Issuu on Google+

ΙΙ Ο Λ lτεl Λ

ΙΙ ΛΑΤΩΝ

υ, Μα Δία, ήυ δ' έγώ, ,ο φίλε Άδείμαυτε, οόκ ά ρα άΦετέο

ούδ' εΙ μακροτ έ ρα τ υγχά ιιΕι ούσα. ου γαρ ουιι.

'Ίθι ουιι, ώσπερ έιι μύθιι-ι μ υθολογσυιιτές- τε και σχο ληιι

10 e

αγοντ ες λόγιι-ι πα ι δεύωμειι το υς αιιδρας. Άλλiι χρή.

Τί ς ouv ή παιδεία; Τι χαλε π οιι ε ίφείιι βελτ ίω τ η ς ύπο

του πολλου χρό υου η ίιρημέυ η,; εσ τιυ δέ που ή με υ έπι σώμ ασι γυμυα σ τι κ ή, ή δ' έ πι ΨυΧΏ μ ουσ ι κή.

5

Έσ τι ν γά ρο

~Λρ' συν 06 μουσ ικΏ πρότ εροιι α ρςό μ ε θα παιδ εύο ιιτες η γυ μ ιιασ ΤΙK ~;

Μουσική$ δ', εΙποιι, τιθεΊ ς λόγους, η ου ; Έγωγε .

Λόγω υ δε διτ τ ον ε1δο" τυ μεν άληθέ" ψευδο, δ' < τε ρου ;

Ν αί.

377

Π αιδευ τέοιι δ' έ ν άμφοτέρο ι ς, πρό τ εροιι δ' έ ν τ οις ψευ­ δέσιν;

06 μα υθάυω, εφη, π ω, λέγΕ ι ς. Ού μaVΘάιι ε ι ς, ήιι δ ' έγώ . δ η πρώτοιι Τ ΟΙ$ παιδίο ι ς μ ύθους

5

λέγο με ν ; του το δέ που ώς το σλοιι είπ είιι ψευδος, έ ιιι δΕ και άλ η θη. πρό τ εροιι δε μύθοις προς τα πα ι δ ία 11 γυμιιασίοι ς χ ρώμε θα. 'Έσ η ταυ τα,

10

τουτο δη έλεγοιι, στι μ ουσ ικη ς πρότεροιι (λπτέοιι Τι γυ ­ μ ιιασ τικη $ .

Όρθω" έΦη.

b

tilv

παρατήσου­

'Όχι, δεν πρέπεL

μη έχοντας τίποτ ε Έμπρος λοιπόν, ας το πάρου με σαν παραμύΘι και, ιδ cια θα δώσου με στ ούς άλλο να κάνουμε, ας εκΟέσο υμε θ εωρητικα ποιά πα ανθρώπους μας. [ο) Έντάξ ει.

ο να βρούμε Π οιά θα είναι λοιπόν αύτη ή παιδεί.α ; Ή μιιπως εΙναι δ"σκολ

πεί.ρ α εχει κα θιερώσει; έμεϊς παιδ εια κα λύ τ ερη 6 π ο αύυ1ν πού η μακρόχρονη

Κι εΙναι

'1 παιδεία αύτη Υια μεν τα σώματα ή γυ μνασΤΙΚ'l και γιό τήν ψυΧ'11]

μουσικ ,'ι ·

πω, δ' οίί ;

JO

να Συνεπώς, φίλε μου Άδε ίμαντ ε, δεν πρέπει, μά τ ο Δία,

. με, εστ ω κι αν τρ αβάει κάπως περισσότερο σε μάκρος

'Έτ σι είναι. 1 πρώτα Θα αρχίσο υμε λοιπον τήν έκπαίδευση μΙ: τ;1 μουσΙΚ1 μναστική; Με τη μουσική , πώς αλλιώς ; Και λέγοντας ' μουσικ ,'ι ' εννοείς και λόγια,

11 οχι;

Ναί, έννοω, [τσι; Λόγια δμως ύπάρχο υν δύο εΙδών: ψευδη και αληθ ινά' Ναί.

ευσή τους και τα [377.\ Κι αύτοι δεν πρέπει να τ α δοκιμάσ ουν στΙ1ν εκπαίδ δύο, 6ρχίζοντας άπό τα ψευ δη ;

Δεν κατ αλαβαίνω , είπε, τί θέλεις νά πείς. πρώτα παραμύ ­ Δεν καταλαβ αίνεις, εΙΠα έγώ, στι στα παιδ ια λέμε πρώταενα ψέμα -ύπάρ ­ θια; Και τ ό παραμύθι, καΤΙ1 κάποιον τρόπο, εΙναι γενικώς παραμύθ ια προτού χουν σμως σ' αύτο και 6λ'lθει ες. Και Θα λέμε στα παιδια

ούκοUιι οίσθ ' σ η άρχη παιιτος έρ γου μεγιστοι.ι, άλλως τ ε δ η καΙ ιιέψ και άπαλ{~ ότφοUιι ; μάλιστα γα ρ δ η τ ότε πλάττ ε τ α ι, καΙ έ νδύΕ τ aι τίιπος ον av τι ς βούλ η τα ι έ μση μή ­

να τους 6ρχίσουμε τις γυ μναστι κες ασκήσε ις.

νασθαι έ: κάσ τιμ,

ll. ϋστερα Θα πδμε στ 'l γυ μναστιχ

Κομιδ 6 μει) o~v.

11 με t11 γυ­

" Ετσι.

η και την ποίηση κι Αύτο λοιπον ελεγα, στι θα 6ρχίσουμε μ.έ τη μουσιχ

Σωστά , εΤ,πε.

είναι ή άΡΧ i , μ,) Κι δπως ξέρε ις, το πιο σημαντικο σε σλα τα πράγματα

'

τότε κυρίως πλάθεται ίδίως δ ταν πρόκειται ·Υιά κάτι νέο και τρυφερό , για τ!. θέλει κανεις "α χαρά ­ και διαμορ φ(ονεται σε κ αθ ε πρδγμα ό χαρ ακτιι ρας πού ξε ισ ' αύ τό. Άκριβώς.

'54


Π ΛΛ ΤΩΝ

5

υχό υτα ς ύπο 'Αρ' οίιυ Ρq.δίως ούτ ω παρ ήσομεll τους έπιτ ς ποιδας ά κούειν του τώιι έπ ιτυχόιιτωυ μύθους πλασθέιι τας το πολυ Ε ι /αυτ ίας ι π Ε και λαμβάυειν Ε ιι ταις ψυχαίς ώς έχει ν οί ησό μεθα δείν δόξας Ε κείνοιs ας, Επειδον τελΕωθώσι ν, '

,

αυτους:

10

c

5

0'68 ' Ο πωστιοΙΙυ παρήσ ο μ εν.

οιι Tois μuθοποιοιs, Πρώτου δη ήμίυ , ώs ΕΟLκε υ, έ.πισταΤF}τέ έγΚΡ ιτΕον , 011 δ' αν και ου μειι συ καλου [μυθον) ποιήσωσ ιυ, ομε υ τας τροΦούς μή, αποκριτ έου. τους δ' έ.γΚΡ ιθέ υτας πείσ πλά ττε lll τCις ψυχας' τε καΙ μητ έ ρας λέγε ιυ τοίς πα ι σίυ, και

ατα ταίς χερ σίυ' αυτώιι ΤΟΙς' μ ύθοι $' πολυ μάλλου η τα σώμέον . λους έκβλητ V 01l λέγουσ ι τους' πολ

ώιι δε

Π οίους δ ή ; εΦη.

S όψόμεΟα και τους" Έιι ΤΟΙς" μείζοσ ιν, ηιι δ' έ γώ, jl ίIOO l του αύτ όυ τ υπο υ είυαι καΙ ταύτο υ

d

έλά ττους . δει γαρ δη

δύ,/ασθαι τούς τε με ίζους καΙ

TOuS

έλά ττους . η ουκ οίει

, μεί'ους τ ίυα ς Έγωγ', εφη· αλλ ' ουκ έυυοω ουδε του

λέ γεις.

5

ήμιυ έλεγέτ η ν καΙ. Οϋs Ήσ ίοδός τε, ε{ΠΌμ, και "ΟμηΡος ώποις

TOiS ά ι/θρ οί αλλοι ποιητα ί. ουτ οι γάρ Που μύθσυς υσι. δει ς συντιθέ" υτε ς έ λεγόυ τ ε καΙ λέγο

ψευ

Φόμευος λέγεις; Ποίους δ ή , ιι δ' ος . και τί αυτ ωυ μεμ μάλιστ α μέ μΦεσθαι, και 'Όπ ερ, ήυ δ' έγώ, χρη και πρω του αι. δητ αλλ ως τε και έάυ τις μη καλως Ψεύ 10 e

5

378

Τί τοD το;

λόγψ, ΠΕΡI. θεων τε 'Ότ αιι είKάζΓj τι ς κακώς (ουσίαυ) τφ εμ έσικ ότα γράΦωυ και ήρώωιι οίοί είσ ιυ, ωσπ ερ γραΦεus μηδ οΙς αυ δ μ ο ι α βoυλ ηθ ~ γρά Ψαι . υτα μέ μΦεσθαι. Και γάρ, εΦη. όρθως έχει τά γε τοια

παιδιά το πρώ το ασυλλό γιστα να ακο υνε τα Θα αφήσουμε λοιπον Ε'τσι να δέχονται στη ν ψυχή ιαξε ό π ρ<ίJτOς τυχών κ αί τυχον παραμύθι που έφτ τις γνώμες που πιστ εύ­ ο πλε ίστον αντi.θετες από τους πα ραστάσεις ,bς επί τ ρωθεί ώς άνθρωποι; νται σταν θ α εχουν δλοκλη ουμ ε στ ι θα πρέπει να ασπαζο ναν τρό πο. ΔΕν θα το αφήσου με με κ ανέ να επιβλέπουμε , καθώς φαίνεται, θα είναι πραJτη μας δου λεια λοιπόν ξουν, να το εγκρί­ ς μύθους, [ο) και δ ,τι καλο φτια εκείνους που φτιάχνουν του να πείθουμε τις πα­ πετάμε. Κι δ,ΤΙ θά εγκρίνο υμε, νουμε, ενώ τα αλλα να τα να τους πλάθου ν τΙς να το λένε στα παι δια και ραμανες καΙ τΙς μανάδες ς πλάθουν τά σώ­ πολυ περισσότερο απ ' στι του ψυχές με αυτσύς τους μύθους

ια είναι τα πιό γι' αύτ α πού λέν ε τώρα στα παιδ ματα μέ τα χέρια του ς κι δσο πολλα για πέταμα .

με

Ποιά εννοεϊς; είπε. , Θα διακρ ίνου ­ μυΘικές διηγι'ισεις, ε&τα εγα) Κοιτόζοντας τΙς μεγαλύτερες κι ή επίδραση ούπ ι είναι ασφαλώς το ϊδ ιο [d] καΙ τί.ς πιο μικρ ές. Γιατί το καλ

· η δεν το νομίζεις; καί οί μικρές, επίσης ή ϊδια πού ασκουν, κα Ι οίμεγάλες

σταν λες αλαβαίνω σμως ποι ούς εννοείς Αυτο το δέχομαι, ε&τε' δέν κατ

'μεγάλους μύ θους"

οί αλλ οιπ οι'l­ ό 'Η σίοδος κι ό ' Όμη ρος καί Αυτ ους, είπα, πού μάς έλεγαν ρώ ­

τί.ς Ελεγαν στους ανθ ς διη'(1\σεις ψ εύτικες καί τές. ΑΔτσι επλεκαν μυ θικέ α. πους καί τίς λένε καί τώρ

καί τί κακο βρίσκεις σ' αυτούς; Ποιούς μύΘους εννοείς, ε&τε, ίς, ίδίως Όταν ίως πρέπει να κατα κρίνε ι κανε Αύτσ πού πρωτίστως καΙ κυρ

ο. το ψέ μα είναι και κακοφτιαγμέν " Εχεις ενα παράδειγμα ;

ει ασχημα ο,ΤΙ αχε­ ιος, μέ σσα λέει , παρουσιάζ [ο) ' Όταν λόγου χάριν "όπο

αλλ ό πως δη λέγομε υ καΙ ποία;

ε1.ναι αύτοί, ααν το ς ;\ρωες, δηλαδή ποι ας λογής τίζε ται μ έ τούς θεούς καί τοίJ πού θέλ ει

υσα το ώς ουρα υός" μεγίστωιι ΨεVδος ό ε ιπωυ ου καλ ως' έΨε νΟ$" ά Φησι δράσaι αότου 'Ησ ίοδο ς, ό τε alJ Κρό

να ζωγραφίσε ι.

και περι τώυ Πρώτο υ μ έυ, ην δ' έγώ, το μέγ ι στοιι

τε ηργάσατο υου έργα και ώs έ τιμωρή σατο αυτόl/. το δε δη του Κρό

"56

τα με αυτα .ζει δεν έχουν καμια όμοιότη ζωγρά φο πού οσα ζωγρ αφi

ακρίνει κανείς . ι τέτοια πράγματα να τα κατ Πραγματικ ά , είπ ε, σωσ τό είνα α στο νου σου ; Τί εχεις ομως συ γκεκρ ιμέν ψ έμα για τούς νος πού είπε το πιο μεγ άλο Πρώτα- π ρώτα , α πάΥτησ α, εκεί α ό ουρανος διέ­ καλα αύτσ το ψέμα, πώς τάχ πιΟ μεγάλους δέν τό 'φ,ιαξε τ ου ό Κρ όνος τον εκδ ι­ Ήσίσδος κι στι με Τ11 σειρά πραξε δσα τού αποδίδει δ σσα ό ϊδιος επαθε πράξεις τού Κρόνου καΙ για κήθ ηκε. [378 a] Κ ι οσο για τίς

' 57


Π Ο Λ 1Τ Ε Ι Λ

Π ΛΑΤ Ω Ν

πά Οη όπ α του ύέ ος , ούδ ' dV ει ήv άληθη ψμηιι δει tJ ΡQ.δίως

ουτω" λέγεσθαι προ" άφροvά " ΤΕ και νέου" . άλλά μάλιστα

5

b

μΕtJ σ ιγασθαι, εΙ δε άνόγκη τι ς ην λέγειv, δι ' ά π ορρ ήτ ωu άκούει ιΙ ω$ όλιγίστ ους , θυσαμένο υ$' ου χοιρον άλλά τι μ έγα και απορον ΟΟμα , σ πω$' δη έλαχίσ ΤΟ Ι $ συιΙέβη ακουσαι. Και γάρ , ή δ ' δς, ουτοί γε οί λόγοι χαλεπο ί_ .

ι γ ', <Ξ φηιι, ώ ΆδείμαιΙτε , f:V ηΙ ήμ ε τέ ρς.ι Και ού λε κτ έο πόλει. ούδε λε κτ έ ον νέ <ρ άκούον τ ι ω ς άδ ι κων τα έσχατα

d

Ού μα Τ ΟΙΙ Δία, ή δ' δς, ουδε α υτ ιρ μοι δο κεί έ πιτή δε ια

τε καΙ έ πιβουλε ύουσι και μά χοvτα L --ο υδ ε γα ρ ά λη θ η - εί γε δει ήμι" του" μέ λλο vτα" τη" πόλ ιν ΦυλάξΗ" αίσχισ τ ον ι/ο μί ζΕ ιν το Ρ'ι-δί ω" άλλ ήλο ", άπε χθάνεσ θαι -π ολλο υ δΕΙ γιγαv τομ αχία$' Τε μ. uθολογ ητ έοv αύτοι ς καΙ. πο ι κι λΤΕ Ο V, και

όλλα$ ε χθρα $ πολλας και παντοδ α πa $' θεων τε και ήρώων ΠΡΟ $ a uYYEvELS' τε καΙ οι κε ίο υ$' αύτων- άλλ ' εϊ πως μ.έ λ. λομ ε v πε ίσ εlll ω $ ουδε l$ πώποτε πολίτη $' € τε ΡO$ έτέ ρφ ά πήχθ ετο ουδ ' έσ τιιι ταυτο οσ ωιι , τοιαυτ α λε κτ έα μα λλοv προς τα παι δ ία ευθΙΙ$ και γέ ρουσι. και γραυσί, και πρε σβυτέ ροι ς

ρίΨεις υπο πατ ρός , μέ λλοιιτο ς τ ~ μητρι τ uπτ ομ.έ VlJ άμ uvείv,

και θε ομ αχία $ ό σα ς . . Ο μη ρΟ$ π ε ποίηκε v ου n a paBEKTEOV ε ις ηΙιΙ πόλ ιν , ουτ' έ ν ύποιιοίαις πεποιημ έιια ς ο υ τε dVEU ύπο­

ιιοιωu . ό γαρ ιΙέ Ο$ ούχ οί ό$ τ ε KpfVEιV δη ΤΕ ίιπ ό vοια και

e

να περιοριστούν στο ελάχιστο δοοι θα τα άκσύσουν.

ί. Πράγματι, εΤ.πε· αυτοι σΙ μύθσι είναι φοβερο

μεγάλη αδικί.α

γ ιγ ιιομέ vαι ς και τοΙΙ ς ποι η τ aς έ γγυς r ovr wv άναγκαστέοv λογ οπ ο ιείιι. 'Ήρας δ ε δε σμΟ ΙΙ $ όπο ύέ ος και 'ΗΦαίστου

5

άπόρρητα , κι αφού να ειπωΘσΟν , να τα άκσυ νε δσο το δυνατον πιο λίγοι, ώς καΙ σπάνιο σφάγιο , ωστε πρώτα θα θυσιάσουν οχι χσίρο αλλα κάποιο μεγάλο

μέγιστοι.

Ούδέ γε , IιV δ' έ γώ, το παράπαν ώς Οε οι Ο ε οί $ π ο λεμουσί

5

θα χρειαζόταν το καλύτερο Όα l'lταν να τα αποοιω π ά ' κι αν για κάποιο λόγο

μας πόλη. Ούτε ΚαΙ δεν Όα πρέπει , Άδείμαντε, να λέγονται σ"l δΙΚ11 διαπρά ττοντας ΤΙ1ν πιό πρέπει να λέγεται μπροστ α σ' εναν νέο ανθρωπο οτι

ε ίνα ι λέ γει ιι.

c

με απηχτο μυαλο αλλα τα λέει κανεΙς ετσι. ασυλλόγιστα σε ν έους ανΘρώπους

ούδε ν αν θαυμασ τοιι πο ιοί, ουδ ' αυ αδικουιιτα πατέρα κολάζωμ πα ιι τι τρόπψ , ά λλα δ ρ Φη civ σπε ρ eEWv ο ι πρώτοί. τε και

5

οτι Θά ' πρ επε να απο το γιό του , αυτά , ακόμη κι αν /μ αν αλη θιν ά , δ εν νομίζω

δ μή . άλλ '

a α " τηλικοΌ το" ων λάβ\) έ ν ται" δόξ αι" δυσέκ-

ιιιπτά τε και ά μ ε τάστα τα Φ ι λει γί.γνεσθα ι · ~J V δη ίσω ς

[b)

,\

όπσίος δ ιέπραξε

ό επιβάλλovτας κάθε λογής τιμωρ ίες στόν πατ έρα τσυ, ακρι­ κάπσ ια αδ ικία , δεν κάνει τίποτε αξ ιοπερίεργο αλλCι

βώς δ ,ΤΙ εκαναν καΙ οΙ πρώτοι καΙ π ιο μεγάλοι Οεοί.

είναι κατάλλη ­ Μά το Δία , εΙ.πε , οϋτε κι εγω νο μίζ ω Οτι αυτά τ α πράγμα τα

λα να λέγονται. .

ση να λέγετ αι Άλλά και γενικώς , είπ α εγώ, δ έν πρέπ ε ι σέ καμία π ερί.πτω εύονται. δ ενας τ ον ΟΤΙ οΙ θεοί είναι. σε πόλ εμο με τσύς θεούς [οΙ κ ι δτι επιβουλ

εύ ει κάτι τέ τοιο- , αν θ έ­ αλλο καΙ φιλονικούν -αφου άλλωστε καΙ δεν αληθ πόλη να νομίζουν π ως λουμε αυ τοι πού θ α αν α λάβουν ν α φυλάξουν την

ας τ όν άλλο, οπως επί­ είναι επ αίσχυν το να εχΘ ρ εύ ονται μέ τό πα ραμικρ ό ό εν

ρ ούν επ άνω σε κεντήμα­ σης δεν θ α πρέπε ι να διηγΟύνται μύ Θ ους και να Ιστο λογη ς εχΟρες τών Οεών καί τα τις μάχες τών Γιγάντων και τις πολλες καΙ κάθ ε

αν είν αι να π ε ί­ τών η ρώων με τ ούς συγγ ενείς τους καΙ τους φ ίλους τ ου ς , αλλα

τη ς π όλη ς Μν μίση σ ε σου με τους ανθρώπους μας πως καν ένας π ολίτη ς αυτης

α τ ό είχε κάν ει , τέτοια π οτε ως τώρα αλλον πολίτη και πως Θ α ,ητ αν αν όσιο ν έξαρχης στα είν αι σωστότ ερο να λένε Idl οΙ γέροντες καΙ σΙ γριες ευΘύς εωΘουν οΙ ποιητες παιδιά , αλλά κι οτ αν θα μεγαλώ σου ν, κι ακόμη να ύποχρ τα για "1ν 'Ήρα πού τιΙν να πλέκουν γι' α'lιτους παραπλήσιους μόΟους. Κι. αύ τον γκρέμισ ε δ πατέ­ εριξε ό γιός της στη φυλακι1 καΙ γιά τον" Ηφαιστο που τη μητέρα του που ρας του άπο τον ούρανό , οταν θέλησ ε να ύπερασπιστει. τους που εχει Ιστορή­ την εδερναν , κι δλες εκείνες τις μάχες τών θεών μεταξύ

"oyw

οχι, αύτα δεν θα τ α ανε­ σει ό 'Όμηρος, ειτε με αλληγορικι1 σημαοία ειτε καΙ

είναι σε θέσ η να χΘούμε να λέγσνται στ11.ν πόλ η . ΓιατΙ ό νέος ανΟρω πσς δεν πού θα ενστερ­ διακρί.ν ει τί είναι άλληγορικο και. τί δεν είναι, ό.λλα οί γνώμες

τι1ν τάση να γίνονται νιστεί σ' αυ Τ11 την 'iλικία δύσκολα αλλάζουν [e) κι {χουν πάν ωστ ε οί πρωτοι ­ ανεξίτη λες. 'Ίσως γι' αυτό λο ιπον πρέπει να κάνουμε τό

'58


Π ΛΑΤ ΩΝ

έ' νεκα περι παντος π οι ητ έον

a πρώ τα άκούουσι ιι ότι

Π ΟΛ ΙΤ ΙΞ Ι Λ

κάλλισ τ α

με μυθολογ ημ έιια προς αPE Ttl lJ άκούειιι,

'Έχε ι γάρ, έφ η , λόγοv. άλλ' εί Τις αυ και ταΟτα έρω­

5

ΤqJη ήμά ς, ταϋτα αττα τ' έστιυ και τίlιε $ οί μϋθοι, τίνα$ αιι

όμορφα για να οδηγούν ση1ν άρετή.

"Εχει βάση αύτό πού λές. 'Α ν δμ ως μας ρωτούοε κάποιος καΙ τούτο: Ποιοί είναι αύτοΙ οι μύθοι και ποιας λογής, τί θα τού λέγαμε;

Φαί μ ε ν;

Και εγω εί ποlJ' "' Ω 'Αδείμαιιτε, ούκ εσ με. υ ποιηται έγώ τε 379 και συ Εν T<ίj παρόντι, άλλ' οΙ κισται πόλΕω$' οΙκισταίς δ€ ΤΟΙΙ$ μειι TlJiiOU$ προσήκει εΙδένα ι EIJ 01ς δΕί μ υθολογειν τους

η1 στιγμ11 -μιά πόλη πάμε να ίδρύσουμε. Λίιτο το όποΙΟ όφείλουμε να ξέ­

ποιητάs, παρ ' ους έαlJ ποιωσιν ουκ έ πιτρε π τέ ο ν, ου μηl) αί.ιτοίς γε πα ι ητ έο ν μ ύθους .

