Page 1

Jaarverslag 2012


Inhoud

Kengetallen / 4 Voorwoord van de Executive Board / 5 De

wereld van Van Oord / 9 Bedrijfsprofiel / 9 Activiteiten / 9 Eigendomsverhouding / 9

Economische ontwikkelingen en strategie / 11 Bericht van de Raad van Commissarissen / 13 Verslag van de Executive Board / 16 Resultaten blijven goed / 16 Van Oord in bedrijf / 20 QHSE boekt goede resultaten / 32 De omgeving van Van Oord / 34 - Our people: gelijke kansen voor iedereen / 35 - Our planet: continue aandacht voor het milieu / 38 - Our prosperity: meer dan winst alleen / 42 Marine ingenuity in de praktijk / 44 Organisatiestructuur Van Oord / 46 Vlootoverzicht / 50 Onze mensen / 51 Jaarrekening / 60 Geconsolideerde balans (vóór winstbestemming) / 61 Geconsolideerde winst-en-verliesrekening / 62 Geconsolideerd kasstroomoverzicht / 63 Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening / 64 Toelichting op de geconsolideerde balans / 67 Toelichting op de geconsolideerde winst-en-verliesrekening / 74 Vennootschappelijke balans (vóór winstbestemming) / 77 Vennootschappelijke winst-en-verliesrekening / 78 Toelichting op de vennootschappelijke balans / 79 Overige gegevens / 81 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant / 82 Begrippenlijst / 83

Foto voorzijde: Cutterzuiger Artemis passeert het hoofdkantoor in Rotterdam

Van Oord Schaardijk 211, Postbus 8574, 3009 AN Rotterdam T 088 8260000 E info@vanoord.com I www.vanoord.com Tekst en redactie Rijken & Jaarsma, Nieuwerkerk a/d IJssel, Van Oord Communication & Markets, Rotterdam Vormgeving Boulogne Jonkers, Zoetermeer

2


Verslaggeving 2012 In dit geïntegreerde verslag rapporteert Van Oord over de gang van zaken van de onderneming in 2012. De financiële rapportage heeft plaatsgevonden volgens de richtlijnen van Dutch GAAP. Bij de keuze van de thema’s op het gebied van duurzaamheid laten wij ons leiden door de richtlijnen van Global Reporting Initiative (GRI). De jaar­ rekening is gecontroleerd door Ernst & Young Accountants LLP. Dit verslag is bedoeld voor alle belanghebbenden in Van Oord. Daaronder verstaan wij onder andere: opdrachtgevers, aandeelhouders, (potentiële) medewerkers, hoofd- en onderaannemers, leveranciers, financiële instellingen, onderwijs­instellingen, overheidsinstanties en Non Governmental Organisations. Wij nodigen u van harte uit op dit jaarverslag te reageren. Stuur een e-mail naar info@vanoord.com. Heeft u vragen over de inhoud of over onze wijze van rapporteren? Dan kunt u dit ook via dit e-mailadres kenbaar maken. U ontvangt van ons binnen tien werkdagen een reactie. Dit verslag is digitaal beschikbaar in de Nederlandse en Engelse taal. In geval van een interpretatieverschil prevaleert de Nederlandse versie. Het jaarverslag is uitsluitend te raadplegen en te downloaden via www.vanoord.com.

Stornes – het grootste valpijpschip in de vloot.

3


Kengetallen

(alle bedragen x EUR 1.000.000)

Netto-omzet EBITDA 1) Afschrijvingen materiĂŤle vaste activa Amortisatie goodwill EBIT 2) Nettowinst

2012 1.676 265 120 7 138 98

2011 1.715 287 107 7 174 118

2010 1.578 289 109 7 174 165

2009 1.424 260 91 7 161 120

2008 1.896 332 103 7 222 165

Totaal eigen en vreemd vermogen Eigen vermogen Garantievermogen Leningen en andere kredietfaciliteiten Liquide middelen

2.412 672 672 554 148

2.230 635 635 426 198

2.017 695 745 156 200

1.928 580 630 235 297

1.857 545 595 202 166

389

226

22

-50

27

Orderportefeuille

1.924

1.694

1.856

1.777

1.798

Rendement op totaal vermogen 3) Rendement op eigen vermogen 4)

6,0% 15,1%

8,3% 17,7%

8,9% 25,9%

8,7% 21,4%

13,0% 31,6%

EBITDA / netto-omzet Nettowinst / netto-omzet Eigen vermogen / totaal vermogen Garantievermogen / totaal vermogen

15,8% 5,9% 27,9% 27,9%

16,8% 6,9% 28,5% 28,5%

18,3% 10,5% 34,5% 37,0%

18,2% 8,4% 30,1% 32,7%

17,5% 8,7% 29,3% 32,0%

156 -258 57

276 -302 25

279 -247 -129

397 -213 -52

209 -313 -77

47

56

77

57

89

4.550

5.085

4.410

4.060

4.613

0,96

1,02

1,08

1,28

1,52

Netto schuld

Kasstroom uit operationele activiteiten Kasstroom uit investeringsactiviteiten Kasstroom uit financieringsactiviteiten Verschuldigd dividend Aantal medewerkers in fte’s Veiligheid Ongevalsfrequentie (ongevallen met verzuim per 100 medewerkers)

EBITDA = winst voor interest, belastingen, afschrijvingen en amortisatie EBIT = winst voor interest en belastingen 3) EBIT plus rentebaten gedeeld door gemiddeld totaal vermogen 4) Nettowinst gedeeld door gemiddeld eigen vermogen 1) 2)

4


Voorwoord van de Executive Board

De voorspelling dat 2012 geen eenvoudig jaar zou worden, is uitgekomen. In het afgelopen jaar hadden wij als wereldwijd opererende onderneming te maken met een volatiele markt. In Europa was en is sprake van een moeilijke markt. Dat gold ook voor het Midden-Oosten, India en Nigeria. Met name in Indonesië en Australië waren wij succesvol met het aannemen van omvangrijke, meerjarige baggerprojecten. Ook onze offshore divisie had een uitstekend jaar. Gegeven de huidige markt­ omstandigheden kunnen wij vaststellen, dat de prestaties van onze onderneming heel behoorlijk mogen worden genoemd.

Drs. P. van Oord, CEO

Offshore olie en gas

Onze orderportefeuille is met EUR 1,9 miljard per ultimo 2012 goed gevuld. De omzet over 2012 was lager dan die van het jaar daarvoor: EUR 1.676 miljoen tegen EUR 1.715 miljoen in 2011. Het netto resultaat is met EUR 98 miljoen conform onze verwachtingen. Ondanks de moeilijke economische omstandigheden in grote delen van de wereld zijn wij in staat gebleken onze winstgevendheid op peil te houden. Onze strategie is gebaseerd op drie pijlers: baggeren, offshore olie en gas en offshore wind.

Van Oord is ook actief in segmenten die minder last hebben van de economische crisis. Met name de activiteiten in de offshore olie- en gas­industrie waren in 2012 succesvol. Opdrachtgevers in de olie- en gasindustrie gaan door met investeren. De wereldwijd toenemende vraag naar energie, de relatief hoge olieprijs en het op peil houden van voldoende reserveposities maakt dat olie­ maatschappijen blijven investeren in het ontsluiten van voorraden in de bodem, in diep en in ondiep water. Sinds een aantal jaren voeren wij grote EPC-projecten uit (Engineering, Procurement, Construction) voor de olie- en gasindustrie. Met onze verantwoordelijkheid voor ontwerp, inkoop en uitvoering kunnen wij opdrachtgevers een geïntegreerd dienstenpakket bieden. Positief gevolg hiervan is dat de bezettingsgraad van de valpijpschepen in 2012 is toegenomen.

Baggeren De baggermarkt heeft te lijden onder de huidige economische omstandigheden in de wereld. De bouwactiviteiten in Europa zijn terug op een niveau van midden jaren negentig. Vooral de activiteiten in het maritieme transport hebben te lijden gehad onder het terugschroeven van investeringen van overheden en havenautoriteiten. In de baggermarkt zien wij een verschuiving naar projecten buiten Europa. De bezettingsgraad van onze sleephopperzuigers is in 2012 enigszins teruggelopen. Daarentegen is de bezettingsgraad van de cutterzuigers gestegen. Vooral de regio’s Azië en Australië hebben het in 2012 goed gedaan.

Offshore wind In onze business unit Offshore Wind Projects wordt volop geïnvesteerd in mensen en materieel. Met de opdracht voor het windmolenpark Luchterduinen bevestigen wij onze sterke positie in deze markt. Wij hebben met het succesvol

5


Op het gebied van milieu zijn in 2012 verdere maatregelen genomen om zowel het brandstof­ verbruik als de CO2-uitstoot van ons materieel verder te verminderen. Dit draagt tevens bij aan de verbetering van onze CO2-footprint en levert kostenbesparingen op.

bouwen van de EPC-projecten Prinses Amaliapark, Belwind en Teesside een uitstekend track record opgebouwd. De beschikbaarheid van financiering, aansluiting op het stroomnet en onduidelijkheid met betrekking tot subsidie­reglementen, vertraagden de start van de bouw van een aantal andere parken in noordwest Europa. Met de bouw van het transport- en installatieschip Aeolus versterken wij onze positie in deze groeimarkt.

Investeringen In het najaar vond de doop plaats van de offshore pijpen­legger Stingray. Met dit schip kunnen wij voor onze offshore-activiteiten pijpleidingen leggen in ondiep water. Inmiddels zijn de eerste opdrachten met inzet van de Stingray aan Van Oord gegund. Met onze zelfvarende cutter­ zuiger Athena is in 2012 een aantal projecten naar tevredenheid uitgevoerd. Het zusterschip van de Athena, de Artemis, is in juni 2012 te water gelaten. Deze tweede zelfvarende cutterzuiger wordt in april 2013 in gebruik genomen. De bouw van de Aeolus, een transport- en installatieschip voor de aanleg van offshore windmolenparken, heeft in 2012 vertraging opgelopen door surseance van betaling van de werf waar het schip in aanbouw is. Op basis van hernieuwde afspraken wordt de Aeolus in de tweede helft van 2013 opgeleverd. Met deze investering sluit Van Oord een periode van vijf jaar af, waarin voor EUR 1,3 miljard is geïnvesteerd in materieel. In 2013 nemen wij een besluit over de voorgenomen investeringen voor de periode 2014 - 2018.

De mensen van Van Oord De wereldwijde economische omstandigheden op onze markten hebben geleid tot een daling van ons personeelsbestand in 2012. De krimp deed zich voor bij vestigingen buiten Nederland waar variabele contracten niet werden verlengd. Het personeels­bestand in Nederland bleef stabiel. Op de Nederlandse arbeidsmarkt blijft het vinden en binden van goed gekwalificeerd technisch personeel een uitdaging. Het eerder ingezette beleid om gekwalificeerde technische mensen vanuit het buitenland aan te trekken, is in 2012 voortgezet. Eind 2012 is COO Peter de Ridder met pensioen gegaan. Met ingang van 1 januari 2013 is de Executive Board uitgebreid met twee nieuwe leden, Joep Athmer en Niels de Bruijn. In de jaren dat Peter de Ridder deel uitmaakte van de Executive Board, heeft hij zijn stempel gedrukt op de ontwikke­­ling van onze onder­neming en stond hij aan de wieg van onze doorbraak in Dubai in 2001. Wij zijn hem veel dank verschuldigd voor zijn jarenlange inzet en betrokkenheid.

Financiering en aandeelhouderschap De onderneming heeft financieel een solide positie. In de financiering van onze onderneming hebben zich in 2012 geen wijzigingen voorgedaan. Ook de aandeelhoudersbelangen bleven in 2012 ongewijzigd. MerweOord B.V., de houdstermaat­ schappij van de familie Van Oord, is met 78,5% grootaandeelhouder. De investerings­maat­ schappijen ConsOord B.V. en Cobepa (Nederland) N.V. hebben een gezamenlijk belang van 21,5%.

Veiligheid, duurzaamheid, milieu De prestaties op het gebied van veiligheid zijn in 2012 verder verbeterd. De ongevallenfrequentie­ index (IF) die wij hiervoor hanteren, bleef opnieuw ruim onder het gestelde doel. Wel liet het aantal verzuimdagen als gevolg van ongevallen in 2012 een lichte stijging zien. Aan dit punt wordt dit jaar extra aandacht geschonken.

6


Samenstelling Executive Board per 1 januari 2013 Vanaf links: Pieter van Oord (1961) – CEO (Chief Executive Officer) Paul Verheul (1961) – COO (Chief Operational Officer) Arjan van de Kerk, RA (1955) – CFO (Chief Financial Officer) Joep Athmer (1955), lid Niels de Bruijn (1963), lid

Ons nieuwe hoofdkantoor

de wereld, maken ons minder gevoelig voor de economische wereld­crisis.

In juni 2012 is ons nieuwe hoofdkantoor aan de Nieuwe Maas in Rotterdam in gebruik genomen. Het nieuwe hoofdkantoor en de locatie passen uitstekend bij de nautische uitstraling van onze onderneming. De officiële opening vond plaats op 21 juni 2012 door Zijne Koninklijke Hoogheid de Prins van Oranje.

In de baggermarkt zal de druk op de prijzen blijven bestaan. Mogelijkheden voor expansie zijn er vooral in de offshoremarkten olie, gas en wind. Een belangrijk thema blijft het onder controle houden van de kosten. Dat geldt zowel voor de uitvoering van projecten als voor onze algemene kosten. Een in 2012 uitgevoerde Activity Value Analysis in onze hoofd­kantoororganisatie, zal in 2013 leiden tot meer efficiency en effectiviteit. Onze eigen mensen hebben aan deze analyse en de voorstellen voor maatregelen een belangrijke bijdrage geleverd. Dit onderstreept de grote betrokkenheid van onze mensen bij ons bedrijf.

Vooruitzichten 2013 Wij zijn niet pessimistisch over 2013 en ver­ wachten dat de wereldeconomie in 2013 tekenen van herstel zal vertonen. Voorzichtigheid is hierbij op zijn plaats, want lokaal en regionaal kunnen er grote verschillen zijn. Wij verwachten geen herstel van de markt in Europa. Ons orderboek is voor 2013 goed gevuld. De spreiding van onze activiteiten over verschillende marktsegmenten en in uiteenlopende delen van

Rotterdam, 14 maart 2013 Drs. P. van Oord, CEO

7


Nieuw hoofdkantoor Zijne Koninklijke Hoogheid de Prins van Oranje krijgt tijdens de officiÍle opening van het nieuwe hoofd­kantoor in Rotterdam uitleg over de simulator die in de trainingsruimte staat opgesteld.

8


De wereld van Van Oord

Bedrijfsprofiel

Activiteiten

Van Oord is een wereldwijd actieve en toon­ aangevende aannemer van bagger-, water­ bouw­kundige en offshoreprojecten (olie, gas en wind). Wij zijn een innovatieve partner voor onze opdrachtgevers en dragen al meer dan honderd jaar bij aan de infrastructuur voor de wereld van morgen.

Baggeren - Aanleg en onderhoud van havens en waterwegen - Landaanwinning - Aanleg van kunstmatige eilanden - Verwijderen van verontreinigd bodemmateriaal (milieubaggeren) - Kustverdediging - Aanleggen van dijken en oeverbeschermingen - Bouwen van (offshore) haven-, strekdammen en kademuren - Verticale drainage - Onder water boren en springen

De groeiende wereldbevolking heeft behoefte aan meer ruimte en de vraag naar energie stijgt voortdurend. Toenemende wereldhandel vraagt om meer en betere haven­faciliteiten, terwijl klimaatverandering kust­gebieden bedreigt. Van Oord biedt innovatieve oplossingen voor deze wereldwijde maritieme uitdagingen; nu en in de toekomst.

Offshore olie en gas - Installeren van Single Buoy Mooring systemen (laadboeien) en pijpleidingen - Beschermen van olie- en gaspijpleidingen op de zeebodem - Baggeren en afdekken van sleuven voor olie- en gaspijpleidingen - Leggen van olie- en gasleidingen in ondiep water - Installeren van offshore Gravity Based platforms

Onze cultuurwaarden - Maritiem ondernemerschap - Professionaliteit en toewijding - Passie en vindingrijkheid - Integriteit, openheid, respect en teamgeest

Offshore wind - Het als EPC-aannemer (ontwerp, inkoop en bouw) realiseren van complete windparken in zee - Dienstverlening aan de bouwers van windmolen­ parken in zee

Van Oord is een in Nederland gevestigde, zelf­ standige familieonderneming, die zich kenmerkt door zichtbaar leiderschap, langetermijnvisie en solide financiering. Aanzienlijke investeringen in mensen en materieel worden met grote zorg gedaan om de continuïteit van de onderneming te verzekeren. Onze mensen zijn betrokken, ondernemende professionals met een passie voor water en technologie. Zij kennen het belang van samen­ werken met als doel het best mogelijke resultaat te bereiken. Door open en integer te zijn, bouwen zij aan wederzijds vertrouwen en respect.

Eigendomsverhouding

Van Oord nv is een in Nederland gevestigde naamloze vennootschap. MerweOord B.V., de houdstermaatschappij van de familie Van Oord, houdt 78,5% van de aandelen in Van Oord nv. De overige aandelen zijn in het bezit van Cobepa (Nederland) N.V. (10,75%) en ConsOord B.V. (10,75%).

9


Maasvlakte 2 De Nederlandse kustlijn ziet er definitief anders uit. Hare Majesteit Koningin Beatrix gaf op 11 juli het startsein voor het succesvol sluiten van de zeewering van Maasvlakte 2.

10


Economische ontwikkelingen en strategie

De drie pijlers waarop Van Oord zijn

lokale aanwezigheid, en het volgen van een strategisch investeringsprogramma dragen in belangrijke mate bij aan de duurzaamheid van onze onderneming. De vooruitzichten voor de lange termijn zijn gunstig.

strategie baseert zijn de baggermarkt, de offshoremarkt en de markt voor offshore windmolenparken. De bagger­ markt is nog steeds de grootste markt

Investeringen in lijn met strategie

voor Van Oord. De offshore olie- en

De Artemis, het zusterschip van de in 2011 in de vaart genomen zelfvarende cutterzuiger Athena, is eind juni gedoopt en tewatergelaten. De bouw van de Artemis is in lijn met de strategie van Van Oord om in alle categorieën van de baggermarkt actief te zijn. Met de investering in twee zelfvarende cutterzuigers en twee grote backhoe dredgers kan Van Oord alle baggerprojecten in harde grond aan. Eind 2012 is de nieuwe WaveWalker 1 ingezet voor boor- en springwerkzaamheden op zee.

gasmarkt en de markt voor offshore windparken zijn de voornaamste groeimarkten.

Aangezien de baggermarkt stabiliseert, zijn onze groeiambities met name gericht op deze laatste twee markten. Wij behouden een wereldwijde focus op de bagger- en offshoremarkt, onze focus voor de markt voor offshore windparken is vooral gericht op noordwest Europa.

Offshoremarkt is groeimarkt De wereldbevolking blijft gestaag groeien. Dat heeft consequenties voor het wereldwijde energieverbruik. Van Oord kan energieleveranciers een totaalpakket van diensten aanbieden. Zo is in 2012 de Stingray, onze eerste pijpenlegger voor ondiep water, opgeleverd. Stingray is een waardevolle toevoeging aan het bestaande dienstenpakket van onze offshore activiteiten, bestaande uit de constructie van aanlandingen, het storten van steen, het ontgraven en bedekken van pijpleidingsleuven en het installeren van Single Point Mooring systemen, de installatie van verdeel- en afsluitstukken (manifolds) en Gravity Based Structures. Door dit brede scala aan diensten aan te bieden in één geïntegreerd pakket, biedt Van Oord een uniek one-stop shop concept voor olie- en gasontwikkelingen in ondiep water. Dit past in de groeistrategie van onze offshore-activiteiten en de versterking van onze positie als Engineering, Procurement and Construction (EPC) (hoofd)aannemer.

Onze markten zijn in sterke mate afhankelijk van de ontwikkelingen binnen de maritieme transport­ sector, het wereldwijde energieverbruik, de klimaatverandering, de urbanisatiegraad en het toerisme; de vijf drivers voor Van Oord. Onze verwachting is dat deze aanjagers zich op langere termijn gunstig (blijven) ontwikkelen.

Spreiding activiteiten Van Oord ontplooit activiteiten op alle continenten. De huidige marktomstandigheden in de bagger zijn lastig. Vanwege de mondiale economische onzekerheid stellen opdrachtgevers investeringen uit. Opdrachtgevers in de olie, gas en windenergie gaan echter door met investeren. Door de spreiding van onze activiteiten over de drie verschillende pijlers, worden wij minder geraakt door de economische wereldcrisis. Het bieden van slimme, innovatieve oplossingen, het voeren van een efficiënt inkoopbeleid, het tijdig inspelen op commerciële kansen, bijvoorbeeld door onze

11


Lokale aanwezigheid

Efficiënter inkopen loont

Van Oord ziet kansen in de opkomende economieën. Met name in Azië, Midden- en ZuidAmerika en Afrika liggen volop mogelijkheden. Om dichtbij onze markten te zitten, beschikt Van Oord wereldwijd over zo’n dertig lokale kantoren. Dit biedt ons de mogelijkheid commerciële kansen vroegtijdig te onderkennen en hierop in te spelen.

In 2011 is de afdeling Van Oord Procurement in het leven geroepen. Deze afdeling is verantwoor­ delijk voor de centrale inkoop. Door onder andere onderdelen, brandstof en de inhuur van mensen en materieel efficiënter en in volumes in te kopen, realiseren wij belangrijke kostenbesparingen.

Het zijn de mensen die het doen Wind belangrijke energiebron Het binden en boeien van de juiste mensen is en blijft een dagelijkse uitdaging. Op de Nederlandse arbeidsmarkt is nog altijd sprake van een tekort aan nautici en technici. Een krapte die naar onze verwachting van blijvende aard is. Dat impliceert dat Van Oord ook buiten de eigen landsgrenzen medewerkers blijft aantrekken en opleiden. De invulling van onze ambitie om te blijven groeien, is in sterke mate afhankelijk van de mogelijkheden om voldoende en bekwame mensen aan te trekken.

Duurzame energie wint steeds meer terrein. Zeker ook met het oog op gestelde klimaatdoelstellingen door nationale overheden. Dat betekent dat wind­ energie een steeds belangrijkere energiebron wordt. Wij hebben ons investeringsprogramma hier op ingericht. Als onderdeel hiervan wordt de Aeolus gebouwd, een transport- en installatieschip voor de aanleg van windparken op zee. De oplevering vindt plaats in de tweede helft van 2013.

EPC contractor: meer dan uitvoeren alleen Van Oord is actief als EPC contractor. Er wordt meer van ons gevraagd dan het uitvoeren van projecten alleen. Wij denken mee, komen met ontwerpen en innovatieve oplossingen, managen de supply chain, bouwen en onderhouden. Dit heeft geresulteerd in aan­sprekende projecten zoals Maasvlakte 2 in Nederland, Arkutun Dagi in Rusland, Teesside in het Verenigd Koninkrijk en de uitbreiding van Das Island, ongeveer 160 kilometer uit de kust van Abu Dhabi. Dergelijke projecten geven ons veel verantwoor­ delijkheid. Wij managen de risico’s op een zorgvuldige manier.

12


Bericht van de Raad van Commissarissen

Met genoegen leggen wij u hierbij de

Aandacht voor veiligheid

door de Executive Board opgemaakte

Tot ons genoegen is er in 2012 goede voortgang geboekt met de ontwikkeling van het veiligheids­ beleid, waarbij niet alleen het juist volgen van de procedures maar ook de verbetering van de veiligheidscultuur veel aandacht heeft gekregen. Dat resulteerde in een mooie verbetering van de ongevallenfrequentieindex (IF score).

jaarrekening 2012 voor. Deze is gecontroleerd en van een goedkeurende controleverklaring voorzien door Ernst & Young Accountants LLP. De jaarrekening en de bevindingen van

Investeringen

de accountant zijn besproken in de vergadering van de Raad van

Het beoordelen van investeringsvoorstellen, waarbij het gaat om vaak zeer grote bedragen, en het volgen van de uitvoering van de projecten vormen ook een belangrijk onderwerp van elke vergadering van onze Raad. In 2012 waren wij onder meer getuige van de feestelijke doop van de zelfvarende cutterzuiger Artemis en van de pijpenlegger Stingray. Daarnaast had de bouw van het transport- en installatieschip Aeolus op een in financiële moeilijkheden geraakte werf in Hamburg onze speciale belangstelling.

Commissarissen en mede op basis daarvan hebben wij de jaarrekening goedgekeurd.

Wij stellen de Algemene Vergadering van Aandeelhouders voor om de jaarrekening over 2012 vast te stellen en over het jaar 2012 een dividend uit te keren van EUR 47 miljoen.

Inschrijvingen op projecten van EUR 50 miljoen en hoger worden altijd met vertegenwoordigers van de Raad van Commissarissen besproken. Het gaat daarbij vooral om het maken van een goede inschatting van financiële, technische en politieke risico’s. Het volgen van de stroom van aanvragen geeft ook een goed beeld van de ontwikkeling van de markt.

Reguliere vergaderingen De Raad van Commissarissen heeft in 2012 zes reguliere vergaderingen gehouden, waarvan één tijdens een werkbezoek aan Klaipeda, Litouwen, waar een project in de haven werd bekeken en de lokale organisatie werd bezocht. Voorts is door twee leden van de raad een bezoek aan het kantoor in Shanghai gebracht in samenhang met de doop van de pijpenlegger Stingray.

Bestuursmodel en samenstelling Executive Board Veel aandacht is gegeven aan de opvolging van Peter de Ridder, die eind 2012 na een schitterende loopbaan van bijna veertig jaar bij Van Oord zijn functie in de Executive Board heeft neergelegd. Per 1 januari 2013 is de Executive Board uitgebreid met Joep Athmer en Niels de Bruijn.

Vaste punten op de agenda waren elke vergadering de veiligheidsrapportage, de operationele gang van zaken in de area’s, de financiële rapportage, de voortgang van het investeringsprogramma en de lopende inschrijvingen op aanbestedingen.

13


Vanaf links: Drs. C.J. van den Driest, Ing. Jac.G. van Oord MBA, J.M.J.A.P. Laurent Josi, Drs. J.M.M. van der Ven, Ing. K. Damen.

drs. J.M.M. van der Ven als opvolgers van respectievelijk ir. N.J. de Vries en drs. J.W. Baud. Voorts is de heer drs. W.C.J.M. Obbens toegetreden als toehoorder van onze Raad. Op deze plaats willen wij de heren De Vries en Baud nogmaals hartelijk danken voor hun constructieve inbreng. In het kader van zowel efficiency als diepgang is in 2012 besloten tot de instelling van een Audit Committee, waarin de heren Van der Ven (voorzitter) en Laurent Josi hebben plaatsgenomen.

Langs deze weg betuigen wij Peter nogmaals onze grote erkentelijk足heid voor de cruciale rol die hij heeft gespeeld bij de groei en bloei van ons bedrijf. Tevens wensen wij Joep Athmer en Niels de Bruijn veel succes toe bij de vervulling van hun nieuwe functie. Zij zullen dit combineren met hun directe verantwoordelijkheid als area director voor respectievelijk de business unit Offshore en de area Asia & Australia. Met deze wijzigingen zal ook de werkwijze en vergader足frequentie van het Management Committee worden aangepast.

Gang van zaken Wijzigingen De verwachtingen voor 2012 waren in het begin van het jaar niet al te hoog gespannen. De economische situatie was vooral in Europa niet rooskleurig en de baggermarkt leek op een conjuncturele dip af te stevenen. Toch mogen we tevreden zijn dat het resultaat met een nettowinst

In samenhang met de wijzigingen in de aandeel足 houders van Van Oord nv is in de loop van 2012 ook de samenstelling van de Raad van Commissarissen gewijzigd. Daarbij zijn toegetreden de heren J.M.J.A.P. Laurent Josi en

14


Samenstelling Raad van Commissarissen

van EUR 98 miljoen wederom op een goed niveau is uitgekomen. De goede gang van zaken bij grote projecten in Australië en Rusland en de succes­volle uitvoering van Maasvlakte 2 hielden de bezetting van de grotere baggerschepen op niveau. In het midden- en kleinere segment bleef de bezetting van de sleephopperzuigers wat achter. Daarnaast kende de business unit Offshore vooral door de succesvolle inzet van de steenstorters een prima jaar. Tegen het einde van het jaar is ook de orderportefeuille weer toegenomen tot een gezond niveau van EUR 1.924 miljoen (EUR 1.694 miljoen).

