Page 1

V O O R W O O R D

I N H O U D

Challange Tomorrow Samen met de Technische Universiteit Eindhoven is FMT het initiatief Challenge Tomorrow gestart, Challenge Tomorrow is het vervolg op de Nationale Brainstormsessie waarvan de eerste editie in 2007 is gehouden en die bezocht werd door ruim 400 deelnemers. Challenge Tomorrow kiest voor een zelfde verfrissende aanpak als de Nationale Brainstormsessie. Het eerste kennisdebat van de ambitieuze organisatie heeft als onderwerp zorgtechnologie en huisvesting en staat gepland voor 4 december 2012 in het Auditorium van de Technische Universiteit Eindhoven. De doelstelling van Challenge Tomorrow is wetenschap en bedrijfsleven te inspireren innovatieve facilitaire voorzieningen te ontwikkelen en te realiseren die bijdragen aan het voor iedereen beschikbaar stellen en houden van kwalitatief goede zorg en zorghuisvesting. Challenge Tomorrow wil deze doelstelling realiseren door middel van het organiseren van congressen, debatten en workshops. Daarnaast zal de organisatie een (wetenschappelijk) tijdschrift uitgeven. Kennisoverdracht zal ook plaatsvinden via de website www.challengetomorrow.org. Een belangrijke activiteit voor de organisatie wordt de uitreiking van de Challenge Tomorrow Award; een prijs die door een (internationale) jury wordt toegekend aan een product, project of dienst passend binnen de doelstelling van Challenge Tomorrow. Op dit moment zijn diverse organisaties uit de wetenschap, overheid en het bedrijfsleven op inhoudelijke basis betrokken bij Challenge Tomorrow. Uiteraard houden we u de komende maanden op de hoogte van de ontwikkelingen. Voor meer informatie over Challenge Tomorrow kunt u vanaf 1 juli terecht op de website www.challengetomorrow.org.

14

ACTA en Ronald McDonald Center winnen Hedy d’Anconaprijs

I N

D E Z E

U I T G A V E

Eerste indruk: Eerste indruk van Antonius Abt in Terheijden

4

Vastgoedbeheer: Huren als vorm van risicomanagement

8

Innovatief ontwerpen: Fable Hospital: Een business case

10

Hedy d’Anconaprijs: ACTA en Ronald McDonald Centre

17

winnen Hedy d’Anconaprijs 2012

14

Hobart Nederland: Bespaar door efficiënter afwassen

16

Internationaal: Congres IFHE 2012 Noorwegen

17

Huisvesting: Máxima Medisch Centrum Veldhoven; Flexibel en toekomstgericht bouwen

20

De Jong Gortemaker Algra: Máxima zet de trend

23

VCM Medical: VCM Medical distributeur van Nihon Kohden neurologie

24

Innovatie in huisvesting: Het nieuwe verpleeghuis

25

Brandveiligheid: Ziekenhuizen verminderd brandveilig

28

Tijdelijke voorzieningen: Bussman realiseert tijdelijke OK-afdeling St. Anna Ziekenhuis

25

31

Grootkeukeninrichting: Waarheen met de keukens in de gezondheidszorg?

34

Kort Nieuws

38

NVTG Info

40

Regeer Grootkeukentechniek: No nonsens aanpak voor innovatieve grootkeukeninrichtingen

41

BRITA Professional: Uw partner voor individuele

Cor van Litsenburg hoofdredacteur FMT Gezondheidszorg

optimalisering van water

42

Medische technologie: Medisch technologische gevaren:

44

een top tien

44

Bedrijvenindex

48

Agenda

50

Advertentie-index

50

VTDV TD

FMT gezondheidszorg

3


E E R S T E

I N D R U K

Eerste indruk van Antonius Abt in Terheijden DOOR: COR VAN LITSENBURG

In deze editie van FMT de eerste indruk van woonzorgcentrum van Antonius Abt midden in de historische kern van Terheijden. 4

FMT Gezondheidszorg


S

urplus Zorg biedt mensen in West- en Midden-Brabant een gevarieerd aanbod op het gebied van zorg, wonen en welzijn. Wie bij Surplus Zorg aanklopt kan rekenen op een zorgarrangement op maat. Zo lezen we op de website. De eerste indruk die we van Antonius Abt krijgen via de website van Surplus Zorg is tweeledig. De site biedt uitgebreid informatie en is duidelijk, maar biedt niet zoveel visuele kwaliteiten. OP LOCATIE

kan wellicht op andere tijden problematischer zijn door de directe nabijheid van winkels, waaronder een Lidl. De ingang van Antonius Abt ligt aan het pleintje. Het gebouw naderend zien we in een hoekruimte een fitness met daarin diverse toestellen. Een goede uitstraling voor een zorginstelling die op de website meldt dat de facilitaire voorzieningen zoals de winkel, kapsalon en het bruin cafĂŠ ook bedoeld zijn voor mensen uit de omgeving.

rieur. De keuken staat in open verbinding met het bezoekersgedeelte. Voor het buffet is donker houtmateriaal gebruikt. In het restaurant is het zo druk dat we een plaatsje moeten zoeken aan de leestafel in de centrale hal, waar tevens een computerhoek en twee displays met informatiebrochures zijn te vinden. Bij de receptie, met aan de achterzijde een rode muur met een bloemschildering, is het een drukte van belang. We hebben er begrip voor de receptiemedewerker het bezoek van FMT niet opmerkt. Dat doen wel de nodige bewoners met wie we een praatje maken.

Hoe anders ervaren we Antonius Abt als we in LEVENDIGE SFEER Terheijden arriveren. Aan een pleintje vlakbij Vanuit het pleintje zien we door de grote raameen groot, beeldbepalend historisch kerkgebouw partijen dat het druk is in het restaurant. Direct INRICHTING zien we het nieuwe woonzorgcentrum. Een mo- bij binnenkomst wordt dat bevestigd. Aan de lin- Op de vloer van de centrale hal en het restaurant dern gebouw (van luijten smeulders architecten, kerzijde van de hal is zonder afscheiding het res- liggen grote grijze tegels. In de hal is er sprake lezen we elders) dat gekenmerkt wordt door een taurant gehuisvest. Aan de rechterzijde zien we van twee kleuren grijs. In het restaurant is onder gevel in verschillende tinten (stucwerk diverse tafels kleurig tapijt verwerkt. We kunnen hier spreken van een gebouw en bakstenen), veel glas en een boeiend Slim. Het draagt bij aan een huiselijke, dat qua schaalgrootte een menselijke lijnenspel. De beeldkwaliteit van dit gewarm beeld in deze ruimte, terwijl de bouw draagt bij aan de dorpskern. Met voordelen van de tegelvloer behouden maat uitstraalt. slechts twee verdiepingen integreert blijven. Mooi vinden we ook het meuhet gebouw goed in de historische omgeving. We een receptie, achterin een leestafel en een kapsa- bilair. Donker bruin houtmateriaal met een eikunnen hier spreken van een gebouw dat qua lon. Er hangt een gezellige, levendige sfeer. Achter gentijds karakter, hetgeen ook geldt voor de comschaalgrootte een menselijke maat uitstraalt. in het restaurant zien we tegen de ramen shirtjes fortabele stoelen met een (kunst)lederen zitting. Parkeren is geen probleem op het moment dat van diverse sportverenigingen hangen. Een grap- Aan de muren zien we fotografische kunst. Relawij Antonius Abt bezoeken (rond 13.00 uur). Dit pig accent tussen de stijlelementen van het inte- ties tussen de beelden en de regio halen we er niet

FMT Gezondheidszorg

5


E E R S T E

I N D R U K

uit. Op diverse plaatsen zien we mooie planten. Ook fraai zijn de bewegwijzeringbordjes. Uitermate netjes zijn de toiletten, jammer is wel dat de zeepdispenser leeg is. Naast de leestafel, achterin de hal is een ruimte

gecreĂŤerd voor rollators en rolstoelen. Naast deze ruimte is een flauw oplopende hellingbaan naar een woonafdeling in het aangrenzende gerenoveerde gebouw. De verlichting door daglichtlampen met op enkele plaatsen extra bijverlichting

door spotjes is niet alleen goed, je kunt makkelijk de krant lezen aan de leestafel, maar ook sfeervol. CONCLUSIE

Antonius Abt is een eigentijds gebouw met een prima uitstraling. Zowel aan de buiten- als binnenzijde. Het is een gebouw dat niet snel gedateerd zal raken. Door de schaal heeft het een menselijke maat. De eerste indruk is dat Antonius Abt een fijn gebouw zal zijn om in te wonen, te verblijven en te werken Eerder in deze rubriek verschenen: Ter Reede In Vlissingen Lemborgh in Sittard Dommelhoef in Eindhoven Malderburch in Malden Huis Ter Leede in Leerdam

6

FMT Gezondheidszorg


Ruimte voor de beste zorg flexibele huisvestingsoplossingen op maat

Door technologische en maatschappelijke ontwikkelingen in de zorg zijn verbouwingen, renovaties en uitbreidingen aan de orde van de dag. De Meeuw biedt tijdelijke en permanente oplossingen voor uw huisvestingsvraag.

Of het nu gaat om een extra vleugel bij een ziekenhuis, een compleet woon-, zorgcomplex of een poliklinische ruimte. Dankzij de jarenlange ervaring in de zorgsector levert De Meeuw huisvesting die in dienst staat van zorgverlening op het allerhoogste niveau.

www.demeeuw.com/zorg

T +31 (0)499 57 20 24

Postbus 18

5688 ZG Oirschot

www.demeeuw.com


V A S T G O E D B E H E E R

Huren als vorm van risicomanagement WoonZorgcentra Haaglanden (WZH) kiest bij nieuwbouwprojecten voor haar cliënten liever voor huur dan voor bouwen in eigendom. Het doet dit overeenkomstig het uitgangspunt dat andere partijen beter geëquipeerd zijn tot het uitonderhandelen van die bouwzaken en dat het zelf primair verstand heeft van zorg. Maar WZH is wel nadrukkelijk betrokken bij hoe de opzet van het gebouw achter de buitenmuren wordt vormgegeven.

W

aar is de zorg nodig en wat voor zorg moet dat dan zijn? Op basis van deze kernvraag kijkt WZH naar zijn verzorgingsgebied en naar mogelijke uitbreiding daarvan. En op basis hiervan kwam WZH bijvoorbeeld aan tafel bij woningcorporatie WoonInvest, om te spreken over de ontwikkeling van zorgaanbod binnen de gemeente Zoetermeer. De gemeente Zoetermeer is zoals bekend opgebouwd uit meerdere stadswijken en in een van die stadswijken, de locatie Oosterheem, ontstond behoefte aan een woonzorgcentrum. WoonInvest is de opdrachtgever, Bureau voor Stedebouw en Architectuur Wim de

Bruijn is de architect en Bouwcombinatie Campus VOF (gevormd door Ballast Nedam en Era Contour) is de aannemer. En WZH is de huurder die de zorg gaat leveren. De bouw van het zorgcentrum is al gestart, in het tweede kwartaal van 2011, en naar verwachting zal die bouw in het vierde kwartaal van dit jaar worden afgerond. WERKEN VANUIT DE KETENGEDACHTE

Maar WZH gaat meer doen dan alleen zorg bieden in de nieuwbouwlocatie die aan het einde van dit jaar in Oosterheem haar deuren zal openen. Locatiemanager Gharty Filemon legt uit:

DOOR: FRANK VAN WYCK

‘We willen als organisatie vanuit de ketengedachte de opbouw maken naar de zorglocatie. Dit betekent dat we beginnen met zorg thuis en van daaruit de volgende stap zetten naar dagverpleging in een ontmoetingshuis of met hulp van een ambulant geriatrisch team. Op basis van deze gedachte zijn we op zoek gegaan naar partners met dezelfde visie en drijfveren. Thuiszorg bieden we zelf, aanbod in het ontmoetingshuis ook. In Zoetermeer is al Stichting Piëszo actief, een welzijnsen participatie-organisatie voor mensen van nul tot zestig jaar, daaraan zijn wij complementair. Daarnaast speelt de gemeente voor ons natuurlijk een belangrijke rol, want we zijn nieuwkomer als zorgaanbieder in Zoetermeer en we creëren zorg waaraan behoefte bestaat en we zorgen voor werkgelegenheid.’ Die behoefte aan zorg in Zoetermeer is niet helemaal nieuw. WZH en de gemeente Zoetermeer zijn al geruime tijd met elkaar in gesprek over het ontwikkelen van een zorgaanbod voor een specifieke groep inwoners van de gemeente: ouderen met dementie. ‘De eerste gesprekken hierover dateren al van tien jaar geleden’, zegt Filemon. ‘Zo lang duren bouw- en ontwikkeltrajecten in de zorg nu eenmaal. Inmiddels hebben we geen Bouwcollege meer dat voorwaarden schetst waaraan we moeten voldoen, maar we hebben wel te maken met een gemeente die vragen op het gebied van de omgevings- en huisvestingscompo-

8

FMT Gezondheidszorg


maar mensen juist in verbinding brengen met elkaar.’ LIEVER HUREN DAN ZELF BOUWEN

nent beantwoord moet zien voordat daadwerkelijk stappen in het proces kunnen worden gezet.’ De eerste verkenning werd overigens verricht door een collega van Filemon, die als kwartiermaker optrad voor het in kaart brengen van de behoefte en de mogelijkheden in Zoetermeer. Filemon nam het stokje over toen die behoefte en mogelijkheden duidelijk waren en aan de invulling van het concept kon worden begonnen.

namische verlichting voor een natuurlijk dag-/ nachtritme. De individuele kamers van de bewoners meten inclusief de huiskamer en eigen sanitair 33 m². De bewoners krijgen de ruimte om deze kamers naar eigen inzicht in te richten.’ Indien de oplevering in december plaatsvindt, is het de bedoeling – omdat december een drukke familiemaand is – de eerste bewoners in januari 2013 een plek te geven in deze nieuwe locatie.

LEEFGEMEENSCHAP VOOR INTENSIEVE ZORG

VERBINDING MET DE WIJK

Wat nu gebouwd wordt, is een woonvoorziening in een leefgemeenschap voor 114 bewoners in de categorie intensieve zorg. ‘Deze mensen komen te wonen in woongroepen die ieder zes, zeven of acht personen tellen’, vertelt Filemon. ‘In die woongroepen willen we de randvoorwaarden creëren die ervoor zorgen dat mensen zich uitgenodigd voelen om mee te doen. In iedere woongroep wordt bijvoorbeeld gekookt en familieleden en naasten van de bewoners kunnen daarin participeren. Omdat het bouwkundig nodig is rekening te houden met de veiligheid van de bewoners, werken we met tags op liften en trappen. In de inrichting van de zorggroepen willen we natuurelementen zoals aardetinten en de kleur groen gebruiken om binnen en buiten met elkaar te verbinden. We hebben Studio Linse ingehuurd voor de inrichting en vormgeving. De uitstraling moet warm en modern zijn. Studio Linse creëert harmonie in het gebouw, zodat mensen er prettiger werken en bewoners een beter welzijn ervaren. In het kader van dit laatste willen we voor de styling elementen als bloemprinten of afbeeldingen van dieren gebruiken, basaal en herkenbaar zodat ze de bewoners rust en herkenning geven. Ook gaan we natuurkamers inrichten met boselementen, een volière en aquarium, en met dy-

Natuurlijk kent Zoetermeer al andere zorgvoorzieningen, maar het familie- en wijkconcept dat WZH hanteert is volgens Filemon uniek voor de gemeente. ‘Het gebouw komt in een jonge wijk te staan en we willen ook zorgen voor verbinding met die wijk’, zegt ze. ‘Hiertoe voorzien we bijvoorbeeld in een grand café/kooktheater, waar mensen uit huis kunnen eten en dat ook mensen uit de wijk moet trekken. In het pand komt verder ook een voorziening voor fysio- en ergotherapie. En in de directe omgeving ervan bevinden zich veel winkels. Voor een plaats middenin de wijk is bewust gekozen. Het was de gemeente die deze beslissing heeft genomen.’ Voor WZH is de gemeente dus een belangrijke speler. Filemon bevestigt dit: ‘Ze heeft ons welkom geheten en heeft ons middels een eenmalige subsidie ondersteund in het opzetten van het ontmoetingshuis. Die dagvoorziening is ontwikkeld in een flat van de woningcorporatie waarin focuswoningen voorzien zijn voor jongeren met een handicap en waarin ook redelijk veel senioren wonen. Deze voorziening is gericht op mensen die de zorg nog niet heel goed weten te vinden en is toegankelijk voor de verschillende culturele en etnische achtergronden die de gemeente Zoetermeer kent. We willen immers niet verdelen,

Waarom heeft de gemeente de keus op WZH laten vallen? Volgens Filemon heeft dit veel te maken met de proactieve houding van WZH. ‘We willen bewegen’, zegt ze, ‘we hebben ook in de gemeente Den Haag al de stap naar buiten – uit de zorggebouwen en de wijk in – gedaan. En misschien heeft de gemeente ook gedacht dat het toelaten van een nieuwkomer de bestaande aanbieders uitdaagt om hun zorgconcepten weer eens kritisch tegen het licht te houden en om na te denken over mogelijkheden voor innovatie.’ Dat WZH voor de woonvoorziening huurt van WoonInvest in plaats van zelf te investeren in bouw, vindt Filemon logisch. ‘We doen dat voor alle nieuwe zorgvoorzieningen die we ontwikkelen’, zegt ze, ‘en dat sluit ook aan bij de tendens in de zorg. We zijn zorgaanbieder, geen woningcorporatie. Bouwen is een ingewikkeld traject en woningcorporaties zijn daarin simpelweg beter ingevoerd dan zorgaanbieders. Als je niet zorgvuldig bent en je wilt na goedkeuring van je programma van eisen nog extra’s, dan kost dat ook extra geld. Dat deel van het proces laten we dus liever aan WoonInvest over. Het is een kwestie van risicomanagement. En het beperkt ons niet in het zorgaanbod dat we willen ontwikkelen, want WoonInvest zorgt voor het gebouw, maar wij bepalen de invulling van de functionaliteit. En als je daar in een vroeg stadium bij betrokken bent – en dat waren we dus – kun je op basis van dat uitgangspunt mooie resultaten bereiken. Onze facilitaire dienst, die verantwoordelijk was voor de uitwerking van de plannen, heeft bij die uitwerking onder andere gekeken naar het nieuwe werken. Een groot deel van het gebouw heeft Wifi. De zorgprofessionals kunnen dus in de huiskamers ook het administratieve deel van hun werk doen, zonder dat dit ten koste gaat van het toezicht op de bewoners en zonder een vaste werkplek te hebben. Ook is gekeken naar de opties voor onomkeerbaar bouwen. Je moet immers geen last krijgen van de infrastructuur als je op een gegeven moment een andere gebruiksbestemming aan het gebouw wilt geven.’ Ondertussen gaan de bouwplannen van WZH gewoon door. Momenteel werkt het ook in de wijk Transvaal in Den Haag aan een huis voor intensieve zorg. De eerste paal van die nieuwbouw gaat in 2013 de grond in.

FMT Gezondheidszorg

9


I N N O V A T I E F

O N T W E R P E N

Fable Hospital:

Een business case Veranderingen in de architectuur, het ontwerp en de inrichting van ziekenhuizen, kunnen de patiëntenzorg aantoonbaar verbeteren. Maar dat niet alleen. Op de lange termijn kunnen deze veranderingen zorgen voor aanzienlijk minder kosten. En dat is in een tijd waarin de zorgkosten blijven stijgen, een interessante plus. Er is al veel gezegd en geschreven over Evidence Based Design (EDB). Recente ontwikkelingen maken het desondanks interessant om nog eens te kijken naar het zogeheten Fable Hospital. De 2.0-versie welteverstaan.