οι ποιητες για τούς μύθους τους καΙ πού αν δεν τα λα μβάνουν ύπόψη τους,

5

Όρθως, Εφ η' άλλ' αυτο δη τουτο, οι τύποι περι Οε ο­

λογ ία ς τίιιες αν είε lι;

Τοιοί δε πού τινε ς-, ήιι δ' εγώ' οί ος τυγχάνε ι ό θεος ώιι, άει δή που άποδοτέοlJ , έάιιτέ τι ς α ίπον εν Ε π εσ ιν πoι~ έάlJτε Ε ν μέλεσ ιlJ έά ντε έν τραγ41δί<;ι.

Άδείμαντε , του απάντησα εγώ, δεν εϊμαστε ποιητές, εγώ κ ι Ισύ , (3790) αύτή

ρουμε ώς ιδρυτες τής πόλης είναι τα καλούπια πο" πρέπει να χρησιμοποιούν δεν θά πρέπει "α τούς επιτρέπουμε να γράφουν, κι οχι να πλέκου με έμεις μύ­ θους.

Σωστά, είπε' αυτα δμως τα καλούπια για τΙς ιστορίες με τούς θεοι,ς πό)ς

άκρ ιβa.ς οα είναι; Νά, κάπως ετσι, είπα: Ε'ίτε γιό έπιγ,:ι) ποίηση πρόκειται είτε γι.ό λυ ρικη είτε

10

Δει γάρο

για τραγωδία, το Οείο πρ έπει π άντοτ ε να παριοτάνεται. απαράλλαχτα δπως

b

ουκοϋιι άγαθος δ γε Οεος τ 0 όlιτ ι τ ε KαL λεκτ έοιι οϋτω ;

είναι..

Τί μ ήv;

Άλλό μη" ουδέ " γε τω" άγαΘW" βλαβερόv ' ιι γάρ; ο υ μ ο ι δοκεϊ .

5

lO

'Άρ' ου" δ μη βλαβερο" βλά πΤΕΙ ;

τον περιγράφουν ; Άσφαλό)ς γ ιατί ρωτάς;

"Ο δε μη βλά πτει κακόιι τι ποι εί;

ΟύδΕ τοϋτο.

'Ωστόσο κανένα άγαθο πραγμα δεν εΙναι βλαβερό' ετσι;

''Ο δέ γε μηδε l) κακοlJ ποιεί ουδ' αιι τιιιος- εϊ η κακοίι αίτιον;

"Αραγε κάτι πού δεν είναι βλαβερο προξενεϊ βλάβη;

πω, γάρ;

Ν ομίζω,ναΙ

Μέ καν~ναν τρόπο.

Ναί .

ΚαΙ. κάτι πού δεν προξενεϊ βλάβη κάνει κανένα κακό; Καν ένα.

Αίτιοιι αρα ευπ ραγίας-;

Κ αι κάτι που δεν κάνει κανένα κακό θα μπορούσ ε να ηταν αίτία κάποιου

Ν αΙ

15

Π ράγματι, πρ έπει.

[b) Ό θεος δμως δεν είναι σταλι\θεια άγαθος-καΙ δεν πρέπει ώς τt'τοων να

Οίιδα μ ως.

Τί δέ; ωΦέλι μοlJ το άγ αθό lJ ;

c

πρώτοι μύθοι π συ ακούνε τα παιδια νά εχουν συντεθεί δσο το δυνατσν πιο

ουκ άρα πά ιιτων γε αί nοlJ το άγαθόlJ , άλλα τών μ εlJ ευ έ χό ντωlJ αίτιον, τώlJ δε κακών α ναίτιον.

κακού;

πως θα ήταν αύτΩ δυνατό ; ΤΟ άγαθό, πάλι, εΙναι ό,φέλιμο ;

Π αvτελωs γΌ έφ η .

ΝαΙ

'Επο μένως είναιαίτία ευτυχίας. Ναί..

">

Συνεπώς το καλο δεν είναι ή αιτία για δλα τα πράγματα αλλα μόνο για τα καλά, ένώ για τα άσχημα πράγ ματα δέν φέρει ei,θι'νη.

/c) Συμφωνό) άπολύτως, εΙ-τε . 160


ΠΛΑΤΩΝ

ουδ' αρα, , ην δ' έγώ, ό θεός, έ πει δ η άγαθός, πά vr ων αν ε 'ίη αίτι ος , Ι~5

01.

πολλοι. λέγουσιν, άλλα όλίγων με\! τοίς

άιιθρι!)ποι ς αιτιος, πολλωιι δε αναίτιος πολυ γαρ έλάττω

5

τά γαθα των κακων ημίν, και των μειι άγαθων ουδέ να άλλον αίτιατέον , των δε κακων αλλ' αττα δεΊ ζητ είν τα αιτια, αλλ' ου τον θεόν,

'Αληθέσ τατα, έφη, δοκε"

μοι λέγειν.

ουκ αρα,ην δ' έγιf), άποδεκτέον ουΤΕ 'Ομήρου ουτ' άλλου

d

ποι.ητοίι ταύτηιι την άμαρτίαν περι τους θεσυς άνοήτωι; άμαρτάνοντος και λ έ γοντοι;-

5

~Eπoμένως, είπα εγώ , ούτε και ό θεός, ώς άγαθός ΠΟΙ) είναι, είναι ή αίτία για δλα δσα συμβαίνουν οτούς ανΘρώπους, σπως λέει ό πολύς κόσμος, αλΜ

γιά λίγα μόνο, ένώ γιά πολλά i.ίλλα δεν εΙναι ύπαίτιος γιατί ΟΤ11 ζωή μα ς τά

καΜ πράγματα εΙναι πολύ λιγότ ερα απα τά ασχημα, και τά καλά α1Jτά δεν πρέπει να τα αποδίδουμε σε κανέναν άλλο , ένώ για τα ασχημα πράγματα πρέπει νά αναζητούμε κάπου αλλού τιιν αίτία τους κ ι οχι στό θεό. Πάρα πολύ αληθινό, νομίζω, αυτό πού λές. Δέν θά αποδεχτούμε, λοιπόν , αυτό τό ανόητο λά θος ουτε από τόν 'Όμηρο

[d) ουτ ε από οποιονδή ποτε αλλο ποιητη δ όποίος λέει δτι

ώς δοιαί ΤΕ πίθοι κατακείαται εν Διος οϋδει

Μπρ οστά στσυ Δία την πόρτα βρίσκονται στημένα δυο πιθάρια,

κηρων εμπλεΙΟL, ό μειι έσθλων, αυταρ δ δει λG>ιι'

νά 'χει νά δί.νει, τό 'να βάσανα. τ' αλλο αγαθα γεμάτο.

και ~ με-ν αν μείξας ό Ζευς δ ι~ αμΦοτέρωιι. άλλΟΤΕ μ έν τε κακ4) δ γε κύρεται, άλλοτε δ' έσθλφ·

φ δ' αν μή , άλλ ' ι:'ίκρατα τα ετερα, η\ιι δε κακη βούβρωστι ς έπΙ χθόνα δiαν έ λαύνει·

e

n

ούδ' ώι; ταμία ς ήμίν Ζευς­

αγαθων τε KQKC)I) τ ε τΕτυ κται, Τ11ιι δε τιΌJν δρκων και σ πονδωιι σύγχυσιν,ην' ό Πάν­ δαρος συνέχεΕ ΙΙ , έάν τις Φll δι ' Άθηνας τε και Διος

5

γεγονέναι, ου κ ε παΙΙΙf, σόμεθα, ούδε θεών εριιι τε και κρίσιν

380

δια Θέ μιτός τε καΙ Διός , ούδ' αύ, ώς ΑΙσχύλος λέγει, εατέον ακούειν τους νέους. στι­ θεος μεν αΙ τίαν φύ ει βρο τοις ,

καΙ στι σε οποιον ό Δίας άνακατώσει καΙ.. δώσει κι απα τα δύο, αΙJτOς άλλοτε πέφτει σε κακό κι άλλοτε σ ' ευτυχία ενώ σε δποιον δεν δώσει μίγμα αλλά μόνο απο τό πρώτο πιθάρι, αυτον τόν κυνηγάει λιμάγρα α βάσταχτη σΊ11ν i.ίγια γης επάνω'

οϋτε Ότι δ Δίας είναι κάτι σαν κατανεμητης [ο) γιά τ ' αγαθά καί τά δεινά τού καΟενός μας.

Κι αν κάποιος ίσχυριστεί δτι ό Πάνδ αρος, πσυ πάτησε τούς σρκους καί τίς σπονδές, τό εκανε με τήν ύποκίνηση της Άθηνάς καί τού Δί.α, δεν θά τσυ πούμε

«ε;η.ε» , η δτι ή διαμάχη τών θεών κιδ τσακωμός εγινε [3ΗΟ3) εξαιτίας "'lς Θέμιδας καΙ του Δί.α. ούτε πάλι θα άφήσουμε να άκουνε οί νέοιδτι, σπως λέει ό Αισχύλος,

στα ν KαKιΌJσαι δCψα παμπήδην θέλτ:ι,

5

άλλ' εάν τι ς ποιη ε ν οίς ταυτα τα ίαμβεια ενε στιν , τα της Νι όβης πάθη , η τα Πελ ο πιδων η τα Τρωικα η τι άλλο τω ο

b

σπέρνει ό θεός τό κρίμα στούς Θνητους σταν συΟέμελα το σπιτικό τους να χαλά σει θέλει.

τοιούτων , η συ θεοίι εργα έατέ ον αύτα λέγειν, , η εί θεου,

'Αν κάποιος ίστορεί τά παθήματα της Νιόβης, σπως στό ποίημα άπ' δπου

εξευρετέ ον αύτΟι ς σχεοον δ ιι viJv ημεί ς λόγον ζητουμειι, καΙ

τούτοι οί ιαμβικοί στίχοι, η τις συμφορες τών Π ελοπιδών η τόν Τρωικό πόλε­

λεκτέον ώς ό μεν θεΟ5 δίκα ιά τε καΙ άγαθαηργά ζε το, οι δε

μο η κάτι αλλο παρόμοιο, εμείς δεν Θα τόν αφήσουμε να λέει πώς τέτοια

ώιιίναντο κολαζόμενοι· ώς δε Cί.θλιoι με ν οί δίκην διδόντες',

πράγματα εΙναι εργα ένός Θεού, η, αν τά χαρακτηρίζει εργα Οεού, πρέπει να

ηιι δΕ δη ό δρωιι ταΌτα θεός, ουκ έατέ ον λέγειν τοιι ποι­ ητήv, άλλ' εί μΕν στι έδ ε ήθησαν κολάσεως λέγοιεν ώς

βρεί μιά αιτία γι' αυτά, σχεδΟν σαν αυτήν πού αναζητούμε τώρα έμείς,

Ibl καί

να πεί στι δ θε6ς επραξe;-.καλό. καί δίκαια , κι στι έκεινοι είχαν ωφέλεια άπα την τιμωρία' άλλα οτι δσοι 'υφίστανται μια τιμωρία εΙναι να τούς λυπόμαστε, κι δτι για αυτή του ς Τ11ν κατάσταση φταίει δ θεός , αυτο δεν πρέπει νά τ6 έπι­ τρέψουμε στόν ποιητη να τό λέ ει. ''Αν άπό την i.ίλλη οί ποιητές θα λένε δτι οί

.62

.63


ιt O ΛΙΤ E Ι A

Π ΛΑ ΤΩΝ

5

c

άθλιοι οι κακοί , διδόιιη: ς- δε δί κη]) ώΦελοΟ ντο ύπο του θε ού ,

τρι.σάθλιοι έκεινοι χρ ειαζόταν νά τιμωρηθούν κι Ότ ι άπΩ την τιμωρί.α που οί

ε ατ έο ν ' κa κωv δε αίτιο]) φ άιιαι. θεόΙ) TLVL γίγVΕ.σθαι

θεοί. τους επέβαλαν βγήκαν ώφελημένσι, αυτο πρ έπει να τούς το επιτρέψου­

ciy aeOV

οιιτ α, δια μαχετ έο]) π α ντΙ τ ρόπψ μήτ ε τινα λέγεLlJ ταΟτα Εν

με. 'Ότι δμως ό θεός, ό οποίος είναι άγαθός, γίνεται σε κάπο ιο ν πρόξ ενος κα­

τ 6 α-υτ οο π όλει, ει μέ λλει ε'ίJIJO μή σεσθαι, μ' 11τε TLvα ciKOUELV,

κού , τούτο είναι κάτι γιά το οποίο ο φείλουμε να δώ σουμε μάχη έπίμονα και

μ ήτ ε νεώτερον μήτ ε πρεσ βίπ εροv, μήτ' EV μέ τρ<v μήτε. αVEU

μέ τ ρου μυθολογουντα , ώ ς- ουτ ε όσ ια σ ιι λεγόμεVQ εΙ λέγοιτ ο, ου τ ε σύ μφορα ήμί Ι) ουτ ε σύμφωvα α ύτ α αύτοίς- . Σύ μψηΦός σο ί ε. ίμι, εφ η , τ ούτο υ του vόμοv, καί μοι

5

άρέσκει .

σίπος μ ε]) τοί vυv , ήν δΙ εγ ώ, εΙς- σΙ) ε 'ίη τωι; πε ρι θεους­ νόμωv τ ε και τ ύπωv . έ ν ~ι δεήσει τ ούς- τ ε λέ γοντας λέγε ιΙ)

και τ ους πο ι.οUvτας π οιε:ί v, μη π άντ ων αΙΤΙΟν τον θεοι; α λλα τ ωιι άγαθων.

Και μ άλ " εφ η , ά π 6χρη.

Τί δε δη ό δεύτερος δδε; άρα γόητα τοιι θεοΙ) ο'ίει είναι

o, ov

ε ξ ε πιβουλης φαντ άςωθαι iί λλoτ ε

EV

iίλλαι ς ίδέα ι ς

τοτ ε μεν αυτομ γιγvό με VΟ ΙJ, [και ) αλλάττοvτα το αυτου είδος είς π ολλας μορΦ άς, τοτε δε ήμα ς απ ατωντ α και π ο ιοΟντ α

5

e

(c)

μήτ ε νέος μήτ ε γέρ ος, γιατί. τ έτο ια λόγια

δεν θά 'ναι μόνον ανό σιο να τα λέει καν είς, αλλα και αντίΘετα με το συμφέ­ ρον μας καί χωρίς λογική συ νΟΧ1].

Ψηφίζω μαζί σου , εΤπε, το νόμο αυτό , μου αρέσει κι έμένα .

Α ύτος λοιπόν, εΙπα εγώ , θά είναι ενας άπό τ ου ς νόμου ς και τ α καλούπια ους ij γραφουν ποιήματα για αυτούς: δτι ό Θεός δεν είναι η αιτία για δλα τα πράγματα αλλα μόνο για τα καλά.

Κι είναι π ολυ σωστος αυτος ό νόμος. (d] Ποιά ε[ναι δμως η γνώμη σου για τ ουτον έδίiι, τον δεύ τερο; 'Άραγε πι­

στεύεις δτι ό θεος είναι κανένας μάγος πού -λες και ξεπετάγετ αι από κά­

ηκιστα τη ς έαυτοΟ ιδέας- έκβαίιιειν ;

ποιο καρτέ ρι-- ε μφανίζετα ι πότε με τι) μια καΙ πότε μέ τήν αλλη μορ φ1'1 ,

ο υκ έχω, εΦ η , ιιυν γε ουτ ως- εΙ πεΊv.

αλλοτ ε άλλάζοντας τ;l μορφή του καί δίνοντάς της αλλα σχι]ματα κι αλλοτ ε

Τί δε τόδε; ουκ άιιάγκ η, εϊπερ τι έξίσταιτο τη ς- αύτοΟ

εξα πατώντας μας κ αΙ κάνοντάς μας να νομί.ζουμε εμεις γι' αυτόν τέτο ια πρά­

ίδέας, Γι αυτο ύφ ' εαυτοίι μ ε θίσ τασθαι Γι ύπ' αλλου ; ουκοσν ι,πο μΕ]) ολλου τα ά ριστα ε χοιι τα ηκιστα αλλο ι­ _,

,

~

t'

_

, , '

ου ται ΤΕ και. KΙIIE ΙΤ aι; oιov σ ω μα υπο σιτιw v τ ε

38 1

συτε καΙ να τα ακού ει κανένας,

π ερι. αύτοϋ τ οιαυτα δοκείν, η απλοίιν τ ε ειναι και πά ντων

Άυ άγκ η .

5

γράφοντας ΠΟΙΊιματα ε'ίτε και πεζά, αν πρόκειται να είναι εύνσμούμενη πόλη,

π ρος τα όποία θα ύποχρεωθουν να συμμορ φωθουν δσοι μιλουν για τσυς Οε­

d κα),

άνένδ οτα, ωστε κανένας να μ11 λέει τέτ οια πράγματα ση1ν πόλη του , ε'ίτε

, ­

και π ο τω ιι

και πόιιω ν. και π α]) Φυτοι; Δπ ο είλ ήσεώv τε και άιιέ μωιι καΙ

γματα, η πιστεύεις δτι είναι άπλός και ένιαϊος , κι στι λιγότ ερο απα όποιο νδή­ πατε αλλο διαφο ροποιεΤται απο τή μορφτl του ; Δ εν μπορώ, είπε , να σού απαντήσω ετσι αμέσως . ~Aπάvτησέ μου τότε σέ αυτό. 'Όταν κάποιο πράγμα παίρνει μια μο ρ φη

τώμ τοιούτων παθημά τωv , ου το -υγιέ στα τοιι καΙ ίσχυ ρ ό τα τοιι

διαφο ρ ετική άπο ηι δική του , [ο] κατανάγκην αύτή η μεταβολή δέν θα 6φείλε­

ηκισ τ α cιλλοιοίι ται;

ται fj στον ίδιο του τ ον έαυτο Ι} σε κάποιο αλλο πράγμα;

πω ς δ' ου ,

Κατανάγκη.

ψuχη v δε ου η) )) ά v δρειοτ ά τη ν και φροv ιμωτάτη v ηκισ τ '

Δέν είναι αλή Θ εια πώς Ο ,τι διατελεί σέ αριστη κατάσταση ελάχιστα αλλο ι­

ο μ τι έξ ωθ ειι π άθος τ α ράξ ε ιέιι τ ε και άλλοιώσειεμ ;

ώνεται καΙ μεταβάλλεται έξαιτίας ενός αλλ ου πράγματος; 'Όπως λ.χ. το σωμα από τΙς τροφές κι. απο τα ποτά και τσυ ς κόπους η δπως γενικώς τ α φυτα απο τιιν κάψ α τοϋ ηλιου , τΟ'υς ανέμους καΙ τ α παρόμοια' όσο πι.ο στά συγκαλά τους είναι κι δσο..πιΟ γερα (381 ' ] τόσο λιγότερα δεν επ ηρ εάζονται; Άσφαλίiις.

Και δεν είναι πάλι 11 πιο θαρρεTl) κι η πιο γνωστ ική ψυΧ11 αίιτιι που ελάχι­ στα θα ταραχθεί καΙ θα επη ρεαστεΤ απ ο κάποια έξωτερικη αφο ρμή ;

, 64

165


Π ΛΑ Τ ΩΝ

Π ΟΑ ΙΤ Ε Ι Α

Ν αί.

5

ΚαΙ μ ήll που καΙ τά γε σύvθε τα πάιιτα σκεύη τ ε και

οίκο δομ ήμα τα καΙ άμΦιέσμα τα κα τα το ν αύτον λόγοΙ) τα εύ

εί ργα σμένa καΙ ευ εχοντα ύπο χρόνου τε καΙ τώΙ) άλλωv παθ η μάτωv ήκιστα άλλοιουται. 'Έση δη ταίι τα.

b

Πάυ δη το καλ,;;;; έχο υ η φύσει

i\

τέχυη ή άμΦοτ έροι ;;

έλαχίστ η υ με ταβοληυ ύπ' άλλου έυδέχε ται . " Εοικε ιι.

ou;

Ταύτη μευ δη ηκιστα αν πολλα;; μ ορφα;; ϊσχοι ό θεό;;. " Η κιστα δη τ α .

Άλλ' άρα αυτος αίιτο ιι με τ αβάλλο ι

av καΙ άλλοιοι;

Δηλου , εφη, ό τι , ειπε ρ αλλοιοϋ ται.

10

Πότ ε ρσv ου Ι) έ πΙ το βέλτι όΙ) τ ε καΙ κάλλιου μεταβάλλε ι έα υτοΙ) Τι έ πι ΤΟ χειροιι καΙ το αισχιον έαυτοϊι; 'Αvά γκη . έφ η , έπΙ. το χεί ρου , είπε ρ άλλοιοίιται ' ου γάρ

c

πΟυ έ vδεα ΎΕ φήσομεΙ) τοι; θεον κάλλο υς η άρε τ η ς εΙναι .

dv 5

λοφτιαγμένα και αε καλη κατάσταση επηρεάζονται έλάχιστα άπο τα χρόνο

"Ετσι είναι.

' b) 'Οτιδήποτε, ετσ~ διατελεϊ σε καλή κατάσταση, ε'ίτε άπο φυσικη άποψη είτε άπο τεχνΙΚ11 είτε και άπ α τα δύο, έλάχιστη άλλοίωση μπορεί ν α ύποστεϊ

Άλλα μηΙ) ό θεός γε καΙ τό του θεού π άνΤl1 άριστα έχει. Πώ ;; δ'

Και βεβαια αύτη ή 'ίδ ια άρχη ισχύει κατά κάποιον τρόπο επίσης για δλα τα σύνθετα πράγματα καί γιiJ.. τά κτίσματα και γιf.ι τά ένδύματα: σσα εΙναι κα~ και δ,τι άλλο τους συμβαίνει.

10

5

Ν αΙ

'Ορθότατα , ήv δ Ι εγώ . λέγεις. κοΙ οϋτως εΧΟ ΙΙΤΟ$ δοκεί τίς σοι , ώ Άδείμαντε. έKΙ~)ΙΙ aiJTov χείρω πο ι ειv ΟΠ Ι)ΟUV

η θεώυ η άυθρώπωυ;

έξαιτίας ένός άλλου πράγματος. 'Έ τ σιφαί.νεται.

Άλλά δ θεός, καί δ,ΤΙ άνήκε ι σ' αύτόν, δι.ατελεί σε αριστη κατ άσταση άπο κάθε άποψ η .

πως Οά ήταν δυνατον νά μή συμβαίνει αύτό; Έτσι λοι.πΟν δεν θά ή ταν δυνατόννά παίρνει δ θεοςπολλές μορφες. Βεβαίως , καθόλου .

'Άραγε δμως μήπως απο μόνος του αλλάζει μορφη ό θεος και μεταβάλλε­ ται.~

Προφανως , είπε, έψόσον βέβαια συμβαίνει νά μεταβάλλει δ ίδιος τόν έαυ­ τότου . Π ρος ποιά κατεύΟυνση λοιπόν μεταβ<Ίλλεται; πρός τό καλύτερο καί το

Άδύυατου , έφη .

Άδυνατον αρα. έ φην, και θε ι~ εθέ λειν αύτον άλλοιουν .

άλλ' ~JS' εοι κε. κάλλισ τ ος και άριστος (~ν είς το δυιια τοιι εκαστος αιJT(~ΙΙ μ έ ιιε ι άει ά πλως ιΞιι τα αύτου μoρφ~.

10

'Άπ ασα, εφ η , άιιάγκη έ μο ιγε δο κεΊ.

d

Μ η δεις αρα, ήν δ' εγώ, ι~ αρισΤΕ , λεγέ τω η μιιι τ ωιι ποιητωιι, ώς­

6μορφότεροη προς το χειρότερο καΙτό ασχημότερο;

'c] Κ αταν<Ίγκην, εΙ,ε, προς το χειρότερο,l:ψόσον μnαβάλλεται' γιατί δεν πρόκει.ται βεβαια νά υποστηρίξουμε δτι ό θεος υστερεί κάπου σε 6μ ο ρ φιά η σε καλοσύνη .