Drs. C.J. van den Driest (1947), voorzitter Voorzitter Raad van Bestuur Koninklijke Vopak N.V. van 2002 tot 2005. Commissariaten: Anthony Veder Group NV, NS Groep NV, Stork Technical Services BV, Koninklijke Vopak NV Ing. K. Damen (1944) Chairman Damen Shipyards Group Commissariaat: Royal Van Zanten Bestuurslid: Scheepsbouw Nederland, Nederland Maritiem Land (NML) Lid Raad van Toezicht: Platform Bèta Techniek, Slot Loevestein, STAK Globetrotter (Huisman Group) Honorair Consul van Mexico

Dankwoord Succes komt alleen tot stand als een hele organisatie bereid is om de schouders eronder te zetten. Bij Van Oord betekent dat vooral professio­neel werken, met de nodige flexibiliteit en met groot gevoel voor het belang van teamwork. Dat proberen wij op een nog beter niveau te tillen met het programma Stepping up a Notch. Dat moet leiden tot verdere effectiviteit en efficiency van het hoofdkantoor, maar vraagt intussen van veel mensen een extra inspanning naast de gewone werkzaamheden. Langs deze weg spreken wij als Raad van Commissarissen onze grote waardering uit voor de inzet van u allen, waarbij wij uitdrukkelijk ook het thuisfront betrekken.

J.M.J.A.P. Laurent Josi (1964) Managing director Cobepa (Nederland) N.V. Commissariaten: International SOS, JF Hillebrand, Carmeuse, Bank Degroof Ing. Jac.G. van Oord MBA (1946) Directievoorzitter Van Oord nv van 2003 tot 2008 Voorzitter van de Bestuursraad van MerweOord B.V. Commissariaten: Van Leeuwen Buizen Groep BV, GMB Holding B.V. Lid Raad van Toezicht Deltares Bestuurslid diverse stichtingen

Rotterdam, 14 maart 2013

Rooster van aftreden commissarissen eerste benoeming Drs. C.J. van den Driest 2006 Ing. K. Damen 2012 J.M.J.A.P. Laurent Josi 2012 Ing. Jac.G. van Oord MBA 2009 Drs. J.M.M. van der Ven 2012

einde lopende termijn 2014 2016 2016 2013 2016

Drs. J.M.M. van der Ven (1953) Executive director MerweOord B.V. Commissariaten: Acta Marine, e-Traction, Majencia Parijs, Rhoon Pendrecht & Cortgene Bestuurslid diverse stichtingen

15


Verslag van de Executive Board

Resultaten blijven goed

Positief zijn ook de ontwikkelingen op het gebied van windenergie. Van Oord speelt daar op in door voor opdrachtgevers als EPC-contractor op te treden.

De omzet over 2012 bedroeg EUR 1.676 miljoen (EUR 1.715 miljoen) en de

De bezettingsgraad van onze valpijpschepen en cutterzuigers was goed, terwijl onze sleephopper­ zuigers een lagere bezettingsgraad hadden. Enkele van onze kleinere sleephopperzuigers werden in 2012 zelfs tijdelijk opgelegd, waardoor wij te maken hebben met een stijging van de stilligkosten.

nettowinst over 2012 is uitgekomen op EUR 98 miljoen (EUR 118 miljoen). Het netto resultaat is conform onze verwachtingen. Ondanks de moeilijke economische omstandigheden in grote

Risicobeheersing

delen van de wereld zijn wij in staat gebleken onze winstgevendheid redelijk

Managementsysteem Omdat het aannemen en uitvoeren van grote projecten ook grote risico’s met zich meebrengt, is ons interne beheersingssysteem er op gericht deze risico’s op voorhand zoveel mogelijk te onderkennen en vervolgens maatregelen te treffen. De inrichting van ons management­ systeem is voor iedereen in onze onderneming beschikbaar, zowel digitaal als gedrukt. In dit managementsysteem zijn procedures en bevoegd­ heden vastgelegd. In de procedures wordt aangegeven hoe wij handelen bij inschrijving op en de uitvoering van (nieuwe) projecten. Ook procedures rondom belangrijke onderwerpen als veiligheid, investeringen, inkopen en klachten (en de afhandeling daarvan) zijn onderdeel van het managementsysteem.

op peil te houden.

Omzet en resultaten Zowel in de baggermarkt als in de markt van de aanleg van offshore windmolenparken, kregen wij in 2012 te maken met uitstel van investeringen bij potentiële opdrachtgevers. Hierdoor kwamen projecten met vertraging op de markt of werden naar de toekomst doorgeschoven. Onze activiteiten in de business unit Offshore en de area Asia & Australia, hebben daarentegen in positieve zin bijgedragen aan het projectresultaat over 2012. Dat geldt ook voor onze activiteiten in de area Netherlands, waar de aanleg van Maasvlakte 2 succesvol werd uitgevoerd.

Onze afdeling QHSE (Quality, Health, Safety & Environment) voert interne audits uit op de werking van het managementsysteem. Extern wordt hierop toezicht uitgeoefend door Lloyd’s. Daarnaast voeren ook opdrachtgevers, scheep­ vaart­inspecties en verzekeraars regelmatig audits uit op de werking van onze procedures. Uit al deze onderzoeken blijkt dat ons management­ systeem naar behoren functioneert. Dat wordt onderstreept door de certificaten die hiervoor door externe partijen zijn afgegeven.

In West-Europa kwamen nauwelijks nieuwe projecten op de markt. Dit in tegenstelling tot de landen rond de Oostzee waar het aantal projecten licht steeg. Voor wat betreft de area America & Africa lag het zwaartepunt van onze activiteiten in onder meer Brazilië waar ons nieuwe wandelend platform WaveWalker 1 is ingezet bij de verdieping van het toegangskanaal naar de haven van Suape.

16


Omzet per area en business unit in miljoenen Euro’s

Financiële risico’s

Wanneer onzekerheid bestaat over de krediet­ waardigheid van opdrachtgevers dekken wij mogelijke betalings- en politieke risico’s af door middel van bankgaranties en krediet­verzekeringen. Wordt er niet verzekerd of is een verzekering niet mogelijk, dan dient de kasstroom op elk moment van projectuitvoering positief te zijn of worden andere zekerheden bedongen. Hieraan wordt strak de hand gehouden. Prijsrisico’s op brandstof worden grotendeels afgedekt door transacties op de termijnmarkt of contractuele afspraken met opdrachtgevers. Op mondiaal niveau verminderen wij onze marktrisico’s door verspreid over heel de wereld projecten aan te nemen. Met het aangaan van samenwerkingsverbanden worden de uitvoerings­­risico’s gespreid.

Op basis van prognoses voor de ontwikkeling van omzet en resultaten kijken wij in ons cash management beleid twaalf maanden vooruit. Liquiditeiten worden zoveel mogelijk gecentrali­ seerd bij de holdingmaatschappijen in Nederland. Bankrekeningen worden zoveel mogelijk opgenomen in cash pools die door de centrale afdeling Treasury worden beheerd. De korte termijn credit rating van banken is leidend bij de keuze van banken waar liquiditeiten worden aangehouden, zowel voor projecten als voor de holdingmaatschappijen. Waar nodig en mogelijk sturen wij actief bij in projecten in uitvoering om het beslag op ons werk­ kapitaal te minimaliseren. Dit gebeurt uiteraard zo veel mogelijk vooraf door met opdrachtgevers goede contractuele afspraken te maken. Hiervoor zijn standaarden vastgelegd. De vreemde valuta­ posities worden per project gevolgd en nagenoeg volledig afgedekt met termijn­contracten. Bij de bepaling van de hoogte van het in te dekken bedrag wordt tevens rekening gehouden met voorgenomen scheepsreparaties en uitgaven in vreemde valuta. Door gebruik te maken van rente- en valutaderivaten op de termijnmarkt is het rente- en het valutarisico op aangetrokken leningen geëlimineerd.

Planning Naast het verkrijgen van winstgevende opdrachten, is een juiste planning van de inzet van ons ervaren en deskundig personeel en onze schepen van belang voor het behalen van goede financiële resultaten. Aanbestedingen, projecten in uit­ voering en planning van in te zetten personeel en schepen zijn diep verankerd in ons management­ systeem en worden per project tot op het niveau van de Executive Board en het Management Committee tenminste eens per twee weken besproken en bewaakt.

17


Rapportages

De eindewerkrapporten worden centraal gearchiveerd en in voorkomende gevallen geraad­ pleegd voor nieuwe vergelijkbare projecten.

Wij hanteren korte communicatielijnen, zodat wij snel en adequaat kunnen handelen. Dit geldt zowel binnen een projectteam zelf als tussen projectleider, het verantwoordelijke area­ management en de Executive Board. Managementinformatie is toegesneden op de eigen verantwoordelijkheid in alle lagen van de organisatie. De rapportagestructuur over de dagelijkse voortgang van projecten is in 2012 aangescherpt. In de praktijk betekent dit dat area directors en area managers elke twee weken ter plaatse de voortgang van projecten inclusief de financiële resultaten bespreken. Elke vier weken wordt vervolgens aan de Executive Board verslag uitgebracht.

Veilige werkomstandigheden maken integraal deel uit van onze bedrijfsvoering. De Executive Board stelt het veiligheidsbeleid vast en ziet toe op de uitvoering daarvan. Ongevallen worden wekelijks tot op niveau van de Executive Board besproken. Indien daartoe aanleiding is, nemen wij vervolgens aanvullende maatregelen.

Wettelijke eisen Van Oord heeft kennis genomen van de recent aangenomen wetgeving betreffende de even­ wichtige man/vrouw-verdeling in de Executive Board en de Raad van Commissarissen. De wet is vanaf 1 januari 2013 van toepassing. Volgens de wet moet ten minste 30% van de posities worden bekleed door vrouwen en ten minste 30% door mannen. Zowel de Executive Board als de Raad van Commissarissen zullen, naast geschiktheid voor de functie, bij toekomstige nominaties en benoemingen trachten rekening te houden met de wettelijke eisen die gesteld worden aan de evenwichtige man/vrouw-verdeling.

De rapportages richten zich vooral op verwachte en lopende aanbestedingen, productiegegevens van materieel, kosten van organisatiedelen, exploitatierekeningen per materieelstuk en budget control reports van elk project. Wij gebruiken deze informatie om verslag uit te brengen, mogelijke problemen tijdig te onderkennen en aan te pakken, risico’s in kaart te brengen en de toe­ komstige winstgevendheid van de onderneming te vergroten.

Effectiviteit van de organisatie Bezettingsgraad in weken In het kader van effectiviteit van de organisatie en het terugdringen van de algemene kosten is afgelopen jaar het project Activity Value Analysis uitgevoerd. Daarbij is met name onderzocht welke activiteiten voldoende toegevoegde waarde hebben en waar mogelijkheden voor kosten­ reductie zijn te realiseren. Dit onderzoek is zoveel mogelijk uitgevoerd door onze eigen mensen. De voorgestelde maatregelen liggen in de overhead­sfeer en worden met name in 2013 geïmplemen­teerd. Ongeveer tachtig arbeids­ plaatsen komen te vervallen. Hiermee wordt een kostenreductie van ruim EUR 8 miljoen gerealiseerd.

18


Overname

Wel heeft de wereldwijde economische situatie ons ertoe gebracht in de uitvoering van ons investerings足programma enige terughoudendheid aan te brengen. Wij verwachten daarmee een nieuwe balans te hebben gevonden tussen de economische omstandigheden op onze markten, de projecten die wij uitvoeren en de inzet van mensen en materieel. In 2013 loopt ons investeringsprogramma af en nemen wij een besluit over de voorgenomen investeringen voor de periode 2014 - 2018.

De overname van Van Haaften-Van Oord in Nederland is in mei 2012 geformaliseerd en verwerkt in de jaarcijfers 2012. Personeel en materieel zijn ondergebracht bij dochter足 onderneming Paans Van Oord.

Financiering Van Oord blijft financieel een gezonde onder足 neming. In 2012 hebben geen wijzigingen plaatsgevonden in de financieringsstructuur van onze onderneming. Per ultimo 2012 voldoen wij ruimschoots aan de financieringsvoorwaarden zoals die met externe financiers zijn afgesproken.

19


Van Oord in bedrijf

De verwachtingen voor 2012 waren in het begin van het jaar voor­zichtig. Vooral Europa bevond zich economisch in een moeilijke periode en de baggermarkt stagneerde. Van Oord voerde desalniettemin grote projecten uit in Rusland en AustraliÍ. Het project Maasvlakte 2 werd succesvol uitgevoerd. De business unit Offshore kende een uitstekend jaar met projecten in onder andere Canada, Schotland en de Verenigde Arabische Emiraten. Bij de business unit Offshore Wind Projects lag de focus op acquisitie van nieuwe projecten.

Website

20


Baggeren

Netherlands

Perkpolder Rijkswaterstaat gaf Van Oord eind 2012 opdracht voor de Natuurcompensatie Perkpolder. De werk­­ zaamheden omvatten het indijken en ophogen (NAP +10 meter) van het veerplein, de aanleg van nieuwe en het aanpassen van bestaande water­ keringen en een eerste aanzet tot de inrichting van het natuurgebied. De werkzaamheden duren tot 2015.

In de Nederlandse markt stonden de prijzen in 2012 onder druk. Hoewel gunningen steeds meer plaatsvinden op basis van de ‘Economisch Meest Voordelige Inschrijving’ (EMVI), blijkt de prijs toch vaak doorslaggevend te zijn. Tezamen met budgetrestricties bij onze belangrijkste opdracht­ gevers, leidt dit tot een aanzienlijke druk op de waterbouw- en infrastructuurmarkt. Wij kunnen ons blijven onderscheiden door klanten innovatieve oplossingen te bieden. Dat hebben wij ook in 2012 gedaan.

Ruimte voor de Rivier In juli 2012 heeft het Waterschap Rivierenland het project Munnikenland gegund aan onze aannemers­combinatie. Dit is het derde project van het Rijksprogramma Ruimte voor de Rivier dat wij aannemen. Doel is om het gebied aan de zuidzijde van de Waal tussen Brakel en de monding van de Afgedamde Maas te beschermen tegen hoogwater. De uitvoeringswerkzaamheden duren tot 2016. De twee andere projecten uit het Rijksprogramma, het rivierverruimingsproject Overdiepse polder en kribverlaging Waal (fase 2), zijn respectievelijk in uitvoering en afgerond.

Maasvlakte 2 Op 11 juli 2012 rond doodtij, toen de stroming minimaal was, gaf Hare Majesteit Koningin Beatrix het startsein voor het succesvol sluiten van de elf kilometer lange zeewering. Vanaf dat moment is 2.000 hectare nieuw Nederland goed beschermd tegen de zee. In november werd de dam tussen de Yangtzehaven en het nieuwe havenbekken door­ gebaggerd. Dat maakt Maasvlakte 2 toegankelijk voor scheepvaartverkeer. In april 2013 vindt de oplevering van Maasvlakte 2 plaats. De Rotterdamse haven is dan 20% groter en de kustlijn ligt zo’n 3,5 kilometer verder in zee. In 2014 zijn de eerste containerterminals operationeel.

Infrastructuur Van Oord is al een aantal jaar betrokken bij de verbreding van de A4 Burgerveen - Leiden. In het voorjaar van 2012 werd het eerste deel van de verdiepte ligging in gebruik genomen. Tweeënhalf jaar eerder dan gepland is daarmee de laatste bottleneck van de A4 tussen Amsterdam en Delft weggenomen. De resterende werkzaamheden duren tot 2014 waarna in beide richtingen drie volledige rijstroken zijn gerealiseerd. Van Oord is ook betrokken bij de aanleg van de Noord/Zuidlijn van de Amsterdamse metro. Als onderdeel van dit project is de zinksleuf voor de tunnel in het IJ gebaggerd en in de herfst werden de tunnelelementen afgezonken.

Amazonehaven Rotterdam In de Rotterdamse Amazonehaven zijn in opdracht van het Havenbedrijf Rotterdam de werkzaamheden voor de verbreding van de toegang gestart. De verbreding moet een effectieve, veilige en efficiënte scheepvaartafwikkeling bevorderen. De werkzaam­ heden bestaan uit de sloop van 950 meter kade­ muur, de bouw van 1.000 meter kademuur, het uitvoeren van bagger- en grondwerkzaamheden en het aanbrengen van een zinkstuk met bestorting. Er wordt 1.000.000 m3 zand ontgraven, waarvan het grootste deel in het project wordt verwerkt. Het project wordt in 2014 opgeleverd.

21


Onderhoud

Europe

Onderhoud van kust en waterwegen is essentieel. Ook hierbij vervult Van Oord een belangrijke rol. Zo versterkten wij de kust bij Schouwen in Zeeland en ontvingen wij in België opnieuw opdracht voor het onderhoudsbaggerwerk in het Kanaal GentTerneuzen. Daarnaast onderhoudt Van Oord de vaargeulen in de Noordzee die het scheepvaart­ verkeer toegang geven tot het Rotterdamse en Amsterdamse havengebied. Verder zijn wij betrokken bij het onderhoud van de vaargeulen vanaf de havenmonding bij IJmuiden tot aan het sluizencomplex. Daarnaast konden wij twee meerjarige onderhouds­contracten toevoegen aan de orderportefeuille: het onderhoud van de Nederrijn en Lek en Limburg-Noord.

De economieën van West-Europa gaan nog steeds gebukt onder de gevolgen van de kredietcrisis van 2008 en de daarop volgende recessie. Sinds die tijd neemt het bouwvolume af. Direct gevolg hiervan voor Van Oord is dat er nauwelijks nieuwe projecten in West-Europa, in het bijzonder in Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland in 2012 op de markt kwamen. De onderhoudswerken in deze landen bleven op een laag niveau. In de landen rond de Oostzee was een lichte stijging van het aantal projecten te zien. Een belangrijk project wordt uitgevoerd in de haven van Klaipeda, Litouwen. Om de haven toegankelijk te maken voor post-Panamax schepen, met een lengte van 300 meter en een breedte van

De haven van Klaipeda in Litouwen wordt toegankelijk voor post-Panamax schepen.

22


40 meter, wordt mede door de inzet van de backhoe Goliath het toegangskanaal verbreed en verdiept. Van Oord voert de werkzaamheden uit in opdracht van Klaipeda State Port. Het project wordt in het voorjaar van 2013 afgerond. In het gebied rond de Zwarte Zee zagen wij een opleving van het aantal plannen voor haven­ uitbreiding en havenverbetering. Daarnaast toonde het tendervolume in de Oekraïne en Roemenië een forse stijging. In de regio rondom de Kaspische Zee was Van Oord in 2012 actief in Baku. Wij baggerden het toeganskanaal naar de nieuwe internationale zeehaven en realiseerden een kunstmatig eiland voor de bouw van een hotel.

Middle East, Mediterranean & South West Asia

Midden-Oosten De omzet in het Midden-Oosten was aanzienlijk lager dan in 2011 omdat een aantal geplande projecten geen doorgang vond of met vertraging werd gegund. De opdrachtgevers toonden een afwachtende houding als gevolg van de economische situatie in de westerse wereld en de geopolitieke spanningen in het gebied. Positief is de langzame economische opleving van Dubai. Verenigde Arabische Emiraten Op Das Island, voor de kust van Abu Dhabi, werd het project Das Island Development Phase III, in opdracht van Abu Dhabi National Oil Company, succesvol opgeleverd. Daarnaast werd voor opdrachtgever Hyundai Heavy Industries het Integrated Gas Development Project afgerond. Het betreft het opspuiten en beschermen van een uitbreiding van het bestaande eiland met een nieuw airportplatform en accommodatie-eiland, zo’n 200 hectare groot, en de aanwinning van land voor de bouw van een gasverdeelstation.

Das Island, een kunstmatig eiland voor de kust van Abu Dhabi.

23


Uitbreiding haven van Tanajib in Saoedi-Arabië.

Overige activiteiten In Jordanië is ons materieel ingezet op het Salt Mushroom Project in opdracht van de Arab Potash Company ten behoeve van de winning van potash, het hoofdbestanddeel van kunstmest. Dit project loopt al enige jaren. In Kuwait werd de vierde campagne van het vijfjarig onderhoudsbaggerwerk ten behoeve van de Sabiya Power Plant uitgevoerd.

In Ruwais, Abu Dhabi, werd een 3 kilometer lange sleuf gebaggerd ten behoeve van een koelwaterinlaat. Onze activiteiten in Dubai lagen op een lager niveau dan in het voorgaande decennium. In 2012 is het ongeveer 50 hectare grote schiereiland Pearl Jumeirah opgeleverd. Ook is gestart met het reguliere onderhoud van de stranden van Palm Jumeirah en het aanleggen van een stenen bescherming. Het project wordt in april 2013 afgerond. In Ras Al Khaimah is een breakwater verlengd. Deze breakwater was in het verleden al door Van Oord aangelegd.

Middellandse Zee-gebied Als gevolg van de economische crisis zijn er weinig activiteiten ontplooid in de landen rond de Middellandse Zee. Door de politieke onrust die vanaf begin 2012 in de landen in Noord-Afrika heerste, stagneerde ook daar de activiteitenstroom.

Saoedi-Arabië De baggerwerkzaamheden ter verbreding en verdieping van het toegangskanaal en havenbassin in Tanajib zijn mede door de inzet van de zelfvarende cutterzuiger Athena succesvol afgerond. Het werk is ruim drie maanden eerder dan gepland naar tevredenheid van de opdrachtgever, Saudi Aramco, opgeleverd.

Zuid-West Azië De economische afkoeling in India betekende voor Van Oord een daling van de activiteiten. Op diverse locaties zijn onderhoudswerkzaamheden in havens uitgevoerd, zoals in de haven van Dhamra, India.

24


Asia & Australia

Ichthys LNG Project Gas van het Ichthys Field, in het Browse Basin ongeveer 200 kilometer voor de kust van West-Australië, wordt getransporteerd naar een verwerkingsfabriek in Darwin via een 889 kilometer lange pijpleiding onder water. Uitbreiding van het toegangskanaal en het verdiepen van de aanlegplaatsen zijn noodzakelijk om grote tankers toegang te verschaffen tot de toekomstige LNG verwerkingsfabriek in Blaydin Point. Van Oord zal ongeveer 15 miljoen m3 voornamelijk harde grond baggeren met de nieuwe zelfvarende cutterzuiger Athena en backhoes Simson en Hippopotus.

Azië In noordoost Azië viel het aantal projecten tegen. De hoeveelheid werk in China neemt vanwege de economische crisis af. Het is voor niet-Chinese aannemers heel lastig om in China te werken. Ook opereren de Chinese aannemers steeds meer buiten China en zijn zij vooral op prijs een grote concurrent. Indonesië In december 2012 heeft Van Oord de opdracht verworven voor het uitdiepen van de haven en het opspuiten van een nieuw haventerrein in Tanjung Priok, Jakarta, de grootste containerhaven van Indonesië. Het totale project neemt ongeveer drie jaar in beslag en betekent een duurzame impuls voor de economische groei van Indonesië. De baggerwerkzaamheden starten in het tweede kwartaal van 2013 en het project zal in 2015 worden opgeleverd.

Cape Lambert en Gladstone De export van grondstoffen is belangrijk voor de Australische economie. Van Oord heeft in de haven van Cape Lambert baggerwerkzaamheden verricht voor de uitbreiding van de exportsteiger van Rio Tinto. In Gladstone wordt gewerkt aan een grootschalige uitbreiding van de haven. In totaal wordt ruim 25 miljoen m3 harde grond verwijderd. De uitbreiding betekent een toename van de exportcapaciteit voor kolen en gas. Het gas wordt vloeibaar gemaakt in drie te bouwen LNG-fabrieken in Gladstone.

Van Oord is betrokken bij de aanleg van een ingepolderd eiland voor de kust van Jakarta, bestemd voor woningbouw, in het kader van het Kapuk Naga Indah ontwikkelingsplan. Het project omvat het baggeren van 20 miljoen m3 zand dat op zee wordt gewonnen en vervolgens wordt opgespoten voor de aanleg van het eiland. Van Oord onderhoudt ook het toegangskanaal naar de haven van Bengkulu op het eiland Sumatra.

Website

Australië Ons activiteitenniveau in Australië is sterk gegroeid. In 2012 is een belangrijk baggerproject in Darwin, Northern Territory, aangenomen. Het contract maakt onderdeel uit van het Ichthys LNG Project. De uitvoering is in augustus 2012 gestart en het project wordt in april 2014 opgeleverd.

Uitbreiding van de haven van Darwin in Australië voor het transport van gas van het Ichthys-veld.

25


America & Africa

een nieuw te bouwen scheepswerf voortgezet. Met name het werk voor het toegangskanaal is een toonbeeld van Marine ingenuity door de toepassing van de rippertechnologie op sleep­ hopperzuiger HAM 318 en de inzet van het nieuw gebouwde wandelend platform WaveWalker 1. De uitvoering van deze projecten zal verder doorlopen in 2013.

De activiteiten in deze regio lagen in 2012 op een wat lager niveau dan in 2011. Het zwaartepunt van de activiteiten lag in Brazilië, Colombia en West-Afrika.

Noord- en Zuid-Amerika Afrika Van Oord was in 2012 actief op het gehele Amerikaanse continent aan zowel de Pacific als de Atlantische kust. In Colombia werd het toegangs­ kanaal naar de haven van Buenaventura onder­ houden en verdiept. In de binnenhaven hebben wij onderhoudswerk uitgevoerd. Voor het tweede achtereenvolgende jaar werd het onderhouds­ baggerwerk in Coatzacoalcos in Mexico uitgevoerd.

Aan de oostkust van Afrika is het verdiepen van de haven van Mombasa, Kenia, met succes afgerond. In Angola werd een tweetal onderhouds­ projecten en een landwinningsproject uitgevoerd. Tevens voerde Van Oord een onderhoudsproject in Liberia uit. In de Nigeriaanse thuismarkt bleef de omzet in 2012 achter. Naast de doorlopende activiteiten op het aansprekende River Niger project en diverse kleinschalige projecten in de Niger Delta zijn er geen nieuwe grote projecten op de markt gekomen.

In thuismarkt Brazilië hebben wij het langjarige onder­houdscontract in São Luis voortgezet. In Suape werden de werkzaamheden op de contracten voor de verdieping van het toegangs­ kanaal op zee en opspuitwerkzaamheden voor

Onderhoudsbaggerwerk in de haven van Malongo, Angola.

26


WaveWalker 1 In nauwe samenwerking met Fugro ontwierpen en bouwden wij een wandelend werkplatform, de WaveWalker 1. De kiel­ legging vond plaats op 4 april 2012. Het platform werd eind 2012 ingezet voor booren springwerkzaamheden in het toegangs­ kanaal van Suape (Brazilië), een contract dat Van Oord eerder in 2012 aannam. De WaveWalker 1 is speciaal bedoeld voor werkzaamheden in zwaar weer, met hoge golven en in brandingzones. Het werk­ platform kan functioneren als gangbaar platform met vier poten, maar ook als wandelend werkplatform met acht poten, dat ook in opgeheven toestand veilig in twee richtingen kan lopen.

Wicks international ground treatment

De business unit Wicks richt zich wereldwijd op het aannemen en uitvoeren van grondverbeterings­ werken door middel van verticale en horizontale drainage. Tevens voert Wicks boor- en springwerken onder water uit wanneer de zeebodem te hard is voor gangbaar bagger­materieel. Wicks was nauw betrokken bij de ontwikkeling en bouw van het wandelend platform WaveWalker 1.

Projecten Wicks heeft in 2012 op diverse locaties in Nederland horizontale en verticale drainage­ projecten uitgevoerd. In de omgeving van Bremen en Hamburg, Duitsland, installeerden wij ruim 800 kilometer drains ten behoeve van de aanleg van de nieuwe weg B212. Op de meerjarige projecten in Pasir Panjang en Tuas in Singapore, heeft Van Oord in 2012 verticale drains tot een diepte van 60 meter geïnstalleerd. Ook in die regio is voor een nieuwe tankterminal in Johor Bahru, Maleisië, grond verdicht.

27


Offshore olie en gas

Van Oord heeft voor de aanleg van offshore pijpleidingen een belangrijke stap gezet met de bouw van de Stingray, onze eerste pijpenlegger voor ondiep water. De Stingray is in 2012 opgeleverd en start in april 2013 met haar eerste project.

Rusland Van Oord heeft een groot aantal activiteiten in deze regio succesvol afgerond. Zo heeft de joint venture Van Oord – Sovcomflot met succes een betonnen platformfundatie, ook bekend als Gravity Based Structure (GBS), geïnstalleerd voor het offshore platform Berkut in het Arkutun Dagi-veld. Dit veld ligt 25 kilometer van de noordoostkust van het eiland Sakhalin. Na een sleep van 1.900 kilometer, werd de GBS in zeer korte tijd naar volle tevreden­ heid van de klant in het veld geïnstalleerd, geballast en beschermd tegen erosie met een talud van stenen. In het noorden van Rusland werden voor het vijfde jaar op rij sleephopperzuigers ingezet voor het ontgraven en terugvullen van pijpleiding­sleuven voor het Baydaratskaya Bay project nabij Jamal.

Eemshaven In eigen land, nabij Eemshaven in Groningen, werd het NorNed-project uitgevoerd. Hier moest een gedeeltelijk onbedekte stroomkabel opnieuw worden begraven. De operatie is uitgevoerd terwijl de kabel in bedrijf bleef.

Schotland Op de Shetlands hebben wij in opdracht van Allseas een trench gebaggerd voor Total, een pijp aan land getrokken en vervolgens deze trench met pijpleiding weer afgestort. Installatie van een betonnen platformfundatie in het Russische Arkutun Dagi-veld.