H

et Fable Hospital (2004) was een eerste poging om de economische impact van het ontwerpen en bouwen van het optimale ziekenhuis te analyseren. Een denkbeeldig amalgaam van de beste designinnovaties die tot dan toe door vooruitstrevende organisaties waren geïmplementeerd en geëvalueerd. Fable Hospital bevatte ontwerpinnovaties die weliswaar in eerste instantie kostbaar leken maar de meerkosten bleken binnen een jaar terugverdiend te kunnen worden door het gunstige effect op de operatio-

Atrium met binnentuin.

nele kosten. Managers in de zorg en architecten vonden in de publicatie een stimulans om anders te gaan denken over eenmalige bouwkosten en het effect daarvan op de operationele kosten. Er was ook scepsis en een roep om meer bewijs. Dat bewijs is er nu. Tegenwoordig is het Fable Hospital geen fabeltje meer. De afgelopen jaren zijn er in en binnen- en buitenland ziekenhuizen geweest die veel aspecten van het idee hebben geimplementeerd en de impact van die veranderingen hebben geëvalueerd. Pionierorganisaties die

DOOR: FLOOR SCHOLTEN

de stap hebben gemaakt naar maatregelen zoals grote(re) eenpersoonskamers, ruimere en toegankelijke badkamers, verbeterde luchtkwaliteit, effectievere verlichting en meer hydraulische tilliften. Zo maar wat voorbeelden die hun vruchten afwerpen. Aanleiding voor een frisse kijk op Fable Hospital. FABLE HOSPITAL 2.0: DE BUSINESS CASE

Net als zijn voorganger uit 2004 is ook Fable 2.0 een denkbeeldig ziekenhuis in een middelgrote stad in De VS. Een compleet nieuw regionaal medisch centrum met 300 bedden, gebouwd om een vijftig jaar oud gebouw te vervangen. Het ziekenhuis biedt een scala aan zowel klinische als ambulante diensten. Fable 2.0 is ongeveer 56.000 vierkante meter groot (186 vierkante meter per bed) en kost 350 miljoen dollar (2011) om te bouwen. Die kosten liggen nu een stuk hoger dan in 2004. Het gebouw staat op een stuk grond dat gedoneerd is. Bij het opstellen van Fabel Hospital 2.0 werden zorgbestuurders, medisch personeel, management en architecten actief betrokken. De meerkosten van de voorgestelde innovaties worden geschat op 7,2% van het totaal. Dat lijkt veel, en de economische voordelen van deze evidente verbeteringen variëren, maar uit berekeningen blijkt dat die meerkosten binnen drie jaar zijn terugverdiend. En daarna beginnen ze geld op te leveren.

10

FMT Gezondheidszorg


Ongelukken kunnen onder meer worden voorkomen door een grotere, goed toegankelijke badkamer op de kamer. Verplegend personeel kan dan gemakkelijker helpen. Dat geldt ook voor aan het plafond gemonteerde tilliften. Die zorgen niet alleen voor minder ongelukken maar ook voor minder uitval van personeel door overbelasting en ziekte. Kortom: kostenbesparing. MINDER TRANSFERS, MEER MONITOREN

Diagnostische fouten en infectierisico’s kunnen worden gereduceerd door minder patiënttransfers. Dat vergt wel aanpassingen aan de inrichting van de kamers. Door die zo in te richten dat ze aan te passen zijn aan de veranderende toestand van de patiënt (acuity-adjustable). Een patiënt kan dan gedurende de hele opname op dezelfde kamer verblijven. Iedere kamer uitrusten met monitoring-apparatuur is weliswaar kostbaar, maar leidt tot minder transfers.

Bestralingskamer met healing art. BEWEZEN INNOVATIES

IEDERE PATIËNT EEN EIGEN KAMER

De business case voor het bouwen van betere faciliteiten is nu nog krachtiger dan in 2004. De designprincipes en innovaties die in Fable Hospital 2.0 worden beschreven, hebben zich de afgelopen jaren stuk voor stuk bewezen. Uit diverse onderzoeken en publicaties, maar ook en vooral uit de praktijk blijkt dat deze toepassingen daadwerkelijk tot optimale zorg leiden en bovenal hun investering ruimschoots terugverdienen.

In steeds meer nieuwbouwziekenhuizen is de eenpersoonskamer meer standaard dan uitzondering. En terecht. Eenpersoonskamers zijn zeer effectief en dragen bij aan betere klinische resultaten. Patiënten met een eigen kamer herstellen sneller. Daarnaast dragen eenpersoonskamers bij aan het voorkomen van ziekenhuisinfecties, medicatiefouten, ongelukken en diagnostische fouten.

Healing environment.

Een elektronische intensive care unit kan een oplossing bieden. Het mobiele e-ICU systeem is een high-tech bewakingssysteem met real-time elektronische verbindingen naar de IC’s. Zelfs vitale functies kunnen ermee worden gemonitord. Artsen kunnen met behulp van dit systeem meerdere patiënten tegelijk monitoren en effectief communiceren met personeel en patiënt. In diverse ziekenhuizen is al gebleken dat mobiele ICU-systemen aantoonbaar bijdragen aan een lager overlijdensrisico. Daarnaast wordt de gemiddelde verblijftijd op de IC ingekort. En ook dat drukt de kosten. Ziekenhuizen werken traditioneel met een centrale post en één verpleegunit per verdieping. In Fable 2.0 zijn er meerdere units en decentrale posten zodat verpleegkundigen beter zicht hebben op de patiënt en sneller kunnen reageren bij problemen. Daardoor gebeuren er minder ongelukken en heeft verplegend personeel meer direct contact met de patiënt. LICHT, GELUID, ENERGIE, WATER EN LUCHT

Geluid Lawaai is storend voor zowel patiënten en personeel. Gevolg: slaaptekort, langzamer herstel en meer stress. Daarom zijn innovaties zoals akoestische plafondtegels, vloerbedekking, een geluidsabsorberende afwerking, goed geïsoleerde technische ruimtes, draadloze communicatie en stillere alarmfuncties een goede investering. In ruimtes en op plekken waar medicatie wordt toegediend is vooral verlichting heel belangrijk. Goede verFMT Gezondheidszorg

11


I N N O V A T I E F

O N T W E R P E N de business case voor Fable Hospital 2.0: de opkomst van Evidence Based Design, de toegenomen vraag om veiligheid en kwaliteit, hogere eisen van de cliënt, oplopende zorgkosten en de focus op groen en duurzaam. Patiënten worden kritischer. Ziekenhuizen spelen hierop in door de omgeving vriendelijker te maken zodat patiënten zich sneller thuis voelen. Ook is er meer aandacht voor de kwaliteit van ziekenhuizen. Er is nogal wat negatieve publiciteit geweest omtrent bacteriën (MRSA), medische fouten en kruisinfecties. Dit plaatst de aandacht op het functioneren van de zorg en de architectonische kwaliteit van de zorgomgeving. Duurzaamheid en oog voor milieu in ontwerp, bouw en bedrijfsvoering is meer praktijk dan uitzondering. Maatschappelijk verantwoord ondernemen is trending topic en dat zal alleen maar toenemen. En tot slot: de oplopende kosten van de zorg. Iedereen zoekt manieren de kosten van de zorg te verlagen, zonder op kwaliteit te hoeven inleveren.

Eenpersoonskamers. lichting voorkomt fouten omdat medische personeel secuurder kan werken. Milieu Milieumaatregelen, daar ontkomt niemand meer aan. Minder aanspraak maken op fossiele brandstoffen is in de huidige tijd een must en bespaart operationeel kapitaal. Daarnaast verlaagt het de CO2-uitstoot. Een efficiënte gebouwschil met goede beglazing, energiebesparende mechanische apparatuur en systemen voor warmteterugwinning zijn voorbeelden van goede maatregelen.

circuleren maar slechts eenmalig te gebruiken. Kunst Kunst in publieke ruimtes en op patiëntkamers heeft een gunstig effect op de gezondheid. Kalmerende afbeeldingen reduceren angst, nervositeit en versnellen de genezing. Dat geldt ook voor kalmerende muziek. Goed ontworpen binnenen buitentuinen hebben soortgelijke effecten: een kortere verblijfsduur, minder stress, minder depressieve gevoelens en een snellere genezing. HET VERANDERENDE ZORGLANDSCHAP

Water Op het vlak van waterverbruik valt er in ziekenhuizen nog veel te winnen. Ziekenhuizen zijn nu eenmaal grootgebruikers van water maar kunnen kosten besparen met het opvangen van regenwater, met intelligente kranen (low-flow) en waterbesparende foodservice-systemen. Minder watergebruik moet echter niet ten koste gaan van hygiëne. Goede handhygiëne is een van de belangrijkste maatregelen voor het voorkomen van verspreiding van ziekteverwekkers. En daarbij is water wel nodig evenals goed sanitaire voorzieningen op elke kamer. Lucht Een goede luchtkwaliteit draagt bij aan minder infecties. HEPA-filtratie is 99,97% effectief in het verwijderen van schadelijke deeltjes en verlaagt het aantal ziekenhuisgerelateerde infecties. Daarnaast is het verstandig om buitenlucht niet te re12

FMT Gezondheidszorg

Een paar belangrijke trends in de gezondheidszorg zijn de moeite waard om te benoemen bij Een mooi voorbeeld van een Nederlands ziekenhuis dat veel designprincipes uit het Fable Hospital heeft geïncorporeerd in de nieuwbouw is het Erasmus MC in Rotterdam. De nieuwbouw is nog in volle gang en wordt in 2017 opgeleverd. Opvallende, naast de in het artikel genoemde toepassingen, zijn principes als de impact van verlichting op patiënt, medewerker en veiligheid en stressverminderende principes zoals verbeterde wayfinding en aandacht-afleidende Sky-ceilings op afdelingen als radiologie en radiotherapie. Meer informatie over de nieuwbouw is in bijgaande illustraties verbeeld en eveneens te vinden in het artikel van EGM architecten ‘ De architectuur van het ontwerpproces’ en navolgende artikelen die verschenen in FMT Magazine 11, december 2011.

CONCLUSIE: EEN BEWEZEN BUSINESS CASE

Er is steeds meer aantoonbaar bewijs dat de genoemde designinnovaties betere zorginstellingen opleveren. Vanzelfsprekend zullen de kosten en baten verschillen per land, regio en patiëntenpopulatie. Het concept is vooral bedoeld om het gesprek te verschuiven van een exclusieve focus op kosten naar een meer holistische benadering waarin ook operationele besparingen worden meegenomen. Kortom: bouwen aan een betere zorgverlenende omgeving. Waarom zouden we niet de beste kennis en ervaringen gebruiken om ziekenhuizen te bouwen die betere service verlenen en daarbij nog besparen op de operationele kosten ook? Tot slot: implementeren van innovatieve design oplossingen is niet het enige. De gedachten, namelijk superieure klinische kwaliteit, veiligheid, patiëntgerichte zorg, vriendelijkheid, personele ondersteuning, efficiency, gemeenschappelijk verantwoordelijkheid en duurzaamheid vragen om een cultuurverandering. Anders denken is een must voor het welslagen van het idee. Bron: de informatie in dit artikel is gebaseerd op een artikel dat gepubliceerd werd in The Hasting Center Report. Op www.hastingcenter.org is meer informatie te vinden, inclusief referenties naar wetenschappelijk onderzoek en cijfers. The Hasting Center is een onafhankelijk onderzoeksinstituut.


adviseurs


H E D Y

D ’ A N C O N A P R I J S

ACTA en Ronald McDonald Centre winnen Hedy d’Anconaprijs 2012 Vrijdagmiddag 1 juni 2012 ontvingen de winnaars, Benthem Crouwel Architekten, Fact Architects en opdrachtgevers Vrije Universiteit en Stichting Ronald McDonald, de gedeelde prijs van elk 10.000 euro uit handen van mevrouw Hedy d’Ancona.

D

e jury onder leiding van architect Koen van Velsen selecteerde de winnaars uit zes genomineerde projecten. De jury, die alle genomineerde projecten heeft bezocht, noemt ‘beide projecten in hoge mate excellent, zij het op verschillende vlakken. Waar het ene project de uitkomst is van een bewonderenswaardige en unieke ontdekkingsreis, daar is het andere project het gepolijste resultaat van een zeer nauwgezet en professioneel uitgewerkt idee. De projecten beslaan samen de breedte van de discussie die draait om betrokkenheid en professionele houding van zowel opdrachtgevers als architecten van gebouwen voor zorgfuncties.’ UIT HET JURYRAPPORT:

Het ACTA is volgens de jury exceptioneel goed uitgewerkte architectuur; een gebouw van internationale allure. Tot in de kleinste details is het

Ronald MCDonald Centre (foto: Lukk Kramer).

14

FMT Gezondheidszorg

DOOR DE REDACTIE

thema, een gestroomlijnde omgeving voor zorg, onderwijs en onderzoek, doorgevoerd. Het gebouw imponeert direct bij binnenkomst en dat is volgens de jury precies wat patiënten, studenten en onderzoekers vertrouwen geeft in het hoogstaande vak tandheelkunde dat in het gebouw wordt uitgevoerd, onderwezen en onderzocht. Van het Ronald McDonald Centre gaat volgens de jury een sterke voorbeeldfunctie uit. ‘Het sportcomplex voor gehandicapte kinderen laat zien hoe de droom van één persoon kan uitgroeien tot een indrukwekkend en origineel gebouw. Het valt te prijzen dat het gebouw een plek is waar kinderen met veel plezier komen om recreatief en competitief te sporten, zonder dat het een zorgfunctie uitstraalt. De totstandkoming van het Ronald McDonald Centre acht de jury op alle vlakken uitmuntend.’

Ronald MCDonald Centre (foto: Lukk Kramer).

INITIATIEF EN DOELSTELLING

De Hedy d’Anconaprijs is een gezamenlijk initiatief van het Stimuleringsfonds voor Architectuur (SfA) en TNO. Atelier Rijksbouwmeester en het ministerie van VWS ondersteunen het initiatief. De prijs en de eraan gekoppelde communicatie en publiciteit beogen de kwaliteit van zorggebou-


Acta (foto: Jannes Linders). Acta (foto: Jannes Linders).

wen in alle facetten te verbeteren. De prijs is geen doel maar een middel om: 1. Voorbeeldige architectuur in de zorgsector bekendheid te geven bij alle betrokken partijen (opdrachtgevers, architecten, zorgprofessionals, overheden, gebruikers en ontwerponderwijs); 2. Kennis te verzamelen en delen over de totstandkoming van de genomineerde projecten. Tweede editie De Hedy d’Anconaprijs voor excellente zorgarchitectuur gaat niet over een mooi gebouw zonder meer. Professioneel opdrachtgeverschap, visi-

onaire architectuur, gevarieerde interieurs en innovatieve zorgconcepten zijn noodzakelijk voor een volgende generatie zorggebouwen. Uit de 101 inzendingen blijkt dat bouwen met respect voor de patiënt, cliënt, medewerker en familie, en met een meerwaarde voor de wijk en het omringende landschap, geen eenvoudige opgave is. Niettemin laat deze tweede editie van de prijs zien, dat de variatie aan oplossingen toeneemt. Slechts enkele bijzondere projecten zijn voorbeeldstellend en inspirerend. Bovendien maken medici, zorgprofessionals en architecten nog veel te weinig gebruik van elkaars expertise. De tweede ronde van de Hedy d’Anconaprijs toont aan dat streven

naar kwaliteitsverbetering in de zorgarchitectuur nodig blijft.

Acta (foto: Jannes Linders).

Ronald MCDonald Centre (foto: Lukk Kramer).

FMT Gezondheidszorg

15


H O B A R T

N E D E R L A N D

Bespaar door efficiënter afwassen In de grootkeuken wilt u aan het afwassen zo min mogelijk tijd en geld besteden. Afwassen is tenslotte niet uw ‘core business’. Wat kunt u doen om zo efficiënt mogelijk af te wassen? Onderstaand treft u vijf handvatten aan, waarmee u veel tijd en geld kunt besparen. 1. SORTEER DE VAAT

De meest efficiënte manier om een vaatwasmachine te beladen, is door verschillende types vaat te verzamelen en deze per soort te reinigen. Sorteren is hierbij het toverwoord. Als de vuile vaat binnenkomt in de spoelkeuken, dan is het verstandig om een locatie in te richten als sorteerruimte. Hier kan de vaat worden verzameld, ontkliekt en vervolgens worden gesorteerd. Een efficiënte belading zorgt voor minder wasbeurten en/of een lager aantal draaiuren van de vaatwasmachine. 2. SELECTEER EEN VAATWASMACHINE MET DE JUISTE CAPACITEIT

De vaat is gesorteerd en staat klaar om in de vaatwasmachine te worden gezet. Het komt nu aan op de tijd waarin de vaatwasmachine de gesorteerde vaat kan reinigen, zodat u het gewenste wasresultaat behaalt. Er zijn verschillende modellen professionele vaatwasmachines; van voorladers tot geautomatiseerde transportband vaatwasmachines. Voor een goed wasresultaat dient de vaat een bepaalde tijd in contact te komen met het waswater. Kies in ieder geval een vaatwasmachine die de juiste capaciteit heeft om uw vaat te reinigen met het normale wasprogramma. 3. SELECTEER EEN VAATWASMACHINE MET EEN ZO LAAG MOGELIJKE ‘TOTAL COSTS OF OWNERSHIP’

De nieuwste vaatwasmachines verbruiken al een stuk minder water. Echter het kan altijd beter. Vaatwasmachinefabrikant Hobart gaat zelfs voor het ultieme doel; wassen zonder water! Belangrijk omdat een lager waterverbruik automatisch het verbruik van energie en vaatwasmiddelen reduceert. Er hoeft minder waswater te worden opgewarmd en er wordt minder vaatwasmiddel 16

FMT Gezondheidszorg

DOOR: HOBART NEDERLAND BV

gebruikt. (Dit wordt gedoseerd met aantal gram per liter water) Aan u de vraag: “Weet u wat u per jaar betaalt aan exploitatiekosten zoals energie, water en vaatwasmiddelen?” Uit ervaring blijkt dat in de ‘total cost of ownership’ de exploitatiekosten vele malen hoger liggen dan de aanschafprijs. Gaat u een nieuwe vaatwasmachine aanschaffen? Kijk dan vooral naar de ‘total cost of ownership’! Uit vergelijkingen blijken de nieuwste PREMAX vaatwasmachines de meest zuinige vaatwasmachines op de markt. Dit resulteert tot besparingen die wel kunnen oplopen tot 30% op uw exploitatiekosten. Besparingen tot wel duizenden euro’s per jaar! Een voorbeeld van een PREMAX techniek is de vaatdetectie op de transportbandvaatwasmachine. De machine herkent automatisch het soort vaat en de mate van vervuiling en past hier het waterverbruik op aan. Zo verbruikt u nooit meer water dan noodzakelijk. De PREMAX vaatwastechnologie bestaat uit een pakket verschillende gepatenteerde technieken. Elk model vaatwasmachine van Hobart heeft een PREMAX uitvoering.

onderdelen. Regelmatig onderhoud houdt de machine in optimale conditie, het geeft extra bedrijfszekerheid en u heeft minder dure reparaties. 5. ONTZORG UZELF!

Zoals eerder vermeld, vaatwassen is niet uw ‘core business’. Vaatwasmachinefabrikant Hobart heeft daarom voor u het customer care programma opgesteld. Hierin analyseren productspecialisten uw spoelkeuken en brengen ze de knelpunten in kaart. Daarna begeleiden zij u in het maken van de juiste keuzes met betrekking tot het sorteren van de vaat en het selecteren van de juiste vaatwasmachine. Daarna kunt u kiezen voor een onderhoudsovereenkomst, zodat de monteurs proactief zorgen voor een optimale conditie van uw machine. Zo hoeft u zich minder bezig te houden met de afwas en kunt u profiteren van enorme besparingen.

4. ZORG VOOR REGELMATIG ONDERHOUD

Een vaatwasmachine draait meerdere keren per dag. Net als bij andere machines kunnen onderdelen door slijtage minder goed gaan presteren. Een minder functionerend onderdeel kan gevolgen hebben voor: het uiteindelijke wasresultaat, storingen of voor uitval van andere (soms dure)

Hobart Nederland BV Pompmolenlaan 12, 3447 GK Woerden T: 0348 - 462602 bart.blaauwendraat@hobartnederland.nl www.hobartnederland.nl


I N T E R N A T I O N A A L

Congres IFHE 2012 Noorwegen DOOR: P.G. KAMP EN A.W. BOEKE

Het IFHE (International Federation of Hospital Engineering) congres in Noorwegen richtte zich op de interactie tussen verschillende professionals werkzaam in de bouw, gebouwtechniek en facilitair management van ziekenhuizen. Speciale aandacht werd gegeven aan architectuur.