Σωστότατο, εΙπα. αυτσ πΟ'υ λές. Κ ι αΨΟϋ εΙναι ετσι, π.ιστεύεις, Άδε ίμαντε,

δτι θά ήταν ποτ!: δυνατον κ<Ίποιος, είτε θεός είτε άνθρωπος, νά άλλαζε με " 1 θέλησή του τον εαυτό του προς το χειρότερο -Cιπό όπ.οιαδήποτε άποψη ;

Είναιάδύνατον, είπε. Είναι, έπ.ομένως, άδύνατον και ό θεός να θέλει να άλλάζει τον έαυτό του , 6.λλά, Οπ.ως φαίνεται, καθώς είναι δμορφος και καλος δσο δεν γίνεται άλλο, διατηρεϊται πάντα στή μορφη του χωρίς καμία μεταβολή.

Αύτο εlνα~ νομίζω, πέιια για πέρα αναγκαϊο. [d] Κανένας λοι.πόν ποιητής, καλε μου φίλε, ας μΙ1 μάς λεει πώς

,66

,67


Ι ΙΛΑ Τ ΩΝ

nOAJTEJ A

Θε οι ξ ε ίνοισιν εοι κάΤΕ ς άλλοδα ποί.σ ι ,

οΙ ΟεοΙ την δψη αλλάζοντας λογ11ς-λογης, παρόμοιοι

παντοίοι τελέθοντε ς , επιστρωΦιΛσι πόληας·

5

μη δε Πρωτέω., καΙ Θέ τιδο, καταΨευδέ σθω μηδε (s-, μηδ ' έυ τραγψδίαις μη δ' εν τοι ς άλλοις ποιήμ ασιιι ε ί σαγέ τω 'Ήραν ηλλοι ωμέν ηιι , Ι~$' ίέρειαν άγε ίρου σα ιι­

με αλλόξενους Ονητού ς, αγνώριστοι τΙς πολιτείες γυρνουνε' μήτε αλλος κανένας να μάς λέει ψέματα για τον Πρωτέα καΙ τη Θ έτιδα, μ11τε

να παρουσιαζει σε τρ αγω δίες 1j σε αλλες π οιητικ ες συνΟέσε ι.ς την 'Ήρα μ ετα­ μορφωμ ένη σε ίΕρ ε ια πού ζητιανεύε ι

Ίιιάχου Άργείου ποτ α μου παισ'ιν βιοδώροι.ς·

e

για του άργ είτη π οταμου , του 'Ίναχο υ,

και αλλα τοιαυτα πολλα μ ηήμιν Ψευδέσθωιι. μηδ' αυύ πό

τα π αιδια που ζωη χαρίζουν­

τούτωιι άναπει θόμε μαι α ί μητέρ ες- τα παι δία εκδε ιματσύιιτων,

5

λέγουσαι του$' μύθους κα κως , ~)ς" αρα θε οί τι ιιε ς π ε ριέρχονται

[ο] κι αλλα πολλα τέτοια ψευδολογήματα να μην τα λένε σ' εμάς. ουτε πάλι κι

νύκτωρ π ολλοΊ ς ξέ νοι $' και παντ οδα π οίς ίνδαλλόμεμοι, "ίνα

οΙ μ ανά δες, δίνοντας πίστη σ' αυτά, να τρομάζουν τα παιδια με τέτοιες

μη αμα μευ ε ί, θε ο", βλασΦημώσιυ , αμα δε του , παί δα., ά πε ργά(ωιι ται δει λο τ έ ρους .

φαντάσματα με όψ εις άλλόκοτες κάθε λογ11ς τέτοια λόγια αποτελουν βλα­

Μη γάρ, έ φη .

Άλλ ' ά ρα . ήν δ' εγώ, α ίπ ο'ι μΕν οί θε οί είσιιι οΙ ο ι μη

10

Δ έν πρ έπει να τα λένε.

Φαίμεσθαι, εξαπατωμτ ε $' και γο ητεύοιιτ ε $' ;

Μα δεν μπορεί τάχα οΙ ϊδι.οι μεν οΙ θεοΙ να μ11ν αλλάζουν δψη , εμάς "μως να μας κάνουν να νομίζουμε στι παίρνουν κάΘε λογf]ς Ο'ψη, εξαπατώ ντας και

Τί δ έ ; ηυ δ' έ γώ ' Ψε ύ δε σθαι θεΟ., έθέλοι άυ η λόγ",

ii

εργψ Φάμτα σ μα προτε ίνω ν ;

Ούκ οί σθα, ην δ' εγώ , ότι τό γε ώς' άλ ηθως ψευδ ο" , εί οίόν τε τουτο είπ ει ν, π ά ιιτ ε ς θε οί τ ε και ανθ ρωπο ι μισοDσιμ; πω" εφη, λέ γει, ;

Ο ϋτως, -f]1) δ' ε γώ, ο η τ Ι{) κ uρι ωτ άτCJj πο υ έ αυτωμ ψεύ­ δεσθαι και π ε ρι τα κυριώτατα ουδε ις έ ι<υ)ιι εθέ λε ι , άλλcΊ

10 b

πάντ ω μ μ άλιστα φ οβειται ε κεί αυτό κεκτησθαι . OUSe υί)υ πω , iι δ' Ο, , μ αv θάvω. Οίει γάρ τί με , εφην, σεμιιον λέγε ιν· έ γω δε λέγω ότι τ δ Ψυχυ πε ρι τα όντα Φ ε ύδ εσ θαί τ ε και ε ψεϋσθαι καΊ

ά μ αθη είναι και ε ιιταυθα έχε ιν τ ε καΊ κε κ τησθαι το Φε υ δο" πάντες " ηκιστα α ν δέξαιμτο , κα ι μισουσι μάλιστα αύτο έν

5

μαγεύοντάς μας;

'Ίσως, εΙπ ε.

ου κ οlδα , , η δ' Ο$' .

5

σφημία για τους θεούς καΙ συνάμα κάνου ν τα παιδια τους ακόμη πιο δειλά .

με ταβάλλε ιν ,ήμιιι δ ε ποιουσιμ δοκει ιι σΦάς π αν τοδαπο υ$' ' '1σωs-, έ φη .

382

άσχημες Ιστορίες για κάπο ιους Θεούς πού ΤΡΙ.Υυρνουν τάχα τlς νύχτε ς σαν

τι!J τ οιοίι τφ.

[382'J Μ ά, εκανα εγώ, είναιδυνατον ενας θεοςνα Θέλει να εξαπατά φέρνον­ ταςμπρο στά μας, με τα λ'Jγια η με τα εργα του , μια ψευδαίσθηση;

Δεν ξέρω , είπε.

Δέν ξέρεις, είπα, πώς ΤΟ άληθl. να ψέμα, αν μπο ρεί κανείς να το πεί ετσι, το μισού ν ολοι, θεοΙ καΙ ανθρωποι;

Πώς t() έννοεί.ς αύτό; είπε . Νά, ετσι, είπα. 'Ότι κανένας δέν Θέλει ν α ~χει μέσα στο σημαντικότερο μ έ­ ρ ος τού έαυτού του καΙ σχετικα μ ε τα σημαντικότερα πράγματα τ" ψέμα'

απεναντίας , φοβάται περισσότερο απι, ότιδήπο τε άλλο μη φωλιάσει το ψέμα εκεΙ

'Εξακολουθώ , είπε , να μην καταλαβαίνω . [b1 'Επειδη φαντάζεσαι, είπα , δη λέω κάτι έξαιρετικα σπουδαΤο' εγώ λέω απλώς πώς το τελευταίο πράγμα που οα επιθυμού σε κάθε αν θρωπο ς κι αυτό

που περισσότερο απο όi\δ'11ποτε αλλο θα απεχΟανόταν είναι. το να λαΘ εύει σχετικα μέ το πραγματικ6 καΙ ν α δ ιατ ι::λεΙ σέ πλάνη καΙ νό 'χει αγνοια καΙ θρονιασμένο μέσα του το ψέμα.

16 8

169


n ΑΑ Τ ΩΝ

ΠΟ Λ ι τε Ι Α

Πολύ γε, έ φη.

Πολυ σωστά, είπε.

'Αλλδ. μη" όρθότ α τ ά γ'

<iv, δ vuvSij ελεγοv, τοϋτ ο ώς

άληθως ψεϋδος καλοί το, ή έν τΏ ΨυχΏ αγνοια ή τ ου έψευ ­ σμέιιου' έπεΙ τό γε έιι τ οις λόγοι S' μίμημά τι τ ου Ειι τη

10 c

ψυχίj εσ τιν παθή μα τ ο$' και ϋσ τεροιι ΎεγOιιόs', είδωλο ιι, ού π άιιu ακρα τον ψεϋδος. η

OVx

ουτω;

·Ομως, δπως ελεγα τώρα δά, πάρα πολυ σωστα θα χαρακτήριζε κανεΙς ώς 'άλη θινο ψέμα' τουτο: την

πλάνη. Γιατί το ψέ μα που εκφράζεται στα λόγια είναι κάτι σαν απομί.μηση του παθιιματος της ψυΧιϊς, καί εκδηλώνεται ϋστερα απο το πάθημα' αποτε­

λεί ενα όμοί.ωμα ψεύδους καί όχι (c) αμιγες ψέμα. "Η μήπως δεν είναι έτσι;

Πάιιυ με ιι ouv.

Β εβαιότατα.

Το μεν δη τιμ ο ιιτι φεϋδος' ού μόιιοιι ύπ ο θεωιι αλλα καΙ

Κι αύτο που εΙναι σταλήθεια ψέμα δεν το άπεχθάνονται μόνον οΙ θεοί

υπ' άιιθρώπωιι μισείται.

5

Δοκεί μοl. .

~

άλλα καΙ οΙ ανΘρωποι.

Τί δε δη τ ο έ" τ οίς λόγοι ς [ψ εϋδος ] ; πότε και τ ψ χρή­

ΤΟ νομίζω κι εγώ.

σ ιμοιι. ωσ τ ε μη (ίξιοιι εΙιιαι μίσους; άρ' ού πρός τ ε τους πολεμί ου$' και τωιι καλο υμένωιι Φίλωιι, σ ταν δια μ ανίαν η TlVQ

10 d

5

ανοια ιι κακόΙ) τι ε πιχηρωσιν πράττειιι, τότ ε ά ποτ ροπης

ΕνΕκα ώς φάρμακοιι χρήσ ιμον γίγΙΙΕται ; καΙ Ε. ν οΙ $' ιιυιιδ η

Τί γίνεταιδμως με το ψ έμα που εκφράζεται με τά λόγια; Πότε είναι χρή σι­ μο καΙ σε ποιόν, ετσι που νά μήν αξίζει νά τό μισεί κανείς ΔΕν είναι αραγε χριjοιμο απέναντι σΤΌ'υς εχΘρού ς; Άλλά καΙ απέναντι σ' αυτους που τους λέ­

έλέγο με" τ αίς μυθολογίαις, δια το μη ε ίδέναι απ') τά ληθες

με φίλους, οταν alJTot άπα τρέλα η απα ανοησία έπ ιχειροϋν να κάνουν κά­

έχ ει π ερΙ τωιι παλαιών, άφομοιουΙΙΤ Ε;ς' τ ίρ άληθει τ ο Ψε-ϋδος

ποιο κακό, στi.ς περιπτώσεις αύτες δεν είναι τό ψέ μα XQljaLIlO σάν φάρμακο,

ότι μάλιστα, οϋτω χρήσ ιμ οιι ποιουμ ειι;

προκειμένου να αποτρ απεί το κακό ; 'Επίσης σ' εκείνες (d] τΙς μυΘικες διηγή­

ΚαΙ μάλα. η δ' ός, οϋτ ως έχει.

σεις γιά τίς όποίες τώρ α δ(ι μιλούοα με: Κ αθώς δεν είναι γνωστο πώς εχει

Κατα τ ί δ η ουιι τ ούτ ων τ@ θε~ το Φεϋδος χρήσι μοιι ;

αλήθεια γιά τα παλιά , δέν μπορουμε , fιπολιάζοντας το ψ έμα με δσο το δυ­

πότ εροv δια το μη είδέVQΙ τα παλαια άφομ οι ωv ά v ψεύδοι το;

.

etQ

ούκ έ νι.

ου μοι δοκεί. Άλλα δεδ ι';'ς τ ους έχθ ρους Ψεύδοιτ ο;

e

,

ψέμα χριι οιμο στο Θεό; Μήπως εξομο ιώνοντάς το με αλιι θεια, απο αγνοια γιά τα παλια συ μβάντα;

Θα ήταν γελοίο να σκεφτεί κανεi.ςκάτι τέτοιο για εναν Θεό.

Άλλα δι ' οικε ί ωv avoιαvTl μαιJία v ;

TWv

αvο ήτωv καΙ μαι vο μέ vωv θεοφιλή ς.

ουκ άρα εσ τιι; ου έ'VΕ κα

5

"

ε τσι ειναι.

Μ έ ποιόν λοιπόν άπα αύτους τούς τρόπους θα ηταν δυνατσν να αποβει τό

Π ολλού γε δεί.

'Αλλ' ούδείς-, έ φη,

,

Β ε'β αιως, ειπε'

Π οιητ ης μioν αρα ψευδης έν

,)

νατον περισσότερη αλήΘεια, να το κάνουμε, μ ε αυτό τον τρόπο, χρήσιμο;

Γελοίο ν μενταν ε ι η , εφη .

10

ayvotG που έχει atijV ψυχ,j του δποιος διατελεί σε

OV θεο ς

Ούκ έστιv.

Ψεύδο ιτο .

Μ έοα στο θεό, επομένως, δέν υπά ρχει τίποτα απο εναν ποιητή ψευδόμε­ νο.

Δεν νομίζω στι ύπάρ χει.

Άλλα μ,jπως θά ελεγε ψέματα επειδή θά φοβόταν τους εχθρούς;

(e) Ούτε κατά διάνοια. Μιιπ ως έπειδΙ1 θα άναγκαζόταν απο τήν άνοησία η τήν τρέλα κάποιων δικ ών του ;

Μά κανένας, είπε, άνόψος η τρελο ς δεν μπορεί νά είναι αγαπ.ητΟς στους θεούς.

Δέν ύπάρχει συνεπώς αιτία γιά "Ίν όποία ενας θεος Θά έλεγε ψέματα. Δεν ύπάρχει.

' 7°

, 71


ΠΟΛΙΤΕ1 Λ

Π ΛΑΤΩΝ

Πάνη:ι άρα άΨευδΕς το δαι μόνιόν τ ε και τ<> Οείον.

μέ το ψέμα.

Παντ άπασ ι μ ε ν οίιν, έφη. ΚομιδΏ άρα ό θεο> άπλού" και άληθε,

EV τε έργ", και

λόγ~ , καΙ ούτε ούτος μ εθίσταται οϋτε άλλους εξο πατζί. ούτε

10

383

κατα Φαvτασίας οϋτε κατα λόγου ς ούτε κα τα σ ημ ε ίων π ομ πάς,

χι ούτε δ ϊδιος όλλάζει δψη ουτ ε αλλους εξαπατα με όράματα, μέ λόγια, μέ σημαδια σταλμένα απο αυτόν, στον ϋπνο η στο ξύπνιο τους.

ovap.

Οϋτ ως, έφ η , Ε μοιγε και

aUT4i

φαίνε τ αι σου λΕγοντ ος.

δεί π ερι θεών και λέγειν καΙ ποιεΊν , ώς μήτ ε αυτους γόη τας

OVΤα> τψ με ταβάλλει" έα οτου;; μήτε ήμα, ψεύδεσ ι παράγει"

b

έ " λόγ", η έ" έργφ;

καί δ,ΤΙ ποίημα θα γράφεται γι' αυτούς, δτι δηλαδ1'1 0\ θεοί ούτε γητευτές

Πολλα αρα 'Ομήρου έ πα ινουντ ες, άλλα τοϋτ ο ουκ ε παι­

για

ij εργα.

νεσό μ εθα, Τ11ν του ένυπνίου πομπην ύπ σ Διος τ φ 'Αγα μ έ μ νονι.·

Συμφωνώ.

ούδε Αίσχύλου, στα" Φ\i η θΕ ΤΙ $ το" Άπόλλω

Παρ ' δλο λοιπόντό θαυμασμό μας για τον 'Όμηρ ο, τούτο έδώ δέγθα το έπι­

γά μ οις ζίδOVΤα έ ν δ α τ ε

t

σ θ α ι τ α ς έ

d

EV τ οί$ αύτη ,

ς ε ύ π α ι δ ί α ς-

παιαv ' έπηvΦ ήμησε v, ευθυμω" Εμέ.

δοκιμασουμε, δ,τι λέει δηλαδη για το δνειρο πού εστειλε ό Δίας στόν Άγαμέμνο­ να, δπως δεν Θα επιδοκιμάσουμε καί τον Αισχύλο, εγ.εί που όνιστορεί Τι Θέτις πώς ό 'Απόλλωνας στο γαμο τtlς [b] ψάλλοντας ϋμνησ ε τη μηΤΡΙΚ'l ευτυχία της:

καγω το Φοίβου θείο" άΨευδΕ$ σ τό μ α

τών παιδιών τήν πολύχρονη ζω1i, ττιν απείραχτη απο αρρώστιες

ήλπιζον είναι, μαντικτϊ βρύον τ έχν1)·

κι δλα τα αλλα αναφέροντας, ϋμνησε μέ παιάνα

ό δ', αυτος ύμν(;)ν, αυτος Εν θοίν1) παρών ,

τΊI θεόσταλτη ευτυχία μου , καλοκαρδί,ζοντας με,

αυτος τά δ' ειπών, αύτός έστιν ό κτανων

Κι έγω φανταζόμουν πως απ' το θείκό τού Φοίβου στόμα

τον π αίδα τον ε μ όν­

απ' σπου IIaVTLX1i όναβλύζει τ έχνη , ψέμα δέν βγαίνει'

ότον τι ς τ οιαυτο λέγlJ πεΡI θεών , χαλε παν ουμεν τε καΙ

μα εκείνος, ό ϊδιος πού επλεκε αύτούς τούς ϋμνους,

χορον ού δώσομε ν , ουδε τους διδασκάλους έάσο μ Εν ε πι

ό ϊδιος πού καΘόταν καλεσμένος στο τραπέζι,

παι δείζl χρ,lσθαι των νέ ων, ει μέλλουσιν ήμιν οι φύλακες

δ 'ίδιος πού τά 'πε αυτά, εί.ναι αvτός που σκότωσε

θεοσεβεις τε καΙ θεΊοι γίγνεσθαι, καθ' όσον άνθρώπ φ έπι

5

όποίο ύ ποχρεωτικα πρέπει να χύνεται δ,τι θα διηγείται κανείς για τούς θεούς είναι που όλλαζουν μόνοι τους δψη ούτε εμας μ.ας εξαπατούν μέ ψεύτικα λό­

νόσων τ' απείρους καΙ μακραίωνος βίους ,

c

(383.) "Εχω κι εγώ, ε&τε, τt'lν έντύπωση δτι είναι ετσι δπως το λές.

Συμφωνείς λοιπόν, είπα, πως τούτο εδώ Θά είναι τό δεύτερο καλούπι στό

Συγχωρω.

ξύμπαντά τ ' είπων θεοΦιλείς έ μος τύχα ς

5

'Απολύτ.ως καμία, εΙπε. "Αρα ό θεος είναι όλότελα απλος κι όληθινος στα λόγια και. στα εργα του,

ot'ίθ' ϋπα ρ ούδ'

ΣιryXωρεις άρα, έφ ην , τουτον δεύτερον τύπον ε1ναι εν ~

5

' Επομένως όπΩ καθε αποψη τί Θε'ίκτl φύση δεν εχει απολύτως καμία σχέση

π λεί στΟν οίόν τ ε. Παντάπασιν , έφ η , εγωγε τους τ ύπους τούτους συγχωρώ,

τό παιδΙ το δικό μσυ­

(ο] δταν ενας ποιητης λέει. τέτοια πραγματα για τούς Θεούς, εμ.είς Θα θυμώ­ σουμε καΙ θα αρνηθούμε να τού δώσουμ.ε χορευτές, κι ούτε θα αφ1iσουμε τούς δασκάλους να χρησιμοποιούν τέτοια ποιτιματα σΤ.1'lν εκπαίδευση τών νέων, αν είναι 0\ φύλακες της πόλης μας να γίνουν άνθρωποι θεοσεβούμενοι

καΙ ώς νόμ οις αν χρΙ;Ι μην .

καί μέ τή σπίθα τού ΘεΟ,ύ μέσα τους, στον ύψηλότερο βαθμό που αυτσ είναι εφικτό στον ανΘρωπο . .>

Συμφωνώ πέρα για πέρα , ε&τε, με αυτές τΙς όρχές, καΙ θα τΙς εφάρμοζα σαν νά 'ταν νόμοι.

'7'

173


386 a

Π ΛΑΤΩ Ν

Π ΟΛ ΙΤ ΕΙΑ

Γ

Γ

τα μ ε ν δ η πε ρι θεούς, ήν δ' έγώ, τοιαυτ ' αττα. ώς Εοικεν, άκουσ τέον τ ε και ούκ άκουστ έο ν εύθυς έκ παίδων τοί ς θεούς Τ Ε τιμήσουσ ιν και γονέας τ ήν Τ Ε άλλήλων Φι λίαν μη π ερι σ μικροϋ π οι ησο μ ένο ι ς.

5

b

Και σΙμαί γΌ εφ η , όρθώς ήμιν φαίνεσθαι. Τί δε δη εί μέλλουσιν ε ίναι άνδ ρεΊο ι ; άρα ού ταυτά τε λεκτ έον και 01α αύτους π ο ιησαι η κισ τα τον θάνα τον δε διένα ι ;

η ηγΏ τινά ποτ' αν γε νέσθαι άνδρείον εχ οντα έν αύτ~ τουτο

τ ο δει μ α;

Μα Δία, ή δ ' Ως, οΔκ εγωγε.

5

τί δέ; τ άν 'Άιδου ήγούμενον είναί τε καΙ δεινα. είναι οίει τινa θα νάτο υ άδεη έσεσθαι και έ ν ταΊς μάχαι ς αίρήσ εσθαι προ ηττης τ ε κα ι δουλείας θάνα τον. ουδαμώ ς.

10

ΔεΊ δή, ώς Εοικε ν, ήμά ς έ πι στατεϊν και πε ρι τ ούτ ων τών μυ­ θων τοίς έ πιχ ειροίΊσ ι ν λέγειν, και δεΊσθαι μη λοιδορείν άπλω ς ouTWs τα έ ν 'Άιδου άλλα μα λλον έ παινείν, ώς oUTE αληθη

c

άιι λέγονταs

ouTE

ώΦέλιμα τοϊς μέλλουσιν μα χί μοις ε σεσθαι.

Δ ει μ έ ντοι, έφη.

'Εξαλε ίΨο μ Εν αρα , ην δ ' έγώ , άπο τoίlδε τ ού έ πους άρξάμενοι πάντα τα τοιαΌ τα β ουλοί μην κ' έ πάρουρ ος έων θη Τ Εuέ με ν αλλ",

5

άνδρι παρ' άκλήρ"" .;, μη βίοτος πoλiις ε ι η 11 πάσιν νε κίιεσσ ι κα τ αΦθιμέιιοισι ν άιιάσσ ειι;

γον εις τους, καί που τις οί iίνθρωπoι πού και τους θεους θα τιμούν και τους τιπ οτένιο πράγμα . φιλίες τους, τού ένος μέ τον iίλλo, δέν θα τις έχουν γιΩ.

Καί νομίζω , είπε, δη σωστα μάς φαίνεται. ετσι.

να γίνου ν κι άν ­ Τί οα κάνουμ ε σμως προκειμένου οΙ ανθρωποι αύτοί πού θα τους κάνουν δρείοι; "Αραγε δεν θα πρέπει να τους πούμε λόγια τέτοια πώς θα μπορούσε ποτε να να μην εχουν φόβο για το θάνατο; Ib) 'Ή νομίζεις αύτον το φόβο; γίνει ανδρείος ενας ανθρωπος που θά 'χει μέσα του

Μά το Δία , είπ ε , εγώ τουλάχιστο ν δχι.

ς κι στι δσα συμβ αί­ ΤΙ λές δμως; Κάποιος που πιστεύει στι ύπάρχει "Αδη

άλει τ6 φόβο τού νουν έκεί είναι τρ ομερα θα μπορέσ ει, φαντάζεσαι, να άποβ την 11ττα και 111ν ύπο­ θανάτου καΙ στη μάχη επάνω να προτιμ11σει αντι για δούλωση το θάνατο; Άποκλείετα ι.