28


Canada

Subsea Rock Installation

In Canada werd de HAM 318 ingezet voor het ontgraven van een ‘Excavated Drilling Center’ op een diepte van 90 meter. Dit is een verdieping in de zeebodem ter bescherming van onderzeese installaties voor de winning van olie en gas.

Op het gebied van Subsea Rock Installation (SRI) was de bezettingsgraad van onze valpijpschepen gedurende het gehele jaar goed. Het in 2011 in gebruik genomen valpijpschip Stornes heeft haar eerste projecten succesvol opgeleverd. Naast de inzet van de Nordnes op het project Arkutun Dagi in Rusland zijn de valpijpschepen voornamelijk ingezet in Europa. Daarnaast werden op de Noordzee voor verschillende opdrachtgevers projecten uitgevoerd zoals het Ormen Lange- en het Goliath-project. Verder werd een werk in de Middellandse Zee uitgevoerd.

Verenigde Arabische Emiraten In 2012 is in de Verenigde Arabische Emiraten in opdracht van Fujairah Asia Power Company een Single Point Mooring-systeem (SPM) in Fujairah aangelegd. Het project omvat het ontwerp, productie, levering, installatie, testen en inbedrijf­ stelling van de SPM en de 3 kilometer lange onderzeese pijpleiding. Hiermee wordt voorzien in een nieuw back-up brandstofsysteem voor de energie- en ontziltingsinstallatie van de opdracht­ gever. Het project wordt in 2013 opgeleverd.

Subsea Rock Installation voor het Oseberg platform op de Noordzee.

29


Offshore wind

Installatieactiviteiten voor het Britse offshore windpark Teesside.

Teesside Installatieactiviteiten voor het Britse offshore windpark Teesside. Het project betreft de bouw en installatie van 27 fundaties voor windturbines en de aanleg van het infrastructurele netwerk van het offshore windpark.

30


Windmolenpark Eneco Luchterduinen

Offshore windenergie staat vooral in Europa nog steeds hoog op de politieke agenda’s. Overheden hebben doelstellingen om de uitstoot van CO2 per 2020 te verminderen met wel 20%. Politieke issues, zoals subsidieregelingen en aansluitings­ punten op het net bepalen in sterke mate de timing van de projecten. De business unit Offshore Wind Projects is een van de grote EPC aannemers in de offshore windindustrie, en daarmee verantwoordelijk voor ontwerp, inkoop en uitvoering van offshore windparken in noordwest Europa. Daarnaast voeren wij op onderdelen werkzaamheden uit voor de installatie van windmolenparken en de bescherming van kabels. Van Oord wil zijn positie verder versterken, daarom is ons eerste offshore transport- en installatieschip Aeolus in aanbouw. Dit schip wordt in de tweede helft van 2013 opgeleverd.

Van Oord heeft de opdracht verkregen voor de aanleg van het offshore windmolenpark Eneco Luchterduinen. Wij zijn als EPC contractor verantwoordelijk voor de engineering, inkoop en installatie van de fundaties, de complete elektrische infrastructuur inclusief het offshore transformatorstation en het installeren van de windmolens. Aeolus, ons transport- en installatieschip voor de aanleg van windparken op zee, wordt ingezet bij de uitvoering van het project. Het park wordt 23 kilometer voor de kust van Zandvoort gebouwd. Het windmolenpark zal bestaan uit 43 Vestas V112 windmolens. Het vermogen van 129 Mw zal in 2015 groene energie leveren aan 135.000 huishoudens. De offshore bouw van Eneco Luchterduinen start in juli 2014. In 2015 zal het park operationeel zijn.

Om de bouwkosten van nieuwe offshore windparken beheersbaar te houden, werken wij samen in een aantal Joint Industry Projects en R&D-programma’s om nieuwe technologieën voor de offshore windindustrie te ontwikkelen.

Projecten in 2012 De offshore installatieactiviteiten voor het Britse offshore windpark Teesside zijn begin 2012 gestart. Het project betreft de bouw en installatie van 27 fundaties voor windturbines en de aanleg van het infrastructurele netwerk van het offshore windpark. Het project wordt begin 2013 opgeleverd. Wij zijn in 2012 gestart met de voorbereidende werkzaamheden voor het ontwerp, de inkoop en uitvoering van 88 onderzeese kabels met een totale lengte van 112 kilometer voor het offshore windpark Dan Tysk bij het Duitse Bight. De installatiewerkzaamheden offshore vangen in het voorjaar van 2013 aan.

31


QHSE boekt goede resultaten

Veiligheid staat altijd centraal in onze activiteiten. De medewerkers van Van Oord verrichten hun werkzaamheden op uiteenlopende locaties. Aan land, op het water, in warme en onder koude klimatologische omstandigheden. Het is vanzelfsprekend dat veiligheid prioriteit nummer 1 is, altijd en overal. Ieder ongeval is er één te veel.

Over 2012 bedroeg het aantal ongevallen met verzuim per honderd medewerkers, de zogenaamde Incident Frequency, 0,96. Doelstelling was 1,15. De dalende lijn die al een tiental jaren zichtbaar is, zet zich voort.

Deze is voor werknemers die een tot twee jaar ervaring hebben en leert hen gevaarlijke situaties te herkennen.

Hearts & Minds: awareness is key Safety Leadership In 2011 is het Work Safe programma ingevoerd. Dit programma is gebaseerd op het Hearts & Minds programma zoals onder andere ontwikkeld door de Universiteit van Leiden. Met het Work Safe programma houden we het veiligheidsbewustzijn binnen onze organisatie scherp met als uiteinde­ lijke doel een nog proactievere veiligheidscultuur. In de vorm van speciaal daarvoor ontwikkelde trainingen wijzen wij leidinggevenden op hun voorbeeldfunctie en de medewerkers op de gevaren die zij tijdens hun werkzaamheden lopen en vervolgens hoe zij ongevallen kunnen voorkomen.

De Safety Leadership cursus tenslotte, is bestemd voor medewerkers die minimaal vijf jaar ervaring hebben en actief zijn als Safety Leader. Zij moeten op locatie bepalen wat de risico’s zijn, wat acceptabel is en hoe een en ander wordt beheerst.

Work Safe Rules Wij hebben voor de meest risicovolle activiteiten binnen onze industrie Work Safe Rules vastgelegd. Deze Rules zijn geïllustreerd en gepromoot met een serie posters die tot en met medio 2013 op alle werkplaatsen in de organisatie verschijnen. Elke poster illustreert een specifieke Work Safe Rule. Op deze manier brengen wij veiligheid continu onder de aandacht. Ook hebben wij een DVD uitgebracht die laat zien hoe deze Work Safe Rules geïmplementeerd moeten worden. De DVD bestaat uit korte filmpjes en leent zich uitstekend als hulpmiddel bij Toolbox meetings en Inducties/Familiarisaties aan boord of op een project site.

In 2012 is een aantal trainingen uitgerold waaronder de Van Oord General Safety Introduction cursus (VOGSI). Deze cursus wordt gegeven aan medewerkers die net in dienst zijn. Ze leren er wat er op het gebied van veilig werken van hen wordt verwacht. Daarnaast hebben wij de Hazard Identification Training (HIT) ontwikkeld.

32


Update managementsysteem

veiligheid en de gezondheid van haar mede足 werkers en dat wij altijd op zoek zijn naar verbeteringen op dit vlak. Naast de ISO 9001 kwaliteitscertificering, de ISO 14001 milieu足 certificering, is nu dus ook de certificering voor veiligheid en gezondheid een feit.

Het Van Oord Management Systeem beschrijft ons bedrijfsproces door middel van procedures en definities die binnen de organisatie van toepassing zijn. In 2012 vond de driejaarlijkse revisie van dit systeem plaats. Alle procedures en definities zijn opnieuw integraal doorgelicht en zonodig aangepast.

Marine Labour Convention In augustus 2013 wordt wereldwijd nieuwe maritieme wetgeving ingevoerd, de Marine Labour Convention (MLC). Deze wetgeving heeft tot doel de arbeidsomstandigheden en -voorwaarden van meer dan 1,2 miljoen zeevarenden wereldwijd te verbeteren. Om aan te tonen dat wij aan de eisen van deze wetgeving voldoen, laten wij onze schepen voor augustus 2013 door een externe auditor certificeren. Hiermee zijn wij in 2012 gestart.

OHSAS 18001 certificering Continue verbetering was ook in 2012 een van de speerpunten binnen de activiteiten van de afdeling QHSE. Dit leidde onder andere tot een externe verificatie van onze verbetercyclus voor veiligheid en ter voorkoming van beroepsziekten. Dit heeft geresulteerd in de bedrijfsbrede certificering volgens de OHSAS 18001 norm. Deze certificering toont aan dat Van Oord oog heeft voor de

33


De omgeving van Van Oord

Van Oord vindt Corporate Social Responsibility (CSR) belangrijk en integreert dit ook in haar bedrijfs足 voering.

In de kern komt ons CSR-beleid neer op drie punten: - Wij bieden onze werknemers gelijke kansen op basis van verdiensten (our people). - Wij nemen onze milieuverantwoordelijkheid serieus (our planet). - Wij willen winstgevend werken, maar verliezen daarbij de omgeving nimmer uit het oog (our prosperity). Daar waar nodig schromen wij niet partners aan te spreken op verantwoordelijkheden op het vlak van people, planet en prosperity.

Bewustzijn Ook in 2012 hebben wij binnen onze organisatie gewerkt aan groeiend bewustzijn op het gebied van Corporate Social Responsibility. Vragen die daarbij centraal stonden waren: Hoe kleden wij dit in? Hoe kijken wij tegen CSR aan? Maar ook, hoe passen wij CSR in onze bedrijfsvoering in? Deze kwesties kwamen ook aan bod tijdens een in 2012 speciaal belegde inspiratiebijeenkomst met het volledige management team. Belangrijkste conclusie die wij hieruit konden trekken, was dat het bewustzijn binnen onze organisatie op het vlak van CSR hoog is; in alle lagen van de onderneming.

34


Our people: gelijke kansen voor iedereen

Het HR-beleid van Van Oord maakt een

Gelijke kansen

belangrijk onderdeel uit van ons

Van Oord biedt iedereen gelijke kansen en marktconforme arbeidsvoorwaarden afgestemd op dat wat gebruikelijk is in het land van herkomst en in het internationale verkeer. Daarnaast geven wij onze medewerkers kansen om zich te ontplooien. Innovaties en investeringen in het menselijke kapitaal van onze onderneming zien wij als cruciale instrumenten van maatschappelijk verantwoord ondernemerschap.

Corporate Social Responsibility-beleid en is er op gericht de belangen van de onderneming, onze medewerkers en de maatschappij met elkaar in evenwicht te brengen. Het lange termijn denken staat hierbij centraal.

Code of Conduct gelanceerd Verantwoordelijkheid krijgen, nemen en dragen, zo is de heersende cultuur binnen Van Oord. Wij willen dat onze medewerkers prettig, veilig en goed kunnen (samen)werken. Wederzijds respect, vertrouwen, collegialiteit en fatsoenlijke omgangsvormen staan hierbij centraal. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt op basis van nationaliteit, cultuur, ras of religie. De spelregels hebben inmiddels een vaste plaats binnen onze organisatie. Wij geloven in One Team, wereldwijd.

Opleiding

Om het One Team gevoel te stimuleren en te bewaken, werd in 2012 een nieuwe code ontwikkeld en gelanceerd. In essentie behandelt de code niet alleen de algemene business principles maar ook onze belangrijkste en relevante company directives. De code helpt ons bij de uitvoering van onze taken volgens de normen en waarden van Van Oord.

Aantal medewerkers in fte’s

Aantal medewerkers in fte’s

35


Van Oord Academy

bijdrage aan het eindresultaat en streven naar een optimale balans tussen het bedrijfs- en het personeelsbelang. Iedere twee weken vindt er overleg plaats tussen het dagelijks bestuur van de Ondernemingsraad en de Staff Director P&O over lopende en komende zaken. Zes maal per jaar vergadert de Ondernemingsraad met de Bestuurder.

Wij beschikken over een intern kennisinstituut, de Van Oord Academy. Doel hiervan is training en ontwikkeling binnen Van Oord optimaal te structu­ reren. In onze Academy zijn de in- en externe opleidingen ondergebracht. Zo bieden wij onze medewerkers een uitdagende werkomgeving waarin zij continu kunnen leren en groeien. Op basis van onze activiteiten worden binnen de Academy onder meer vaktechnische leerpaden ontwikkeld en wereldwijd onderwijsprogramma’s uitgezet.

Onderwerpen waarbij de Ondernemingsraad in 2012 nauw betrokken is geweest: - Nieuwe variabele beloningssystematiek; - Wijzigingen van de automatische koppeling met de consumentenprijsindex; - Wijziging van de beoordelingssystematiek; - Aanpassing van de pensioenregeling; - Wijziging van de samenstelling van de Raad van Commissarissen; - Benoeming van Joep Athmer en Niels de Bruijn tot leden van de Executive Board.

Medezeggenschap een belangrijk goed Medezeggenschap vinden wij een belangrijk goed. Onze Ondernemingsraad speelt hierin een voorname rol. In dit orgaan hebben vertegen­ woordigers uit alle geledingen van ons bedrijf zitting. Zij leveren inhoudelijk een substantiële

36


Gemiddelde leeftijd

Daarnaast heeft de Ondernemingsraad op eigen initiatief de communicatie tussen vloot – project – kantoor in beeld gebracht en dit bij de Bestuurder aan de orde gesteld.

Ziekteverzuim Het ziekteverzuim binnen Van Oord in Nederland is structureel laag. In 2012 bedroeg het ziekte­ verzuim 3% van de werkbare dagen. In nauwe samenwerking met 365 ArboNed besteden wij veel aandacht aan het nog verder terugdringen van het ziekteverzuim wereldwijd, onder meer door snel te reageren op ziekmeldingen en re-integratieprocessen goed te structureren.

Aantal dienstjaren

Aantal jubilarissen

37


Our planet: continue aandacht voor het milieu

Van Oord neemt zijn verantwoordelijkheid

continu en nauwgezet. Indien noodzakelijk passen wij onze werkmethode aan.

op het gebied van het milieu zeer serieus. Het terugdringen van onze CO2-footprint

Bescherming gewaarborgd

staat hoog op onze CSR-agenda.

Ter bescherming van het zeeleven tijdens het baggerproces maken wij daarnaast gebruik van de kennis van lokale natuurgidsen. Zij trainen ons personeel ter plaatse. De aanwezigheid van Marine Fauna Observers (MFO’s) moet er bovendien voor zorgen dat de bescherming van dolfijnen, walvissen, doejongs, zeeschildpadden, zaagvissen en krokodillen gewaarborgd is en blijft.

Daarnaast willen wij de negatieve milieueffecten van onze activiteiten op de locaties waar wij werkzaam zijn zoveel mogelijk voorkomen.

Eendaagse MFO-trainingen Havenuitbreiding Darwin Door middel van speciale eendaagse MFOtrainingen leren de Observers waar ze op moeten letten, hoe ze voorname diersoorten kunnen herkennen en wat ze moeten doen indien dieren zich binnen een bepaalde afstand van het schip bevinden. Soms moeten in dat geval de werk­ zaamheden worden gestaakt, moet het schip snelheid minderen, stoppen of langzaam van koers veranderen. Verder maken wij gebruik van een zogenaamde FaunaGuard. Dit instrument ‘produceert’ een bepaald geluid dat zeezoog­ dieren op afstand houdt.

Een aansprekend voorbeeld is het in augustus 2012 gestarte baggerproject in Darwin, Australië. Het werk betreft het uitbreiden van de haven van Darwin ten behoeve van toekomstige LNG export. Niet alleen vanwege de prijs maar juist vanwege onze aanpak en initiatieven om de zeefauna ter plekke zo min mogelijk te verstoren, werd deze opdracht aan ons gegund. Business en CSR gaan hier kortom hand in hand.

Natuurlijke rijkdom ontzien

Sprong CO2-prestatieladder

Het gebied in en rond Darwin kent een uitzonder­ lijke natuurlijke rijkdom. In nauw overleg met de opdrachtgever wordt deze rijkdom zoveel mogelijk ontzien. Tijdens het aanbestedingstraject hadden wij daarover al nauw contact met onze opdracht­ gever INPEX. Gezamenlijk hebben wij de praktische manieren om de gevolgen voor de natuur zoveel mogelijk te beperken, doorgenomen. Dit heeft er toe geleid dat wij ons materieel op geavanceerde wijze inzetten met als resultaat beperkte gevolgen voor het milieu. Denk hierbij aan het beperken van vertroebeling als gevolg van onze werkzaamheden. Ook werken wij alleen in de natte moesson. In die periode is de natuur ‘gewend’ aan een hogere graad van sedimentatie. Samen met de opdracht­ gever monitoren wij de gevolgen van het werk

In 2012 is Van Oord Nederland gecertificeerd voor trede 5 (de hoogste trede) op de CO2-prestatie­ ladder. Deze ladder is een instrument om bedrijven die deel­nemen aan complexe aanbestedingen te stimuleren tot CO2-bewust handelen. Zowel in de eigen bedrijfsvoering als bij de uitvoering van projecten. Denk aan energiebesparing, het efficiënt gebruik maken van materialen en het gebruik van duur­zame energie. Het certificaat van Van Oord Nederland is een belangrijke mijlpaal in de doelstellingen over energiereductie van de gehele Van Oord-organisatie. Wij hebben dit niveau kunnen halen door samenwerking met partners in onze projecten, het initiëren van keteninitiatieven

38


Minimaliseren ongewenste milieueffecten

maar vooral ook door het met behulp van energieprestatieindicatoren aantoonbaar maken van het resultaat van de energiereductiemaatregelen. Dit heeft geleid tot een energie-efficiency van onze activiteiten van ongeveer 1% per jaar. Het streven is 5% energie­reductie in vijf jaar.

Een ander belangrijk thema is het behoud van het koraal. Baggerprojecten die plaatsvinden in gebieden met koraal, moeten voldoen aan strenge eisen voor waterkwaliteit. Geen schade toebrengen aan koraal heeft prioriteit. De aanpak van onze projecten wordt daarop ontworpen. Als Van Oord zien wij graag dat ongewenste milieueffecten worden geminimaliseerd, maar dat er ook oog is voor het stimuleren van positieve effecten. Die manier van denken staat centraal in het Building With Nature Programma waarin wij een actieve rol spelen. Het Coral Rehabilitationprogramma past uitstekend binnen dit gedachtegoed.

De certificering voor trede 5 betekent onder andere dat wij continu zoeken naar verdere mogelijkheden om onze CO2-uitstoot terug te dringen en zo de energie-efficiency te verbeteren. Daarnaast inventariseren wij de CO2-footprints van onze voornaamste toeleveranciers en onderaannemers uit de keten en stimuleren wij hen hierover na te denken en stappen te zetten om hun CO2-footprint terug te dringen. Verder zijn wij over dit onderwerp in dialoog met NGO’s en overheden zoals de Gemeente Rotterdam en Stichting De Noordzee.

Website

39


CO2 footprint

In Ton (= 1.000 kg) CO2

Projectgroep Energiemanagement

Ship Management

Om op dit vlak continu stappen te maken, meet, beheerst en beperkt de projectgroep Energie­ management ons energieverbruik zo veel als mogelijk. Per bedrijfsonderdeel maken zij actieplannen om het energieverbruik van Van Oord terug te dringen. Zo beschikken al onze schepen over een systeem om het brandstof­ verbruik te monitoren en op basis daarvan tot besparingen te komen.

In 2012 is besloten dat naast de footprint van Van Oord Nederland, in 2013 ook de CO2-footprint van Van Oord Ship Management en de area Europe wordt vastgesteld. Hiermee bereiken wij dat in 2013 ongeveer 80% van de emissies op een betrouwbare en nauwkeurige wijze wordt vastgesteld. De systematiek kan in de komende jaren worden gebruikt om alle onderdelen van Van Oord onder de CO2-footprint rapportage te brengen.

Carbon Disclosure Project Daar waar mogelijk zetten wij nieuwe technolo­ gieën in. Zo beschikt een aantal van onze schepen over nieuwe, zuinigere motoren. Bij de nieuwbouw van schepen investeren wij voortdurend in techno­ logieën om het brandstofverbruik te verminderen. Ook zijn wij aangesloten bij het Carbon Disclosure Project. Dit project heeft ten doel bij te dragen aan oplossingen voor de klimaatverandering door middel van de open­baarmaking van de CO2emissies van grote internationale ondernemingen.

Notaties voor Athena De nieuwe zelfvarende cutterzuiger Athena heeft een aantal milieugerelateerde notaties: - Clean ship: het schip voldoet aan de regels die zijn opgesteld voor het minimaliseren van de uitstoot van vaste stoffen, vloeistoffen en gassen. - Green passport: er wordt een lijst met gevaarlijke stoffen bijgehouden die permanent in/op het schip zijn geïnstalleerd en waarvoor men bij de sloop een speciaal verwijderingsplan moet maken.

40


Nieuw hoofdkantoor: duurzaam karakter

werkplek is drastisch verminderd ten opzichte van het vorige kantoorgebouw. Het kantoor werd op 21 juni 2012 officieel geopend door Zijne Koninklijke Hoogheid de Prins van Oranje. Het gebouw heeft een zeer duurzaam karakter.

Ook bij de bouw van ons nieuwe hoofdkantoor aan de Nieuwe Maas in Rotterdam hebben wij ons laten leiden door het verder terugdringen van onze Carbon Footprint. De CO2-uitstoot per

Energiebesparende maatregelen lonen

Voorbeelden van bijzondere energiebesparende maatregelen die in het pand zijn toegepast: - Alle daken zijn voorzien van mos-sedum dakbedekking. - WKO installatie: het pand wordt in de zomer gekoeld door middel van grondwater. - LED-verlichting en spaarlampen. - Videoconferencing in verschillende vergaderzalen. - Energiebesparende verlichting met automatische daglichtregeling en bewegingsdetectoren in de kantoren.

Het nieuwe kantoorpand in Rotterdam is op alle fronten een eye catcher. Het ligt op een prachtige locatie direct naast de Van Brienen­oord­brug. De nautische uitstraling met veel glas en hout geeft het gebouw een bijzondere uitstraling. Bij de bouw stond duurzaamheid volgens de GreenCalc+ beoordeling voorop. GreenCalc+ is een instrument waarmee de duurzaamheid van een gebouw op de thema’s materiaalgebruik, watergebruik en energie­gebruik in kaart wordt gebracht.

41


Our prosperity: meer dan winst alleen

Als vanzelfsprekend staat Van Oord een

ecodynamische ontwerpen. Deze kennis wordt onder andere ingezet in lesprogramma’s in het hoger onderwijs. Dit programma leverde bovendien 21 promovendi op.

gezond winstniveau voor. Continuïteit van de onderneming op lange termijn is van wezenlijk belang. Daarvoor is een

Building With Nature krijgt een vervolg. In de tweede fase doet Van Oord met een aantal partners binnen het Building With Nature consortium (Stichting Ecoshape, Boskalis, Arcadis, Haskoning DHV, Stichting De Noordzee en Wetlands International) specifiek onderzoek naar de carbon footprint van een waterbouwkundig project. Van tekentafel tot en met de gebruiks­periode. Hierbij kijken wij onder andere naar de mogelijkheden om CO2-opname van het natuurlijke systeem waarin wij projecten realiseren, te versterken.

gezond winstniveau een belangrijke voorwaarde. Het stelt ons in staat aandeelhouders en medewerkers marktconform te belonen en duurzame bedrijfsprocessen te realiseren. Bovendien biedt het ons de mogelijkheid te groeien. Wij willen winst maken maar verliezen de omgeving niet uit het oog.

Versterken koraalriffen Begin 2011 is Van Oord gestart met onderzoek naar het opschalen van het kweken van koraal. Daarin werken wij nauw samen met (inter)nationale specialisten met als doel bestaande, kleinschalige toegepaste technieken om koraal te kweken op grotere schaal toe te passen om zo koraalriffen te versterken. Het is belangrijk dat geschikte omstandigheden voor kweek worden gecreëerd. Zo kunnen wij de natuur een handje helpen, waarna die het zelf weer overneemt. Om in de toekomst koraal op grote schaal terug te kunnen plaatsen op het rif, is Van Oord in 2012 gestart met de bouw van een containerlaborato­rium voor koraalkweek. In 2013 gaan wij deze mobiele faciliteit inzetten bij onze projecten waar koraal een voorname rol speelt.

Jaarlijks reserveren wij een deel van onze winst voor maatschappelijke doelen en samenwerkings­ projecten. Dit zien wij onder andere terug in onze onderzoeksprogramma’s en ons sponsorbeleid. Ook investeren wij in maatschappelijke en milieugerelateerde onderzoeken.

Building With Nature Eind 2012 liep de eerste periode van Building With Nature af, een innovatieprogramma van de stichting Ecoshape waarbinnen de Nederlandse waterbouw­ sector zijn krachten had gebundeld. Van Oord was één van de initiatiefnemers. Samen met onderzoeks­ instituten, marktpartijen, universiteiten en de overheid droegen wij bij aan de totstandkoming van dit programma. Building With Nature draaide primair om het genereren van nieuwe toepassingen van kennis en technologie. Door aan te sluiten bij bestaande initiatieven en projecten was de betrokken­heid van stakeholders groot en kwamen pilots relatief snel van de grond. In de periode waarin dit programma liep, hebben de programma­ deelnemers veel kennis en ervaring opgedaan met

Sponsoring Het sponsorbeleid van Van Oord is gericht op ondersteuning van culturele en maatschappelijke activiteiten en initiatieven binnen de maritieme sector. Er staan vier thema’s centraal: passie voor water, culturele activiteiten, One Team en People & Planet. Medewerkers kunnen een sponsorbijdrage ontvangen als zij activiteiten initiëren rondom de thema’s One Team en People & Planet.

42


Sportiviteit medewerkers

IBISS In Rio de Janeiro, Brazilië, leeft ruim 40% van de bevolking onder de armoedegrens in de sloppen­ wijken, de zogenaamde favela’s. De organisatie IBISS zet zich in voor de meest achtergestelde groepen binnen de Braziliaanse samenleving. Met het programma Preparar, gebaseerd op de uitgangspunten van het UNESCO-programma Education for All, bereidt IBISS kinderen van vier tot en met zes jaar oud voor op het volgen van onderwijs door middel van bijscholing en huiswerk­begeleiding. Een sponsorbijdrage van Van Oord maakte het IBISS mogelijk in de sloppenwijk Vila Nova een nieuw schoolgebouw te bouwen. In december 2012 werd de school, waar ruim honderd jonge kinderen worden begeleid naar een betere toekomst, geopend.

Sportiviteit, teamspirit en een gezonde levensstijl zijn belangrijke waarden voor Van Oord. Daarom worden sportieve activiteiten voor eigen mede­ werkers gesponsord door de faciliteiten voor verschillende sportteams te verzorgen. Binnen Van Oord zijn teams actief met roeien, hardlopen, wielrennen, zeilen, voetballen en tennissen.

Community investment Iets terug kunnen doen in de gebieden waarin wij werkzaam zijn. Dat is het idee achter het onderdeel community investment van ons sponsorbeleid. Begin 2012 gingen enkele nieuwe sponsorprojecten van start; in Brazilië, in Nederland en in Afrika.

Beautiful People In Nederland werkt Van Oord nauw samen met de organisatie Beautiful People. Deze organisatie zet zich onder meer in om de afstand tot de arbeids­ markt voor mensen met een verstandelijke beperking te verkleinen. Van Oord betrekt zijn fair trade koffie van Beautiful People. MoreThanMe De organisatie MoreThanMe haalt in Liberia jonge meisjes van straat die vaak noodgedwongen in de prostitutie werken en zorgt ervoor dat ze weer naar school kunnen. Van Oord steunt deze organi­ satie. Met deze steun is een overheids­gebouw in Monrovia gerenoveerd tot school­gebouw waar de meisjes veilig naar school kunnen. De school is begin 2013 geopend.

Kinderdagverblijf op Sri Lanka Van Oord heeft eind 2012 een speciale kerst­attentie samengesteld: een Fairtrade theepakket. Op de theeplantages in Sri Lanka werken vrouwen met kinderen die dagelijks thee plukken. Dankzij de schenking van het Fairtrade theepakket maakt Van Oord het mogelijk een nieuw kinderdagverblijf te bouwen waar de kinderen in een schone omgeving veilig kunnen spelen.

