Issuu on Google+

3

13|

FMT GEZONDHEIDSZORG: VAKBLAD OVER HUISVESTING EN TECHNOLOGIE IN DE GEZONDHEIDSZORG

GEZONDHEIDSZORG

De Schiphorst in Meppel: klaar voor de toekomst

Marnix Revalidatiecentrum: werken aan revalidatie en herstel NVTG-congres 2013: Ondernemende zorg: “De toekomst!?”


Ultimo FMIS

DĂŠ integrale softwaretool in de zorg voor:  Facility Management  IT Service Management  Medische Technologie  Maintenance Management Lees meer over de toepassingsmogelijkheden op: www.ultimo.net/zorg SO F T WAR E SO LU TI O NS | W W W.U LTI M O. N E T


V O O R W O O R D

I N H O U D

Duurzaam In deze editorial wil ik stilstaan bij het artikel “Hoe duurzaam zijn Nederlandse ziekenhuizen?”, over een onderzoek van TNO. Duurzaamheid is geen hype meer. We hebben het al vaker gesteld in FMT. Toch moet er nog het nodige gebeuren om de zorg echt te verduurzamen. Dat blijkt uit dit onderzoek. In 2011-2012 heeft TNO een enquête gehouden onder Nederlandse ziekenhuizen gericht op de energie-efficiënte investeringen binnen ziekenhuizen en de identificatie van de barrières die de toepassing van duurzame energie (renewable energy systems (RES)) binnen ziekenhuizen in de weg staan. De enquête was onderdeel van het Europese RES-Hospitalsproject.

33

Marnix Revalidatiecentrum: Werken aan revalidatie en herstel.

De ongeveer 15.000 ziekenhuizen in Europa zijn samen verantwoordelijk voor ongeveer 5% van de CO2-emissie in Europa. Naast de emissies vertegenwoordigt het energiegebruik ook een kostenpost. In Nederland alleen gaat het naar schatting om circa 163 miljoen euro per jaar. Zowel de emissies als de energielasten kunnen significant worden verminderd door te investeren in energie-efficiëntie en het toepassen van duurzame energiesystemen. Naast het gebrek aan financiële middelen worden ook het gebrek aan kennis en vaardigheden, het risico op falende nieuwe technieken, de oriëntatie op te korte termijn terugverdientijden, het gebrek aan casestudies en het gebrek aan beleid of commitment van het management als barrières genoemd. De indruk ontstaat dat veel ziekenhuizen bereid zijn te investeren uit eigen middelen en (nog) niet actief op zoek zijn naar alternatieve financiële mogelijkheden, zoals fondsen met lage rentes en subsidies vanuit regionale, nationale en internationale overheden. Op dit terrein kan dus nog de nodige winst worden geboekt.

I N

D E Z E

U I T G A V E

Huisvesting: De Schiphorst, klaar voor de toekomst

4

Duurzaamheid: Hoe duurzaam zijn Nederlandse ziekenhuizen?

8

Duurzaamheid: Duurzaamheid als meerwaarde

4

voor ziekenhuisvastgoed

10

ICT & logistiek: Efficiënter vervoeren

13

Congres: NVTG-congres 2013

17

BWT Nederland: Innovatieve HVD waterontharder levert forse besparing op!

20

Huisvesting: Lifestyle trend in de zorgsector

22

ICT in de OK: Geautomatiseerde checklist OK-apparatuur

24

Energie: Geld verdienen met het noodstroomaggregaat

27

Dovideq Medical: De oplossing voor het kwaliteitsproces

17

van starre endoscopen voor Minimaal Invasieve Chirurgie

29

Verlichting: Ouderenzorg ziet het licht

30

Huisvesting: Werken aan revalidatie en herstel

33

Kort Nieuws

36

NVTG Info

38

Duurzaamheid: Platform Duurzame Huisvesting presenteert 39

Cor van Litsenburg, Uitgever FMT Gezondheidszorg.