μυθικές διη­ Τότε , δπως φαίνεται, πρέπ ει να φροντίσουμε και για αύτές τις

να πλέξουν τέτοιους μύ­ γήσεις , καί να ζητήσουμε απο δσους δοκιμάζουν αναφέρονται στον 'Άδη θους να μ1Ίν κακοφημίζουν ετσι μονόπλ ευρα δσα

διαφορ ετικα θα λένε άλλα πιό πολυ να !!χουν καλα λόγια για τα εκεί, γιατι

ίνους που προορί ­ πράγματα π ου οϋτε αληθινα εΙναιlc ) οϋτε ώφέλιμα γιΩ. 'κε ζονται να γίνουν iίξιoιπoλεμιστ ές. Ναί, πρέπει.

τους στίχους , κα­ Θα διαγράψουμε λοιπόν , άρχίζοντας από τούτους έδώ

καΙ το-

οίκία δε θνητοίσι καΙ άθανάτοισι Φaνεί η σ μ ε ρδαλέ" είιρ(~εν τ α, τ ά τ ε σ τ υγέουσι θεοί περ

d

, φαί.νετσι, θα είνα ι (3860) Σχετικα λοιπόν μέ τους θεούς, είπα, τέτ οιας λογης τους κιόλας ήλικία σσα πρέπει κι σσα δεν πρέπει να ακούνε άπο 111ν παιδ ική

θετί παρόμοιο, Κάλλιο στη -γης να ξενοδούλευα ξωμάχος , ρογιασμένος

και -

σε άφέντη πού 'χασε τον κλ1ϊροτου κι είναι το βιός του λίγο 'μαι παρα άλονών έδώ τών αψυχων νεκρών ό ρήγας νά κιαύ τσ

ξάφνου [d) και σε Ονητους-ψανεί κι αθάνατους το αρχοντικό του

που ως κι οί θεOΙf~αθές τ ' οχτρ εύονται, φριχτό κι άραχλιασμένο

και

'74


ΠΟΛιτ ε l Α

fι ΛΑ ΤΩΝ

ω π ό ποι , ή ρά τις εσ τι κα ι ε ίιl Άιδαο δδμ οισ ιν

άκό μα Ώχού μου, νά λοιπόν πού βρίσκ εται και μέ ς στον 'Άδη όλου ! ψυ χη και δ ιακαμό ς στόν ανθρωπο, κιΌμως ζωη καθ

ψυχη καΙ ε ιδωλο l/ άταρ φρε ι/ε$' ούκ Ευι πά μπαι l

5

και τ6­

οίψ πε ΠI/00θαι, ται δ ε σ κιαι α'ίσσουσι

κιαύτο τι και πού π έθανε,

και -

ϊσκιους μονάχα αύτός νά νιώθ ει: οίέπίλοιποι διανεύ ουν σαν τους

, φυχη δ ' έ κ ρεθέω" πτ αμέ vη 'Άϊδόσδ ε βεβήκει ηβηll και ήτα άιιδροτ ου πότμ οJl γοόωσα, λιποϊισ '

ιο

387

και

κι άπ ' τό κορμι ή ψυχή του επέταξε νά κατεβείστόν 'Άδη μοίρ α της , πού άφ'lκε άντρειά και νιότη θρηνολογώντα ς γιά

και το -­

φυχη δε κατα χθοvόs, ήυτε καπvός , ι.ί>χε τ ο τ ε τρι γυιa

"1

[387'J καί τι κλαψουρίζοντας του έξέφυγ ε βαθιά ή ψυχη στό χιvμα,

Ι(αι -

5

ώs δ' οτ ε lΙυΚΤΕ ρί δες μυx~) ά ι/τρου θε:σπ εσ ίοι.ο

τ ρίςουσα ι ποτ έΟ llται, έ π εί κε τι ς α ποπεσl.l σιv όρ μαθ οί} ε κ πε τρη ς, (ωά τ' άλλήλτισιlΙ εχο ι/τα ι .

(δια καπνός. χαί

ας οΙ νυχτερ ίδες πώς σέ άπέρ αντη , βαθιά σπηλιά πετώντ νταν κρατιό ά τσιρίζουν , σταν συναλλ'Ί λως τους σέ μιά άρμαΘι

~)ς α'ί Τ Ετριγυίαι α μ ' (]εσω/.

b

ταυτα και τα το ιαυτα πά l/τα παρα ιτησόμε θα "Ομηρόν τε και

OUs' δεΊ ε λευθέρου$ βημέ vοuς .

εΙ ναl. , δουλείαν θαυάτου μά λλον πεφo~

Παvτά πασ ι με ι) o~ν.

Ο ύκοϋιι έ τι και τα περι ταϋτα όνό ματ α πά ι/τα τ α δε l1/ά

c

ΤΕ και Φοβε ρα α ποβλητ ε α, Κωκυτού$' Τε: καΙ Στ ύ γα ς και έ i1 έ Ρ ο u ς και ά λ ί β α v τ α $', και άλλα όσα τούτου τοϋ τύπου

όι /ομαζό μ ειια φρίττε ιν δη πο ιεί ώ$' ο ί ε τ α ι t πάυτας ΤΟΙΙ$' ακούο ι/ τας και ισως ευ εχε ι προs ολλο τι · ήμεί$' δε ύπερ

τ ω " Φ υλάκωι> Φοβού μ εθα μη έκ της τοιαύτ ης φρίκη ς θε ρμό5

Όλες μαζιαπ ' τό βράχο κι ετυχε να πέσει κάτω

ΤΟ"" αλλους ποιητα ς μη χαλε παίv"v av διαΥράφωμεv, ούχ υΊς ού ποιη τικα και ήδέα τοις πολλοί$' ακούειν , άλλ' δσφ

π o ιηΤΙK(~τ ε ρα, τοσούτψ ήτ το ιι ά κο υστέο l1 π αισΙ και ά ι/δράσιι l

5

"1 γνιί)(τηl'l Π ε ρσεφόνη δεν τού πήρε

τε ρο ι και μαλακ<ι'Ί τεροι του δ έοl/ τοs γένωνται ήμίll.

'i μLά τους

σμοια τσψίζοντας κατέβαιναν κι αύτές.

[b]

'Όμηρο Αύ τά σλα καΙ τά πα ρόμοια Οά παρακαλέσου με τόν

xai. τ ού ς

άλ­

είναι δτι δέν 'χουν λους ποιητ ές νά μη θυμώνουν αν θά τά διαγράφουμε: Δεν ς άλλά στι δσο με­ άξία ποιητική καί δεν άκού γονται εύχάριστα στους πολλού νά τα άκούνε παι­ γαλύτερη είναι ή ποιητικη άξία το υς τόσο λιγότερο πρέπει περισσότε ρο άπ ό διά και αντρες πού χρειάζ εται νά ζούν έλεύ θ εροι και που τό θάνατο πρ έπει νά φοβούνται τη οκλαβιά. Συμφωνώ πέρα γιά πέ ρα.

χιαστικές λέξεις πού 'Ακόμη πρέπει κι αύτες σλες τις φοβερ ες κι άνατρι ωκυτούς καί τις Στύ­ εχουμε γιά τούτα τά πράγμα τα νά τι~ π ετάξου με: τούς Κ

όλακες' κι σσα αλλα τέ­ γες [ο] και τούς 'καταχωνιασμ.έ νους' και τού ς 'βουρκ άκούνε άνατριχίλα. Και τοιας λογής πού δταν λέγονται φέρνουν σέ Όσους τά ιυστόσο έμεϊς φο ­ βέβαια άπό κάποια αλλl). α ποψη αύτό ισως νά είναι καλό'

βγουν πιό βόμαστε Υιά τους φύλαχ'ές μας μ 'lπως κι άπό τη φρίκη αύτη μας μαλακοι και πιο ύποχωρ ητικ οΙάπ' δσο θά 'πρεπε .

' 76


ΠΛΑΤΩΝ

ΠΟΛιτεΙΛ

Και όρθως γ' , εφη, Φοβούμεθα.

Εϋλογα, είπε, φοβόμαστε.

ΆΦαιρετέα άρα,

Άρα πρέπει νά τά πετάξου με μακρια.

Ναί.

Τομ δε Εvαμτ ίο μ τ ύποv τούτοι ς λεκτ έ ομ τ ε και ποιητέο v; Δήλα δή.

10 d

Κα'ι τους όδυρμους άρα έ ξαιρήσομειι και τοΙΙ$' οίκτ ους τους T<dV ε λλογίμωv ανδρώv ;

IdJ Άρα θά αφαιρέσουμε

Σκόπ ει δ ή , ήv δ' έγώ, ει όρθως έ ξαιρήσομεv η ου. φαμεv δε δ η ότι ό έπι ε ικης- ά ιιηρ τ4) έπιε ικεί , οiJπερ κα'ι έ ταίρός- έ. στιv, το τ εθvάvαι ού δειvοv ήγήσεται , Φαμ ε v γάρο

OUK αρα υπέρ γ' έκε ίvοu ώς δε llιόv τι πεποvθότος όδύροιτ ' άν.

10

T WV

dλλωv ηκισ τα έ τ έ ρου προσδείται.

'Ήκιστα αρ' αιJτ~ δε ινοv στ ε ρηθfjvαι ύέο$' 11 αδελφοο η χρημάτωv Τι άλλου του TWV τοιούτωιι . "Ηκ ιστα μ έμ τοι.

'Ήκιστ ' όρα και όδύρεται, Φέ ρει δε ώς- πρςιότα τα , ο ταιι τι ς αύτοv τοιαύτη συμφορα καταλάβ\1.

στηρίζουμε εμείς είναι δτι. ενας Ιίνθρωπος με καλΩ χαρακτήρα δεν θα θεωρή­ σει πατε φοβερο δυστύχημα για εναν Ιίλλο καλο άνθρωπο, πού ώς τέτοιος

Δεν θά όδύρεται. συνεπως, σάν νά είχε παθει εκείνος κατι φοβερό. Λέμε δμως και τούτο, ,?τι ενας τέτοιος ξεχωριστός άνθρωπος είναι περισ­ σότερο απα κάΘ ε άλλον ίκανός νά ζτισει άξια κι. εχει

le] λι.γότερο άπα

οποιον­

δήποτε την άναγκη ένός άλλου.

Αύτ6 είναι άλήθεια , είπε. ΈλCιχιστα λol.ΠOv θά αίσθανθεί την έλλειψη , αν χασει τό γιό η τον αδελφό του η χρήματα η κατι άλλο τ έτοιο.

Πολύ γε.

'Ope(dS' αρ' ά ι) έξαιροίμειι τους- θρήιιους-

TWV

όιιομαστωιι

άvδ ρωv. γυιιαιςt δ ε άποδιδοίμειι, και ούδε τ αύταις σπ ου­ δαίαις. και όσοι κακοι τωιι ά ιιδρω l/ ϊιια ήμίv δuσχε ραίvωσιv όμοια τούτοι ς- πο ιείιι οϋ$' δή Φαμεv έ πι φυλακϋ της- χώρας τρ έΦειv.

Έλαχιστα, ασφαλως. Δεν θά άρχίσει έπομένως νά όδύρεται αν τυχον τον βρει μιά τέτοια συμ­ φορά, αλλά θα την ύπομένει με γαλήνη οσο κανένας άλλος. Σίγουρα.

Σωστα λοιπαν κι εμείς Θά άφαιρούσαμε τούς θρl\νους των ξακουστων

Όρθ,;; ς, έ Φη .

5

Κοίταξε δμως άν θά κάνου με σωστά νά τά άφαιρέσουμε . Αύτό πού ύπο­

Βεβαίως,Οχι.

Άληθή , έφη.

10 388

'Άναγκαστικά, εΙπε. άφου κάναμε το 'ίδιο και για τα προηγούμενα.

Ναί, το ύποστηρίζουμε.

Άλλα μηv και τ όδε λέγομειι, ώς- ό τοιουτος- μά λιστα

5

επίσης τούς θρι\νους και τσυς όδυρμούς ανΘρώ­

πων πού λογίζονται σπουδαίοι.

τού είναι καΙ πιο οίκεϊος, τό θάνατο.

Ο" δητα.

αυτοι; OUT<!J αυτάρκης προς τ ο ευ (iiV και διαΦερόιιτωςe

ΚαΙ. στΎlν Ομιλί.α και την ποίηση νά ακολουθεί κανεις τά άντίΘετα καλού­ πια' σωστά ; Προ φανως.

Άvάγκ η , έΦ η, ειπερ και τα πρότερα.

5

ΝαΙ

Πάλω δη 'Ομήρου τε δεησόμ εθα και' τω" ιϊλ λω" ποιητωv μη πο ιεί Ι' Άχιλλέα θεας πα'ίδα­

άνΘρώπων και θά τούς άφι\ναμε στις γυναίκες, και μαλιστα οχι στις πιο ξεχω­

ριστες απα αύτές, 1388.J και σ' δσους άπα τούς άνδρες είναι άχρηστo~ ωστε αύτοι γιά τούς οποίους λέμε δτι τούς άνατρέφουμε προορίζοντάς τους νά

άναλαβουν τη φύλαξη της χώρας να ντρέπ.ονται νά μας κάνουν τά 'ίδια. Σωστά, είπε.

..

παλι, [τσι, Θά ζηTl\σοtμε άπό τον "Ομηρο και τούς άλλους ποιητές νά 1111ν παρουσιαζουν ταν 'Αχιλλέα, το γιό μιας Θεας,

178

179


ΠΛΑΤΩ Ν ΠΟΑιτ ε l Α

άλλοτ' έ πι πλευρας- κατακείμειιου, άλλοτε δ' αυτε

ύπτιον , αλλοτε δε πρηυη,

b

αναγερμένο πότε στο πλ ευρο κι αλλοτε πάλι μπρούμιο

τ Ο τ ε δ' ό ρ θ 0]/ ά υ α σ τ ά ν τ α π λ ω ί, Ο υ τ ' t ά λ ύ ο v τ' Ε π Ι θίυ' άλος- άτρυγέτοιο, μηδ ε άμΦοτέραισιυ χερσιιι

έλόιιτα κόυιν αιθαλόεσσαv χευάμ ε νου κακ κ εΦα λη ς-,

κι αλλοτ' ανάσκελα ξανά , η πάλι να πετάγεται ορθος και στο γιαλο ξέφρενος να πλανιέται,

μηδε άλλα κλαί οvτά τε και όδ uρόμε vον οσα και οία έκείιιος

5

Εποίησε , μηδε Πρίαμοv εγΥυς θε,Jν Υεγοιιότα λιτανεύοιιτά

τ ε και -

ουτε να τον δείχνει

[bJ διπλοπάλαμα αθαλόσκονη φουχτώνοντας να ρίχνει κυλινδόμειιου κατα κόπρου ,

πα στο κεφάλι ,

ε-ςοιιομακλήδην όvομά'ΟIJΤ' άνδ ρα έ καστου.

πολυ δ' έτι τούτω υ μαλλοιι δεησόμεθα μήτοι θεους- γε ποιείιι

όδυρ ομ έυους και λέγοντας-

c

καί να θρηνεί και να όδύρεται, ετσι σπως τον παρουσιάζει

ούτως άιιομοίως μιμήσα σθα ι, ωστε 5

TkIV

κυλούμενος στή λάσπη

δλους με τ' όνομα να κράζει, γυρνιοντας σ' εναν-εναν.

θε ιJv τολμησαι

Κι ακόμη περισσότcρο θα τους ζητήσουμε να μή βάζουν τους θεους να

ώ πόποι , Φάναι, η Φίλοv αvδρα διωκόμενοιι πε ρι αστυ

όΦθαλμοϊσιιι όρωμοι, ε μ.Ο v δ' όλοφυρεται ητορ.

ολοφύρονται καί νά λένε

οι αί εγώιι, δ τ έ μοι Σαρπηδόvα Φίλτατοιι άυδρωιι μοίρ' υπ6 Π α τρ6κλοιο Μευοιτιά δαο δομηυοι.

Κι αν τέλσς πάντων παρουσιάζει κάποιους θεούς, ας μ'lν τολμΊ)σε ι να μιμηθεί

[cl Άλι κι αλi. σε με τήν αμοιρη πικρολεβεντομάνα l

Kal ­ d

5

ετσιπαραμορφωτικα και τόν πιο τρανο θεό, βάζοντάς τον να λέει:

ε ί γάρ, ώ Φίλε Άδείμ.αυτε, τα τοιαυτα ήμίυ οί vέοι σπουδΏ άιωύοι ειι καΙ μη καταγελφεv ώς άιιαξίως λεγομέυωυ, σχολύ αν έαuτόv γέ τις αvθρωποv Οιιτα αυάξιου ήγήσαιτο τούτωυ καΙ Επιπλήςειευ, εί και έπίοι αύτι!) τι τοιουτοιι η λέγειιι η

π οι ει ν , αλλ' οvδεv αίσχυvόμε:vος ουδε. καρτερωll πολλοΙΙς έπΙ e

ούτε

τον Πρίαμο, από γ εν ια σχεδόν Θε'ίκή, να τόν δείχνει να έκλιπαρεϊτους φίλους

ω μοι εγω δειλή, ωμοι δυσαριστοτόκεια.

εί δ' ουν θεούς, μήτοι τόιι Υε μέγιστοιι

6 ποιητής ,

σμικροισιv παθήμασιιι θρήυους Αληθέστατ α, εΦ η, λέγεις.

av ζίδο ι καΙ όδυρμούς.

Δει δέ γε ούχ, ώς αρτι ήμιιι ό λόγος έσήμαινε υ · ι;ι

Ώχού μου , άλ'iΘεια πολυαγάπητο θνητό στό τεί.χος γύρα θωρώ να κυνηγούν, και μέσα μου τον κλαίειπικρα ή καρδιά μου · η

Ώχού μου εμένα , ό πιο που αγάπησα θνητός, ό Σαρπηδόνας ,

[dJ γραφτό 'ναι τώρα από τόν Πάτροκλο να κατεβεί στον 'Άδη. Γιατι, αν, αγαπητέ ~Aδείμαντ ε, οί δικοί μας νέοι θα ακούν ε τέτοια πράΎματα

και θα τα παίρνουν στα σοβαρα αντι να τα π εριφρoνoίiν ως ανάξια να τα λέει

κανείς , δύσκολα κι αύτοί., σαν &νΟρωποι πού εΙναι, θα τα θεωρουσαν άνάξιά τους και δύσκολα οα έπιτιμσυσαν τον εαυτό τους, αν συνέβαινε να πεί καί να κάνει κι αυτος κάτι τέτo.~o· απεναντίας, χωρις ϊχνος ντροπής καΙ ψυχικης

αντοχης θα θρηνούσαν κdi θα Οδύρονταν για ασήμαντα ατυχήματα. [eJ Πολυ αληθινό αύτο πσυ λές, ε&τε.

Αυτο δμως, Όπως τώρα δα μας εδειξε

'8 0

,8,

6 λογικος έλεγχος, δ εν πρέπει να γί.-


ΠΛΑ ΤΩΝ

πε ι σ τέον , έως άν τις ήμάς <Ιλλιι> κα λλίονι πείσΏ. Ού γαρ ουll δεί .

5

Άλλα μην ουδΕ Φι λογέλω τά, γε δε ί _l Val. σχεδΟv γαρ

σ τα ν τι , έΦιΏ Ισχυρψ γέλωτι, Ισχυράv και μετ αβολιψ ς ητεί το τ οιουτοl!.

ουτε "ρα ά vθρώπουs άξίου, λόγου κρατουμέ vο υs ίιπα γέλωτος άιι τι ς ποιΏ , ά ποδ εκτ έον , π ολυ δε ήττον, έαν θεούς. Πολυ μέ ντοι, ή δ' ος.

ο υκοίιν 'Ομήρου ουδΕ τα τοια ίίτα άποδεξό μεθα περι θεων­

5

ΕΙ au , έφη, βοuλει έ μα" τιθέ"αι ' ου γάρ ουν δη

b

α ποδε κτ έον .

5

Άλλα μη" και άλήθ ειά" γε π ερι π ο λλου ποιητέο v. ε Ι γαρ ό ρθως έλέ γομ.εν α ρτι, και τ ψ οντι θεοί σι μ ε !ι αχ ρηστον Φευδο" ""θρώποι> δε χ ρήσ ιμον οι, έν φα ρμάκου ειδει , δ ηλο" ότι τ ό γ ε τ οιο ίιτο ιι Ιατ ροίς δο τ έον, ί δ ι ώται ς δε ούχ άπτ έον. Δη λο v, έφ η.

Τοί, ά ρ χουσ ιν δη τη , πό λεως , ειπερ Τισιν ιiλλοι " πρ οση­ κε ι Φ ε vδεσθα ι η π ολε μίων η π ολι τ&Ίν Ε lIε κα έπ ' ώφελίςΖ τη ς π όλεως, τ οις δε άλλοις πασιν ούχ ά πτ έον το υ TOΙOVTOU·

5

σει ενα αλλο, πειστικότερο, επιχείρημα. Όχι, δέν πρ έπει να γίνεται. Άλήθεια δμως ούτε καΙ τα πολλα γ έλια πρέπει να τους αρέσουν' γιατι

μιά έξίσου δυνατ1'1 τάση νό άλλάξει ή διάθεση .

ΤΟ νομί.ζω, εΙπε. "Ετσι λοιπ όν, αν κάποιος παρουσιάζει άξιόλογο υ ς ανΟρώπους να γελούν άσυγκράτητα , εμείς δέν πρεπει να τό δεχτ ούμε , χι άκόμη λιγότερο αν θα πρ ό ­ κειται γιά θεούς.

άσβεστο, δ' ι'ίρ ' ένοψ το γέλω, μ ακάρεσσι θεοίσ ιv ,

ώς ί δOlI " ΗΦαισ το ll δι α δ ώμ.ατα πο ιπ ιι ύοντα·

ού κ ά Π Οδε κτ έον κα τ α τον σον λόγον.

C

νεται· καί όφείλουμε να Π Ροιθόμαστε σ ' αύτόν, ωσπου κάποιος μας παρουσιά­

δταν παρασύρεται κανεις [389.] σε τρανταχτα γέλια, αυτό κανονικα φέρνει

Δοκει μο ι, έ"φη.

389

ΠΟΛΙΤ Ε Ι Α

αλλα πρός γε δη τους τοιούτους dΡχο vτα ς ί δ ι ώΤl1 ψεύσασθα ι τ ούτ ον και μείζον ά μάρτημα φήσομ ε ν η κάμνοντι π ρο ς ι.ατρΟν 11 άσκουντι ΠΡΟς" π αιδοτρίβηιι περΙ n;'v τοϋ αύτοίι σώ μα τος παθημά τω l, μη τάληθη λέγει v, i\ προ, κuβε ρvήτη v π ερι τ η , νεώς τε ΚΟι τ υίν ναυτω ν μη τ α όντα λέγοντι ο πως η ούτος ή τι ς των συιιιιουτ ωμ πράξεως εχει.

Ναί, πολυ λιγότερο, εΙπε. Δ έν θα δεχτούμ" , ετσι, ούτε καΙ κά τι τέτοια τού Όμήρου για τους θ εούς, δπως

Κι ασβηστο γέλιο τότ ε άσκώθηκε μές στους μακαρισμένους λαχανιαστο ν α ίδούν τόν '·Ηφαιστο τά πόδια του να σέρνει·

[b! δέν πρεπει να τα δεχτ ούμ", σύμφωνα με τόν δικό σου λόγο.

'Αφού το θέλεις, μπσρεΤς να τον θεωρείς δικό μου' πάντως δέν πρέπει νό τ α δεχτούμε. Άπ ό την άλλη πάλι πρ έπ ει και τήν άλήθ εια να ,,)ν εχου με περΙ JT.ολλού.

Γιατι αν σωστα λέγαμε πρίν άπό λίγο, κι αν τωόντι είναι άχρείαστο τό ψ έμα στους θεούς, ένώ για τους άνθρώπους είναι ΧΡ 1\σιμο σαν φαρμακο, προδ1\­ λως τότε ενα τέτοιο πράγμα πρ έπει να τό έrιπωτευθ ούμε στους γιατρούς , ένώ οΙ άσχετοι δ έν θα πρ έπει καν να τό αγγίζουν.