43


Marine ingenuity in de praktijk

Marine ingenuity is het onderscheidende

25 kilometer van de noordoostkust van het eiland Sakhalin. Bij aankomst werd de GBS accuraat gepositioneerd boven zijn uiteindelijke locatie.

kenmerk van Van Oord. Deze term staat voor wie wij zijn; gepassioneerde,

Op 25 juni werd het afgezonken naar een waterdiepte van 35 meter. Vervolgens werd de GBS gevuld met grout, een mengsel van cement en zand. Daarna werd rondom de GBS steen op de zeebodem aangebracht.

slimme, scherpzinnige en internationaal opererende waterbouwers. Ook in 2012 hebben wij een aantal vernieuwingen door- en uitgevoerd. Vaak doen wij dit in

Maasvlakte 2 - optimalisatie zeewering

nauwe samenspraak met onze opdrachtgevers. Dit alles met als doel in

Een belangrijk onderdeel van Maasvlakte 2 vormde de harde zeewering. Het realiseren van deze wering vroeg om lef en het vermogen om buiten platgetreden paden te treden. Iedere tussentijdse wijziging behoefde een onder­bouwing en een toets. Deze dynamiek leidde tot toonaangevende innovaties. Zo bestond de harde zeewering in het aanvankelijke aanbiedings­ontwerp uit nieuwe betonnen elementen. In een later stadium is een ontwerp ingediend waarbij de overbodig geraakte betonnen elementen uit de Maasvlakte 1 werden hergebruikt. Deze oplossing vereiste een nieuwe manier van stenen positio­neren. Hiervoor is een geheel nieuw gereedschap, de zogenaamde E-crane Blockbuster ontworpen en gebouwd. Sinds april 2011 is de Blockbuster dag en nacht bezig geweest om de 19.558 betonkubussen van elk 40.000 kilo in de dam te plaatsen. Eind januari werd het laatste blok in de dam geplaatst.

te spelen op de wereld van morgen. Een selectie van onze vernieuwende projecten.

Arkutun Dagi-veld, GBS Installation Project In de zomer van 2012 installeerden wij in samen­ werking met Sovcomflot met succes een betonnen platformfundatie, Gravity Based Structure (GBS), voor het offshore platform Berkut in het Arkutun Dagi-veld voor de kust van Sakhalin (Rusland). Dit prestigieuze en innovatieve project omvatte sleep- en installatiewerkzaam­heden met daarnaast aanvullende werkzaamheden zoals baggeren, grondverbetering, ballasten en het aanbrengen van erosiebescherming. De GBS was 135 meter lang, 100 meter breed en 55 meter hoog en had een totaalgewicht van 160.000 ton. De GBS is ontworpen om de grote krachten te weerstaan van twee meter dik ijs, seismische activiteit in de regio, temperaturen in de winter van -44 graden Celsius en golven tot 16 meter. Het unieke zat hem in het sleepwerk dat in korte tijd over een lange afstand werd uitgevoerd. Het transport van de GBS begon op 3 juni. Het betonnen gevaarte legde een weg af van 1.900 kilometer naar het Arkutun Dagi-veld op

DP-DT systeem In 2012 is een aantal van onze schepen, waar­ onder de sleephopperzuiger Vox Máxima, uitgerust met een zogenaamd dynamic positioning dynamic tracking systeem (DP-DT). Dit systeem, vergelijkbaar met een navigatiesysteem, stelt ons in staat zeer nauwkeurig en (kosten)efficiënt te baggeren. Dit voorkomt onnodig baggerwerk en vermindert in sterke mate het energieverbruik en daarmee brandstof. Wij hebben dit systeem ontwikkeld in nauw samenspel met de leverancier.

44


State of the art simulator

FaunaGuard

Ons nieuwe hoofdkantoor beschikt over een ruime lesomgeving, ingericht met een leslokaal en een geavanceerde simulator. Op deze simulator kunnen wij de werking van onze schepen nabootsen. Eén daarvan is de nieuwe cutterzuiger­ simulator, een exacte kopie van de brug van zowel de zelfvarende cutterzuiger Athena als de Artemis. Deze simulator stelt ons in staat onze bemanning tot in detail (in-house) voor te bereiden op het echte werk, een unicum in de baggerwereld. Ook kunnen wij hiermee testen uitvoeren alvorens dure aanpassingen te verrichten aan onze schepen. De software waarmee zowel deze simulator als de schepen zijn uitgerust, hebben wij zelf ontwikkeld. Deze state of the art simulator ontgaat ook de buitenwacht niet. Zo ontvingen wij onder andere een prijs als beste interne opleider. De simulator speelde hierbij een voorname rol.

Een innovatieve en diervriendelijke methode om het onderwaterleven te beschermen. Dat is in het kort de FaunaGuard. Deze methode is het resultaat van nauwe samenwerking tussen Van Oord, verschillende onderzoeksinstituten en experts/wetenschappers op het vlak van maritieme biologie en onderwater akoestiek. De FaunaGuard houdt door middel van bepaalde tonen vissen en zeezoogdieren op afstand van ons werkterrein. De methode is nog in ontwikkeling. Wat betreft het op afstand houden van dolfijnen heeft de FaunaGuard zich reeds bewezen tijdens projecten in Zweden en Brazilië. Inmiddels hebben verschillende opdrachtgevers interesse getoond in de inzet van de FaunaGuard.

45


Organisatiestructuur Van Oord

Executive Board

Area directors Ing. J.B.E.M. Athmer Offshore Asia & Australia Ir. C.A. de Bruijn Ir. A.F. Kuis Middle East, Mediterranean & South West Asia Ir. J. Schaart Netherlands America & Africa Ir. R.A.M. Schinagl Mr.Ir. J.G. van Wijland Offshore Wind Projects Europe F. de Wit

De Executive Board bestaat uit drie statutaire directeuren en twee titulaire leden die gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor de strategie, de doelstellingen, het beleid en de resultaten daarvan. De Executive Board komt elke twee weken bijeen. Drs. P. van Oord Chief Executive Officer Drs. A.J. van de Kerk RA Chief Financial Officer Ir. P.W. Verheul Chief Operational Officer Ing. J.B.E.M. Athmer Lid Ir. C.A. de Bruijn Lid

Staff directors Ir. I.F.R. Daemen Estimating & Engineering H. de Jong Finance & Administration Ir. J. de Jong Ship Management Drs. J.M. Kwakernaak Procurement Mr. A.J.M. van Schaik Personnel & Organisation

Management Committee Het Management Committee bestaat uit de vijf leden van de Executive Board aangevuld met de area- en staff directors. Zij ondersteunen de Executive Board bij zijn besluitvorming met betrekking tot diverse strategische onderwerpen. Het Management Committee vergadert elke vier weken of zoveel vaker als nodig is.

Vanaf links: Arnoud Kuis, Ivar Daemen, Ton van Schaik, Jan Schaart, Ronald Schinagl, Jeroen Kwakernaak, Jaap de Jong, Huib de Jong, Johan van Wijland, Freek de Wit, Joep Athmer, Niels de Bruijn.

46


Area management

Area America & Africa - area manager South America Ir. G. van Oord - area manager North & Central America Ir. T. Helbo - area manager Africa Ir. R.K. Romijn

Het area management is verantwoordelijk voor de acquisitie en uitvoering van de projecten en legt verantwoording af aan de area directors. Business Unit Offshore - area manager subsea rock installation Ir. J.G. van Oord Azn. - area manager offshore pipeline installations Ir. M.B.A.M. de Kok - area manager offshore Australia J. van Meeuwen

Area Asia & Australia - area manager North & South East Asia Ing. M. Smouter - area manager Australia Ing. M.P. Meijers

Area Netherlands - area manager Drs. W. Visser

Wicks - area manager G.J.A.M. Mens

Area Europe - area manager United Kingdom & Ireland Ir. M. den Broeder - area manager Germany H.G. Lunsing - area manager North & East Europe Ing. P.P. Hordijk - area manager South East Europe Ing. M.C. Kamsteeg

Staff management Ing. A.G.M. Arrachart Information Technology Drs. R.E. de Bruin Communication & Markets Mr. J.M. de Groot Legal & Contracts Ir. C.K. Holierhoek Quality, Health, Safety & Environment Drs. M.S. Janssen Treasury Survey Ing. M.J.L. Koper Ing. L.J. Seekles Facility Services Ir. A.J. Vrijhof Operations Department

Area Middle East, Mediterranean & South West Asia - area manager Middle East Ing. J.J.W. Elleswijk - area manager South West Asia Ir. R.H. Viersma - regional manager Dravo S.A. (50% Van Oord) Ir. M.W. Roelofs (tot 1 april 2013) Ir. K.B. Sweers (vanaf 1 april 2013)

47


The world of Van Oord

Organisatieschema

Executive Board

Areas

Staff departments

Business Units

America & Africa

Asia & Australia

Europe

Middle East, Mediterranean & South West Asia

Offshore Wind Projects (OWP)

Offshore

Wicks

Netherlands

Engineering & Estimating

Ship Management

Personnel & Organisation

Finance & Administration

Operations

Survey

Quality, Health, Safety & Environment

Van Oord Procurement

Legal & Contracts

Information Technology

Communication & Markets

Facility Services

48

Treasury


Vestigingen

Hoofdkantoor Rotterdam, Nederland

Noorwegen, Bergen Rusland, St. Petersburg Letland, Riga Nederland, Rotterdam en Gorinchem Duitsland, BremenRusland, Moskou Verenigd Koninkrijk, Newbury België, Zele Rusland,Yusno Canada, Ontario Frankrijk, Le Blanc-Mesnil Cédex Kazachstan, Manigistau Canada, Calgary Italië, Amelia Azerbeidzjan, Baku Portugal, Lissabon Spanje, Madrid Gibraltar Korea, Busan Tunesië, Tunis China, Shanghai Verenigde Arabische Emiraten, Dubai Hongkong Qatar, Doha Bangladesh, Dhaka Taiwan, Keelung City Verenigde Staten, Houston Bahrein, Manama Vietnam, Hanoi India, Mumbai Filippijnen, Manilla Mexico, Mexico City Thailand, Bangkok Nigeria, Ikeja-Lagos Panama, Panama Curaçao, Willemstad

Singapore

Maleisië, Kuala Lumpur

Angola, Luanda Indonesië, Jakarta

Australië, Brisbane

Brazilië, Rio de Janeiro Australië, Perth

Website

49


Fleet

Vlootoverzicht

Flexible fallpipe vessels

Trailing suction hopper dredgers

3

24

Side stone dumping vessels

Cutter suction dredgers

5

24 Jack up vessel Split hopper barges

12

1

Water injection dredgers Shallow water pipelay barge

11

1

Backhoe dredgers

Drilling and blasting jack up barge

6

1

Daarnaast heeft Van Oord de beschikking over tientallen stuks gespecialiseerd en hulpmaterieel.

Klik op

50

voor meer informatie.


Onze mensen

Aa P.J.W.J. van der, Aalders C.M., Aanraad A.T.J., Aarens R., Aartrijk M.F. van, Abba T., Abdee G, Abdon L.M., Abdul Alim M.D., Abdul Barique M.K., Abdul Khadar N., Abdul Rachman A., Abdullah N.H. Binte, Abdulle A.M.A., Aberepikima P., Abhijeet Prakash A.P., Abiye J., Aboobaker B.M., Abrasaldo R.B., Abrenica Jr P.S., Abrori U, Abu Rob M.K.M., Abuh S., Acanto Jr. R.B., Acasio R.B., Acenas J.D., Achanta R.R., Acharya K.M., Acquoij-Leshchenko, I.V. van, Adaci J.D., Adam U.I., Adegun D., Adema Y.B., Ademar dos Santos C., Adeola K.O., Adriaanse C.A., Adriaanse J., Advocaat-van den Heuvel, S.J., Afari M.K., Agamaliyev F, Agayeva L., Agele I, Agnew R.W., Aguilar A.G., Ahmad N, Ahmad N., Aizobua S., Ajieh J., Ajubo H., Akdemir K., Aken T. van, Akershoek E.W., Akiba F., Akinboye T., Akindele O., Akker A.R. van den, Akker M. van den, Akkermans R.J.C.J., Akmamedova J., Akol R.L., Akpan M., Akpode B., Akster G., Akudike G.C., Al Balushi A.A.M., Al Balushi M.S.M., Al Sultan R, Al Sultan W.I., Aladjanov A., Alberda P., Albert A., Albert D., Alcala S.L., Alday R.A., Ale D.M., Alensonorin O.B., Alexandre da Silva E., Alford A.A., Algemiro Manique Barreto G., Ali Mohammed R., Alibaks K.F., Alibudbud J.A.L., Aligam R.A, Alimpic P., Alisangco N.L., Aliu B., Aliyaru Kunju I., Aliyev A, Alkema K., Allegretta E., Altrade G., Alvarez R.H., Alves do Nascimento V., Alves dos Santos R., Alves Pinna J., Amadi A., Amadi B., Amadi J., Amadi O.I, Amantiad I.A., Amaro dos Santos W., Ambachtsheer V., Ambalath Veettil Kottapurath H.A.V., Ambalathu Veetil R.M., Ambati K, Ambre K.M., Amels J., Ammerdorffer D.J., Amoyot M.C., Anar E.G., Andel J. van, Anderson M.J., Anderson R.J., Andrew-Koko S., Anemaet P.A., Angchekar A.A., Angelen R.F.C. van, Angelo da Silva Filho A., Anneveld J.A., Anraad R.J.M., Ansari I., Anthonijsz M.J., Antonie R.J., Antonio de Morais J., Antonio de Oliveira M., Antony N.C., Anyabisi T.O., Aparecida da Conceicao Mendes F., Apeldoorn R. van, Apeli G., Apisai S., Apolinario R.T., Apon P., Appollo P., Appolos B.Y., Aquino G.M, Aquino R.B., Aragao de Almeida A., Aragao de Almeida O., Aralar S.S, Araneta V.O., Aranez R.C., Aras B.S., Araya Godoy L.E., Araya Yentilini T.A, Arbeider F.R., Arca P.E., Arcay H.J., Arceno J.C., Arceo J.H., Archer P.K, Arfandi B, Arias M.P., Arillo J. A., Aritya S, Arkel-Snoek, T.H. van, Armstrong A.L., Armstrong K, Arnhem W.J.J. van, Aronita T, Arquiza F.C., Arrachart A.G.M., Arruda de Almeida M., Arteza L.O., Asadov S., Asaolu E., Asika J., Asis D., Asmus S., Asobie T., Assche R.J.L. van, Asseervatham M., Asseldonk A.M.R. van, AsselĂŠ A., Ataihiru U, Atakuziewe F, Atapary C.D., AtaparySahetapy, V.E., Athmer J.B.E.M., Athmer M.J.H.M., Atienza N.D., Atiga J.C., Atkinson C., Atta A.I., Attale P, Audu M., Augusto da Encarnacao J., Auman M.A., Austin E.P., Avondrood E.C., Awakyan A., Aydin Y.B., Ayorinde F.A., Ayrton S., Azeez A.O., Azfar A, Baar H.B.H. de, Baars P.O., Baars R., Baas R.H., Babatunde M., Babu R, Baby B., Bachri A, Backhuis W.M.H., Bacsafra M.R.V., Badilla M.Q., Badukonda K.K., Baeck A.C., Baesa R, Baesa R.J.M., Baff S.J, Baggerman C., Baggerman C., Baikenov A., Bailey L.A., Bailey P. S., Baines A.D., Bak A., Bakelaar J., Baker D.M., Bakker A., Bakker A., Bakker B., Bakker D.J., Bakker G., Bakker J., Bakker M.J., Bakker R., Bakker S.P.M., Bakyt B., Bakytzhanova G., Balakrishnapillai M., Balassinovich A., Balder P.P., Baldock R.G., Baldonado M.J., Balen M.A.G.P. van, Balibadian F.R, BaljĂŠ H.A., Baljet D.M., Balontong N.G., Balsamo E.F., Balvert W.J.P., Bambacht W., Banayo R.C., Banerjee S., Banga U.P., Bangma C., Banogon V.B., Barendregt E.C., Baricaua D.C., Barlisan D.C., Barnes S.L., Barnett S, Barneveld J., Baron A.G, Barredo C.D., Barrit J.R., Barron-Johnson J, Barros Magalhaes R., Barselaar S. van den, Bartel R., Bartels J.E.W., Barth R., Bartolomeu da Silva Alves D., Bartolovic-Baban, N., Basheer Ansar U, Basten Batenburg F.L.J. van, Basuel M.C.A., Basuel R.O., Basuki U, Batasin-in N.A., Baus C., Baus H.A., Bautista J.G., Bautista J.S., Bax R.L.H., Baxshiyev T., Bayot J.N., Beattie J.M., Beattie W.J., Becker J.H., Bedendo da Silva G., Bedford T.M., Beek A. van, Beek A.K. van, Beek G. van, Beek R.H. van, Beek S.L. van, Beekhuijzen S.J., Beela J., Beelen C. van, Been F.L., Beentjes F.J., Beest J.M. van, Beest M. van, Beij I.A., Beijer R., Beissbarth J.H., Bekaert N.E.F.H.J., Bekendam H.J., Bekezhanov Z., Bekkema S., Belano J.O, Belcher V., Belder-Lagrouw, C.J.C.A.M., Belderok H.J.M., Belkadi N., Belleza J.A., Belmiro da Silva A., Belstra L.C., Bemmel H.J.G. van, Bemmelen S.A. van, Benadict J., Bend L.M. van der, Benedito Lisboa J., Bengare M., Benie K., Bennimon B., Bent J.M. van der, Bentlage J., Benussi M, Berberabe J.S., Berdiyew E., Berg B.J. van den, Berg C.G. van den, Berg C.M. van den, Berg E.E. van den, Berg G. van den, Berg H.B. van den, Berg J. van den, Berg M. ten, Berg M. van den, Berg M.J. van den, Berg R.A. van den, Berg R.J., Berg R.T.J. van den, Berg W.B. van den, Berge C.E.R. van den, Bergh E.C. van den, Bergman M.M.M., Bergunio Jr. S.J., Berk A.H. van, Berkel A. van, Berkelaar J.T., Berkouwer C.T., Berkouwer J.A., Berkouwer T.A., Bermingham C., Bernaards D., Bernaards P.J., Bernabe M.M., Bernabela M., Bernard B., Bernds T.M.F., Bertacin F., Bertens E.C.A., Bertram I.J, Besancon C.Y., Besse D., Besse E., Besseling C.J., Bestebreurtje K., Bettinger S., Beugelsdijk J.J., Beuker C.F.J., Beukers K., Beurden M. van, Beurs H.A. de, Beurs P. de, Beurskens W., Beute H.G., Beuving B.J.M., Beveren C.J. van, Beverloo J., Bezerra da Cruz E., Bheempalli V.P., Bi S.Y., Biemans C.D.H., Bier N.J., Bierma S.D.R., Biesheuvel A., Biesheuvel W., Bigay B.M., Bijen J.H.G., Bijkerk P., Bijl H., Bijl J.J., Bijl P.A., Bijl W.A. van der, Bijloo E.M., Bijlsma D.T., Bijsterbosch H., Bin Abdul Hamid S, Bin Abdullah A.A., Bin Ali M.I. bin, Bin Mohamed Ismail IBI, Bin Rais M., Bin Yusof I., Binayao J.A., Binsbergen A.C. van, Binte Noor Z., Binuya C.M., Birrell D.P, Bisht S., Bisnar C.J., Biswal D., Biswas M., Bitter A.J.N., Blaauw J., Blachi R., Blakely A.D., Blankespoor H.C., Blansjaar S., Bleeker P., Bleijendaal C.H.E., Bles J., Bliek A.J., Bloem F.E., Bloemendal G.W., Blohm B.D.H., Blom A.M.J., Blom J. van der, Blonk Y.A.M., Bloodshoofd B., Bloppoel A.L. van, Bluhm T, Bodala Y., Bode L.R., Bode T.C.F., Bodegraven R.M. van, Boender M.B., Boer A.J. den, Boer C., Boer C.M. den, Boer E.J. de, Boer F.M. de, Boer G., Boer H.R. de, Boer K.I. de, Boer L. de, Boer P., Boer R.J., Boer T.J.M. de, Boer W., Boer W.F. de, Boeree E.P.C., Boerleider W.L.O., Boersma A., Boertien E.J., Boeschoten H.A., Boeter J.M., Bogaerts R., Bogerd H.N., Bogers P., Bok E.J., Bokhoven P.W. van, Bokova O.S., Bokslag-Beenhakker, K.M., Bolang L., Boldrik W.C.F.H. van, Bolivar F.P., Bolton H.J.T, Bomas A.P., Bommadevara G., Bon I.D., Bon V., Bongartz A.H.G., Bonifacio Pinto J., Bonola M.F., Bont C.M. de, Bont R.T.M. de, Booij R.M., Boom J., Boom M., Boom P., Boon J. van der, Boon S., Boone M.,

51


Boonstra J., Booster L.N., Borggreve M.J., Borgman S., Borromeo R, Borsje C.S., Borst J.C. de, Borst M.P.H., Bos A.H., Bos A.T., Bos C., Bos C.M., Bos E., Bos H.E., Bos J.L., Bos K.A.W., Bos T.A., Bosch B. van den, Bosch F.G.J. van den, Bosch H.A., Bosch J.W.G., Boscher R., Bosco da Cruz de Oliveira Junior J., Bossche E. van den, Bos-Souisa, A. van den, Bot M.G., Both B., Botma Jr. G., Botma Sr. G., Bottomley T.A., Bouckaert - Zeeman Y.L., Bouland A.R., Bould S.G., Bouma P.J., Bouma T., Bouman J.P., Bourgeois M.N.G., Bourke S, Boven J.L.H. van, Bovenhorst L.R., Bowers J.B., Bowra M.L, Braam P., Braber F.J. den, Bradley P., Braithwaite J, Brand P., Brandenburg M. van, Brands P., Bras T.A., Bratu A.I., Braven I.A. den, Bravo Navarro J., Bray G, Braz de Melo E., Bree E.W. de, Bree R. de, Breedeveld J.F., Breejen A. den, Breejen A. den, Breet W.M., Breeuwsma L.J., Bregman R.A., Bremer F., Breure J.J., Brienen H., Briggs T., Brijeski D, Brink B.E., Brink I.C. ten, Brink I.E.A., Brink S.N. van den, Brinkers G.B., Brinksma A., Brito Y Heynen H.L., Brockhus D.L, Broeck J.J. van den, Broeder M. den, Broeder P.R.M. den, Broeders H.J.M., Broek P.S. van den, Broek R.J.C. van den, Broeken J.A., Broekhoven P.P. van, Broekhuizen M.N., Broere F., Broeren W.J.P., Bronder A.J., Bronsveld F., Bronzo Barboza Farias C., Brookes B.T., Brooks K, Brouw D.M. op den, Brouwer A.J., Brouwer D., Brouwer K.J.C., Brouwer M.J., Brouwer N.J. de, Brown A.P., Brown C.J., Brown D.V., Brown K.M., Brown L.M., Brown P.J., Browne S., Bruce J., Brug E. van der, Brugmans J.H.H., Bruijn C.A. de, Bruijn F.L. de, Bruijnes G., Bruin D. de, Bruin G.J. de, Bruin H. de, Bruin P. de, Bruin P.H. de, Bruin R.A. de, Bruin R.E. de, Bruin T., Bruine A.M. de, Bruin-Klerkx, J.M. de, Bruinsma J., Brunner W.J., Bshara Al Halasa H, Buchem R.V. van, Bucio A.R., Budhi S., Bugna B.I., Buhat A.B., Buis L.P.G., Buitehuis W.J., Buizert A.W., Buizert R.C., Buksh F., Bulte C.H., Bumagat P.M., Bunders F.S., Bunn M, Bunschoten P.H., Burcham D.B., Buren-Helsinger, F.C. van, Burg A.H.M. van der, Burg J. van der, Burg M., Burger R.J., Burgering C.J., Burgess D., Burggraaf M., Burgt H.L.C. van der, Burkit A., Burns C, Burns J, Burtt N.W., Busé J., Buster A.C.J., Butau A., Butenko V.N., Buter P., Butler C.W., Butzelaar F.A.M., Buunk A., Buurmeijer J., Buurmeijer-Wierenga, K., Buursma J., Buzina D.C., Bwa S.N., Byrne G.M., Caaij S.N. van der, Cabahug O.S, Caballero J.L., Caboverde G.S., Cabral Gomes F., Caburnay D.L., Cacho R.A., Cacho R.P., Cadion A.P., Caem R.G.J. van, Café J.H.W., Cagande M.E.M., Calanoc C.C., Calera D.B., Calidades L.O., Callon S, Callueng A.M., Caluwé E., Camero V.R., Campbell T, Campen L.F.C. van, Canales C.P., Candava M.B., Candido Almeida Pereira A., Candido da Silva S., Canete E.S., Canlas M.J., Cantini R., Cantre G.B., Canut Jr. N.R., Capa Jr. D.S., Capanan B.A., Cape A.O., Capello W.L., Caponpon H.G., Cappelle A.G. van, Carbonell E.E., Cardon L.F.H., Cardoso Sequeira D., Carey E, Carillo Jr. E.Q., Carlos Buarque F., Carlos de Souza J., Carlos Ferreira W., Carlos J.L.S., Carneiro da Silva F., Caroro A.P., Carre F., Carter M.A., Cary J., Casand A.R. van, Caseres J.P., Casiquin J.D.C, Casteren R.A.N. van, Castro M.E., Caterson J.A., Cats F.H., Caulier P., Cavalcante de Albuquerque C., Cavents C.C.L., Cayapan A.B., Cayone N.M., Ceria J.P., Cesar Dias Inacio M., Cesar Machado Marcal J., Ceton J., Chakkungal Thankappan M, Challa L., Chan K.C., Chan K.W., Chaudhary R.K., Chaudhary S.K., Chavan B.P., Chavan M.R, Chavdar Y.D., Chavez F.G., Chazil Bava Haji A.M., Chebaux T., Cheenikkal Veedu C.V., Chen Y.J., Chenathuparambil B.P., Cheung S., Chevalier E.A., Chiefe S.A., Chiejina P., Chin-Chun S, Chittleborough P.J, Chogibayev Z., Chogule P.S., Chokkara P.R., Choo W.P., Chowalloor Mathappan P., Chowallur Mathappan D., Christovam de Alencar Benevides D., Chunatu Sunil Kumar S, Cias K., Ciochon J.M., Claassen P.W., Claeys F., Clarke N, Claudia Pinto Rodrigues A., Clavido L.P., Coenders M., Colance M.L., Colcott L, Cole D., Cole G.D., Colk T.C., Collens C., Colpaert E., Colvin T.B., Comia N.D., Conde L.B., Condino P.P., Condon G.J., Consignado R.B., Contemplacion A.T., Cooijmans-Rijkers, S., Cook G.A., Cook K.F, Cook L.J., Cook R.A., Cook S.J., Coolegem M., Coolen H.M., Coomber G.E, Corbillon J.C., Cordolino Souza Neto J., Cordova A.B., Cordova R.A.P., Cordovil Freitas de Araujo G., Corfixen L, Cornelisse J.K., Corpeleijn A.J., Correa E.C., Cosijnsen F., Costa Almeida V., Costa de Souza M., Costa Ferreira Filho S., Costa Filho E., Costerus A.A., Costerus A.R., Coterlet M.W.J. van de, Cousijn D.A.M., Cousijn M.M., Cousijn S., Coutts R., Couweleers J.P.E.M., Couzis-Vos, C.E., Crabb B., Craig J, Cramer J.D., Creuwels E.E.H.J., Crielaard A., Cripps T.A., Crisp P. L., Crisp P. L., Cristiano Souza Leite C., Cristina de Carvalho Soares A., Cristina Garcez Costa Derze R., Croon J., Cruickshank R.L., Cueto Z, Cuevas A.G., Cunanan R.B., Cunningham S.J, Curran J.M., Currell J.A., Curry D.E., Curry K.F.J., Cutamora D.A., Cuvelier M.A.J., Da Silva Lopes de Oliveira V., Da Silva R., Da Silva Veras de Moura D., Dacanay III L.A., Daculos E.P., Daemen I.F.R., Dalen A.D., Dalen C.P.J. van, Dalen M. van, Dalvi R.S., Daly S.J., Dam T. van, Dam Y.H. van, Damian L.R., Damiao Ferreira A., Damiao Silva A., Damirov D., Damming P.J., Damo R.R., Dams A., Dams J.R., Damsma T., Daniel E.F., Daniels M.C., Danilyants S., Daniot K.O., Danjuma O., Dankers K.M., Danladi O., Darroch S.G., Das Chagas Mendonca Bezerra F., Daumova J.B., Davelaar B.A., David Christiaan den Heijer E., David D.D., David P.C., Davison P.L., Dayan M.G., De Almeida Diniz L., De Almeida Nunes F., De Andrade Santos R., De Armas Cruz E., De Aroz J.P., De Conceicao Nogueira Diniz J., De Jesus C, De Silva G.W.I.S., De Vera L.C., Dechavez A.A., Decoster P.M., Dee H. van, Deelen C.H., Degenkamp T.L.P., Degollacion R.B., Dejelo Jr. J.B., Dekeukeleire F., Dekker C.G., Dekker J.A., Dekker M.G.M., Dekker S., Dekker-de Been, J.C.M., Dekkers A.C.M., Del Monte R.U., Dela Cruz E.A., Dela Cruz F.B., Dela Cruz R.S., Delaney M.A., Delden J.M. van, Delfin R.E., Delfin V.D., Delft D. van, Delft-van der Giessen, J.M. van, Delgado R.M., Delgado S.T., Dell C.M., Delleman M., Delos Reyes M.L., Densow L., Dent J., Depenbrock A.J., Derks J.M., Derks J.M.L., Derksen G., Destiswastikasari N., Determann J.G., Dethridge C., Detmers M.P.M., Dettingmeijer D.A., Devassy B., Dhamodaran A., Dharmaratne R.A, Dhodi S.D., D’Hollander H.M.J., Dias P.P., Diawei S., Diaz R.C., Die A.A. van, Diego L.R., Diekema A., Diekmann R.A., Dieleman J.J., Diepen D.J. van, Diepenbroek P.K., Diependaal C.P., Diestler C.U., Dieten M.R. van, Dijk A.R. van, Dijk B. van, Dijk B.R., Dijk C. van, Dijk D. van, Dijk H.A. van, Dijk

