Page 1

JAARVERSLAG

MUSEUM HET VALKHOF-KAM


6 14

26 66 74 84 88 94 96 98 100 109

111 112 117 118

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16.


Voorwoord Collectie: Museum Het Valkhof-Kam en Provinciaal Depot voor Bodemvondsten Tentoonstellingen Activiteitenprogramma Educatieprogramma Marketing & communicatie Publieksservice Cijfers 2020 Subsidiënten Bezoekcijfers 2020 Organisatie Vereniging Vrienden van Museum Het Valkhof Ondernemingsraad Raad van Toezicht Colofon Bijlagen


Flip Franssen

Voorwoord Hedwig Saam, directeur-bestuurder Museum Het Valkhof-Kam

6

Jaarverslag 2020


Eigenlijk kan de strekking van het gehele jaarverslag 2020 worden samengevat in één woord: bizar. En ik ben ervan overtuigd dat iedereen die dit afgelopen jaar zelf bewust heeft meegemaakt aan dit ene woord genoeg heeft. Maar met toekomstige generaties – die dit jaarverslag misschien ooit in handen hebben – in het achterhoofd, zal ik desalniettemin een iets uitgebreidere poging doen om op hoofdlijnen terug te kijken naar het jaar waarvan niemand dacht dat het ooit ging komen. Zelfs nu, ruim een jaar later, is nauwelijks te bevatten hoe de ontwikkelingen als een soort tsunami in slow motion, vanaf begin maart 2020 over ons heen spoelden. Op 12 maart zaten we als MT nog bij elkaar om te bespreken wat de mogelijke consequenties van de zich ontwikkelende pandemie voor het museum zouden kunnen zijn. Scholen en grote groepen afzeggen ja of nee? Slechts 1 dag later was al duidelijk dat het museum die dag niet meer openging voor publiek, om uiteindelijk maandenlang gesloten te blijven. Op die dag werd duidelijk dat we ons bevonden in een scenario waarvan de regie niet bij ons lag en werd ons zicht op de sturing op het museum beperkt tot telkens een paar weken en tot de mededelingen op een volgende persconferentie. Sluiting van het museum voor publiek betekende uiteraard een streek door een met zorg samengesteld jaarprogramma. Bijna twee jaar eerder waren wij bijvoorbeeld begonnen met de voorbereidingen van een grote internationale tentoonstelling over de zwarte dood. Niemand die op dat moment de haast duivelse parallellen met de actualiteit kon bevroeden. Maar ondanks deze in een museale context, gelukkige relatie met de actualiteit, hebben wij als een van de eerste maatregelen om financieel in control te blijven, besloten om juist deze kostbare tentoonstelling door te schuiven naar 2021. (Een en ander in de veronderstelling dat we dan toch zeker terug naar normaal zouden zijn. Maar daarover meer in het jaarverslag van 2021!)

7 Voorwoord


Naast de zorgen over gecancelde programma’s en de financiële consequenties van de pandemie, maakte ik mij als directeur vooral zorgen over wat dit betekende voor de organisatie en de collega’s. Van de ene op de andere dag, zonder enige voorbereiding, veranderden wij van een instituut waarbij het samenwerken, de creatieve uitwisseling en inspiratie vanuit een bewuste keuze ‘live’ plaatsvonden, naar een organisatie van thuiswerkers. Wat zou dit betekenen voor allerlei werkprocessen? Voor de samenhang? We moesten improviseren en hebben vanaf het begin ingezet op interne communicatie vanuit de gedachte dat iedereen behoefte zou hebben aan contact en aan informatie. Deze gedachte lijkt te hebben gewerkt. Nog steeds haakt het overgrote deel van de collega’s aan bij de wekelijkse digitale info-uurtjes en wordt er telkens uitgekeken naar de digitale nieuwsbrieven. De aanvankelijke schroom om via een scherm met elkaar te praten, is verdwenen. Er vinden steeds meer spontane gesprekken plaats en misschien zijn we door de presentaties van collega’s van waar zij mee bezig zijn, zelfs wel beter op de hoogte van elkaars bezigheden dan daarvoor. Dit is misschien wel DE grote verrassing van dit afgelopen jaar! Zo ontzettend veel in het museum bleef goed doorlopen. Iedereen bleef gemotiveerd en er kwam ontzettend veel tot stand. Een museum is voor het publiek uiteraard een grote etalage; de tentoonstellingen en de bijbehorende ‘public programmes’ en educatieprogramma’s behoren immers tot onze zichtbare primaire processen. Anderzijds is een museum ook een kennisinstituut waar ontzettend veel werk achter de schermen wordt verricht dat ondersteunend is aan genoemde primaire processen. Onderzoek ten behoeve van toekomstige tentoonstellingen, zorg voor en registratie van de collecties, restauratie, enzovoort. Al deze zaken liepen gewoon door ondanks dat de voordeur van het museum het grootste deel van het jaar op slot zat.

8

Jaarverslag 2020


In het kader van dit type minder zichtbare, ondersteunende en voorbereidende werkzaamheden, heeft het museum afgelopen jaar ook heel hard gewerkt aan zijn toekomstperspectief. Na het positieve raadsbesluit van november 2019, is in 2020 een projectorganisatie ingericht en gewerkt aan de uitwerking van het programma van eisen voor de renovatie van het museum aan het Kelfkensbos en aan de noodzakelijke overeenkomsten tussen gemeente en museum met betrekking tot de aankoop van het gebouw door de gemeente. In samenwerking met Bureau Berenschot breidde het museum bovendien de in het masterplan op hoofdlijnen beschreven museale visie uit tot een volwaardig bedrijfsplan. Hiermee heeft het museum een stevig financieel en organisatorisch fundament gelegd onder zijn ambities voor de toekomst. De ambities voor de toekomst betreffen overigens niet alleen de hoofdlocatie aan het Kelfkensbos, maar ook onze kleinere locatie, Museum Kam. In dit prachtige gebouw dat de heer Kam begin 20ste eeuw liet bouwen voor zijn eigen collecties archeologie, voert het museum de wettelijke taken ten aanzien van de archeologievondsten in de provincie Gelderland uit. Daarnaast fungeert het gebouw als depot voor (een deel van) de archeologische collecties en vindt er onderzoek en restauratie plaats. In 2020 werd in opdracht van eigenaar provincie Gelderland, een ontwerp gemaakt voor een ingrijpende renovatie van dit rijksmonument. Het gebouw wordt teruggebracht naar zijn oude luister, maar tegelijkertijd ook zodanig gemoderniseerd dat het straks optimaal toegankelijk is voor iedereen en ook, zo goed als mogelijk, energieneutraal is. Na heropening, medio 2022, is Museum Kam het centrum voor de archeologie in de provincie. Niet alleen worden hier straks nog steeds alle bodemvondsten geregistreerd, maar kan de archeologie professional ook terecht voor onderzoek en studie. Geïnteresseerde bezoekers zullen, meer dan nu het geval is, de gelegenheid krijgen om te genieten van de

9 Voorwoord


architectonische kwaliteiten van het gebouw. Begin 2021 zal de aanbesteding plaatsvinden, waarna zo snel mogelijk met de verbouwing gestart zal worden. De renovatie van Museum Kam is deel van een samenhangend pakket van investeringen in de totale archeologische keten, van opgraven tot tentoonstellen, waarbij provincie Gelderland, gemeente Nijmegen en Museum Het Valkhof-Kam met elkaar samenwerken en waar ook de bouw van gezamenlijke depots deel van uitmaakt. 2020 was een bizar jaar waarin we voortdurend sprintjes trokken naar een telkens verschuivende finish. Uitputting was een reëel gevaar en lag steeds op de loer. De vele hoogtepunten die er desondanks ook waren te vieren, sleepten ons erdoorheen. Onze in samenwerking met Museum Arnhem ontwikkelde plannen om nieuwe publiekgroepen te betrekken bij het museum, kregen een zeer positieve beoordeling van de Raad voor Cultuur. En zo zijn wij samen met Museum Arnhem de komende vier jaar opgenomen in de BIS. De zomertentoonstelling Geel als citroen, rood als tomaat was een hit bij het publiek en reisde door naar Kunsthal Rotterdam. Binnenste Buitenland was in omvang een bescheiden tentoonstelling, maar viel op omdat de collecties van het museum op een vernieuwende manier werden verbonden met de omgeving. Ik hoop dat u op de komende pagina’s kunt meegenieten van al het moois dat onder zeer moeilijke omstandigheden tot stand kwam. Grote dank gaat uit naar alle collega’s die dit mogelijk maakten. Ik denk dat we elkaar hebben verrast afgelopen jaar, dat we als organisatie zijn gegroeid en nog beter op elkaar ingespeeld zijn geraakt. Kwaliteiten die we ook in de komende jaren, wanneer het museum fysiek gaat verbouwen en inhoudelijk verder vernieuwt, zeer nodig zullen hebben.