Προφανώς , είπε . 'Άν είναι, λοιπόν , νό είπωθεϊ ενα ψέμα , θα είπ.ω θεί άπο τους φύλακες της πόλης και μόνον άπό αυτούς, για να ξεγελάσουν είτε κάποιους έχθρ ους είτε

κάποιους πολίτες γιό το καλό της πόλης [ο] σ' δ λους τους άλλους δεν θα έ πι­ τ ρέπεται να άγγ ί.ζουν αυτο τό πράγμα. Τό να πεί δμως ενας άπλός π ολίτης σέ

τέτο ιους άρχοντες ψέμα θα τό χαρακτηρίσουμε όλίσθ ημα μΡ.γαλύτερο άπό αυτό στό όποϊο πέφτει ενας άρρωστος η ενας άθλητ1\ς, δταν δεν λέει στό για­

τρό η στόν πρ οπονητή τρυ

t ilV άλήθεια για τή σωματική του κατάσταση ;\

δταν ενας ναύτης άναφέρει άνυπόστατα πράγματα στόν κυβερνrιτη σχετικα μέ τό πλοίο και τό πλήρωμα, τή δική του κα τάσταση η την κα τάστ αση κάποι­ ου άλλου ναύτη. 182

. 83


Π ΑΛ ΤΩ Ν ΠΟΑΙΤ Ε Ι Λ

Άληθέ στ ατ α, εφη.

d

'Άυ α ρ' αλλου τιυα λαμβάυ Ώ Ψευδ6μ ε υου ε υ T(j π6λει ­ τών οϊ δημΙΟ Ε;ργοι εσαι,

μά v ΤιV η ίητηρα κακων η τ έ κτοvα δούρω ν ,

κολάσε ι ~JS' ε πιτήδε υμα εί σάγο vτα πόλεως (tlanEP VE(~S'

5

άνατρ ε πτικόν τε καΙ όλέθριον.

Έάυπερ, ή δ' σ", ε πί Υε λόΥφ εΡΥα τε ληται. Τί δέ; σωφρ οσό νης άρα οίΥ δε ή σει ήμί}) τοίς νεαιιία ι ς; πως δ' ου;

e

Σωφροσ"υ η<; δε. ιό" π λήθει ου τ α τοιά δε μέ γιστα, ά ρχόυ­ των μ ε }) ύπη κόους εί ναι, ωΊτους δε. d PXOVT QS' τ<3ιι πε ρι πάτ ους καΙ άΦροδίσ ι α καΙ πε ρι έδωδας ήδοvων; ' Εμο ιΥε δοκεl.

5

τα δη τοιάδε φή σομε ν οίμαι κaλ(;)ς λέγεσθα ι , οlα και Όμ ήρφ Διομ ήδη" λέΥει ­

'ίσαν μέ νεα πv ε ίοvτ ες 'Αχαιο ί, σιγ η δει δι ό τες σημά lιτ ορα ς,

και οσα αλλα τοιαύτα.

θα τον τιμωρήσε ι, Ύιατί φέρνει στην πόλη μια τακτικτl ανατρ επτική κ ι ό λε­ θρια, ίκαv!ι να την αναποδ ΟΎυρί.σει σαν καράβι.

"Αν βέβαια, ε&τε , οίπράξεις μας συμφωνούν με τα λόΎια μας. Καί δε μού λές , μέ 1ί1 σω φ ροσύνη τί θα γίνε ι; Δεν θα είνα ι απαραίτητη στους νέους μας;

πως θα μπορούσε να μην είναι; τικότερα στοιχεία τη ς

Ie] τό να δείχνε ι κ ανεις εύπ είθ εια απέναντι στους αρ ­

της σά ρ κας , τού φαΎητού; 'ΕΎω τουλάχιοτον τό νομίζω.

Θα δ εχθούμε επομένως πως τέτοια λόΎια στόν "Ομηρ ο , σαν αύ τα που λέ ει

δ Διομήδης, είναι καλα Έίπωμένα ; σύντροφε , κάθου τώρα αμίλητος κι Ο,τι σού πω ν ' ακούσεις

κ ι οί ΆΡΎΙτες απ' την άλλη αμίλητοι, Ύεμάτοι άρμη κινούσαν

οίνο βαρές, κυ1l0ς ομματ' εχω}), κραδίη}) δ' ε λάφοιο

και τα το ύ τω ν έξη ς άρα καλώς, και δσα αλλα τι ς ε ιι λόγφ η ε ιι ποιήσει ε ίρηκε ιιεα ΙΙΙ fΙJ ματα ι διωτωιι ε ις αρχοvτας; ου καλως.

5

μάντη, Ύιατρο Ύια τίς κακ ές α ρρώστιες η μαραΎκό Ύι.ό. τα δοκάρια

κι αμέσως μετ α

Τί δέ : τα τοι άδε ­

390

απ' αυ τους που ξέρουν κάποια τέχνη ,

χοντες καί παράλληλα νά 'ναι ό 'ίδιος άρχοντας πάνω στις ήδονές τ ού πιοτού ,

καΙ τα τούτων εχ άμ ε να, τα ­

Κα λι;;" .

[dJ " Ετσι λοιπόν , αν πιάσ ει κάποιον αλλο στην πόλη να ψεύδ εται

Καί σχετικα πάλι με τη σω φροσύνη , ό πολυς κόσμος δέν θεωρ εί ως σημαν­

τ έ ττα, σι ωπΏ ησο , έ μιi} δ' έ πι πείθεο μύθ~ ,

10

Σωστότατα, είπ ε.

βουβ οί, από φόβο στο υς ρηΎάρχες τους μπροστα

και' δσα ίiλλα είναι σαν αυτά . Αύτα είναι καλά. Τούτα ' δω ο μως;Το

Ού γαρ οίμαι εις γε αωφροσuvηv vέοις επιτήδεια άκοόε ιιι ' εί δέ τινα άλλη}) ήδονην παρtχεται , θαυμαστο}) οVδtv. 11 πως σοι Φαί ιιεται ;

μεθύ στακα , μ' όψη σκυλιού καί μέ καρ δια ελαφίνας

[390'J Ύ.αί αύτα που ακολουθούν, κι δσα άλλα απερ ίσκεπτα εχουν πεϊ η συνθέ­

σει έμμετρα τυχαίοι άνθρωποι Ύια τού ς αρχοντες , θα πούμε ά ραΎ ε ΎΙ' αυτα πως είναι ώραία και καλά; Δέν 00. το πσυμε.

-;.,

Γιατι δέν νομίζω στί. τό άκουσμά τους βοηθάει τούς νέους να σωφρονίζον­ ται: αν τώρα β έβαια από ' κάποιαν αλλη αποψη προσφέρουν εύχαρίστηση ,

αυτό δεν είναι διόλου παρ ά ξενο. Π οιά είναι ' ή γν ωμη σου; 184

185


ΠΟΛlτε l Λ

Π ΛΑ Τ ΩΝ

Τό (διο π ιστεύω κι εγώ.

ουτως, εφη.

Τί. δέ; ποιεί]) ανδρα τ ο]) σοφωτα τοιι λέγοιιτ α ώς δοκεί τaιιo αύΤ4) κάλλ ιστο ]) ε Ι1Ιαι πάιιτω lι,

10 b

π αρα πλείαι ώσ ι τρ άπεζαι

σί τ ου καΙ κρειωιι, μέθυ δ' Ε κ κρητηΡΟ ς" άφυσσω ιι οΙυοχό ος φορέ1)σι και έγχεί1) δε πάεσσ ι ,

δο κεΙ σοι Επ ιτήδε ιοι) ε:.ίlιαι ΠΡΟς" έγκράτειαιι έαυτοΟ άκούει ιι υέ""1\ το­

5

λιμι!i δ' οίκτιστο ιι θαιιέε ιν καΙ πότμοv € πισΠΕ{ V ;

η Δία , καθευδό l)τω1l τωιι αλλω ιι θεώμ τε καΙ άvθρ ώπω\l

c

ώς , μ όνοs έγρηγο ρως" ά έ βουλεύσa τ ο, τούτων πά ντ ωμ ρςιδίως επιλOlι θOlιό μεμο ιι δια T11v τωιι αΦροδι σίων έπ ιθυμίαιι, και οί)τ ως- ιΞκπλαγέ lιτ α ί δόμτα T11 V " Ηραιι , ωσΤΕ μηδ ' ε ί s το

έ θέ λε llΙ έλθείιι, αλλ ' αύτου βο υλό με ιιον χα μαΙ συγγί γνεσθαι, λέγο lιτa ώς ovr ws υ πο έπ ιθυμί ας εχε τα ι ,

δωμά τ ιο ι ι

5

ως ούδ' οτε το πρώτοΙ' έφοί τωυ π ρος άλλιΊλους Φ ί λ ο u ς λ ή θ ο Ι' τ ε τ ο κ

ii α ς. ούδε 'Άρεώς τε και Άφροδί της ύπl>

Ήφαίστ ου δεσ μο lι δι' έ τ ε ρα τοιαίιτα.

Ού μα τ ο]) Δία , ή δ' ος , ου μοι Φαίιιε ται έ Π ΙΤ11δε ιοιι.

d

'Αλλ' ι: ί πού Tιvε s, liv δ' Εγώ , κα ρ τερία ι π ρος άπαντα

και λέγοιιτ αι και π ρά ττοιιτα ι ύπσ έλλογ! μω ιι άιιδρω ιι. θεατέοιι

τ ε καΙ άκο υστ έομ ,

0101J

και Τ Ο-

στήθος δε πλήξα ς κραδίψ ήυί πα πε μ ύθ", ·

5

τ έ τλαθι δή , κραδίη· και κύυτε ρο υ αλλο ποτ ' έτλης . Παντ άπασι με ιι ούιι, έφη.

ου με lι δη δωροδό κο υς γε έα τ έοιι είιιαι τους" ανδρας- ούδέ Φιλοχρ ημ ά τ ο υς.

e

ουδαμώ ς.

τούς ανθρώπους να 'Επίση ς το να παρουσ ιάζουν τον αοφότερο απ ' δλους λέει δτι κατα 111 γνώμη του το πιο αμορφο πραγμα ε[ναι τα τραπέζια δίπλα τους γεμάτα

[bl ψ ωμι και κρέατα · κι ανασέρνοντας κρασιόπ' το κροντήρι πίνουν­ να τρέχει ό κεραση1 ς στίς κούπες τους να ΤΟ κερνάει να

την αύ τοκυριαρ­ νσμί.ζεις Ότι αύτοΙ οί στίχοι εΙναι κατάλληλοι να τονώσουν χία ένος νέου πού τού ς ακούει ; 'Ή τουτο ' δώ

όπιο πικρος είναι ό θάνατος τής π είνας, μοιραίο τέ.λος. τή λαχτάρα του Ύια 'Ή δταν ακούνε τήν ίστορία γιο. τον Δία, στι τάχα όπο

ώντας μον άχος την ,ιδ ονή άσυλλόγ ιστα [οl ξέχασε οσα εΙχε σχεδιάσει αγρυπν πώς τόσο πολΊ! ζαλί­ ωρα πού οί άλλοι θεοι κι οί άνθρω π οι κοιμουνταν, και

δωματιο να πάει στηκε σάν είδε τήν ' Ήρα ,,,στε δεν θέλη σε ούτ ε καν ως το πώς ε[χε γι' αυτήν αλλά επέμενε να "1ν πλακώοει /;κεί κατάχα μα λέγοντας ν να άνταμώνονται πόθο τέτοιον πού δέν τόν εΙχε ουτε χι Όταν πρωτο άρχιζα ούτε είναι σωστό να «κρυφά άπ ' ταυς γονιόύ ς τους πολυαγαπημένους»'

ια αφορμ;l εδεσε τον ακούν και γιο. τον 'Ήφαιστο πώς άπ ο κάποια παρόμο

Άρη με "'lν Άφροδ ίτη . Όχι, μα τ ο Δία , δεν μού φαί.νεταισωσ τό. τούς π ο ιητ ες [dl Άλλα από τήν άλλη πλευρα άν ίστορούνται από

πού μαρτυρουν σθένος πράττονται από ξακουστούς ανΘρώπους πραξεις και να τις βλέπουν ψυχικο απέναντι σε ότιδήποτε, αυ τες εΙναι κατάλλ ηλες και να τις άκούνε , δπως λ.χ. κι εκείνο το τη : και τότ ε χτύπησ ε το σΤήθος του και λέει μαλιδνοντάς . άντεξες Β άοτα, καρδιά μο υ ' Πόνο ακόμη πιο σκυλίσιον

Β εβαιότατ α, ε&τε.

Ο ι'.ιδ' ςiστέoιι αίποϊς στι­

δωρα θεο υς π είθε ι, δώ ρ ' αΙδοίους βασιλήας

να εξαγοράζονται Ούτε πάλι πρ έπει νά άφήσουμε τούς ανθρώπους μας

με δώρα και νά 'να ι παραδόπιστο ι.

[el Μ ε κανέναν τρόπο. Δ εν θα πρέπει λο ιπqν να τραγουδούν σ τι τα δώρα πείθουν τούς θεούς, πείθουν τούς βασιλιάδες τούς πολυτιμημένο υς

186

"

187


ΠΛΛΤΩΝ

nOA I TEIA

5

ούδε τοιι του Άχιλλέως' παιδαγωγοιι Φοί ι/ικα έπαιιιε. τέο ll ώ<.; με τρίω<.; ελεγε συμβουλεύωll αύτ4J δώρ α μ ε ll λαβόντι έ παμύιιειv τοίς' Άχαιοίς, άνευ δε δώρωιι μη απαλλάτ τεσθαι

χα σωστά συμβούλευε τόν 'Αχιλλέα σταν τού έλεγε νά β οηθιισ ει τούς 'Αχαι­

τη ς μή νιος-_ ούδ' αύτι')ιι ΤΟΙΙ Άχιλλέα άξιώσομΕΙΙ ούδ'

ου ς μόνο αφού παρ ει δώρα , ενώ χωρις δώρα νά μ'1ν ξεΘυ μώσει. Οϋτε πρέπει

όμολογήσο με l l

νά τό Θεωρήσουμε αντάξιο ένός 'Αχιλλέα καί νά δ εχθούμε πώς 'μαν τόσο φι­

ούτω φιλοχρήματοιι είιιαι , ώστε παρό του Άγαμέ μl/Ol/ος- δωρα λαβι;ι l/ καΙ τιμηιι αό λαβόιιτα VEKPOU

39 1 απολύε"" αλλ", :; δε μη 'θέλειμ.

δίκαιόιι γε, έφ η , έ παιι/εί ll τα ΤΟΙΩυτα.

'Οκιιω δέ γε , ήll δ' εγώ, δι' 'Ό μηροll λiγΕΙΙΙ ότι ο ύδ' οσιοιι

ταυτό γε κατα Άχιλλέ ως- Φάιιαι καΙ όλλωιι λεγό ιιτωιι

π εί. θεσθα ι , και αό ώ<.; προ<.; τ οιι Άπόλλω είπεl/­ OUKOUII

5

ε βλαψάς μ ' έ κά ε ργΕ, θ εω ll όλοώ τατε πάι/τω ιι·

ή σ' ciV τισαίμηιι, εί μοι δύ ιιαμί<.; γε παΡΕίη · b

5

καΙ ώς' προς τόιι ποταμ όv, θΕ ό ιι όvτ α , άΠΕιθως Είχε ιι καΙ μάχ ε σθαι Ε τοιμος ήl/ καΙ αυ το ς του Ε τ έ ρου ποταμοϋ Σπερ­ χειοί) ί ερα:; τρίχα" Π α τ Ρ ό κ λ Ψ η Ρ ω ϊ, έ Φ η, κ ό μ η v ό π α ­ σ α ι μ ι Φ έ ρ ε σ θ α ι, I/Ε κρφ ΟI/ΤΙ, καΙ ώς εδρα σε ιι τ ουτο, ού πη στέοv· τάς τε αύ " Εκτορος #λζΗ<.; πε ρι. το ση μα το Πα­

τρόκλου κα!. τό. ς τώιι (ωγρηθέ l/τωll σφαγας εί<.; τιΙιl πυράl/,

c

5

σύμπαιιτα ταύτα ού Φήσομεν άλ ηθη εί ρησθαι, ούδ' έάσομε ll

πείθεσθαι τους ήμ ετέ ρου<.; ώ<.; Άχιλλεύς, Ot:Q<.; ωιι παϊ<.; και Πη λέω<.;, σωΦρονεστάτου τε και τρίτου ά πα Διός- . κα Ι υπ ο τι~ σοφωτάτψ Χείρωιιι ΤΕθρα μμέιιος, τοσαύτ η ς ηιι ταραχης πλέως, ωσ τ' εΧΗν έ ιι αύΤ<f) νοσήμαΤΕ δύο Εναι/τίω αλλήλοιν,

άιιελευθερίαν μετ α Φι λοχρ ηματίας καΙ ου ύπε ρηΦαιιίαν θεωιι τ ε κα Ι άΙΙθ ρώπωιι .

λοχρήματος ωστε νά πάρει δώρα από τόν 'Αγαμέμνονα ή πάλι μόνο με πλη­

ρωμή νά δώσει πί.σω το κουφάρι τού 'Έκτορα , [391 ο] ενώ αλλιώς ν ά μΊlν αφ )]­ νΕΙ νά το πάρ ουν.

Δεν εΙναι δίκαιο, είπε, νά έπιδοκψάζουμε τ έτοια πράγματα. Διστάζω μαλιστα, είπα εγώ, από σε βασμό γιά τόν 'Όμη ρ ο, νά π ώ δτι ε[ναι και άνόσιο νά τά υποστηρίζει κανείς αύ τα γιά τον Άχιλλέα η να τά πιστεύ ει

σταν λ έγονται από άλλους, κι άκόμη πώς είπε τάχα στόν 'Απόλλωνα μ' έγέλασες , δοξαρευnl , πρώτε θεέ τού όλέθρου, αλήθ εια θά στό πλήρωνα ανίσως κι ']μπορ ούσα'

{b] κι δτι αρνήΘηκε νά ύποταχΘεί στόν ποταμό, σ' εναν θεό, και ηταν ετοψος νά χτυπηθει μαζί του ή πάλι δτι είπε γιά τις τρίχες τού κεφαλιού τσυ , πού τις

είχε τάξει στόν αλλο ",otal'D, τόν Σπερχε ιό, τό ας π άρει t C' μαλλια μου ό Πάτροκλος,

Μη τοίνυl/ ήll δ' έγώ, μηδε τάδε πειθώ μ εθα μηδ' έώμ ε l l λέγειν, ώ" Θησ ευ" Π οσειδωμο:; iι6:; ΠειρίΟο υ:; τε Διο:; ωρμησαl l ούτω<.; έπΙ δεινός ά ρπαγάς, μηδέ τιιι' αλλοιι θεοΌ παίδά τε και ηρω τολμησαι σ ll δε ιι/α καΙ άσεβη έργάσασθαι,

οία ιιϊιιι καταΨεύδοl/ται αυτων· άλλα προσαιιαγκά(ωμΕ IJ τους ποιη τα <.; η μη τούτω ll αυτα έ ργα Φάιια ι ιϊ τούτους μη εΙιια ι

6 άντρόκαρδος μαζί του,

δταν δ Πάτροκλος ηταν νεκρός, κι δ τι πραγματικά το εκανε αύτ ό, δέν πρέπει νά τού δίνουμε πίστη. Κι εκείνα πάλι τά συρσίματα τού 'Έκτορα γύρω στόν τάφο τού Πατρόκλου και τις σφαγές τών αιχμαλώτων στ,] νεκρική πυρά,

αύτά δλα δέν θά θεωΡ'lσου μ ε πώς ε{ναι αληΘινά , ού τε θά αφτ]σουμε [c] τσυς δικούς μας νά πιστεύουν δη τ άχα

Όρθω:;, εφη, λ<γε ι :;.

d

ούτε επίσης νά επαινούμε τόν παιδαγωγό τού 'Αχιλλέα, τόν Φοίνικα, πως τά­

6 'Αχιλλέας, γιός μιας θεάς και τού

Πηλέα ,

τ ού πιό συνετού ανΘρώπου, εγγονού τού Δί.α, ό αναΘρεμμένος από τόν σοφό­

τατο Χείρωνα, ητ αν τόσο μπερδεμένος μέσα του ωοτε νά εχει δυό πάθη άντί­ θ ετα τό ενα στό άλλο, φιλοχρηματία μέχρι δουλοφροσύνης και συνάμα περη ­ φάνια τέτοια που νά 1"1 λογαριάζειοϋτε Θεούς ουτε ανθρώπους . Σωστά τ ό λές.

Νά μήν πιστεύουμε λοιπόν , εΙ-τα, και' νά μΙ1V άφ1iνουμε νά λέγεται στι. τάχα δ Θησέας,

6

γιός τού Ποσειδ,ονα, και ό Π ειρίθου ς , πού 'χε πατέρα του τόν

Δία , [d] επεσαν απάνω κ~. εκαναν τέτοιες ανόσιες άπαγωγές , ου τε δ η και κά­ ποιο αλλο παιδι Θεού η ,"ιρωας θά άποτολμούσε νά πράξει τέτοια φοβερά κι

6νόσια πράγματα σάν αυτά που τους φορτώνουν τού τες οί ψεύτικ ες ίστο­ ρίες αλλ ά θά ύποχρ εώνου με του ς ποιητές

188

189

11

νά λένε δη τά πράγματα αυτά


ΠΟ Α lτ ε l Α

ΠΛΑΤΩΝ

5

e

θεω" π αϊδα, . αμΦότ ε ρα δε μη λέγει", μη δΕ ήμϊν έ πιχε ιρεϊv πείθειι l τ ους ιιέους ώς οί θεοl KQKO γε ιιιιωσ ιιι , καΙ ήρωες αι/θρώπωιι ο υδειι βελτίου ς ό πε ρ γαρ έ ιι τοι ς πρ όσθειι ε λέ ­ γομε" . oiίθ' δσ ια ταυτα ούτε άληθή' έ πεδείξαμεν γάρ που δ τι ~ K θε ωιι κακα γίγιιεσθα ι άδύ ι/α το l/. πω, γαρ ου ;

5

Και μτ)ν τοί, γε άκούουσιν βλαβερά' πά, γαρ έαυτ';; συγγιιώμηιι εξει KUK4J ΟΙΙΤΙ , πε ισθεΙς ~ι':) αρα τοια Ό τα πράτ­ τουσί ιl τ ε καΙ επρα ττ οv καΙ ­

οί θεωιι άγχίσ πορο ι ,

<οί > Ζηιιος έγγύς . ώll κατ' 'Ιδαιοιι π6γοll

καί τα δύο δμως δ εν τα έχουν πράξει εκεϊνοι η δη δέν ηταν παιδιά θεών, να πείθσυν τσύς νέ­ αύτα μαζι να μ1)ν τα ίσχυρίζονται ουτε να προσπαΘούν κι δτι οί ηρωες δεν είναι ους μας πως ταχα οί θεοΙ γίνονται πρόξ ενοι κακών λέγα με πρωτύτ ερα οχι διόλου καλύτεροι από τούς ανθρώπους,l e] Γιατί δπως , θαρρώ, κάπσυ μόνον δέν αληθεύουν αύτα αλλα είναι και ανόσ ια ' δείξαμε κάτι κακό. παραπάνω Ότι άπά τους θεους εΙναι άδύνατο νά προέρχεται Β εβαίως.

καθένας θα Κι επuτλέσν δτι είναι καί βλαβερα για δσους τα ακούνε' γιατΙ

ς πια τ11ν πεποίθηση συγχωρήσει στόν έαυτό του τίς αδυναμίες του, εχοντα Οτι τα ίδ ια κάνουν καί εκαναν στα παρελθόν κι

Δι ός π ατρψου βωμ ός έστ' έ ιι αίθέ ρι,

10

οί συγγενεΙς του Δία, οί κοντιν οί,

καΙ-

πού 'χουν στης 'Ίδης την κορφίι

βωμό στά αιθέρια πατρικον

οϋ πώ σφιιl έ ξίτηλοιι αί μ α δαι μ ό ιιωιι .