O

p het congres was een delegatie van bestuursleden van de NVTG aanwezig, die het voor elkaar hebben gekregen om het internationale congres in 2016 naar Nederland te halen. Dit is heel bijzonder te noemen mede vanwege de enigszins teleurstellende omstandigheid dat er in Noorwegen geen enkele bijdrage vanuit Nederland is geweest. Dat moet in 2016 en liefst ook al in 2014 (Buenos Aires) anders!

zicht dat ook de ziekenhuisgebouwtechniek een belangrijke impact heeft op de veiligheid en de kwaliteit van het medisch functioneren. Dit heeft ertoe geleid dat er in sommige landen specifieke scholing op academisch niveau voor bestaat. Noorwegen, Duitsland en Denemarken exporteren FM (met inbegrip van de specifieke kennis van gebouwtechniek) op wetenschappelijk niveau naar andere landen (Iran, Slovenië).

PLAATS EN BETEKENIS VAN HET IFHE

Voor sommige landen is ‘Hospital Engineering’ een facet van ziekenhuis(-gebouw) architectuur. Voor andere landen is de ziekenhuistechniek de geïntegreerde kennis en aandacht voor medisch technische apparatuur en gebouwinstallaties. Voor weer andere landen is de ziekenhuistechniek een onderdeel van facilitair management (FM). Waar specifiek medische apparatuur veelal intrinsiek veilig is ontworpen en bovendien tegenwoordig veel extra aandacht krijgt (o.m. de Leidraad van de OMS van 2008), groeit het in-

Scholing op academisch niveau krijgt onder meer vorm en betekenis bij het geïntegreerd interpreteren en omgaan met normen op basis van het gezag van wetenschappelijk onderzoek. Hierdoor zouden bijvoorbeeld onevenwichtig grote investeringen gericht op het vermijden van één specifiek risico (bijv. brand) kunnen worden vermeden door samenhang aan te brengen met maatregelen tegen risico’s binnen andere domeinen.

FMT Gezondheidszorg

17


I N T E R N A T I O N A A L HUIDIGE SITUATIE WERELDWIJD

Uit de verschillende presentaties blijkt dat er een wereldwijde tendens is van groei van de ziektekosten. Als vuistregel kan worden gesteld dat 20% van de ziekenhuiskosten zijn toe te rekenen aan facilitair management en daarvan is de helft voor rekening van het vastgoedbeheer met de daarin opgenomen installaties die, direct dan wel indirect, kritisch zijn voor de kernprocessen van het ziekenhuis. Het ziekenhuis is als gebouw in toenemende mate één groot medisch instrument. Technologie in de gezondheidszorg, in het bijzonder in ziekenhuizen, groeit sterk en is ook nodig. Deels betreft het nieuwe medische technieken, maar het betreft voor een ander deel ook technieken die zich richten op het verminderen van de personele lasten en de (energie-) kosten. Ondertussen kan techniek soms ook een onnodig grote kostenveroorzaker zijn. Dat geldt bijvoorbeeld voor sommige medische technieken als onevenredig hoge kosten gemoeid zijn met het beperken van slecht beoordeelde patiëntenrisico’s. Als voorbeeld werd de ruggenprik genoemd: Voorheen werd die nooit onder ultrasound geleiding gegeven, terwijl dit tegenwoordig vaak wel het geval is, zonder dat hiermee evenredig grote voordelen worden bereikt. Kostenreductie wordt vooral daar bereikt waar de techniek wordt ingezet om vroege diagnoses te kunnen stellen en waar de techniek goed geintegreerd wordt ingezet. SITUATIE NOORWEGEN

In Noorwegen waren de ziekenhuizen tot 2006 in handen van de gemeenten. Het beleid was zeer versnippert en er werd eigenlijk over de gehele linie verlies geleden. In 2006 is besloten de ziekenhuizen in handen van de staat te geven. In de regio noord heeft dit er toe geleid dat de ziekenhuizen na een aanloopperiode van drie jaar weer winstgevend zijn geworden. De noordelijke regio kenmerkt zich door een zeer lage bevolkingsdichtheid (9,5% van de bevolking leeft op 45% van het oppervlak van Noorwegen). Dit resulteert in kleine ziekenhuizen van vaak minder dan 100 bedden. Voor de kosten geldt dat vooral de salariskosten in de toekomst niet houdbaar lijken. Dit leidt tot een sterke focus op personeelsbesparende technieken.

lijk maar de beleving (van medewerkers en patiënten) van afstand kan door afwisselingen en verspringende wanden worden beperkt. Het gevoel voor de menselijke maat wordt verder verbeterd door de techniek buiten het zicht van de patiënten te houden. Eén van de architecten koos er ook bewust voor om de stromen van patiënten en medewerkers niet te scheiden. Op die manier ontstond er een vorm van informeel contact tussen patiënten en medisch personeel. ONTWERPEN MET BIM

BIM staat voor Building information Modelling. Hierbij worden 3D-tekeningen gemaakt van een te ontwerpen gebouw en al zijn installaties. Mogelijke knelpunten kunnen zo al voor de daadwerkelijke realisatie worden opgespoord en aangepakt. Bovendien kunnen de klanten en gebruikers al voor de bouw een idee krijgen van hoe een ruimte er uit komt te zien en of deze aan de verwachtingen voldoet. Een ander groot voordeel van het werken met BIM is dat alle partijen met de zelfde tekeningenset werken. Dus veranderingen worden meteen bij alle partijen inzichtelijk. Ruimtenummers en namen, oppervlaktes en inrichting worden telkens gesynchroniseerd. Ook is het mogelijk om aan de hand van het model energieberekeningen uit te voeren. Het (digitale) model kan vervolgens de bouwplanning, de ingebruikname (commissioning) en het onderhoud en beheer geïntegreerd ondersteunen. Hierdoor wordt enorm op faalkosten bespaard evenals op onderhouds- en beheerskosten. De kosten en investeringen aan manuren die in BIM worden gestoken blijken daardoor royaal terug te worden verdiend. Het werken met BIM vereist wel vanaf het eerste prille begin van een project strikte werkafspraken waar alle betrokken partijen zich nauwkeurig moeten houden. De verdiensten van het werken met BIM zitten hem niet direct in een kostenbesparing bij de bouw, maar in een verhoging van de geleverde kwaliteit. Des te meer verschillende disciplines deelnemen, des te groter de toegevoegde waarde van een BIM project is. Momenteel wordt er in opdracht van de ZGT te Hengelo een nieuw laboratorium gebouwd volgens deze methode.

ARCHITECTUUR

Tijdens het congres hebben verscheidene architecten ontwerpen van ziekenhuisgebouwen laten zien. Terugkerende onderwerpen in alle ontwerpen waren energieverbruik en patiëntbeleving. De gebouwen worden in koude gebieden heel compact gebouwd en in warme gebieden juist meer open. Beide met de filosofie om energie te besparen, op de verwarming, dan wel koeling van het gebouw. Zeker in de koudere gebieden was er ook veel aandacht voor de oriëntatie van het gebouw ten opzichte van de zon om zo veel mogelijk daglicht en instralingswarmte toe te laten. Lange(re) loopafstanden door gangen zijn vaak onvermijde18

FMT Gezondheidszorg

Het werken met BIM brengt grote databestanden met zich mee, tegelijkertijd dient er door de multidisciplinaire samenwerking door verschillende partijen gelijktijdig aan gewerkt te kunnen worden. Dit betekent dat er een oplossing gevonden moet worden om grote bestanden te kunnen delen, iets wat in het begin van het project geregeld dient te worden. Uiteindelijk kan de klant “zien” wat hij krijgt opgeleverd voordat het daadwerkelijk is gerealiseerd. Des te complexer het project des te meer winst valt er te behalen met BIM.


The viability model (adapted from Larssen and Bjørberg, 2004). GEBOUWBEHEER

Momenteel heeft de (technisch) facilitair manager in het algemeen geen goed overzicht en een gebrek aan geaggregeerde en evenwichtige (technische) managementinformatie over de gebouwen. De verwachting is dat hier winst te behalen valt. Door strategisch om te gaan met de gebouwen kan een kostenreductie en een efficiëntieverbetering van de zorg worden gerealiseerd. Voorwaarden voor deze verbeteringen zijn goede communicatie met en begrip van de core business en een uitgebreide analyse van de gebouwen. Bij het opzetten van life cycle beheer voor (ziekenhuis-) gebouwen blijken deze gebouwen geschaald te kunnen worden op hun bruikbaarheid en hun aanpasbaarheid. Hiermee kan bepaald worden hoe de gebouwen in de toekomst ingezet zullen worden en hoe onderhoudsplannen hier op afgestemd kunnen worden. In Noorwegen blijkt 40% van de gebouwen in de gezondheidszorg niet te voldoen aan de eisen die er aan gesteld worden. Bij het Facility Management ligt de focus vaak te eenzijdig op kosten en efficiency terwijl de afdeling FM nauwelijks inzicht heeft in de feitelijke behoeften van de “klant”, dat wil zeggen, de core business van het ziekenhuis. In toenemende mate is er inzicht in de waarde en voordelen van life cycle beheer in relatie met lange termijn huisvestings- / onderhoudsplanning (LTHP/LTOP; Programma

Multimap van Larssen (Multiconsult)). Interessant is ook de presentatie van Jensen over de MI (staat voor ‘management index’): Hiermee beoordeelt men de procurement costs*) als percentage van het onder beheer staande wagenpark, waarbij men de inspanningen voor het bijhouden van historische aanschafkosten en indexering kan worden vermeden. Wat betreft onderhoud is het Priorita project van de Fin Pietarinen interessant en ook LCCweb van Multiconsult (Listerud Integratie van normen op basis van gezag wetenschappelijk onderzoek: geen eenzijdige investeringen ter vermijding van één risico terwijl dat binnen andere domeinen andere risico’s vergroot). TOEKOMST

In 2014 wordt het IFHE congres in Buenos Aires gehouden en in 2016 in Den Haag. *)Totale kosten van verwerving: Uitschrijven tenders, onderhandeling, inkoop, commissioning, contractering (ook voor onderhoud), etc.)

De auteurs Ing. Ir. P.G. Kamp is sinds 2008 werkzaam als Biomedisch technoloog in de ZGT. Hij is kandidaat voor de nieuw op te zetten opleiding tot ziekenhuisingenieur. Co-auteur Drs. A.W. Boeke is ziekenhuisapotheker/farmaceutisch technoloog. Hij werkte van 1978 tot 2011 als ziekenhuisapotheker in Emmen en ZGT Hengelo.

FMT Gezondheidszorg

19


H U I S V E S T I N G

Máxima Medisch Centrum Veldhoven

Flexibel en toekomstgericht bouwen

Máxima Medisch Centrum (MMC) in Veldhoven legt medio april de laatste hand aan een forse uitbreiding. Alle patiënten zijn al verhuisd naar de nieuwe afdelingen, terwijl de werkzaamheden aan de back-office, de huisvesting voor de klinische genetica en de entree versterkende functies in de vrijgevallen afdelingen op de begane grond al zijn begonnen. Achter het gebouw komt de nieuwe afdeling GGZ (PAAZ) net boven het maaiveld uit. Deze moet in 2013 klaar zijn. FMT is in Veldhoven om te praten met Hans Brands, projectleider van onder meer deze nieuwbouw.

B

rands, van oorsprong verpleegkundige, is al sinds de eeuwwisseling betrokken bij de nieuwbouw van het MMC. Na een dienstverband van 23 jaar in het MMC, werkt hij sinds oktober 2011 als zelfstandig adviseur en projectmanager: “Ik kom van de werkvloer en kan daardoor met artsen praten, weet waarover ze het hebben, wat

20

FMT Gezondheidszorg

ze nodig hebben of bedoelen. Dat scheelt een stuk.” Zijn lessen uit 23 jaar betrokkenheid: controle op de regie houden, budgetten niet overschrijden, continuïteit in bouwteam en organisatie waarborgen en het projectmanagement in één hand houden. “Waarbij de financiële controle letterlijk naast me zit, als een luis in de pels.”

DOOR: GABRIËL VAN NEERVEN FOTO’S: MMC

De Veldhovense nieuwbouw meet 14.500 m2, bijna een derde van het bestaande gebouw uit 1990 en is flexibel van opzet, ingevuld in nauw overleg met de gebruikers. Hans Brands voegt daar meteen een waarschuwing aan toe: “Je kunt mensen volop de ruimte geven maar ga nooit aan de slag met ‘schuivende panelen’. Laat de tekeningen


voor Veldhoven, 22 miljoen voor de vestiging Eindhoven). Dit mede omdat MMC financieel gezond is en 25 ha eigen grond in het eigen vermogen heeft opgenomen.” Andere perikelen hadden ook invloed op de bouwplannen. Aanvankelijk zou Psychiatrie samen gaan met de GGzE, maar die laatste haakte vanwege nieuw beleid af. MMC heeft dat opgelost door de afdelingen in Eindhoven en Veldhoven te combineren tot één nieuwe afdeling GGZ met polikliniek en dagbehandeling in Veldhoven. “Al valt die heel wat kleiner en soberder uit dan aanvankelijk gedacht,” zegt Brands. SAMENWERKEN OM TE INNOVEREN

Het MMC kiest er ook voor om alle specialismen zoveel mogelijk rond één thema te concentreren. Zo omvat het Vrouw, Moeder en Kind-centrum onder meer gynaecologie, verloskunde, perinatologie, kindergeneeskunde en alle andere zorg voor deze doelgroep. Waarbij aanstaande moeders bovendien hun eigen verloskundige mee kunnen brengen naar een van de zestien nieuwe kraamsuites.

“rusten” en houdt vast aan de grote lijn. Dat kan wanneer je ervoor zorgt dat de plannen flexibel genoeg zijn.” In de nieuwe vleugel vinden onderdak: het Vrouw Moeder Kind-centrum, Kinderpsychologie, SportMáx en het Cardiologisch Centrum. De eerste afdelingen zijn in november vorig jaar verhuisd naar de nieuwbouw. De overige verhuizingen waren afgelopen april/mei en de officiële opening volgt medio september. UITBREIDING PRIORITEIT

Máxima Medisch Centrum is gevestigd op twee locaties, één tegen het centrum van Eindhoven en een tweede tussen Veldhoven en de autosnelweg. Locatie Eindhoven richt zich daarbij op planbare en laagcomplexe zorg, terwijl in Veldhoven complexe, intensieve zorg, spoedeisende hulp, eerste harthulp en zorg voor vrouw, moeder en kind geconcentreerd zijn. Beide locaties samen vormen het grootste medisch centrum van ZuidoostBrabant, met ruim drieduizend medewerkers en

tweehonderd specialisten. MMC is in 2001 ontstaan uit de fusie tussen het Diaconessenhuis in Eindhoven en het Sint Joseph Ziekenhuis in Veldhoven. Terugkijkend constateert Hans Brands: “Alle ziekenhuizen die in die periode gebouwd zijn, zijn als gevolg van ministeriële besluiten feitelijk te klein. Vandaar dat uitbreiding al snel een prioriteit werd.” In 2006 kwam de bouwvergunning af, nog onder het regime van het intussen opgeheven College Bouw Ziekenhuisvoorzieningen. Nu ziekenhuizen in de nieuwe bekostigingsstructuur risicovol moeten bouwen, diende de financiële kant van de bouw overgedaan te worden en moest het MMC met de banken aan tafel. “Dat was niet langer een kwestie van een kop koffie drinken en een kwartiertje praten om de zaken te regelen. Om van een bank geld te lenen, moesten we een compleet langetermijnhuisvestingsplan, inclusief financieel plan, op tafel leggen. Toch hebben we de benodigde 75 miljoen euro kunnen lenen (53 miljoen

Bijzonder daarbij is dat de kamers in de nieuwbouw voor meerdere functies inzetbaar zijn. De technische infrastructuur is overal aanwezig, waardoor apparatuur simpelweg kan worden binnengereden en aangesloten. Dat garandeert maximale flexibiliteit. “We hebben in de nieuwbouw alleen één- en tweepersoonskamers, die allemaal qua functie uitwisselbaar zijn. Geen conventionele verloskamers maar ‘suites’ die van een woon- en slaapkamer kunnen worden omgetoverd in een medische behandelkamer door de benodigde apparatuur naar binnen te rollen en in te pluggen.” Deze inrichting is en wordt ontwikkeld in nauwe samenwerking met Philips die als partner en leverancier van bijna alle apparatuur in de nieuwbouw fungeert. “Doordat intensive zorg voor neonaten in eenpersoonskamers plaatsvindt, kun je zo een kamer ook benutten voor experimenten met bijvoorbeeld verlichting of andere nieuwe ontwikkelingen.” TU/e en MMC werken hierbij intensief samen, bijvoorbeeld met het ontwikkelen van een ‘smartjacket’ waardoor bewaking van neonaten minimaal belastend is of met camera’s die het gelaat van baby’s in een couveuse vastleggen en bewaken.“Innovatie in nauwe samenwerking met ontwikkelaars krijgt hier daadwerkelijk vorm,” vat Brands samen.

FMT Gezondheidszorg

21


H U I S V E S T I N G vast te houden.” Groei ziet hij met name in het aantal bevallingen, dat kan stijgen van 2.500 naar 3.000 per jaar. Brands ziet daarnaast grote kansen in de vergrijzing: “Onze regio trekt wat dat betreft ‘profijt’ van de dubbele vergrijzing, die in Zuidoost-Brabant de hoogste groei van Nederland laat zien. Alle zorg die met vergrijzing te maken heeft, biedt dus volop kansen.”

Het MMC wil haar cardiologische zorg optimaliseren door concentratie van alle kennis en kunde op één bouwlaag/afdeling. Thematisch werken is dan ook de boodschap van cardiologie. Deze richt zich in de nieuwbouw niet alleen op primaire hartziekten maar werkt ook nauw samen met sportgeneeskunde, een groot specialisme waar het MMC veel groei in verwacht. Niet alleen voor het behandelen en voorkomen van sportletsel maar ook voor bijvoorbeeld onderzoek naar beter (sport)schoeisel of kleding. EIGEN VERMOGEN

Hoewel het MMC financieel min of meer een uitzondering is, kijkt Hans Brands verder om zich heen: “Nieuwbouw van ziekenhuizen verkeert ernstig in mineur. Wat in zekere zin een zegen is: we moeten voortaan veel efficiënter omgaan met onze gebouwen en vierkante meters. Deze geen tien maar vijftien of zestien dagdelen gebruiken, dus ook ’s avond en in weekeinden.” “Het bestuur van MMC had als snel in de gaten dat er op financieel gebied het een en ander stond te gebeuren. Daarom zijn we al in 2004 begonnen om de lange termijn huisvestingsplannen op de rails te zetten. Tegenwoordig wordt van ziekenhuizen minstens 18% eigen vermogen gevraagd. Welk ziekenhuis kan dat opbrengen, zonder het

22

FMT Gezondheidszorg

ten laste te brengen van de primaire zorg?” Als gezegd: het MMC heeft het geluk dat het in totaal 25 hectare grond bezit die sinds 2009 op de balans mogen staan en als onderpand zorgen voor 17% van het eigen vermogen. In Eindhoven bezit het ziekenhuis zeven hectare waarvan ongeveer de helft nog beschikbaar is, in Veldhoven zelfs achttien hectare waarvan ruim tien hectare vermarkt kunnen worden. En daar is Brands al hard mee bezig: eind dit jaar moeten de plannen voor een Health Technolgy Park rond zijn, waarin gezondheidszorg, onderzoek, onderwijs, en innovatie van medische apparatuur samenkomen. ZORGCONCEPT MET UITSTRALING

De nu gerealiseerde nieuwbouw is toonaangevend voor het nieuwe zorgconcept van het MMC. De basis daarvan is family centered care, oftewel het gezin zo veel mogelijk intact laten. Dat kan door alle functies rond vormen van zorg te centraliseren. Wat weer makkelijk gemaakt wordt door een flexibel gebouw waarin met name door de overal aanwezige medisch-technische infrastructuur veel functies uitwisselbaar zijn. “We zouden zelfs de hele afdeling Cardiologie een verdieping omhoog kunnen verhuizen als een andere afdeling meer ruimte nodig heeft.” De achterliggende visie vat Hans Brands als volgt samen: “Ik ben ervan overtuigd dat ons zorgconcept in combinatie met veel aandacht voor het comfort van de patiënten succesvol zal blijken te zijn. We zijn het aan ons zelf en aan de (Brainport)regio verplicht een internatonale uitstraling te hebben. In kwaliteit, onderzoek, vernieuwing, en aandacht voor patiënten. Een nieuw ziekenhuis trekt de eerste jaren sowieso vijf tot acht procent meer patiënten. Ons streven is die toename

Het nieuwe drie verdiepingen hoge gebouw biedt ruimte aan 171 bedden en meet per verdieping ongeveer 4.500 m2. De investering bedraagt circa € 40 miljoen. Voor de bouw tekenen onder meer huisarchitect de Jong Gortemaker Algra architecten die ook het oorspronkelijke gebouw tekende. Adviseur is Deerns raadgevende ingenieurs. Met de nieuwbouw breidde ‘Veldhoven’ ook onder meer de warmte-koude-opslag uit en is energiezuiniger geworden. In de nieuwbouw is veel aandacht geschonken aan de inrichting. Ruime poliklinieken, warme kleuren, leuke zithoekjes en voornamelijk één- en enkele tweepersoonskamers. Ook aan de familieleden wordt gedacht. Die kunnen blijven slapen omdat er veel mogelijkheden voor rooming in zijn gerealiseerd. Flexibel is een van de trefwoorden in Veldhoven en dat geldt ook in een ander opzicht: de bouw is zo uitgevoerd, dat daar desgewenst in de toekomst nog een bouwlaag bovenop kan komen. Dat zal niet snel nodig zijn, want in de nieuwe vleugel staat zelfs een forse ruimte leeg die later naar behoefte ingevuld kan worden. Door de nieuwbouw wordt 3.400 m2 tijdelijke huisvesting opgeruimd. Na alle verhuizingen zullen de afdelingen in de bestaande bouw een ruimer jasje kunnen krijgen. Het MMC is hiermee nog niet uitgebouwd. De 43 jaar oude vestiging in Eindhoven wordt voor €22 miljoen gerevitaliseerd en voor de bestaande bouw van het ziekenhuis in Veldhoven staan nog grotere ontwikkelingen in de steigers. Over beide onderwerpen kunt u meer lezen in komende nummers van FMT Gezondheidszorg.