10

Jaarverslag 2020


11 Voorwoord


2. Collectie: Museum Het Valkhof-Kam en Provinciaal Depot voor Bodemvondsten

Bronzen beeld van de godin Venus uit de Romeinse tijd (Venus van Heerde), 10 – 130 na Chr.

14

Jaarverslag 2020


Museum Het Valkhof-Kam, opgericht door de provincie Gelderland en gemeente Nijmegen, is hét museum voor kunst en archeologie in de regio. In het gebouw aan het Kelfkensbos worden de belangrijkste vondsten uit de archeologische collecties van gemeente en provincie in samenhang met de museale kunstcollectie van de gemeente Nijmegen tentoongesteld. In de depots van het museum worden ongeveer 90.000 objecten zorgvuldig bewaard, waaruit regelmatig nieuwe keuzes voor de presentatie worden gemaakt. Daarnaast voert Museum Het ValkhofKam de wettelijke taken van het Provinciaal Depot voor Bodemvondsten (PDB) namens de provincie uit. Het museum is onderdeel van de archeologische keten in Nijmegen. Het museum werkt hierin samen met de gemeente en de provincie Gelderland om de bijzondere geschiedenis van de regio te bewaren, te onderzoeken en te presenteren. In Museum Het Valkhof (MHV) wordt het publiek ontvangen, in het oude Museum Kam-gebouw wordt de museale archeologische collectie bewaard en onderzocht, en in een gezamenlijke nieuwe huisvesting aan de Nieuwe Dukenburgseweg zullen de archeologische vondsten van het Provinciaal Depot voor Bodemvondsten en van de gemeente Nijmegen worden bewaard. Voor het PDB is nu een tijdelijk depot in Bijsterhuizen in gebruik.

Collectie Museum Het Valkhof beheert een bijzondere verzameling, met zwaartepunten in archeologie, middeleeuwen en moderne kunst. De afdeling Collectie is verantwoordelijk voor ontsluiting, beheer en behoud van deze verzameling.

15 Collectie


In het voorjaar van 2020 is, in aansluiting op het nieuwe beleid van het museum, de positie van conservator moderne & hedendaagse kunst ingevuld in de persoon van Marie Stel. Met de al in 2019 gestarte nieuwe conservator archeologie, Marenne Zandstra, en de al langer aan het museum verbonden conservator oude kunst Yvette Driever, is het conservatorenteam nu op sterkte. Voor collectiebeheer en -behoud werken twee registratoren, een restaurator en een behoudsmedewerker aan de juiste registratie en de beste bewaaromstandigheden van de verzameling. Ook de registrar, verantwoordelijk voor alle bruiklenen voor tijdelijke tentoonstellingen, valt onder de afdeling Collectie. In 2020 is de presentatie van de museale collectie, waarin ook topstukken uit het PDB zijn opgenomen, in een aantal zalen gewijzigd. Meest in het oog springend is de nieuw ingerichte zaal over de vroegste geschiedenis van onze regio, met de oudste vondsten uit de verzameling (bewerkte vuursteen van 14.000 jaar oud) en onder meer een bijzonder uit klei vervaardigd kopje van een mensfiguur. Ook de Valkhofzaal kreeg een nieuwe inrichting, met onder meer een mooi tijdelijk bruikleen van een Gezicht op Nijmegen door Jan van Goyen uit de verzameling van het Rijksmuseum Twenthe. Inmiddels is ook de bijzondere tinnen stadskan die in 2020 met steun van de Vereniging Rembrandt werd verworven op zaal te zien. Het museum kreeg daarnaast een waardevol hedendaags werk van Raquel Maulwurf geschonken van de particuliere verzamelaar Jos Ruijs. Het betreft een tekening met steenkool van de historische ramp met de Hindenburg-zeppelin.

16

Jaarverslag 2020


Gerrit de Leeuw, Stadskan van Nijmegen, 1574. Verworven met steun van de Vereniging Rembrandt, mede dankzij haar Eleonora Jeuken-Tesser Fonds, en een particuliere schenking.

Figuur van klei uit de bronstijd, 1000 – 800 vC.

17 Collectie


18

Jaarverslag 2020


Raquel Maulwurf, LZ 129 Hindenburg 6 V ‘37 Lakehurst, NJ (IV), 2007. Foto: Peter Cox. Schenking van Jos Ruijs, Zeist/Amsterdam

19 Collectie


Verhuizing Museum Kam

20

Jaarverslag 2020


Nieuw collectiebeleid Met het nieuwe team van conservatoren is in 2020 hard gewerkt aan een collectiebeleidsplan voor de periode 2021 – 2024, waarin de nieuwe missie van het museum leidend is. Met de mens centraal zijn in de museumverzameling vijf kernthema’s gedefinieerd die de komende jaren leidend zijn in het verwervings –  en presentatiebeleid: Ontmoeting van culturen, Macht en verzet, Mens en natuur, Zingeving en rituelen en Reflectie op geschiedenis.

Museum Kam – Gebouw In het gebouw van het voormalige Museum Kam, aan de Museum Kamstraat op een steenworp afstand van Museum Het Valkhof, bevindt zich het archeologisch onderzoekscentrum voor de provincie Gelderland. In opdracht van de provincie, eigenaar van het monumentale gebouw, wordt het de komende jaren gerenoveerd en gerestaureerd. In voorbereiding daarop is in 2020 de volledige verzameling (zowel de museale collectie als de archeologische vondsten van het PDB) verhuisd naar een tijdelijke locatie in Bijsterhuizen. Ook het restauratieatelier, de bibliotheek en de werkplekken van de medewerkers zijn daar nu gehuisvest.

Provinciaal Depot voor Bodemvondsten Museum Het Valkhof beheert voor de provincie Gelderland het Provinciaal Depot voor Bodemvondsten (PDB). Tijdens de landelijke lockdowns waren fysieke aanleveringen van vondsten aan het PDB niet mogelijk. Alle archeologische documentatie van projecten en uitgestelde vondstaanleveringen zijn in de rest van het jaar in goede orde in ontvangst genomen en volgens de afspraken afgehandeld. De verhuizing van de archeologische vondsten van Museum Kam naar het depot in

21 Collectie


Bijsterhuizen was een omvangrijke gebeurtenis. Een van de belangrijke taken waar de medewerkers zich aan wijdden was de registratie van alle nieuwe standplaatsen van de objecten in het depot Bijsterhuizen. De depotmedewerker en restaurator van het PDB zijn ook gestart met het verbeteren van de opslag van de organische collectie. Veel kwetsbare objecten zijn herverpakt. Tijdens de lockdown ontving het PDB een bovengemiddeld aantal aanvragen voor onderzoek naar de archeologische collecties en informatieverzoeken; dit toont de grote belangstelling voor archeologie in Gelderland, en is ook een goede indicatie van de behoefte aan het nieuwe onderzoekscentrum, dat na de restauratie van Museum Kam gestalte krijgt. In 2020 is een nieuwe start gemaakt met de Depotstraat, ingericht om de werkvoorraad van het PDB weg te kunnen werken. Er is hard gewerkt aan een Programma van Eisen en Plan van Aanpak, en begonnen met het ontsluiten van de projectdocumentatie. De depotbeheerder van het PDB, Stephan Weiß-König is ook nauw betrokken bij de ontwikkeling van het nieuwe gezamenlijke archeologisch depot van gemeente en provincie aan de Nieuwe Dukenburgseweg.

22

Jaarverslag 2020


Archiverings- en restauratiewerkzaamheden in het PDB

23 Collectie


3. Tentoonstellingen

Tentoonstelling Geel als citroen, rood als tomaat

26

Jaarverslag 2020


Flip Franssen

27 Tentoonstellingen


Gerard Bovenberg

15 februari 2019 - 15 februari 2021 Cool Collection 1 Ritme.Vorm.Blauw

28

Jaarverslag 2020


In aanloop naar de herinrichting van het museum in 2024 onderzoekt MHV nieuwe manieren van presenteren. Het nodigt daartoe curatoren uit met geheel andere visies op kunst en cultuur. Zo wil het museum bijdragen aan rijkere, meerdimensionale vormen van presenteren die naast de verrijking van kennis ook andere vormen van ervaring bieden. In 2019 ging een serie van drie presentaties, onder de titel Cool Collection van start. Twee gastcuratoren, Flos Wildschut en Jessica Helbach, gingen op zoek naar alternatieve manieren om de collecties archeologie en beeldende kunst met elkaar in verband te brengen. Wildschut en Helbach kozen voor een thematische aanpak waarin de vorm en zeggingskracht van de kunstwerken voor verrassende combinaties zorgden. In de open structuur van het gebouw met in elkaar overvloeiende gangen en zalen zijn de Valkhof-collecties jarenlang gescheiden getoond. Alleen de diverse doorkijkjes stonden de objecten oogcontact toe. De gastcuratoren stelden zichzelf de vraag: wat als de objecten uit verschillende tijden elkaar daadwerkelijk ontmoeten? Geïnspireerd door de museumarchitectuur – de ritmiek van de trappartij en plafonds – kozen zij voor de thema’s ‘ritme’ en ‘vorm’. De in het oog springende kleur ‘blauw’, aanwezig in museum en collecties, werd het derde thema. De collectiepresentatie Ritme.Vorm.Blauw kreeg zo veel positieve reacties van bezoekers én uit het professionele veld, dat het museum besloot de presentatie met een jaar te verlengen.