ώιι ε ι/ε κα παυστέ οιι τους τοιούτ ους μύθους, μη ήμιιι πολλ ηιι 392

εύχέρεια ιι ε vτί. κτ ωσι τοι ς vέ ο ι ς π ο vηρίας. Ko μι δ~ με ν ουv. έ φη.

Τί ουιι. ήιι δΙ έγώ , ημιιι έτι λοιποιι είδος λόγωιι πέ ρι όρι ζο μέιιοι ς οίο υς τε λεκτ έο ιι και μή ; π ε ρΙ γαρ eeGJV ώς δει

5

YLCl

Βεβαιότατα, είπε,

Πάιιυ μ ε ιι ούιι.

OιJKOυι ) καΙ π ε ρΙ άvθριι'Jπωv το λοιπο ll ε ιη ov ;

σέ δαίμον ες , ηρωες κι οί σχετικές με τον 'Άδη.

Δτjλα δ ή.

Ά δίιιιατο ιι δή, ώ φίλε , ήμΊιι τουτό γε Ε ιι T(~ παρό ιιτι τάξαι .

Β εβαίως, τα εχουμε πεΙ

οί αφηγή σεις Αύτο συνεπώς πσύ οα 6πέμεν ε να συζητήσουμε δ έν είναι

σχετικα μέ τούς ανθρώπους;

πω ,;

'Ό τι οΤ. μαι ήμάς EpELV ώς άρα κα Ι ποιηται και λογο ποιοl

b

ι τέτοιες Ιστορ ίες, Γι' αύτοi,ς τούς λόγους πρ έπει να πάψουν να λέγοντα πράξεις. να μη 1392.) σταλάζουν στ?ύς νέους μας τη ΡΟΠ1) για αίσχρες

υμε τώρα που όρ ί­ Για ποιό λo uτoν είδος λόγων απομένει ακόμη να μιλ1iσο είναι δσες αφηγή­ ζου με τί πρέπει να λέγεται και τί οχι; Γιατί πώς πρέπει να σης Όσες άναφέρονται σεις άναφέρονται στούς θεούς, αύτό τό 'χουμε πεί , έπ.ί.

λέγεσθαι είρηται, και πε ρι δαι μ ό ιιωιι τε και ήρώωll καΙ. τω ll έ ιι "Αι δου.

10

καί τρέχει μέσα τ ους το θείκό αίμα.

κακώς λfγουσιv περι άνθρώπων τα μέγ ιστα , δτι είσΙ ν άδ ι κοι με ιι ε ύδαί μονες π ολλοί, δίκαιοι δε αθλιοι., και ώς λυσιτ ελεΤ τ ο αδι κει ιι, έ aιι λαvθάVTJ, ή δε δικαιοσίιιιη άλλότριοl! ιι ειι άγαθόιι ι οίκεί α δε ζη μία ' καΙ τα με ιι τ οιαυτα ά περεϊιι

Προφανώς.

αδύνατο να τΟ ΤΟ ζ'lτημα δμως αύτό, φίλε μου , είναι επι τού παρόντος εξετασουμε. Γιατί;

πεζογραφσι δέν μιλούν ΓιατΙ θα πούμε, νομίζω , πως καΙ οί ποιητε ς κι οί ν στούς ανΘρώπους, σωστά γιά τά πιο σημαντικα πράγματα πσυ αφορού

ζούν εύτυχισμiνoι κι δταν λένε δτι ύπαρχσυν,πολλοί πού ενώ είναι άδικοι [b) ει να πραττε ι κανείς άλλοι δίκαιοι πού 'ναι τού λυπημΟύ , καί στι τάχα συμφέρ σύνη είναι ω φέλ ιμη το c'ίδ ικo, αρκεϊ να μή γίνεται άντιληπτό ς . κι στι ή δικαιο πράγματα δμως στού ς άλλους, ενώ για τον ϊδιο τον δίκαιο ε1.ναι ζημια. Τέτοια

19°

19 '


Π ΛΑΤΩΝ

5

Π ΟΑ Ι ΤΕ Ι Λ

λέγΕιΙΙ, τ α δ ' έιια ιιτ ία το ύτ ωιι προσ τάξΕΙΙΙ ςιδε ιιι τ ε και μ υθολογεί ιι. iΊ ούκ οίΗ;

ευ με .., ουιι , έφ η , 01δο.

σουμε εντολη καΙ νά τά τραγουδούν και νά πλέκουν μύθους γι' αυτά. "Η δεν

σύκου" έα " όμ ολογΏς όρθως μ Ε λέγΕΙV , φ ήσω σ ε ώμο­

το νομίζεις;

λογηκέvαι

10 c

a πάλαι

' ητο ίιμεv ;

Όρθω " έφ η , ίιπέ λαβες.

σ ύκου.., πε ρί γε ά ιιθρώ πω ιι στι τ οιούτ ους δεί λόγους λΕγεσθα ι , τ ότ ε δ ιομολογ ησόμεθ α, σταιι εϋρωμειι οίόv έσ ηιι δ ι καιοσυιι η και ώς φύσΕι λυσ ιτ ελου.., τ~ εχοιιτι , έάιιτ ε δοκΏ ,

"

...

,

Εγω οί μ α ι , μ ε τα τ ούτο σκε πτέον , και ήμΊιι ώs λε κτέ ον παvτ ελωs έ σκ έψ ε ται.

a τε

λεκτέοιι και

Κ αι ό Άδε ίμαlJT ος, τουτο, ή δ' Ως , ου μαvθάιιω ότι λέγεις.

Άλλα μέ ιιτοι , ή v δ' έγώ, δει γε· ίσως ου.., τΏδε μαλλοιι

Τί γάρ, εΦη , άλλο;

Άρ' ου" ουχ\ ητοι ά πλΏ δ ιηγήσε ι η δι α μιμήσεως YLYvo­ μέ ιιl.l η δ ι' άμΦοτ έρω ιι π ε ραίVΟ 1Jσ ιv ;

e

393

σής μας ετσι.;

Σωστά το κατάλαβες, είπε. ειδους λόγοι πρέπει νά λέγονται αφού πρώτα βροϋμε τί είδους πράγμα είναι

ή δικ αιοσύνη, και δτι 'i δ ικα ιο σύ νη είναι ωφέλιμη γιά δποιον την εχει, αδ ιά­ φορ ο αν ό Ίδιος θεωρείται δίκαιος η οχι' σωστά;

Σωστότατα, είπε. Σχετικά λοιπον μΙ: το περιεχόμενο τών λόγων ας βάλουμε έδώ τελεία.

είσ η· άρ' ου π άιιτα όσα ύπο μυθολόγω ιι iΊ πο ιητ ωv λέγε ται δι ήγ ησ ις ουσα τυγχά ιιει η γεγοvό τωιι τι Οιιτωιι η μ ελλό ιιτ ων; 5

σύμφωνος πάνω σ' αύ το που από ωρα αποτ ελεί το αντικείμενο της αναζήτη ­

(c) Συνεπ(ος, σέ δ,τιαφoρι'i τους ανθρώπους θά συμφων;ι σουμε δη τέτοιου

Άλ ηθέστατα, εφ η .

τα μ ε " δ η λόγω " πέρι έχέ τω τ έλος' τ ο δε λέξ Ε ως, ώ,

10 d

Το ξέρω π ολυ καλά, εΙπε . Άν επομένως παραδέχεσαι δη μιλαω σωστά. θά μπορώ νά πώ δη εΤσαι

Ε:αιι τ ε μη τ οιου τ ος ειυα ι ;

5

εμείς θα τους το απαγορεύοουμε να τα λένε, ενώ για τα αντίθ ετά τους θά δώ­

��αι τουτο , ή δ' ος, έ τι δέομ αι σαφέστε ροιι μ αθΕίιι. Γελοί ος, η.., δ ' έγώ, εοικ α διδάσκαλος είvαι καΙ άσαΦή ς' ώσ περ ου.., οί άδύιιατυι λέγει ιι, ού κατα όλο v άλλ' α παλαβω.., μέρος τι π ειΡάσομαί σοι έ ιι τ ούΤ4\ δη λώσαι δ β ούλομαι . καί μ οι ε ίπέ' έ πίστασαι της ' Ι λ ιάδος τ α π ρω τα. έμ οί ς ό π ο ιητή ς Φ ησι τ οι; μ ε)) Χρύσ η ιι δεισθαι τ ου Άγα μέμνονος

α π ολϋσα ι τη.., θυγα τέ ρα , το ιι δε χαλε πα ίι/ε ι v. τ ο v δέ, έ πε ι δη ουκ έτύγχαvειι, κατεύχεσθ αι τω.., Άχαιώιι προς το ιι θεόιι ; "Εγ ωγε .

Μετά άπο αύτο δμως πρέπει κατα τη γνώμη μου να εξετάσου με μέ ποιόν τρό ­ πο θα το λέμε, και έτσι θα εχου με όλοκληρ ώσει την εξέταση γιά το τί. πρέπει να λέγεται και μ έ ποιόν τρόπο.

Δεν καταλαβαίνω. είπε 6 Άδ είμαντος , τί θέλεις νά πείς τ ώρα. [d) Πρέπει δ μως, εΙπα' ί:σως θα το καταλάβ εις καλύτερα αν το διατυπώσω έτσι: 'Άραγε δλα δσα λένε οΙ μυθοπλάστες καΙ οΙ ποιητες δεν άποτελοϋν μιαν

αφiιγηση γιά πράγματα που ειτε έχουν γίνει στο παρελθον εΊτε συμβαίνουν τώρα είτε πρόκειται νά συμβούν στό μέλλον;

Τί αλλο θα μπορούσε να ήταν; Κ ι αύ η'ι την αφήγηση δεν την ξεδ ιπλώνουν είτ ε με μιά σκέτη δ ιήγηση είτε

διαμέσου μι.ι'iς μίμησης ειτε καΙ με τά δύο αυ τα;

Και αύ τό , είπε, χρειάζεται νά μού το δώσεις νά-το καταλάβω καλύτερα. Φαίνεται, είπα, εΙμαι άστείος δάσκαλος και δεν γί.νομαι σαφής δπως κά­ νουν λοιπόν κι έκείvοι που δέν εχουν ε'ι'Jχέρεια στο νά έκφράζονται, δέν θά το π& αφηρημένα αλλά θά ξεχωρίσω ( ο) κάτι συγκεκριμένο και θά πρ οοπαθήσω να σού εξηγήσω τί θέλω νά π& με βάση αύτο το παρ άδειγμα. Γι.α πές μου. Ξέ­

ρεις τους πρώτους στί.χους της 'Ιλιάδας, έκεί Μου σύμφωνα με τον πο ι.ητη ό Χρύσης παρακαλεί τον 'ι'.,γαμέ μνονα νά αφήσει ελεύθερη 11'ι θυγατ έρα του κ ι

εκείνος γίνεται έξω φρενα, ν και τότε δ Χρύσης, (3930) έπειδ'l η παράκλησή του δεν βρίσκει ανταπόκριση , καταριέται τους. Άχαιούς; . Nα~ τους ξέρ ω.

' 9'

19 3


ΠΟ Λ Ι Τ Ε Ι Α

ΠΛΑΤΩΝ

οl σθ' ουν ότι μέχ ρι μεν τούτων των επων­

Ξ έρεις λοι.πΟν σ τι 'ίσαμε τους στίχους αύταύ ς

καΙ έλίσσε το π όντας Άχαι ούς ,

'Ατ ρείδα δε μάΧισ τα δύω, κοσ μήτορε λα ων

5

λέγ ε ι τ ε αυτος ό ποιητη ς και ούδε ιΞπιχ ε ιρ εΊ ήμων τ η]! δ ιά­ νοι αν όλλοσ ε τρ έ π ειν ως αλλος τι ς 6 λέ γων η αύτ 6ς τ α δε με τ α τ αυτα (~σΠE Ρ αύτος ω ν ό Χρύσης λέγε ι καΙ πειρ αται

ήμα ς σ τι μάλισ τα ποιη σαι μη "Ομηρον δο κεΊν είνα ι τον

b

λέγο ντα άλλα τΩ ν ίερέα, πρ εσβύτη ν Οντα. και τη ν αλλην δ· η πόσαν σχεδόν τι οϊιτω πε· ποί ηται διήγησ ιν π ερί τ ε των Εν 'Ι λ,φ και περι των έν 'ΙθάΚTJ και ολl] Όδυσσ είζΙ. π αθη ­ πάν υ με ν συν, εφ η .

οόκουν δ ιήγησις μέ ν έστι ν και στ αν τCις ρ ήσεις έκάστ οτ ε λέγ l) και ό τ αν τ α με τ σξυ τ ω ν ρήσε ων;

nw, γαρ ο";

'Αλλ' ο ταν γέ τι να λέγlJ ρησ ιν ως τι ς αλλος ων, αρ' ου

c

τότ ε όμοιοίιν αύτον φ · ήσομεν δτι μά λιστ α τη ν αύτου λέξ ιν ε κάσ τφ ον αν προ εί πl] ώς έ ρουντ α;

Ού κου ν τό γ€ ό μοιουν εαυ τον άλλιμ η κα τα Φωνην η κατα

σχημα μιμεΊσθαί έσ τιν Εκεί νον ~J αν τι ς ό μοιοί; Τί μήv;

' Εν δη τι{) τ οιούηρ, ώς ΕΟLκε ν , οίπός τ ε και ο ί αλλοι

ποι ηται δια μιμήσ εως τ ην διήγησιν ποιουντ αι.

10 d

Πά νυ μεν ου μ.

Εί δέ γε μη δα μού εαυτον άποκρύπτοιτο ό ποιητής, π ασα α ν aUT4J ανευ μιμήσε ως ή π οί η σίς τ ε και δ ιήγ ησι ς γεγονυία είη. 'ίνα δε μη ε'ίπ l]ς δ τι ουκ συ μανθάνΕ l. ς, δπως αν τουτο

γέ νοιτ ο έ γω φ ράσω. εί γαρ "Ομηρο ς ε ίΠuJν ότι ηλθειι ό Χρύσ ης τ ης τε θ υγα τρος λύτρα Φέρω l ι και ί κέ τη ς των

5

e

ποιος άλλος είναι που μιλάει κι σχι αυτός τά άπ α 'κεϊ κι επειτα δμως τα λέ ει σαν ό ϊδιος ό ποιητιις να ηταν ό χρυσ ης καΙ προσπαΘεί

(bl με καθε τρόπο να

μας κάνε ι να πιστέψου με στι αύτος που μιλά ει δεν είνα ι ό 'Όμηρος άλλα ό ίt ­ ρέας, ενας γέροντας. Κ αΙ ετσι εχει Ιστορήσει δλη σχεδόν τήν άλλη διιιγηση, σσα έγιναν στο 'Ίλιο καΙ σσα στήν 'Ι θάκη καΙ σε σλη την 'Οδύσσεια.

'Επομένως πρόκειται για διήγηση και σταν παρουσιαζ ει τις διαφορετικες κάθε φορα ρήσεις των άλλων και σταν παρουσιάζει τα ενδιάμεσα άφηγημα­

τικα μέρη· ετσι δεν ε,να ι; Φυσικά.

[cl ·Οταν δμως αναφέρ ει μια φραση σαν να 11ταν κάποιος άλλος, α ραγε δεν πρέπε ι να πούμε δτι τό!ε εξο μοιώνει τον τρόπο τη ς εκφρασής του με τιΙν έκφραση έκείνου τον όποίο εχει κάΘε φορα πρ οαναγγείλει ως ό μιλητή ;

Φήσομε υ· τί γάρ;

5

μιλάει ό ωιος ό ποιητης καΙ δέν επιχειρ εί να μας κάνει να νομίσου με στι κά­

'Ακριβ ως ετσι, είπε.

μάτων.

5

καΙ πρόσπεφτε μπρ ος στους 'Αργίτες σλους ξεχω ριστα στους δυό πολέμαρχους ύγιους τού 'Ατρέα γυρνώντας

'Αχα ι ών, μάλισ τα δε τών βασι λέ ων , με τα τουτο μ . η ~JS'

Χρύσης γε νόμε νος ε λεγ εν αλλ' ε τι ώς "'Ο μηρος , 01σθ' ότ ι ΟΙ'Κ αν μί μησ ι ς ην α λλα άπλη δ ι ήγησ ι ς. εΙχε δ' αν ώδε πως -φράσω δε ανευ μέ τ ρου· ού γάρ είμι ποιητικός- Έλθω ν ό ίερευς ηυχε το ΕκείlJοι ς μΕ ν τ ους θεους δΟUΙJαι έλόν τ ας τ ην

Να τό πούμε , βεβαίως . Ή εξομοίωσή του , τώρα, αύΤΊΙ με κ άποιον αλλο, εί:τε ως πρός Τ1'1 φωνη ε'ίτε

ως προς το παρ ουσιαστικό, δεν αποτελεί μίμηση εκεί.νου με τον ό π οϊο έξομοι­ ώνει τ ον έαυτό του; 'Ασ φαλως.

Σ' αύτές τΙς περιπτώσε ις , καθ ω ς φαίνεται, καΙ ό 'Ό μηρος καΙ οι. αλλοι ποι­

ητες άνιστορ ούν κάτι δ ιαμέσου μιας μίμησης . Β ε βαιότατα.

''Αν δ ποιητη ς δεν επιχειρεί σέ κανένα σημείο να κρύψ ει τον εαυτό του,

(dl

όλόκληρο το ποίημα καΙ η αφ'ιγηση οα ε,ναι χωρις μίμηση . ΚαΙ για να μην πείς πως π άλι δεν καταλαβα ί.νεΙζ, θα σού εξηγή σω εΥω σαν τ ί θα ηταν αύτό.

"Αν δ ηλαδή ό ·Ομηρ ος λέγοντας δτι 11λθε ό Χρύση ς με λύτρ α για τήν κόρη του , για να παρακαλέσει τούς 'Αχαιους καΙ κυρί.ως τους βασιλιάδ ες , ά μέσως

μετα δεν μι.λουσε σαν να είχε μεταμορφωθεί σε Χρύση άλλα εξακολουθούσε να μιλάει ως 'Όμηρος , άντιλαμβάνεσαι στι αυτο δέν θα ηταν μίμηση άλλα

σκέτη δL11 Υηση. Κι αυΤΊΙ θα ηταν κάπ ως ετσι· θα το εκφρ άσω χωρις μέτρο, δεν

είμαι, βλέπεις, πο ιητής Σαν η λθε (el ό Ιερέας τους ευχήθ ηκε να δώσουν 01. Οε­ 194

195


Π ΛΑ Τ ΩΝ

Τροίαυ αυτους σωθημαι, τηυ δε θνγατέρα οί λίίσαι &ξα­ μ έιιους α ποιιια καΙ τοιι θεοll αίδεσθ έ ιιτα ς , ταίπα δε ε Ι πόιι τος

αύτ ου οί μΕ ιι άλλο ι έσέβοιιτο και σuιι~ l/oυιι , ό δf Άγαμέμιιωιι

5

ηγρί. αιιιειι έιιτ ελλ6 με ΙJος IJU V τ ε ά π ι € ιιαι καΙ αύθι ς μη έλθεLΙΙ, μη aυτ ψ τό τ ε σκη πτ ρο lJ καΙ τ α τ ου θεου σ τ έμμα τα OUK έ παρκέσοι' πριιι δε λυθη ιιαι αίι του τηll θυγα τ έρα. έ ιι 'Άργει

394

5

και ά π τJ ε ι σιγ~, ά π οχωρ ήσ ας δε έ κ τ ου στ ρα τoπ ~δoυ π ολλα

σκλαβ ωθει' και τόν πρόσταξε να φύγει και να μΊ]ν τον έξοργίζει, [394a) άν ηθ ε­

τψ Ά πόλλωιιι ηυχε τ ο, τά ς τ ε έ πωιιυμίας τ ου θεού άι/ακαλωll

λε να φτά σει σώος στο σπίτι του. Σαν τ ' άκουσε αυτα Ο γέροντας τρόμαξε κι

και ύπo μιμιιτJσKωlI και άπαιτωl/, εί τι πώ πο τε η έιι ιια6")11

εφυγε δίχως να βγάλει μιλιά , Όταν δμως άπομακρύνθηκε από τό στρατ όπεδο,

οίκοδομήσεσιιι η έιι ί ε ρωιι θυσία ι ς κεχα ρισ μέ ιιον δωρ ήσαιτ ο' ω ιι δη χάρι.ιι κα τη ύχε τ ο τ εϊ σαι τους 'Αχαιους τα α δάκρ υα

1'111 δ' έ γώ, ω έ τ αϊ.ρε , (ίlΙευ

μιμήσεως απλη διήγ ησ ι ς γίγυε τα ι .

παρακάλεσε μΙ: θέρμη τον Άπόλλωνα , άποκαλώντας τον μέ Όλα τα παρωνύ ­ μιά τ ου κι ύ πεν θυμί. ζοντας και ζητώντας άπ' αυτον ανταμοιβ1'] γ ια οποια δή ­

ποτ ε δωρεα τ ου είχε κάνει ως τότ ε εϊτ ε χτίζοντας ναους για χάρη του ειτε

Μα μθάνω, έφ η .

θυσιάζοντας ίερα σφάγια. Γι' αυτα Όλα π.αρακαλούσε τώρα τό θεό να κάνει

Μ άιιθαιιε τ ο ίιιυμ , ήιι δ' έ γ ώ, ΟϊΙ τ αύϊης α~ έμαιιτ ία γί ­

με τα βέλη του τούς Άχαιους να πλ η ρώσουν για τα δάκρυα πού εξα ιτίας τους

έξα ιρωυ τα ά μοιβαία κα ταλε ί. πα .

'Ορθότατα, έφ ηυ , υπέλαβες, και οίμαί σοι ηδη δηλοίίυ

8 έ μπ ροσθε ιι ούχ οίός τ ' ή, ότι τής πο ιήσεώς τε και μυθο λογία ς ή με ν δια μιμήσεως όλ η έστ ίυ, ώσπερ συ λέγεις, τραγφδία τ ε και κω μιι>δί α , ή δε δ ι' α π αγγελίας αύτ ου του ποιητού-ε υροις δ' άιι αύ τηιι μάλιστά που έ ιι διθυρά μβοις­

εχυ σε . 'Έτσι, είπα, φίλε μου , [ h[ φτιάχνεται μια άπλl) αφlΙΎη ση χωρις μίμηση.

Καταλαβαί.νω, είπε. Καταλαβαίνεις λouτόν, εΙΠα, δτι θα εχουμε καΙ μια δ,,'ιγηση άντίθετη άπο αυτήν , σταν, άφαιρώντας κανεlς τα ενδιάμεσα λόγια τού ποιητή , αψ11σει μό ­ νο τα διαλογικα μέρη.

Κι. αύτό. είπε , το καταλαβαίνω' εl.ναι σαν αύτσ πού γίνεται στις τ ραγωδ ίες,

Σωστότατα , είπα, τό έννόησες, και νομίζω στι σου ξεκαθ άρισα τώρα αυτο τωυ πρωτύτερα δέν μπορουσα , δτι δηλαδΊ] στήν ποίηση καΙ ση) μυθογραφία

ή δ' ου δ ι ' ά μΦοτέ ρωιι ε ιι τε τ α τω ιι έ πώll ποι ήσει. πολλαχου

[cl ύ πάρχει ;;να είδος που συντελειται έξολοκλήρου διαμέσου τής μίμησης: ή

δε κα ι αλλοθ ι , ε ι μοι μαυθάυει ς .

τραγωδία και ή κωμωδία, δπως το είπες κι εσύ, και .'να άλλο διαμέσου της

Άλλα σνυί. ημι, έ φη, δ τότ ε έβοίιλου λέγε ιυ . ΚαΙ το προ τού του δη άιιαμιιήσθητι ι δ τι έφα με ιι α μειι

λεκτέο ιι ή δ η είρ ησθα ι . ώς δε λεκτέοl1 έ τι σκεπτέο ιι εΙ ιιαι. Άλλα μέ μυημαι .

d

φύγει αμέσως και να μήν ξανάρθει, διαφορετικά άκόμη και τό ραβδι και τα

θυγατέρα του, πρώτα, είπε, θα γεράσει μαζΙ. του στο "Αργος κι ϋστερα θα ξε­

το ιου ϊ ΟΙΙ .

