå òè Èòàêà ïðåêðàñíîòî ïúòóâàíå. Òè íèêîãà áåç íåÿ íå áè ïîåë íà ïúò.” Êîíñòàíòèíîñ Êàâàôèñ


Íà ïúðâèÿ ìè ÷èòàòåë ×åòè äóìèòå áàâíî, íà ãëúòêè – äà èìàò âðåìå èç ñòàÿòà âèñîêà äà ñå ðàçëåòÿò êàòî ïðåçáóðíè ïòèöè ïðèìàëåëè, ëåòåëè òâúðäå äúëãî íàä çèìíîòî ìîðå, âëåòåëè â òâîéòà ñòàÿ çà ïðèñëîí. Ãëàñúò èì âúâ òàâàíà ùå ñå áëúñíå, ïðèòèõíàëè â ñòåíàòà ùå ñå ïðèþòÿò, a ïîñëå äúëãî â ìðàêà ùå ìúë÷àò.

7


Ñ åäíî-åäèíñòâåíî îêî

Åêîëîãèÿ

Äîêàòî ïðèòè÷âàìå íàñàì-íàòàì èç äåíÿ ñè çàáúðçàí. Äîêàòî äåöàòà íàøè õðàíèì. Äîêàòî ïèøåì èëè òúæèì è íåùî âñå î÷àêâàìå. Äîêàòî òîïëèì ñå íà ëþáîâòà â ïðåãðúäêàòà ðóòèííà.

Ñóøà. Ñóøà. Ñóøà. Óìèðàò äúðâåòàòà íàèñòèíà ïðàâè. Îòëèòàò ïòèöèòå. Ãîðè íåáåòî. Ïðúñòòà íà ïåïåë ñå ðàçïðàøè.

Îòãîðå ëþáîïèòíî, à ìîæå áè è áåçðàçëè÷íî ñ åäíî-åäèíñòâåíî îêî íè ãëåäà âå÷íîñòòà.

8

Îò îáëàê íè ñëåäà. Ïðåñúõâà îðåîëúò íà ëóíàòà, íà ïòèöàòà ïîñëåäíàòà ñúëçà. Ãîäèíà èëè ïîâå÷å äúæäúò ñå áàâè. Âðàá÷åòî â ñóõà øóìà ñå óäàâè. Ñóøà. Ñóøà. Ñóøà. È ïðàõ. Êèïúð 2007-2008

9


Åäèíñòâåíàòà äóìà Íå ñúì îáè÷àëà òúé êàêòî ìîãà. Íå ñúì îáè÷àíà òúé êàòî èñêàõ. Íå ñúì íàìåðèëà åäèíñòâåíàòà äóìà. Åäíîòî áëàãîçâó÷èå, îïèòîìÿâàùî è õîðàòà, è ÷óâñòâàòà. Åäíàòà ìèñúë, îòêëþ÷âàùà ÿäðîòî íà æèâîòà. Íå ñúì îòêðèëà íà âå÷íîñòòà ïðîçðà÷íàòà êðèñòàëíà ñôåðà, êîÿòî âñè÷êî ìîå, òîïëîòî è ðàçïèëÿíîòî, êàòî â ñúëçà âñåëåíñêà ñúáèðà.

11


Ãîâîðÿò ëåêàðèòå

Áîëåñò

Ãîâîðÿò ëåêàðèòå, ÷å òðÿáâàëî êðúâòà ñè ãúñòà àç äà ðàçðåäÿ. Çàòëà÷åíà áèëà, äàëè îò ãîðåñòè, îòðîâåíà áèëà îò íåóäà÷íè ìèñëè. Ëåïÿëà ñå èç ìðåæèòå íà âåíèòå, ïîñòàâÿëà êàïàíè. Äà òúðñÿ òðÿáâàëî àç åëèêñèðíè íåæíîñòè ñ óõàíèå íà íàð, äà âäèøâàì âúçäóõà áåçãðèæíî íà óòðèííîòî áîæå âäúõíîâåíèå. Äà ñúì áèëà ïðèêˆç÷èöà íà íåïðåêëîííàòà ñúäáà. Äà íå ñúì íàãàçâàëà âîäàòà ñðåùó òå÷åíèåòî íà ðåêà. Òàêà ÷å äà ïîòå÷å èç âåíèòå êðúâ ñâåòëà – îò èçãðåâà ïîðîçîâÿëà óòðèííà ðîñà.

Æèâîòúò ñå ñâè íà ìàëêà áó÷êà ëåä çàä ñëåïîî÷èåòî.

Î, íåêà ñè ãîâîðÿò ëåêàðèòå.

12

13


Ëå÷åíèåòî íåèçáåæíî Îò áàíêàòà ïðîçðà÷íà íàä ãëàâàòà ìè êàòî ïðå÷èñòåíè îò ãîð÷èëà ñúëçè âúâ âåíàòà îòâîðåíà Æèâîòúò ñå ñâè íà ìàëêà áó÷êà ëåä çàä ñëåïîî÷èåòî.

15


Ëå÷åíèå

Ñâåòóëêè

Ëåêóâàì ñå ñ ëåêàðñòâà çëè, ñúñ óíåñ ñëàäúê è ñúñ íåæíà íåãà... Ëåêóâàì ñå ñúñ ñòèõîâå.

Íå ïðîóìÿâàìå è íå ïðèåìàìå êðàÿ, oíîâà ìàëêî èçáóõâàíå, ðàçêúñàëî ÿäðîòî íà ÷óäîòî æèâîò. Ïî òîâà ñå ðàçëè÷àâàìå îò çâåçäèòå, ãàñíåùè íà îðáèòà â áåçêðàÿ. Îò èñêðèòå, êîèòî âÿòúðúò ðàçäóõâà èç êîëîâîçèòå êðàé ïúòÿ. Íàé-áëèçêè ñìå ñÿêàø äî ñâåòóëêèòå, êîèòî ãàñíàò â ïîëåò â òúìaòà íà íîùòà è ðîíÿò ñå íà ñâåòëèíàòà ìúðòâèòå îáâèâêè âúðõó èçñúõíàëè ëèñòà è ïðåãîðåëè áèëêè.

16

17


Çàðîâÿò ëè ìå â ÷åðíàòà çåìÿ Çàðîâÿò ëè ìå â ÷åðíàòà çåìÿ è íàòåæè íàä ìèãëèòå ïðúñòòà, ùå ñè èçìèñëÿ àíãåëñêè êðèëà, ùå ÿ ðàçáóòàì, ùå ïîëèòíà. Æàëîíèòå ïî ïúòÿ ñè îáúðíàëà, ùå ïðåëåòÿ íà âðåìåòî íàä áÿëàòà ñêàëà äî óòðîáàòà ìàé÷èíà. È êðîòè÷êî ïðèòèõíàëà, ùå çà÷àêàì îòíîâî äà ñå ðîäÿ.

19


Ó÷àñò

Äåíÿò èçãðÿâà ðàíîáóäåí

Ñâåùòà ãîðè. Îêîëî íåÿ ïåïåðóäàòà êðúæè è êðúãîâåòå ñòàâàò òúé îïàñíî áëèçêè, äîêàòî ïëàìúêúò ëèçíå íåæíèòå êðèëà è áëåñíå òÿ êàòî ìèíèàòþðíà ôàêëà îò ïåïåë è îò ñâåòëèíà.

Äåíÿò èçãðÿâà ðàíîáóäåí ñúñ îðåõîâà ïòè÷à ïåñåí. Ïî ïëàäíå òè÷àì, áîäðî íîñÿ âúâ øåïè ìåêà ñâåòëèíà. À âå÷åðòà ñúñ ïîðòîêàëîâ äúõ ïðèñïèâà ëàñêàâî è äíåøíîòî î÷àêâàíå. È âñå ïàê òî÷íî â òîçè äåí çà ìëàäîñòòà ñè àç ïîïëàêàõ.

20

21


Ìúðòâàòà ïëàíåòà Ìîæå áè ëþáîâòà å îíàçè ìúðòâà ïëàíåòà, çâåçäà, óãàñíàëà òàéíî îò íàñ, ïðåäè ìèëèîíè ñâåòëèííè ìîìåíòè, ÷èÿòî ñâåòëèíà èçìàìíî êúì íàñ âñå îùå å íà ïúò.

23


Ïúò

Ðàâíîñìåòêà

Äåòå è ìàéêà çà ðúêà ïî óëèöàòà ïóñòà ñëèçàò. Âúðâÿò òå äúëãî â êîëîâîçà íà äåíÿ êúì ïðèòúìíÿëà íÿêàêâà ñè êúùà.

×èé ÷óæä æèâîò æèâåÿ è êîé ëè ìè ãî å íàòðàïèë...

Ùå ïóñíå ìàéêàòà ðúêàòà íà äåòåòî, à òî ïî ñòúëáàòà ñàìî ïîòåãëÿ. Ùå ñåäíå íà ïëîùàäêàòà ïðåä âõîäà êúì ïúòÿ äúëãî òî ùå ãëåäà íà ìàéêàòà ñëåä ãàñíåùàòà ñÿíêà. Äîäåòî ìèëîñòèâî âå÷åðòà â î÷èòå ìó íå ñëåå ìúãëàòà ïàðåùà ñúñ òúìíèíàòà.

24

25


Êúäå ëè ïðåáèâàâà

Åíöèêëîïåäè÷íî

Êúäå ëè ïðåáèâàâà ìîåòî èñòèíñêî Àç. Íå å ëè âå÷å âðåìå äà òðúãíà äà ãî òúðñÿ...

È àêî ñëó÷àéíî íå ñè âúëê åäèíàê, çíàé, âúâ ãëóòíèöàòà îò õèùíèöè íå ñè íè íàé-ìàëêî çàùèòåí îò îñòðèòå çúáè íà áëèæíèòå.

26

27


Ñúðöåâèíà

Äà, ìîãà äà æèâåÿ è òàêà

Ðàçòâàðÿì äóøàòà òè êàòî ÷åðóïêà îñòðà íà ìèäà. Äîñòèãàì äî ñúðöåâèíàòà, êîÿòî äèøà òîïëèíà. Íî ïåðëàòà íåâèäèìà îñòàâà, íåäîñåãàåìà è ñêðèòà.

Äà, ìîãà äà æèâåÿ è â òúãà. Òà íàëè äîñåãà âñå òàêà ñúì æèâÿëà. Ùå ñâèêíà îòíîâî ïî-ëåêî äà äèøàì, äà ñïîòàÿâàì ãðàïàâèÿ ñòðàõ, íà íåî÷àêâàíå ïàê äúëãî ùå ñå ó÷à, âúâ òðåïåòà íà òÿëîòî çàñëóøàíà. À ñ äðóãèòå ùå áúäà ìåêà è ðàçáèðàùà. Äà, ìîãà äà æèâåÿ è òàêà.