29 Tentoonstellingen


Flip Franssen

11 oktober 2019 - 3 mei Middeleeuws Vernuft, een interactieve familietentoonstelling. Reizende tentoonstelling

30

Jaarverslag 2020


Deze interactieve, op ‘discovery learning’ gebaseerde tentoonstelling liet kinderen, ouders en grootouders samen ontdekken welke grote invloed de Middeleeuwen hebben gehad op de wetenschap, cultuur, organisatie en geografie van ons huidige Europa. De middeleeuwse wereld was verbonden met andere continenten door handel, geloof en uitwisseling van kennis. Net zoals nu zochten de mensen naar manieren om het leven te verbeteren en waren de Middeleeuwen in Europa geen donkere periode van stilstand, maar juist een tijd van uitvindingen en ontdekkingen. Zeven personages: de boer, de vakvrouw, de ambachtslieden, de ridder, de minstreel, de monnik en de dame, begeleidden de bezoeker door de zeven thema’s van de tentoonstelling. Ze lieten hem begrijpen dat de middeleeuwen niet alleen maar bestaan uit fantasieverhalen over ridders en jonkvrouwen, maar ook uit verhalen over normale mensen zoals wij. Zeven personages leren de bezoeker dat middeleeuwse overblijfselen en uitvindingen nog steeds deel uitmaken van ons leven. Denk aan de kastelen, kerken, kloosters en steden die we vandaag de dag bezoeken; of aan de nieuwe vorm van akkerbouw (het drieslagstelsel) die de voedselproductie verhoogde en wonen in de stad mogelijk maakte; aan technische innovaties zoals de bril; de ontwikkeling van het notenschrift dat muziek in ons leven bracht. En tot slot de kennis over buskruit uit China die een andere manier van oorlog voeren introduceerde: andere wapens werden ingezet en forten met indrukwekkende kanonnen werden gebouwd. Dit alles had een grote impact op onze moderne tijd.

31 Tentoonstellingen


Gerard Bovenberg

23 januari - 7 december Under Construction, Anne Wenzel

32

Jaarverslag 2020


In Under Construction vulde de in Rotterdam wonende en werkende beeldhouwer Anne Wenzel (1972) de trappen van het museum met klassieke vrouwenbustes. Wenzels vrouwen ogen van een afstand gesloten, sterk en ‘beeldschoon’ op een klassieke manier. Dichterbij ontdekt de kijker hun schaduwkant: ze zijn beschadigd door hebzucht, macht en geweld. Met een collectie die 5000 jaar geschiedenis omvat, wist Museum Het Valkhof wel raad met Wenzels verwijzingen naar de klassieken. Het museum vormde dan ook een meer dan gepast decor voor deze installatie. Wenzel haalt haar inspiratie uit de (kunst)geschiedenis en focust zich op politieke thema’s zoals oorlog en feminisme. Maar bovenal is haar werk een zoektocht naar balans en evenwicht. “Alles in het leven heeft een keerzijde. Er is altijd een donkere kant, die uiteindelijk weer ruimte vrijmaakt voor een nieuw begin.”, aldus de kunstenaar. Haar installaties laten dan ook vaak de dunne scheidslijn tussen opbouw en afbraak zien. Museum Het Valkhof ziet het werk van Anne Wenzel als exemplarisch voor de nieuwe koers die het museum gaat varen. De programmering en presentatie van zowel collectie als tentoonstellingen zal transhistorisch van opzet zijn. Dat betekent dat de archeologische collectie deels ook zal worden verweven met de collecties oude, moderne en hedendaagse kunst. In Cool Collection I, te zien in 2019/20 werd daarop al een voorproef genomen. Wenzels werk verknoopt toen met nu, de klassieke met de hedendaagse kunst. Reden voor het museum om de mogelijkheden van een aankoop van haar werk te onderzoeken.

33 Tentoonstellingen


Gerard Bovenberg

9 februari - 27 juli Uitzonderlijk uniek 12,5 jaar UNIT Academie

34

Jaarverslag 2020


In 2020 vierde de UNIT Academie haar 12,5 jarig jubileum. Deze Nijmeegse academie is met recht ‘uitzonderlijk uniek’ te noemen. Onder de organisaties voor beeldende kunst in ons land neemt zij een bijzondere positie in. Ze biedt (jong)volwassenen met autistische of aanverwante problematiek én een talent voor beeldende kunst of vormgeving een opstap tot de kunstaca-demie en andere creatieve werkplekken. Veel succesvolle kunstenaars startten hier hun carrière. De combinatie van de zeer toegewijde kunstenaar-docenten met de onmiskenbaar talentvolle deelnemers leidt tot indrukwekkende resultaten. Niet voor niets raakte kunstenares Marlene Dumas zeven jaar geleden betrokken bij de academie. Daarmee onderstreept zij het bijzondere talent van deze groep creatieven, waaronder geweldige schilders, fantastische (strip)tekenaars en animatiefilmmakers, meeslepende verhalenvertellers en knappe fotografen met een esthetisch oog. In deze tentoonstelling lieten maar liefst dertig (voormalig) deelnemers hun werk zien. Artistieke en persoonlijke ontwikkeling Sinds de oprichting in 2007 heeft Stichting UNIT Academie ruimte geboden aan ruim 160 (jong)volwassenen met een talent en interesse voor kunst of vormgeving. De academie helpt deze kunstenaars in de dop op een geheel eigen manier de weg te vinden in hun artistieke en persoonlijke ontwikkeling. Hierbij staat ieders individuele talent voorop. Via de taal van de kunst en onder persoonlijke begeleiding van professionele kunstenaars en vormgevers maken zij de stap naar regulier onderwijs, werk en daarmee een gestructureerd dagelijks leven. De speciale UNIT winkel biedt al sinds 2012 een podium voor het beeldende werk van deze bijzonder creatieve groep.

35 Tentoonstellingen


4 maart - 20 juni en 15 december tot in 2021 Corona

Paul Rapp

Egbert Scheffer werd uitgenodigd in het museum een grit van 1.50 x 1.50 vakken uit te zetten om zo de bezoeker een maximale bewegingsvrijheid te bieden. En ook de bewegwijzering van Stang Gubbels waarmee het museum de bezoeker eenrichtingsverkeer kon garanderen werd met veel enthousiasme ontvangen.

36

Jaarverslag 2020


Achter de schermen van het ogenschijnlijk stille Museum Het Valkhof is in 2020 harder gewerkt dan ooit. Vanaf de lockdown op 15 maart werden in het museum vele extra balletjes in de lucht gehouden. Zo moest het presentatie- en activiteitenteam enerzijds het reguliere programma-aanbod zoveel mogelijk doorgang laten vinden, en anderzijds datzelfde aanbod verbreden en vertalen naar digitaal. Mooie plannen vielen daarbij vaak in duigen. De afdeling marketing en communicatie deed keer op keer zijn best om in het drukke digitale geweld nu en dan een hit te scoren. Dat lukte wonderwel goed daar waar onderwerp en thematiek synchroon liepen aan corona. Zo was er al veel animo in de pers over de op handen zijnde tentoonstelling De Pest (opgestart begin 2019 toen van corona nog geen sprake was) en werd de Tape Art van Egbert. EGD (kunstenaar Egbert Scheffer) door de pers bijzonder goed ontvangen. De landelijke coronaregels volgend mocht het museum na heropening slechts een beperkt aantal mensen toelaten. Heel spijtig, maar soms leverde dat ook bijzondere ervaringen op. Zo onderzocht het museum de mogelijkheid de tentoonstelling De Pest naar 2021 te verplaatsen in de hoop meer mensen de kans te bieden deze te zien en gaven alle bruikleengevers, geen enkele uitgezonderd, het museum daartoe onmiddellijk akkoord. Ook werd de tentoonstelling Geel als citroen, rood als tomaat van Erik Mattijssen en Ineke Hans die veel mensen graag nog wilden zien, met veel liefde overgenomen door Kunsthal Rotterdam. Onder de titel Zilte haring, rode kroot wordt hij daar zodra de musea weer open mogen, geopend.

Twintigtwintig was bovenal een leerzaam jaar. Corona verplaatste onze programmering naar buiten en dat binnen / buiten werd geapprecieerd, het aanbod van digitale rondleidingen deed het goed, podcasts met achtergrondverhalen evenzeer. Interactieve activiteiten zijn Nijmegen en omgeving nog een brug te ver, maar het museum hoopt ook daar in de toekomst succes op te gaan boeken.