5

ηι συγκατάθεσή τους, Ο Άγαμέμνονας Ό μως αγρίεψ ε και τόν πρόσταξε να

ϊ υa σω, οικαδε ελθο ι . ό δε π ρεσβύτ ης άκούσα ς εδε ισέ υ τ ε

Και τοίπο, έφ η, μ αιιθάιιω, ότι έστιιι το περΙ τ ας τ ραγ~δία ς

C

ρα του να τού τήν άφήσουν ελεύθερη, αφού δεχΘουν λύτρα, δείχνοντας ετσι

σεβασμό για τούς θεούς. Μόλις τά εΙΠε αυτά, οι άλλοι ντράπη καν και εδωσαν

έφ η γ ηράσε ιιι μ ε τ ά ου- Δπ ιέ ιιαι δ' έ κέ λε υε l1 καΙ μη έ ρε θίζειιι,

γιιε τα l , ότGιI τι ς τα του ποι ητου τα με τ αξυ τ ωιι ρήσεωll

5

οι να κυριέψουνε οί Άχαιοι η)ν Τροία και να γυρίσουν σώοι, άλλά τή Ουγατέ­

στεφάνια του θεού δεν οα του ήταν αρκετα να τόν προστατέψουν' δσο για τή

τοί ς έ κε ίιιου βέ λεσιιι . οϋ τως,

b

110ΛΙΤΕΙΛ

Τού το τ οί ιιυll αύ τσ ηlJ δ έλεγοlJ, ο τι χρε ίη διο μολογ ή­

άφήγησης του (διου του ποιητή -είδος πού θα τό βρεις προπαντος στούς δι­ Θυράμβους-

κ ι ;;να τρίτο είδος πάλι, στο οποΤο χρησιμοποιούνται και τα δύο

αυτά, Όπως συμβαίνει στήν έπική ποί.ηση αλλα καΙ σΙ: πολλές αλλες περιπτώ­ σεις' ελπίζω να μΙ: παρακολουθ εΤς.

Ν αί, τώρα εννοώ, είπε , τί ηθελες να πεις τότ ε. Νά σού θυμίσω έπίσης και το άμέσως προηγούμενο άπα αύτό , δτι εϊπαμε

δηλαδΊ] πως εχου με όλoκ.~ηρώσει τα σχετικα με το τί πρέπει νά λέμε καΙ μένει

ακόμη να εξετάσουμε πώς πρ έπει να το λέ με. Ναί, το Θυμάμαι.

[dl Αύτσ άκριβώς λοιπον ελεγα τότε: 'Ότι Θά 'πρεπε να καταλήξου με σε Ι9 6

,\


11

Λ ΑΤΩΝ

σασθαι πότ ε ροΙ) έάσομtv TOUS' πoιητCις μιμοuμέ vοuς ήμίν τCις διηγήσεις ΠΟΙΕίσθαι 11 τ (ι μεν μιμοuμέ vους , τα δέ μή , και ι)ποια έ κάτερα ,η ούδΕ μιμεΙσθαι.

5

ΜαμΤΕύομαι , εφη, σκοπ εισθαί σε εϊτε παραδι:ξόμεθα τ ρα γφ δία Ι) τε και κωμιΥδίαν είς- T11V πόλιν , ε lΤΕ και ου .

"Ίσωs, ηv δ' έγώ, ισως' δΕ και πλείω έτι τ ούτωυ' ού γαρ δη έγωγέ. Πω οίδα, ιίλλ' δπl] αυ

6 λόγος ωσπερ ΠI)ε uμα

φέ ΡΏ , TaiJTT,l ίτέ ου,

ΙΟ

e

5

Τ6δε τ οίμυν . ώ Άδε l.μαvτ ε , αθρε ι, πάτε ρου μιμ. ηΤΙKOlις' ήμΊv δει είμαι τους φύλακας 11 ου , η και TO UTO τοι ς ε μ­ π ροσθευ Επεται , δη εΙς Ε καστ ο ς EV μεν O:V έπιτήδευμα κα λω ς Ε πιτη δεύοι, πολλα δ' ου, αλλ ' ε ί τουτο έπιχει ροι , πολλωυ έφαπτόμε VΟ5 π άιηωΙ) άποτυγχάVΟL atι , ωστ ' εί ναί

ου γ/φ ο"". Σχολjj αρα επ ι τηδεύσει γέ τι ίίμα τών αξίων λόγου έπιτηδΕ υμάτωμ και πολ λα μιμήσε τ αι καΙ εστα ι μιμητικός, επε ί πΟυ ουδε τό δοκοϋμτα έ γγuς άλλήλων εί vαι δύο μιμή­ μα τα δύναιηα ι οι αυτοι α μα ευ μι μεΊσθαι., οίομ κωμιΥδίαΙ) και τρ αγφδίαΙ) ΠΟΙΟUVΤΕς. η ου μιμήματε άρτι τούτω έκάλΕι ς;

αν θά τους απαγορευτεί εντελώς ή μίμηση.

Διαισθάνομαι, είπε, στι εξετάζεις αν θά δεχθούμε tilV τραγωδία και την

'Ίσως, είπα εγ ώ, ίσω ς δμως και κάτι π ερισσότ ερο άπα αυτό' γιατι όταλή ­ θεια δέντό ξέρω ακόμα , ώστόσο δπου μας σπρώξειοάν φύσημα ανέμου ό λό­ γος κατα 'κείπρ έπει να τραβήξουμε.

'Όμορφα τό λές, εΊπε. [ο] Τότ ε, Άδείμαντε, κοίταξε αν οι φύλακές μας π ρ έπει να ρέπουν πρός μί­

11 όχι·

η μήπως και αυτό συνάγεται από δσα ειπώθηκαν πρωτύτερα, στι

ληση κι οχι με πολλές , καίδτι αν επιχειρΟ'υσε κάτι τέτοιο, καθώς οα καταγινό ­ ταν με πολλά θά αποτύγχανε αε δλα , ετσι που νά μrι διακρ ιθ εϊ σε κά πο ιο από

'αυτά . Είναι ετ σι;

Φυσικα και εΙναι, Και δεν Ι.σχύει τό ϊδιο και για τη μίμηση , δτι δηλαδη δ 'ίδιος ιiνθρωπος δεν μπ ορεί νά μι,μείται πολλά πράγματα μ ε την 'ίδια ευκολία που μπορεί νά μιμη­ θείl!να; Πράγματι δεν μπορ εί.

'Έγ ωγε' καΙ αληθή γ ε λέ γεις, οτι ού δύναντ α ι οί αύτο Ι Ούδε μηΙ) ραΨψδοί γε και ίιποκριταΙ αμα. Άληθη.

b

σψοπο ιουν, και πότε θα επιτρέπεται κα Θένας απσ τους δ'ύο τρόπους , 11 τέλος

δηλαδη κάθε άνΟρωπος θα μπσρ οϋ σ ε νά καταπιαστεί σωστά μΕ μία εν ασχό­

Ούκουν καΙ πε ρι μιμ ήσtως ό ού τος λόγος, δτι πολλα ό αυΤΟς" μ ι μεϊσθα ι ε~ ωσ π ερ EV ου δυvατός;

ιΟ

τη μίμηση σ ε ορισμ ένες περιπτώσε ις, ενώ σε ορισμέν ες αλλες δεν θά την χρη­

μηση

Τ( δ ' ου μέλλε ι;

5

κάποια συμφωνία κατά π όσο θά επιτρέψουμε στους ποιητες νά μας διη­ γσϋντ α ι τις ιοτορίες τους χρησιμοποιώντας τη μίμηση η αν θά χρησιμοποιούν

κωμωδία στην πόλη μαςη Οχι.

ΚαΙ κα λώ, γΌ εφη, λέ. γΕ ις

που ε λλόγιμο,;

10 395

ΠO A IT E JA

Άλλ' ουδέ τοι ύποκριται κωμφδοίς" τ ε και τριιγφδοι ς' οί αυτοί- πά vτ α δε ταυτα μιμ' ήματα. η OU; Μιμήματα .

[3950] Δύσκολα, έπομένως, θά μπορέσει νά ασκεί κάποιο σημ αντικό επάγγελ­ μα και ταυτόχρονα να μιμεϊται πολλά πράγματα χα\' να εΙνα ι ίκανός μιμηη1ς. αφΟύ οι 'ίδιοι άνθρωποι κατά κάπο ιον τρόπο δεν μπορούν συγχρόνως να τα κα­ ταφέρνουν καλά ούτε σ' εκείνες τις Μο μορφές μίμησης, οί οποίες θεωρούνται πολυ συγγενικες μεταξύ τους, νά γράφουν δηλαδη κα;' κωμωδία και τραγωδία. Ή μήπως τώρα δα δέν χαρακτή ριζες αυτά τα δύο ώς μορ φες τής μί,μησης;

ΤΙς χαρακτήριζα· και σωστά λες 5τι οι 'ίδιοι ποιητες δεν μποροϋν ν α εΤναι καλοι και στα δύο αυτ ά.

Ούτε β έβαια να είναι συνάμα ραψωδοί και ή θοποιοι μπορσϋν. Πρ άγματι.

';'

Ούτε καν κω μικοι καί τραγικοΙ ηθοποιοΙ δέν μπορούν να είναι οί Ι:διοι άνθρωποι' [b] κι δλα συτα βέ βαια άποτελούν μιμήσεις. Ή μήπως οχι; Ναί, μι,μήσεις.

198

' 99


ΠΟ Λ ιτ ε Ι Λ

ΠΛ Α ΤΩ Ν

ΚαΙ έ τι γε τούτων. ώ Άδε ίμανΤ Ε . φα ίνΕ ταί μοι είς σ μι κρότ ερα κα τακεκερμα τ ίσθαι ή τού άνθρώ που Φύσ ι. ς , ώσ τε

5

αδύνατ ος εΙναι πολλα κα λώς μιμεισθ αι η αύτα εκει να π ράτ τ ει l ) ι1μ δη και τα μιμ ήματ ά €σ τι ν άφομοιώ ματα. Άληθέσ τατα, ή δ' ος.

Εί άρα Το ν π ρώ το ν λόγοv δι ασώσομ ε ιι, τους Φύλακας

ήμιν τωιι άλλων π ασών δημιovpγι(~ν αΦει μ έ νοvς' δειlJ εί ι/α ι

c

5

d

δημιουΡΥους Ελευθερίας τη ς πόλεως πάvυ άκριβε ϊ ς καΙ μηδε " δλλο έ πιτηδεύε ιν δτι μή εις τοU το φέρει, ούδε ν δή δέ οl. αμ αύτους αλλο πράτ τ ειν ουδε μιμεισθαι' εό Ι) δε μ ιμών τα ι ,

μιμεϊσθα ι τα τού τοι ς π ροσήκοντα εύθυς Ε κ παίδων, ανδρε ίους, σώφρονας , ό σί ους , ελευθέ ρους, και τα τ οιαυτα πάντα, τα δε

άvελεuθερα μιl τ ε ποιεϊν μήτ ε δε ινοΙΙς εΙναι μιμήσασθαι. μηδε

άλλο μη δεν τω ν αισχρών, ϊιια μη ε κ τ η ς μιμήσεως τ ου είι/αι α πολαύσωσιν. Γι ούκ Ώσθησαι ότι αί μιμήσ εις, έα ν Εκ νέων πόρρω διατελέσωσιν, ε ις έθη τ ε καΙ φύσ ι ν καθί σ ταν τα ι καΙ κατα σώμα καΙ Φωνας καΙ κα τα την διά lJοιον ; Και μά λα, ή δ ' Ος.

5

e

Ού δ 'l €π ιτρ έ φομε v, ήν δ' έγι~, ών φα μ εν κήδεσθαι καΙ δείν α ύ τοus άνδρας άγαθους γε νέσθ αι , γυναικα μιμεισθαι α νδρα ς οντας, Γι νέον η π ρεσβυτέραν, 11 άιιδρΙ λοιδορο υμέν ην Γι προς θεους έρίζουσάν τ ε καΙ μεγα λαυχου μένην , οίο μ έν η LJ εύδαίμονα εί να ι, η εν συμΦοραί ς τ ε καΙ πέ νΟε σιν καΙ OpήIJOL S' έχο μένην' κάμνουσαν δε 11 έ ρ{~σαν Τι ~δίνoυσαν, πολλου καΙ

δεήσομ ε v .

Παντάπασι μ ε v ούν, ή δ' ός.

5

τά πράγματα πσυ τείν α μιμείται σωστrι πολλα πράγματα 11 να πράττει εκείνα δμοιώμ.ατά τους αποτ ελού ν οί μΨ11σε ις.

Πολυ αληΟινο αυτό που λές, είπε . "Αν λο ιπ όν μείνουμε σταθ εροί ση)ν αρχικ l)

Otml μας, στι δηλ αδή

οί φύλα­

γική απασχ όληση, θα κές μας, εχοντας απαλλαγεϊ από κάΟ ε αλλη δ ημιουρ

ργοί τή ς ελευθε ­ πρ έπει να είναι γ ια την πόλη μας κυριολεκτικα IcJ οί δημιου

ει σε αυτό, θα χρ ει­ ρίας τη ς καί να μην ασχολούνται μέ ότιδήποτε δέν συντεί.ν Κι αν μιμούνται, να μι­ αστεί να μην πράττουν καΙ να μη μιμούνται κάτι αλλο.

με αλλα λόγια ανΟρώ­ μούντα ι από παιδια κιόλας δ,τι ταιρ ιάζει σ' αυτούς, ρο φρόνημ α καΙ δλα τα πους θαρραλέους , μυαλωμένους, ευσεβεις , μέ ελεύθε

να τα εφαρ μόζουν στην παρ όμοια, έν& ανελεύΘερα πρότυπα δεν πρέπει αϋτε τα~ καί τό ϊ.διο Ισχύει πράξη ουτε νο. Εχουν ίδιαίτερη ίκανόη1τα νο. το. μιμoύν εξαιτίας ηϊς μίμηση ς τέ­ γιό οτιδήποτε αίσχρό, ετσι ωστε νο. μ1)ν τους συμβεί Ή δεν εχεις παραη 1­ τοιων πραγμάτων [dJ νο. καταντι1σουν κι οί ϊδιοι τέτοιοι.

συνεχιστουν μετο. γ ιο. ρήσει δτι αν οί μιμήσεις,.άρχΙζοντας απο μι"ρη η λικια, τού σώματος, τής φωVlϊς, πολύ, τελικα γίνσνται συVlΙΟειες και εξεις φυσικες τού λογισμού;

Και πολυ μάλιστα, είπε.

ς λέμε στι νοι­ ΔΕν θα επιτρ έψ ου με τότε, είπα, σ' εκεινους, γιο. τους δποί.ου

ανδρ ες άξιοι, νο. μι­ αζόμαστε γι αυτους "αι στι πρέπει κάποτε νά γινουν σσα, πώς τσακώνε­ μούνται, ανδρες αυτοί, μιά γυ ναίκα, είτε νέα είτε γερόντι

Ούδέ γε δούλας τε καΙ δούλους πρά ττ οντας όσα δούλων .

καυχιέ ται νομίζοντας ται με τον άντρ α της, π&ς τα βάζει με τους θ εούς , πώς

Ούδέ γε ανδρας κακούς, ώς έοικεν, δε ι λούς τ ε κα Ι τα

α άρρωο τη η ερ ωτοχτυ ­ πενθεί καΙ που όδύρεται' κι ακόμη λιγότερο γυναίκ

Ούδε τουτο.

€ναντί α πράττοντας ών νυνδη είπομ εν, κακη γοροϊιιιτάς τε καΙ κωμιΡδου ντα ς άλλήλουs και αισχ ρολο γοϋντ ας, μεθ ίιοντα ς η

396

ι., Ά δείμαντ c, στι Κ αι σε ακόμη πιο μικρο. κομμάτ ια απο αυτα μσύ φαίνετα Ο άνθρωπος να α&υνα­ είναι κατακερ ματισμ ένη 1\ ανθρώπινη φύση, ετσι που

καΙ νήφοντας , ή και αλλα όσα ο ί το ιο ύτο ι και έν λόγοι ς καΙ έ ν έ ργοις (ι μαρτάνουσ ιν είς αύτούς τ ε και ε ι ς- άλλους, οί μαι

καΙ που [eJ στ ι είναι ευτυχισμένη, Ίϊ γυναίκα που η)ν 'χουν βρει συ μφο ρ ές πημένη η που κοιλοπονάει.

Ά σφαλιΩς οχι, είπε.

ιάζουν σε δούλους. ουτε βέβαια δούλες καΙ δούλους πού κάνου ν σσα ταιρ Ούτεαύτό.

αντίθετα απο δσα ουτε πάλι καί άνδρες κακούς , δειλους πσύ χάνουν το. τον άλλο κα ι λένε λό­ τώρα δά εϊπ.α με, πού βρΙ.ζονται και γελο ιοποιαΟν Ο ενας για αί.οχρά, μ εθυσμένοι η

1396.J και ξεμέθυστ ο ι , η

κάνουν δσα αλλα άσχημα

η με πράξεις πού μειώ­ συVlι θ ίζονται από τέτοιας λογής ανΘρώπους με λόγια ακόμα δτι δεν πρ έπει νο. νουν και τον έαυτό τους καΙ τούς άλλους καΙ νομίζω

200

20 '


11 0A IT EIA

Π ΛΑΤΩΝ

5

δΕ ουδε μαιιιομ έ υοι ς έθισ τ έου άφομσιοϋιι αύτους έν λόγο ις Oυδ€ ευ έ ργοι ς' γυωσ τέο υ μΕ. lι γαρ καΙ μ α ι μOμ€υOυς και ΠΟJJηροus α lJδ ρα s τ ε και γυυαίκα ς, ποιητέο lι δε ουδεμ τούτωlι

oiιδε μιμητ έο ν.

Άληθ<σ τ α τα, εφη.

b

Τί δέ: ην δ' εγώ' χαλκεύοντας η τι αλλο δημιουργοΟντας, η iλαύΙΙΟJJτ ας τριήρε ι ς η κελείιουτα ς τ ού το ις, η τι άλλο τ ω ιι

περι ταΌτα μι μ.ητ Εο υ;

Και π(~ς ; εφ η, οlς γε ούδε προσέ χειιι ΤΟΙΙ

JJOUJJ

τούτωυ

ουδευΙ έξέστα ι;

5

Τί δέ; ίππους χρεμε τίζομτ ας και ταύρους μυκωμένους καΙ πσ τ αμους φοφουυτας καΙ θάλατταιι κτυποίισαμ και βρομ τας

καΙ πάιιτ α αύ τα τοιαίιτ α ιi μιμήσοlιται ;

'Αλλ' άπείρηται αυτοίς , εφη, μ.ήτ ε μ αίμεσθαι μή τε μ.αllιο­ μένοι ς άΦομοιοΟσθα ι.

10 c

Εί αρα, 1iv δ' έγώ, μανθάlιω a συ λέγεις , έστιν τι είδος λέξε(~s τε καΙ διηγ ήσεως έν 4J αν διηγοί το ό T(~ οντι καλος κάγαθός, ό πόΤ Ε τι δέοι αύτου λέγειι,ι, καΙ Ε τε ρον oV άιιόμοιον τούτ ιμ ε ίδος, οό ου έΧΟ LΤΟ αεΙ καΙ ευ φ διηγοι το ό έυαιιτίως

έκεί υφ φ ύς τ ε καΙ τραφεί ς. Ποία δή, έΦ η, τ αύτα ;

5

d

5

Ό μέ ιι μ οι δο κεί. ήιι δ' εγ(~. μέ τ ριος αυήρ, έ πει δαμ

άφίκ ηται εν τΏ δι η γ ήσε ι επ\ λέξιν τινα i\ πραξιν ανδρος άγαθου. εθελήσειν ως αύ τος ωυ εκείμος ά παγγέλλειυ και ουκ αίσχυιι εί σθαι έπΙ τ Ώ τοιαύΤΏ μιμήσε ι , μάλιστ α με- υ μιμούμειιος τοιι άγαθομ άσΦαλώς τ ε και έ μφρό lιως πράττο ιπα . έλά ττω δε καΙ ήττου η ύπσ νόσωll η ύπο έ ρώτωιι έσΦαλμέVΟJJ η και ύπο μ έθης ή τινος άλλης συμφορα,. σ ταμ δΕ. γίγ νηται κατά ΤΙνα έαυ τού άμάξιομ, ουκ έθελήσειυ σπουδΏ άπεικάζε ιυ { αυτοιι τψ . χείροιι ι, t ί μη άρα κα τα βραχ ύ, οταν τι χρηστον ποιΏ. άλλ' τοΙΙς αι μιμεισθ του ωιι ai.aXuvELaeal. άμα μεv άγίιμιιαστος τοιού τ ους, αμα δΕ καΙ δυσχεραίμωυ aίITOV έκμά ΤΤElIJ ΤΕ και

πράξεις με τους παρά­ συνηθίσουν να έξoμoιcΩνoνται στα λόγια τους και στις με τους παράφρονες φρονες. Πεβαίως, πρέπει να gχουν γνώσεις σχετικα

ες, ωστόσο δεν εΙναι άνθριΩπους και τους άρρωστη μένους , ανδρες και γυναίκ τίποτε άπ' δσα κάνουν καλο να άναπαράγουν σττ)ν πράξη η σττ)ν τέχνη έκείνοι.

Π ο λυ σωστά,ε&τε.

αυτους [b] που τρα­ Γιά δες δμως: σιδεράδες, αλλους τεχνίτες, η ακόμη ρυθμο η ότιδήπ οτε αλλο βουν κουπι στά πλοία η έκείνους που τους δί.νουν το

",.

" ' ­

, αι; σχετικο, αυτα ειναι σωστο να τα μιμουντ

ς μας δεν θα έπι­ Πώς θα μπορουσε να εί.ναι σωστό, άφου στους φύλακέ

'{lποτε άπΩ αύτά;

τρέπεται να δίνουν καν προσοχή σέ ότιδ μουγκρίζουν και ποτά­ 'Όμως αλογα που χλιμιντρίζουν και ταύρου ς που

και βροντές κι δλα τα μια που βουίζουν και η) Οάλασσα που λυσσομανάει

παρ όμοια, αραγε αυτα θα τά μιμουνται; μανία και να έξο­ Μ α τους εχει απαγορευτεί, εΙπε, να συμπεριφέρονται με μοιιtlνονται με ότιδΙ1ποτε μανιασμένο.

ι κάποιος ίδιαί­ 'Ά ν λοιπόν, ε&τα, αντιλαμβάνομαι σωστα δσα λές, ύπάρχε

χρησιμοποιεί ό πραγμα ­ προς τρόπος εκφρασης και αφήγησΊις, τΟν όποίο θα ται να πεί κάτι, και τικα [cJ εύγενικός καί αξιος ανθρωπος, δποτε θα χρεudζε θα ταιριάζ ει και που ενας αλλος πάλι τρόπος , διαφορ ετικος άπό αυτόν, που

φή του εΙναι θα τόν χρησιμοποιεί δποιος από Τ11 φύση του καί "1ν ανατρο

ό. άντίθετος άπό τον ευγενικ

Ποιοί εί.ναι αύτοι οί τρόποι; ρώτησε . καΘως θα διη­ Νομίζω, ε&τα έγώ , δτι ενας σωστος ανθρωπος σταν φθάσει, ου άνθρώπου, θα γείται, σε κάποια φράσΊΙ η σε κάποια πράξη ένος εύγενικ Υιταν εκείνος ό αξιος εχει ΤΤΙ διάθεση να τΎlν παρουσιάσει σαν ό ιδιος να των αν θα μιμείται ανθρωπος, και δεν οα ντ ραπεί γι' αυτ· η ΤΤΙ μίμηση , προπάν φρόνηση' λιγότερο [d] τον αξιο ανθρωπο σε μια πράξη του στέρεη και γεμάτη ι σ' ενα ξαστόχημά πρόθυμα και σε πιο χαμ.ηλσυς τόνους αν θα ταν μιμείτα άπα μεθύσι η κάποιαν ΤΟυ εξαιτίας κάποιας άρρώστιας Τι από ερωτα , η και

δεν εΙναι άντάξιός αλλη κακοτυχιά. Άλλα δταν εχει να κάνει με κάποιον που ν α έξομοιωθεί με του, δεν θά 'χει τil διάθωη να προσπαΟτl σει στά σοβαρά ρος κάνει κάτι κα­ τον κατώτερό του, παρα μόνο ισως για λίγο, δταν δ κατώτε έξασκηθ εϊ να μ.ιμείται λό , άλλα και πάλι θα ντραπεϊ, άφενός έπειδ,) δεν εχει διόλου ευχάριστο να τέτοιους άνθριΩπους και άφετέρ ου έπειδ'l δεν του είναι

'0,

,03


ΠΟΛι τ ε l Α

llΛΑΤΩΝ

e

ElJlaTciVal εί.ς τους TQV ότι μη παι δια ς χάρι ν. Είκό" εφη.