28

29


Èçãóáåí ñèíõðîí

Âòîðèÿò ñúí íà ñïÿùàòà êðàñàâèöà

Íà ìèñëèòå ïîõîäêàòà èçÿùíà. Íà ÷óâñòâàòà ïðîáëÿñúöèòå öâåòíè. Óâÿõâàíåòî íà òåëàòà. Íà ïóëñà íè ðàçáúðêàíèÿ ðèòúì. Ñèíõðîí èçãóáåí. Ïîñòèæèì åäèíñòâåíî çà íàøèòå ñâåòëè îòðàæåíèÿ âúâ åçåðîòî áèñòðî íà ñëîâàòà.

Ñàìà ùå ñå ñúáóäè îò âòîðèÿ ñè ñúí êðàñàâèöàòà ñïÿùà. Äîíåñúë ëîøà âåñò âåñòèòåëÿò äî êðàêàòà £ ùå áúäå îñúäåí è ùå çàãèíå.

30

Äà, íåéíèÿò ïðèíö å äàëå÷å. Ïîòåãëèë áèë äà ñúáóäè íÿêàêâà íîâà ñïÿùà êðàñàâèöà...

31


Ñèàìñêè áëèçíàöè

Çà áåçïîëåçíîñòòà íà ðåâíîñòòà

Ñëåä äâå êúëáîâèäíè îãíåíè ìúëíèè, êîèòî â äîìà íè âèëíÿõà, ïðîáèëè êðåõêèòå ñòúêëà, ñúñ êîæè èçãîðåíè, êîñòè ïîòðîøåíè çàðàñíàõìå îòíîâî çàåäíî, ñðàñíàòè. Ïðåâúðíàõìå ñå â ñèàìñêè áëèçíàöè. Îáÿòèå çàäóøàâàùî ñëàäêî îòâîðè çà ìåíå, à òåæêè ïðàíãè òè ïîñòàâèõ àç.

Àêî ìåíå âå÷å òè íå îáè÷àø, çàùî äà å âàæíî, çàùî äà å ñòðàøíî, êîÿ îò âñè÷êè äðóãè ñè èçáðàë.

Êðèëàòà âå÷å îòìàëÿâàò. Êàê ùå æèâååì íàòàòúê äâàìà óïëàøåíè ñèàìñêè áëèçíàöè.

32

33


Ïðèñàäåíà

Ñáîãóâàíå

Íà äðåâíà çåìÿ ïðèñàäåíà, íà ëàñêàâèÿ ñðåäèçåìíîìîðñêè áðÿã, íåïîíÿòíî äúëãî è òàéíî òúãóâàõ ïî ñèíèÿ ãðåáåí íà Âèòîøà è ñíåæíàòà ìó çèìíà øàïêà. Ïî êðåõêèòå êîêè÷åòà, ïðîáèâàùè ñè ïúò ïðåç âëåäåíåíèÿ ñíÿã. Ïî ñâåíëèâèòå ìîìèíè ñúëçè â ãðàäèíàòà íà ìàìà. Çà çäðàâåö, ñúð÷èöà, áîæóðè è õîðòåíçèè, áîñèëåê, ëþëÿê, ðîçè, òåìåíóãè ïî ðåä öúôòÿùè äîâåð÷èâî êàòî õðîíîìåòúð íà ñåçîíèòå. Èçëèçàùè íà ñâåòëî èëè ïðîïàäàùè â çåìÿòà ñúñ ñâîéòå öâåòíè ãëàñîâå. Ïî âèøíèòå áåëè äî çèäà è äâåòå ñòðîéíè, âèñîêè òîïîëè â íåáåñíèÿ íîùåí ïðîçîðåö íà äåòñòâîòî.

Êîãàòî âúðòîïúò ìå èçïëþå íà åñåííèÿ áðÿã ñúñ òÿëî óìîðåíî, ïîâåõíàëè î÷è, íå ùå íàìåðÿ íîâè ñèëè ñðåùó òå÷åíèåòî äà ñå ãìóðíà.

34

Ùå ñè îñòàíà íà áðåãà äà ñúçåðöàâàì çàëåçà ÷åðâåí è ñâåòëèíèòå ãàñíåùè áåç ðåä ïî ìèãëèòå íà õîðèçîíòà.

35


Àðõàè÷íà ðèáà Ñëúíöåòî ñè èçìè î÷èòå â ìîðåòî è òî ïîæúëòÿ. Çìèîðêè çåëåíè èç âîäîðàñëèòå ïëóâàò, ñåïèè, îêòîïîäè ñúñ áåëè êðàêà, ôååðè÷íî ñúñ öâåòíè îïàøêè ÿòà îò ðèáè òàíöóâàò. À àç ñúñ ïðîñòè ìîðñêè î÷èëà êúì äúëáîêîòî äúíî îòïëóâàõ. Äà ñëèçàì ïî-íàäîëó è íàäîëó, èçïóñêàéêè îò âåíèòå ìåõóð÷åòàòà êèñëîðîä. Äîäåòî ñòèãíà îíàçè äúëáèíà äàëå÷íà, êúäåòî ðàçãîâàðÿò ñè íåáèòèåòî ñúñ çàðàæäàíåòî. Äà ñå çàâúðíà òàì êàòî èç ïúòÿ çàáëóäåíà àðõàè÷íà ðèáà.

37


Àðèàäíà

Âäúõíîâåíèå

Ñìðà÷àâà ñå. Ïðoáëÿñâàò íà íîùíèòå çâåçäè çàïàëåíèòå ôàêëè.  ëàáèðèíòà ñúì. Ñàìà ïðèñòúïâàì ìåæäó çèäîâå êàìåííè. Îïðÿëà ãðúá â ñòåíàòà, òúðñÿ ïèïíåøêîì. Êîãà ðúêàòà ìè å íèøêàòà èçïóñíàëà, è áåç Òåçåé ñå ëóòàì â òúìíèíàòà. Íàïðåä íå çíàÿ è íàçàä íå ìîãà. È íå íàìèðàì àç ïîêîé. Èçãóáèõ ñå. Èçãóáèõ ñå èç ëàáèðèíòà ñâîé. À ñòåíàòà äî ìåíå ðàñòå íàãîðå ñÿêàø îò çåìÿòà.

Äàëè ãî èìà èëè å èçìèñëèöà. Äàëè å àíãåë, ñ êðèëîòî ñè äîêîñíàë ÷åëîòî ìè ãîðåùî, ìóçà ïðeëèòíàëà, äóõ âîäåí íà âúðòîïà. Íî ñòèõîâåòå ñè, ïîâÿðâàéòå, ñàìà íå ïèøà.  óõîòî ìè ãè øåïíå åäèí âñåëåíñêè ãëàñ.

38

39


Ïèøåø

Ëàâèíà

Äà çàïúëíèø ñúñ äóìè ëè òðÿáâà íÿêàêâà íåóëîâèìà íåäîñòàòú÷íîñò, íÿêàêâà â êðàêàòà òè çåéíàëà ïàñò. Òè ïèøåø è ïèøåø. Ìÿòàø âúâ ïðàçíîòî çâóöè, áóêâè è äóìè. Êàêâà äúëáîêà ïðîïàñò...

Ñúáóæäàì ñå â ÷óïëèâà òèøèíà. Ïðåç ëóííèÿ ïðîçîðåö íà íîùòà íàõëóâàò äóìèòå êàòî ëàâèíà, íàòðóïâàò ñå êðàé ìîÿòà ãëàâà, ñúñ øåïîòà ñè ìå çàðèâàò. Ñ ðúöå, ñ êðàêà çà ìàëêî âúçäóõ àç ñå áîðÿ. Íî ùîì çàïî÷íà äà ãè ïèøà, ïðèòèõâàò òå è ïîñëå íà ëèñòà áÿë ïðåä ìåíå ñìèðåíî çàãîâàðÿò.

40

41


Àäúò íà çàáâåíèåòî

Íà Â. Ê.

Íå ñúì ïðîñèòåëêà íà ïîäñòúïà êúì òðîíà, çàùîòî öàðÿ êîðîíîâàõ àç è ïîæåëàÿ ëè äà ïàäíå îò çëàòíèÿ ïèåäåñòàë, ùå ãî îòòëàñíà ñ óäàð ëåê êúì ÷åðíîòî çàáâåíèå íà àäà.

43


***

Êàêâî å æèâîòúò

Íà Äàíêà

Êàêâî ÷àêà òàçè ñòðàííà æåíà ñ ÷àñîâå, ñ äíè, âúâ çíîé è âúâ äúæä íåäàëå÷ îò ïîñëåäíàòà ñïèðêà. Êàêâî î÷àêâà òàçè áëåäà, ðàçïëàêàíà æåíà. Îòòóêà íèêîé íå ìèíàâà. Òÿ ÷àêà, àç ñëåäÿ ÿ òàéíî... Êàêâî ëè ÷àêà – íå ìîãà äà ïðîóìåÿ.

44

Ïîïèòàõ äåâåòäåñåò è äåâåò ãîäèøíà æåíà êàêâî å æèâîòúò. Ðúêà ïðîòåãíà è êàçà: “×àøà âîäà. Òîâà å æèâîòúò.”

45


Òðàíêâèëèçàòîð Óñïîêîåíèåòî ëåêî èç âåíèòå ïîòè÷à è ñåòèâàòà ïðèëàñêàâà. Íà çàäåí õîä, ïî ðà÷åøêè, îòñòúïâàò ñòðàõîâå, òðåâîãè. Áîäëèâè ìèñëè, ðàäîñòè îòðîâåíè íà ïóøåê ñå èçíèçâàò ïðåç êîìèíà. Í��âëèçàì â áÿëàòà ãðàäèíà ñðåä òèøèíà è ñåíêè. Çàõâúðëèëà òîâàðèòå, ïîåìàì ïî ïúòèùàòà ñâåòëè íà ïîêîÿ. È âñå ïî-òèõî, ñÿêàø îòäàëå÷, ëþëåå âðåìåòî êàìáàíàòà ñâîÿ. È íàáëþäàâàì áåçðàçëè÷íî êàê â êðàòêèÿ ìè ñúí, çà ìåí, âñå îùå íà øåãà, áèòèå è íåáèòèå ñå áîðÿò.

47


Ïàøêóë

Ðàçõîäêà â öåíòúðà íà Áèðìèíãàì

Íå òè å äîáðå. Íå òè å êîìôîðòíî. Îò íåùî èëè íÿêîãî âñå òå å ñòðàõ. Òàêà â ïàøêóë÷å ñåáå ñè îáâèâàø. À òî ðàñòå.