52


H.J. van, Dijk J. van, Dijk J.C. van, Dijk K.A. van, Dijk P.W.J. van, Dijk R.M. van, Dijke D.H. van, Dijke W. van, Dijkema R.J., Dijkerman J.M., Dijkgraaf E.G., Dijkshoorn C.A., Dijksma E.C.H., Dijkstra D., Dijkstra F.J., Dijkstra H., Dijkstra S.T., Dikken H. den, Dikkerboom A., Dikkerboom J., Dillisse I.A.C.J.H., Dimaiwat B.S., Dimayuga V.D., Ding S.N., Dingjan W.H.M., Dinil J., Diong N.D., Dioquino N.D., Diosomito M.P.M., Dirks W.G., Dirkse M.W., Disco M.J., Dissel A. van, Dixon J, Djasai W.P., Do B., Do Couto Alvarez P., Dobbs C.M, Doelman P.J., Does M.H.J., Dolder B.E Van, Doldersum C., Doliente A.A., Dolueras R.D., Domanais A., Domingos Schucko B., Donders J.J.H., Dongen C.P. van, Donk B.N.M. van der, Donk H.J.D. van der, Donker A., Doodeman P.J.T., Doorn P. van, Doorn R. van, Doornbos T., Doorne M. van, Doorn-Rooijakkers, M.J., Dorresteijn M.J., Dorrington S.C., Dorst P.L. van, Dos Ramos da Silva Ferreira S., Dos Santos J., Dos Santos Vieira L., Douma I., Down W.L., Downs T.J., Drabsch G.J., Driel J.C. van, Driessen A.W., Driest J.J. van den, Droog B., Dros P., Drost A.Y., Drost M., D’Souza A., Dsouza C.L., Dsouza E.S.M., Dsouza J.A, D’Souza M, Dsouza R., Duarte Haase J., Dubois J.A., Duda P., Dudka V., Duijn A.M. van, Duijn D.M. van, Duijn G. van, Duijn H. van, Duijn J.P. van, Duijneveld R.P., Duinen G. van, Duinen J.M. van, Duits T.C., Dulk M. den, Dulken J. van, Dulmen B.W.A. van, Dumagpi G.D., Dumaguin N.T., Dumapong R.P., Dun J., Dunn S.J., Duong K.L., Duraivel A, Duran R.B., Durdin T., Duruin A.P, Dutta A., Duurkoop T.J., Dyadyushko O., Eagles D, East K, Ebarle J.G., Ebarle Jr. J.D., Ebiokoko P.K, Ebisa J.C., Eboh L., Ebregt N., Ebulison E.S., Ebulison N., Ecamina A.D.L., Eccles E.L, Echemunor O., Eck E.M. van, Eck G.H.J. van, Edeh M., Edore F., Eduardo de Campos Figueiredo J., Edukugho H., Edward T.D., Edwards J, Edwards R, Eekelen E.M.M. van, Eekhof E.A., Eekhof-Kaat, H.C., Eeuwen A. van, Efunkoya I.D., Egberts J., Eijdenberg J.B., Eijnsbergen B. van, Eijsbergen N.C., Eimers P.C., Ekedike C., Ekpenyong O.E., Ekwere G. N., Elauria R.A., Elburg A.J., Eldik J. van, Elijah A.J., Ellard J.R., Elleswijk J.J.W., Elshout K.K., Elsinga R., Elslande G.M.A. van, Elst T.W. van der, Elzinga J.J., Emandi K, Emboltura J.D., Emelyanov V.L., Emil I., Emmerik E.J. van, Emmerson P.F., Encinares R.E., Engel C., Engels D.O., Enis de Carvalho Silva J., Ennis-Sinclair A, Enriquez A.L., Enudo P., Epema T.J.R., Epker A., Epowu C., Erashov V.P., Erebe J.D., Eregare E., Erinhikkal H, Eroth Thazha Kuniyil B., Erp J.F.M. van, Es A. van, Es M.D.A. van der, Es P.J. van, Escalante G.L., Escoto L.C., Esor B., Esperanca da Rosa V., Espiritu L.A., Espiritu Y.G., Estabaya E.M, Estomago J.B., Estourgie A.L.P., Etac D.M., Etman-Tieman, E., Euser W., Eustaquio L.G, Evangelista Jr. I.I., Evangelista da Silva Filho L., Evans B, Evans J, Evans R.J., Evora C., Evora M.A., Ewijk-Kacheva, G.R. van, Ewing W.A., Ewuola T., Eykhout R.P.W., Faas E., Faasse R.A., Faber M.T., Fadaka F.O., Fagan D.M.J, Fagarita R.D., Falkena B.L., Farrant K, Fazlur Rahman M.R., Fe B.N., Featherstone D., Fechner H., Fedorova E.A., Feehan J., Feelders M.J., Feeleus G., Feenstra D., Feenstra E., Feije A.P., Felices R.M., Felipe Correia de Santana R., Fenequito E.A., Fenton J.C., Ferguson L.C, Fernandes A.R., Fernandes C., Fernandes J.A., Fernandes S, Fernandez D.O., Fernandez Martinez I.C., Fernandez Trinanes J. M., Fernando da Silva Junior P., Fernando Kohlbeck D., Ferreira de Araujo R., Ferreira de Paula R., Ferreira J.D.D., Ferreol P.T., Festin H.F., Festus T., Feunekes M., Fidder M.M., Fidelis de Santana E., Fielder L.J., Fierens D.L.P., Fieten F., Filius F., Fimie L., Fitzgerald T., Flägel M.K., Flanderhijn M.A.J., Flentge A., Fletcher J, Flikweert C., Flinterman E.J., Flips C.G.G., Flo H.M., Florentino A.V., Flores J.A., Flores R.T., Flynn G.M., Foeken A.J.D., Fok F., Fontijn J.W., Forse R.T., Fowden J., Francis S., Francisco A.M., Francisco da Silva J., Francisco da Silva L., Francisco F.A., Francisco J.L., Franco R.B., Frankema B.F., Frans M.A., Franse R.C.W.M., Freear G.T.G., Freeman T.P, Fremouw L.J., Friday A., Frijlink K., Frijns M.H.M., Frik K.F., Frodsham D.M., Fueger R., Fujlur Rahman M.R., Gaag P.A. van der, Gaag R. van der, Gaborit M.P.A., Gabriel G., Gabuya A.P., Gadelha G., Gage M.R., Gaikwad S.R., Galve A.G., Gamboa H.P, Gameren J. van, Gamez G.C., Gamueda N.C., Ganasala D.B., Gangapersad M., Ganongan N.N., Ganoy R.T., Garcia A.A., Garcia Emilio R., Garcia L.D., Garcia Peralta A., Garcia R.A., Garcia R.D., Gardner P., Gareman M.C., Garsten C.N.M., Gaurana R.D., Gavileno J.G., Gbelabo P., Gboneso J., Gedalanga F.E., Geddy J.E., Gedye I., Geel E. van, Geer J.P. van der, Geervliet D., Geesink H.G.M., Geest C.B.M. van, Gelder R. van, Gelderblom-Westerhoud, J., Gelderen E.C.A. van, Gelderen P.J.G. van, Gelling J., Gemert P.H.M. van, Gemert-van Drie, I.K. van, Gempis Jr. G.T., Genderen V.M. van, Gent H.G. van, Geoghegan M., Geongo A.Z., George Cardoz S., George J., George K.G., George Netto A.N., George Netto A.N., George R., Georgiou P., Gerritsen T., Gerritsma H.W., Gestel M.T.J. van, Geus A. de, Geus A.M. de, Geuze J.H., Geuze W., Ghimire R.S., Ghodake M.P., Ghule D.D., Gibbs W.C.M., Gieling W.C., Gier J.H. de, Giersbergen E. van, Giezen C., Gijzel T.G., Gilbert L.D., Gilde E.J.A. ‘t, Gilde H., Gilley C.R., Gillies A., Giron R.I., Gislason M.G., Glansbeek E.J., Glas H.J.S., Glas J., Glastra R.H., Gleeson B.F., Gleidson Viana Araujo W., Gloede P.R., Glover C.A., Go B.A., Gobo A., Godfroy P.I.J., Godson I., Goede C.A. de, Goedvolk M.L., Goh T.K., Golosinda C.S., Gomes da Silva H., Gomes da Silva M., Gomes I., Gomes Oliveira dos Anjos M., Gomez L.P., Gomez M.D., Gomez N.S., Goncalves de Castro Pinto D., Goncalves Ribeiro Silva R., Gong C.G., Gonggrijp G.A., Gonsalves C.A., Gonzales de Vicente C.G., Gonzales E.P., Gonzales N.C., Gonzales R.T., Goodes L, Goot H.J. van der, Gopalan S., Gopinathan S.B., Gorter A.S., Gorter J.G., Goudenhooft G.W.J., Goudsbloem J.W.J., Gouwens H., Govinda R.R., Gowdy L.P.M., Graaf A. de, Graaf H.M. de, Graaf J. van der, Graaf L. van der, Graaf R.J. de, Graaff H. de, Graaff R. van der, Grabowski M., Graham C.D, Granadosin M.E., Grandi F., Grandia R.T.J., Granieri R., Grant S, Green C.F., Green M.D., Green R.B., Green S.D., Grendelman H., Grethe M.J., Griendt J. van der, Griesdoorn R., Griethuizen M.C.P. van, Griffioen G.W.R., Griffioen S., Griffiths A.D, Griffiths O, Grift J. van de, Grim J.A., Grimshaw A, Grobben R.G.A., Groen A.J., Groen H.J.K., Groen R., Groeneveld A., Groeneveld A.K., Groeneveld P., Groeneveld T.J., Groeneweg J.A., Groenewegen A.J., Groenewoud A.J., Groot C., Groot Enzerink J.F.G., Groot J.M. de, Groot R.R. de, Grootel P.F.M. van, Grooten L., Groothuis J., Groothuizen A.G.M., Grospe J.N., Gryaznov

53


A., Guara A.C., Guazo H.M., Guequièrre J.J., Guigue A.V., Guimaraes Medeiros D., Gulab Jan Z.J., Gulembayan A.B., Guleymanov N., Gulshirin I., Gulushov A, Guo X., Guo X.Q., Gupana A.G.O., Gupta A.B., Gupta G.K., Gurbanov G., Guseynova S., Gussinklo Ohmann D.B. te, Guzman N.D. De, Haag V.M.I., Haak A., Haan B. de, Haan C. de, Haan C. den, Haan M. de, Haan M. de, Haanstra R., Haaren E.H.A.W. van, Haaren E.J.M. van, Haarsma B., Haas B. de, Haas F. de, Haas P.J. de, Haasnoot H., Haasnoot R., Habraken M.M.H., Hachimi R., Hacken H.L. ten, Hadawale S.S., Haegens C.T.J., Haegens T.C., Hafkenscheid J.B., Hage M.L.J., Hageman P.F., Hagemeyer M, Hagers L.E., Hagethorn P.W.A., Hajihev R., Hakkers G.W., Hakkers-Brooshoofd, J., Hakkert D.P.A., Hall J.J., Hall S.W., Halle D.F.J. van, Hallink E., Ham H.C.M. van, Ham H.J. van den, Ham H.J. van der, Ham J.W. van der, Ham S.B., Hameed Z.M, Hamer D.G., Hamilton S, Hamstra A.P., Han W, Hanekov R., Hanhart E., Hania R., Hanif, Hannink E., Hanraets J.A., Hansen K.W., Hansma H., Hanssens D.R., Hansum S.W.A., Haoladar T., Haponyuk V., Harazi H. al, Hardeveld Kleuver A., Hardie S.W.C., Hardonk A., Haresco E.P., Harland H, Harn J.J.C. van, Harrysson U.H., Harting D.I., Hartlief R., Hartog G., Hartsuijker H.N., Harumi Sato F., Haruna S, Hasselmeijer W.A., Hattem B.J. van, Hazenoot A.M., Hazenoot P., Healy D, Heath R.A., Hechanova E.L., Heddes J.J.C., Heegde L. ter, Heemskerk R., Heemstra J.C., Heer H. de, Heerik C. van den, Heerma A., Hegie A.E., Heidema J.W., Heij I.D. de, Heij R., Heijckers K.E.H., Heijer S.M. den, Heijligers C.A.W., Heijmenberg M., Heijnen A.M.G., Heijst A.M. van, Heinsman D.D., Heinstra H.R.R., Heintzbergen F.J., Helbo T., Hellema W.J, Hellwig R., Hellyer M.J., Helm J.S. van der, Helm M. van der, Helmsing-Scholten, A.W.P., Helvoirt F.A.M.G. van, Hemert A.J. van, Hemert T. van, Hemmen R.J. van, Henderson M, Hendriks D.P., Hendriks J.H.A., Hendriksen C.M.E.M., Henley T, Henneke R.W., Henneveld T.M., Henrique Santos Romeiro de Oliveira F., Henson R.C., Herbert T, Herder L.W.L. den, Herik J.A. van den, Herk A.L. van, Hermans M.A.H.M., Hermens I.A.J., Herrera J.G., Herwijnen A.H. van, Herwijnen C. van, Herwijnen E. van, Hesk P., Hesketh M.J.R., Hesselink R.J., Hettema R.A., Heugen R.A., Heukelom L. van, Heukelum J. van, Heusden F.D. van, Heusden M.G. van, Heusden S.P. van, Heuvel C. van den, Heuvel D.J. van den, Heuvel J.H. van den, Heuvel J.H. van den, Heuvel M.J.M. van den, Heymink N.J., Hibma A., Hiemstra H., Hiemstra R.J.H., Hijlkema W.R., Hilgeman M., Hilhorst S.N., Hill P.D., Hill S.J., Hills M, Hilten P. van, Hindpal Singh H., Hinojales J.O., Hirs T.H., Hlavácek S., Ho H.K., Ho H.Y., Hobbel A.L., Hodabe M., Hodder P.B, Hoeben R., Hoek H., Hoek R.W., Hoek W.J., Hoeke A., Hoekman J.L., Hoekstra J.C., Hoekstra S., Hoeve T. van, Hoeven D.S.E. ter, Hoeven M.A. van der, Hoeven W.P. van, Hoexum E.F., Hof W.L. van, Hofker R.H., Hofman J., Hofman P.P., Hofman S.C., Hofstede O.T., Hofstra W.O., Hogan J.S, Hogarth R.C, Hogeweg M.T., Hokke H.P.B., Hokwerda H.T., Hol A.F., Holdermans J.M., Holgado P.P.G., Holierhoek C.K., Hollander F. den, Hollestelle A.J.C., Holt E.L, Holzkämper C., Hompes F.F.A.R., Honcoop B.B.A., Honders W., Hongerkamp R.J.G., Honing E.J. van der, Honk C.L. van, Honkoop M., Hoogenboom R., Hoogendam M., Hoogeveen E., Hopman J.R., Hoque S., Hordijk D., Hordijk P.P., Horne A.R., Horne S, Horst H.A. ter, Houdart P.M.M., Houke E., Hout J.P.B. van der, Hout M.H.J. van, Hout R.A. van der, Houten C.L. van, Hoven M.C. van den, Hovestadt C.D., Hovestadt D., Hoyumpa J.G., Hu F., Hubbard A.S., Hudtwalcker H., Huibregtse H.A., Huijser-Eland, K., Huis in ‘t Veld R., Huish N.R., Huisjes J.E., Huisman A., Huisman E.J., Huisman F., Huisman G.W., Huisman H.W., Huisman I.R., Huissen C.A.P., Huiting J.W., Huizer R., Huizinga D., Hulst P.J.G. van der, Hulst P.J.T. van der, Hultink R., Hunt B.K., Hunt E.P, Hunt P.R., Hunt R.C., Hunt T.J., Hunting W.A.G., Hurck G.E. van, Hurst J.P., Hurst W.W., Hurwood C.G., Hussain M., Hussainabba H., Hut J.E.S., Hut R.T., Hutter M.N., Huttmann M.C., Huttons I, Hyde D, Hyslop B.L., Ibanez W.R., Ibaya R.T., Ibibo T., Ibioribo I., Ibioribo S., Ibon I.A., Ibrahim A.R., Ibrahim Hassan A., Ibrahim I., Iduabia J., Ifeanyichukwu I., Igbo A., Igbo V., Igonin S., Iheanacho E., Ihns F.J.B., IJsebaert T., IJspelder R., IJzerman L.C., Ikiriko-Harry O., Ikoli A.D., Ilahi M.S., Ilmuradov R., Infante R.V., Inimgba G.B., Inot E.L., Inovejas R.M., Iperen S. van, Ippel B., Ippel G., Iredale S., Iringe I., Iringe-Koko F., Iringe-Koko G., Iringe-Koko G., Isabawei I., Isadeen M.R., Isaiah I.A., Isalimov S., Isayev A., Iserief W.K.A., Isholo F., Isidro R.A., Islam N., Ismail T.A., Ismayilov H., Ismayilov N., Israel E.L, Issac M., Isturis J.Q., Iteogo L., Ivaldo da Silva J., Jabian R.T., Jackson M.A, Jackson S, Jackson S.W, Jacob P.P., Jacobs M.M., Jadhav A., Jager A.S., Jager D. de, Jager H.J., Jager R. de, Jagesser S., Jagt E., Jagt G.E.J., Jaja N.D, Jalilova E., Jalin E.A, Jamabor K.B., James J., Janavicius A., Jang J.Y., Jansen D.D., Jansen D.J., Jansen G., Jansen J., Jansen P.J., Jansen P.J.J., Jansen R., Jansen S.T.W., Janson G., Janssen M.S., Jasrotia N., Javier B.G., Jayapal K., Jellema H., Jensen-Willemse, L.D., Jereza J.G., Jeuken I.W.M., Jiang M., Jiao J., Jilludimudi N.L., Jimenez B.B., Joaquim de Santana J., Joaquim de Santana O., Jobmolo T., Joel A, John Britto J., Johnson K.A., Johnson R.A., Johnson R.B., Jol C., Jolman T.A., Jones A.J., Jones D.A., Jones J.P., Jong A. de, Jong A.H.M. de, Jong D. de, Jong D.A. de, Jong F.S. de, Jong H. de, Jong H.J. de, Jong J. de, Jong J. de, Jong J. de, Jong J.A.J. de, Jong J.T. de, Jong K. de, Jong K.J. de, Jong R. de, Jong R.E. de, Jong S. de, Jong S.P. de, Jonge J.L. de, Jonge R.J. de, Jonge V. de, Jongejan R.W., Jongerius L., Joniec M.J., Jonker L.J., Jonkers A.J., Jonkman N.F., Jonnalagadda J.B., Jordan G.G., Jorissen P.C.H., Jose Custodio A., Jose da Silva J., Jose da Silva J., Jose da Silva O., Jose de Araujo E., Jose de Barros R., Jose de Santana I., Jose Delfino E., Jose do Carmo da Silva G., Jose dos Santos G., Jose dos Santos M., Jose dos Santos Silva E., Jose Ferreira G., Jose Gomes C., Jose Lins M., Jose Mafra C., Jose Silva dos Santos E., Joseph B., Joseph S.M., Josiah D., Josiah T.T., Josiah U., Joy A., Jubril A., Jumagaliyeva L., Jumao-as R.M., Jumaquio G.D., Jumelet W., Junatas R.U., Jungblut C.H., Justice R.E., Justine N., Kaczmarek W.R., Kadam A.D., Kager N.J.C., Kahmann E.J., Kainano T, Kalap V.M., Kalappurakkal J.S., Kale U.S., Kalker E.P.J., Kallaert T.L.E., Kaltak E., Kalu J., Kalu V., Kalyan R., Kam D. de, Kamal Uddin-Molla S., Kambli S., Kamminga E., Kamp J., Kamp N., Kamperman B.J.C.L., Kamsteeg M.C., Kamstra W., Kandpal P.R., Kang Y.J., Kanis M., Kannan S., Kanneworff W.J., Kant A.J., Kanthaspurthi

54


V., Kapelle P.D., Kaplunov M.V., Kapteijn R.J., Kapukotuwa S.L., Karageorgiou C., Kari C.K, Kari P.R., Kariyan A.K., Karkera N.K.A., Karreman W.J., Kars A.R., Kässens H., Kater A., Kathichal Puthiyapur M., Kathichalputhiyapurayil M.F., Katsamba G., Katteler D.J.H., Kaul M., Kauling C.M., Kavalla K.R., Kavanagh J.R., Kavuru T., Kear J, Kee L.J.F., Keegel C.A., Keeken P.L. van, Keenan L.R., Keep N.A.J., Keesmaat A.A., Keevel J.C., Keijzers W.N., Keizer J.J. de, Kekulandara K.M.N.P., Kemp G.A., Kemps R., Kennedy A.P., Kenneth C., Kenneth S., Kenny A, Keogh M.R., Kerk A.J. van de, Kerkhofs R.C.W., Kerkhoven J., Kershaw M., Kershaw M.A., Kert G.F., Kesavan S.M.P., Kessel R. van, Kester D.C.P. van, Ketelaars M.M.E., Kettle S., Keuker-Hesselberth, K.M., Khachabi M., Khan K.A., Khan T.M., Khandoker Z. Z., Khokhar D.S., Khryapova A., Khvan E.A., Kidawel Golle Gedara L.U.K.D., Kieboom H., Kieboom-Rikkelman, M.W.E., Kielen B.B., Kielstra M.J., Kien Y.B.A., Kientz C., Kiewiet J.M., Kiewiet-Bakker, R., Kik M., Kik R., Kikkert L.J., Kikvidze O.R., Killoch B., Kimpe L.M.J.R. de, King C.A., King C.B., Kinnon C.E., Kintada V.R., Kints F.J.A., Kittle S., Klaren M., Klaveren D.P. van, Kleerekooper E.J., Kleijn K., Kleijn R.D., Kleine J., Kleine J.J., Kleingeld B., Kleinlugtebeld M., Kleinman J.J., Klemann M.R., Klipp A., Klis P.A. van der, Kloet C.M., Kloet J., Kloet J.W., Klompmaker D.F., Klop B.C., Kloppers J.G., Klyeshchov V., Klys I. V., Kneefel M.M.E., Knipping D.T.J.A., Knol W., Knol W.A.V., Knoop F.A. van der, Knop K., Knopper A.J., Knot P., Koçer-Güngör, N., Koelewijn P., Koens J.M., Koheil M.A.I., Kohler J.D., Kok G.C.J., Kok L.J., Kok M.B.A.M. de, Kok-Eugelink, S.M. de, Kokkiri S.R., Koko Edward G., Koko H.T., Koko M, Koko N.T, Koko T., Koks R.G.H., Kol M.C., Kolk R. van der, Kolk S., Koman H., Koman P., Koman T.J., Komski P.E., Konadath Velayudhan S., Koning E. de, Koning M., Koning S.J.H. de, Koning S.J.M. de, Konings V.M.P.F., Koningsveld M. van, Kooij W., Kooijman A.C.M., Kooijman T.P.J., Koole J.P.M.A.F., Koolmees-Tieke, M., Kooltjes C.J., Koopal A.R., Koopman M., Koorbanally G, Koorevaar C., Koorevaar K., Koorn A.B.L., Koornwinder M.H.J., Kooten Niekerk J.A. van, Kop A.K., Kop L. van de, Koper J.J., Koper M.J.L., Koppe R., Koppelaar H., Koppelaar J.C., Koppelaar P., Korala Gamage N.S.F., Korsman G., Korsman J.M., Korsman M.J., Korsten-Oosting, D., Kortekaas J.W., Korwa D.C.W, Koster H., Koster M.A., Koster R.D., Kosuowei B., Kosyak O.S., Kotzur J.J., Kozlov V., Kpenfe J.N., Kraak F.W.B., Krab G.L., Krabbendam Y.B.A., Kramer J., Kramer S., Kramer T., Kramer T.W., Kramer, C.L., Kramer-Brienen, C.H.C., Kranendonk J., Kranz A., Kreemer A.J., Kremer J.K.H., Kremer P.E., Krieken M. van, Krijger N. de, Krijnen L.M.L., Krikke C.M., Krishnan P.K.T., Kristelijn J.C.W., Kristó J.I., Kritinsh M.A., Kroes A.W., Kroes R., Kroezemann J., Krohn H.J., Krol M., Krol R.J.F., Krolis V.D., Kroon D.W. de, Kroon W.H., Kroon-Houweling, S., Kruijf E.M. de, Kruijt N., Kruis K., Kruistum M. van, Kruit M., Kruizinga W.W., Kruyt S.A.J., Krzeminska K., Kshitij K., Kudiansseril Soloman J.S., Kuil M.P., Kuile A.P. ter, Kuiper D.A., Kuiper S.N., Kuipers I., Kuipers J., Kuis A.F., Kukreja S.P., Kulappura K.K., Kulkarni S.S, Kulniyazov H., Kulshekar S.P.V., Kumar A, Kumar A., Kumar A., Kumar R., Kumar S., Kumar S.B, Kurennoy D.N., Kuriakose A., Kurtin D, Kusters L.E.M., Kusters M.T.J., Kwakernaak J.M., Kwakernaat R., Kwawou M., Kwong M.H., Kyte C., Laan L. van der, Laan R. van der, Laar G.J. van de, Laat S.M. de, Labeur A.P., Labinghisa M.C., Labonete A.P., Labosta E.Q., Labrie W.P., Labro Jr. C.A., Labro Jr. N.A., Labtic M.C., Ladage K., Ladiao A.E., Ladrera J.M., Lagat R.B., Lagerwerf-van den Hengst, N., Lagewaard M.M.A., Laijumoan L., Lake S.R., Laksana C, Lakuchs G.S., Lamagna A.A., Laman C.C., Lambert D.J., Lambino J.T., Lambino R.T., Landman E.A., Lange B. de, Lange M.F.B.J. de, Lange T.J. de, Lange W. de, Lange-Baardwijk, C.C. de, Langelaar M.Y., Langerak H.M., Langeveld C.R., Langyon R.A., Lannee de Betrancourt-de Vos, C.E.S. de, Lannoo S., Lansbergen J., Lanser J.F., Lantinga Y.J., Laponder E.S, Lapsins S., Lara Saldanha P., Lardizabal R.A., Lartigau Seabra Netto A., Lastimosa J.E., Latoza R.A., Laude W.A., Lavado D.F., Lavendra kumar L, Lawrence T., Lawrence W, Le Lievre G.L., Leano J.T., Lee B.J., Lee B.W. van der, Lee J., Lee K.F.I. de, Lee M.A, Leeden L. van der, Leeden M. van der, Leenman W.J., Leenslag A.J., Leeson A.E., Leeuwen A. van, Leeuwen C. van, Leeuwen C. van, Leeuwen M. van, Leeuwen M.D. van, Leeuwen Mous R.A. van, Leeuwen P.J. van, Leeuwen R.A.M. van, Leeuwen W.J. van, Leeuwen-Bernds, D. van, Leeuwestein H.C., Leeuwis P.C., Legaspi R.D.R., Leij I.G.W. van der, Leij J.H. van der, Leijen Heeneman E.J.C.T., Leijen Heeneman R.C.J., Leijen J.T.P., Leijen R. van, Leijerzapf C.G.A., Leijte P.G.M.R., Lele A.A., Lemmers W., Lencioco A.V., Lendering T.A.L., Lendfers R.J.G., Lennips G.H., Lensen K.G.M., Lent C. van, Lenting F., Leon E.T. de, Leones P.F., Letada C.L., Leung S.Y., Leur K. van de, Leusink M., Levytsky I.M., Lewin Kucher J., Li J., Li L., Li Q.S., Li X.Y., Libin Y., Libo-on A.E., Liddell S. A, Lieshout W.G. van, Lightbown A.R., Ligthart P.F., Lim J., Lim J., Lim J.E., Lim L., Lim L.G., Lima da Nobrega W., Limberg J.D., Linde S.J.W. van der, Linden Jr. L. van der, Linden P.B.H., Linden Sr. L. van der, Linders J.L.J.M., Lindo M.H., Lindstedt O.B., Lingen W. van der, Lins de Oliveira A., Lint P.T.G. van, Lioutas A., Lippinkhof R., Lips S., Lipumano J.P., Littmann P.L.M., Liu G., Llenares J.L., Lobbes C.H., Lobbes D.G.R., Lock J., Lodding B.R., Lodewijks M., Loef J., Loef P., Loft P.A., Lokken B., Loman M., Lommers A., Londt F.A., Long S.P., Loon M.H.W.M. van, Loon P.C. van, Loosman F.A., Looze J.A. de, Looze J.R. de, Looze M.D. de, Lopez Borroto E., Lopez D.G., Lopik S. van, Lord G, Louter S.J.M., Louws W., Loveren R. van, Low P.L., Lu J., Lubberink J.A., Lubking P., Lucardie J.S., Lucas S. A, Lucban J.D., Luciano Guimaraes J., Lucietto I, Lucio de Souza Barros I., Luckie G, Luena J.R., Luena R.M., Luijendijk E.A., Luijnenburg J.E.J., Luiz Miranda Brigido J., Luiz Nascimento da Silva J., Luke G., Lumibao N.L., Lumocso A.L., Lunsing H.G., Lunstroot N.F., Lutjeboer H., Luursema J.M., Luyten K.M.B., Ly M., Lyon C.M., Maala B.S., Maala S.S., Maaren B. van, Maas C.A.A. van der, Maas K.F., Maasdam J., Maastricht M. van, Maat J.A., Maat T.G., Macalagay J.Q., Macdonald J.P., Machado C.S.N.J., Mackenzie M.P., MacKenzie P.R., Macleod D.A., MacPhail J, MacPherson A.K, Macuana D.M., Madasu R.R, Madathil Kunnan U., Maddock T.J., Made M. van der, Maden L.G. van der, Madhireddy Veira K.K., Madrid J.N., Maduro S., Maere M.C.E. de, Magno C.B., Magsalin D.S., Magsino A.J., Mahadik R.K., Mahadkar Abdul R.H.M., Mahalingam M., Mahapatra B.,