κακιόvωl) τύπους , άτιμάζων τιj διανοίζΙ ,

O"KOOV δι ηγήσει χρήσε ται 01Q ήμεί, όλίγον πρότερον

5

περι τα του 'Ομ ήρου έπη , και εσται αότου ή λέξι ς μετ έχουσα με ., ά μΦοτέρων, μιμήσε ώς ΤΕ και τη, αλλη, διηγή _

διήλθομ ε ν

σ ε ως , σμικρό" δέ τι μ έρο, έν π ολλψ λόγ", της μιμ ήσεως ; η

OiJSEV λέ γω ;

Και μάλα, έφη , οί όν γε ά vάγκη TQV τ ύπ ον είvαι του

10

397

τ οιούτ ου ρήΤΟΡΟ $" .

GUKOUV ,

ήν δ' Εγώ, ό μη τοιουτο ς αύ, οσψ άμ Φαυλότ ερος

ιj, πάvτα τε μαλλον διηγήσε ται και οίιδεν έα υτου άνάξιον

οίήσεται είναι , ωστε πάvτα επιχειρήσει μιμείσθαι σπαυδΏ τ ε

5

και έναvτίο ι) πολλι7jv , και a νυνδη έλέγομ ε v , βροvτάς τε καΙ ΦόΦους ά l )έμωι; τε καΙ χαλαζωι; και άξόvωv τε και τροχιλ ι ων, και σαλπ ίγγωι; και αύλωι; και συρί γγωι; και πάvτwν όργάνω μ

Φω l )ά ς, καΙ έτι κυνωμ καΙ προβάτωμ καΙ ορμέωμ Φθ6γγους . b

καΙ έσται δη ή τούτου λέ ξι ς απασα δια μι μήσεως Φωvαίς τε

και σχή μ ασιv, η σ μικ ρόμ Τι δι η γ ήσε ως έχουσα ; Άνάγκη, εΦ η , και τ ουτο.

Ταύτ α τοίνυν, ήν δ' έ γώ , <λε γον τα δύο ε 1δη τη, λέ ξ ε ως . 5

Και γαρ έσην, έ'Φ η.

αύιωυμ α ύτοίμ το μεμ σμικρας τος μεταβολας έχε ι , καΙ

c

έάμ τις άπoδι δ~ πρέπουσαμ ά ρμ(1)ίαμ καΙ ρυθμον τΏ λέξΗ ,

όλίγου ΠΡΟ$" τημ αύτηl) γί γμεται λέγε ι μ τι;> όρθως λέγομτι και έ ι; μιςι άρμοvίι;ι ----σμιιφαι γαρ αί μεταβολαί- και δη και Ε ιι ΡUθμ<j) ώσαύτω $" π α ρα πλησί 4' τινί;

Ko μιδfι μ ε μ ο υν , εΦ η , οϋτως έ χε ι .

Τί δΕ το του έ τέρου είδος ; ού τωι; έ vαvτίων δει ται

οίκείως- λέγεσθαι, δια το παvτοδ απας μορφα$" των με τα βολώv

έ χειμ;

Και σΦόδρα γε ουτ ως έ χει.

ί\ρ ' ovv πάVΤ Ε$" οί ποιηταΙ καΙ οϊ τι λέγοντ ες

10

11 T<j)

ετέρφ

τούτων έπιτυγχάvουσιv τύπψ της λέξ εως η τι;> Ε τέΡΙΙJ η εξ

ά μΦοτέρων TιVl. aUYKE pαVVUVTE S ;

Φυσικά, εΙπε .

περιγράψαμε Συνεπώ ς δεν Οό χρησιμοποιήσει το είδος της αφl'ιγησης πού

της εκφρασ ής ΤΟυ λίγο πρωτύτ ερα σχετικό με τ ό 'Ομηρικό επη , κι ό τ ρόπος

μίμη ση θό απα-ιε­ δεν θό είναι ανάμικ τος από μίμηση κι από αφήγηση , και ή λέω καλά; λεί ενα μικρο μόνο μέρος τ ού δλου. "Η μήπω ς δεν τό

ης ενος τέτοιου Άκριβώς αύτό, εί.πε, πρέπ ει να είναι το είδος της διήγησ

δμιλητη.

ς, δσο χει­ [397.J Τότε λοιπόν, εί.πα, ενας διαφορετικ ός από αύτον ομιλητή

διηγηθ εί δλα , κ αι ρότερος Θό είναι τόσο περ ισσότ ερο Θό εχει την τάση νό τό ί, [τσι ωστε να προσπαθή­ τίποτα δεν θα Θ εωρήσει ανάξUΌ του να το διηγηθε μπροστα σε δλο ΤΟν κό­ σει να μιμηθεί τα πάντα βάζοντας τ ό δυνατά του και

τη βουη που αφ ιiνει δ άνε­ σμο: 'Όλα δσα μόλις τώρα λέγαμ ε , τις βροντες και

μος καΙ τό χαλάζ ι, και το τρί.ξιμο πού κάνουν

ν , κι ακό μη τις φωνες τών της σάλπιγγας και τ οϋ αύλού και δλων τών οργάνω τικός τρ ό πος του σκύλων , τών προβάτων, τ ών που λιών. [bJ Κι δλος ό εκφρασ

ενα μικρο μέρος του οα θα συντελείτ αι με φωνες καΙ μ έ χειρονομίες καΙ μόνο

εΙναι δ ιήγηοη· σωστά; Ν αί, κατανάγκην , εbιε .

μιλούσα Αύ τ ό λοιπόν, εί.πα , lΊσαν τα δύο εϊδη εκφρασης για τά όποία

Π ραγματικα αύ τά είναι, εΤ-πε.

μόνον αλλαγές; Κ ι Άπό αύτα τα δύο, τώρα , το ενα δεν επιδέχε ται μ ικρές ρυΘμό πού ταιριάζει, αν κάπ οιος δώσει στην εκφραmi τ ου τ ον τ όνο καΙ τΟ νό εκφράζεται -κά­ δέν θα συ μβεί να χρησι~ιoπoιεί σχεδ6ν τόν ιδω τόνο και

0\ αλλαγέ ς

Οό

ο ρυΘμό; είναι λιγοσ τές , [cJ και παρομ.οίως να χρησιμοποιεί εναν ανάλογ Άκριβώς ετσι, εί.πε.

ς αντίθετα , δλους Τί γίνεται δμως με τό άλλο είδος; Δεν απαιτ εί τα εντελώ τείδπως ταιριάζ ει σ ' τ ούς τόνους καΙ δλους τους ρυΟμούς , αν είναι να εκφρασ αύτό, δεδομένου δτι παρουσιάζ ει κάΟε λογης αλλαγές ; ΤΟ απαιτ εί και πάρ.ο. πολυ μάλιστα.

ούν κάτι βρί­ ΣυνεΠUJς, λοιπόν, δλοι 0\ ποιητες κο.Ι δσοι εχουν νό διηγηΘ ης , lϊ φτι.αχνουν κά­ σκουν μπρ οστά τους η τό ;;να η τό αλλο είδος της εκφρασ ποιο κράμα άπό αύτα τ ά δύο· σωστά ;

'04

0\ άξονες και 0\ τροχοί, τόν ήχο

α φού ποιος πού ξέρει να το κάνει αύτο σωστα- με έ'ναν τ όνο,

π ασώv jlEv άρ μ οvιων , πά ΙJϊωv δε ρυΟμω l) , ε ί μέλλε ι ου

5

[eJ νό τον βόζει οτό δικά εξομοιώνει τον εαυτό του με τους χειρότερους καΙ ετ σι γιό πλάκα. τους καλούπια· τ ο π εριφρονεί αύτ ό, έκτ ος κι αν γίνεται

205


ΠΟΛΙΤ[ΞΙΑ

Π ΛΑ1'ΩΝ

Άνάγκη , ε φη.

d

ω ίς την πάλ Τί ουν ποιήσο μεν ; ην δ' εγώ' πάτ ερον ε άτωv τον ετερον Τι πά vτα ς τούτου ς παρ αδε ξόμ εθα Γι των άκρ

τ ον κεκραμ έ νοv;

'EQv

5

ή Εμή, εΦη ,

VIK(i,

τον του Επιεικου <; μιμητην

OKpaTOV.

ό κεκρα μένο<;, Άλλα μήν, ώ 'Αδεί μαντε , ήδίις- γε και

ιςο ό έναvτί ος ου συ πολυ δε ήδιστος παισ ί ΤΕ και παιδαγωγα

α ίΡΏ και τψ πλείσ τψ όχλψ. Ήδιστο <; γάρ. ]Ο

e

όττ ε ιν Φαί ης- τΏ Άλλ ' ϊσωςο, iiV δ' έγώ, ούκ dV aiJTOIJ άρμ ημϊ ν ούδ ε

λους άιιηρ παρ' ημΕτέ ρςι πολι τ είςι, ότι ούκ έστιι..ιπδιπ ράΤ ΤΕ Ι. πολλα πλ ους. έ πειδη έκασ τος fV Ού γαρ ουι..ι άρμ όττ ε L.

5

πόλ ε ι τόιι τε Ούκουν δια ταίΊ τα έν μόι..ιΏ τη τοι αύΤΏ ού κυβερι..ι ήτηι..ι προ ς σl<vτο τόμ οlJ σκυ τοτ όμο ν ε υρήσομ ει..ι και ν και ού δικασττψ Τfι σΚΙΙ Τοτ ομίςι, καΙ τσι..ι γεωργόν γεωργο εμικόν και ού πολ προ ς τΏ γεωργίq, καΙ τον πολεμικΟ/./

; και π άντ ας ού τω χρ ημ α τισ τ-η ν προ ς τή πολ ε μικΏ, Άληθη , έφη

398

5

b

5

ίας παvτοδαπΟ/./ 'Άνδρα δή , ως €OΙ Kε , δuvάμε;ιιοv υπό σοΦ ν άφίκοιτ ο

εί ήμι γίγι..ιεσθαι ΚΟΙ μιμείσθαι πάvτα χρήμα τα , ­ όμενος' έ π ιδεί είς TJ)V πόλιν αιJτός τ ε καΙ τα ποιήμ α ται βουλ και θαυμασ τσι..ι καΙ ξασθαι, προσκυ ι/α' μειι αν αιJτσι; ως { ερόι..

ς άιιηρ έι; τ-α πόλε ι ηδύv. είπ οιμ ε ι. ι δ' av στι ούτ ' έστιι..ι τοιοίιτοιμέι ..ι τε είς- άλληv

παρ ' ήμίν ουτ ε θέμ ι ς iyyevEfaOal. απαπέμποΤΕς καΙ ερίψ στέ ­ πόλιι; μ ύροι; κατα τηςο κεΦαλης κα ταχέαV αηδ εστ έριμ ποιηTl) Φαν τ ες, αιJτ oΙ δ' αι; Τ(~ αιJστηΡOτέριp και του

ος ήμιl l τr)ιι ΧΡιρlιεθα και μυθολόγψ ώφελία ςο EVEKQ, ι ει; έ κείιιοις έπιεικοΟς λέξω μιμ σί το καΙ τα λεγ όμι ναάμελέγο ς θα , οτ ε του τοις τ ύπο ι ς' οΤς κατ' αρχας έvο μοθ ε τησ

ύε ιιι . στρ α τι ώ τα ς έπε χειρ ο Ομε ν π αιδε

' ήμίιι ε ί η . Και μάλ' , έΦη , ουτ ως' αιι ποιοϊμειι, εί έ φ

Κατανάγκην . εΙπε .

αύτά τά νά ύπάρχου" στήν πόλη δλα τά δύο άμιγ η Ij θα δε­ Οού με το ενα η το άλλο άπο είδη της έκφρασης; Θά δεχ

[dl Τί θά κά νουμ ε τότε; Θά δεχθούμε

χθου με το άνά μικτ ο;

μιμεϊται τον μου γνώμη, μό νον έκεΙνο πού "Αν έπικρατήσει, ε&τε, 11 δι.κι1

ιά πρόσμιξη . καλο άνθρωπο, χωρις καμ

και πολύ πε­ το εΙναι και τό άνάμικτο εΙδος Ώστόσο, Ά δείμαντ ε. ευχάρι.σ ιό

τροφεύουν εΙναι παιδιά και σε οσους τα συν ρισσότερο εύχάρωτο στά επίσ ης στον περισσότερο κό­

προ τψ.άς εσύ, αντίθετ ο εΙδος άπο έκεΙνο πού σμο.

άριστο. Π ραγματικά , πάρα πολυ εύχ

ati1V πόλη το εΙδος αύτο δεν ταιριάζει [οl ϊσως δμως, εΊπα, θα ελεγ ες δη δΙ1

λούς ρόλους , επει ε ι άνΟρωπος με δύ ο η με πολ μας , γιατ ί σ ' εμάς δεν ύ π άρχ ενα πράγμα. καθένας καταπ ιάνε ται μ ε Στα λήθ εια , δε" ταιριάζει.

αντήσου­ μόνο σε μια τέτοια πόλη eα συν \ Αύτος λοιπ ον εΙναι ό λόγος πού Τ \ , ' '. και

. .. , καρης να ειναι ;' " οχι εκτος απο τ σαγ , ειναι ~σαγκαρης κι με τον τ σαγκαρη να

κι οχι έκτος άπό δ γεωργος θ α εΙ"αι γεωργός καπετάνιος στ α καράβια , και και ος κι οχι επιπλέον δ στρατιωτικος στρατιωτικ γεωργος και δικασt1iς , και ς; εμπορος -και τό ίδιο με δλου

Άλιiθεια, ε&τ.ε .

πού 1398_1 Πρ οφανώς, τότε , αν κάποιος

νά παίρ­ θα μπορούσε και θά 'ξερε ν στήν α δυο πράγματα μάς έρχότα

νά μψ.είται χίλι νει χίλιες δυο μορφi:ς και ποιήματά του, έμείς ειξη και νά παρουο ιάσει τά πόλη Θέλοντας να κάν ει επίδ άξιοθαύμαστο κα ι γε­ νά 'ταν πρόσωπο ιερό και' θά τόν προσκυνούσαμ ε σάν έμεϊς ουτε έχουμε στi1" δμως δτι τέτοιον άνθρωπο μάτ ο γλύκα, θά τού λέγα με άπ'

ενα ς τέτοιος καΙ. δίκαιο νά μας προκύψ ει πόλη μα ς ούτε κι εΙναι σωστό τού περνούσαμε γιρ ­ ε το κεφάλι μέ μύρο και θα εξω, καί, άφού Θά τού ραίναμ

σε άλλη πόλη , ενώ σ ' λιά , Οά τόν ξαπ οστέλναμε λάνδες απο αγιασμένα μαλ μυ­

"νας ποιητη ς και λε ια πού οα μάς πρόσφερε, εμάς Οά άρκούσε, για τήν ωφε μιμείται τον έκφρα­ τερο εύχάριστος, Ib] πού να θοπλάστης πιό τραχυς και λιγό θά άκολουθοϋσαν θρώπου και πού τό λόγια του στικσ τρόπο του σωσ τσQ ~~ν ς μας, δταν έπιχει­ στό ξεκ ίνημ α τΊ1ς συζιiτησή εκείνες τiς αρχές πού Οέσαμε ατιωτών της πόλης. ε με τήν έκπαίδευσ η τών στρ ρούσαμε να κατ απιαστ οϋμ

έτσι, αν ηταν στο χέρι μας . Άσφαλώς, εΙπε. και θά κάναμε

Qo6


ΠΟΛ I ΤΕΙΛ

Π ΛΑΤΏΝ

ύει ήμιν τη ς μ ουσ ικη ς Ν υν δ ή , είπ οιι εγώ , (d Φίλε;, κιιιδυ\)ε α ΤΕ

ως διαπε ΠΕ ρά lιθα ι' το περ1 λόγους τε και μ ύθους παντελ

ηται. γαρ λε κτ Εον και ώς λεκ τ Εο ιι εΙρ Κ αι αίιn~ 1101. δοκει , έΦη.

c

ι ψδη ς τ ρόπ ου και Ούκουν μ ετά τοΟ το, ήιι δ' έγώ . το περ

τίζε τ αι με έκεινο τό μου , νά πού με πως Ο ,τι σχε Μπ ορούμε τώρα πιά, φίλε μορφη τού λόγου τό ρά στό περιεχόμενο και τη μέρος τοΙ ς τέχνης πού άφο ,αι εχουμε μιλήσεικαί τικά με τό τί πρέ πει νά λέγε εχο υμε εξαντλήσε ι: Καί σχε σχε τι.κά με τό πώς .

Κι εγω αυ τό νομίζω, είπε.

τέχνης πού ό , εΙΠα, μένε ι τό κομμάτι τοϊς [ο] 'Επομέ νως , ϋστερ' άπ ό αυτ

μ. λ,;; " λοιπ ό μ ;

Δηλα δή.

5

οlJ πε ρι αύτ ωll 'Αρ' ούν ου πας ήδη α ν εύροl a ήμιιι λΕ κτέ lιοις συμ Φω­ ημέ ειρ προ οία δει εί ναι, ειπε ρ μ έλλο μ ε l; τοις

και τη μελωδία' ϊ,σι; άναφέρεται στό τραγούδι Π ροφανώς.

νή σε ιιι ;

υιι , έφη, ι:, Σω­ Και ό Γλα ίικωΙ) έ πιγελάσας . 'Εγω τοίν άιιτωl; εί υαι' ούκουν ίκαιιως κρα Τ Ες. κ ιιιδυιιεύω έκτ ος T (\J!) π ΠΟια αττα δει ήμο ς γε έχω έ ιι τφ παρό lιτι συ μβα λέσθαι 10

λέγε ιιι ' ύ ποπ τ εύω μέ ιιτοι.

d

λέγειιι, ότι το μέλ ος Ε κ τριω

τόδε ίκαιιώς έχει ς Πάιιτ(ι)ς δήϊΤ()υ, ήιι δ' έγ(~, πρω τοlJ μεν ιι εστιιι συγΚ'ε ίμε IJΟV, λόγου τε και

αρμ ομία, κα ι Ρυθμοίί.

Να ί, εΦ η , τοίί τό Υε.

5

ε ν δήπ ου διαΦ έρΕι Οίικοϋν σaο lJ γε αύτ οϋ λόγος έστίιι , ούδ ι; τ ύποις lιου λόγου πρός το εν τοις αύτ οις δει

του μη ι;ίδομέ ώσαίιτως; λέγε σ θα ι οίς άρ τι π ροε ίπο μεν και Άληθη , έφ η.

άκολουθείιι δει τΙ;; Και μην τήιι γε αρμ ονία ιι και ρυθμόΙ)

ΜΥΨ·

10

π ω, δ' οίί;

έφα μ ε ιι EV λόγο ι ς Άλλα μ έ IJΤΟΙ θρ ήlιωll γε και όδυ ρμ (Jv

οίιδε" προσδε ίσθαι. Ού γα ρ ούν.

e

οι ' συ γαρ μουσ ικός. ΤίVΕ ς ούν θρηιιώδεις' άρμοιιίαι; λέγε μ l και τοιαυτα ί Tl VES'. Με ιξολ υδιστί. εφη, και συντοιιολυ8ιυτ οι γαρ και αύτ αι, ήlι δ' εγώ, άΦα ιρετ έαι ; aχρηστ

OUKODV

η σ η άνδράσι. γv v α ι ξiv ας δει έπ ι εικε ί ς ε ίιιαι . μ

τά

νά ποϋμε σχετικά με μπο ρούσε νά βρε ι τί πρέ πει "Αραγ ε ό καθ ένας δεν θά φωνοι με δσα εχουν κειμένου νά εϊμαστε σύμ χαρακτηριστικά τους, προ

εΙΠωθεί πρωτύτ ερα;

ράτη , οη εγω γέλασε και εΙπε, Φ ο βάμαι, Σωκ Στό σημεϊο αυτό δ Γλαύκων στιγμ ·η δεν εΙμαι ό τό ' καθένας" γιατί τού τη ττι δεν συ μπεριλαμβ άνο μα ι σ' αυτ ~,στόσo πηγαίνει κά­ γματα πρέπει νά μιλ ήσου με σε θέσ η νάπω γιά ποιά πρά που δ νους μου.

ρ εις νά τό πεις με έγώ , αυτό τουλάχ ιστον μπο 'Εν π άση περιπτώσει, εΙΠα α στοιχεία: άπό λό­ τραγού δι άποτελείτα ι άπότρί σιγουρι6, [d) δτι δηλ αδη ε~α Θ μό. για, άπΌ μελωδία κι άπό ρυ ξέρω. Ν α ί, αύτό τουλ6χιστον'τό

, ύπο θ έτω , σε τίποτα λόγ ια, αυτ ά δεν διαφέρουν Σε ο ,ΤΙ λοιπόν άφορά τ ά ίσχύου ν και γι' αυτά 01. γου διούνται, ετ σι ωστε να άπό τα λόγια πόύ δεν τρα

ς μιλή σαμ ε' ετ σι δεν είν αι; άρχες γιά τίς όποιες τ ά,ρα μόλι Σωστά , εΙπε.

ι6ζουν με τά λό­ και ό ρυθμός πρ έπει νά ταιρ 'Επ ίσης, ό μουσικ ός τρόπος

για.

Φυσικά.

νους και όδυρ­ α ε\'παμε στι δεν Οέλουμ ε ΘΡι1 Μιλώντας δμω ς γ ιά τ ά λόγι

μούς. Β εβαίως Οχι.

μου' γιατι εσύ ποι εΙναι θρηνητικοί; Γι6 λέγε [ο] Ποιοί λοιπόν μουσ ικοί τρό

ξέρεις άπό μουσικ ή.

δρισμiνοι άλλοι σάν αυτούς.

ρλύδιο ς καi. Ό μικτ ός λυδ ικός καυ, ύπε

ί εΙναι να τους άποκλε ίσσυμε' ετσι; Γιατ Αύτ. ούς επομένως, είΠ α, πρέπει ισσότερο οια άξιοπρέπεια, πολύ περ

ικες με κ6π άχρηστοι άκόμη και γιό γυνα γιό άν δ ρες. 2 08


Ot

εκδ όσε ις ΠΟΛΙΣ αχολουθούν το μονοτονικό σ ύσ τημα.

ΠΛΑΤΩΝ

Η υιοθέτηση τ ου πολ υτον ικ ού για τη σ υγκεχριμένrι έχδοση οφε i.λε ται σε επιλογή τού Ν. Μ. Σχouτ ε ρόπ oυλoυ.

ΠΟΛΙΤΕΙΑ 11'. .

ΕΙ Σ. Σ ΗΜ Ι:: Ι ΩΜΑ

Ν. Μ.

-

ΜJ::Τ λΦΡ.Η Η

­

Ι::ΡΜ. Σ Η ΜΕ [ ΩΜ Λ ΤΑ

ΣΚΟΥΤΕΡΟΠΟΥ ΛΟΣ

Πο λιτεία 11'& μακέτα εξωφύλλο{)-σχεδιασμ6ς έΧδοσης:

Μαρία Τσουμαχίδου δι6ρ θωση: Δήμητρα Τουλάτ ου στοιχεωθεσ{α-οελtδοπο{ηση: Αναστασ ία Σπαν ιολέτου

πρώτη έΧδσση: Σεπτέμβριος

2002 (2.000

αντίτυπα)

δ«Jτερη έκδοση: Οκτώβριος

2002 (j. 500 αντίτυπα)

© 2002, Ν.Μ . Σχουτερόπουλος και εκδόσεις ΠΟΛΙΣ 32, 10672 Αθήνα, τ ηλ.: 36 43 382./.Χ: 3636501 e-mail: polis@atI1 .forthnet .gr

Ομήρου

ISBN: 960-81 32-71-1

εκδ6σεις

ΠΟΛΙΣ


Platon