D E

J O N G

G O R T E M A K E R

A L G R A

Máxima zet de trend Veldhoven biedt een Europees unicum: gezinsgerichte zorg, óók als de ernstig zieke moeder of pasgeboren baby intensive care nodig heeft. Het Máxima Medisch Centrum (MMC) opent in september 2012 officieel de deuren van de nieuwe vleugel die behalve het Vrouw-Moeder-Kind-centrum ook Cardiologie en Sportgeneeskunde huisvest.

K

enmerkend voor de Jong Gortemaker Algra (dJGA) is het ontwerpen van kwalitatieve, heldere architectuur, met oog voor innovaties in de zorg en de wens van de patiënt. Het bureau is al jarenlang architect van het MMC, eerst van de nieuwbouw, later van de vele verbouwingen. Dé reden dat MMC het architecten- en ingenieursbureau bijna tien jaar geleden vroeg voor de realisatie van de nieuwbouw. Hoe spannender de weg erheen, des te trotser zijn alle partijen op het eindresultaat. Het Máxima Cardiologisch Centrum op de tweede verdieping omvat alle disciplines rondom ‘het hart’. Wat goed combineert met het specialisme Sportcardiologie, onderdeel van afdeling Sportgeneeskunde op de derde verdieping. SportMáx speelt in de Nederlandse eredivisie als het gaat om de

begeleiding van (top)sporters en de behandeling van blessures. De verpleegafdelingen van het Vrouw-MoederKind-centrum (Kindergeneeskunde, Gynaecologie/Verloskunde en Perinatologie) zijn gericht op ‘family centered care’: de zorg organiseert zich rond het gezin in plaats van de behandelaar. De huidige medische wetenschap onderstreept het belang van vroege hechting. En daarbij vertaalt een betere en snellere genezing zich weer in economische winst, doordat de ziekenhuisopname korter is. REVOLUTIONAIR

Uniek voor Europa is dat de gezinsgerichte zorg in MMC zich uitstrekt tot de ‘neonatale intensive care unit’ (NICU) – voor ernstig zieke, veel te vroeg geboren baby’s, en voor vrouwen met een

DOOR: DE JONG GORTEMAKER ALGRA

risicovolle zwangerschap of verlossing die ‘obstetrische high care’ (OHC) behoeven. Door nauwe samenwerking tussen de medische professionals en dJGA zijn zowel zowel zorg en veiligheid, als privacy en comfort voor moeder en kind gegarandeerd. In álle stadia tussen heel ziek en gezond, en met steun van de vader. De NICU-kamers en OHC-kamers hebben dezelfde afmetingen als de kraamsuites en verpleegkamers. Behalve voor een ziekenhuisbed en een couveuse, is er plaats voor een bedbank. De hightech die in een kritieke situatie noodzakelijk is, kan worden weggewerkt zodra het gevaar is geweken. Dan oogt der ruimte weer als een gezellige hotelkamer. En als een van de ernstig zieken op de kamer opknapt, verandert diens rol van patiënt(je) in gast. De medische techniek is volledig ten dienste gebracht van de werkprocessen en het personeel is bijgeschoold. De vader krijgt pantry-instructies; met zelf- en mantelzorg ontlast hij op zijn beurt het personeel. Zo draagt ieder zijn steentje bij in de uitvoer van een revolutionair concept.

FMT Gezondheidszorg

23


V C M

M E D I C A L

VCM Medical distributeur van Nihon Kohden neurologie VCM Medical in Leusden verkoopt en onderhoudt medische diagnostische apparaten en accessoires op het gebied van Cardiologie, Neurologie, Gastro-enterologie en Urologie.

W

ij laten de apparatuur werken bij de klant. Wij beschikken daartoe over de benodigde technische en functionele kennis over de apparaten en de systemen; de ICT-kennis om de apparatuur goed te laten aansluiten op de ICTomgeving van de klant; de gebruikerskennis om de verpleegkundige op de juiste wijze te kunnen adviseren. Wij installeren alle apparaten zodanig dat sto-

ringsgevoeligheid minimaal is en dat de stabiliteit maximaal is. Daarnaast instrueren wij alle betrokkenen voor langdurig en efficiĂŤnt gebruik. Wij willen hoogstaande dienstverlening koppelen aan uitstekende productlijnen. Op het gebied van neurologie zijn dat de producten van Nihon Kohden, een toonaangevende Japanse producent met distributeurs in vrijwel elk land van de wereld. De apparatuur van Nihon Kohden is bekend

DOOR: VCM MEDICAL

door zijn kwaliteit en gebruiksgemak. Nihon Kohden draagt actief bij aan de ontwikkeling van de medische techniek. Researchmedewerkers van het bedrijf hebben gepubliceerd in vooraanstaande medische, technische en wetenschappelijke tijdschriften. Wij willen deze hoge standaard doorzetten naar de klant. Op neurologisch gebied verkopen en installeren wij diagnostische apparaten voor: s %LEKTRO ENCEFALOGRAlE%%' s %LEKTROMYOGRAlE%-'%0 s 0OLYSOMNOGRAlE03' s )NTRA/PERATIEVE-ONITORING)/- Daarnaast leveren wij alle benodigde accessoires, die daarbij horen. Vanuit onze doelstelling om hoge service te bieden leveren wij servicecontracten, telefonische ondersteuning en waar nodig klantenbezoek. Vaste protocollen worden gevolgd, waardoor garanties kunnen worden afgegeven. De protocollen worden zorgvuldig bewaard. VCM Medical zorgt voor state of the art kennis. Daartoe organiseren wij samen met onze leveranciers regelmatig workshops en seminars voor alle gebruikers. Adresgegevens VCM Medical VCM Medical Hamersveldseweg 135, 3833 GN Leusden Telefoon: 033 4345060 Email: info@vcmmedical www.vcmmedical.nl

24

FMT Gezondheidszorg


I N N O V A T I E

I N

H U I S V E S T I N G

Het nieuwe verpleeghuis De discussie binnen de ouderenzorg heeft zich de laatste jaren vooral toegespitst op kleinschalige versus grootschalige voorzieningen. Kleinschalig wonen wordt, in ieder geval voor de doelgroep dementie, sterk gestimuleerd. Volgens sommigen is het zelfs het enige juiste model. Toch zijn er nog steeds ouderenzorgorganisaties die bewust kiezen voor het realiseren van een verpleeghuis, maar dan wel in een nieuw jasje: eenpersoonskamers en kleine groepen in een geclusterde vorm.

DOOR: IR. PAULINE MOURITS, ONDERZOEKER BIJ TNO CENTRUM ZORG EN BOUW

de organisaties zijn innovatief en onderzoekend, gedreven om steeds te zoeken naar manieren om het zorgaanbod te verbeteren in een veranderende omgeving. En, niet onbelangrijk, niet bang voor de kritische blik van een buitenstaander. Aan de feestelijke opening van een nieuw gebouw gaan jaren van voorbereiding en hoge investeringen vooraf. Dan is het spannend om te zien of de investeringen het waard zijn geweest.

van bewoners met dementie, medewerkers, vrijwilligers en bezoekers. Daarnaast zijn interviews gehouden met managers en bestuurders en zijn documenten en tekeningen bestudeerd. In dit artikel worden de resultaten van de onderzoeken besproken. Hoewel de gebouwen heel verschillend zijn, zowel qua opzet, omgeving en architectuur, zijn er ook overeenkomsten tussen de twee gebouwen. Er is in beide gevallen gekozen voor kleinschalig groepswonen in een grootschalige setting, er is gebouwd op een Vinex-locatie en er is betonkernactivering toegepast om mee te verwarmen én te koelen.

TNO Centrum Zorg en Bouw denkt na over de vraag hoe zorggebouwen in positieve zin kunnen bijdragen aan het welbevinden en de veiligheid van cliënten, medewerkers en bezoekers. Een belangrijk middel bij het beantwoorden van die vraag zijn gebouwevaluaties. Uit een zogenaamde ‘post occupancy evaluation’ (POE) kunnen we leren wat werkt, en wat niet. De kennis die hiermee wordt gegenereerd kan worden ingezet voor het verbeteren van het bestaande gebouw, maar ook voor nieuwe bouwplannen. Zowel AxionContinu in Utrecht als Zorgcombinatie Zwolle waren geïnteresseerd in een evaluatie van hun nieuwe verpleeghuis nieuwe stijl. Bei-

TNO heeft in De Ingelanden van AxionContinu en in Het Zonnehuis van Zorgcombinatie Zwolle een POE uitgevoerd. De kern van het onderzoek bestond uit een enquête onder bewoners, familie

KENMERKEN GEBOUWEN

In 2008 is het verpleeghuis De Ingelanden in Leidsche Rijn in gebruik is genomen. Het gebouw bestaat uit 5 bouwlagen, waarbij een deel van de begane grond als parkeergarage fungeert. In het gebouw wonen en verblijven ruim 100 mensen. AxionContinu biedt zorg aan psychogeriatrische bewoners, somatische bewoners en mensen die tijdelijk in De Ingelanden verblijven voor reactivering of revalidatie. Iedere bewoner heeft een eigen kamer die binnen een groepswoning voor 7 of 8 bewoners ligt. Het sanitair wordt gedeeld. Daarnaast wordt door een andere zorgorganisatie een groepswoning gehuurd voor mensen met een verstandelijke beperking. De Ingelanden heeft ongeveer 250 medewerkers. Het Zonnehuis is een verpleeghuis in de Zwolse Vinex-wijk Stadshagen dat sinds 2007 in gebruik is. Het gebouw heeft 3 bouwlagen. In het FMT Gezondheidszorg

25


I N N O V A T I E

I N

H U I S V E S T I N G de protestantse gemeente die binnendoor bereikbaar is. In Het Zonnehuis werken ongeveer 450 mensen. RAPPORTCIJFER

De gebouwen werden door de gebruikers goed beoordeeld. Het gemiddelde rapportcijfer dat werd gegeven was een 7,5. Het merendeel van de gebruikers vindt het gebouw mooi, vindt het goed in de omgeving passen en prettig om in te wonen en te werken. Beide verpleeghuizen beschikken over een café of restaurant. Dit is een van de meest gewaardeerde onderdelen van het gebouw.

‘Het beste van het gebouw is de entree, lekker ruim en licht en modern. De huiskamers zijn ook gezellig.’ Medewerkster De Ingelanden gebouw wonen ruim 100 psychogeriatrische be- in groepen van 8 personen. In de groepen voor woners en wordt zorg geboden aan 70 somati- de psychogeriatrische bewoners is het sanitair op sche cliënten waaronder revalidatie en palliatief de gang, in de andere groepen is er een badkamer terminale zorg. Ook in dit verpleeghuis is geko- per twee bewonerskamers. In het gebouw bevindt zen voor kleinschalig wonen voor zowel de bewo- zich ook het behandel- en expertisecentrum van adv. 9 x 12,8 cm:advertentie 9 x 12,8 cm 12-01-2009 11:22 ners met dementie als somatiek. Cliënten wonen Zorgcombinatie Zwolle. Bijzonder is de kerk van

Medisch elektrische scheiding met gezond verstand

Compacte energiezuinige trafo(verdelers) voor medisch elektrische scheiding in geclassificeerde ruimten volgens NEN1010-7/A3 en netwerkisolatoren voor scheiding van data-installaties volgens IEC60601-1

Informatie: info@geveke-besturingstechniek.nl

26

FMT Gezondheidszorg

Het binnenklimaat (temperatuur en ventilatie) wordt minder positief ervaren. Het zelf goed kunnen regelen van de temperatuur en de ventilatie scoort in de voorzieningen onvoldoende. Daarnaast worden nog veel verbetermogelijkheden gezien voor de buitenruimte. KLEINSCHALIGHEID IN GROOTSCHALIGHEID

Een belangrijke overeenkomst tussen beide organisaties is dat bewust is gekozen voor het concept ‘Kleinschalige zorg in een grootschalige setting’. Dit concept zou de voordelen van een huiselijke omgeving, waar cliënten zich thuis voelen, combineren met een veelheid aan voorzieningen. Daarnaast is het een manier om kleinschaligheid betaalbaar te maken en te houden. Maar worden de groepen ook gebruikt en ervaren als ‘echte’ woningen? En wat is de meerwaarde van de voorzieningen in het gebouw voor de cliënten? Gezien de hoge waardering van de gebruikers voor de voorzieningen in zowel Het Zonnehuis als de Ingelanden lijkt de keuze voor clustering in een gebouw met een hoog voorzieningenniveau een goede te zijn geweest . Het grand café in De Ingelanden wordt door veel gebruikers met name genoemd als onderdeel van het gebouw dat zeker moet blijven, vooral door de familie van de psychogeriatrische bewoners. In een evaluatieonderzoek van kleinschalige woonvormen voor ouderen met dementie werd geconstateerd dat bewoners in de stand-alone voorzieningen in de wijk relatief het minst bezoek kregen. Als mogelijke verklaring werd geopperd dat


in de stand-alone voorzieningen minder afleiding voor familie is in de vorm van aparte ruimten zoals een activiteitenruimte, restaurant en dergelijke en familie dus eerder is aangewezen op de huiskamer (Van Liempd e.a., Evaluatieonderzoek naar de kwaliteit van de huisvesting van kleinschalige woonvormen voor ouderen met dementie, 2009). En hoewel het concept van kleinschalig groepswonen door de respondenten zeker wordt gewaardeerd, wordt ook in deze POE opgemerkt dat het prettig is om ergens naar toe te kunnen gaan buiten de afdeling.

entreehal, het grand café en de huiskamers zijn mooi ingericht. Maar in de gangen zou meer contrast mogen zijn, met bijvoorbeeld de deuren van het sanitair in een andere kleur. Bovendien is zowel in Het Zonnehuis als in De Ingelanden gekozen voor kleinschalig groepswonen voor zowel de bewoners met dementie als de somatische cliënten. Uit het oogpunt van flexibiliteit een logische keuze. Het aantal mensen dat lijdt aan dementie en de bijbehorende zorgvraag zullen de komende decennia sterk stijgen, de capaciteit voor deze mensen kan op deze manier eenvoudig uitgebreid worden. Voor de revalida-

De Plaza in Het Zonnehuis trekt veel bezoekers, ook uit de wijk. Koffie en thee zijn ‘De plaza is perfect, gezellig, daar is altijd gratis, dit heeft een aantrekkende bezoek, het is een ontmoetingsplek.’ werking op mensen van buiten. Vrijwilligster Het Zonnehuis Eén van de redenen om voor een nieuwe locatie in de Vinex-wijk te kiezen was de wens om het gebouw een maat- tiepatiënten heeft het kleinschalige concept waarschappelijke inbedding te geven. Door de Plaza schijnlijk niet zoveel meerwaarde. AxionContinu is deze opgave geslaagd. Ook in De Ingelanden is realiseert in nieuwe projecten dan ook een zorghet de bedoeling dat het gebouw een buurtfunc- hotel voor deze doelgroep. tie krijgt. Door de crisis en de vertraging in de woningbouwproductie ligt het gebouw nu nog BETONKERNACTIVERING vrij geïsoleerd. Al jaren is er veel aandacht voor koeling in zorginstellingen. Bij nieuwbouw wordt dan ook alBij de kleinschalige groepswoningen zijn nog wel tijd een vorm van koeling aangebracht. Betonwat kanttekeningen te plaatsen. De architect heeft kernactivering wordt steeds meer toegepast in in Het Zonnehuis een grote rol gespeeld. De ar- de gezondheidszorg, zo ook in deze twee verchitectuur, de buitenkant, de gebruikte materia- pleeghuizen. Energiebesparing staat hierbij voorlen en in het bijzonder de leistenen, wordt hoog op maar ook het verwachte thermisch comfort gewaardeerd. Maar in de groepswoningen heb- speelt een rol. Voor cliënten en personeel heeft dit ben de keuzes van de architect minder goed uit- systeem als voordeel dat het koeling in de zomer gepakt. De gangen en huiskamers worden door biedt. Uit deze onderzoeken blijken de gebruikers de gebruikers te steriel gevonden, de gangen de voordelen van het systeem nog onvoldoende te zijn nog teveel onderling uitwisselbaar. De Inge- ervaren. De medewerkers vinden het te warm, of landen is een modern en licht gebouw, de grote te koud. Dit komt overigens overeen met het lan-

delijke beeld. Uit onderzoek uit 2004 onder verplegend en verzorgend personeel bleek dat 71% op het werk te maken heeft met onaangename temperaturen (te koud of te warm). Volgens 54% is er te weinig frisse lucht (Nagelhout, Werkbeleving van het verplegend en verzorgend personeel, 2004). Gezien de resultaten uit dit onderzoek lijkt de situatie in nieuwe gebouwen niet te verbeteren. Omdat een goed binnenklimaat kan bijdragen aan een hogere productiviteit en een lager ziekteverzuim is nader onderzoek van belang. Alle gebruikers vinden dat de temperatuur slecht te regelen is, dit geldt ook voor de ventilatie. Dit kan bijdragen aan de ontevredenheid over de ervaren temperatuur, bekend is veel dat mensen graag controle willen hebben over hun situatie, dus ook over de fysieke omgeving. POST OCCUPANCY EVALUATION

Een POE is een systematische evaluatie van een gebouw na ingebruikname. Voor de organisatie is een POE een middel om vast te stellen of het gebouw voldoet aan de vooraf geformuleerde doelstellingen en of het naar verwachting presteert. Een belangrijk onderdeel van een POE is vaststellen of het gebouw voldoet aan de behoeften van de gebruikers. In de gezondheidszorg zijn de gebruikers cliënten (patiënten of bewoners), bezoekers, medewerkers en vrijwilligers. Bij het ontwerpen van een nieuw gebouw wordt bijna altijd gebruik gemaakt van gebruikerservaringen. Door middel van een POE kunnen deze gebruikerservaringen op een systematische manier worden verzameld. Gebouwevaluatie zou idealiter een vast onderdeel van het bouwproces uit moeten maken. Na ingebruikname volgt de evaluatie, waarvan de resultaten weer kunnen worden gebruikt als informatie voor de initiatieffase en het programma van eisen van een volgend bouwproject. In dit artikel zijn slechts enkele resultaten uit de uitgevoerde onderzoeken belicht. Bij AxionContinu en Zorgcombinatie Zwolle hebben de uitkomsten onder andere geleid tot aanpassingen in het bestaande gebouw en andere keuzes in nieuwe bouwprojecten. Voor TNO heeft het onderzoek nieuwe kennis over zorggebouwen opgeleverd die bijvoorbeeld weer wordt gebruikt om het OAZIS instrument aan te passen. Zie voor OAZIS: www.tno.nl Meer informatie over dit onderzoek? Pauline.mourits@tno.nl

FMT Gezondheidszorg

27


B R A N D V E I L I G H E I D

EGM adviseurs luiden de noodklok

Ziekenhuizen verminderd brandveilig Een brand is een van de ergste rampen die een ziekenhuis kan overkomen. Het is nog maar de vraag of de Nederlandse zorginstellingen goed tegen brand zijn beveiligd. Na de ingebruikname van een project gaat er veel mis.