30

Kwaliteit en veiligheid: VMS doet zijn intrede bij ZBC’s

40

Kwaliteit en veiligheid: Veiligheid in Perspectief

42

Bedrijvenindex

44

Agenda

50

Advertentie-index

50

VTDV TD

FMT gezondheidszorg

3


H U I S V E S T I N G

De Schiphorst: klaar voor de toekomst

Half april is het zo ver: dan verhuizen de huidige bewoners van verpleeghuis De Schiphorst in Meppel naar hun nieuwe appartementen. De nieuwbouw voldoet aan de eisen van de moderne tijd, is toekomstbestendig en biedt cliënten privacy, structuur, veiligheid en… een mooi uitzicht.

DOOR: WILMA SCHREIBER

4

FMT Gezondheidszorg

D

e Schiphorst, onderdeel van Zorgcombinatie Noorderboog, is een verpleeghuis voor mensen met psychogeriatrische problematiek. Het huidige gebouw dateert uit begin jaren ‘70, met een indeling typerend voor die tijd: hoofdzakelijk vierbeds- en tweebedskamers. Cliënten hebben geen eigen slaapkamer en er is relatief weinig sanitair. Nu het ministerie van VWS sinds enkele jaren vierbedskamers verbiedt, was het ook in Meppel tijd voor nieuwbouw. Naar verwachting verhuizen de bewoners van De Schiphorst half april naar hun nieuwe onderkomen. Een hele verbetering, aldus Rob Hindriks, mana-

ger Wonen, Welzijn & Zorg VV&T bij Zorgcombinatie Noorderboog: “Alle bewoners krijgen er hun eigen kamer met eigen sanitair. Verder delen ze met zijn achten een huiskamer.” De huidige locatie functioneel herstructureren was geen optie, stelt Manager Bouw, Jan Bijl. “Daar leent het gebouw zich niet voor en dan lopen de kosten snel op. Bovendien konden we de nieuwe plannen niet inpassen in het oude gebouw.” Voor de nieuwbouw liet De Schiphorst onderzoek doen naar de ideale groepsgrootte. “Daar kwam uit: 32 personen in één gebouw, met een groepsgrootte van 8. Dat levert ook voldoende budget op om 1 à 2 me-


Artist’s impression van het nieuwe woonconcept.

sche klachten hebben de drang om veel te lopen, die kunnen niet de hele dag stilzitten. We willen bewoners zo veel mogelijk de ruimte geven. Ons motto was dan ook: zo open als mogelijk, zo gesloten als noodzakelijk”, zegt Hindriks. Een andere eis betrof het eigen sanitair. “Nu moeten mensen altijd sanitair delen. De huidige en ook de toekomstige generatie wil dat niet meer. Je kunt dan ook niet langer bezuinigen op de natte cel”, aldus Hindriks. “Als mensen hier binnenkomen, is het belangrijk dat we kunnen zeggen: je hebt een eigen kamer, eigen sanitair en je kunt op je kamer eten als je dat wilt.” Ook de keuze voor het groepswonen heeft een achtergrond: “Psychogeriatrische patiënten zijn niet altijd meer zelfredzaam en hebben er veel baat bij om samen te wonen en samen activiteiten te ondernemen.”

Om gevoel te krijgen voor medewerkers en bewoners, liepen architect, medewerkers van Woonconcept en gemeenteambtenaren een dag mee in De Schiphorst. “Wie woont er, waar bouw je het voor? Het was voor ons belangrijk hun daar een indruk van te geven”, zegt Hindriks. “Architect Arnoud Olie van B+O Architecten was steeds nauw betrokken bij het project, ook bij de inrichting van het gebouw en de aanschaf van meubilair. Omgekeerd heeft hij ons ook in zijn gedachtegang meegenomen. Het is echt iets van ons samen geworden.” Die gezamenlijke visie komt ook tot uitdrukking in de afwerking en kleurstelling met een healing environment als uitgangspunt. “De gebouwen die uitkijken op het Reestdal krijgen een kartelgevel, zodat inwoners kunnen genieten van het uitzicht. Alle benedenkamers hebben een platje en een stukje eigen tuin.”