37 Tentoonstellingen


Flip Franssen

20 maart 2020 - 1 april 2021 Romeinenwerkplaats

38

Jaarverslag 2020


In 2020 kreeg de voormalige Romeinenwerkplaats een geheel nieuwe vormgeving. In de interactieve Romeinenwerkplaats kunnen schoolklassen uit het basisonderwijs en families met kinderen vanaf vier jaar kennis maken met het leven in de Romeinse stad en legerkamp. Voor even wanen de kinderen zich een Romein: ze construeren kleurrijke mozaïeken, bouwen bogen zonder cement, schieten met een stoere katapult of maken daken zoals ze dat vroeger deden. Spelenderwijs kunnen ze constateren dat het leven in een Romeinse stad en legerkamp eigenlijk niet zoveel anders was dan nu. Noviomagus Noviomagus was de grootste stad van Romeins Nederland en lag op de plek van het huidige Nijmegen-West. Er woonden ongeveer 5000 mensen. De stad werd waarschijnlijk gesticht kort na het jaar 70, als opvolger van het platgebrande Oppidum Batavorum. Op initiatief van keizer Trajanus kwam de bouw van de stad goed op gang. Er zijn resten gevonden van openbare, monumentale gebouwen, zoals een forum, tempel en een groot badhuis. In het nabijgelegen legerkamp leefden rond het jaar 100 zo’n 6000 soldaten. Het legerkamp was van steen en lag strategisch op de rand van de stuwwal. Centraal in het kamp lag het hoofdkwartier. Naast een villa van de commandant en barakken voor de soldaten had het kamp ook een waterleiding en riolering. Het kamp bleef tot ver in de 2de eeuw na Christus in gebruik.

39 Tentoonstellingen


R. Meijers

21 april 2020 - 6 april 2021 Kunstluis 2020 Bart Drost

De eerste interventie van de Kunstluis

40

Jaarverslag 2020


Museum Het Valkhof nodigde de Nijmeegse beeldend kunstenaar Bart Drost uit om als eerste de taak van Kunstluis op te nemen. De Kunstluis krijgt van het museum een carte blanche om in een jaar tijd met zeven interventies te reageren op de collectie en/of het museum. Elke interventie mocht niet langer dan een week duren. De enige restrictie die Drost vooraf meekreeg was dat hij geen ingrepen mocht doen in werk van andere hedendaagse kunstenaars. De afspraak was dat het museum de interventies niet op inhoudelijke of artistieke waarde zou beoordelen. Drost heeft zich met verve van zijn taak gekweten en creëerde ondanks corona een paar prachtige interventies. Zo nodigde hij een tweetal andere kunstenaars om in een kort leegstaande ruimte een prachtige presentatie te maken, creëerde hij een hele tentoonstelling onder de plinten van de wanden op de galerij en reageerde hij samen met zes andere kunstenaars visueel op werken in een van de zalen oude kunst.

41 Tentoonstellingen


7 mei Bijenvolken worden geplaatst

42

Jaarverslag 2020


Op 7 mei plaatste Jos Willemse, imker bij Odin, twee bijenvolken in de tuin van Museum Het Valkhof. De bijenvolken maken onderdeel uit van het tentoonstellingsproject Rettet den Wald dat in 2021 op het programma staat en wordt geïnspireerd door de op 12 mei 2021 honderdste geboortedag van beeldend kunstenaar Joseph Beuys, een belangrijke inspirator voor veel van zijn collega’s. Rettet den Wald zal stil staan bij het veranderende klimaat. Een thema dat veel hedendaagse kunstenaars oppakken in hun werk. Sommigen archiveren de natuur, anderen rouwen of voeren actie, allen komen in het geweer. In het activiteitenprogramma rond de tentoonstelling zal het reilen en zeilen van de bij worden opgenomen. De plaatsing van de volken geeft ze ruim de tijd te acclimatiseren in Nijmegen en omgeving. Nu we inmiddels een jaar verder zijn kunnen we concluderen dat het ze erg goed gaat. Het is de bedoeling dat de bij onderdeel gaat uitmaken van het vaste educatieve programma van het museum. Naast Museum Het Valkhof biedt Kunsthal Rotterdam, ook host van twee volken, bezoekers en onderwijs een bijenprogramma aan. Op diverse plekken in Nederland staan Odin bijenvolken. Op biodynamische boerderijen, zonder bestrijdingsmiddelen, gedijen ze goed. Maar ook in de stad, waar de natuur vaak diverser is dan op het platteland, leven de bijen graag. Bijen zijn belangrijk. Ze zorgen van het vroege voorjaar tot in de late herfst voor de bestuiving van gewassen, bloemen en bomen. Wereldwijd neemt hun aantal echter schrikbarend af. Ziektes, bestrijdingsmiddelen en de terugloop van het aantal bloemen zijn oorzaken.

43 Tentoonstellingen


Flip Franssen

2 juni - 13 december 2020 Het gezicht van Nijmegen, the making of Andreas Hetfeld

44

Jaarverslag 2020


Andreas Hetfeld won in 2017 de Ideeënwedstrijd ‘Nijmegen langs de Waal’ met zijn plannen voor een replica van het Romeinse masker. Met moderne materialen mocht de kunstenaar een monumentale vergroting maken, die nu dient als uitkijkpost. Het masker op stadseiland Veur-Lent biedt bezoekers zicht op het prachtige, weidse Nijmeegse landschap, alsof ze vanuit het verre verleden naar het heden kijken. De trap naar het oog nemen, is je opgenomen voelen in het masker en één worden met de Romeinse ruiter die het droeg. Het masker is een kenmerkende toevoeging aan het profiel van de stad. In de tentoonstelling Het gezicht van Nijmegen, the making of liet Museum Het Valkhof de totstandkoming van het reusachtige masker zien. De expositie toonde ontwerpschetsen, technisch onderzoeksmateriaal, maquettes en sprekende beelden van fotograaf Paul Breuker. Verderop in het museum glinsterde het 2000 jaar oude Romeinse masker. Een bezoek aan de uitkijkpost, de expositie en het originele masker verrijkte samen het beeld van het gezicht van Nijmegen. De verzilverde Romeinse ruiter Het originele fraai versierde masker, dat in de vaste collectie van Museum Het Valkhof staat opgesteld, dateert vermoedelijk uit de tweede helft van de 1ste eeuw na Christus en behoorde toe aan een ruiter uit de Romeinse tijd. Het masker werd in 1915 aangekocht door de Nijmeegse verzamelaar Gerard Marius Kam, de grondlegger van het latere Museum Kam. Het zou kort daarvoor zijn opgebaggerd uit de Waal bij Nijmegen, dicht bij de zuidelijke oever ten westen van de spoorbrug. De relatief grote openingen voor ogen, neus en mond maken het masker geschikt om te dragen tijdens het gevecht. Maar maskers zullen ook gedragen zijn tijdens parades, toernooien en ceremoniële gelegenheden, waar de ruiters hun vaardigheden konden tonen. Het masker is een van de meest markante bodemvondsten uit de oudste stad van Nederland, die als archeologisch icoon gezicht geeft aan het museum en aan Nijmegen.

45 Tentoonstellingen


21 juni - 1 september Unlocked – Reconnected

Ferdi, Mother's invention, 1968

46

Jaarverslag 2020


De herstart van het openbare culturele leven was op 21 juni voor de musea een betekenisvol moment. Om dit niet  ongemerkt voorbij te laten gaan, maakten ze er een speciale gebeurtenis van. Musea, culturele instellingen, galeries en  kunstenaarsinitiatieven kozen elk één werk en plaatsten dat in hun  entreegebied, zichtbaar voor elke bezoeker. Zo werd één gigantische presentatie gemaakt die zich uitstrekte over het hele land en waarmee werd getoond dat de beeldende kunstwereld een open transparante wereld is, waarin de begrippen saamhorigheid, solidariteit,  reflectie en inspiratie van essentieel belang zijn. Museum Het Valkhof koos voor Ferdi’s Mother’s Invention. De keuze kwam voort uit de hoge aaibaarheidsfactor die het werk uitstraalt. Het belichaamt de universele menselijke behoefte aan aanraking en geborgenheid. De sculptuur verbeeldt het domein van het moederschap: een toevluchtsoord, rustplek en een troon, en staat in deze tijd symbool voor het museum als toevluchtsoord en plek waar troost, warmte en creativiteit te halen valt. Mother’s Invention is een van de ‘Horti-sculpturen’, die Ferdi in de jaren 1967-1968 maakte. Tijdens een reis door Mexico raakte zij gefascineerd door de tomeloze groeikracht en kleurenpracht van de natuur. De Horti-sculpturen ademen de geest van de jaren zestig: psychedelisch, grensverleggend, speels, kleurrijk, in de sfeer van popmuziek en flower power. In Ferdi’s kunstenaarschap klinken ook de revolutionaire jaren zestig door, waarin de roep om meer openheid op politiek, sociaal en seksueel terrein steeds luider klonk. Met haar Horti-sculpturen verbeeldde Ferdi intimiteit en seksualiteit vanuit haar perspectief als vrouw. Deze zinnelijke en tegelijkertijd ludieke verbeelding sluit naadloos aan bij de taboedoorbrekende hoogtijdagen van de sixties.  