E

en bezoek aan een willekeurig ziekenhuis op een willekeurige dag. Op de afdeling verloskunde is het een drukte van belang. Bedden worden door de gangen gereden, en één leeg bed blijft tussen de schuifdeuren staan, die daardoor niet meer dicht kunnen. Op de afdeling kindergeneeskunde opent een klein jongetje met gemak de deur van de toiletten. In het trappenhuis staan twee papiercontainers klaar om naar de afvalstortplaats te worden gebracht en in één van de ruime gangen is een monteur bezig een gat in een muur te boren, waardoor een elektriciteitsdraad moet lopen. Een doodgewone dag dus, waar de gemiddelde bezoeker of patiënt nog niet eens zijn schouders over zou ophalen. Zo niet EGM adviseurs Pim van der Vliet en Cees Dirks, specialisten op het gebied van brandveiligheid. Als zij dit willekeurige ziekenhuis op deze willekeurige dag zouden binnenstappen, zouden bij hen alle alarmbellen gaan rinkelen. Mocht er namelijk brand uitbreken, dan zou dat een ramp kunnen betekenen. “De brand is nog niet het ergste, maar de rookontwikkeling die eruit voortkomt, is het grootste probleem,” zegt bouwfysisch adviseur Pim van der Vliet van EGM. “Rook kan veel schade berokkenen aan de longen van de patiënten, personeel en bezoekers.” Rook ontwikkelt en verspreidt zich snel, vandaar dat de meeste veiligheidsmaatregelen erop gericht zijn rookontwikkeling en verspreiding tegen te gaan. Dat gebeurt onder meer met (schuif)deuren die zich meteen moeten sluiten op het moment dat een brandalarm afgaat. Staat er een bed tussen, dan is dat niet mogelijk. Drangers op deuren voorkomen dat een deur onverhoeds open

28

FMT Gezondheidszorg

DOOR: KATJA MEERTENS FOTO’S: EGM ARCHITECTEN

blijft staan, waardoor een volgende ruimte zich - in geval van een calamiteit - met rook kan vullen. Dat die deuren dan door kleine kinderen niet gemakkelijk zijn te openen, is minder van belang. Vanzelfsprekend moeten vluchtroutes als trappenhuizen goed begaanbaar zijn en mogen daar in geen geval obstakels als papiercontainers staan. En gaten boren in brandwerende muren doet de functie van zo’n muur teniet, omdat eventuele rook er alsnog doorheen kan komen. VEILIGHEIDSMAATREGELEN WORDEN NIET NAGELEEFD

Van der Vliet en Dirks vinden het tijd de noodklok te luiden. Het willekeurige ziekenhuis is niet voor niets willekeurig. Verplichte periodieke inspecties van brandweer of installateur ten spijt, hebben Dirks en Van der Vliet in een onderzoek bij een aantal zorginstellingen in het land geconstateerd dat noodzakelijke veiligheidsmaatregelen in de praktijk niet worden nageleefd. “De brandweer kijkt vooral naar hoe je een gebouw moet ontruimen,” zegt senior adviseur Van der Vliet van EGM. “Installateurs controleren of de installaties werken, de gaten vallen dan op de raakvlakken van die specialisaties. Niemand kijkt bijvoorbeeld of er achter het systeemplafond een open gat zit dat zich in geval van brand met rook kan vullen. De regelgeving geldt tot de oplevering, daarna wordt die veel minder gecontroleerd. Terwijl in de praktijk gezondheidscentra continu worden verbouwd. Dan boort een monteur een gat in een muur die daar voor de brandveiligheid is neergezet en sluit hij die niet brandwerend af. Maatregelen tegen ziekenhuizen die onvoldoende brandveilig zijn, bestaan nauwelijks. Je kunt een

Dubbele deur in brandscheiding tussen gang en magazijn waarvan de drangers zijn losgekoppeld. ziekenhuis niet sluiten. Gelukkig gebeurt er niet vaak een calamiteit, maar het zou ons niet verbazen als het een keer uit de hand loopt.” De bouwkundig adviseurs maken zich zo’n zorgen omdat een brand een van de ergste rampen is die een gezondheidsinstelling kan overkomen. Je moet er niet aan denken dat vuur en rook een gebouw treft waarin veel niet-zelfredzame mensen, ouderen, kinderen en hulpverleners samenkomen. Om maar niet te spreken over welk effect zo’n ramp heeft in de samenleving. “Dat willen wij voorkomen. Het is een ondankbaar vak, want vaak gebeurt er niets. Het is als een airbag in de auto. Je hoopt hem niet nodig te hebben, maar als je tegen de vangrail knalt, ben je blij dat ie erin zit,” zegt Dirks. BEWUSTWORDING EN PERIODIEKE CONTROLE

Om de onveilige situatie in zorginstellingen tegen te gaan, pleiten Van der Vliet en Dirks voor een aantal maatregelen. Op de eerste plaats moet het personeel bewust worden gemaakt van brandveiligheid, zodat ze geen bedden meer tussen schuif-


duur is en omdat ziekenhuisbesturen bang zijn dat ze plotseling afgaan met enorme waterschade tot gevolg. Sprinklers gaan niet spontaan af en bij een beginnende brand worden hooguit enkele sprinklerkoppen geactiveerd” VAN ONTWERPFASE TOT OPLEVERING BETROKKEN

Vluchtdeur belemmerd door materiaalopslag. deuren zetten of papiercontainers in trappenhuizen. “De gebruikers van het gebouw zouden regelmatig een toelichting moeten krijgen over hoe het gebouw in elkaar zit en hoe ze ervoor kunnen zorgen dat het brandveilig blijft. Dat kan bijvoorbeeld na de jaarlijkse ontruimingsoefening en bij de aanstelling van nieuw personeel,” zegt Van der Vliet. Daarnaast moeten de installaties die ervoor zorgen dat deuren dicht gaan zodra er een rookmelder afgaat, periodiek worden getest. “Het liefst twee keer per jaar”, zegt Dirks. “Alles heeft onderhoud nodig, dus ook dat soort installaties. Nu worden die vaak niet of te weinig getest, vanuit economisch oogpunt. Maar op veiligheid zou je niet moeten besparen.” Ook zouden de EGM adviseurs graag zien dat er jaarlijks een brandrisicoinventarisatie plaatsvindt. Zitten de drangers nog op de deuren, zijn de nieuwe gaten in de brandwerende muren wel op de juiste wijze afgesloten, wat zit er achter het systeemplafond? Tot slot zien Van der Vliet en Dirks nog een technische oplossing voor het geval installaties niet of onvoldoende werken. “Hang sprinklers in het gebouw. Dan ben je minder afhankelijk van installaties of nalatig handelen. Nu gebeurt dat vaak niet, omdat het Containers met brandbaar materiaal in vluchttrappenhuis.

EGM adviseurs maakt deel uit van EGM architecten, een van de grootste architectenbureaus van Nederland die zich heeft gespecialiseerd in het bouwen van gezondheidsinstellingen. EGM is onder meer verantwoordelijk voor de nieuwbouw en renovatie van het Erasmus MC in Rotterdam, de nieuwbouw van het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch en ontwerpt binnenkort een groot oncologisch ziekenhuis in Changyuan, China. EGM adviseurs is vaak vanaf de ontwerpfase tot de oplevering bij de bouw of renovatie van een zorginstelling betrokken, bij opdrachten van EGM architecten, maar ook bij die van andere architectenbureaus. “Een architect kiest een bepaald materiaal, de bouwkundig adviseur controleert of dat materiaal aan de (brand)veiligheids- en duurzaamheidseisen voldoet,” zegt Van der Vliet. “Steen en bepaalde soorten hout bijvoorbeeld, geven bij brand minder rook af dan kunststof materialen.” Omdat in zorginstellingen minder zelfredzame mensen verblijven, zijn vluchtroutes enorm belangrijk. Daarover wordt bij het ontwerp al nagedacht. Zijn gangen niet te lang, is er een horizontal evacuatie - over dezelfde verdieping - mogelijk, waar zijn de trappenhuizen gepositioneerd? “De architect zoekt de grenzen op van esthetiek

Moeilijk te dichten gaten door wirwar aan doorvoeringen van kabels en leidingen in brandscheiding. en functionaliteit en wil daarom bijvoorbeeld maar één trap, de bouwkundig adviseur kijkt naar veiligheid en adviseert twee trappen. De oplossing is vaak een compromis, waarbij uiteraard ook wordt gekeken naar de kosten,” zegt Van der Vliet. Tijdens de bouw kijken veel partijen mee naar de veiligheid van het gebouw. De architect, opzichter, constructeur, installateur, bedrijfshulpverlening en brandweer: zij brengen allemaal hun expertise mee op het gebied van veiligheid. Wat is dan de rol van de bouwkundig adviseur? Dirks: “Wij kunnen op de snijvlakken van de verschillende disciplines een belangrijke rol spelen. Daarin zijn wij onafhankelijk. We verkopen geen systemen, we verkopen kennis waarmee een veilig gebouw kan worden gerealiseerd, zowel bij de oplevering als tijdens de gebruiksfase.”

EGM adviseurs maakt deel uit van EGM architecten en is in 1980 opgericht. De werkzaamheden van EGM adviseurs bestaan uit bouwfysica, brandveiligheid, bouwtechnische advisering, bouwpathologie (bouwschade), bestekken, calculaties en toezicht. Vanuit deze verschillende disciplines is recent de advisering over het verduurzamen van gebouwen geprofessionaliseerd. Twee medewerkers zijn inmiddels opgeleid tot BREEAM expert. Kennis over duurzaam bouwen is al jaren opgebouwd binnen het bureau. Om invulling te geven aan deze ambitie is in 2011 een project gestart van opleiding en certificering. Dit heeft onder andere geleid tot een ISO 14001 certificering voor EGM, de implementatie van een standaard nieuwe werkwijze in projecten door gebruik te maken van de unieke EGM-DUBOtool (DUurzaam BOuwen tool), betrokkenheid bij de normontwikkeling van duurzame gebouwen in de gezondheidszorg bij Greencalc (BREEAM-light) en GPR, een aantal concrete duurzame projecten en tot slot de verduurzaming van onze eigen bedrijfsvoering. EGM adviseurs werkt letterlijk en figuurlijk dicht bij het ontwerp. De adviseurs hebben ieder hun specialisatie maar hebben vooral aandacht voor advisering in de breedte. In een vroeg stadium van het ontwerp wordt interdisciplinair meegedacht.

FMT Gezondheidszorg

29


U BENT GESPECIALISEERD IN DE ZORG

WIJ IN BRANDVEILIGHEID. Vetrotech ontwikkelt hoogwaardig brandwerend glas met als optie multifunctionele eigenschappen, zoals stralings-, geluids- en in- of uitbraakwering. Met onze verdiepingshoge glazen brandscheidingen, bijvoorbeeld in kleur, creĂŤert u een overzichtelijke en herkenbare zorgomgeving. Ons standaard geharde glas leidt tot besparing en, belangrijker nog, tot minder letsel, dus tot extra veiligheid. Meer informatie over ons brede programma, uitgebreid getest in de meest voorkomende profielen vindt u op www.vetrotech.nl.


T I J D E L I J K E

V O O R Z I E N I N G E N

Bussman realiseert tijdelijke OK-afdeling St. Anna Ziekenhuis Het St. Anna Ziekenhuis in Geldrop is met een ingrijpend renovatieproces bezig. Daar maakt ook de OK-afdeling deel van uit. Recent is daarom een tijdelijk OK-complex in gebruik genomen. Deze interim afdeling, die gesitueerd is op een deel van het parkeerterrein achter het ziekenhuis, is gerealiseerd door Bussman, leverancier van flexibele huisvesting voor onder andere de zorgsector.

D

e tijdelijke twee bouwlagen tellende OK-afdeling van het St. Anna Ziekenhuis beschikt naast vier kleine en twee grote OK’s, over alle nevenvoorzieningen zoals een recovery, holding, steriele opslag en technische ruimten. De 1000 m2 OK’s zijn gehuisvest op de tweede bouwlaag die aansluit op de beddenafdeling van het ziekenhuis. Op de eerste bouwlaag vinden we 1000 m2 aan

kantoren en andere ondersteunende afdelingen. De bouw van het OK-complex is gestart in januari 2012 in de fabriek van Bussman in Beuningen. Half maart zijn de bouwactiviteiten begonnen op het terrein van het ziekenhuis. Zes weken later kon de OK-afdeling worden opgeleverd. Uiteraard is er veel tijd geïnvesteerd in de engineering. De planning is dat het ziekenhuis gedurende ne-

DOOR: COR VAN LITSENBURG

gen maanden van de voorziening gebruik maakt. Daarna worden de verschillende onderdelen weer gebruikt voor een tijdelijke OK-afdeling van een andere zorginstelling. Arjan de Rijke van Bussman vertelt dat de OK-afdeling weliswaar een tijdelijke huisvesting is, maar dat dit niet in de kwaliteit is terug te zien. ‘De voorschriften zijn dermate streng dat een tijdelijk OK-complex aan

FMT Gezondheidszorg

31


T I J D E L I J K E

V O O R Z I E N I N G E N

dezelfde veiligheidsvoorwaarden moet voldoen als een reguliere voorziening. Overigens is deze OK-afdeling bedoeld voor een gebruikstermijn van negen maanden, hij zou echter net zo goed 20 jaar kunnen blijven staan. Door de modulaire opbouw kan de voorziening eenvoudig aan veranderende capaciteitseisen worden aangepast. We kunnen bijvoorbeeld OK’s van 18, 36 of 54 m2 maken. Dat is tamelijk uniek, evenals de binnenhoogte die wij realiseren. Voor deze OK’s is gekozen voor een hoogte van 3,5 meter. We kunnen zelfs tot 3,8 meter.’ PERMANENTE HUISVESTING

Flexibiliteit in combinatie met de hoge kwaliteit is voor zorginstellingen steeds vaker aanleiding om deze bouwwijze ook in de overwegingen te betrekken voor permanente huisvesting’, aldus De Rijke die aangeeft dat de zorg een belangrijke markt is voor Bussman. Hij tekent daarbij aan dat daarbij wel gestreefd wordt naar huisvesting met

32

FMT Gezondheidszorg

een duidelijke meerwaarde. ‘Wij zijn gespecialiseerd in huisvesting waar de techniek een belangrijke rol speelt. Engineering, in samenwerking met partners, is een belangrijk aspect van onze producten.’ Voor Bussman is het OK-complex in het St. Anna Ziekenhuis de eerste complete, groots opgezette OK-afdeling. Al eerder realiseerde het bedrijf de huisvesting met OK’s voor Oogziekenhuis Zonnestraal in Hilversum en dialyse- en MRI-afdelingen. Arjan de Rijke is ervan overtuigd dat het bedrijf een steeds belangrijkere rol gaat spelen in het realiseren van OK-afdelingen. Voor zowel tijdelijke en permanente voorzieningen. De Rijke: ‘De kwalificaties voor een tijdelijke OK-afdeling zijn niet minder dan die voor een permanente huisvesting. Vanuit die optiek doen wij niet onder voor reguliere voorzieningen. Ik durf te stellen dat de modulaire opbouw zelfs veel voordelen biedt, juist ook voor permanente huisvesting. We kunnen met diverse gevelmaterialen werken en ook zijn wij in staat OK’s met daglichtvoorzieningen te maken. Daarnaast is het natuurlijk de vraag waarom er voor grote bedragen geïnvesteerd moet worden in een “betonoplossing” met een levensduur van 30 jaar, als de techniek en regelgeving elke 10 jaar veranderd en een upgrade van de OK noodzakelijk maakt. Modulaire bouw is niet alleen aanmerkelijk goedkoper, en dus sneller terug te verdienen, maar is ook impliciet beter geschikt voor technologie-upgrades tijdens de gebruikstermijn van het complex. Tijdens de engineering is hier ook rekening mee gehouden. Een complete OK kan binnen zeer korte tijd om-

gewisseld worden voor een nieuwere, ge-upgrade versie. Een plug and play concept voor modulaire OK’s. IPAD

Door het modulaire systeem dat Bussman heeft ontwikkeld zijn alle componenten uitwisselbaar en kunnen in betrekkelijk weinig tijd aanpassingen worden gerealiseerd. Voor een onderdeel van het ziekenhuis dat zo onderhevig is aan snelle technologische ontwikkelingen en veiligheidseisen die steeds strenger worden, is dat erg belangrijk. Een technologische ontwikkeling van deze tijd die we in de OK’s van het St. Anna terugzie is de aanwezigheid van ingebouwde iPads van Apple. Arjan de Rijke: ‘Via deze tabletcomputers wordt onder meer temperatuur, verlichting, tijdsinstellingen in verband met bijvoorbeeld overwerk en alarmmeldingen geregeld. Daarnaast kan een verbinding worden gelegd met de iPod of smartphone van de chirurg of patiënt of met bijvoorbeeld de muzieksite Spotify zodat het team tijdens de operatie via Apple Airplay kan luisteren naar de favoriete muziek. Een bijzaak, maar wel een belangrijke.’


Thuis in Flexibele Huisvesting

Het Bussman Universeel Verplaatsbaar OK Complex In ziekenhuizen of klinieken vinden regelmatig bouwwerkzaamheden plaats. Deze werkzaamheden hebben een enorme impact op de bedrijfsvoering. Juist in een ziekenhuisomgeving is de overlast, denk daarbij aan lawaai en stof, die bouwwerkzaamheden met zich meebrengen, zeer ongewenst. Als het om een OK afdeling gaat, zelfs onacceptabel. Bussman, al jaren een prominente aanbieder van tijdelijke en semipermanente accommodatie in de gezondheidszorg, heeft een "universeel verplaatsbaar OK complex" ontwikkeld en biedt nu een oplossing voor het optimaal uitvoeren van bouwwerkzaamheden. U bouwt uw permanente voorziening terwijl de bedrijfsvoering zijn voortgang vindt in het verplaatsbare OK complex. In dit complex zijn alle benodigde voorzieningen, zoals plenums, luchtbehandelingskasten, pendels, OK lampen, hermetisch sluitende deuren, scheidingstrafo's, etc, etc.) opgenomen. Hiervoor worden uitsluitend gerenommeerde merken toegepast. Bel of mail ons snel voor meer informatie of een afspraak. Bussman Verhuur BV IJzerwerf 1 6641 TK Beuningen T 024-6790100 F 024-6790101 E info@bussman.nl www.bussman.nl


G R O O T K E U K E N I N R I C H T I N G

Waarheen met de keukens in de gezondheidszorg?

Verschillende wegen leiden naar Rome Productiekeuken, assemblagekeuken, compactkeuken, satellietkeuken, pantry’s, uitgiftepunten, frontcoocking, buffetwagens en selfservice. Er lijkt heel wat aan de hand in keukenland. Nieuwe concepten duiken op terwijl tegelijkertijd de hand steeds vaster op de knip gehouden wordt. Versterken of bestrijden deze ontwikkelingen elkaar en wat zijn de huidige trends? Met die vragen ging FMT Gezondheidszorg naar twee specialisten: Judith Wichard, specialist grootkeukens bij Royal Haskoning en Uwe Reimer, directeur Gram Nederland B.V. (koeling) en voorzitter van de NVLG, de Nederlandse Vereniging van Leveranciers van Grootkeukenapparatuur.