GEZAMENLIJKE VISIE

dewerkers op de groep te laten werken”, verklaart Hindriks. De nieuwe Schiphorst omvat in totaal 5 blokken van 32 appartementen. PROGRAMMA VAN EISEN

Voor het opstellen van het programma van eisen voor het verpleeghuis is een gebruikersgroep samengesteld, bestaande uit vertegenwoordigers uit de zorg, behandeldisciplines, facilitair, cliëntenraad en de architect. De gebruikersgroep werd hierin begeleid door adviesbureau Coresta. “Een van de eisen was veel loopruimte in het gehele gebouw. Sommige mensen met psychogeriatri-

Bij de nieuwbouw is toekomstbestendigheid eveneens een aandachtspunt. Bijl: “Het moet later mogelijk zijn om het gebouw een andere woonfunctie te geven, met een andere indeling. Verder moest het gebouw goed ingepast worden in de omgeving, het Reestdal, een beschermd gebied. Dus was er veel aandacht voor het beeldkwaliteitsplan. Daarom is het gebouw ook maar twee lagen hoog.” Conform de eisen van de moderne tijd wordt energiezuinig gebouwd, met vloerverwarming en -koeling, die gekoppeld is aan een ondergrondse warmte-koudeopslag. De daken zijn volgezet met zonnepanelen. De infrastructuur is voorbereid op digitale ontwikkelingen. Koeling, warmte en PV-cellen zijn ondergebracht in een apart bedrijf, waarin zowel De Schiphorst als woningcorporatie Stichting Woonconcept participeert.

PRIVACY EN BEVEILIGING

Om de privacy en de eigen regie van bewoners zo lang mogelijk in stand te houden, wordt in de nieuwbouw gebruikgemaakt van de nodige domotica. Hindriks: “Om de veiligheid in het appartement en daarbuiten te garanderen, kunnen we straks op maat van elke cliënt sensoren inzetten ter ondersteuning van de eigen regie. De nieuwbouw kent ook zones van beveiliging op gebouwniveau: van kamer naar unit van 8 naar de buitenring. We passen die technieken overigens alleen toe bij bewoners bij wie dit van belang is.” Sensoren pikken signalen op en geven ze door naar een handset van het personeel. Alle kamers zijn voorbereid op aansluiting van genoemde sensoren. Standaard zijn de appartementen uitgerust met een spreek-luisterverbinding, nachtoriëntatieverlichting en ook kan het licht in de badkamers automatisch aan gaan. FMT Gezondheidszorg

5


H U I S V E S T I N G Opleiden gebruikers Adviesbureau Avics vertaalde de wensen van De Schiphorst naar een systeem dat cliënten en zorgmedewerkers maximaal ondersteunt. “Zij verzorgen ook de opleiding van onze medewerkers, want het is een hele andere manier van werken dan een conventioneel zusterroepsysteem. Medewerkers lopen een nacht mee bij een andere organisatie om er gevoel voor te krijgen”, vertelt Bijl. De spreek-luisterverbinding, alarmen, deurintercom en de domotica zijn alle opgenomen in het in-house gsm-systeem. “Op technisch vlak hebben we even geworsteld met hoe je beeld en geluid omzet in signalen. Eerst dachten we aan wifi maar dan heb je kans dat het signaal onderbroken wordt omdat wifi een openbaar signaal is. Daarom hebben we uiteindelijk gekozen voor een in-house gsm-systeem. Alles gaat via IP, via onze bestaande datanetwerkstructuur”, verklaart Bijl. “Dat maakt het ook mogelijk om in de toekomst thuiszorg in de wijk te brengen door huishoudens te koppelen aan internet en aan ons systeem. Als ze daar op een knop drukken, komt hier het sig-

naal binnen en is straks bijvoorbeeld ook beeldbeeldcontact mogelijk.”

In het plafond. De sensor geeft een signaal als de bewoner opstaat van bed, rondloopt door de kamer of de deur open doet. Afhankelijk van de persoon gaat er tevens een seintje naar de telefoon van de nachthulp. “Daarover maken we afspraken met de familie. De meeste mensen gaan ’s nachts even naar de wc en liggen vijf minuten later weer in bed. Dan hoeft er natuurlijk niemand naar de kamer te gaan. Als je weet dat iemand niet zelfstandig naar de wc kan of de neiging tot dwalen heeft, komt er wel een seintje.” Na het uitwerken van deze functies is de bijbehorende techniek samen met ICT van Noorderboog bedacht, omdat deze moest aansluiten op het bestaande systeem. Tot slot wordt het systeem intensief voorbereid met zorgpersoneel en behandelaren zodat zij goed vertrouwd raken met de techniek.