Ñúðöåòî èíäóñòðèàëíî íà äîáðàòà ñòàðà Àíãëèÿ. Öåíòúðúò. Òóê ìèðíî ñúæèòåëñòâàò ñè âñè÷êè çåìíè ðàñè. Òå÷å òúëïàòà óñòðåìåíà êúì Ìåéëáîêñ, Áóëðèíã, Ïàëàñàäåñ, è èç Ãîëåìèòå Çàïàäíè Àðêàäè. Òúëïà ðàçíîöâåòíà, ðàçíîåçè÷íà è ïúñòðà. Íî åäíàêâî ñìèðåíà. Îáñåáåíà òÿëîì è äóõîì, îò òèõè êîíñóìàòîðñêè âëå÷åíèÿ.

È ïîñëå âñå ïî-ëîøî ñòàâà. Çàïî÷âàø ïîñëå è îò íåãî äà ñå áîèø.

48

49


Ëåñáîñ Ïðîãîíåíà å ëþáîâòà îò îñòðîâ Ëåñáîñ. Ïèòàìå â Åðåñîñ*. Ðàìåíå ïîâäèãàò. Òàì ìàëêî õîðà çíàÿò çà Ñàôî. Íàìèðàìå ÿ íà ïèåäåñòàëè ïî ïàçàðíèòå ïëîùàäè, ñìåøíî äåôîðìèðàíà, çà äà ñå ñíèìàò ïðåä íåÿ òóðèñòèòå.

Òóê-òàì áîðîâå çåëåíè. Ñðåáðèñòè ìàñëèíè. Îò âóëêàíè ïîïàðåíà äðåâíà êàìåííà ãîðà. Òðóäíà çåìÿ. Êàê äà ñúæèâèø Ñàôî è õèìíèòå íà ëþáîâòà?

Êúäå å çàëèâúò, êúäåòî áîñà ïî ïÿñúêà íàæåæåí å âúðâÿëà? Êúäå ðàçãîðåùåíîòî ñè òÿëî å ïîòàïÿëà â çåëåíàòà âîäà è ñ ëèðàòà ñè ãëàñîâåòå íà ñèðåíèòå å çîâÿëà? Ïëàíèíè êàìåííè, áåçêðàéíè ñêàëíè ïîëÿ.

*

Ðîäíîòî ìÿñòî íà Ñàôî

50

51


Òðåâîãà çà ñëúíöåòî Òè, áèñòðà óòðèííà ñúëçà, çàùî ìå áóäèø òîëêîç ðàíî? Ðîñàòà êàïå îò öâåòÿòà. Çà òðåòè ïúò ïåòëè ïðîïÿõà. Êúäå ñå áàâè ñâåòëèíàòà? Àç çíàì: è äíåñ ùå ñå îòäðúïíå ìðàêúò, ùå çàáëåñòè äåíÿò. È äíåñ ÷åðâåíî è âåëè÷åñòâåíî ùå ñå òúðêóëíå ñëúíöåòî ïî ñâîäà çàïàëåí. Ùå ãðúìíå ïàê ñèìôîíèÿòà àëåíà íà òîïëèòå ëú÷è. Õîðàë ìíîãîöâåòåí îò ãëàñîâå ëèêóâàùè íàä íàñ ùå çàçâó÷è.

52

Óáåæèùå

Íà ß. Ê.

Äîìúò – óáåæèùå çà äâàìà. Íî òúìíî å è å ñòóäåíî òóêà.  îãíèùåòî âìåñòî æàðàâà ñúñ ïëàìúê ñåòåí ñâåù áëåùóêà.

53


Âúëøåáåí ÷îâåê

Íà êèòêàòà

Êàêúâ å òîçè èçâúíçåìåí... Òîé ñòúïêàíèòå ìðàâêè ñúæèâÿâà è íà öâåòÿòà äàâà ãëàñ. Îæåñòî÷åíèòå æèâîòíè ïîìèðÿâà. Çà õîðñêèòå ñúëçè íàìèðà ëåê. Ïðîñòî òîâà å îáè÷àíèÿò, îáè÷àù ÷îâåê. .

Íà êèòêàòà ïîä òúíêàòà ïðîçðà÷íà êîæà ñà ìè ïîñòàâèëè ìàëúê òðàíñïëàíò. Íà áúëõà ëè, êúðëåæ ëè ïðèëè÷à èëè íà íÿêàêúâ òåõåí ìóòàíò. Çíàê çà òðåâîãà. Äà ïèå è äà ðàñòå. Ïîãëåäíà ëè ïî ÷óæäèòå ðúöå, òî ìíîãî òî÷êè ÷åðíè àç ñúçèðàì. Òðåâîãàòà ðàñòå. Äàëè ïúê íå ñìå íèå ó÷àñòíèöè â íÿêàêúâ åêñïåðèìåíò. È êîé èëè çàùî ñåãà èçäðúæëèâîñòòà íè ïðîâåðÿâà.

54

55


Êàòî ñÿíêà íà ìîðñêà êðàñàâèöà

Çàòúæèõ ñå çà äúæäà

Íàä èçïåïåëåíèòå îò ñëúí÷åâè öåëóâêè ïîëÿ ïàäà äúæä êàòî ñÿíêà íà ìîðñêà êðàñàâèöà.

Çàòúæèõ ñå çà äúæäà è ìîêðàòà ìó ñÿíêà, çà âúçäóõà îò íåãî ïðîñâåòëåí, çà ìèðèçìà íà äúá è íà øèøàðêà, çà ñâåòëèíàòà, êîÿòî îò ëèñò òðåïåòëèêà òå÷å. Çà êàïêèòå ïî ÷åëîòî ìè, íîñåùè õëàäíà çàáðàâà. Çà åñåí, çà ñâåæåñò è äúõ íà ìðúçíåùà ìîðàâà. Çàòúæèõ ñå è ÷àêàì ãî. Íåãî. Äúæäà.

Íàä ïðåñúõíàëè êëàäåíöè íàä ïîâÿõíàëè îò áåçâîäèå ãîðè íàä äóìèòå ñïåñòåíè, íåèçêàçàíè íàä áåáåòàòà â óòðîáè íåæíî ñêðèòè íàä âëþáåíè â ëàîîêîîíîâà ïðåãðúäêà íàä èçëèøúöèòå îò äóøåâíè ïóñòèíè íàä òðúï÷èâèÿ íåäîñòèã îò ëþáîâ íàä âå÷íàòà æåíñêà æàæäà çà íåæíîñò íàä íåçðÿëàòà ïðåïúíàòàòà ìúæêà ñëàñò íàä ëåòíèÿ àñôàëò è ñúíåíè êîëè, ïðèìèãâàùè â íîùòà, íàä åìèãðàíòñêè ëàãåðè íàä êàáàðåòà è äîìîâå èãðàëíè íà ïëúòòà íàä ñìó÷åùàòà êðúâ è êîñòåí ìîçúê ñóåòà. Íàä âêîðàâåíàòà ñóõà ñÿíêà íà âÿòúðà. Çàâàëÿ. Äúæäúò íà îïðîùåíèåòî.

56

57


Êðúâ â ñêà÷åíèòå ñúäîâå

Íåðîäåíèòå ìè äåöà

Ñêà÷åíè ñúäîâå íà ðàâíîâåñèåòî. Íå âèæäàì èç òÿõ äà ïðåìèíàâà êðúâ. Íî ñúäîâåòå ñè ãè èìà. Ñúñ êðúâ ñúñèðåíà ïî òÿõ. ßâíî ñìå ñå îòêà÷èëè íåçàáåëåæèìî è âñåêè ñè îñòàíàë ñàì. À êðúâòà îñòàíàëà äà ñúõíå.

×àêàò ìå íÿêúäå ñ áîëíè î÷è, íåîôîðìåíè, ïóñòè. Çàìðúçíàëî áúäåùå. Íåäîñåãàåìà ñòåíà îò ëåä. Äúõúò ïî íåÿ ñå ïîëåïâà. È àç ñòîÿ çàñèïàíà îò áåëèòå ïàðöàëè íà ñíåæèíêèòå. Êàòî ïðîøêà ìîæå áè èëè çàáðàâà. Íàîêîëî âñè÷êî å ÷èñòî è ïóñòî.

58

59


Îãëåäàëîòî Ùå ïðúñíåø ñ óäàð îãëåäàëîòî íà õèëÿäè êúñ÷åòà äðåáíè. Ùå ãî èçìåòåø äî íàé-ôèíàòà ïðàõ. Ùå ñå ïîãëåäíåø ïîñëå â ðàìêàòà ïðàçíà. Íà äúíîòî ìó ÷åðíî oòäàâíà òå íÿìà. À óòðå, óòðå ìîæå áè î÷è ÷îâåøêè è ùàäÿùè äà ïîòúðñèø, äà ïîæåëàåø â òÿõ èñòèíñêà äà ñå îòðàçèø.

“Ìèãúò, çàòâîðèë âå÷å âõîäà ñè, êúì ñâîÿ èçõîä íè ïîäêàíÿ... Çàä íàñ îñòàâà ñàìî ñïîìåíúò – âîäà íà ïðàõ è òå÷åí êàìúê.” Ãåîðãè Êîíñòàíòèíîâ

60


Îðåõîâè äóìè Ñúáèðàõ öÿë äåí äóìèòå ñè íåíàïèñàíè è â ÿêè ÷åðóïêè ãè ñêðèõ. Äîéäå ñëåäîáåäúò, ïîìèñëèõ, íà îðåõà çåëåí ãè çàêà÷èõ. Èçãëåæäà ïðåç íîùòà äîøëè ñà ñâðàêèòå êðàäëèâè, íà ñóòðèíòà íè äóìè, íè îðåõîâè ëþñïè íå îòêðèõ. Ñåãà ùå ãè ïîäðåæäàò âå÷å áóðÿòà è âÿòúðúò è ùå èçïèøàò ïî íåáåòî ñ ÷åðóïêè ìîÿ ëàñêàâ ñòèõ.

63


***

***

Òè äà ãîâîðèø èñêàø. Íà ïðèáîëåëèòå äóìè äà ñêúñàø îáâèâêàòà ñèâà. Ïî÷óêâàø íà áëèçêèòå ïîðòè. Ãëàñúò òè íå ÷óâàò. Òàêà ïðèáèðàø äóìèòå ñè âúâ êàíà ïðîçðà÷íà, ïðåñèïâàø ãè ïîñëå âúâ ÷àøè êàòî ñòóäåíè ñúëçè. Îòïèâàø ñè äåíåì íà ãëúòêè ìàëêè, îòâàðàòà ãîð÷è. À íîùåì ïîíÿêîãà îò êàïêèòå èñêðÿùè ñòèõîâå – êðèñòàëè ðåæåùè ðåäèø.