55


Mahbub R., Mahendra S., Mahesh Ram R., Maheshwari U., Mahfooz F. bin, Mahmood S.S, Mahmood T., Mahmudov E., Majenburg C.M., Majwalkar A. N., Mak W., Makkink A.D.J., Makkink R., Malafeyeva N., Malanom G.N., Malanon V.N., Maliepaard R., Malih N., Malinao R.L., Mallari A.P., Mallari W.C., Mallavarapu M.K., Malumbaga R.P., Maman Mathew A., Mamedov E., Mammedov E, Mammedov F., Mammedov S, Man L.C., Mandeep Singh -, Manders R., Mangalassery D, Mangatu Raghavan V., Mangeshkar S.A., Manlanat A.S., Manliguez J.B., Mann K.A., Mannekes E.R. van, Manoel da Silva G., Manoel Ramos Caseiro L., Manolis E.A., Manston B., Mansurdin U, Manthra Poyil J.B., Mantripagada S.K., Manzano M.C., Maranan M.B., Marar B.K, Maravilla E.M., Marcio dos Santos J., Maréchal S.E.M., Marfell K.D., Marges M., Maria de Oliveira Castro J., Maria Pinto Coelho M., Maria Salvio Gullo Carvalho E., Mariano M.P., Marijnissen O., Marijs J., Marjan M.I., Mark T., Markowski M, Markvoort J.W., Marquez A.R., Marrink M., Marriott-Reynolds L., Marsh W.J., Marshall K., Marte A.M., Martens J.J., Martens J.P., Martin H.J.B., Martin Martin F.J., Martina K.G., Martinez R.C., Martini R., Martins Ribeiro E., Martins Ribeiro J., Martirez B.C., Masagca E.C., Masihor S., Mason C.J, Mason P., Massaar R.W.C., Massee P.P., Massonne P.J., Mastenbroek I., Mathew S.A., Mathias J.L.X., Mathijssen-Bikker, D., Maulana F., Mauricio da Silva A., Maurik W. van, Maxwell F., Maxwell H., May A.J., Maya J., Maya Sasikumar M., Mbaegbu F., Mc Adoo H.F., McCloskey J. F, McCullough F.J., McCullough L.J., McDonald C., McDonald G.J., McInnes M.J., McKeough J.C., McLean T, McNaughton S. J., McPhail M.R., McQuaid G.A., McQuaid S, McQuaid T.M., McRae D.W., Medeiros R., Medina Martinez J.I., Medway C.A., Meehan-Smith R.G., Meek G.J., Meekeren H.J. van, Meekes P.H.M.M., Meel M.M. van, Meer C. van der, Meer J. van der, Meer J.P. van der, Meerhof B.A., Meerman H.J., Meethala Veettil B., Meeuwen J. van, Meeuwissen H.J., Meeuwissen J.P.C., Meggelen C. van, Mehdi Khan M.S., Mehrawat N., Meij H.L.C. van der, Meij P., Meijer H., Meijer H.T., Meijer J.H., Meijer M.S., Meijer N.O., Meijer-Jakobs, E.T., Meijers M.P., Meijs J.C.J., Meilink B., Mejicano A.G., Mejicano A.G., Mejorada Jr. A.D., Meking J.P., Melencion J.M., Meleshko V., Melethil B.K., Melsen E.C.C., Mendoza J.V., Mendoza L.M., Mendoza R.L., Meng Q.G., Mens G.J.A.M., Mensink G.J., Mercuur A.D., Mesiona A.V., Mesken M., Messemaker H.J., Metting A., Meulen H. van der, Meulman H.J., Meupelenberg M.R., Mhatre D.J., Mian Q.D., Michailidis G., Michels I., Micolob E.B., Middel E., Middelkoop R., Middleton D., Miedema J.R., Mijderwijk A.C., Milanes A.L., Milanes R.L., Miller R, Mills T.A., Mills T.W.J, MINHAJ N, Minnema L.L., Mir Ahkmad M., Mishenin F.N., Mitchell-Bathgate S.W., Moceiwai A, Modekurti K.M., Moel R.S. de, Moenna S., Moens J.B.M., Moere F. van der, Moerings-Roodenburg, D., Moerland T.A., Moerman P.J., Moes R., Mohamed I., Mohamed Raafat A, Mohammad S., Mohammed I.A., Mohammed O., Mohammed S., Mohammed S., Mohammed Sainul Abudeen S.M.S., Mohammed Y.T., Mol L.A., Molenaar C., Molenaar E.C., Molenaar J., Molenaar S., Möller O., Mollet C.J., Monster T., Monteza D.N., Montgomery R.H., Montiadora R.Q., Moons J.T.M., Moor H.A. de, Moore D.V, Moorthy G.B., Moraleta J.A., Moret C., Mos W., Moses J., Mosterd M., Mostert R.P., Mous L., Mrowiec-van Veluw, J.J.C., Mudaliar Rathinam S., Mudde C.D., Muhammed F., Muhammed Yoosuf J., Mulder A.G., Mulder B., Mulder D.J., Mulder G.J.A., Mulder H.J., Mulder J., Mulder J., Mulder P., Mulderij D., Mulder-Jens, M., Mulders M.J.L.M., Muller I.G., Müller M., Muller M.L., Munez K.B., Munnik B., Munro J, Muntz A.C., Murdoch I.G., Murray L., Murtuzaliyev M., Murzo O.S., Musch M., Muskee A., Musters R.R., Mustika Sari V, Muston A, Muynck N.A. de, Myers G.M., Myint T., Myint W., Mykhaylychenko O., Nable J.A., Nadela Diaz J. A., Nagel M.R., Nagtegaal E., Nagtegaal L., Nagtegaal R., Nagy Z., Naicker D.M., Naik B.H., Nair S., Nair S.V., Nallathamby N., Nandipeta N., Nantes R.J., Naran Chirakkal N, Narkar R., Narsinghani R., Nascimento Alves E., Nascimento P. Dos Santos, Naskar S., Naughton B.M., Naughton C.G., Nava J, Nealand M.T., Nederlof A., Nederlof C.A., Nederlof M.D.V., Nedumbakkaran Lonappan B.N., Needham R., Neelakandan R., Neelam Prakash N.P., Neeteson P.A., Neggers J.J., Neijsen J.M., Nepolean C., Nes M.C. van, Nesselrooij V.J. van, Neste S. Van, Net F.C. van der, Net R. van der, Netaliyeva I.B., Neut G. van der, Ng ALX, Ngaron K., Nguyen A.D., Nicholas B., Nicolaas Ponder W., Niedorff M., Nieuwenhoven J.G., Nieuwenhuizen P.A.J., Nieuwkoop J.J. van, Nijboer H., Nijborg H.C., Nijendaal J.J. van, Nijenhuis H.P.J., Nijland M., Nijland O., Nijs M.A.J. de, Nikolic Z., Nilsson K.P., Nimmen P.A.F. van, Ninaber A.K., Nitschke R., Nizar J., Nobleza V.S., Nodalo A.N., Nodalo E.N., Nolte M., Nood L. de, Nool N.O., Noordermeer H., Noordijk J.G., Noordover S.B., Noorlander K.W., Noorloos-Oomen, A.W.P. van, Noort M.C.J., Noppeney M.F., Norbert H., Northcott S.A., Nouhuys E. van, Noval H.Y., Nugteren P.J.M. van, Nuijten L.J.M.P., Nunez C.A., Nuriyev A., Nuriyev n., Nwackwu H.I., Nwodo C., Nwoko M., Nye G.M., Nye R.G., Nzekwe L., Obando J.M., Obialo S., Obiete N., Oblina J.L., Obodo J., Obuba U.U., Ocampo J.D., Ocampo R.G., O’Connor R, Odoh N.C., Odunayo A., Oerlemans E.C.J.M., Offringa A.A., Ogbanga I., Ogbanga J., Ogbanga L., Ogbebo T., Ogbonna A., Ogrenye D., Ogunbiyi F.O., Ojha R.K., Okafor M.A., Okeiyi O.F., Okeke E, Okhiria Oseramen M., Okoli V., Okpahsi T., Okubio G., Oladosu A.S., Olatunji S. A., Oldeniel L. van, Olivares E.C., Oliveira Botelho S., Oliveira Vieira Andrade C.H., Oloko-Gbobo I., Olorode S., Olorundare P.T., Olorunfemi A.O., Olowoshoke O.A, Olst W. van, Olubowale O, Olunwa R., Olunwa S., Omage F., Omes P.E.C., Omika U., Ommen J.A.C. van, Omoregie S., Omotosho M., Onche P., O’Neill J.B., O’Neill J.F., O’Neill J.F.S., Onink R.A., Oniyitan Y., Onoruikpe G., Onuoha P., Ooijen M.G. van, Oomen J.M.F., Oonk G.J., Oord (Azn) J.G. van, Oord A.A. van, Oord G. van, Oord G.J. van, Oord J.K. van, Oord L.J.L. van, Oord M.G. van, Oord P. van, Oord P.A.J. van, Oord P.C. van, Oorschot H.W.J. van, Oort R.W., Oortwijn H.J.G., Oostdijk A., Oostdijk I.M.J., Oostdijk J., Oosterbaan J.J.W., Oosterhout T.A.J. van, Opdurp J. van, Opuiyo T., Oreel J.H., Orgers A.J., Oriekhov Y., Ortiz J.L., Oruh P., Orupabo Diepriye J., Os J.A.W. van, Os M. van, Osademe M., Oshoke S., Osobor C.E., Ossewaarde L.W., Osuji M, Otilia Pinheiro Carvalho da Silva M., Otter A., Otter G.C. den, Otterloo S.D. van, Otto N.H.R., Ouden C.D.J. den, Ouden M. den,

56


Ouderling J.G., Oudshoorn J., Ouseph Kariyilakuzhi Thomas T.V., Ouwehand D., Ouwehand R., Ouwerkerk A., Ouwerkerk C., Ouwerkerk J., Ouwerkerk M., Ouwersloot J., Ouwersloot T., Ovalekar B.T., Overheul M., Overwater L.I., Overwijk H.J., Oyam R., Oyes B., Paans C., Paans C., Paans C.A., Paans L., Paans P.R., Paans R.M., Paauw J.J., Pabalan E.C., Pacardo Jr. W.C., Pacio Jr. E.D., Pacudan J.T., Padilla A.B., Padilla Gonzalez D., Padmanabha Pillai S.P., Padmos J.C., Padmos R., Pagat R.M., Pagay Jr. A.V., Page B.L., Pagel W.J, Pagnas S.S., Pagtolon-an E.B., Paguirigan M.A., Pahati C.T., Pahitte S.B., Palamuttath R., Palande A.B., Palma D.T., Paloy D.Z., Pals G.F.H., Palte W.A.M., Pamittan L.M., Pampana S.M., Pandey U.S., Pandoro J.D., Panis J.A., Pannekeet A.J., Pannekoek M.J.G., Panthamplakkil R., Paoulose R.P., Pappachan E., Paraiso W.Q., Parammel B.S., Parand B.M. du, Paranga R.T., Parankimamoottil Sadanandan S.P., Paranthan Appukuttan S, Paranthan Kesavan R.P., Paranthan Sekaran D., Paras V.S, Parayray A.L., Parent H.F., Parent J.M., Parent R., Parikh N.M., Parreno J.B., Parulkar M.S., Pas P. van de, Pasagadugula A.R., Pasterkamp K., Pastukh K.A., Patel V.K., Pater P.D. de, Pater R., Pathan I.Y., Pattaguan Jr. M., Patureau C, Paul J., Pauley T.G, Pavaskar S.L., Paypa D.A., Payusan L.D., Peck L, Pedrosa R.D., Pedroza Jr. M.B., Peerlkamp K.P., Peery-’t Hoen, C.M., Peeters E.N.M., Pegel F., Peijpers E., Pelare X.L., Pelt S. van, Pender L.A. de, Peng C.T., Pepito D.G., Pepito E.R., Pepoz A.C., Peralta R.R., Pereira da Silva C., Pereira Oliveira L., Pereira P, Pereirinha Marta Dos Santos J.P., Perkins W, Perry D.A., Pesseroey A.H.L. de, Peteba E.D., Petegem J.W. van, Peters P.E., Petersen A.R., Petersen P, Petrina G., Petrou E., Pettikkattil Radhakrishnan N., Pfeifer L., Philip J., Pico C.E., Piepenbrock R.A.T., Pieterman M., Pieterman R., Pieters D.P., Pieters I.M., Piggott W.J., Pigram M.J, Pijcke R.J., Pijl G., Pijl J.J., Pijpers F.W.M.M., Pilapil Jr A.E., Pilla R., Pillo V.D., Pillora W.P., Pineiro Alcalde J.R., Pit E., Plaa W.J. de, Plaisier M., Plant C., Planteijdt T.J., Plas D. van der, Plas J. van der, Plat R.T., Platteel X.L.J.B., Plenos E.C., Plug J., Plukker W.P., Poele W.G. van, Poelman M.W.A., Poelman P.E., Pohl C., Pointon A.K., Poissonnier D., Pol H.C., Polchshikova G., Poldervaart A., Polinga J.S., Pols P., Pomstra G.F.J., Pomstra W.A., Ponnuru K.R., Ponsen A., Pool J.L., Poorter C.N.T., Poovathukaran Pavunny A., Pope A., Porcal M.P, Portier R.D., Pos E.E., Posch J., Post A., Post J., Postmus P., Pot S., Potluri S.R., Pourier U.E.B., Powell D.N., Powell H.D., Pradeep Kumar P, Prakash Chandra P.C., Prasad D., Preesman J., Presser K.J, Presser K.J, Preto Neto M., Preuter D.W., Price B.J., Price D.R., Prince I.J., Prince P.K., Prins J., Prins P., Prins P., Pritchard N., Priyadarshi Bhaskar P, Probert J.D, Prodhan M.A., Pronk L.N., Pronk W.C., Prosje K., Prosser H., Puapua L.T., Puente Blom P.A., Puentenegra E.A., Pukkalla K, Pulagala C., Pulikund Mammunhi R.P., Puliyath Madhavan Nair M., Punnoli Valayanat N.P., Punzalan N.M., Pura I.F., Purayil S.P., Puthedan S.A., Putten T. van der, Putten V. van, Qaniyeva X., Quang P.D., Quijano E.B., Quince R.A., Quirino P.L., Quliyev A., Raaijmakers W.C.A., Raaphorst T., Raas P.A., Rabang E.M., Rabang Jr. M.B., Radhakrishnan A., Radhakrishnan S., Rafael Camargo de Moraes A., Raffaele B.A., Raffenne G.P., Rahaman A., Rahman M.E, Rai A., Raimov M., Rajendran S., Ralfs K, Ram S, Ramaiah Pillai V., Raman S.A., Ramasamy C., Ramolu A.K., Ramos da Silva de Moura M., Ramos da Silva E., Ramos dos Santos F., Ramos dos Santos J., Ramos J.M., Ramos J.S., Ramsay D, Ranagala N.R., Randall M.J., Rane M.B., Raneses M.J., Rankin D.G., Ras J., Rasmussen P. K, Rathnayaka Mudalige S.P., Ratsma R.P., Ravenstijn B.F., Rawat P.S., Rawson K. W, Raymond K.M, Rayner J.H., Rayward L, Rebeiro H., Rebel A.J., Rebergen M.J., Redert W.P., Redmer T., Reek M.J.A. van den, Reenen R.E. van, Reiche S., Reichwein M.A.J., Reid C.B., Reijnders J., Reijnders W.E., Reijngoudt G.A.M.P., Reijngoudt M.C., Reilingh J.M., Reinders A., Reinsma T., Reitsma P.W., Rem M., Remans H.W.R., Remans P.C., Ren Y.T., Renken U., Renomeron A.B., Rensch A.M., Rescober B.P., Retiza M.D., Reuter E.A.J., Revilla G.M., Reynolds K.S., Rhee E.C. van, Rhijnsburger A., Rhoul I. El, Ribeiro de Oliveira A., Ribeiro Sellares Neto R., Ricardo van der Velden F., Richard J., Richards A.N, Ridder H.J. de, Ridder J. van de, Riekerk V., Riemens C.J.I., Riemens F.A.B., Rienmeijer M.C., Rietveld P.M., Rijkeboer G.A., Rijkers J., Rijkhoek J.P., Rijn D. van, Rijn G. van, Rijn M.A. van, Rijnberk-Franken, C., Rijneveld J., Rijnten K., Rijs R.M. van, Rikxoort J.W. van, Riomalos L.R., Ris R.C., Ritsema M.W., Ritterbeeks R.W.J., Ritzema W.P., Rivera A.U., Rivera D.D., Rizvi S.S.H, Robert J.M., Roberto Lins J., Roberts S.I, Robertson A.G, Robertson M.R.M., Rodenburg G.J., Rodrigues da Silva R., Rodrigues da Silva Segundo J., Rodrigues de Melo R., Rodrigues de Oliveira E., Rodriguez J.A., Roeland A., Roelofs H.C., Roelofs M.W., Roelofs P.M.W.A., Roels R.H., Roelse C.J., Roest R. van der, Rog E., Rogas M.P., Rogers J.M.I., Rogers S.R., Rogier J.M., Rogier W.J., Rohde D., Rohde S., Roman R., Romeiro Casaca J.V., Romijn E.A.L. de, Romijn P.N., Romijn R.K., Romkes J., Romkes R., Rones Rodrigues do Nascimento S., Rood A.J., Roode M.H. de, Roodhof M.R., Rooij C. de, Rooij E. de, Rooijen P.A. van, Roon W.J. van, Roos E.L., Roos J.A., Roose K.M., Roosekrans F.G., Roosen R.C., Rooyen A.P Van, Roozen N.D., Roper C.A., Roque R.P., Roquios E.A., Ros F., Ros G., Rosa da Silva J., Rosal A.C., Rosales M.E., Rosales M.M., Rosario R.S. Del, Rosario R.S. Del, Rosca P., Rosendaal J.J., Roskam B., Ross B.W, Roth C.V., Rovshen A., Rowe D.H., Roy S.S., Rozeboom H., Rozendaal A., Rozendo Maciel J., Rudenko A. A., Ruijter H., Ruijter P. de, Ruijter R., Ruis B.J., Ruiter A. de, Ruiter C.C. de, Ruiter L.A. de, Ruiter W.W. de, Ruizendaal H.C., Ruizo J.L., Runge A.C., Rusdinoor U, Russel D.J.E.P., Rutgers R., Ruysscher P. de, Ruyte R.M. de, Ryazanova M., Ryks G., Rynja F.F.H., Rzabek B., Rzayev C, Saalmink P.W., Sabar F., Sabatino J, Saberon Jr. J.G., Sadio I.M., Sadovnikovas V., Saeger J.W.C. de, Sage M, Saggers H.V., Sagomonyan A., Sah J., Sah M., Sahin A., Sahin M., Sahu D.K., Said Ahmed Shah R.A.S., Saint J.P.C., Sainu S.H., Salami P.S., Salapare R.D., Salarda A.C., Salgado R.A., Salihi Z., Salim S.A., Salm J. van der, Salomon F.A., Salupan R.O., Salvador J.L., Samontina M.D., Sampil R.L., Samplonius S.P., Sampol T.L., Samual A.A.M., Samuel M., San Juan A.Q., Sanchez A.G., Sanchez R.D., Sande A.W.A.M. van de, Sande D.H. im, Sandy D. J., Sangual M.F., Sanor F.V., Santen E.R. van, Santome Costas G., Santos de Pinho C., Santos J.G., Santos R.F., Sapkota D., Sar R. van der, Saravia S., Sarbayev A., Sardar Ahmed S.A., Sardar B., Sari

57


A.G., Sariyev A., Sarukhanyants A, Saul K., Sauro M.P., Saverimutto M. B. G., Saylor R.E.N, Sayman Jr. E.D., Sayyed R.J., Schaap J.A., Schaart J., Schaik A.J.M. van, Schaub W.J., Scheermakers R.F.G., Scheffer-van Dijck, M.T., Scheffler T.A.C., Scheltens R.D., Schenke R.M., Scherrenberg K.M., Schets J., Scheurwater B.A., Schinagl R.A.M., Schinkel A.A., Schippers W.L., Schipper-van den Broek, W.M., Schlabbers H., Schlieker B., Schmidt G., Schmidt U., Schneider H.J., Schoemaker H.M., Schoenmaker N.R., Schoffelmeer R.M., Schollaart R.P., Scholma M, Scholte W.H.J., Scholten G.S., Schoon C., Schoon H.T., Schoonheim M.G.A., Schoor G. van der, Schooten P., Schot S.C., Schout R.F., Schouten J.P., Schreuder P., Schröder C.B.G.J., Schroën M.H.J., Schroevers R.J.M., Schroten C.R., Schuit A.J.P.M., Schuit P., Schuitemaker H.P., Schulting R., Schults J.F., Schütt J.R., Schuur F. van der, Schuurman H., Schuurman W.J., Scott A.J., Scott I.J., Sebastian Paliparamban G., Sebastiao de Santana Filho M., Sebastiao Lins Junior J., Seddon L.A., Seekles L.J., Seelen S.C.J., Segers I.E.A., Sein M., Septer W.F.R., Sergey I., Serohodskyy Y., Severino da Silva J., Severino Domingos E., Severino dos Santos E., Severino Lins de Oliveira A., Sewgobind W., Seytmagambetov J., Shabeer Ahmad S.A., Shaibu A., shaik A, Sharifova V., Sharma A., Sharma B., Sharma N., Shchekina N, Sheik S, Shevnina L.V., Shi C.Z., Shi X., Shi Y.W., Shield T.P, Shine Pambungal V., Shirgaonkar A., Short K.D, Shukla A., Siaron Jr. R.M., Sibarani H., Siepel T.J., Sijbrandij R., Sijden R.C.E. van der, Sijm J., Sijm J., Sijm M., Sijnke-de Ruiter, J.E., Sijstermans F.C.J., Silang R.C., Silat M.A, Silling M., Silongan M.C., Silva C.A., Silva de Melo N., Silvestre M.D., Simangunsong D.K., Simbol R.L., Simeon R.H., Simon J.A., Simpelaar R., Simpson J, Sinclair T.M, Singh A.K., Singh B.P., Singh D., Singh G., Singh H, Singh K., Singh M., Singh P., Singh R.P., Singh S., Singh S.K, Sinio N.M., Sinke M.H., Sinke R., Sinttruije M.W. van, Sison R.S., Sissembaye A., Sissingh W.J.J., Sit Y.K., Sivadasan D., Siwagan E.J., Skimming A, Slagboom T.M., Slagboom T.T., Slager M., Slangen R.G.B., Slemmer A., Slijm S., Slikke C.G. van der, Slikker H.P., Slinger A., Slingerland A., Sloot M. van der, Slooten S.J.J., Sloots M.G., Slootweg R.T., Slot I.P.B. van’t, Sluijmers S., Sluimer A., Sluis T.J. van, Sluisveld P.A.F. van, Smeding E., Smeehuijzen V.A., Smeier B., Smid J., Smirnova A.V., Smit B., Smit G.P.A., Smit H., Smit J.M., Smit M., Smit P., Smit S., Smith A, Smith A.P., Smith C.G., Smith G, Smith G., Smith G.M., Smith J.J., Smith J.L, Smith J.P., Smith R.J., Smith S.G., Smith T.P., Smits R.F.A., Smitsman J., Smitsman W., Smouter M., Smyth J.J., Smyth P.D., Snaaijer I., Sneddon A., Snel P.A., Snijders P.J., Snijders R., Snippe R., Snoek R., Sobie S., Sodhi R., Soebhag-Datadin, C.S.S., Soedhoe W.K., Soedjarto E, Sol P.M., Solkar M.L., Solleveld C., Soloren R.S., Sombroek J.J., Somers A.P.J., Sommeijer W.M., Soni T.D., South N, Souza Gusmao da Silva R., Souza Vitoria L., Spedding G.E., Speekenbrink I., Speelman B.J., Speijkers M.A., Spek C.A. van der, Spek D. van der, Spek F.S. van der, Spek M.R., Speksnijder L.H., Spelier E.J.C., Spencer A.P., Spencer J.A., Spencer Jnr J.A., Sperling G., Spiering H.A., Spijk J.H., Spijkerman R.M., Spijkstra M.S., Spoelstra S., Sprenger O.W., Srivastava N., Sta. Ana A.B., Stacey A.R., Staggers A., Stalman A.G., Stam C.J.M., Stam M.H., Stams J.J.H., Stams M.P.J., Star A.G.M., Star J., Statema P.E., Steen R.L. van der, Steen S. van den, Steenbeek W., Steenbergen B., Steenbergen R., Steenhuis M., Steensma W., Steevens J., Steffen E.G., Stegmann K., Steijlen M.A.H., Steijvers M.J., Stein M.J. van, Steinbusch P.J., Stel P.G. van der, Stephen C, Steur S., Stevens B.R., Stewart M.A., Stigter R., Stins R., Stoel T., Stoelhorst J.J., Stok M.J. van der, Stokes M.W., Stokes M.W., Stokes P.J, Stolk A., Stolk-de Paauw, J., Stollman F.L.H., Stout M.M., Stout P.M., Stow A.D., Straatman M.R., Straubel R.D., Strijbis J.D., Stroo R., Stumpf M.F.J.M., Sturman P.M., Sturrus M.P., Stuurman C., Suarez R.T., Subong A.G., Subotins A., Sucur G., Sud V.S., Sugirbayev T., Sugrue T., Suibekova R., Suijlekom A. van, Suijlekom P.C. van, Sukamto D, Sukamto U, Sulaeman M, Sumarinas E.B., Sumter-Gilds, C.N., Sundarraj R., Sunday S., Sunday T.O., Sunil Kumar Mulavana T.B., Suresh Srambikal K., Surve M., Sutarno T, Swain J.L, Swain N.C., Swaluw-Jansen, A.E.A. van der, Swan J.L., Sward L.D., Swart N.W.L., Sweers K.B., T Schroots P.K., Tabeling M.G., Tabingo S.S., Taeza E.F., Tagiyev F., Tagolimot G.S., Taguinod B.T., Takau T.L., Takes J.J., Talsma A.J.R., Talsma R.W., Tamang B.S., Tamis T., Tammana T., Tamon J.T., Tamunoagbani I.T., Tan A.P., Tan R.T., Tanahatoe-Barendregt, M., Tang Q.Y., Tang Z.B., Tange B.J., Tanis C., Tanis D.J., Tanja J.A., Tarigan A, Tarsem Kumar T.K., Tatangindatu J., Taupaki C.V., Tawde A., Tawfic Almadhoun A, Tawjoeram I.M., Tayag L.J., Taylor L., Taylor M.D., Taylor S.A, Taylor S.A, Tazelaar M.C., Teerhuis C., Tegelaar G.B., Teibowei P., Tejpal Singh T, Templanza J.G., Tepper M., Terencio R.G., Terlouw J.A., Terlouw-Langerak, M.E., Terry K.J., Tesselhoff S.J., Thakur B.V., Thalakale Veetil B., Thanimalai S., Thankachan C., Thapliyal M.P, Tharme J., Thekkeettil T., Theodore K., Thije of Boonkamp D.J.M. ten, Thijssen R.T.D., Thimothose A., Thirkell C, Thirupathi M, Thiry M., Thiyagarajan R, Thiyanchery M., Thomas J., Thomas M, Thomas R.G., Thompson M.R, Thuruvan Kuzhikalam J, Thyvalappil N., Thyvalappil S., Tieben J.H., Tiemessen M.W.H., Tilman J.G., Timan T.G., Timbs M.A., Timmer A., Timmer D.J., Timmermans M.D., Tinmouth N., Tirri P., Tisdell S.C., Titus I., Toby W., Todung U, Togoto J.P., Tokula A., Tol R. van den, Tolenaars A., Tombroek J.C., Tomongha M.A., Tongerlo W.C. van, Tönis I.E., Tonkin M.R., Tonkin T.B., Tonks G.J., Tonma J., Tonyor P, Torallo J.G., Torralba G.M., Torregosa R.D., Torres C, Torti K P, Touber K.B., Tourabi K., Towler L.D Van, Townsend B.M, Tralau K., Tralau P., Trembevilla C.N., Trenowden L.J, Treurniet O., Triebels M.J., Trikoyanto D., Tripathi M.R, Tripathi S.P., Trivedi N, Triyono U, Tromp P., Troost R., Trouwen W.G.M., Truita J.S., Tubo K., Tubobereni B., Tubobereni G., Tubobereni M., Tueon D, Tu’ifua S.L, Tuin B. van der, Tuin M., Tummers W.J.M., Turingan E.C., Turnbull G.F., Twigt M.J., Tynan D.J., Tyson R.J., Ubels J.J., Udeagwu M., Uden A.L.M. van, Uden E. van, Udoh Bradford A., Udoh E.S., Uelman E.F., Ugbo E., Uijterwijk A.G., Uitermark F., Umaru A.A., Umiraliyev B., Umoh J., Urk B.G. van, Urk J. van, Usman I.M.M., Utomo B., Utomo M., Uunk L., Uzor C.S., Vaags G.W.J., Vaags J.G.H.M., Vaal T.O. de, Vacunawa G.P., Vadakedath Mylapravn S.S., Vadamodula R.K., Vadamodulu S.R., Vadamodulu S.V.P, Vaivevea S, Valdaris A. B, Valdez M.S, Valenzuela F.M., Valfrido da Silva