Systeem op maat Avics heeft vanaf het prille begin meegedacht over de rol van technologie bij het ondersteunen van het zorgproces en het borgen van de eigen regie van de bewoner en de veiligheid. Hiertoe werd een aantal sessies met zorgverleners gehouden om te laten zien wat techniek kan en wat dit concreet betekent in de praktijk en de zorgvisie. Aan de hand van casuïstiek kwamen allerlei mogelijk nuttige functies voorbij. Bijvoorbeeld om ervoor te zorgen dat de zorgmedewerker niet telkens hoeft te lopen en de cliënt maximale bewegingsvrijheid en privacy krijgt. “Dat is telkens maatwerk per cliënt en kan dynamisch worden bijgeregeld als de situatie plotseling zou verslechteren”, verklaart senior adviseur Peter Eggens.

FACILITAIRE AANPASSINGEN

Technische uitvoering Elke kamer heeft sensoren in de muur en boven de deur, en een microfoontje met luidspreker

Ook in facilitair opzicht gaat er het een en ander veranderen, opnieuw met het welzijn van de bewoners in het achterhoofd. “In de huiskamers willen we bewoners zelf laten koken, met

Avics feliciteert Zorgcombinatie Noorderboog met de nieuwbouw “De Schiphorst” te Meppel. Avics is verantwoordelijk voor de realisatie van de gebruikersinstallatie waarbij de vertaling van de wensen en eisen van de gebruikers naar de techniek is gemaakt.

verbonden met zorg

Uw ervaren ICT-specialist in de zorgsector

www.avics.nl 6

FMT Gezondheidszorg

Vestigingen in Groningen en Apeldoorn

Tel. +31 (0)88 911 0 911


tiënten die weglopen. Het is de kunst stromen te scheiden en daar waar ze elkaar ontmoeten ze zo goed mogelijk te faciliteren.” Zie daar De Schiphorst: op weg van oud intramuraal verpleeghuis naar een geheel nieuwe manier van werken. !

Betrokken partijen: Toekomstig beeld van het gebied rond de Schiphorst.

hulp van een woonbegeleider en een vrijwilliger of mantelzorger die een regenereeroven tot zijn beschikking heeft”, zegt Hindriks. “Alleen al de geur van een paar sudderlappen, het eten in de groep voegt iets toe. En er is altijd wel iemand in de groep die aardappels kan schillen of een boontje kan doppen.” Hetzelfde principe geldt voor de schoonmaak en de was; de bulk gebeurt overigens professioneel om aan de hygiëne-eisen te vol-

doen. In de nieuwe Schiphorst krijgt elke groep een eigen ingang; de receptiedame wordt vervangen door een gastvrouw. “Alle verkeer gaat straks buitenom, we willen mensen bewust blootstellen aan meer buitenlucht”, aldus Hindriks. De nieuwe opzet vergt nog het nodige puzzelwerk qua wegen, hekjes en hekken, stelt Bijl. “Taxi’s die overal bij moeten kunnen, personeel dat bewoners begeleidt, bedrijven die afval komen ophalen en pa-

Opdrachtgever: Woonconcept Vastgoed, Meppel; Exploitant: Stichting Woonconcept, Meppel; Gebruiker: Zorgcombinatie Noorderboog, Meppel; Architect: Arnoud Olie, B+O Architecten, Meppel; Aannemer: BAM woningbouw Noord, Drachten; Constructeur: Goudstikker de Vries, Assen; E-installaties: Harwig, Emmen; Adviesbureau programma van eisen: Coresta, Eindhoven; Domotica en gebruikersinstallaties: Avics, Groningen.

Artist’s impression van het binnengebied bij de nieuwbouw.

FMT Gezondheidszorg

7


FMT gezondheidszorg 3/2013