47 Tentoonstellingen


Vliegende Hollanders, Gelderse toptalenten In het project Vliegende Hollanders, Gelderse toptalenten laat Museum Het Valkhof twee grootheden van Gelderse bodem zien, die een substantiële internationale carrière doormaakten. Het museum nodigt ze uit met elkaar in een beeldende dialoog te komen. Het spits werd in 2019 afgebeten door drukkerscollectief Knust en beeldend kunstenaar Mark Brusse. Brusses publicatie sometimes I WONDER, vormgegeven door Julius Wintermans, werd in een oplage van 150 gedrukt op de risomachine van Knust Press. Deze machine was onderdeel van Knusts museumpresentatie. In 2020 nodigde het museum Erik Mattijssen en Ineke Hans uit.

48

Jaarverslag 2020


Flip Franssen

49 Tentoonstellingen


Flip Franssen

21 juni 2020 - 31 januari 2021 Geel als citroen, rood als tomaat, Ineke Hans en Erik Mattijssen

50

Jaarverslag 2020


Museum Het Valkhof nodigde beeldend kunstenaar Erik Mattijssen (1957) en meubel- en productontwerper Ineke Hans (1966) uit een tentoonstelling te maken waarin zij duidelijk zichtbaar op elkaars werk zouden reageren. Geen sinecure, maar niets bleek minder waar… In hun eerste opzet van de tentoonstelling kozen Hans en Mattijssen voor vorm, kleur en betekenis als leidend. Gaandeweg, naarmate inzicht en vertrouwen groeiden, nam de intuïtie het over. Ze ontdekten verwantschappen: hun grote liefde voor vakmanschap en verhalen, hun bewaarzucht, fascinatie voor voorwerpen met opmerkelijke functies, en objecten die herinneren aan lang vervlogen tijden. Hans’ en Mattijssens bronnen vertonen vele raakvlakken. Ze werken vanuit eenzelfde mentaliteit. Gedurende een periode van een half jaar bevroegen ze elkaar, vulden elkaar aan, produceerden nieuw werk, en schreven brieven. Zo ontwierpen ze met veel plezier een tentoonstelling vol associatieve combinaties. Soms schuurde het, vaker ging het werk van de een naadloos over in dat van de ander. Zo wisten beeldend kunstenaar en productontwerper de eigen disciplines van kunst en design met elkaar te verstrengelen. De tentoonstelling reisde door naar Kunsthal Rotterdam, waar hij onder de titel Zilte haring, rode kroot van 20 februari tot en met 5 september 2021 te zien is. Mattijssen schildert persoonlijke herinneringen die tegelijkertijd refereren aan ons collectieve geheugen. Zijn werk neemt de kijker mee naar plekken die hem vaag bekend voorkomen, een slaap- of huiskamer, een keuken, een winkel met producten die veelal niet meer in de handel zijn. De minutieuze aandacht voor detail verleidt tot steeds opnieuw ontdekken; een kat die onder een sprei slaapt, een rolletje naaigaren, een melkwacht. Hans werkt vanuit een heel ander perspectief. Zij staat voor maatschappelijk bewust en innovatief duurzaam ontwerp en gebruikt tegelijkertijd haar boerenverstand. Functionaliteit en nuchterheid draagt zij hoog in het vaandel. Een product moet toegankelijk én bijzonder zijn. Ze laat zich inspireren door zowel nieuwe als traditionele materialen en technieken, alsook folklore en menselijk gedrag. Haar werkproces is er een van creatief denken en puzzelen tot het klopt. Het resultaat: een oeuvre aan producten ‘zonder opsmuk’.

51 Tentoonstellingen


Flip Franssen

7 augustus - 1 april 2021 Call to commit – T-shirts met een missie Susan Barnett

52

Jaarverslag 2020


Op het moment dat de wereldeconomie in een vrije val raakte en Obama Amerika hoop voorhield, begon de Amerikaanse fotografe Susan Barnett aan een tien jaar durend project. Met de oude Leicaflex van haar vader portretteerde zij mensen die zich profileerden met maatschappelijke statements en uitspraken op hun t-shirt. Bijna al Barnetts geportretteerden zijn jong en dat verbaast. Want wie spreekt zich nog uit op een t-shirt als telefoon en computer zo veel verder reiken? Velen, zo bleek uit Barnetts foto’s. Ondanks alles vertegenwoordigt het digitale een anonieme wereld en laat ook de jonge generatie van vandaag graag openlijk en fysiek zien waar zij voor staat en wie zij is. T-shirts anno 2020 spreken over religie, ongelijkheid, richten zich tegen het kapitalisme, of verheerlijken het juist, zijn grappig en soms ronduit agressief. Jongeren getuigen nog steeds van een politiek bewustzijn, al zijn de thema’s imago en identiteit in omvang sterk gegroeid. Het als ondergoed bedoelde t-shirt uit 1898, begin jaren veertig alleen door arbeiders zichtbaar gedragen, werd razend populair toen filmacteurs als Marlon Brando en James Dean zich ermee afficheerden. Het hemd groeide uit tot populair statussymbool en werd dankzij de film een teken van opstand en rebellie. In de jaren zestig tot tachtig werd het, voorzien van teksten en leuzen, een spreekbuis in de Vietnamoorlog, de studentenopstanden, van de tweede feministische golf, de strijd van de homo-emancipatie en van subculturen als punk. Nadat ook de mode-industrie zich van het fenomeen meester maakte, verloor het deels zijn kracht.

53 Tentoonstellingen


7 augustus - 1 november 2020 Binnenste Buitenland

Twee keer hetzelfde uitzicht. Boven: W.C. Nakken, Gezicht op de Ooijpolder vanaf de Holleweg bij Berg en Dal, 1855 – 1865 Onder: de dezelfde locatie nu, door Flip Franssen (Bron: De Gelderlander)

54

Jaarverslag 2020


Ten oosten van Museum Het Valkhof komen twee landschapstypen samen: een vlak poldergebied en karakteristieke hoogteverschillen die on-Nederlands aandoen. Dit landschap werd in de 19e eeuw ontdekt door kunstenaars. Beek en Ubbergen werden geliefde reisdoelen voor schilders en tekenaars uit heel Nederland. In de omgeving waren tal van ‘romantische’ motieven te vinden: oude watermolens, vervallen boerderijtjes en eenvoudige kerkjes. Hoewel het te ver gaat om te spreken van een kunstenaarskolonie waren er in de periode 1810 – 1860 rond de honderd kunstenaars actief. Sommigen, zoals B.C. Koekkoek vestigden zich er voor langer, anderen logeerden er een enkele dag. Het leverde de collectie van Museum Het Valkhof uiteindelijk een aantal prachtige werken op. In de expositie Binnenste Buitenland werden ze niet alleen samengebracht, ook werd de bezoeker de mogelijkheid geboden in een wandelroute van negen kilometer het landschap van toen te vergelijken met het landschap van nu. Wandelschoenen aan Het on-Nederlandse landschap rond Nijmegen is nog steeds in trek bij wandelaars en natuurliefhebbers. Ook al is de tentoonstelling inmiddels afgelopen, de wandelroute Binnenste Buitenland is nog steeds beschikbaar. Het startpunt is bij Museum Het Valkhof. Binnen, op de galerij, met een prachtig uitzicht over de Waal, kon je de geschilderde landschappen bewonderen van de plekken die je op de wandelkaart passeert. Tijdens het wandelen voert de wandelkaart je aan de hand van de schilderijen en oude foto’s terug naar de 19e eeuw.