58


A., Valiyattil A., Valk G., Valkenier J.T.R., Valois R.M., Vanderlei Campos M., Vanjani M., Varma A., Vasquez J.D.G., Vaz D.F., Vazhakuttiyakath A.G., Veen A., Veen A.P. van der, Veen J. van der, Veen J.G.J. van der, Veen M. van, Veen M.V. van, Veen P. van, Veen R. van der, Veenema S.C., Veenstra J., Veenstra S., Veeraiyan V., Veer-Rijpma, B. van der, Vega V.C., Veigas J., Velagala V., Velasco R.C, Velasco S.A., Velayudhan K.M., Velde C.M. van de, Velde J.H. op den, Velde M.R. van der, Velde W. van der, Veldhoen S., Veldhuijzen M.R., Veldhuizen R. van, Veldkamp W., Veldman D., Veldt R.P. van der, Veloso N.S., Velzen C.A.D. van, Vemala S.V., Ven J.M.M. van der, Venancio Barbosa Nascimento R., Venida V.A., Veninga W.J., Venis C., Vennik H.J., Verbakel J., Verberk A.K., Verberk M.J.A., Verblackt R.H.W.B., Verbrugge R.A.M., Verbruggen H., Verburg A., Vergara T.B., Verhaar P., Verhart V., Verheij B.A.A., Verheul P.W., Verhoeven A., Verhoeven K., Verhoeven P., Verhulst G., Verkade J., Verlee P., Vermaat N.B., Vermazen H.J., Vermeer P.W., Vermeer R., Vermeulen A.P., Vermeulen C., Vermeulen L.C., Vernimmen P.M.A., Verran M.W., Verschoor A., Verschuren C., Verspaget S.A.F., Versteeg B., Versteeg M.B.A., Versteeg-den Dekker, A.A., Verstraaten J.P.W.B., Verveer P.D., Verweij B., Verweij J.F., Verwijs J., Verwijs P., Verzeilberg J.R., Vessies W.C.N., Vestil A.P., Veth B., Vette K.R. de, Vettukattil Valappil A.K., Victor S., Victoria L., Victorio Jr. C.V., Vidal de Santana J., Vidanes V.M., Viennet P.M.R.A.C., Viersma R.H., Vijverda J., Vilanilathil N.T., Villa F.V. de, Villalobos E.C., Villanueva D.A., Villanueva R.M., Villarante F.C., Villareal R.K., Villarete E.M., Villarmino Jr. E.P., Villaruel S.M., Viloria Jr. S.G., Vincent S., Vincent V., Vink H., Vink T.H., Vinke S.O., Vis M.C.J. van der, Vis P., Viset M.H.A., Visscher W.P.L., Visser A., Visser A., Visser A.M., Visser C.H., Visser E., Visser E.W., Visser G., Visser G.A., Visser H.C., Visser H.J.C., Visser J., Visser J.R., Visser K.C., Visser L.C., Visser M., Visser M., Visser R.T., Visser R.W., Visser S.L., Visser W., Visser W.P., Vissers J.J.M., Vissers R.T.M., Vivas S.P., Viveen G.Y., Vlak J., Vlaspoel A.G., Vleuten S.J.E. van der, Vliegenthart J., Vliet L.E. van, Vliet R. van, Vliet T. van, Vliet-Steenhuisen, A.C. van, Vlot D., Vlot W.M., Vogel P., Vogelaar-van Wunnik, M.E., Vogelsang R., Volbeda W.G., Volgyesi N, Vols E., Vonk W., Voogd van der Straten V.F. de, Voogel R.J. de, Voorde J.F.J. ter, Voormolen J.R., Voorn P. van, Voorthuis A.H., Voorthuysen P.J. van, Voorwinde J., Vorm J. van der, Voronkov V.V., Vorstenbosch M.F. van de, Vos F. de, Vos G., Vos J., Vos J.A. de, Vos J.L., Vos M., Vos M.C., Vos M.M., Vos R.H.C. de, Vos S.P., Vrede O.K.A., Vredegoor S., Vreeke J.M., Vreeken A., Vrenken J.P.L., Vries G.B. de, Vries H. de, Vries J. de, Vries N.J. de, Vries P.O. de, Vries R. de, Vries R. de, Vrieswijk D.J., Vrij I.J., Vrij S., Vrijhof A.J., Vringer T.C.C.M., Vroegindeweij M.A., Vrolijk L.A.C., Vugt A.T. van, Vugts J.A.A.M., Vuppada V.S.R.K., Vyazovs’kyy S., Waaij W.C. de, Waal J.C.G. de, Waal M. van der, Waal R.J. van der, Waals R.J. van der, Waard B. de, Waard C.W.J. de, Waard F.C.P. de, Waard J.T. de, Waard J.W.C. de, Waes D.G.M. van, Waes P. van, Wagner L., Wagner Ladeira dos Anjos T., Wagter M.L., Wal A.K. van der, Wal R. van der, Walda-Piket, D., Walker R.G., Walkers G.T., Waller M.J., Walsh W.J., Waltenberg Donkel M., Wams G.J.L., Wander P., Wanders J.P., Wanders R.T.B.G., Wang J.B., Wang P.X., Wang X., Ward B.P., Warse S.R., Wasami J., Waslander A., Waters C.M.D., Waterston N.J., Watson D.N., Watson G.M., Waumans E., Wéber P., Webley C.P., Wedman N., Wee P.J. van, Weegink C, Weelden A. van, Weerdenburg H.P.A. van, Weerkamp-Sleurink, M., Weerman J.W., Weers H.M. de, Weert W.H.A. van, Weetman K., Wei S., Wei T.Y., Weijde A.F.P.M. van der, Weimer W.P., Weinberg M.J.M., Welle D.C.A.P., Welle V.P.C.I., Welten M.J.G., Wens A.H. van der, Wens G. van der, Werk S, Werkhoven M. van, Werkman E.C., Wessel E.H., Wessel G.L., Wessels G.J., Wessemius A.F., West A.S., Westcott J.A., Westeinde C. van ‘t, Westen B.J., Wester B.M., Westerbeek G.G., Westerhuis M., Westerlaken C., Westerlaken M.A.C., Westmeijer A., Weston P., Weststrate J., Wetering D.H. van de, Wetselaar E.H., White J.E., Whiting B.W., Whitton J.R., Wiechen J.J.J. van, Wiegman S.W.J., Wiegmann J., Wielaart E.P., Wierda C.H., Wieren A.T.N. van, Wieriks A.J., Wiersema J.H., Wiersma C.A.C., Wiersma J., Wiersma S., Wiese M., Wiesemann I., Wijers B.C., Wijk G.P.A. van, Wijk J. van, Wijk P.A.G. van, Wijk R. van, Wijland J.G. van, Wijnands M.P., Wijngaarden-de Waard, P.M.T. van, Wijngaert J. de, Wijnia R., Wijnker N.W., Wijs B.J.M. de, Wijtman K.G., Wijtman R., Wijtsma J., Wildt J.J.P.W. de, Wilgenhof B., Wilgerson G.F., Wilkin S.L., Willemen B.W.M., Willems E.H., Willems G.A.J., Willemse F.M., Willemsen E.W.A., Willemsen K., Willemsen M., Willemsen S.P.M., Willemsma G.A., Willemssen E., Willemstein A.G., Willemstein M., Willemstein N., William S., William T., Williams C.D., Williams D.J, Williams G.S, Williams H.W., Wilson G.D, Wilson S.J., Win T., Wind H., Winden P.M. van, Winiarski L., Winter F.J., Winter Gomes T., Winters M.J.N., Wismans C.P.E., Wisse E., Wisse S.N., Wissink H.F., Wit A., Wit A.M. de, Wit F. de, Wit J. de, Wit M.F. de, Witkam F., Witte J.G.A. de, Wittekoek C., Woerkom M. van, Woestenburg T.J.M., Wöginger M.L.M., Wokocha C.A, Wolfe J.S., Wolff A.J., Wolmamedov S., Wong S.L., WONG WFC, Woning M., Wood C.M., Woodward M.A., Woodward S, Wootten C. L. Von, Wormgoor H.J., Wout F. van ‘t, Wouters A., Wouterse R.P.A., Wright D, Wright J.A., Wu G., Xaviour S., Xiu J., Xu J.F., Xue J., Yadav P.S., Yadav R.G., Yadav R.S., Yadava H., Yadava H., Yalong R.M., Yang H.P., Yang W., Yao G., Yendada A.K., Yendada L.K., Yesudasan A., Yesudasan A., Yin H.C., Young D.R., Yousef R.M., Ytac A.C., Yu M.D., Yudin S., Yusoff Z.B., Zaal A.T., Zaalberg R.W., Zaburunov A., Zaenuri M., Zalingen S.M.M. van, Zalk G. van, Zandbergen A.J. van, Zanten D. van, Zanten R. van, Zareef M, Zeeuw J.W.G. de, Zeeuw S. de, Zegers M., Zhang C.F., Zhang L.Q., Zhang N.N., Zhang S.S., Zhao H.X., Zholbasarova M., Zholdybayev K., Zhou Y.L., Zhu J., Zhumazhanov Y., Zhupmagambetova A., Zielinski F.A.M., Zijl P.M.N. van, Zijlstra M., Zoetemelk C.J.G.M., Zomeren A. van, Zondervan S., Zonneveld T.J., Zorge I.J., Zuiddam J., Zuiderhoek M., Zuidgeest R.F.J., Zundert V.C.A. van, Zuo S.P., Zuur R.G., Zuurmond J.S., Zwaag B. van der, Zwaal J.R., Zwaan H., Zwaga L., Zwan N.L. van der, Zwanenburg P., Zwanenburg P.D., Zwart A., Zwart J., Zwets M.M., Zwezereijn R., Zwienen O.P. van, Zwiggelaar A.L.

59


Jaarrekening

Shallow water pipelay barge Stingray Het schip is ontworpen volgens de hoogste kwaliteits- en veiligheidseisen in de olie- en gasindustrie en is uitgerust met de modernste apparatuur om pijpleidingen met een diameter van 6 tot 60 inch te installeren.

60


Geconsolideerde balans (vóór winstbestemming)

(x EUR 1.000) De cijfers achter de betreffende posten verwijzen naar de toelichting.

31 december 2012 Vaste activa Immateriële vaste activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa

1. 2. 3.

75.526 1.452.449 14.997

31 december 2011 82.392 1.310.199 19.295

1.542.972 Vlottende activa Voorraden Vorderingen Liquide middelen

4. 5.

43.385 677.939 147.654

Totaal activa Eigen vermogen Voorzieningen Langlopende schulden

6. 7. 8.

1.411.886

28.531 591.629 197.620 868.978

817.780

2.411.950

2.229.666

672.134 157.027 553.947

634.513 173.187 426.000 1.383.108

Kortlopende schulden Werken in uitvoering Overige schulden

9. 10.

225.058 803.784

Totaal passiva

61

1.233.700

232.107 763.859 1.028.842

995.966

2.411.950

2.229.666


Geconsolideerde winst-en-verliesrekening

(x EUR 1.000) De cijfers achter de betreffende posten verwijzen naar de toelichting

2012 Netto-omzet Kosten van werken Afschrijvingen materi毛le vaste activa Amortisatie goodwill

11. 12.

1.676.395 -1.291.883

-120.469 -6.866

-106.981 -6.866

13.

Bedrijfsresultaat Saldo rente

14.

Resultaat uit gewone bedrijfs颅 uitoefening v贸贸r belastingen Belastingen

1.714.960

-1.268.695

Brutomarge Algemene beheerskosten

2011

15.

Resultaat na belastingen

62

-1.396.030

-1.405.730

280.365

309.230

-142.241

-135.711

138.124

173.519

-22.728

-18.214

115.396

155.305

-17.000

-37.383

98.396

117.922


Geconsolideerd kasstroomoverzicht

(x EUR 1.000)

Liquiditeitspositie per 1 januari Kasstroom uit operationele activiteiten Kasstroom uit investeringsactiviteiten Saldo

2012

2011

197.620

199.783

156.171 -258.421

Kasstroom uit financieringsactiviteiten Netto kasstroom Omrekeningsverschillen

276.349 -301.692 -102.250

-25.343

56.904 -45.346

24.509 -834

-4.620

-1.329

Mutatie liquide middelen

-49.966

-2.163

Liquiditeitspositie per 31 december

147.654

197.620

Bedrijfsresultaat Afschrijvingen materiĂŤle vaste activa Amortisatie goodwill - Mutaties in voorraad - Mutaties in vorderingen - Mutaties in werk in uitvoering - Mutaties in overige schulden Mutaties in werkkapitaal Mutaties in voorzieningen

138.124 120.469 6.866

173.519 106.981 6.866

-14.854 -87.960 -7.049 50.425

-4.238 -4.159 3.041 15.344 -59.438 -16.160

Kasstroom uit bedrijfsoperaties Betaalde rente Betaalde winstbelastingen Kasstroom uit operationele activiteiten

9.988 11.048 189.861 -20.439 -13.251 156.171

Netto-investeringen in materiĂŤle vaste activa Netto-investeringen in financiĂŤle vaste activa Kasstroom uit investeringsactiviteiten

308.402 -21.408 -10.645 276.349

-262.719

-294.800

4.298

-6.892 -258.421

Betaald dividend Mutaties in langlopende schulden Kasstroom uit financieringsactiviteiten

-56.155 113.059

-177.408 201.917 56.904

63

-301.692

24.509


Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening

Grondslagen voor financiële verslaggeving

Grondslagen voor valuta-omrekening De in vreemde valuta opgenomen balansbedragen van buitenlandse groepsmaatschappijen zijn omgerekend tegen de koersen per balansdatum. Opbrengsten en kosten in vreemde valuta zijn, voorzover deze gedekt worden door valutatermijntransacties, omgerekend tegen de vastgestelde termijnkoers. In alle andere gevallen heeft omrekening plaatsgevonden tegen de gemiddelde koers, dan wel tegen de koers ten tijde van de trans­acties. Overige valutawinsten of -verliezen worden rechtstreeks ten gunste of ten laste van de resultaten­rekening gebracht. Omrekeningsverschillen uit hoofde van omrekening van buitenlandse deelnemingen worden ten gunste of ten laste van het eigen vermogen gebracht.

Algemeen Van Oord nv dient als houdstermaatschappij van de aandelen van de Van Oord groepsmaatschappijen. De jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de in Nederland algemeen aanvaarde grondslagen voor financiële verslaggeving (Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving) en voldoet aan de wettelijke bepalingen inzake de jaarrekening zoals opgenomen in Titel 9, Boek 2 BW. Grondslagen voor consolidatie De financiële gegevens van Van Oord nv en haar 100% groepsmaatschappijen worden volgens de integrale methode geconsolideerd. Het aandeel van deelnemingen en aannemerscombinaties wordt proportioneel geconsolideerd als Van Oord nv tenminste evenveel zeggenschap heeft als de andere participanten. Met hoofdelijke aansprakelijkheid voor deze combinaties wordt rekening gehouden als hiervoor aanleiding is. Bij de vennootschappelijke cijfers wordt volstaan met een verkorte winst-en-verliesrekening, conform artikel 402, Titel 9, Boek 2 BW.

Pensioenen De belangrijkste pensioenregeling is een ‘toegezegd-pensioenregeling’ (defined benefit plan) op basis van middelloon met een voorwaardelijke indexatie. De collectieve regeling is ondergebracht bij een pensioenverzekeraar op basis van een gesepareerd beleggingsdepot. Uitgangspunt is dat de jaarlijkse pensioenlast gelijk is aan de aan de pensioenuitvoerder verschuldigde premies. De dekkingsgraad ultimo 2012 is 111%.

Overzicht van de belangrijkste groepsmaatschappijen en deelnemingen Groepsmaatschappijen 100% Van Oord Dredging and Marine Contractors bv Rotterdam Van Oord Offshore bv Gorinchem Van Oord Nederland bv Gorinchem Van Oord Equipment bv Gorinchem Van Oord Finance bv Rotterdam Deelnemingen Dravo S.A. (50%) Madrid (Spanje)

Grondslagen voor waardering Immateriële vaste activa Goodwill betreft het verschil tussen de prijs die betaald is voor nieuw verworven deelnemingen en de waarde van het aandeel in hun reële waarde volgens Van Oord nv-grondslagen en wordt lineair afgeschreven. Materiële vaste activa De materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen aanschafwaarde of lagere realiseerbare waarde, verminderd met jaarlijkse lineaire afschrijvingen en/of bijzondere waardeverminderingen op basis van de economische levensduur zoals

Een lijst van in de consolidatie opgenomen deelnemingen en aannemerscombinaties, overeenkomstig artikel 414, Titel 9, boek 2 BW, wordt gedeponeerd bij het Handelsregister te Rotterdam.

64


mijnen op de onderhanden werken, verhoogd met de nog te factureren, reeds gerealiseerde productie op werken in uitvoering. Een voorziening voor eventueel te verwachten verliezen wordt rechtstreeks in mindering gebracht. Algemene kosten worden niet geactiveerd.

vermeld in de toelichting op de geconsolideerde balans. Op investeringen in de loop van het jaar wordt afgeschreven naar evenredigheid van tijd. Financiële vaste activa Deelnemingen zijn gewaardeerd op een evenredig deel van de nettovermogenswaarde volgens Van Oord nv-grondslagen of tegen lagere realiseerbare waarde. Langlopende vorderingen zijn gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs.

Overige schulden Overige schulden zijn gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs. Pensioenen Voor zover de verschuldigde premies aan de pensioenuitvoerder op balansdatum nog niet zijn voldaan, wordt hiervoor een verplichting opgenomen.

Voorraden Grond- en hulpstoffen worden gewaardeerd tegen kostprijs of lagere realiseerbare waarde. Hierbij wordt het first-in/first-out systeem van waardering toegepast.

Derivaten en hedge accounting Op basis van een door de Executive Board vast­ gesteld beleid maakt Van Oord nv in de normale bedrijfsuitoefening gebruik van afgeleide financiële instrumenten (derivaten) zoals valuta- en brandstoftermijncontracten en (cross currency) interest rate swaps ter afdekking van de risico’s voor wat betreft valuta-, brandstofprijs- en renteschommelingen. Van Oord waardeert deze instrumenten tegen kostprijs en past kostprijshedge-accounting toe. De hedge-relaties zijn gedocumenteerd en worden vooraf getoetst op verwachte effectiviteit. De effectiviteit wordt periodiek opnieuw getoetst. Indien het hedge-instrument een grotere omvang heeft dan de afgedekte positie (overdekking of ‘overhedge’), dan is er sprake van ineffectiviteit en wordt het ineffectieve deel tegen reële waarde gewaardeerd met verwerking van waardewijzigingen in de winst-en-verliesrekening.

Vorderingen Vorderingen zijn gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, onder aftrek van noodzakelijk geachte voorzieningen. Liquide middelen Liquide middelen zijn gewaardeerd tegen nominale waarde. Voorzieningen De voorzieningen zijn opgenomen tegen nominale waarde. Langlopende schulden Langlopende schulden zijn gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs. Werken in uitvoering Aangenomen werken worden gewaardeerd tegen kostprijs, verhoogd met de toegerekende winst verminderd met de opbrengstwaarde verricht werk. De winst wordt bepaald op basis van de technische voortgang van het werk, zodra deze winst voldoende betrouwbaar kan worden bepaald en het werk minimaal 35% gereedheid heeft bereikt. Onder “opbrengstwaarde verricht werk” wordt verstaan het totaal van de in rekening gebrachte ter-

Grondslagen voor resultaatbepaling Omzet Onder de netto-omzet is begrepen de waarde van de productie in het boekjaar vermeerderd met de in het boekjaar gerealiseerde winst op werken, alsook de opbrengst van enige handelsactiviteiten.

65


Kosten De kosten worden bepaald met inachtneming van de hiervoor vermelde grondslagen voor waardering en toegekend aan het verslagjaar waarop zij betrekking hebben. Voor te verwachten verliezen op onderhanden werken worden voorzieningen getroffen.

Om een beter inzicht te geven in de kasstromen uit operationele, investerings- en financieringsactiviteiten zijn ten opzichte van voorgaand jaar enkele presentatiewijzigingen doorgevoerd. De vergelijkende cijfers zijn hiervoor aangepast.

Belastingen De post belastingen wordt berekend op basis van het verantwoorde resultaat, met inachtneming van de fiscale bepalingen. Daarnaast wordt rekening gehouden met de vorming van belastinglatenties. Kasstroomoverzicht Het kasstroomoverzicht is opgesteld op basis van de indirecte methode. Bij deze methode wordt het resultaat aangepast voor posten van de winst-enverliesrekening die geen invloed hebben op ontvangsten en uitgaven in het verslagjaar, mutaties in balansposten en posten van de winst-en-verliesrekening waarvan de ontvangsten en uitgaven niet worden beschouwd als behorende tot de operationele activiteiten.

66


Toelichting op de geconsolideerde balans

(x EUR 1.000) De tussen haakjes vermelde cijfers betreffen de overeenkomstige cijfers van het vorige boekjaar.

Activa 1. Immateriële vaste activa

goodwill

Boekwaarde per 1 januari 2012 Amortisatie Boekwaarde per 31 december 2012

82.392 6.866 75.526

Aanschafwaarde Cumulatieve amortisatie

137.320 61.794

Amortisatietermijn in jaren

20

De goodwill wordt lineair afgeschreven over een periode van twintig jaar, de periode waarin de economische voordelen van het actief worden geacht toe te vloeien aan Van Oord nv.

2. Materiële vaste activa

bedrijfsgebouwen en -terreinen

aannemers- andere vaste materieel bedrijfsmiddelen

activa in aanbouw

totaal

Boekwaarde per 1 januari 2012 Investeringen Ingebruikname en overige mutaties

10.417 15.912 38.806 65.135

1.104.986 16.398 52.853 1.174.237

6.870 3.652 2.301 12.823

187.926 233.298 -95.786 325.438

1.310.199 269.260 -1.826 1.577.633

Desinvesteringen

65.135

4.189 1.170.048

526 12.297

325.438

4.715 1.572.918

Afschrijvingen Boekwaarde per 31 december 2012

1.657 63.478

116.126 1.053.922

2.686 9.611

325.438

120.469 1.452.449

Aanschafwaarde Cumulatieve afschrijvingen

78.775 15.297

2.356.199 1.302.277

42.063 32.452

325.438 -

2.802.475 1.350.026

Afschrijvingstermijn in jaren

10 - 25

3 - 20

3-6

67


Op activa in aanbouw wordt in principe niet afgeschreven, tenzij de realiseerbare waarde lager is dan de aanschafwaarde, dit heeft zich in 2012 niet voorgedaan. Na ingebruikname worden deze activa gerubriceerd in de juiste categorie en afgeschreven

conform de grondslagen zoals eerder vermeld. De materiĂŤle vaste activa zijn aan het einde van het verslagjaar voor EUR 2,4 miljard (EUR 2,4 miljard) verzekerd.

3. FinanciĂŤle vaste activa

Niet-gecon- langlopende solideerde vorderingen deelnemingen

Saldi per 1 januari 2012 Aandeel resultaten Verstrekte leningen/aflossingen Overige mutaties Saldi per 31 december 2012

465 -23 442

4. Vorderingen Debiteuren Overige vorderingen Overlopende activa

18.830 -4.275 14.555

totaal

19.295 -4.275 -23 14.997

2012

2011

462.655 68.423 146.861 677.939

409.272 32.647 149.710 591.629

2012

2011

144.889 2.765 147.654

157.003 40.617 197.620

De overlopende activa bestaan overwegend uit de opbrengstwaarde verricht werk met betrekking tot projecten waarvan de facturen nog niet zijn verzonden.

5. Liquide middelen Kassen, banken en giro Deposito’s

Van de liquide middelen heeft EUR 49 miljoen (EUR 46 miljoen) betrekking op proportioneel geconsolideerde aannemingscombinaties en deelnemingen. Dit bedrag staat niet ter vrije beschikking van de vennootschap.

68


Passiva 6. Eigen vermogen Mutatie-overzicht van het eigen vermogen van Van Oord nv:

2012

2011

634.513

695.328

Geconsolideerd nettoresultaat na belastingen toekomend aan Van Oord nv

98.396

117.922

Omrekenverschillen buitenlandse deelnemingen

-4.620

-1.329

Totaal van de rechtstreekse mutaties in het eigen vermogen van Van Oord nv

-4.620

-1.329

Totaalresultaat van de rechtspersoon

93.776

116.593

Dividend

-56.155

-177.408

Totaal van de mutaties in het eigen vermogen van Van Oord nv in relatie met de aandeelhouders

-56.155

-177.408

Eigen vermogen van Van Oord nv ultimo het jaar

672.134

634.513

Eigen vermogen van Van Oord nv begin van het jaar

Voor nadere toelichting wordt verwezen naar punt c. van de toelichting bij de vennootschappelijke balans. 7. Voorzieningen

Periodiek onderhoud duurzame productiemiddelen Belastingverplichtingen Overige

1 januari 2012

Toevoeging

Onttrekking

126.387 46.528 272 173.187

115.068 6.026 157 121.251

132.103 40 58 132.201

De voorziening periodiek onderhoud duurzame productiemiddelen is getroffen voor het planmatig onderhoud van het materieel. De belastingvoor­ziening is

Vrijval 31 december 2012 63 5.147 5.210

109.289 47.367 371 157.027

met name een voorziening voor lopende belastingdisputen in binnen- en buitenland. De genoemde voorzieningen hebben overwegend een langlopend karakter.

69


8. Langlopende schulden In 2011 is een Revolving Credit Facility ter grootte van EUR 405 miljoen en een US Private Placement ter grootte van het equivalent van USD 501 miljoen aangetrokken voor uitbreiding/gedeeltelijke vervanging van bestaande kredietlijnen. De Revolving Credit Facility heeft een looptijd van 5 jaar. De US Private Placement bestaat uit vier tranches met een looptijd van respectievelijk 8, 10, 12 en 15 jaar en is door middel van een cross currency swap omgewisseld in EUR 358 miljoen. Per ultimo 2012 wordt ruimschoots voldaan aan de voor beide kredietfaciliteiten afgesproken financieringsvoorwaarden.

Een nadere uiteenzetting van de effectieve rentepercentages, resterende looptijden en de valuta waarin de rentedragende leningen luiden is opgenomen in de toelichting op financiële instrumenten onder renterisico’s. Het gemiddelde rentepercentage in 2012 met betrekking tot de langlopende leningen bedraagt 4,57% (4,57%). Het bedrag met een looptijd langer dan vijf jaar bedraagt EUR 377 miljoen (EUR 379 miljoen). Er zijn geen directe zakelijke zekerheden gesteld.

9. Werken in uitvoering Kostprijs werken in uitvoering, toegerekende winst, voorziening verwachte verliezen Opbrengstwaarde verricht werk

2012

2011

-1.578.997 1.804.055 225.058

-1.904.962 2.137.069 232.107

totaal van deze kostprijs werken en de opbrengstwaarde verricht werk bedraagt ultimo 2012 respectievelijk EUR 566 miljoen en EUR 525 miljoen.

In de post werken in uitvoering zijn contracten opgenomen waarvan de kostprijs werken de opbrengstwaarde verricht werk overtreft. Het

10. Overige schulden Aflossingsverplichtingen binnen één jaar Schulden aan leveranciers Belastingverplichtingen en premies sociale verzekeringen Overige schulden Overlopende passiva

De overlopende passiva bestaan overwegend uit reeds gemaakte kosten met betrekking tot projecten waarvan de facturen nog niet zijn ontvangen.