Áàäåìîâ êëîí â ñòúêëîòî ÷óêà, ïðè ìåí íàäíè÷à ñ ëþáîïèòíè î÷è. Ðàçêàçâà ìè çà ñîêîâåòå ãúñòè íà çåìÿòà, çà ðåêèòå ïîäçåìíè, ïðåïëåëè âëàæíè íîçå. Ðàçêàçâà ìè çà îãíåíèòå ïðúñòè íà þæíîòî íåáå, çà âúçäóõa ïèÿí, óõàåù íà ðåçëèâî âèíî, È çà äúæäà, ñ íåáåñíè ñúëçè êðàêàòà íà äúðâåòàòà óìèë. È îáåùàâà çà íàåñåí ñ ãîäèíè çàêúñíåëè òðúï÷èâè ïëîäîâå.

64

65


Ïðèðîäíî Ìðàâ÷èöå è òè, âîäíà ïîïîâà ëúæè÷êà. È âèå õðàáðè ãëàñîâèòè ùóð÷åòà, ùå ñëÿçà â ìàëêèÿ âè ñâÿò êàòî Àëèñà. Äà ìå íàó÷èòå êàê äîâåð÷èâî äà æèâåÿ ñàìî ñúñ ñëúíöå, âúçäóõ è âîäà. Äà ìè äàäåòå ìàëêî çðúíöå îò íåïðåñòîðíàòà âè ñâîáîäà. Äà íå áðîÿ òðîõèòå íà ìèíóòèòå, îãðèçêèòå íà äíèòå. Äà íå ñå ìå æåãâàò íè íåæíà ëàñêà, íè êîðàâà ìúêà. Äà íå çàìåíÿì ãëúòêà áèñòðà ðàäîñò çà øåïà êàìåííè ñúëçè. Äà òúðñÿ ñóòðèí ïîãëåäà íà ñëúíöåòî, äà ñå çàñëóøâàì ñàìî íà âÿòúðà â ãëàñà. 66

Äà ìå íàó÷èòå âè ìîëÿ äà äèøàì ëåêî ñúñ óñòíèòå íà êðîòêèòå öâåòÿ.


Áàë÷èê Äàëå÷ â ìîðåòî ñëúíöåòî îòâàðÿ åäèí-åäèíñòâåí çëàòåí êëåïà÷. Çåëåíèÿò õðåáåò îìàÿí íà ïðúñòè ñå âäèãà äà çúðíå íåáåòî. ßòà îò ãëàðóñè ñúñ âîñú÷íè êðèëà ðàçáóæäàò øåïîòà íà ñòèõíàëèòå âîäoïàäè. Íàä äåëâè äðåâíè ïëàõî ñå ðîÿò íà âúçäóõà ñðåáúðåí ï÷åëèòå. Âúçäèøà òîïëî â ñåòåí ñúí óíåñåí äîðè ïðèáîÿò íà âúëíèòå. À íÿêúäå äàëå÷å, ïî ëèíèÿòà ñèâà íà áðåãà, âúðâè æåíà. Ðàçõîæäà êàòî êó÷å ñâîéòà ñàìîòà.

69


***

Òåîëîãè÷åí âúïðîñ

Ùå òè èçïðàùàì ñâîéòå ìèñëè àç ñ òàéíîïèñíî ìàñòèëî âúðõó ïðîçðà÷íè îðèçîâè ëèñòè. Òè ùå ãè òîïëèø ïîñëå íà ñâåùòà ãîðÿùà, ïîèñêàø ëè äà ÷óåø ìîÿ ãëàñ.

Àêî äóøèòå íè íÿêîãà îòíîâî ñå ñðåùíàò âúâ ðàÿ õëàäåí, âúâ ïðåèçïîäíÿòà ãîðåùà èëè ïúê íÿêúäå â ñðåäàòà, ùå ìîãàò ëè äà ñå ïîçíàÿò? Èìà ëè ëèöå äóøàòà?

70

71


Áåç ïðàâî íà èçáîð

Î÷àêâàíå

Ìîÿò æèâîò – åäèí îò ìíîãîòî, êîèòî ìîæåõ äà æèâåÿ. Âúïðîñ íà èçáîð... Òâîÿò æèâîò – åäèí îò ìíîãîòî, êîèòî ìîæåøå äà æèâååø. Âúïðîñ íà èçáîð... Íàøèÿò æèâîò – åäèí îò ìíîãîòî, êîèòî ìîæåõìå äà æèâååì. Âàøèÿò æèâîò – åäèí îò ìíîãîòî, êîèòî ìîæåõòå äà æèâååòå. Âñå âúïðîñ íà èçáîð. Äíåñ âå÷å íà ïúòåêà áåç êðúñòîïúò... È áåç ïðàâî íà èçáîð.

Î÷àêâàíå – ñòúêëî ÷óïëèâî â çâúíëèâà òèøèíà.

72

73


Òëåííîñò

Ñòîòîíåí êàìúê

Òåëàòà íè ïðåãúðíàòè ñà êàòî òðåïåò êðàòúê íà ïåïåðóäåíè êðèëà. Ìèã ñàìî è ùå ãè îòìèå âñåëåíñêàòà ðîñà.

Òúãàòà îò îòñúñòâèåòî òè ïðèñúñòâåíî, òúãàòà îò ïðèñúñòâèåòî òè îòñúñòâåíî – ñòîòîíåí êàìúê, êîéòî âúâ äæîáà íà äåíÿ òåæè.

74

75


***

***

Ñúçðåø ëè íà ðàçñúìâàíå âèñîêî íàä òåáå Çîðíèöàòà áëåäíà, çíàé òÿ å íå÷èÿ â íåáåòî èçãðÿëà ñúëçà âå÷åðíà.

Ìíîãî íåæíîñò ñúì íàòðóïàëà. Íåóïîòðåáåíà. Ìàé òðÿáâà äà ñè âçåìà êó÷å, êîòå èëè ñòîëåòíà êîñòåíóðêà çà ïðèÿòåëè.

76

77


***

Ðàíà

Ðàçãîâàðÿì ñ òÿëîòî ñè, ïèòàì ãî, òåøà ãî. Òî ìúë÷è êàòî ïðèòèõíàëî äåòå, êîåòî ãàëÿò.

Ïîëèâàì áîëêàòà ñúñ ñòðàõ è ñè îòãëåæäàì ðàíà.

78

79


Ñúáóæäàíå È êîãàòî ïëàõèÿò ïëàìúê ïðèòèõíå è îòñúíóâàì ñâîÿ ñúí, âèé äðåâíè ìîéðè, íàä ìåí ñå ñìèëåòå. Äà óñòîÿ. Äà íå ìå ïîãúëíå êàòî êàìúê íà òúãàòà êëàäåíåöúò òúìåí, îìúãüîñàíàòà ÷åðíà âîäà. Äà ñòàíà, ïî ñâîÿ ïúò äà ïîåìà ïîä íîâè ìîè åñåííè ñëúíöà.

81


“Ëþáîâòà äúëãî òúðïè è å ìèëîñòèâà; ëþáîâòà íå çàâèæäà; ëþáîâòà íå ñå ïðåâúçíàñÿ, íå ñå ãîðäåå, íå áåçîáðàçíè÷è, íå òúðñè ñâîåòî, íå ñå ðàçäðàçíÿâà, íå äúðæè ñìåòêà çà çëî, íå ñå ðàäâà íà íåïðàâäàòà, à ñå ðàäâà çàåäíî ñ èñòèíàòà, âñè÷êî ïðåìúë÷àâà, íà âñè÷êî õâàùà âÿðà, íà âñè÷êî ñå íàäÿâà, âñè÷êî òúðïè. Ëþáîâòà íèêîãà íå îòïàäà;” Àïîñòîë Ïàâåë êúì Êîðèíòÿíèòå, ãë.13


Ùå ëåæà ïîä òðåâàòà íà ìîÿ ãðàä Áåðà îò ìåäåíèòå êðóøè íà ãðàäñêèòå ïëîùàäè. Ïî óñòíèòå ìè ðîíåùà ñå âàð îò ÷åëàòà íà êúùèòå. Ñðåùàì ïàçàðèòå íåäåëíî ïðàçíè äà çðåÿò â çàëåçà íà äúëãèÿ äåí. Óêðîòåíè ñðåä ñòàäà àâòîìîáèëè îò ìîñòà áåççúáèòå ëúâîâå ìåëàíõîëè÷íî ãëåäàò ðåêàòà. Óìîðèõ ñå íàñúí äà ñè òðúãâàì, ñúñ ñëúíöåòî äà ñå âðúùàì.  ïàðêà ëÿãàì äî êîðåí òðåâà. Îò ñúðöåòî ìè ïðîëåòíî äúðâî ùå ïîðàñíå.

85


Äàëå÷ îò ðîäèíàòà

Èçêóñòâî

È èäâàò ìèãîâå, òðåâîãè, êîëåáàíèÿ äúëáîêè è ðàçêúñâàùè îòêðèòèÿ.

Äà ñå äîêîñâàø äî ðàíàòà ñ òîïëè è ëàñêàâè ïðúñòè, äà íå áîëè.

Íà ïîäà – êúñ÷åòà áåçáðîéíè – îãëåäàëîòî íà òâîåòî Àç ëåæè. Ñåäèø íàä íåãî, ïàð÷åíöå ïî ïàð÷åíöå òè ñúáèðàø, íî ðàçêðèâåíà å êàðòèíàòà. Ñ ðàçêúðâàâåíè ïðúñòè îáðàçà ñâîé òè ñúáèðàø.

86

Äà èçâúðâÿâàø ñúñ âñåêè ñòèõ äúëãèÿ ïúò îò ñúðöåòî äî ìèñúëòà. Ðúêà íà ñúìíåíèå ïîëîæèë íà óñòàòà, äà çàäúðæèø âèêà íà ðàäîñòòà. Äà çàãîâîðèø åçèêà çàáðàâåí íà äåòñòâîòî. Äà èçâàåø æèâè, îò äóìè, ïðàñòàðèòå ãîðåùè æåñòîâå íà ëþáîâòà.

87


Åçèê ìîé

Äóìè-ñïîìåíè

Èçâàÿíè îò âåêîâåòå ãëàñîâå è äóìè – âêàìåíåëîñòè ãîðåùè îò ïàìåòòà íè ðîäîâà, ïóëñèðàò, ïàðÿò êàòî ñúðöå íà äëàí.

Íàé-íåïîïðàâèìî ëè âàñ èçîñòàâèõ, çàùîòî íàé-ñúäáîâíî âàñ îáè÷àõ? È âàñ ëè íà çàáðàâà àç îáðè÷àõ? Ñåãà âè òúðñÿ â ìîÿ ãðàïàâ ñòèõ...