D

e hoofdvraag is: ga je als instelling de keuken in eigen beheer nemen of uitbesteden; zelf produceren of alleen assembleren? Dat stelt mevrouw Wichard. “Voor beide keuzes zijn goede argumenten te vinden, altijd afhankelijk van

wat de instelling wil, hoe deze georganiseerd is en welke visie die aanhangt. Daarnaast maakt het een groot verschil of je denkt vanuit nieuwbouw of binnen bestaande gevels wat wilt of moet doen. En natuurlijk heb je – binnen en buiten de

Renovatie Franciscus Ziekenhuis Roosendaal - expeditie en orderpick ruimte.

34

FMT Gezondheidszorg

DOOR: GABRIËL VAN NEERVEN; FOTO’S: ROYAL HASKONING / NVLG

gezondheidszorg - te maken met zaken als veiligheid, beheer, logistiek en, niet te vergeten, een trend naar gezonder, biologischer en ecologischer koken en eten.“ In het bijzonder in de gezondheidszorg ziet Judith Wichard de scheiding tussen bereiding en consumptie steeds groter worden (ontkoppeling), doordat het aantal zorgplaatsen buiten de instelling stijgt. Ook het aantal maaltijden dat vanuit de instelling wordt gefinancierd neemt af, terwijl het aantal maaltijden dat door de klant zelf wordt betaald zal toenemen. Dat heeft een aantal gevolgen: s $OOR TOENAME VAN DE POLIKLINISCHE EN DAGbehandelingen, neemt het aantal externe bezoekers toe en worden de restaurants in toenemende mate door meerdere doelgroepen gebruikt; s $E VOEDINGSDIENSTEN ZULLEN DE MENSEN NAAR het eten moeten halen. Bijvoorbeeld doordat de voedingsassistenten met een buffetwagen op de kamers komen en de patiënten een keuze kunnen maken uit het assortiment. Of doordat op de verpleegafdeling een uitgiftepunt met


zitgedeelte wordt ingericht; s !FDELINGSKEUKENS WORDEN MEER SELFSUPPORting, al dan niet met een eigen vaatwaskeuken en praktisch meestal voor grotere afdelingen of eenheden. Hierdoor komt meer verantwoording op de werkvloer te liggen; s "ROODMAALTIJDENWORDENRECHTSTREEKSAANGELEverd door de toeleverancier en uitgegeven via broodbuffetwagens; s $EWARMEMAALTIJDENWORDENAANGELEVERDVIA de compactkeuken en uitgegeven via een uitgiftebuffet, buffetwagen of serveerwagen; s 5ITGIFTEMETFRONTCOOKINGBEREIDINGINDEUITgifte en in het zicht van de restaurantbezoeker), koelwanden en ‘uitgifte’ door restaurantbezoeker zelf (zelfbediening); s )NSTELLINGSRESTAURANTSWORDENSTEEDSVAKEROOK voor andere doeleinden gebruikt, voor vergaderingen of presentaties, als flexibele werkplek of bedienen de buurt of wijk, worden meer openbaar. Dat vereist meer flexibiliteit, in inrichting en gebruik. ONTKOPPELING

“Ruwweg kun je stellen dat ontkoppeling aantrekkelijk wordt vanaf ongeveer zeshonderd maaltijden. Dan beginnen de aantallen waarin vooruitwerken en warmhouden tijdens transport economisch verantwoord worden. Als componenten niet meer binnen een redelijke tijd tot maaltijden kunnen worden samengesteld en/of geleverd bij de consument, heeft het ontkoppeld bereidingssysteem de voorkeur. In de praktijk is het redelijk de warme maaltijden af te leveren, c.q. te serveren binnen een periode van 90 minuten. Bij een bereidingscapaciteit van meer dan zeshonderd maaltijden duurt het portioneren en samenstellen van de maaltijden 75 tot 100 minuten. De kwaliteit van met name groente zal dan snel achteruitgaan. Dit betekent dat er in charges bereid moet worden en de portioneerruimte in charges bevoorraad moet worden en is het noodzakelijk over te gaan op het ontkoppeld bereidingssysteem. Mede door die ontkoppeling zie je op dit moment dat de compact- of assemblagekeuken een trend is. Ik vraag me echter wel af of dit zo blijft. Een aantal ontwikkelingen gaat juist de tegenovergestelde kant op: gezonder of meer biologisch koken; verse producten gebruiken, liefst van dicht bij huis; koken in open keukens en eten bereiden op bestelling.”

Renovatie Franciscus Ziekenhuis Roosendaal - warme keuken. de kostenkant: “De grootkeukenbranche wordt de laatste drie, vier jaar geconfronteerd met versoberingen in de cateringbranche en het uit- of zelfs afstellen van noodzakelijke investeringen. In 2008 heeft de NVLG samen met de overheid ‘criteria duurzaam aanbesteden voor de overheid” ontwikkeld. De bedoeling is dat de overheid het goede voorbeeld geeft voor duurzaam werken. De realiteit is echter anders dan deze wens, ook bij de overheid.” Aanbestedingen in onze branche worden tot het laatste moment uitgesteld, waardoor de sec-

tor vaak voor problemen komt te staan die veroorzaakt zijn door andere disciplines. Denk aan het ontbreken van de nodige nutsvoorzieningen en bouwtechnische tegenwerpingen om te voldoen aan wet- en regelgeving. Voor grootkeukens zijn op dit gebied met name van belang de Hazard Analysis Critical Control Points (HACCP), Warenwetregeling Hygiëne van levensmiddelen (WHL) en Arbo-besluit. In de praktijk zijn duurzaam en financieel verantwoord werken daardoor erg lastig.”

Nieuwbouw Gelre ziekenhuizen Zutphen - uitgifte.

VERSOBERING

De heer Reimer van zijn kant legt de nadruk op FMT Gezondheidszorg

35


Vertrouw de zorg voor een gezond klimaat toe aan de specialist Ziekenhuizen en zorginstellingen zijn er in tal van variaties. Maar ze hebben allemaal één ding gemeen: een zo optimaal mogelijke welzijnstoestand van de patiënt. Carrier heeft hetzelfde doel. Een goed klimaatbeheersingssysteem kan immers het welzijn van een patiënt beïnvloeden. Gezonde lucht voor een gezond klimaat. Carrier is ‘s werelds grootste expert. Als uitvinders van de airconditioning zijn we altijd een stap verder in technologie, om u in iedere situatie de optimale oplossing te bieden. Klimaatbeheer op afstand bijvoorbeeld, dat doen we al in ruim 20% van alle Nederlandse ziekenhuizen. Dus, voor élke klimaatoplossing: turn to the experts. Carrier Airconditioning. Do you turn? T (071) 341 71 11, www.carrier.nl

turn to the experts


G R O O T K E U K E N I N R I C H T I N G zien zelfs goedkope, soms huishoudelijke, investeringen, welke binnen één a twee jaar vervangen dienen te worden omdat deze niet geschikt zijn voor professioneel gebruik. Daarom heeft de NVLG kwaliteitscriteria gedefinieerd, die een toekomstige afnemer/gebruiker als basis kan gebruiken voor een aanbesteding. Vakkundigheid, kennis en kunde, betrouwbaarheid en servicegerichtheid zijn hierin gedefinieerd en gewaarborgd.” MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN

Nieuwbouw Gelre ziekenhuizen Zutphen - vaatwaskeuken. Judith Wichard herkent dat beeld wel: “De gezondheidszorg heeft vaak al een programma van eisen klaar. Het aantal maaltijden bepaalt het aantal vierkante meters dat nodig is en de invulling daarvan. Ingenieursbureaus als Royal Haskoning, Deerns en Grontmij – om de grote spelers op dit vlak maar te noemen – worden dan meestal gevraagd voor een second opinion. Als ingenieursbureau moet je dan vaak woekeren met vierkante meters, vooral als je binnen bestaande bouwkundige wanden moet werken.” “Daarbij spelen wij vooral een grote rol in de logistiek, de aan- en afvoer van goederen en in het bijzonder van afval. Dat wordt dikwijls vergeten of pas als laatste aan gedacht, terwijl je daar eigenlijk mee zou moeten beginnen. Bij inkoop en productie valt heel wat winst te behalen op dat gebied.” Renovatie Franciscus Ziekenhuis Roosendaal - buffetwagen.

De huidige trends dragen daar ook aan bij: inkopen van halffabricaten en kant-en-klaar maaltijdcomponenten, waardoor het accent van het koken wordt verlegd naar het assembleren. Daardoor heb je minder bereidingsruimte en meer gekoelde tussenopslag nodig, met het accent op inname, tussenopslag en verdere distributie. Extra koel- en vriesopslag leidt tot meer flexibiliteit om halffabricaten en kant-en-klaar maaltijdcomponenten te kunnen inkopen en opslaan. En natuurlijk dienen de ruimten bij voorkeur in de logistieke lijn gesitueerd te zijn, zodat schone en vuile lijnen elkaar niet kruisen. Ten laatste maar niet ten leste is flexibiliteit belangrijk. Ook bij de bereidingsapparatuur in de uitgifte: een wokunit moet eenvoudig kunnen worden vervangen door een bakplaat of andere eenheid.” Om toch meer werk te maken van duurzame en economisch verantwoorde keukens en restaurants, is de NVLG een ‘bewustwordingsoffensief ’ begonnen. Uwe Reimer: “De NVLG probeert met branchegerelateerde bedrijven problemen in het voortraject te bespreken en te voorkomen. Ook de afnemers van onze producten en diensten zijn hierbij gevraagd. Vaak ontbreekt de nodige expertise om een kwalitatieve juiste beslissingen te kunnen nemen. Trend is, dat overwegend economische, korte termijn beslissingen worden genomen, omdat het beoordelingssysteem van organisaties niet gericht is op de totale levenscyclus van de investering in grootkeukenapparatuur. We

Een andere belangrijke ontwikkeling voor grootkeukens is maatschappelijk verantwoord ondernemen. De NVLG leden kunnen bedrijven adviseren en helpen bij de invulling van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid en zo ook financieel rendement behalen voor hun opdrachtgevers. Denk hierbij aan het integreren van grootkeukenapparatuur in de gehele technische voorziening van een gebouw door bijvoorbeeld warmteterugwinnen van de vaatspoelmachine, koel- en vrieskasten etc. om een pand te verwarmen. Binnen enkele jaren wordt het Europees energielabelingsysteem ingevoerd, dat het voor eindgebruikers beter mogelijk maakt apparatuur goed te kunnen vergelijken en de juiste beslissing te nemen. Ook hieraan heeft de NVLG meegewerkt. Economisch verantwoord, duurzaam, flexibel en modern koken en uitserveren kan, mits we de juiste keuzes maken. Allemaal opdat wij op een verantwoorde manier buitenshuis kunnen eten en drinken.” Judith Wichard – die zelf in de catering begon, bedrijfsrestaurants heeft opgezet, verbouwd en aangepast voordat ze ‘dichter bij het vuur ging zitten’ en naar een ingenieursbureau is overgestapt, vindt voeding ‘hartstikke belangrijk’. “Zeker in de gezondheidszorg. Steeds meer patiënten komen al ondervoed het ziekenhuis binnen. Daarom is het belangrijk daar veel en gerichte aandacht aan te besteden. Door goed en gezond te koken en klantgericht te werken. De patiënt naar het eten toehalen kan daarin een belangrijke rol spelen. Want zien eten, doet eten. Logistiek, situering, temperatuur, bouwkundige afwerking en inrichting van de ruimten spelen daarom bij elk ontwerp even belangrijke rollen. Welk concept een instelling daarbij kiest, is niet de belangrijkste vraag. Zoveel mensen, zoveel wensen; een goede oplossing is altijd te vinden. Verschillende wegen leiden immers naar Rome.”

FMT Gezondheidszorg

37


KORT NIEUWS

VERIFIRE: DE SNELSTE VERIFICATIE BIJ BRANDMELDING Sinds het nieuwe Bouwbesluit mogen uitsluitend panden met minder zelfredzame personen of waar mensen slapen, een brand rechtstreeks doormelden naar de brandweer. Gebouwen die niet in deze categorie vallen, kunnen hun brandmeldingen slechts nog doormelden naar een particuliere alarmcentrale. Deze mag een brandmelding pas na verificatie doorsturen naar de brandweer. De kost-

bare tijd die daarmee gemoeid is, kan worden overbrugd met VeriFire. Het is een kostenefficiënte oplossing waarmee organisaties bij een echte brand verzekerd blijven van een snelle opvolging door de brandweer. Mactwin ontwikkelde het systeem. Voor meer informatie: www.mactwin.nl

INTRODUCTIE BLOOM FUSION Niko Projects introduceerde een nieuwe release van haar bloom oplossing voor zorginstellingen: bloom Fusion release 4. Ontwikkeld in samenwerking met professionals werkzaam in zorginstellingen bundelt bloom Fusion domotica, verpleegoproep, passieve alarmering en zorgregistratie tot één krachtig geheel. De nieuwe release kenmerkt zich door nieuwe functionaliteiten die de efficiën-

PARTNERSCHAP VOOR VIJFTIEN JAAR Het HagaZiekenhuis uit Den Haag en Siemens Healthcare gaan intensief samenwerken op het gebied van beeldvormende technologie. Hiertoe hebben zij een uniek technologisch partnerschap gesloten van ruim 50 miljoen euro voor de duur van vijftien jaar. Als resultaat beschikt het ziekenhuis altijd over de modernste apparatuur. Dit betekent een verdere verbetering van de patiëntenzorg, diagnostiek en kostenbeheersing. Gedurende

deze periode installeert en vervangt Siemens Healthcare alle beeldvormende medische apparatuur van het HagaZiekenhuis. Tegen een vaste vergoeding zorgt het bedrijf bovendien voor het onderhoud, software-upgrades en continue training en certificering van de medewerkers. Ze zullen ook samen onderzoeken hoe de medische zorg beter en kosteneffectief kan worden georganiseerd.

ANODISCH OXIDATIE SYSTEEM De Ecapro van SKW Biosystems is als eerste anodisch oxidatie systeem nu officieel goedgekeurd om Legionella en biofilm te bestrijden in drinkwater. Het college voor toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (ctgb) heeft op 25 april 2012 een toelating verleend en hiermee wordt het gedoogbeleid voor dit systeem omgezet in een definitieve toelating. Alleen goedgekeurde systemen mogen als alternatieve techniek worden toegepast ter bestrijding van legionella in drink38

FMT gezondheidszorg

water in leidingen van een collectieve watervoorziening zoals genoemd in artikel 35 van het waterleidingbesluit. Onder het zogenaamde gedifferentieerde toelatingsbeleid zijn er de afgelopen jaren tientallen Ecapro systemen succesvol toegepast is o.a. verschillende ziekenhuizen, verzorgingshuizen, penitentiaire inrichtingen en hotels. Voor meer informatie: www.skwbiosystems.nl

tie van zorginstellingen verder verbeteren: gepersonaliseerde bewonersprofielen, prikbordfunctionaliteiten, verbeterde rapportages, dynamische vloerplannen en geoptimaliseerd bewonersbeheer. Alle functionaliteiten in de nieuwe release zijn ook beschikbaar binnen het modulaire prijsmodel van bloom. Met de gepersonaliseerde bewonersprofielen is het mogelijk om woonautomatisering en passieve alarmering in kamers van bewoners, gangen en kantoren te personaliseren voor bewoners en medewerkers. Via het prikbord kan de zorginstelling snel en eenvoudig korte berichten op de bloom Stations zichtbaar maken. Ze zijn beschikbaar in elke bewonerskamer, gangen en centrale ruimtes. Het prikbord is een efficiënt communicatiemiddel, waarbij belanghebbenden binnen het zorgproces praktische mededelingen kunnen ontvangen. Voor meer informatie: www.nikoprojects.nl


TVVL ONDERSCHEIDINGEN Tijdens de TVVL jaarvergadering 2012 die in Scheveningen plaatsvond, namen in totaal vijf TVVL-leden een onderscheiding in ontvangst. Ing. Rienk Visser ontving de BJ Maxprijs, deze wordt tijdens de jaarvergadering uitgereikt aan een persoon die een studie of onderzoek heeft gepubliceerd op een voor alle geïnteresseerden toegankelijke wijze.

Ing. Hans Besselink, drs.ing. Aart van Gelder en prof.ir. Rob Kouffeld werden benoemd tot lid van verdienste wegens hun grote inspanningen voor de vereniging en de promotie van het vakgebied. Dr. Laure Itard ontving de Rehva Professional Award.

LEAN AND GREEN AWARD VOOR TECHNISCHE UNIE Technische Unie behoort tot de eerste 250 bedrijven in Nederland die de CO2-uitstoot van hun logistieke activiteiten binnen vijf jaar met 20% reduceren. Op 19 april jl. ontving de groothandel in technische installatiematerialen hiervoor de Lean and Green Award van het programma Duurzame Logistiek. Lean and Green is een stimuleringsprogramma dat bedrijven aanmoedigt om een hoger duurzaamheidsniveau te bereiken. De toekenning van de award gebeurt op basis van een plan van aanpak, waarin concrete doelstellingen voor CO2-reductie zijn vastgelegd. Na het behalen van de award worden de resultaten periodiek voor het programma gemonitord. Tech-

Cofely en woningcorporatie Stadlander hebben een overeenkomst gesloten voor het ontwerp, de bouw en het 3-jarig onderhoud van het nieuwe woon-zorgcomplex Vissershaven. Het bedrijf is verantwoordelijk voor de duurzame energievoorziening voor alle appartementen en andere gebouwen in het woonzorgcomplex. Deze oplossingen zijn kosteneffectief en bieden een tastbare bijdrage aan

nische Unie wil de CO2-reductie van haar logistieke activiteiten onder meer bereiken door de inzet van LZV’s (Langere en Zwaardere Vrachtwagencombinaties) bij de nachtelijke transporten tussen haar distributiecentra en overslagpunten. Daarnaast treft het bedrijf maatregelen om de huisvesting van haar distributiecentra en overslagpunten nog energiezuiniger te maken. Ook werkt zij aan de uitbreiding van haar nachtdistributie (minder files, minder uitstoot) en aan de ontwikkeling van backhauling (het uitleveren bij klanten combineren met het afhalen van goederen bij leveranciers).

RUIMTEREGELAARS De Siemens-divisie Building Technologies breidt haar Gamma-Instabus assortiment op het gebied van gebouwentechniek uit met nieuwe KNX-ruimteregelaars. Deze onderscheiden zich door hun gebruiksvriendelijke visualisering en bediening. De nieuwe KNXruimteregelaars UP237K en UP254K worden in verschillende design-varianten op de markt gebracht, geheel passend bij het Delta-schakelmateriaalprogramma. Ze ondersteunen applicaties voor zowel verwarming als koeling. De beide ruimteregelaars kunnen als 2-punts- of continuregelaars worden geconfigureerd en ondersteunen (2-standen) verwarmen en/of koelen. De schakelsignalen voor de verschillende actoren zijn eveneens configureerbaar. Een belangrijk kenmerk zijn

COFELY LEGT DUURZAAM FUNDAMENT VOOR WOONZORGCOMPLEX

de overzichtelijk ingedeelde LED’s voor de indicatie van bedrijfs- en storingstoestanden. Voor meer informatie: www.siemens.nl

een zo laag mogelijk energieverbruik en optimale energieprestaties. Daarnaast is het bedrijf ook verantwoordelijk voor de elektronische en werktuigbouwkundige installaties. In het concept zijn er innovatieve op maat gesneden technologische oplossingen bedacht voor extra veiligheid en comfort. De verlichting wordt automatisch geregeld om een dagnachtritme te simuleren en kunnen de bewoners akoestisch bewaakt worden. Het verzorgend personeel krijgt dan een melding als er sprake is van plotse inactiviteit. Als een bewoner bijvoorbeeld in de badkamer ten val komt, wordt dit opgemerkt door intelligente bewegingssensoren. Bij het ontwerp is ook gekeken naar duurzame aspecten en het beperken van milieueffecten. Dit komt tot uitdrukking in de plaatsing van een Warmte en Koude Opslag systeem (WKO), waardoor het woon-zorgcomplex op duurzame wijze wordt voorzien van energie.