55 Tentoonstellingen


Flip Franssen

10 september - 1 november Wisseling van de wacht René Brouns en Gabi Rets

56

Jaarverslag 2020


Stadstekenaar van Nijmegen word je niet zomaar. Onder leiding van The Big Draw daagt een zorgvuldig samengestelde artistieke commissie tweejaarlijks drie Nijmeegse kunstenaars uit een plan te maken voor de uitvoering van het ambt. Het meest aansprekende plan krijgt een GO. Nijmegens eerste stadstekenaar Elske Berndes gaf in september 2018 het stokje door aan René Brouns. Hij legde een historische periode vast die enerzijds gekenmerkt werd door de blijde viering van 75 jaar vrijheid en anderzijds de angsten van de lockdown in een Nijmegen vol lege straten. Hopend op betere tijden gaf hij op 10 september het stokje weer door aan Gaby Rets. Hij sloot de periode af met een mooi boek: Stadstekeningen en schonk wethouder Noël Vergunst het eerste exemplaar. Wisseling van de wacht liet een uitgebreide selectie van Brouns tekeningen zien en een appetizer-presentatie van het werk van Rets. René Brouns: “De stad is een universum van inspiratie. Er is zoveel input, wat ga je daaruit kiezen om te tekenen? Wat is interessant genoeg? Wat past goed op een vel papier? Grote menigten zijn bijvoorbeeld niet te doen, en een druk straatbeeld is niet aan mij besteed. Gedurende de periode van twee jaar heb ik grote gebouwen gesloopt zien worden en hele wijken zien verrijzen. Dat heb ik getekend. Maar mijn echte aandacht ging vooral uit naar de mensen, naar hoe ze met elkaar omgaan en hoe ze zich verhouden tot hun omgeving. Ik zie vaak het komische en aandoenlijke van het menselijk handelen en dat leg ik graag vast. Zo, … dat er wat te lachen valt. (…) Ook de periode van de corona-epidemie had zijn weerslag op mijn werk. Ineens was de stad leeg. De gebouwen waren er nog, maar de poppetjes waren onzichtbaar. Pas toen zij langzaamaan weer tevoorschijn kwamen, kon ik ze weer tekenen: nu met nieuwe gedragingen en volgens de voorgeschreven codes.”

57 Tentoonstellingen


12 september - 20 november i.s.m. Besiendershuis: Flipping the Bird Jaap Scheeren

58

Jaarverslag 2020


Fotograaf Jaap Scheeren (Nijmegen, 1979) liet met zijn project Flipping the Bird op verschillende locaties in de stad levensgrote foto’s opduiken die samen een verhaal vertelden over de relatie tussen het menselijk handelen en de natuur. Scheeren organiseerde dit samen met het Besiendershuis. Museum Het Valkhof liet in de garderobehal van het museum één van de zes foto’s zien. De overige foto’s waren te vinden op de volgende locaties: de gevel van de Vasim bij stadsbrug de Oversteek; het Honigterrein aan de westzijde; de westelijke ingang van de tunnelmond aan de Tunnelweg; de zijgevel van Van Oldenbarneveltstraat no 46; LUX, zijde Mariënburgplein en zijde Klein Mariënburg. Flipping the Bird was onderdeel van het Warming Up festival in september. Het festival zet doelbewust in op de verbeelding als kracht om op een andere manier met elkaar in gesprek te komen. In 2020 focuste het zich op welke keuzes de mens kan maken om in een goede verstandhouding te komen met de natuur. Het platform nodigde burgers, beleidsmakers, activisten, wetenschappers en dus ook kunstliefhebbers uit om met elkaar te spreken over het klimaat en hoe wij ons kunnen aanpassen om milieuveranderingen tegen te gaan. (www.lux-nijmegen.nl/warmingup)

59 Tentoonstellingen


15 oktober 2020 - 1 april 2021 Valkhofzaal

60

Jaarverslag 2020


De kroonzaal van Museum Het Valkhof is de Valkhofzaal. Hier bevindt zich onder andere het Gezicht op Nijmegen vanuit het noordwesten uit 1665 – 1675 van Jan van Goyen. En ook werk van andere schilders zoals J. Meesters, Lieve Verschuier en Cornelis Springer die zich door onze stad lieten inspireren. Het diorama dat Pieter Barbiers tussen 1800 en 1824 maakte van het oostelijk deel van de stad ontbreekt hier natuurlijk niet. Het laat de situatie zien uit 1795, voor de afbraak van de burcht. Naast deze prachtige Valkhofvisualisaties zijn er middeleeuwse bouwfragmenten en diverse archeologische vondsten in de zaal te bewonderen. Zo is er een kleine zilveren munt uit 768 – 794 te zien, die verwijst naar muntheer Karel de Grote en een bouwinscriptie in marmer van Keizer Frederik Barbarossa. Hij liet in 1155 een nieuwe burcht op het Valkhof bouwen. Zoals de inscriptie aangeeft, moest deze even kunstig en prachtig worden als de vorige, en mooier dan de allereerste burcht op deze plek, die gebouwd zou zijn door Julius Caesar. De legende van de stichting van Nijmegen door Julius Caesar gaat dus zeker terug tot de tijd van Barbarossa. Kortom een zaal met pronkstukken uit de collectie, maar een die nodig aan een update toe was. Vanaf 15 oktober was de Valkhofzaal in volle glorie te zien en herkenbaar aan zijn in gouden gloed geschilderde wanden. Jan van Goyen Tijdens zijn schildersleven trok Jan van Goyen al tekenend in schetsboeken door de Republiek. In de jaren dertig van de zeventiende eeuw was Van Goyen in Nijmegen. Rond 1650 kwam hij er nog eens terug. Op basis van zijn schetsen schilderde hij tussen 1633 en 1654 ruim dertig variaties van de Valkhofburcht. Dit schilderij is het grootste van de serie. Van Goyen koos voor een standpunt in het noordwesten, aan de overzijde van de Waal bij Lent. Het doek is waarschijnlijk in opdracht van het stadsbestuur gemaakt. Bij het uitwerken van de compositie heeft Van Goyen de werkelijkheid naar zijn hand gezet om de compositie te versterken. De ruime verspreiding van het werk van Van Goyen heeft het beeld van het oude Nijmegen mede bepaald.

61 Tentoonstellingen


Flip Franssen

28 november 2020 - 1 april 2021 IM FRAGE Collectie Delissen

62

Jaarverslag 2020


Veel mensen houden van kunst, een aantal daarvan verzamelt kunst, een klein deel verzamelt kunst van beginnende kunstenaars, en slechts een enkeling kan daar gepassioneerd over vertellen. De Nijmeegse kunstverzamelaar Frank Delissen is zo iemand. Im Frage liet de parels uit zijn collectie zien, een verzameling waar zin in avontuur uit spreekt, oog voor jong aanstormend talent en een voorliefde voor abstractie. De titel was een knipoog naar Nederlanders die de uitdrukking In Frage consequent misspellen. Im Frage was een ode aan het collectioneren; aan het nemen van tijd en rust om over de essentie van kunst en de ambities van de kunstenaar na te denken; aan het verliefd worden op een kunstwerk, het in gesprek raken met de kunstenaar en het uiteindelijk opnemen van zijn werk in de persoonlijke omgeving. Delissens verzameling toont oog voor detail en voor een abstractie die vaak gevoed wordt door een verhaal. De werken hebben nog iets gemeen: ze tonen alle de talentvolle kwaliteiten van jonge kunstenaars. De verzamelaar is geïntrigeerd door hun onbegrensde manier van creëren en hun voorliefde voor immateriële waarden. Geïnspireerd als hij is, hoopt hij met Im Frage ook anderen te enthousiasmeren voor deze frisse hedendaagse kunst en voor het verzamelen van kunst an sich. “Blijft het boeien, dan is het goed. Een kunstwerk moet je niet direct kunnen doorgronden” aldus Delissen. “Door met kunst bezig te zijn, leer je jezelf beter kennen. Kunst nodigt je uit om over de essentie van het leven na te denken.” Op de vraag: Wat is goede kunst, antwoordt de verzamelaar: “Goede kunst nestelt zich in je hoofd.” Wie zich met kunst omringt, stelt zich open voor de blik van de ander. Kunst verdiept en stelt je iedere dag weer nieuwe vragen.

63 Tentoonstellingen


Marlou Hensen

4. Activiteitenprogramma

66

Jaarverslag 2020


In 2020 zou het activiteitenprogramma verder geprofessionaliseerd worden in de in 2019 uitgedachte structuren Focus, Vibes en Fam. Op de planning stond een divers programma voor een brede doelgroep; multidisciplinair en in co-creatie met ons netwerk. In maart 2020 stopte dit abrupt. In de eerste lockdown is in hoog tempo een online alternatief opgezet. Bij de heropening eind juni is na een voorzichtige start vanaf augustus ook weer een activiteitenaanbod opgezet. Dit liep door tot in november, waarna door de nieuwe sluitingen weer volledig is overgegaan op digitaal aanbod.

1. Valkhof Focus Valkhof Focus richt zich op de vaste MHV doelgroepen en biedt een op de museumcollectie toegesneden, verdiepend activiteitenprogramma aan. Ontmoetingen met experts en wetenschappers, informatieve en contextualiserende lezingen en het actief participeren in de onderzoekdisciplines van het museum behoren tot de kern van dit programma-aanbod. De ArcheoHotspot was in deze periode iedere dag open van 12 – 16 uur. Op tafel lag materiaal uit de beerputten van de Piersonstraat. Dit materiaal werd aangeleverd door Bureau Archeologie van de Gemeente Nijmegen. Iedere laatste zondag van de maand werden er openbare rondleidingen aangeboden bij de wisselexposities. Vanaf augustus werden er daarnaast meerdere gezinsrondleidingen aangeboden – eerst wekelijks en daarna maandelijks op zondagen – tot aan de tweede lockdown. In samenwerking met de Radboud Universiteit werd er een collegereeks Gelderse steden aangeboden bij de tentoonstelling Middeleeuws Vernuft.