Èçâîð, æèâà âîäà, ïðîáèëà ïúò íà âåêîâåòå ïðåç êàíàðèòå âèñîêè. Ïúëíîâîäíà, áèñòðà ðåêà áëàãîãîâåéíî íàãàçâàì â ëàñêàâîòî òè óõàíèå.

Ìèíàâàò äíèòå êàòî ñåíêè áîñè. Íå êðåùÿ, íå ïëà÷à, íå çîâà íåáåòî. Íåñèãóðíè ñïîìåíè, äóìè çàëèòíàëè ñ íîêòè îñòðè äðàùÿò ñúðöåòî.

Èìàíÿð ñÿêàø, ëîâåö íà áèñåðè, âñå ïî-äúëáîêî ñå ñïóñêàì. Îìàÿíî, ñìóòåíî áèå ñúðöåòî äî ñïóêâàíå.

88

89


Ñáîãóâàíå Çàìèíàâàì. Îòíîâî ïîòåãëÿì. Êóôàðúò ÷àêà. Êîëêî íåùà, îò êîèòî íå ìîãà äà ñå ëèøà. Íî ìîãà ëè äà âçåìà óïîéíèòå óõàíèÿ, âèñîêîòî íåáå, ïîä êîåòî ðàñòÿõ, âåäðèòå òè ðàâíèíè è íåïîäêóïíèòå òè âúðõîâå, è õîðàòà, ñ êîèòî áîëêàòà äåëÿõ. Òðúãâàì. Îòíîâî ïîòåãëÿì. È âñå ïàê ùå òå íîñÿ – îòðàæåíèå â ñúëçà – è â ìàëêèòå ÷àñòèöè íà êðúâòà, ñ êîÿòî äèøàì. Çàìèíàâàì. Îòíîâî íà ïúò.

91


Åêçèñòåíöèàëíà øèçîôðåíèÿ

Ìîäåðíà êîìóíèêàöèÿ

Áÿõ êîòêà, íî âå÷å íå ñúì. Íå óñïÿõ äà ñòàíà è êó÷å.

Èçâúðøè ñå óáèéñòâî. Îòðÿçàíîòî äúðâî êúðâåøå. Áÿëà òå÷åøå êðúâòà â õàðòèÿòà. Âúðõó íåÿ ùÿõà äà òúðêóëíàò äóìèòå, êîèòî ïðèêðèâàò óáèéñòâîòî.

Ñåãà âå÷å íå ìå âúëíóâà ìèøèÿò ïðîáëåì íà êîòêèòå. Íî è ëîâíèÿò íà êó÷åòàòà. Ñåãà çà êàêâî ëè äà ñå çàëîâÿ?

92

93


Íå, íå å èñòèíà Íå, íå å èñòèíà. Ãîäèíèòå íîñòàëãèÿòà íå çàãëóøàâàò. Æèâååì, äèøàìå. Òÿëîòî æåñòîâå âñåêèäíåâíè ïîâòàðÿ. Ïëîäîâå çíîéíè â ðúöåòå íè ãðåÿò, äåöà îáè÷íè â äåíÿ, êîéòî äîãàðÿ. Íî âñå ïî-÷åñòî íîùåì, â ïðîñúíèöà íÿêîé êúì äîìà íè ïîâåæäà. Íàëè ïî íåçàòâîðåíèÿ êðúã âúðâèì è ïðèáëèæàâàìå äî òî÷êàòà íà÷àëíà... Ïðîñòî å. Êúì òåáå ñå ñòðåìèì êàêòî ñòàðååùîòî äúðâî ñ ãîäèíèòå âñå ïî-íèñêî êúì êîðåíèòå ñå ñâåæäà.

95


Êðåõêà ñòåíà

Ëþáîâíî

Êúäå ëè îòèâà âðåìåòî, çàãàñíàò ëè íà ìèãîâåòå ñâåòëèíèòå è ñâîÿòà îïàøêà ùîì çàäúðïà ìèíàëîòî, íàðå÷åíî æèâîò.

Ñïóñêàì ñå â çåëåíàòà ïåùåðà íà ñúíÿ.

Êàòî ëú÷è íåâèäèìè, òðåïòåíèÿ ëàñêàâè ïðåñè÷à òî ñòåíàòà êðåõêà, òàì äåòî äúõúò íè ñå ñìðàçÿâà.

Ïëóâàì áåçøóìíî è òðåñêàâî ïî ÷åðâåíàòà ðåêà êúì ñúðöåòî.

Ïîòåãëÿì ïî òå÷åíèåòî íà ïîäçåìíàòà ðåêà.

È ïîñëå ñå ïîäðåæäà ïî ðåä, âåëè÷èå è áîëêà è ÷àêà íè äà ãî íàñòèãíåì.

96

97


 ïåò ÷àñà ïðåäè ðàçñúìâàíå

Ñ âêóñ íà âå÷íîñò

Ñúáóæäàì ñå. Òÿëîòî ìè ïðåëèâà îò íåæíîñò êúì òåá.

Ïðåç ïðúñòèòå íè âðåìåòî èçòè÷à – êàïêè êðúâ â ïðàõà íà äåíÿ.

Ùàñòëèâî áåçñúíèå.

Íåîáðàòèì å ïÿñú÷íèÿò õîä íà ìèíóòèòå. Êàêâî ñè òè? Ãëúòêà âúçäóõ îò íîâîðîäåíîòî óòðî? Ðúêà, ïðîòåãíàòà ïåñú÷èíêèòå íà ìèíóòèòå äà çàäúðæè?

98

99


***

Íàäåæäà

Òè íå ïèòàé, ëþáèìè, çàùî â î÷èòå ìè áëåñòè òó îãúí, òó èçãàðÿ òå ñêðåæ. Êàïðèçèòå íà ñåòèâàòà îò çåëåíèÿ ïîëúõ íà æåëàíèÿ ïðîáóäåíè êàê, ìèëè ìîé, ùå ðàç÷åòåø?

Êàòî îáëà÷å áÿëî èç íàæåæåíîòî ëÿòíî íåáå â ñúðöåòî ìè ïðåëåòÿ íàäåæäàòà.

100

×å ùå ñå ñêðèÿ â ëàñêàâàòà ñÿíêà íà ïîãëåäà òè.

101


Îòêðèòèå

Åõî

Êàòî ëàñêàâà âúëíà íà ïëèò÷èíàòà ïðèçíàíèåòî òâîå îò ëèöåòî ìè òðåâîãàòà èçòðè.

Äóìèòå òè äúëãî â ìåí îòåêâàò. À íîùåì íà äúíîòî ïðîçðà÷íî íà ñúíÿ ñå ñïóñêàò.

Ñ ïðîÿñíåíè î÷è ïîãëåäíàõìå ïðåç ñâåòëàòà ïðîëóêà êúì òàéíàòà íà ïîçíàíèåòî è ñ ïðîñòî èìå ÿ íàçîâàõìå.

102

Ñúñ èçãðåâà íà ñëúíöåòî èçòåãëÿì áëåñòÿùè áåëè ðàêîâèíè. Îáëúõíàòè îò ëàñêàâèÿ âÿòúð â óøèòå ìè ñúñ òâîÿ ãëàñ çâó÷àò.

103


Íåçàâèñèìà

Ðàçãîâîð

È êúñàì ñòðóíà ïîäèð ñòðóíà îò ñúðöåòî ñè.

Ñúáóäåíè îò àíåñòåçèÿòà íà âñåêèäíåâèåòî è íàâèêà, ðàçãîâàðÿò òîé è òÿ.

È ìóçèêàòà òîïëà íà òâîåòî ïðèñúñòâèå ñëåä âñåêè óäàð òâúðä íåçàáåëÿçàíî ïðåñåêâà. È êàçâàì ñè: ñåãà ñúì âå÷å íåçàâèñèìà.

104

Ñïóñêàò ñå åäèí ñëåä äðóã íà çåëåíîòî äúíî íà ïúðâîçíà÷åíèÿòà. Èçâàæäàò ãè – áèñåðíè ìèäè óìèðàùè áàâíî â ñèíåâàòà êðåùÿùà íà ÿðêèÿ äåí.

105


Þæíà íîù

Êèïúðñêè ïåéçàæ

Äî ñëàäîñòíèÿ ãðúá íà òàçè ñâåòëà íîù – æåíà íà þãà, òîïëà è îòïóñíàòà, ãðàäúò íè ïðèëàñêàí ñå ñãóøè.

Ìîêðà ëåïíå òúìíèíàòà. Ñ ìúòåí îðåîë ëóíàòà ñâåòè. Ìúãëàòà ìëå÷íà è óõàéíà òðåâèòå ñóõè ñúæèâÿâà. Ãàëüîâíà íîù. Óõàíèåòî íà ïîëå â êîñèòå ñå çàãíåçäâà.

Äàëå÷ çàä íåãî íåâèäèìî ìîðåòî ïðåãðúäêè ëàñêàâè ðàçòâàðÿ è ñëàäîñòåí æàñìèíîâ äúõ ñå íîñè ìåæäó íåáåòî è çåìÿòà. Òóê óëèöèòå ñà íåäîèçðå÷åíè æåëàíèÿ, ðúöå ïðîòåãíàòè êúì íÿêîãî.

È ñàìî ïúòÿò ñâåòúë íà àñôàëòà êúì òðåçâèÿ íè ñâÿò íåîòñòúï÷èâî âîäè.

Ïî âñè÷êè ïúòèùà êúì òåáå ÷åðâåíèòå î÷è íà ñâåòîôàðèòå ïðåäóïðåäèòåëíî ìå ãëåäàò.

106

107


Ñóõàòà ðàâíèíà Ñóõàòà ðàâíèíà ñúáðà âñè÷êè ñâîè âúçäèøêè. Âëàãàòà îò ãúðäèòå ñè èçòèñêà äî ïîñëåäíà êàïêà. Ïî ëèöåòî ñè áðú÷êèòå äîêîñíà íà ñòàðîñòòà íàòðàïåíà. À ïîñëå çàñúíóâà òèõî çåëåíîòî ðîåíå íà ëèñòàòà. È åòî ÷óäîòî: èç ïóñòîøà êàôÿâ ïîòåãëÿ çëàòíàòà êîëîíà íà òðúñòèêèòå.

108

Íà ìàìà


I.

II.

Íîñåøå ñ ãîëè ðúöå æàðòà íà òâîÿòà ëþáîâ, íàòðóïà îãðîìíà æàðàâà.

Ïúïíàòà âðúâ, êîÿòî ìå ñâúðçâàøå ñ òâîåòî òÿëî òðåïòÿùî îò òðåâîãà è î÷àêâàíå, êîÿòî òå ñâúðçâàøå ñ ìîåòî òÿëî, òðåïòÿùî îò áîëêà è ãîðåñò.