70

2012

2011

104.789

16.538 152.786

84.943 48.954 565.098 803.784

117.019 42.469 435.047 763.859


Financiële instrumenten Vreemde valutarisico’s Een groot deel van de opdrachten wordt gecontracteerd in vreemde valuta’s. Posities in vreemde valuta’s worden nagenoeg volledig afgedekt door middel van termijncontracten. Valutatermijn­ contracten ter afdekking van de risico’s voor wat betreft valutaschommelingen worden gewaardeerd tegen kostprijs met toepassing van kostprijshedge-accounting. Verschillen in termijnkoersen, ontstaan als gevolg van het doorzetten van termijncontracten, worden op de balans verantwoord als kortlopend passief danwel actief. Termijn­ contracten zijn afgesloten voor toekomstige kasstromen in met name Amerikaanse Dollar. Hiervoor is ultimo 2012 onder de overige vorderingen een bedrag verantwoord van EUR 4 miljoen, dat vrijvalt op het moment dat de ingedekte toekomstige kasstroom plaatsvindt. In 2011 was hiervoor EUR 0,2 miljoen onder de overige vorderingen opgenomen. Het gedeelte van de langlopende lening dat in Amerikaanse Dollar uitstaat, is ingedekt tegen valutarisico’s middels een cross currency swap. Hiervoor is per einde 2012 EUR 20 miljoen onder de overige vorderingen opgenomen. In 2011 was hiervoor EUR 23 miljoen onder de overige vorderingen opgenomen.

Algemeen Van Oord nv en haar groepsmaatschappijen maken in de normale bedrijfsuitoefening gebruik van uiteenlopende financiële instrumenten, die ofwel onder de activa en passiva zijn verantwoord, ofwel niet in de balans zijn opgenomen. Kredietrisico’s In principe worden betalingsrisico’s door middel van bankgaranties, verzekeringen e.d. afgedekt, tenzij sprake is van kredietwaardige debiteuren. Deze procedures en de geografische spreiding van de activiteiten van groepsmaatschappijen beperken de blootstelling aan het risico verbonden aan kredietconcentraties en markt­risico’s. Liquiditeitsrisico Het uitgangspunt voor het managen van het liquiditeitsrisico is dat er voldoende liquiditeiten worden aangehouden dan wel kredietfaciliteiten beschikbaar zijn om te kunnen voldoen aan de huidige en toekomstige financiële verplichtingen, onder zowel normale als bijzondere omstandig­ heden. Liquiditeitsprognoses, inclusief beschik­ bare kredietfaciliteiten, vormen onderdeel van de reguliere managementinformatie ten behoeve van de Executive Board. Gezien de aard van de activiteiten en de daarmee samenhangende sterk fluctuerende cashflows worden de beschikbare liquide middelen doorgaans niet langer vastgelegd dan voor periodes van maximaal een jaar.

71


interest rate swaps. Van Oord waardeert deze (cross currency) interest rate swaps tegen kostprijs en past kostprijshedge-accounting toe.

Renterisico’s e verplichtingen kennen zowel variabele als vaste D rentevoeten. Het uitgangspunt bij het beheersen van rente­risico’s is dat de rentes met betrekking tot opgenomen leningen in beginsel voor de gehele looptijd worden gefixeerd. Dit wordt gerealiseerd door gebruik te maken van (cross currency)

Per 31 december 2012 (x EUR 1.000) Langlopende vorderingen Liquide middelen Revolving Credit Facility (euro’s) US Private Placements 2004 (us dollars) US Private Placements 2011 (us dollars)

Effectieve Minder dan rentevoet een jaar

De effectieve rentevoet en looptijd van de lang­ lopende vorderingen, liquide middelen en langlopende leningen zijn als volgt:

1-2 jaar

2-3 jaar

3-4 jaar

4-5 jaar Meer dan 5 jaar

10,0% 0,6% 5,5%

147.654 -

-

-

130.000

-

4,2%

-

38.931

-

7.634

-

5,5%

-

-

-

-

-

Totaal

14.555 14.555 - 147.654 - 130.000 -

46.565

377.382 377.382

Brandstofprijsrisico’s Prijsrisico’s op brandstof worden grotendeels afgedekt door termijncontracten en contractuele afspraken met de opdrachtgevers. Van Oord waardeert deze termijncontracten tegen kostprijs en past kostprijshedge-accounting toe.

EUR 686 miljoen (EUR 288 miljoen). De reële waarde van de (cross currency) interest rate swaps bedraagt ultimo 2012 EUR 13,9 miljoen negatief. De reële waarde van de brandstoftermijncontracten bedraagt ultimo 2012 EUR 0,3 miljoen negatief.

In de balans opgenomen financiële instrumenten en reële waarde De reële waarde van de in de balans opgenomen financiële instrumenten, waaronder financiële vaste activa, liquide middelen, vorderingen en kort- en langlopende schulden, is nagenoeg gelijk aan de boekwaarde. Niet in de balans opgenomen financiële instrumenten en reële waarde P er 31 december 2012 bedraagt de waarde van de valutatermijncontracten tegen termijnkoers EUR 706 miljoen (EUR 274 miljoen). De waarde van de onder deze contracten te ontvangen valuta tegen de koers per balans­datum bedraagt

Op basis van toetsing van de effectiviteit van de hedge-relaties per ultimo 2012 is vastgesteld dat er geen sprake is van een ‘overhedge’ situatie. Derhalve zijn de financiële instrumenten gewaardeerd tegen kostprijs.

72


Niet uit de balans blijkende verplichtingen

Investeringsverplichtingen De verplichtingen voor investeringen in materiële vaste activa bedragen per balansdatum EUR 111 miljoen (EUR 336 miljoen).

Garantieverplichtingen De garantieverplichtingen, voor zover niet in de balans opgenomen, bedragen per einde 2012 EUR 515 miljoen (EUR 534 miljoen). Een deel van de hieruit voortvloeiende risico’s is herverzekerd. Het overgrote deel betreft in de aannemerij gebruikelijke uitvoeringsgaranties (‘performance bonds’) ten gunste van opdrachtgevers. Van Oord is in een aantal claims betrokken. Van Oord verwacht, gebaseerd op beschikbare informatie, dat mogelijke negatieve ontwikkelingen toereikend zijn voorzien.

Verbonden partijen Van Oord onderscheidt de navolgende verbonden partijen: groepsmaatschappijen, Executive Board, Raad van Commissarissen en aandeelhouders. Transacties met verbonden partijen geschieden tegen prijzen welke ook worden toegepast bij transacties met derden.

Huur- en leaseverplichtingen De verplichtingen op basis van meerjarige huuren leaseovereenkomsten bedragen in totaal EUR 14 miljoen (EUR 14 miljoen) waarvan in 2013 EUR 6 miljoen wordt voldaan. Voor operationele leasing van het wagenpark is hieronder respectievelijk EUR 9 miljoen en EUR 3 miljoen begrepen.

73


Toelichting op de geconsolideerde winst-en-verliesrekening (x EUR 1.000)

11. Algemeen De omzet in 2012 bedraagt inclusief ons aandeel in de omzet van de geconsolideerde combinatiewerken (exclusief omzetbelasting) EUR 1.676 miljoen (EUR 1.715 miljoen).

Omzetverdeling naar geografisch gebied

2012

Binnenland Overig Europa Buiten Europa

235.952 383.484 1.056.959 1.676.395

2011 14% 23% 63% 100%

354.897 415.317 944.746 1.714.960

21% 24% 55% 100%

EUR 306 miljoen (EUR 258 miljoen) besteed. Dit bedrag heeft betrekking op een gemiddelde van 3.977 (3.847) medewerk(st)ers (in full time equivalents) en is als volgt gespecificeerd:

In het jaar 2012 is aan lonen en salarissen, inclusief de hierover verschuldigde sociale lasten, ten behoeve van mede­werk(st)ers in dienst bij Van Oord nv en haar groepsmaatschappijen, een bedrag van

Lonen en salarissen Sociale lasten Pensioenlasten

2012

2011

244.454 33.708 27.398 305.560

205.471 29.574 23.236 258.281

directie bedroegen EUR 3,1 miljoen (EUR 2,6 miljoen). Hiervan ontvingen commissarissen EUR 0,2 miljoen (EUR 0,2 miljoen) en directie EUR 2,9 miljoen (EUR 2,4 miljoen).

Bovenstaande cijfers betreffen alleen medewerk(st)ers in eigen dienst. In de cijfers zijn begrepen de lonen en salarissen, sociale lasten en pensioenlasten van de naar evenredigheid in de consolidatie betrokken maatschappijen ten bedrage van EUR 99 miljoen (EUR 56 miljoen). De beloningen aan de commissarissen en de

De jaarlijkse pensioenlast is gelijk aan de aan de pensioenuitvoerder verschuldigde premies.

74


Verdeling gemiddeld aantal medewerk(st)ers (in fulltime equivalents) Nederlandse loonlijst Niet-Nederlandse loonlijst

2012 2.169 1.808 3.977 853 4.830

Ingehuurd personeel

2011 45% 37% 82% 18% 100%

2.086 1.761 3.847 1.022 4.869

43% 36% 79% 21% 100%

11 en 12. Brutomarge

13. Algemene beheerskosten

Dit resultaat is het saldo van de netto-omzet en de kosten van de werken plus het verantwoorde resultaat op werken in uitvoering. In het resultaat zijn tevens begrepen: • de dotatie aan, respectievelijk de vrijval van voorzieningen voor te verwachten verliezen op werken; • nagekomen baten en lasten op reeds in voorgaande jaren beëindigde werken; • de opbrengsten van duurzame productiemiddelen die als huur aan de werken en aan derden werden door­berekend, onder aftrek van de exploitatiekosten, waarin begrepen kosten van periodiek onderhoud, exclusief de afschrijvingen; • diverse baten en lasten zoals boekwinst op verkochte materiële vaste activa, valutaverschillen en schade­vergoedingen; • afschrijvingen en/of bijzondere waardeverminderingen op materiële vaste activa; • amortisatie goodwill.

De algemene beheerskosten zijn de kosten die niet ten laste van de werken worden gebracht, zoals de kosten van het hoofdkantoor, de staf­ afdelingen en de kantoorkosten van buitenlandse vestigingen. Conform BW 2 artikel 2:382a delen wij mee dat in de algemene beheerskosten een bedrag ad EUR 0,3 miljoen (0,3 miljoen) is begrepen voor kosten van onderzoek van de jaarrekeningen van de in de consolidatie van Van Oord nv opgenomen entiteiten. Dit betreft de kosten die ten laste van het resultaat 2012 zijn gebracht en door Ernst & Young Accountants LLP Nederland in rekening gebracht. De kosten voor andere controle­ werkzaam­heden bedragen in 2012 EUR 0,1 miljoen (0,1 miljoen). Voor niet controle opdrachten is EUR 0,1 miljoen (0,1 miljoen) in rekening gebracht.

14. Rente Rentebaten Rentelasten

Indien de rente van leningen door middel van een (cross currency) interest rate swap is gefixeerd, wordt naast deze rente tevens de waardemutatie van de gerelateerde (cross currency) interest rate

2012

2011

2.068 24.796 -22.728

2.193 20.407 -18.214

swap in de winst-en-verliesrekening verantwoord. Hierdoor is sprake van een gefixeerde (financierings)last.

75


76

15. Belastingen De post belastingen omvat zowel Nederlandse als buitenlandse belastingen. Het effectieve en het nominale belastingpercentage verschilt per land. De aansluiting tussen het gewogen gemiddelde nominale belasting tarief en de effectieve belastingdruk is als volgt (in procenten):

2012

2011

Gewogen gemiddelde nominale belastingtarief

25,1%

23,8%

Belastingeffect van: Gebruikmaking van niet-gewaardeerde verliescompensaties

-4,5%

-3,7%

Niet-gewaardeerde, toekomstige verliescompensaties Resultaten vrij van belasting en niet-aftrekbare kosten Amortisatie goodwill Effectieve belastingdruk

2,4% -9,8% 1,5% 14,7%

1,1% 1,8% 1,1% 24,1%

76


Vennootschappelijke balans (v贸贸r winstbestemming)

(x EUR 1.000) De letters achter de betreffende posten verwijzen naar de toelichting

31 december 2012 Vaste activa Immateri毛le vaste activa Financi毛le vaste activa groepsmaatschappijen

a. b.

31 december 2011

75.526

82.392

581.980

795.032 657.506

Vlottende activa Vorderingen Vorderingen op groepsmaatschappijen Liquide middelen

48

94

134 14.916

480 -

Totaal activa Eigen vermogen Gestort en opgevraagd kapitaal Agioreserves Wettelijke reserves Overige reserves Resultaat boekjaar

c.

Langlopende schulden

d.

Kortlopende schulden Schulden aan kredietinstellingen Overige schulden

877.424

15.098

574

672.604

877.998

12.100 270.400 -1.095 292.333 98.396

12.100 270.400 3.525 230.566 117.922 672.134 672.134

470

Totaal passiva

77

634.513 215.962 850.475

26.523 1.000 470

27.523

672.604

877.998


Vennootschappelijke winst-en-verliesrekening

(x EUR 1.000)

Resultaat uit deelnemingen na belastingen Diverse baten en lasten na belastingen Resultaat na belastingen

78

2012

2011

106.368

127.821

-7.972 98.396

-9.899 117.922


Toelichting op de vennootschappelijke balans

(x EUR 1.000) De tussen haakjes vermelde cijfers betreffen de overeenkomstige cijfers van het vorige boekjaar.

Voor zover hierna niet vermeld, wordt verwezen naar de toelichting bij de geconsolideerde jaar­ rekening.

Activa a. Immateriële vaste activa

goodwill

Boekwaarde per 1 januari 2012 Amortisatie Boekwaarde per 31 december 2012

82.392 6.866 75.526

Aanschafwaarde Cumulatieve amortisatie

137.320 61.794

Amortisatietermijn in jaren

20

b. Financiële vaste activa De hieronder opgenomen groepsmaatschappijen zijn vermeld in de toelichting op de geconsolideerde jaarrekening. groepsmaatschappijen Saldo per 1 januari 2012 Ontvangen dividend Resultaat deelnemingen Omrekenverschillen deelnemingen Mutatie langlopende leningen Saldo per 31 december 2012

795.032 -392.000 106.368 -4.620 77.200 581.980

79


Passiva c. Eigen vermogen Het statutaire maatschappelijk kapitaal bedraagt EUR 40.000.000. Dit is verdeeld in 40.000 gewone

aandelen van nominaal EUR 1.000. Het geplaatste kapitaal is EUR 12.100.000, namelijk 12.100 gewone aandelen.

Geplaatst en gestort kapitaal

Agioreserves

Wettelijke reserves

Overige reserves

Onverdeeld resultaat boekjaar

Totaal

12.100 -

270.400 -

4.854 -

242.822 87.744 -100.000

165.152 -87.744 -77.408

695.328 -177.408

12.100

270.400

-1.329 3.525

230.566

117.922 117.922

-1.329 117.922 634.513

-

-

-

61.767 -

-61.767 -56.155

-56.155

12.100

270.400

-4.620 -1.095

292.333

98.396 98.396

-4.620 98.396 672.134

2011 Saldi per 1 januari 2011 Toevoeging aan reserves Betaald dividend Omrekenverschillen en overige mutaties deelnemingen Resultaat boekjaar Saldi per 31 december 2011 2012 Toevoeging aan reserves Betaald dividend Omrekenverschillen en overige mutaties deelnemingen Resultaat boekjaar Saldi per 31 december 2012

De agioreserves zijn zogenaamde belastingvrije agioreserves. De wettelijke reserves bestaan voor EUR -0,3 miljoen (EUR 2,6 miljoen) uit een reserve omrekeningsverschillen en voor EUR -0,8 miljoen (EUR 0,9 miljoen) uit een reserve deelnemingen. d. Langlopende schulden Dit betreft enkel leningen met 100% groepsmaatschappijen met een looptijd korter dan 5 jaar.

Niet uit de balans blijkende verplichtingen De vennootschap is hoofdelijk aansprakelijk voor de belastingverplichtingen van de groepsmaatschappijen die deel uitmaken van de fiscale eenheid Van Oord n.v. 80


Overige gegevens

Winstverdeling De winstverdeling geschiedt overeenkomstig artikel 14 lid 1. Dit artikel luidt als volgt: ‘De winst, blijkende uit de door de algemene vergadering goedgekeurde winst-en-verliesrekening, staat ter beschikking van de algemene vergadering’. De voorgestelde winstverdeling is als volgt: Voorstel uit te keren dividend op gewone aandelen Toevoeging aan de reserves Resultaat boekjaar

47.368 51.028 98.396

Rotterdam, 14 maart 2013 Raad van Commissarissen Drs. C.J. van den Driest, voorzitter Ing. K. Damen J.M.J.A.P. Laurent Josi Ing. Jac.G. van Oord MBA Drs. J.M.M. van der Ven

Executive Board Drs. P. van Oord, voorzitter Drs. A.J. van de Kerk RA Ir. P.W. Verheul Ing. J.B.E.M. Athmer Ir. C.A. de Bruijn

81


Consolidated balance Controleverklaring vansheet de onafhankelijke (before appropriation accountant of profit)

Aan: de algemene vergadering van aan­ deelhouders van Van Oord nv, Rotterdam

Bij het maken van deze risico-inschattingen neemt de accountant de interne beheersing in aanmerking die relevant is voor het opmaken van de jaarrekening en voor het getrouwe beeld daarvan, gericht op het opzetten van controlewerkzaam­heden die passend zijn in de omstandigheden. Deze risicoinschattingen hebben echter niet tot doel een oordeel tot uitdrukking te brengen over de effectiviteit van de interne beheersing van de vennootschap. Een controle omvat tevens het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en van de redelijkheid van de door het bestuur van de vennootschap gemaakte schattingen, alsmede een evaluatie van het algehele beeld van de jaar­rekening.

Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in dit verslag opgenomen jaar­rekening 2012 van Van Oord nv te Rotterdam gecontroleerd. Deze jaarrekening bestaat uit de geconsolideerde en enkelvoudige balans per 31 december 2012 en de geconsolideerde en enkelvoudige winst-en-verliesrekening over 2012 met de toelichting, waarin zijn opgenomen een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen. Verantwoordelijkheid van het bestuur Het bestuur van de vennootschap is verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarrekening die het vermogen en het resultaat getrouw dient weer te geven, alsmede voor het opstellen van het jaarverslag, beide in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 van het in Nederland geldende Burgerlijk Wetboek (BW). Het bestuur is tevens verantwoordelijk een zodanige interne beheersing als het noodzakelijk acht om het op­maken van de jaarrekening mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten.

Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is om een onderbouwing voor ons oordeel te bieden. Oordeel betreffende de jaarrekening Naar ons oordeel geeft de jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van het vermogen van Van Oord nv per 31 december 2012 en van het resultaat over 2012 in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 BW.

Verantwoordelijkheid van de accountant Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de jaarrekening op basis van onze controle. Wij hebben onze controle verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden. Dit vereist dat wij voldoen aan de voor ons geldende ethische voorschriften en dat wij onze controle zodanig plannen en uitvoeren dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de jaar­rekening geen afwijkingen van materieel belang bevat.

Verklaring betreffende overige bij of krachtens de wet gestelde eisen Ingevolge artikel 2:393 lid 5 onder e en f BW vermelden wij dat ons geen tekortkomingen zijn gebleken naar aanleiding van het onderzoek of het jaarverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, overeenkomstig Titel 9 Boek 2 BW is opgesteld, en of de in artikel 2:392 lid 1 onder b tot en met h BW vereiste gegevens zijn toegevoegd. Tevens vermelden wij dat het jaarverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening zoals vereist in artikel 2:391 lid 4 BW.

Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden ter verkrijging van controle-informatie over de bedragen en de toelichtingen in de jaarrekening. De geselecteerde werkzaamheden zijn afhankelijk van de door de accountant toegepaste oordeelsvorming, met inbegrip van het inschatten van de risico’s dat de jaar­rekening een afwijking van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten.

Rotterdam, 14 maart 2013 Ernst & Young Accountants LLP w.g. Drs. M. Bangma-Tjaden RA

82


Begrippenlijst

Corporate Social Responsibility (CSR) Maatschappelijk verantwoord ondernemen met oog voor people, planet en profit.

Activity Value Analysis (AVA) Onderzoek naar de tijd die medewerkers spenderen aan activiteiten gerelateerd aan hun salariskosten. Doel van een dergelijk onderzoek is beheersen en reduceren van bedrijfskosten.

Cutterzuiger Een cutterzuiger of snijkopzuiger is een stationair of zelfvarend werktuig dat met behulp van zijn roterende snijkop materiaal op de bodem los maakt (snijden of ‘cutting’). Onder de snijkop is een aanzuigopening gemaakt, zuigmond genaamd, die via een zuigleiding in directe verbinding staat met een of meerdere centrifugaal­ pomp(en). Door het vacuüm ter plaatse van de aanzuigopening wordt het losgesneden materiaal opgezogen. De zuigbuis is gemonteerd op een ladder waar ook de snijkop aan vast zit. Het schip heeft aan zijn voorzijde de ladder met de snijkop. Aan de achterzijde steken in het algemeen twee zogenaamde spudpalen door het schip. Eén spudpaal gaat direct door het schip (de zogenaamde hulpspud) en de andere spudpaal steekt door de zogenaamde spudwagen. De spudwagen kan in de lengterichting in het schip of ponton bewegen. De ladder of snijkop wordt met behulp van verankerde staaldraden heen en weer bewogen met de spud in de paalwagen als middelpunt van de draaicirkel. Door de spudwagen te bewegen krijgt men de aanzet van de cutterbeweging (‘stappen’). De cutterzuiger voert het gesneden materiaal af via een drijvende leiding of een bakkenlaadinstallatie.

Amortisatie Afwaardering van immateriële activa zoals goodwill. Backhoe Een backhoe is een type grijperkraanbaggerponton. Hij bestaat uit een hydraulische graafkraan die op een baggerponton staat. Dit baggerponton is over het algemeen door drie spudpalen gestabiliseerd. Backhoes worden gebruikt in bodemtypes zoals stevige klei, zachte steen, opgeblazen steen en wanneer grote stenen verwacht worden, zoals bij beschermingen aan de waterkant. Blockbuster Door Van Oord in combinatie vervaardigde gemodificeerde E-crane (Equilibrium-Crane) die wordt ingezet voor de aanleg van de harde zeewering. Boren en springen Boren en springen is een methode om rotsbodems onder water te fragmenteren. Hard gesteente wordt verwijderd voor infrastructuurprojecten, zoals haventoegangskanalen, voor het maken van sleuven voor leidingen en kabels, voor de bouw van kades en voor het verwijderen van obstakels onder water.

Dutch GAAP De in Nederland algemeen aanvaarde grondslagen voor financiële verslaggeving (Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving) en de wettelijke bepalingen inzake de jaarrekening zoals opgenomen in Titel 9, Boek 2 BW.

Carbon Disclosure Project Project met als doel bij te dragen aan oplossingen voor de klimaatverandering door middel van de openbaarmaking van de CO2-emissies van grote internationale ondernemingen.

EBIT Winst vóór interest en belastingen.

Carbon Footprint Weergave van de uitstoot van CO2 als gevolg van bedrijfsactiviteiten over een bepaalde periode. Dat maakt het mogelijk om de milieuimpact van activiteiten of ondernemingen met elkaar te vergelijken.

EBITDA Winst vóór interest, belastingen, afschrijvingen en amortisatie.

83


onafhankelijk is van de overheid en zich op een of andere manier richt op een verondersteld maatschappelijk belang.

Emissies Uitstoot van verontreinigende stoffen. EPC Engineering, Procurement and Construction; ontwerp, inkoop en bouw.

Noord/Zuidlijn De Noord/Zuidlijn is een metrolijn die Amsterdam Noord met Amsterdam Zuid gaat verbinden. De metrolijn zal per dag 185.000 reizigers snel, veilig, en comfortabel dwars door de binnenstad van Amsterdam vervoeren. De Noord/Zuidlijn past in het Rijksbeleid om de regio Amsterdam een alternatief te bieden voor het sterk groeiende autoverkeer.

Excavated Drilling Center Gegraven put onder zeebodemniveau waarin offshore installaties worden geplaatst en verankerd zodat ze niet door ijsbergen kunnen worden beschadigd. Global Reporting Initiative (GRI) Internationale organisatie die richtlijnen voor duurzaamheidsverslaggeving opstelt.

Orderportefeuille De omzetwaarde van het nog te verrichten deel van verworven opdrachten.

Gravity Based Structures Een betonnen constructie die dient als fundament voor een offshore-installatie, zoals bijvoorbeeld productieplatformen of windmolens.

Post-Panamax-schepen Schepen die vanwege van hun grootte niet in staat zijn om door de huidige sluizen van het Panamakanaal te varen. Post-Panamaxschepen hebben een capaciteit van meer dan 5.000 Twenty feet Equivalent Unit (TEU).

IF Incident Frequency, ongevallenfrequentieindex, berekend aantal ongevallen met verzuim per 100 medewerkers.

Private Placement Onderhands geplaatste lening.

Marine ingenuity De slogan van Van Oord. Staat voor: gepassioneerde, slimme, scherpzinnige en internationaal opererende waterbouwers die innovatieve oplossingen vinden voor de uitdagingen van opdrachtgevers en zakenpartners.

Procurement Afdeling binnen Van Oord verantwoordelijk voor de inkoop van materieel en menskracht. QHSE Quality, Health, Safety and Environment.

Maritime Labour Convention Internationaal verdrag voor de werk- en leefomstandigheden aan boord van zeeschepen.

Rendement op eigen vermogen Nettowinst in % van het gemiddeld eigen vermogen.

Multicat Een werkschip voorzien van een lier en een hydraulische kraan.

Rendement op totaal vermogen EBIT plus rentebaten in % van het gemiddeld totale vermogen.

NGO Niet-gouvernementele organisatie (nongovernmental organization), een organisatie die

Revolving Credit Facility Kredietfaciliteit.

84


• Rainbowen - Dit is hetzelfde als ‘persen’ alleen wordt de lading hier niet door een leiding geperst maar meteen vanuit het schip op de gewenste plaats gepompt.

Ruimte voor de Rivier Rijksprogramma met als doel de veiligheid te vergroten en daarmee in de toekomst het rivierengebied te beschermen tegen overstromingen. De rivieren de IJssel, Waal, Merwede, Nederrijn, Lek, Oude Maas, Bergsche Maas en het Steurgat krijgen op 39 plaatsen meer ruimte. Naast veiligheid investeert het programma Ruimte voor de Rivier in ruimtelijke kwaliteit: het rivierengebied wordt mooier en aantrekkelijker gemaakt en biedt meer ruimte aan natuur en recreatie. De plannen worden uitgevoerd door 17 partners van provincies, gemeenten, waterschappen en Rijkswaterstaat. De minister van Infrastructuur & Milieu is eindverantwoordelijk.

Solvabiliteit Eigen vermogen in % van het balanstotaal (vaste activa + vlottende activa). TEU Twenty feet Equivalent Unit: TEU is een container van 20 voet lang, 8 voet breed en 8 voet hoog. Valpijpschip Een valpijpschip (fallpipe vessel) is een schip dat stenen stort op de waterbodem door middel van een pijp. Steenstorten wordt meestal gedaan om bescherming te bieden aan constructies die zich onder water bevinden. Dit zijn veelal pijpleidingen of kabels. De onderwaterbodem kan ook worden verstevigd en geëgaliseerd met een laag stortsteen om er vervolgens constructies op te plaatsen zoals boorplatformen.

Shallow Water Pipe Lay Barge (SWPL) Pijpenlegger voor de installatie van pijpleidingen in ondiep water. Single Point Mooring Een offshore gelegen verankerde laadboei die dient als ankerplaats en verbinding voor tankers die gas of vloeibare producten op zee laden of lossen. Sleephopperzuiger Een sleephopperzuiger (trailing suction hopper dredger), is een schip dat door middel van grote sterke pompen en motoren, zand, klei, slib en zelfs grind van de waterbodem kan zuigen. Vanaf het schip gaan één of twee zuigbuizen naar de bodem van de zee of rivier. Aan het einde van de buis is een zogenaamde sleepkop verbonden. Door de kop te laten zakken tot net boven de bodem, kan men het mengsel van zand en water regelen. Een sleephopperzuiger slaat in de regel het opgezogen materiaal op in haar eigen beun (hopper), het water dat overblijft stroomt overboord. Een sleephopperzuiger kan haar beun op verschillende manieren leeg maken: • Dumpen - Dit gebeurt door deuren of kleppen in de bodem van het schip te openen waardoor de lading onder uit het schip valt. • Persen - Door via jetpompen en waterjets onder hoge druk water in het beun te pompen, wordt het materiaal in het beun weer ‘vloeibaar’ gemaakt.

Verticale drainage De installatie van verticale drains is een zeer kosteneffectieve oplossing om een met water verzadigde bodem te consolideren en de bodem­stabiliteit te verbeteren. Doordat de voorbelasting kan worden verkort en beperkt, dalen de projectkosten en is er minder consolidatietijd nodig voordat de bouwwerkzaamheden van start kunnen gaan. Naderhand zijn ook de onderhoudskosten lager dankzij minder restzetting. Daarnaast is de installatie van verticale drains een geschikte methode om grondwateroverspanning te reduceren bij taluds en ophogingen, waardoor de kans op afschuiving wordt verkleind. Windmoleninstallatieschip Een transport- en installatieschip voor de aanleg van windparken op zee. Aeolus heeft een lengte van 139 meter, is 38 meter breed en heeft een ontwerpdiepgang van 5,7 meter. De kraan­ capaciteit is 900 ton.

85

Jaarverslag 2012  

Van Oord Jaarverslag 2012