67 Activiteitenprogramma


Ken-je-Klassiekenquiz: in de regionale voorrondes van de Ken-jeKlassiekenquiz bestreden scholenteams elkaar in MHV. Tegelijkertijd waren er voorrondes in het Allard Pierson Museum te Amsterdam, het Tresoar in Leeuwarden, het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden en op twee locaties in Antwerpen en Gent.

2. Valkhof Fam. Valkhof Fam. focust op gezinnen van ouders en grootouders met kinderen tot 12 jaar. Dit op de museumcollectie toegesneden activiteitenaanbod is zowel informatief als interactief. Voorbeeld is de kinderroute: een tekenkunstroute voor kinderen tussen 8 en 12 jaar. Deze route heeft als doel kinderen en hun begeleiders actief bij de collectie van MHV te betrekken. Al lezend, speurend, associërend en tekenend verkennen zij intuïtief het museum. Daarnaast is er een plusprogramma met workshops Teken Kunst, waarin jong en oud zich kunnen verdiepen in de tekenkunst onder leiding van een expert. Ook door de tentoonstelling Middeleeuws Vernuft werd een route ontwikkeld: door opdrachten goed te maken konden kinderen een code kraken en het zwaard van koning Arthur uit een steen trekken. Voor deze tentoonstelling werden er ook speciale Ridderdagen georganiseerd waarbij kinderen o.a. als ridder leerden vechten. Tijdens deze expositie speelde in de schoolvakanties en weekenden Susanne Roos / Theatergroep Fien de familietheatervoorstelling De uitvinders van de Middeleeuwen.

68

Jaarverslag 2020


3. Valkhof Vibes Valkhof Vibes programmeert activiteiten die interdisciplinair van aard zijn. De museumcollectie staat centraal, maar de invalshoek is afkomstig uit andere kunst- of cultuurdisciplines. De kern van deze programmering is FUSION. Valkhof Vibes bedient een aantal vaste MHV-doelgroepen. De samenwerking met festivals is interessant omdat daarmee een zeer gemêleerde groep bezoekers – waaronder de millennials – wordt bereikt. De Nieuwe Oost | Wintertuin organiseerde haar Gedichtennacht in Museum Het Valkhof. Een nieuwe en jonge doelgroep (18 – 25) maakte kennis met het museumgebouw.

4. Valkhof voor Thuis – online aanbod TaalKunst Negen kunstwerken, negen schrijvers. Museum Het Valkhof sloeg de handen ineen met De Nieuwe Oost | Wintertuin; we maakten samen een verrijkende route door de collecties archeologie, oude kunst en moderne kunst. Geïnspireerd door bijzondere topobjecten uit de museumcollectie schotelden negen schrijvers je geheel nieuw werk voor. Zo kon je de collecties met open/gesloten ogen waarnemen, wegdromen bij schilderijen of beelden uit andere tijden en meevaren met prachtige schrijfsels.

69 Activiteitenprogramma


Vondst, vinder, vindplaats Een zevendelige serie over archeologische topstukken van Museum Het Valkhof, ontwikkeld in samenwerking met Bureau Archeologie van de Gemeente Nijmegen. Elke week namen we bezoekers op onze website en op YouTube mee in het verhaal van een nieuw bijzonder stuk. Bij elk Vondst, vinder, vindplaats-filmpje kun je de bijbehorende DIY-opdracht downloaden en de stukken thuis ervaren. Van stoere maskers maken tot samen eeuwenoude receptjes uitproberen.

MuseumLegoChallenge Met de MuseumLegoChallenge daagde het museum kinderen én volwassenen uit om een speciaal Legowerk te maken. Samen met legoshop Blokkenpiloot werd een challenge opgezet om je favoriete museumobject in Lego na te bouwen. De challenge werd gewonnen door Studio Yves. Hij bouwde Machine No 7 van Shinkichi Tajiri na.

Online rondleidingen Een uitgebreide rondleiding door collectie archeologie.

Livestream rondleidingen Korte rondleidingen door de vaste collecties met de mogelijkheid live te chatten met de rondleider.

70

Jaarverslag 2020


024Geschiedenis Editie 2020 kende een geheel digitaal programma. Het thema was Oost en West. De openingsavond met de special van het Geschiedeniscafé werd aangeboden middels een livestream. Op zondag, traditioneel de dag van het Valkhofkwartier, presenteerde Museum Het Valkhof samen met Stichting Zenobia een lezing van Dr. Mariëtte Hamer over Theophanu. Daarnaast hebben we alle deelnemende partijen het hele weekend de livestream-faciliteiten aangeboden voor hun eigen activiteiten.

De winnaar van de MuseumLegoChallenge

Shinkichi Tajiri, Machine No. 7, 1967

71 Activiteitenprogramma


024Geschiedenis

Teken Kunst

72

Jaarverslag 2020


vondst, vinder, vindplaats

DIY opdracht bij deel 3 Wat vind je in je eigen achtertuin?

Ga zelf op onderzoek en graaf eens in je eigen tuin! Overleg wel even met je ouders waar je mag graven. Heb je iets gevonden? Gebruik deze vragen om meer te ontdekken: Wat is het? Hout of bot

glas

Steen of aardewerk klei

Archeologische dien

Plastic of metaal

nee

Zitten er luchtbelletjes in het glas?

Ziet de binnenkant eruit als een spons?

Het materiaal is steen. Is de steen rond, heel en glad?

Is het gebakken klei? nee

ja

nee

ja

ja

Het is een scherf uit de Romeinse tijd.

Plastic: moderne tijd Metaal: kan uit alle tijden zijn nee

ja

Het is bot. We kunnen zo niet zien of het van een mens of dier is.

Het is hout. Hout verteert in deze grond snel, dus zal dit stuk niet zo oud zijn.

Het is misschien een wrijfsteen uit de prehistorie, maar het kan ook een rivierkei/steentje zijn.

Is de steen opgebouwd uit laagjes? nee ja

Heeft het een kleur? nee

Het is een scherf uit de LateMiddeleeuwen of uit de moderne tijd.

Is de breuk glad?

Het is leisteen.

ja

ja

nee

Is het blauw/groen van kleur?

Het is vuursteen.

Waarschijnlijk is het een modern stuk beton.

nee

Is het van een pot, beker of bord?

Is de scherf met de draaischijf gemaakt?

ja

nee

nee

ja

Het is een scherf uit de Romeinse tijd.

Het is een scherf uit de moderne tijd.

Het is een scherf uit de lateMiddeleeuwen of uit latere tijden.

ja

Het is een scherf uit de prehistorie.

1) Het is een stukje van een Romeinse dakpan of tegel 2) Het kan ook een baksteen uit de Middeleeuwen zijn.

Het is een scherf uit de Romeinse tijd.

ja

Zit er glazuur op?

nee

Geen tuin of zonde om die rozen om te scheppen? Bedenk eens wat je de archeologen van de toekomst zou willen laten vinden en stop het in de grond voor later, bijvoorbeeld in het park bij jou in de buurt of in het bos.

73 Activiteitenprogramma


Flip Franssen

5. Educatieprogramma

74

Jaarverslag 2020


Cijfers In 2020 hebben in totaal 3533 leerlingen van het basis- en voortgezet onderwijs Museum Het Valkhof bezocht (1130 voortgezet onderwijs en 2403 basisonderwijs). Inclusief docenten en begeleiders bestond het schoolbezoek uit 4046 gasten. Buiten schoolverband hebben in totaal 2681 kinderen en jongeren onder de 18 jaar een bezoek gebracht aan het museum. 1411 studenten vonden hun weg naar het museum. In verband met Corona hebben schoolgroepen alleen van 6 januari t/m 12 maart en van september t/m 14 december (m.u.v. 3 t/m 18 november) het museum kunnen bezoeken.

Aanbod voor scholen De eerste twee maanden van het jaar hebben veel basisschoolklassen de expositie Middeleeuws Vernuft bezocht. De groepen werden op school voorbereid aan de hand van een spannend en soms zelfs vies verhaal geschreven door Jaap Robben en Susanne Roos (theatergroep Fien). Het verhaal werd als film via YouTube aan de laagste klassen aangeboden. De hoogste klassen maakten gebruik van de hoorspelversie die de kinderen zelf konden spelen. Scholen die zich al in oktober of november 2019 hadden ingeschreven, konden gebruik maken van een uniek aanbod voor een gratis les/voorstelling over middeleeuwse uitvindingen in de klas gegeven door Marian van Steen. Helaas moesten veel schoolklassen, die een reservering hadden staan om de expositie in maart of april te bezoeken, afgebeld worden omdat het museum 13 maart moest sluiten in verband met de coronapandemie.