Êðàé íåÿ íèå äî êðàÿ íà çåìíèòå ñè äíè ùå òîïëèì ïðúñòè âëåäåíåíè. Âúãëåí ïî âúãëåí ùå ÿ íîñèì â íàñòðúõíàëèòå äîìîâå íà òðóäíèòå íè ÷àñîâå. Äî ðàçïëàêàíèòå ïðàãîâå íà íàøåòî î÷àêâàíå.

Ïúïíàòà âðúâ íà æèâîòà ñå ñêúñà è êúðâè ñâåòà. Òúðêàëÿ ñå ëóíàòà ÷åðâåíî ñúðöå, ãîëî è íàñòðúõíàëî èç ñòóäåíàòà âñåëåíà.

È ùå íè ñòèãíå.

110

111


III. Çàñïèâàì è òðúãâàì ïî ñòðúìíèòå âúæåíè ìîñòîâå êúì âúðõà. Òè ÷àêàø ìå óñìèõíàòà íà áÿëàòà ïúòåêà. Äà ìè ðàçêàæåø çàùî óãàñíà íàøåòî îãíèùå è îò ñòåíèòå íè ãëåäàò ïîðòðåòèòå ñ áåëè î÷è. Çàùî ñà ïúëíè ñòàèòå ñ òðóïîâå ïåïåðóäåíè è ðîíè ñå ïðàøåöúò ïî ãëàâèòå íè. Çàñïèâàì è òðúãâàì ïî ñòðúìíèòå âúæåíè ìîñòîâå.

113


IV. ×åðíè ìèñëè ×îïëÿ ñ íîêúò ðàíàòà ÷îâåøêà, çàðúáèëà äóøàòà ñ èìå Âå÷íîñò. È êúðâè âúâ ìåí ñâåòà.

115


V. Áîëè ìå çà ìàéêèòå Áîëè ìå çà ìàéêèòå, ãàñíåùè èç òúìíè îòäåëåíèÿ, êúäåòî ñå òúëïè ÷îâåøêàòà áîëêà, íåóäà÷íàòà, ïîä ãîðåñòíîòî îêî íà âðåìåòî. Êúäåòî ñåñòðèòå ðàçíàñÿò óñïîêîåíèåòî íà õàï÷åòà, à ëåêàðèòå – èñòèíàòà íà âúðõà íà ñêàëïåëèòå.

Áîëè ìå çà ìàéêèòå, áîëè ìå çà ñìúðòòà, ïðîôàíèçèðàíà êàòî ðàçãîâîð íà îïàøêà. Áîëè ìå çà ìàéêèòå, íå ïðîùàâàì çàðàäè ìàéêèòå.

Áîëè ìå çà ìàéêèòå, ãàñíåùè èç îòäåëåíèÿ â ïðåääâåðèåòî íà êðåìàòîðèóìà, ñ åäíà åäèíñòâåíà íàäåæäà ïîñëå áëèçêèòå äà íå òå îñòàâÿò äà ïàäíåø ïîä íîæà è èãëàòà íà àóòîïñèÿòà. Áîëè ìå çà ìàéêèòå êðåìèðàíè âúðõó äúðâåíè ëåòâè è äîìàøíî îäåÿëî. Äà ÷àêàìå ñ ìåñåöè çà íå÷èÿ ïðàõ, äà ÿ íàðå÷åì íàøà...

116

117


VI.

VII.

Äîêîñíàõ ñå äî ñìúðòòà ñ ïðúñòè èçòðúïíàëè. Íå áåøå æàð, íå áåøå ëåä è âèê íå áåøå, íèòî óäàð, à ïðîñòî – âñåïîãëúùàùî ìúë÷àíèå.

 ñúíÿ ìè èäâàø êàòî ëàñêà è ïîñëå äúëãî ëèöåòî ìè ãîðè. Ïî òúìíèÿ ïðîçîðåö ñúëçèòå òè ñ äúæäà âå÷åðåí ïëèñâàò.

Ñúëçèòå ìè ñå ðîíåõà ïî ãðàïàâîòî íèùî íà îòñúñòâèåòî è ïàäàõà â ïðàõòà íà êàë.

Äîïèðàì ñâîåòî ÷åëî â ñòúêëîòî ñòóäåíî êàòî èçîñòàâåíîñò.

118

119


VIII. Ñêðúáòà ñå ðîíè íà ïðîçðà÷íè êàïêè ïî õëàäíàòà îäåæäà íà äåíÿ. Óãàñíàõà î÷èòå òè. Ïðèïëàìâàò îòäàëå÷ çâåçäèòå íà äúëãîòî ñáîãóâàíå ñúñ òåá. Äåíÿò èçòå÷å ñúñ ñúëçèòå, à íÿêúäå èç òúìíè áåçäíè òóïòè ÷åðâåíî âñåëåíñêîòî ñúðöå.

*** Ìîæå áè ðàêúò å ôàòàëíî îòìúùåíèå íà êëåòêèòå, ñâàëèëè ìàñêàòà îò ëèöåòî íà óìîðàòà è ïîðàæåíèåòî. Ìîæå áè å áÿãñòâî îò ïîäëóäÿâàùèÿ âúçäóõ íà èçìåíèòå. Çëîâåùî íÿêàêâî ñàìîóáèéñòâî íà êëóïà íà õðîìîçîìèòå.

120

121


***

Ñêîêúò

Êîëêî ëè æèâîòà èìà äóøàòà ÷îâåøêà – ïðèìàìâàíà, ñúáëàçíÿâàíà, èçêóøàâàíà, ïðåáèâàíà, â ïðèìêà çàäóøàâàíà, äî èçïåïåëÿâàíå ïî÷òè íà ñëúíöåòî îñòàâÿíà, íà áåçïîùàäíèòå ëúæè.

Ñêîêúò â ñâåòëîòî áúäåùå ñå îêàçà ïðîñòî ïëóâàíå ñðåùó òå÷åíèåòî.

Èçñìóêâàíà äî êðàéíà âñåîòäàéíîñò è õðàíåíà ñúñ ñòðàõ, ñ òðîøèöè íà íàäåæäà è îãúí ïðåëþáîâåí.

Âîäàòà íîñåøå íåóêðîòèìà ïðèðîäíàòà ñè ñèëà. Çàòîâà çàâèðèõìå ìÿñòîòî. Ïîñëå ãî çàáëàòèõìå. Ñåãà îò íåãî ìîãàò äà ñå èçòåãëÿò ÷èñòè âúðõó ñàëîâåòå íà ìèñúëòà ñàìî íàé-ëåêèòå.

Êîëêî ëè æèâîòà èìà äóøàòà ÷îâåøêà, òà îùå ÷àêà è ïèòà.

122

123


Îòëîæåí æèâîò

Íà ðîäèòåëèòå ìè

Òå îòëîæèõà æèâîòà ñè äî ñëåäâàùîòî ïîêîëåíèå. Îòäàäîõà òåëàòà ñè íà âå÷íèÿ îãúí íà âñåêèäíåâèåòî.

È îò âúëíèòå òîïëè íà âðåìåòî ðàçäâèæåíî êàòî îòðàæåíèå èçïëóâà äåòñêîòî èì, òîãàâà íåîáðå÷åíî ëèöå.

Øèÿò êðèëàòà íà ìå÷òèòå ñè ñ áåëè êîíöè âúðõó ïëåùèòå íà äåöàòà ñè. Ïðå÷åðòàâàò çà òÿõ ñ ðúêà íåñèãóðíà ëèíèÿòà íà õîðèçîíòà è âúðâÿò íàïðåä, íàòåæàëè îò çåìíîòî ïðèòåãëÿíå. Óñëàæäàò èì ñå õëÿáúò è íîùíèÿò èì ñúí äúëáîê. È ñàìî ïåñåíòà ïî ïðàçíèê ðàçòúðñâà íà äíèòå ïëàñòîâåòå îòåæíåëè. Êàòî ïåðöå âèòàå â ïðîçðà÷íèÿ âúçäóõ íà íåòëåííîòî.

124

125


*** Âñÿêà ñóòðèí òúëïàòà ïîáÿãâà ïî óëèöèòå íà òîçè ãðàä, ïîäãîíåíà îò îãðîìíèòå ÷åðíè ìàõàëà íà ÷àñîâíèöèòå. Óäàðèòå îòåêâàò â òðåâîæíîòî ñúðöå íà òúëïàòà. Òå áúðçàò äà âëÿçàò. Ïðåä âðàòèòå îñòàâàò äà ÷àêàò åäíà ãðåéíàëà êàìáàíàðèÿ, íÿêîëêî ãúëúáà, åäèí ìëàä âÿòúð, íÿêàêâè ðàçãîâîðè è õèëÿäè ñòúïêè ïî áåëèòå ïàâåòà. Âðàòèòå ñå çàòâàðÿò. Î÷àêâàùèòå çàïî÷âàò äà ñòàðåÿò. Êîé å òîçè ÷îâåê, êîéòî ñïàñè óëèöàòà îò íåéíàòà äúëãà ñàìîòà? Òîé âúðâè è íîñè îò èçâîðà íà òðåâîãàòà â äâå øåïè âêóñà íà óòðîòî.

Îñèðîòåëèòå íàäåæäè

Ïðèêàçêà çà âúçðàñòíè ïî Õàíñ Êðèñòèÿí Àíäåðñåí

Íàïóñêàò íè îñèðîòåëèòå íàäåæäè, ãîëÿìîòî î��àêâàíå âåõíå. Áúäåùåòî íå èäâà ñúñ çîðàòà íà äîáðîòâîðíèÿ äåí. Ðàçñèïàëî ñå å íà êúñ÷åòà êàòî êðèâîòî îãëåäàëî, â êîåòî îãëåæäàõìå Ñëúíöåòî íà Ñïðàâåäëèâîñòòà. Âñå îùå íÿêîè ñå ðàäâàò íà îòëîìúöèòå, ñ êîèòî ïîëçîòâîðíî ñå çàîáèêàëÿò. Äðóãè èçòðúãâàò ñ ïðúñòè êúðâàâè êúñîâåòå, çàáèòè â òÿëîòî íà âðåìåòî. È ìíîãî ñà îíåçè, êîèòî òðèÿò î÷èòå ñè, çà äà èçëåçå ñúñ ñúëçèòå ïðàõà îãëåäàëåí, êîéòî ðàçêðèâÿâà ñâåòà. È ñàìî äÿâîëúò ñå âúðíà îáðàòíî â ïðèêàçêàòà.