FMT Gezondheidszorg

39


N V T G

I N F O

NVTGINFO

NVTG-SECRETARIAAT: L.W. SCHOUTEN, BAARS 12, 1261 PE BLARICUM T: 035 526 0329 F: 035 523 4169 M :06 532 66 110 E: SECRETARIS@NVTG.NL I: WWW.NVTG.NL

NVTG Golf Event 10 jaar Dit jaar wordt het NVTG Golf Event voor de tiende maal georganiseerd. De jubileumversie van dit gewaardeerde evenement vindt plaats op 7 september. Vaste locatie: De Scherpenbergh in Lieren. Ook dit jaar komt het Golf Event tot stand dankzij de welwillende medewerking en bijdragen van de bedrijfsleden: Unica, Joulz, Deerns en Applicom.

NVTG. Aanmelden kan uitsluitend via de website www.NVTG.nl. Aarzel niet en schrijf nu in. Aan de wedstrijddeelneming is een maximum aantal deelnemers verbonden (baan vol = inschrijving vol). De clinic zal niet snel overtekend raken, maar ook daar willen we graag weten op hoeveel gasten we mogen rekenen. Nadere informatie is te verkrijgen bij de NVTGGolf Event coördinator Wim van Gurp, e: wvangurp@home.nl.

NIET ALLEEN VOOR GOLFERS

De NVTG organiseert haar NVTG Golf Event niet alleen voor degenen die het spel beheersen (of denken dat te doen). Met nadruk worden alle geïnteresseerden uitgenodigd die nog (bijna) nooit een golfclub in de hand hebben gehad. Juist voor die mensen zijn er op 7 september introductielessen, de zgn. golfclinics, waarin kennis wordt gemaakt met dit plezierige maar moeilijke spel. Het blijft niet bij lessen alleen. De clinicdeelnemers spelen ’s middags een onderlinge wedstrijd op de kleine baan, waar het geleerde direct in de praktijk wordt gebracht. Ervaring uit het verleden leert dat dit erg op prijs wordt gesteld. Het is werkelijk een heel leuke ervaring, of je nu besluit verder te gaan met deze sport of niet. DE 65 JAAR NVTG TROFEE

De tiende editie van het Event, heeft een extra feestelijk tintje. Niet alleen omdat het de tiende

LEDENMUTATIES

Nieuwe leden sA. van den Brenk, Van Wijnen Oost B.V., Postbus 5103, 6802 EC Arnhem, 026-3535000, e-mail: a.vanden.brenk@vanwijnen.nl, kring Oost keer is, maar vooral ook omdat de NVTG, dit jaar haar 65-jarig bestaan viert. Daarom is een bijzondere prijs ingesteld: De 65 jaar NVTG Trofee . Grenzend aan het terras van het restaurant De Scherpenbergh is een afslagplaats. Vandaar kan over een waterhindernis worden geslagen naar een oefengreen. Direct na afloop van de wedstrijd, worden alle deelnemers uitgenodigd een poging te wagen zo dicht mogelijk bij de pin te slaan. De winnaar(s) ontvangen, naast de eer de winnaar te zijn van de eerste “65 jaar NVTG Trofee”, een bijzonder aardige prijs die ze met trots aan het thuisfront kunnen tonen. Ook de deelnemers aan de clinic zullen onderling de strijd aangaan om de trofee voor de beste van de clinic in de wacht te slepen. INSCHRIJVING IS GEOPEND

De inschrijving voor de clinic en voor de wedstrijd is geopend voor iedereen die lid is van de 40

FMT Gezondheidszorg

s J.J.G. Schoonus, hfd. Facilitaire zaken, Stichting Sint Jozefoord, Duyn en Daelseweg, 5391 EC Nuland, 073-5342342, e-mail: j.schoonus@jozefoord.nl, kring Zuid Opzeggingen sF.C.M. Blom, Oirschot, kring Zuid sC.M. Blotenburg, Lunteren, kring Oost sG.J. ter Horst, Wierden, kring Oost sH.Pit, Meppel, kring Noord


R E G E E R

G R O O T K E U K E N T E C H N I E K

No nonsens aanpak voor innovatieve Grootkeukeninrichtingen Regeer Grootkeukentechniek is, mede door haar jarenlange ervaring in succesvolle en toonaangevende horeca-projecten, in staat om het gastvrijheidconcept in de zorg tot uiting te laten komen. Door een innovatieve, flexibele en nuchtere benadering worden de concepten ĂŠcht op maat uitgevoerd: van afdelingskeuken tot complete productiekeuken.

D

e nieuwste technieken worden door Regeer Grootkeukentechniek toegepast. In het gastvrijheidconcept past bijvoorbeeld uitgiftemeubilair, al dan niet met frontcooking. Vooropgesteld dat de beleving van de gast leidend is. Uiteraard is duurzaam ondernemen bij Regeer Grootkeukentechniek zeer belangrijk: Toeleveranciers worden bijvoorbeeld geselecteerd op het feit of men al dan niet ISO 14001 gecertificeerd is. Ook worden zoveel mogelijk materialen toegepast die tegemoet komen aan de duurzaamheidvisie van Regeer Grootkeukentechniek. Ontwerp, advies, een goed geregisseerde projectbegeleiding waarborgen een kwalitatief hoogwaardig eindresultaat. Uiteraard heeft Regeer

Grootkeukentechniek de montage en after sales in eigen regie en beheer. Regeer Grootkeukentechniek houdt rekening met de toenemende behoefte aan moderne keukeninrichtingen waarin zeer efficiĂŤnt en rendabel gewerkt kan worden. Door de eisen en wensen van niet alleen de investeerder, maar ook van de gebruiker centraal te stellen, worden er geen overmatige investeringen gedaan. Door een goede selectie aan kwalitatief hoogwaardige fabrikantenmerken, in het strategisch assortiment, en de veelzijdigheid ervan, die in het levering programma aanwezig zijn, welke voor het grootste deel rechtstreeks van fabrikanten

DOOR: REGEER GROOTKEUKENTECHNIEK

wordt betrokken, is Regeer Grootkeukentechniek een zeer slagvaardige en vertrouwde partner in de horeca, grootkeukentechniek, bedrijfsrestaurants en zorginstellingen. Neem vrijblijvend contact op met ons voor nadere informatie of een vrijblijvende afspraak. Regeer Grootkeukentechniek Turfschipper 7-9 2292 JC Wateringen Tel : 0174 - 44 60 80 www.regeergrootkeukentechniek.nl info@regeergrootkeukentechniek.nl

FMT Gezondheidszorg

41


B R I T A

P R O F E S S I O N A L

BRITA Professional:

Uw partner voor individuele optimalisering van water DOOR: BRITA

Water is van groot belang voor de gastronomie-, catering- en vendingsector. Er kan vrijwel geen warme drank of gerecht worden bereid zonder toevoeging van water. Filtersystemen van BRITA Professional brengen het beste uit het water naar boven. Stoffen zoals kalk, metalen die in de leidingen kunnen voorkomen en andere geur- en smaakverstorende stoffen worden uit het water gefilterd.

D

it alles heeft niet alleen een positief effect op de werking van de machines maar ook op de smaak van het eindproduct. Een oplossing voor elke toepassing, dat is het doel dat BRITA Professional zich stelt. Zo ontstond in de loop der jaren de PURITY productlijn met producten voor elke toepassing. De naam PURITY staat gelijk aan de hoogste productveiligheid, gebruiksgemak en een optimale waterkwaliteit. De moderne BRITA waterfilters beschermen niet alleen de gevoelige techniek van de apparaten, maar dragen ook bij aan smakelijke gerechten, dranken en glanzend glaswerk. En dat is nu juist zo belangrijk in de gastronomie en catering. KOFFIE

Over een punt zijn bijna alle Nederlanders het eens: ze houden van een goede kop koffie. Warme dranken bestaan tot wel 98% uit water. Het lijdt dan ook geen twijfel dat dit ingrediënt bij de bereiding een cruciale rol speelt.

Bij de kwaliteit van het water kan er sprake zijn van regionale verschillen. Als bijvoorbeeld de samenstelling van de in het water aanwezige mineralen niet uitgebalanceerd is, kan het aroma van de koffie zich niet optimaal ontwikkelen. Uitgebalanceerd water ontwikkelt een stabiele crêma en voorkomt de onaangename sluier op thee. Ook voor de machine is de waterkwaliteit doorslaggevend. Want hoe hoger het aandeel kalkvormende ionen in het water, des te sneller slaat er kalk neer waardoor de machine aan kwaliteit zal inleveren. Het ideale water voor koffie is vers en puur van smaak en heeft geen merkbare geur. Het moet rijk zijn aan mineralen, maar in dat opzicht ook evenwichtig zijn. Ideaal is een carbonaathardheid van 3-4 °dH en een pH van 6,5 – 7,5. Alleen dan behoudt de koffie zijn volle aroma. BRITA Professional sponsort o.a. SCAE Nederland. COMBISTEAMERS

Combisteamers en bakovens in professionele keukens zijn geavanceerde apparaten die met hoge investeringen gepaard gaan en die dagelijks worden gebruikt. Ze moeten dag in dag uit betrouwbaar functioneren. Maar kalk kan ook hier problemen veroorzaken. Niet alleen in de gaarruimte kan kalk zich afzetten, maar ook op verwarmingselementen en andere, meer fijngevoelige machineonderdelen. Gevolg: de machine slijt sneller. Bak- en kookprogramma’s verlopen niet meer zonder problemen. De gaarruimte moet voor veel kosten worden gereinigd. Het kost meer energie om de benodigde verwarmingstemperaturen te bereiken. Voor het apparatuur en de bereide gerechten is een laag gehalte aan mineralen in het water het beste. Alleen zo kunnen gerechten hun natuurlijke versheid en hun geurige smaak 42

FMT Gezondheidszorg


behouden. Ze zien er smakelijk en vers uit en bakproducten worden knapperig en glanzend. BRITA Professional is lid van de NVLG. Nederlandse Vereniging van Leveranciers Grootkeukenapparatuur. VAATWASSER

De weg naar een glanzend resultaat begint al voordat de vaatwasser wordt ingeschakeld. Want als het water een voor deze toepassing optimale samenstelling heeft, valt er veel tijd en geld te besparen. Verantwoordelijk voor uitval of schade aan de machine, maar ook voor vlekken en strepen op de schone vaat zijn in de meeste gevallen mineralen die bij heet water aanslag vormen. Dezelfde mineralen zorgen er ook voor dat glas en fijn porselein dof en onooglijk wordt.

Ook de machine lijdt schade als er kalk op de machineonderdelen neerslaat. De machine moet dan per spoelbeurt meer reinigingsmiddel en naglansmiddel gebruiken en niet op de laatste plaats verbruikt de machine meer energie. De kwaliteit van het water is een bepalende factor voor een perfect vaatwasresultaat. Het door de vaatwasser gebruikte water moet „zacht“ zijn en kalkvormende mineralen en zouten moeten uit het water zijn gefilterd. Er hoeven dan minder chemische reinigingsmiddelen te worden gebruikt, de machines slijten minder snel en leveren optimale prestaties. DUURZAAM ONDERNEMEN

Wij hebben MVO tot een centraal element van onze bedrijfsstrategie gemaakt. Daartoe behoren voor BRITA zuinig waterverbruik, de toepassing van milieuvriendelijke en energiezuinige productiemethoden en het zoveel mogelijk voorkomen van afval. Recycling is sinds 1992 een vast onderdeel van de bedrijfsfilosofie van BRITA en zal ook in de toekomst een belangrijk aspect van onze verantwoordelijkheid blijven.

Contactadres: BRITA Professional GmbH & Co. KG Kanaaldijk Noord 109 G 5642 JA Eindhoven Tel: +31 (0) 40 - 281 39 59 Fax: +31 (0) 40 - 281 84 36 http://professional.brita.nl FMT Gezondheidszorg

43


M E D I S C H E

T E C H N O L O G I E

Medisch technologische gevaren: een top tien Het schier onophoudelijk gepiep, gebliep en gerinkel van bewakingsapparatuur en patiëntmonitors, ofwel alle akoestische alarmsignalen, vormen ironisch genoeg het grootste veiligheidsrisico in ziekenhuizen en zorginstellingen. Aldus het ECRI Institute*) dat jaarlijks een rapport uitbrengt met een top tien medisch-technologische risico’s.

M

edische technologie biedt veel voordelen en brengt tegelijkertijd risico’s met zich mee. Die risico’s kunnen grotendeels tot een minimum worden beperkt maar in een omgeving die zo veranderlijk is, is het lang niet altijd even eenvoudig om te weten waar je op moet letten. Het tackelen van gevaren die medische technologie met zich meebrengt en het stellen van prioriteiten op dat vlak zijn dooropende uitdagingen voor zorgaanbieders.

Nieuwe veiligheidsvoorschriften, herziene weten regelgeving, een fout die de krantenkoppen heeft gehaald: allemaal voorbeelden van momenten die vragen om een herziening van de prioriteiten omtrent veiligheid. De jaarlijkse top-10 kan helpen bij het opnieuw focussen op de meest dringende veiligheidsissues van het moment. RICHTLIJNEN

Zorgaanbieders die hun prioriteiten op het gebied van risicomanagement willen bijstellen, zullen een aantal afwegingen moeten maken op basis van enkele factoren en vragen die ook zijn gesteld bij het opstellen van deze top tien. Ze dienen als richtlijn voor het beoordelen van hoe kritiek elk genoemd risico is voor uw specifieke situatie: s (OESCHADELIJKISHET+ANIEMANDERAANOVERlijden of ernstig letsel veroorzaken? s (OE GROOT IS DE KANS 'EBEURT HET VAAK OF slechts zelden? s (OE WIJDVERSPREID IS HET !LS HET ZICH VOORdoet, zal het dan een groot aantal mensen treffen? Of zijn de effecten beperkt? s )SHETEENGERUCHTMAKENDPROBLEEM)SHETIN de publiciteit geweest en is het waarschijnlijk dat u onder druk staat om het snel en duidelijk op te lossen? DE TOP TIEN VAN 2012

1. Akoestische alarmsignalen Ventilatoren, infuuspompen, patiëntmonitors, dialyseapparaten: allemaal technische hulpmiddelen met een alarmfunctie. Het zijn er zoveel dat het voortdurend gepiep en gerinkel bij ver44

FMT Gezondheidszorg

DOOR: FLOOR SCHOLTEN

plegend personeel ‘alarmmoeheid’ kan veroorzaken. Door de toenemende druk van alle geluiden, wordt men domweg minder oplettend. En dat heeft gevolgen: men reageert niet of te laat, men weet niet meer welk alarm prioriteit te geven, men zet het volume tijdelijk zachter of, en dat is misschien nog wel het grootste risico, wijzigt de alarminstellingen naar een ruimere marge. Een patiënt die in de problemen komt, wordt dan te laat geholpen. Om de risico’s tot een minimum te beperken, is het opstellen van een bedrijfsbreed alarmmanagementprogramma een van de oplossingen. Dat programma bestaat onder meer uit protocollen die waarborgen dat elk alarmsignaal wordt herkend en er snel en juist gehandeld wordt. 2. Blootstellingsgevaar straling radiotherapie en CT Vorig jaar de nummer één in de risico-top-10, dit jaar van de eerste plaats gestoten door de alarmsignalen. Desalniettemin vormt blootstelling aan straling nog immer een groot gevaar voor de veiligheid en gezondheid van patiënten. Voor zowel behandelingen als diagnoses is straling een essentieel hulpmiddel, maar ernstig letsel bij de patiënt kan het gevolg zijn wanneer er fouten worden gemaakt of door onnodige blootstelling aan teveel straling. Om de kans op fouten te verminderen zijn voldoende adequaat personeel, goede kwaliteitscontroleprocedures en quality assurance een must.


voor dat de verkeerde patiënt medicatie krijgt toegediend. Om zulke fouten te voorkomen is het zeer aan te bevelen (en zelfs een must) om infuuspompen op te nemen in een overkoepelend medicatietoedieningsprotocol dat geïntegreerd wordt met andere informatiesystemen zoals bijvoorbeeld de elektronische patiëntendossiers. 4. Kruiscontaminatie door flexibele endoscopen Het komt voor in grote en kleine ziekenhuizen en is nog immer actueel: kruisbesmetting van patiënten door onjuist gereinigde of niet goed gedesinfecteerde flexibele endoscopen. De gevolgen kunnen fataal zijn. Wanneer de sterilisatierichtlijnen niet correct worden opgevolgd of wanneer er beschadigde apparatuur wordt gebruikt, dan heeft dat schadelijke gevolgen voor de patiënt. Goede en gedetailleerde protocollen voor elke type en model endoscoop zijn daarom zeer belangrijk. 3. Fouten bij het toedienen van medicatie via infuuspompen Patiënten kunnen zeer gevoelig zijn voor de hoeveelheid vocht of medicatie die wordt toegediend via infuuspompen. En helaas gebeurt dat (nog)

vaak. Krijgt een patiënt de verkeerde medicatie toegediend, dan kan dat tot levensbedreigende situaties leiden. Fouten bij het toedienen kunnen het gevolg zijn van onleesbare recepten, verkeerd geprepareerde medicijnen. Ook komt het

5. Weinig aandacht voor verandermanagement bij gekoppelde medische apparatuur IT-systemen en medische apparatuur zijn steeds vaker aan elkaar gekoppeld en dus van elkaar af-

FMT Gezondheidszorg

45


M E D I S C H E

T E C H N O L O G I E goed communiceren aan hun personeel en dat er een helder preventieplan is voor branden door medisch-technisch handelen. 8. Risico’s van naalden en scherpe voorwerpen Het gevaar van naalden en scherpe voorwerpen is bij iedereen bekend. PatiÍnten, maar ook personeel, lopen bij verkeerd gebruik (of bij het gebruik van niet-steriele naalden) het risico op overdraagbare aandoeningen zoals HIV en Hepatitis C. Ziekenhuizen en zorginstellingen doen er goed aan het huidige toepassingsbeleid te evalueren en een actieplan te implementeren waarin bijvoorbeeld training van het personeel is opgenomen.

hankelijk. Veranderingen in de ene component hebben gevolgen voor de werking van een andere component. Wijzigingen in een bestaand systeem dienen dus goed en gecontroleerd uitgevoerd te worden om letsel bij patiÍnten door softwarefouten of implementatieproblemen, te voorkomen. IT-afdelingen en medische teams zullen dus goed moet communiceren. Upgraden van hardware en software, nieuwe applicaties, nieuwe werkprocessen en onderhoud, vereisen allen goed verandermanagement. 6. Onjuist toedienen enterale voeding Sondevoeding, ofwel het toedienen van voedingsstoffen via een tube in het maag-darmkanaal, kan gevaarlijk zijn wanneer er fouten worden gemaakt met intuberen of de tube niet goed is aangesloten. Het gevolg kan zijn dat voedingstoffen per ongeluk elders terechtkomen (bijvoorbeeld in het vaatstelsel) of dat de verkeerde voedingstoffen in het gastrointestinale (GI) stelsel terechtkomen. PatiÍnten lopen het risico te overlijden als gevolg van zulke fouten. Het is daarom aanbevolen om enterale pompen enkel te gebruiken voor sondevoeding en daarbij kleurcodes te gebruiken waarmee je zowel de tube als de aansluitingen van begin tot eind goed kunt traceren. Daarnaast is het goed om de zogeheten Luer-spuit nooit te gebruiken voor mondelinge toediening en enterale voeding. 7. Brand op de operatiekamer In een zuurstofrijke omgeving (bijvoorbeeld de OK) is een brand gauw ontstaan. Kennis van ontstekingsbronnen en brandbare stoffen is daarom onontbeerlijk. Een chirurgisch team moet dus goed op de hoogte zijn van de brandgevaren tijdens hun handelen. Het is daarom aanbevolen dat zorgaanbieders deze risico’s en gevaren van apparatuur en middelen in de operatiekamer 46

FMT Gezondheidszorg

9. Anesthesierisico’s als gevolg onvolledige inspecties Inconsistente of onvolledig uitgevoerde inspecties van anesthesieapparatuur kan leiden tot problemen of fouten met verkeerd aangesloten ademhalingssystemen, ventilatorlekken en lege gascilinders. Een complete inspectie voorafgaand aan de eerste behandeling van de dag is daarom een must. Die inspectie dient te voldoen aan de modelspecifieke check zoals die is voorgeschreven door de fabrikant. Voor elke volgende patient dient op zijn minst een korte voorgeschreven check plaats te vinden. 10. Gebruiksonvriendelijke medische hulpmiddelen voor thuisgebruik De populatie ouderen die thuis zorg nodig heeft stijgt en daarmee ook het gebruik van hulpmiddelen in huis. Medische hulpmiddelen voor thuisgebruik zijn vaak niet specifiek ontworpen met de gebruiker in het achterhoofd en zijn moeilijk

Algemene aanbevelingen Naast de specifieke adviezen bij de in dit artikel beschreven risico’s, zijn er algemenere aanbevelingen voor zorgaanbieders als het gaat om veiligheid en medische technologie: s :ORGERVOORDATAPPARATUURGERELATEERDEVEILIGHEID een bedrijfsprioriteit is; s :ORGERVOORDATALHETKLINISCHPERSONEELGEKWALI ficeerd om te werken met de apparatuur en voor de behandelingen die ze uitvoeren; s :ORGERVOORDATPROBLEMENENINCIDENTENMETAP paratuur worden gedocumenteerd in een bedrijfs breed systeem; s +IJKVOORINGEBRUIKNAMEVANNIEUWETECHNOLOGIE Ín goed naar informatie omtrent gevaren, risico’s en andere veiligheidsissues.

te hanteren of te complex voor mensen zonder medische kennis. PatiĂŤnten vooraf trainen in het gebruik van hulpmiddelen is daarom aanbevolen. Evenals het opleiden van verzorgers. *)Dit artikel is gebaseerd op het rapport 2012 top 10 Health Technology Hazards van het ECRI Institute. Dit rapport bevat nog veel meer tips en aanbevelingen en is te downloaden via www.ecri.org Het ECRI Institute is een onafhankelijke non-profitorganisatie dat onderzoek uitvoert naar de beste aanpak voor het verbeteren van veiligheid, kwaliteit en kosteneffectiviteit in de patiĂŤntenzorg.