126

127


Îò÷óæäåíè Ñëúíöåòî èçñóøè ñúëçèòå íà ñîëåíè áðàçäè ïî áóçèòå. Âÿòúðúò èçäóõà ñïîìåíèòå çà ïðîëåòíè ïåïåðóäè. Íåáåòî íè ïðèõëóïè êàòî ïòèöè ïîä øàïêà. Âñè÷êè ïúòèùà êúì ïîçíàòîòî âîäÿò. Íèå, òðåçâè êóïóâà÷è íà æèâîò ìèíóòèòå è ãëúòêèòå ñè âúçäóõ íà òî÷íèòå âåçíè íà âñåêèäíåâèåòî ìåðèì.

129


Ðàçáèòèÿò Ïèãìàëèîí

Äúëúã å ïúòÿò

Æðåö íà ñèëè è ôîðìè, êîèòî âúâ ðúöåòå òè ñå ðîíÿò êàòî âàðîâèêà ïðîÿäåí îò äúæäà, òè âàåø îáðàçè è ïîñòðîåíèÿ, ãëóõ çà ïîäâîäíèòå òå÷åíèÿ íà âðåìåòî.

Ùå ñúáèðàìå çðúíöå ïî çðúíöå ðàçïèëÿíàòà âÿðà.

Ïëàøàò òå ðàçòúðñâàùèòå âåòðîâå, ëåäåíèòå ñðóòâàíèÿ çèìå, ãîðåùèÿ äúõ íà òúëïàòà. Ìîæå áè çàòîâà ïóêíàòèíàòà íà èçâàÿíîòî îò òåáå òâîðåíèå ïðåìèíàâà äíåñ è ïðåç òâîéòî ñúðöå.

Ùå îòâîðèì âðàòèòå äà ñåäíàò ïðèÿòåëè è íåïîçíàòè. Õîðà ìíîãî. Ùå ÷óåì ñúðöàòà ñè äà òúðñÿò ðèòúìà íà ãîëÿìîòî çíîéíî ñúðöå íà òúëïàòà. Ùå òè ïðîòåãíà ðúêà. Ïîåìè ÿ. Ïúòÿò ùå áúäå äúëúã.

130

131


Ñïîìåíè çà äúëãèòå ëåòíè âå÷åðè êðàé ïðîõëàäíàòà ðåêà Ïèåì íà áàâíè ãëúòêè îò ðåêàòà íà âðåìåòî, âúðâèì èç ñïîìåíèòå çà äúëãèòå ëåòíè âå÷åðè, çà áîñèòå ñòúïêè â òðåâàòà íà äåòñòâîòî. Íÿêúäå òàì ñå ìåðæåëåå ìåæäàòà. Íàòàì ëè òîëêîâà äúëãî âúðâÿõìå? Ïðîòÿãàõìå ðúêà äà äîêîñíåì ëèíèÿòà íà õîðèçîíòà. Ñ îêúðâàâåíè ïðúñòè îïèïâàõìå ñêàëàòà íà ïîçíàíèåòî. Èçãàðÿõìå êàòî íîùíè ïåïåðóäè êðàé âå÷íèÿ îãúí íà ñëèâàíåòî è ïðåðàæäàíåòî. Ñ óâåõíàëèòå áèëêè íà ëÿòîòî ïðåâúðçâàõìå ñúðöåòî ñè ïðåç äúëãèòå çèìè íà ñàìîòàòà.

132

Äàðÿâàõìå íà äåöàòà ñè ÷åðâåíàòà ÿáúëêà íà ñúðöåòî, êàòî âíèìàòåëíî èçðÿçâàõìå ÷åðâåèòå íà ñúìíåíèåòî. Ñ äúõà ñè òîïëåõìå ñå â áúðëîãèòå íà ðàíåíèòå ñè óïîâàíèÿ. Òàì îòâúä äðåìÿò â î÷àêâàíå, ïðåëèâàò ñå ìíîãîöâåòíî ñôåðèòå íà íåáèòèåòî, ñ ÷åðâåíè óêîðíè î÷è íè ãëåäà âå÷íîñòòà. Äîëó ñúçèðàì ÷åðíèòå ãúðáîâå íà ìúæå è æåíè îêîëî ïðåñúõíàëî ðå÷íî êîðèòî. Ñúáóæäàì ñå. Ñâåòëî å. Òîïëî. Íàä ñåáå ñè ñå íàâåæäàì, ìúë÷àëèâî è âãëúáåíî îòðàæåíèå. Çàãðåáâàì è ïèÿ íà ãëúòêè ãîëåìè îò ðåêàòà íà âðåìåòî.

133


Èãðà Çàáðàâÿìå. Çàáðàâÿìå îíàçè ÷óäåñíè èãðà íà æèâîòà, ñëó÷àéíîñòòà íà íàøåòî ïðèñúñòâèå, ìàãíèòíîòî ïðèâëè÷àíå íà íàøåòî çà÷àòèå. Îïëåòåíè âúâ äóìèòå, âú⠓òðÿáâà”, ”áèâà”, “ìîæå”, çàáðàâÿìå çà ñèâèòå ñúëçè íà ðúáà íà ëóíàòà, çà óòðèííèòå áëåäè ñëúíöà, îãðîìíèòå ÷åðâåíè çàëåçè, çà çåëåíèÿ ãðúá íà òðåâàòà è õèëÿäèòå îðáèòè – âñåìèðà, òàì íàøåòî ñúðöå òúé êðàòêî ñå âúðòè. Íèå – ïúòíèöè îò áîëêà îñòðà îòðåçâÿâàìå, ÷å òðÿáâà âå÷å äà ñëåçåì. Çàáðàâÿìå.

135


*** Ïðåäè âðåìå êîé áè ïîâÿðâàë, ÷å ùå äîéäà íà òàçè çåìÿ, èçãîðåíà îò ñëúíöå è ïðåäàòåëñòâî. Ùå ðàç÷èòàì õèëÿäîëåòíèÿ åçèê íà òðåâèòå, íà êîðåíèòå, òúðñåùè äúëáî÷èíà âúâ âñåêèäíåâíèÿ äâóáîé ñúñ æàæäàòà.  êàìåííèòå òåæêè äâîðîâå ùå òúðñÿ ñÿíêà äà ïðèþòÿ íàäåæäàòà äî áåëèòå ñòåíè íà òúðïåíèåòî. Äîì ùå ãðàäÿ â êðàòåðà ïîä êðúñòîñàíèÿ îãúí íà ïóøêèòå. Êîé áè ïîâÿðâàë... Îò ðîäíèÿ äîì òîëêîâà äàëå÷ íà ëþáîâ è îìðàçà ñå ó÷à.

137


Áîëêà

Óäàâíèöàòà Îôåëèÿ

Èç÷åðïàõà ñå äóìèòå. Êàòî ïðàçíè ðúêàâè æåñòîâåòå óâèñíàõà. Íà îñòðè êðèñòàëè ñúëçèòå çàìðúçíàõà.

Ìúòåí ïîòîê, ìúòíè î÷è, ïëà÷ íà ïòèöà. Ïúðõà íàä âîäàòà. Èçâîðà òúðñè.

À òàì â úãúëà – åäíà îòáëúñêâàùà íåâåñòóëêà ñ îñòðè çúáè ðúôà äóøàòà.

Ïîëèòà æàäíà, ïàäà áåçäèõàííà. Îôåëèÿ – ïëåííèöà íà íåîáðàòèìîòî òå÷åíèå. Ñ ðúöå è êðàêà çàâúðçàíè çäðàâî. È ïúëíà ñ òèíÿ óñòà. Òÿ ìúë÷è. Ùå ìúë÷è çàâèíàãè. Ñ óñòà è î÷è, ñ ðúöå è êðàêà. Ñúâúðøåíà, òèõà óäàâíèöà â ïðèìêàòà íà âîäîðàñëèòå.

138

139


Îìðàçà íà âòîðà ñòåïåí

Îáñàäà

Îáè÷àì îíîâà, êîåòî áåøå. Îáè÷àì îíîâà, êîåòî âÿðâàõ ÷å ñè. Ìðàçÿ òîâà, êîåòî ñè. Ìðàçÿ òîâà, êîåòî ìèñëÿ ÷å ñè.

Êîãàòî âå÷åð êàòî ïåïåðóäåíè êðèëå ïîä ëàìïèòå æúëòåÿò âåñòíèöè.

Ìðàçÿ òàçè îìðàçà.

Êàêâî ÷àêàø?

Êîãàòî õèëÿäè ðàäèîñòàíöèè ñ äðåçãàâè ãëàñîâå âàâèëîíñêàòà êóëà çàïî÷âàò îòíîâî. Êîãàòî èçòåãëè çàòâîðåíàòà âðàòà òðèòå èçìåðåíèÿ íà òâîèòå ÷åòèðè ñòåíè.

 àëêîõîëíèòå àêâàðèóìè ñå ïðîäàâà áåçãðèæèå. Èäè. Èçâàäè ãî ñàì îò ãúðëàòà íà ñàêñîôîíèòå. Äåíÿò ùå áúäå äúëúã. Îò ñòåíèòå òå ãëåäàò ïðî÷åòåíè êíèãè. ×óé ãè. Ïðîðîöèòå íå ñå óìîðÿâàò. Äåíÿò ùå áúäå äúëúã. Ïàìåòòà íà ñúðöåòî ñúçèæäà ñâåòà. Óëîâè êàìúíè â ïîòîêà, íàé-êðúãëèòå. Äåíÿò ùå áúäå äúëúã.

140

141


*** Ïðîäàâà÷èòå íà êåñòåíè ñà ïîñèïàëè î÷èòå ñè ñ ïåïåë. Ïóêàò ñå òîïëèòå êåñòåíè âúðõó ãàñíåùàòà æàðàâà. Çèìíè óñìèâêè ãè íîñÿò êúì ñëåïèòå ïóñòè äâîðîâå.  îãðîìíàòà ïàÿæèíà íà óëèöèòå îò áðèìêà íà áðèìêà ñå ìÿòàì. Ïëàâíî ñå ñìåíÿò ñåíêèòå íà äúðâåòà è îáëàöè. Èçãîðåëèÿò êåñòåí íà ñëúíöåòî ñå å ïóêíàë. Ìåêî ñå ïîñèïâà íîùòà.

143


Âå÷åðíî

***

Âîñú÷íèòå óñìèâêè ñå òîïÿò. Ëîêîìîòèâèòå ñå îòòåãëÿò êðîòêî. Àòðîôèðàëèòå íåðâè áîëÿò êàòî ñòúïêàíà òðåâà. Äåòåëèíèòå äèøàò óâÿõíàëèÿ âúçäóõ. Êîæàòà íè æàäóâà ãîðåùè ïðàçíèöè. Îñâîáîæäåíèåòî èìà óõàéíè, íîùíè ðúöå.

Âå÷åðòà óâÿõâà ïî áàëêîíèòå. Óìîðåíè æåëàíèÿ ïî óëèöèòå òðúãâàò. Âúðõó ÷åðâåíî ëåãëî ëåæè æåíà. ×åðíî öâåòå â óòðîáàòà £ öúôíàëî å. Îòêúñíè ãî, ìîæå áè íå å êúñíî? Ìúðòúâ å çàëåçà, Îòðîâíà å ðåêàòà íà êðúâòà.

144

145


***

Perpetum mobile

Íÿêúäå ñðåä èçöúêëåíîòî ïëàäíå, íÿêúäå ñðåä ñëÿïàòà íîù ñå ëóòà ìîÿòà ñÿíêà.

Òîâà íåáå, êîåòî ìèëèîíè ãîäèíè íàïðàçíî ñå îïèòâà äà óìðå äâà ïúòè â äåíîíîùèåòî, Òåçè õîðà, êîèòî ìèëèîíè ïúòè ñå îïèòâàò äà óìðàò âñÿêà ìèíóòà îò ñâîÿ æèâîò. Òåçè ñòàðè àïàðòàìåíòè, ãðèæëèâî ïàçåíè ñðåùó ñìúðòòà. Òåçè íîâè àïàðòàìåíòè íà ñâåòëîòî ñòàðååùî áúäåùå.

Íå ñå äîêîñâà äî ñúíÿ íà âåùèòå, íå ñå îïèðà î ãðåáåíà íà âÿòúðà, íÿêúäå ìîÿòà ñÿíêà. Ïîíÿêîãà ñðåä öâåòíèòå óñìèâêè íà äåíÿ íÿêîé áÿëàòà ìè óñìèâêà ñúãëåæäà. Ïðåä òàçè òèõà è äúëáîêà ïóñòîòà óïëàøåí ïîãëåä ñâåæäà.

Òàçè íåïðåñúõâàùà æàæäà ïî õúëìîâåòå íà óñòíèòå. Òåçè êîëè, òåçè ñàìîëåòè, êîèòî íè òðàíñïîðòèðàò â÷åðà è óòðå. Êîãàòî íè å âñå åäíî êúäå ñìå. Òåçè õîòåëè, ëåïíåùè îò íåïîíèêíàëàòà ñïåðìà íà öåëè âåêîâå. Òåçè êèëîãðàìè íåæíîñòè, ñïàñèòåëè îò çåìíàòà áåçòåãëîâíîñò íà íîùèòå. Åäèí äåí ùå íàòåæè ìúë÷àíèåòî íà íåðîäåíèòå ïîåòè îò ìúðòâèòå åìáðèîíè. Åäèí äåí ùå ðóõíàò ïðîçðà÷íèòå ñåíêè íà ãðàäîâåòå.

146

147


ÑÚÄÚÐÆÀÍÈÅ “Íå ÷àêàé òè Èòàêà...” Íà ïúðâèÿ ìè ÷èòàòåë.............................................................................................7 Ñ åäíî-åäèíñòâåíî îêî.............................................................................................8 Åêîëîãèÿ ....................................................................................................................9 Åäèíñòâåíàòà äóìà.................................................................................................11 Ãîâîðÿò ëåêàðèòå.....................................................................................................12 Áîëåñò.......................................................................................................................13 Ëå÷åíèåòî íåèçáåæíî..............................................................................................15 Ëå÷åíèå....................................................................................................................16 Ñâåòóëêè .................................................................................................................17 Çàðîâÿò ëè ìå â ÷åðíàòà çåìÿ....................................................................................19 Ó÷àñò..........................................................................................................................20 Äåíÿò èçãðÿâà ðàíîáóäåí....................................................................................21 Ìúðòâàòà ïëàíåòà.................................................................................................23 Ïúò.............................................................................................................................24 Ðàâíîñìåòêà............................................................................................................25 Êúäå ëè ïðåáèâàâà.................................................................................................26 Åíöèêëîïåäè÷íî....................................................................................................27 Ñúðöåâèíà ...............................................................................................................28 Äà, ìîãà äà æèâåÿ è òàêà............................................................................................29 Èçãóáåí ñèíõðîí....................................................................................................30 Âòîðèÿò ñúí íà ñïÿùàòà êðàñàâèöà........................................................................31 Ñèàìñêè áëèçíàöè.................................................................................................32 Çà áåçïîëåçíîñòòà íà ðåâíîñòòà............................................................................33 Ïðèñàäåíà................................................................................................................34 Ñáîãóâàíå ...............................................................................................................35 Àðõàè÷íà ðèáà........................................................................................................37 Àðèàäíà.....................................................................................................................38 Âäúõíîâåíèå............................................................................................................39 Ïèøåø ......................................................................................................................40 Ëàâèíà ......................................................................................................................41 Àäúò íà çàáâåíèåòî ..............................................................................................43 * * * Êàêâî ÷àêà.....................................................................................................44 Êàêâî å æèâîòúò.....................................................................................................45 Òðàíêâèëèçàòîð......................................................................................................47 Ïàøêóë.....................................................................................................................48 Ðàçõîäêà â öåíòúðà íà Áèðìèíãàì......................................................................49 Ëåñáîñ........................................................................................................................50 Òðåâîãà çà ñëúíöåòî...............................................................................................52


Óáåæèùå....................................................................................................................53 Âúëøåáåí ÷îâåê......................................................................................................54 Íà êèòêàòà.................................................................................................................55 Êàòî ñÿíêà íà ìîðñêà êðàñàâèöà................................................................................56 Çàòúæèõ ñå çà äúæäà..............................................................................................57 Êðúâ â ñêà÷åíèòå ñúäîâå.......................................................................................58 Íåðîäåíèòå ìè äåöà .............................................................................................59 Îãëåäàëîòî...............................................................................................................60 “Ìèãúò, çàòâîðèë âå÷å âõîäà ñ腔 Îðåõîâè äóìè...........................................................................................................63 * * * Òè äà ãîâîðèø èñêàø....................................................................................64 * * * Áàäåìîâ êëîí...............................................................................................65 Ïðèðîäíî..................................................................................................................66 Áàë÷èê.........................................................................................................................69 * * * Ùå òè èçïðàùàì..............................................................................................70 Òåîëîãè÷åí âúïðîñ.................................................................................................71 Áåç ïðàâî íà èçáîð.................................................................................................72 Î÷àêâàíå....................................................................................................................73 Òëåííîñò....................................................................................................................74 Ñòîòîíåí êàìúê.......................................................................................................75 * * * Ñúçðåø ëè íà ðàçñúìâàíå.................................................................................76 * * * Ìíîãî íåæíîñò ñúì íàòðóïàëà......................................................................77 * * * Ðàçãîâàðÿì ñ òÿëîòî ñè.....................................................................................78 Ðàíà.............................................................................................................................79 Ñúáóæäàíå.................................................................................................................81 “Ëþáîâòà äúëãî òúðï腔 Ùå ëåæà ïîä òðåâàòà íà ìîÿ ãðàä............................................................................85 Äàëå÷ îò ðîäèíàòà.................................................................................................86 Èçêóñòâî.....................................................................................................................87 Åçèê ìîé.....................................................................................................................88 Äóìè-ñïîìåíè..........................................................................................................89 Ñáîãóâàíå...................................................................................................................91 Åêçèñòåíöèàëíà øèçîôðåíèÿ......................................................................................92 Ìîäåðíà êîìóíèêàöèÿ.............................................................................................93 Íå, íå å èñòèíà........................................................................................................95 Êðåõêà ñòåíà.............................................................................................................96 Ëþáîâíî....................................................................................................................97  ïåò ÷àñà ïðåäè ðàçñúìâàíå...............................................................................98 Ñ âêóñ íà âå÷íîñò...................................................................................................99

* * * Òè íå ïèòàé, ëþáèìè.......................................................................................100 Íàäåæäà...................................................................................................................101 Îòêðèòèå.................................................................................................................102 Åõî.............................................................................................................................103 Íåçàâèñèìà............................................................................................................104 Ðàçãîâîð...................................................................................................................105 Þæíà íîù..............................................................................................................106 Êèïúðñêè ïåéçàæ.................................................................................................107 Ñóõàòà ðàâíèíà.....................................................................................................108 Íà ìàìà I. Íîñåøå ñ ãîëè ðúöå..............................................................................................110 II. Ïúïíàòà âðúâ...................................................................................................111 III. Çàñïèâàì è òðúãâàì.........................................................................................113 IV. ×åðíè ìèñëè .................................................................................................115 V. Áîëè ìå çà ìàéêèòå..............................................................................................116 VI. Äîêîñíàõ ñå äî ñìúðòòà ..............................................................................118 VII.  ñúíÿ ìè èäâàø.............................................................................................119 VIII. Ñêðúáòà ñå ðîíè.............................................................................................120 * * * Ìîæå áè ðàêúò..............................................................................................121 * * * Êîëêî ëè æèâîòà.............................................................................................122 Ñêîêúò.....................................................................................................................123 Îòëîæåí æèâîò.....................................................................................................124 * * * Âñÿêà ñóòðèí...............................................................................................126 Îñèðîòåëèòå íàäåæäè..............................................................................................127 Îò÷óæäåíè.............................................................................................................129 Ðàçáèòèÿò Ïèãìàëèîí.............................................................................................130 Äúëúã å ïúòÿò.........................................................................................................131 Ñïîìåíè çà äúëãèòå âå÷åðè..............................................................................132 Èãðà..........................................................................................................................135 * * * Ïðåäè âðåìå...............................................................................................137 Áîëêà.......................................................................................................................138 Óäàâíèöàòà Îôåëèÿ ...........................................................................................139 Îìðàçà íà âòîðà ñòåïåí.....................................................................................140 Îáñàäà......................................................................................................................141 * * * Ïðîäàâà÷èòå íà êåñòåíè..........................................................................143 Âå÷åðíî...................................................................................................................144 * * * Âå÷åðòà óâÿõâà ïî áàëêîíèòå........................................................................145 * * * Íÿêúäå ñðåä èçöúêëåíîòî ïëàäíå.......................................................146 Perpetum mobile...................................................................................................147


Âàñèëêà Õàäæèïàïà

Îðåõîâè äóìè Ëèðèêà Áúëãàðñêà. Ïúðâî èçäàíèå Ðåäàêòîð Ãåîðãè Êîíñòàíòèíîâ Õóäîæíèê Ñîô£ÿ Õàäæèïàïà Îôîðìëåíèå íà êîðèöàòà Òàñîñ Àíàñòàñèàäèñ Ôîòîãðàô Ñâåòîçàð Àíãåëîâ Ôîðìàò 16/60/84. Ïå÷àòíè êîëè 9.5 Èçäàòåëñêà êúùà ÏËÀÌÚÊ, Ñîôèÿ ISBN 978-954-8046-96-1



Орехови Думи, Василка Петрова-Хаджипапа