Top 10 in het kort s !KOESTISCHEALARMSIGNALEN s "LOOTSTELLINGSGEVAARSTRALINGRADIOTHERAPIEEN#4 s &OUTENBIJTOEDIENENMEDICATIEVIAINFUUSPOMPEN s +RUISCONTAMINATIEDOORmEXIBELEENDOSCOPEN s 4EKORTAANDACHTVOORVERANDERMANAGEMENTGE koppelde apparatuur; s /NJUISTTOEDIENENENTERALEVOEDING s "RANDDOORMEDISCH TECHNISCHHANDELEN s 2ISICOSVANNAALDENENSCHERPEVOORWERPEN s !NESTHESIERISICOSALSGEVOLGVANONVOLLEDIGEIN spectie; s 'EBRUIKSONVRIENDELIJKEMEDISCHEHULPMIDDELEN voor thuisgebruik.


Kennis over parkeren Door Jos van Ommeren Kennis is macht is het credo van Bacon, al geformuleerd in de 16e eeuw. Kennis over parkeren is echter zeer beperkt, ook bij zorginstellingen. Dit is zorgwekkend want zorginstellingen zijn voor hun bereikbaarheid buitengewoon afhankelijk van hun Lees meer parkeervoorzieningen. Zorginstellingen hebben controle over hun terreinen en bieden hiervan grote delen voor exclusief gebruik aan autobezitters. Het is belangrijk om efficiënt met ruimte om te gaan. Ruimte, en dus ook parkeerruimte, is duur. Een van de problemen is dat veel parkeerplaatsen alleen gebruikt worden tijdens de piekmomenten. Wat is nou een goede oplossing voor dit probleem? Uit onderzoek bij Bronovo, een ziekenhuis in Den Haag, komt naar voren dat het mogelijk is om de ziekenhuisuitgaven aan parkeren te verminderen door op piekdagen werknemers te laten betalen voor parkeren. Door slechts één euro per dag te vragen voor parkeren aan werknemers, kan het aantal parkeerplaatsen al met 2% verminderd worden.

Parkeerbeleid bevordert effectief ruimtegebruik in het Kenniskwartier De Amsterdamse Zuidas wordt dé beste ontmoetingsplaats voor mensen en bedrijven, een plek waar stedelijke dynamiek en zakelijke ambities elkaar treffen. In het hart van de Zuidas ligt het Kenniskwartier, de plaats waar de Lees meer Vrije Universiteit (VU) en het VU medisch centrum (VUmc) zijn gevestigd. De ambities van beide instellingen zijn aanzienlijk. VUmc verwacht een toenemende concentratie van voorzieningen en bij de VU start in 2012 de ontwikkeling van een lifescience-/beta-cluster. Deze ambities hebben hun weerslag op het parkeervraagstuk. Parkeren kan alleen in gebouwde vorm worden gerealiseerd en VU en VUmc zullen in de komende jaren oplossingen moeten vinden om het parkeren verantwoord in de ontwikkelingen in te passen.

Spark analyseert parkeervraagstukken. Van auto’s en fietsen. Wij ontwikkelen samen met de opdrachtgever een oplossing die duurzaam is. Oplossingen die haalbaar zijn. Functioneel, technisch, organisatorisch, en natuurlijk ook financieel. Bij het ontwikkelen van onze visies, plannen en oplossingen houden wij altijd de (latente) wensen en verlangens van parkeerders in ons achterhoofd. Want als we voor deze groep de beste oplossing bedenken, is dat

Nieuwstraat 4 | 2266 AD Leidschendam | T 070 317 70 05

automatisch ook de beste oplossing voor onze opdrachtgevers.

info@spark-parkeren.nl | www.spark-parkeren.nl/blogs @sparkparking linkedin.com/company/spark-parking


B E D R I J V E N I N D E X ADVIESBUREAU

Deerns Postbus 1211 , 2280 CE Rijswijk T: 088 - 374 0000 E: contact@deerns.nl I: www.deerns.nl

DEUREN Valstar Simonis adviseurs installatietechniek Veraartlaan 4 2288 GM Rijswijk T: 070 307 22 22 F: 070 307 22 07 E: rijswijk@valstar-simonis.nl I: www.valstar-simonis.nl

Besam Nederland B.V., Postbus 8155, 6710 AD Ede T: 0318 - 69 89 69 E: info@besam.nl I: www.besam.nl

BESCHERMINGSTRANSFORMATOREN

Raadgevend Technies Buro Van Heugten A company of Royal Haskoning Postbus 305, 6500 AH Nijmegen T: +31 (0)24 3667667 E: rtb@van-heugten.nl I: www.van-heugten.nl

Geveke Besturingstechniek Postbus 820, 1000 AV Amsterdam T: 020-582 91 11 E: info@geveke-besturingstechniek.nl I: www.geveke-besturingstechniek.nl

BEVEILIGING BEVEILIGING

OK Consultancy Nederland Postbus 2101 5202 CC 's-Hertogenbosch T: +31 (0)73 62 34 381 E: info@okcn.nl I: www.okcn.nl

Ascom (Nederland) B.V. Postbus 40242 3504 AA Utrecht T:. (030) 240 91 03 F: (030) 241 19 46 E: info@ascom.nl I: www.ascom.nl

CLEANROOMS

A. P. (Alex) de Block de Block Consultant Duizendblad 16 - 8607 EA Sneek T: +31 (0)6 417 480 88 F: +31 (0)8 471 990 78 E: alex@deblockconsultant.nl I: www.deblockconsultant.nl

Cleanroom Combination Group bv Postbus 87, 5570 AB Bergeijk T: 0497 - 55 65 65 E: info@cleanroomcg.nl I: www.cleanroomcg.com

COMPRESSOREN (PERSLUCHT) Goudsbloemvallei 31 5237 MH Den Bos Postbus 417- 5201 AK ‘s-Hertogenbosch T: (073) 641 13 00 F: (073) 642 43 16 I: www.swebru.nl

48

FMT Gezondheidszorg

GrassAir Compressoren B.V. Galliërsweg 27 5349 AT OSS Tel. 0412-664100 Fax. 0412-664199 E: info@grassair.nl I: www.grassair.nl

GEBOUWBEHEERSYSTEMEN

Sauter Building Control Nederland BV Postbus 20613, 1001 NP Amsterdam T: 020 - 587 67 00 I: www.sauter-controls.com

GROOTHANDEL

Vestiging Doorwerth Record Automatische Deuren B.V. Cardanuslaan 30 Postbus 67, 6865 ZH Doorwerth T 026-3399777 F 026-3399770 info@record-automatischedeuren.nl www.record-automatischedeuren.nl Vestiging Oosterhout Record/Van Nelfen Deurtechniek Houtduifstraat 6 Postbus 565, 4900 AN Oosterhout T 0162-447720 F 0162-447730

Metaflex Doors Europe Postbus 300 7120 AH Aalten Nederland tel: +31 (0)543-477333 fax: +31 (0)543-477222 I: www.metaflex.nl

Berkvens B.V. Postbus 2 5710 AA - Someren T: 0493 49 91 11 F: 0493 49 62 95 E: info@berkvens.nl

Vari-Doors Schuifdeursystemen gedistribueerd door: Berkvens B.V. tel. +31 (0) 493 499 911 Limburgia B.V. tel. +31 (0) 493 441 410

Technische Unie B.V. Bovenkerkerweg 10-12 1185 XE Amstelveen Postbus 900 1180 AX Amstelveen T: 020 - 545 03 45 F: 020 - 545 02 50 E: communicatie@technischeunie.com I: www.technischeunie.com

KLIMAATBEHEERSING

Carrier Nederland, Divisie Airconditioning Rijndijk 141 2394 AG Hazerswoude-Rijndijk T: 071 - 341 71 11 E: info@carrier.nl W: www.carrier.nl/klimaatoplossingen

LUCHTBEHANDELING

Blygold Hoofdveste 13 - 3992 DH Houten Postbus 10 - 3990 DA Houten T: (030) 6344310 / F: (030) 6344311 E: info@blygold.nl

MEDISCHE APPARATUUR

Mindray Medical International Drs. W. van Royenstraat 8 3871 AN Hoevelaken The Netherlands Tel: 033-25 44 911 Fax: 033-25 34 280 Mobile: 06-12 333 467


B E D R I J V E N I N D E X MEDISCHE PERSLUCHT

Berko Kompressoren Havenweg 14 6603 AS Wijchen T: 024 - 641 11 11 F: 024 -642 15 72 E: info@berko-perslucht.nl I: www.berko.eu

MEDISCHE VEILIGHEIDSTESTERS

TEAM GMC-INSTRUMENTS BV Postbus 323, 3440 AH Woerden Daggeldersweg 18, 3449 JD Woerden Tel: 0348 42 11 55 - Fax: 0348 42 25 28 E-mail: info@gmc-instruments.nl Web: www.gmc-instruments.nl

MOBILE OPERATIEKAMERS

Vanguard Healthcare Rob van Liefland Benelux & Nordic E: rvanliefland@vanguardhs.com M: +31 6 54 78 58 76 W: www.vanguardhs.com

MONITORING SYSTEMEN

OPLEIDINGEN

Hogeschool Rotterdam G.J. de Jonghweg 4-6 3015 GG Rotterdam T: 010 794 48 90 I: http://gezondheidszorgtechnologie.nl

OPERATIEKAMERS

Cleanroom Combination Group bv Postbus 87, 5570 AB Bergeijk T: 0497 - 55 65 65 E: info@cleanroomcg.nl I: www.cleanroomcg.com

Interflow De Stek 15 1771 SP Wieringerwerf T. (0227) 60 28 44 F. (0227) 60 31 65 info@interflow.nl www.interflow.nl

Vokes-Air BV Nijverheidsweg 15, 3401 MC IJsselstein Postbus 309, 3400 AH IJsselstein T : 088-8653427 - F : 088-8653400 E : infonl@vokesair.com www.vokesair.com

PARKEERVOORZIENINGEN Lighthouse Worldwide Solutions Benelux BV Van Heemstraweg 19A 6657 KD Boven Leeuwen Tel: +31 (0)487-560811 Fax: +31 (0)487-560013 Website Nederlands: www.golighthouse.nl Website International:www.golighthouse.com

NETWERKINFRASTUCTUREN

VACUüMPOMPEN / VACUüMINSTALLATIES

Bolidt Kunststoftoepassing BV Nijverheidsweg 37 3341 LJ Hendrik Ido Ambacht T: 078 - 684 54 44 E: info@bolidt.nl / I: www.bolidt.nl

Becker Druk- en Vacuümpompen B.V. Postbus 573, 8440 AN Heerenveen Eurolaan 11, 8466 SM Nijehaske T: 0513-651800 / F: 0513-651855 E: info@beckerdvp.nl I: www.beckerdvp.nl

TOEGANGSTECHNIEK

VLOEREN

Imtech Care & Cure Hoofdweg 22 / Postbus 5042 2900 EA Capelle aan den IJssel T: 010 2842666 E: welcome@imtech.toegangstechniek.nl I: www.imtech.toegangstechniek.nl

Nora flooring systems B.V. Belgiëstraat 14 5171 PN Kaatsheuvel T: 0416-286140 I: www.nora.com/nl

WANDBEKLEDING

Vestiging Doorwerth Record Automatische Deuren B.V. Cardanuslaan 30 Postbus 67, 6865 ZH Doorwerth T 026-3399777 F 026-3399770 info@record-automatischedeuren.nl www.record-automatischedeuren.nl Vestiging Oosterhout Record/Van Nelfen Deurtechniek Houtduifstraat 6 Postbus 565, 4900 AN Oosterhout T 0162-447720 F 0162-447730

TOTAALINRICHTING

Spark Nieuwstraat 4 / 2266 AD Leidschendam T: 070-3177005 E: info@spark-parkeren.nl I: www.spark-parkeren.nl

REGELAPPARATUUR MEDISCHE GASSEN Forehand Netwerken Driemanssteeweg 174 3084 CB Rotterdam T: 010-240 41 21 F: 010-240 41 20 E: info@forehand.nl I: www.forehand.nl

THERMOHARDENDE KUNSTSTOFFEN

Rooms For Care bv Postbus 87 - 5570 AB Bergeijk De Waterlaat 2 – 5571 MZ Bergeijk T +31 (0)497 – 55 61 11 E info@rooms-for-care.nl

I www.rooms-for-care.nl

Postbus 711 8440 AS HEERENVEEN Tel. 0513-650423 Fax. 0513-650416 www.comcaremedical.com

Heijneman Medical BV Postbus 408 3400 AK IJsselstein T: 088 11 81 000 F: 088 11 81 081 E: info@heijnemanmedical.nl I: www.heijnemanmedical.nl

Relius Benelux Dieselweg 9 3752 LB Bunschoten T: 033 - 247 15 15 E: info@relius.nl I: www.relius.nl

WASMACHINES

Miele Professional Postbus 166, 4130 ED Vianen T: 034-73 78 884 F: 034-73 78 429 www.miele-professional.nl E: professional@miele.nl

WATERBEHANDELING

BWT Nederland B.V. Energieweg 9 2382 NA Zoeterwoude T +31 (0)88 750 90 00 F +31 (0)88 750 90 90 I www.bwtnederland.nl

FMT Gezondheidszorg

49


COLOFON

AGENDA SEPTEMBER NVTG Golf Event 7 september 2012, De Scherpenbergh, Lieren Inlichtingen: www.nvtg.nl Installatie Vakbeurs 11 - 13 september 2012, Evenementenhal, Hardenberg Inlichtingen: www.evenementenhal.nl HET Instrument 2012 25 - 28 september 2012, RAI, Amsterdam Inlichtingen: www.hetinstrument.nl iMaintain Congres Prestatie Management aan zet! 26 september 2012, GlazenRuimte te Maarssen Inlichtingen: www.nvdo.nl VBOI congres 27 september 2012, NBC, Nieuwegein Inlichtingen: www.vboi.nl

OKTOBER NVTG najaarsstudiedag, Nazorg bij calamiteiten in instellingen 4 oktober 2012, Reehorst, Ede Inlichtingen: www.nvtg.nl

VTDV TD

ICT vakdagen 9 - 11 oktober 2012, Evenementenhal, Venray Inlichtingen: www.evenementenhal.nl/venray

Elektro Vakbeurs 11 - 13 december 2012, Evenementenhal, Hardenberg Inlichtingen: www.evenementenhal.nl/hardenberg

Vakbeurs Energie 2012 9 - 11 oktober 2012, Brabanthallen, Den Bosch Inlichtingen: www.energievakbeurs.nl

Topics in Intensive Care 12 - 13 december 2012, de Werelt, Lunteren Inlichtingen: www.topicsinic.nl

Jaarcongres ‘Zorg en Techniek’ 11 oktober 2012, Universiteit Twente Inlichtingen: www.kiviniria.nl

JANUARI 2013

NOVEMBER Beurs Elektrotechniek België 14 - 15 november 2012, Tour & Taxis Brussel Inlichtingen: www.elektrotechniekbelgie.be

DECEMBER Challenge Tomorrow, kennisdebat over technologie en huisvesting in de zorg 4 december 2012 Technische Universiteit Eindhoven Inlichtingen: www.challengetomorrow.org

Vakbeurs Facilitair 16 - 18 januari 2013, Brabanthallen, Den Bosch Inlichtingen: www.holapress.com

Bezoekadres: Bogardeind 219 5664 EG Geldrop Volg FMT Gezondheidszorg via Twitter: twitter.com/fmtmagazine FMT Gezondheidszorg wordt gemaakt met medewerking van o.a. de NVTG en VTDV. FMT Gezondheidszorg verschijnt 10x per jaar. Uitgever: Cor van Litsenburg Eindredactie: Wim van Gurp Bureauredactie: Gabriël van Neerven NVTG Redactieraad:

FEBRUARI Internationale Bouwbeurs 2013 4 - 9 februari 2013, Jaarbeurs, Utrecht Inlichtingen: www.bouwbeurs.nl

MAART Beurs Zorg & ICT 2013 13 – 15 maart 2013, Jaarbeurs, Utrecht Inlichtingen: www.zorg-en-ict.nl

Mw. B. (Barry) S. van der Graaf W. (Wim) van Gurp Ing L. (Leo) van Namen Ing. G. (Fred) T.J.M. Penders Ir. H. (Henk) C. Postema FMT komt tot stand met redactionele medewerking van: Drs. L. (Leendert) van der Ent Ir. G. (Geert) Geleijnse Prof. dr. ir. J (Jos) Lichtenberg A. (Astrid) Melger Dr. ir. M. (Masi) Mohammadi G. (Gabriël) van Neerven Drs. F (Floor) Scholten Drs. A. (Alinda) Wolthuis F. (Frank) van Wijck W. (Wim) Wijdenes Fotografie: Jasper Scheffers, Peter Bouritius. e.a. Vormgeving: Peter Bouritius Advertenties: T +31 (0)513 68 48 08 E sales@fmtgezondheidszorg.nl

ADVERTENTIE-INDEX

50

FMT Gezondheidszorg is een uitgave van: Van Litsenburg BV Eendenven 14 5646 JN Eindhoven T +31 (0)40 29 30 186 F +31 (0)40 29 30 187 E info@fmtgezondheidszorg.nl I www.fmtgezondheidszorg.nl

Brita Professional

42

Metaflex Doors Europe

52

Medische Technologie: Jacques Beelen T +31 (0)6 51108895

Bussman Verhuur B.V.

33

Raadgevend Ingenieursbureau Deerns

2

Druk: Scholma Druk

Carrier Airconditioning Benelux BV

36

Regeer Grootkeukentechniek

41

ISSN 1873 - 8877

de jong gortemaker algra

23

Rescope

51

De Meeuw

7

Spark

47

EGM architecten

13

VCM Medical

24

Geveke Besturingstechniek

26

Vetrotech SG Benelux

30

Hobart Nederland BV

16

FMT gezondheidszorg

Abonnementen: Nederland: € 107,50 België € 117,50 Buiten Europese Unie: € 169,50 Losse nummers € 15,95 Een abonnement kan op elk gewenst moment ingaan. Een abonnement wordt automatisch verlengd, tenzij tenminste twee maanden voor het einde van de abonnementsperiode schriftelijk wordt opgezegd. Disclaimer: Van Litsenburg BV heeft deze uitgave op de meest zorgvuldige wijze samengesteld. Van Litsenburg BV en haar auteurs kunnen echter op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de gegevens. Uitgever en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard dan ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op de informatie in deze uitgave.


FMT 6-7/12  

FMT Gezondheidszorg magazine voor de maanden juni en juli

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you