75 Educatieprogramma


Menu’s Anticiperend op ‘het nieuwe normaal’ werd het onderwijsaanbod in vier menu’s onderverdeeld: een menu in het museum voor het basisonderwijs, een menu in het museum voor het voortgezet onderwijs, een menu op school, een menu online en een menu met programma’s in de buitenlucht. Wanneer nodig –  i.v.m. eventuele nieuwe coronamaatregelen – kon geswitcht worden naar een ander menu zodat de museumactiviteit toch door kon gaan.

Menu buiten Er zijn twee nieuwe schoolprojecten ontwikkeld die in de buitenlucht kunnen worden uitgevoerd: Streetart in Nimma en De Buit van de Bataven. Leerlingen bezochten met een rondleider steegjes, tunneltjes en binnenplaatsen in de binnenstad op zoek naar streetart. Ze ontdekten mooie schilderingen, boodschappen die tot denken aanzetten en humoristische graffiti. De Buit van de Bataven is een interactief spel over het roemrijke verleden van Nijmegen waarbij historische feiten hand in hand gaan met een fictief verhaal. In kleine groepjes moesten leerlingen van het voortgezet onderwijs zoveel mogelijk denarii uit deze buit winnen door in de omgeving van Museum Het Valkhof opdrachten uit te voeren. Ze moesten van alle markten thuis zijn om te kunnen winnen: een goede gokker, spion, speurder en kenner van de geschiedenis.

76

Jaarverslag 2020


Menu op school Het menu op school werd uitgebreid met een fotografieworkshop. In kleine groepjes gingen de leerlingen onder leiding van fotograaf Niek Michel foto’s van stillevens maken die ze zelf samenstelden met museumstukken en andere materialen. Archeologie in de klas is het andere programma dat het museum op school aanbiedt. Omdat veel scholen in Coronatijd niet mochten reizen, waren de lessen op school een goed alternatief om de leerlingen toch letterlijk in aanraking te laten zijn met de museumcollectie.

Museum online Een persoonlijke rondleiding, maar dan op je scherm. Onze rondleiders namen – al was het museum gesloten  –  de leerlingen live mee door de collectie van het museum. Interactie tussen rondleider en leerlingen was mogelijk omdat de rondleidingen live via Teams werden aangeboden Tijdens de eerste lockdown is voor het onderwijs een reeks van zeven filmpjes gemaakt over topstukken uit de archeologische collectie. Een rondleider, oud-conservator archeologie en archeoloog van Bureau Archeologie vertelden meer over de herkomst van de stukken, de mensen achter de objecten en andere leuke weetjes. Bij elk filmpje verscheen ook een DIY-opdracht.

77 Educatieprogramma


Romeinenwerkplaats

Flip Franssen

De interactieve Romeinenwerkplaats kreeg een facelift. Met een nieuwe vormgeving, extra exhibits en meer originele objecten voelde je je nog meer Romein. De Romeinenwerkplaats kon door schoolgroepen worden geboekt, maar was ook toegankelijk voor (groot)ouders met hun kinderen.

Romeinenwerkplaats

78

Jaarverslag 2020


Studenten De Pest Twee studenten geschiedenis van de Radboud Universiteit deden in het kader van hun studie onderzoek voor de tentoonstelling De Pest. De onderzoeksresultaten van de stagiairs zijn verwerkt in de expositie en in het randprogramma bij de tentoonstelling. Zo hebben zij ook meegewerkt aan een podcast en aan een artikel in het blad Numaga.

Honours Academy Tien studenten van de Honours Academy van de Radboud Universiteit vormden een denktank die de opdracht had te onderzoeken hoe het museum meer studenten kan trekken. De studenten hebben zich met veel enthousiasme op dit onderzoek gestort met als resultaat een dik onderzoeksrapport met veel praktische en bruikbare tips. Een van de belangrijkste aanbevelingen was het oprichten van een studentenraad.

Honourslab: wetenschap ontmoet kunst In samenwerking met de Honours Academy van de Radboud ontwikkelde het museum een dag vullende workshop (HonoursLab) in het museum voor masterstudenten. Het programma voor masterstudenten is een discipline-overstijgend programma over wetenschap en kunst. Tijdens de workshopsessie in het museum leerden de studenten door kunst anders te kijken. De workshop werd zowel in het voorjaar als in het najaar van 2020 aangeboden.

79 Educatieprogramma


HAN Ook met de HAN werd een workshopdag in het museum ontwikkeld voor masterstudenten waarin waarnemen centraal staat. De eerste groep studenten maakte in oktober gebruik van het programma. De tweede groep zou 16 december komen, maar helaas kon dat door de sluiting van de musea niet doorgaan.

ROC Een bezoek aan Museum Het Valkhof was in het najaar onderdeel van het keuzeprogramma Burgerschap van het ROC Nijmegen. Het bezoek was een pilot om te kijken of we een vaster samenwerkingsverband met het ROC aan kunnen gaan er zo voor kunnen zorgen dat een museumbezoek een vast onderdeel van het curriculum van het ROC kan worden.

Valkhof Verbindt Museum Het Valkhof biedt onder de noemer Valkhof Verbindt programma’s aan voor oudere mensen, die fysiek niet goed in staat zijn het museum te bezoeken. Valkhof Verbindt bestaat uit twee programma’s: Museum Memoires en een aanbod voor de dagbesteding. Het eerste programmaonderdeel is gericht op patiënten met Alzheimer samen met hun mantelzorgers. Het programma werd aangeboden via de Stichting Mantelzorg en ZZG Zorggroep. Het tweede onderdeel van Valkhof Verbindt richtte zich op ouderen die naar de dagbesteding van de organisatie Sterker Sociaal Werk gaan.

80

Jaarverslag 2020


Dit inclusieprogramma werd de laatste vrijdagmiddag van de maanden januari en februari aangeboden. Helaas hebben deze programma’s door Corona in de rest van het jaar geen doorgang kunnen vinden. Omdat ze het museum niet konden bezoeken heeft Sterker Sociaal Werk wel gebruik gemaakt van het online aanbod van Museum Het Valkhof.

Grensverleggende game Op 18 september werd het officiële startschot gegeven voor een nieuwe innovatieve Game-app die 8 musea in de Nederlands-Duitse grensstreek met de modernste speltechnieken verbindt. De game Sofia’s Cross-Border Hunt is het resultaat van een meerjarige grensoverschrijdende samenwerking van De Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, de Hochschule Rhein-Waal en musea. De game is gericht op jongeren. In het spel ontmoeten spelers de mysterieuze handelaar Sofia, die door het grensgebied en de tijd reist. De spelers gaan in het voetspoor van Sofia op jacht naar de ‘enige echte waarheid’, langs de deelnemende musea. De acht deelnemende musea zijn LVR-Archäologischer Park Xanten, Kasteel Hernen (Geldersch Landschap & Kasteelen), Museum Goch, Museum Kurhaus Kleve, Museum Schloß Moyland, Vrijheidsmuseum, Nederlands Openluchtmuseum en natuurlijk Museum Het Valkhof.

81 Educatieprogramma


Aankondiging van de game-app Sofia’s Cross-Border Hunt

82

Jaarverslag 2020


Live rondleiding voor scholen via Teams

83 Educatieprogramma


Flip Franssen

6. Marketing & Communicatie

84

Jaarverslag 2020


De coronacrisis zorgde in 2020 voor grote dynamiek op de afdeling Marketing & Communicatie. Naast uiteraard een fikse daling in de bezoekcijfers, vroeg het voortdurende uitstel van tentoonstellingen vooral om wendbaarheid en meerwerk om alle bijbehorende marketingactiviteiten te verzetten. Tegelijkertijd leverde de coronacrisis ook kansen op: zo signaleerden we deze zomer bij de kleurrijke feelgood tentoonstelling Geel als citroen, rood als tomaat dat oudere bezoekers minder kwamen, maar jongere bezoekers juist eerder een bezoek waagden. En we creëerden Valkhof voor thuis, een online museum met een aanbod van digitale rondleidingen, Do It Yourself thuisopdrachten, een filmreeks over archeologie en een korte video voor Geel als citroen, rood als tomaat. Op de sociale media werden live-rondleidingen aangeboden (via Facebook) en prijsvragen en challenges gepresenteerd om bezoekers aangehaakt te houden. Met name op Instagram nam het aantal volgers sterk toe. Vooral de artistieke interpretatie van Het Gezicht van Nijmegen (van Andreas Hetfeld), Binnenste Buitenland, de openingsvideo van Geel als citroen, rood als tomaat en de vooraankondiging van De Pest scoorden goed op dit medium.

Voor de afdeling marketing & communicatie trad er na het overgangsjaar 2019 nieuwe stabiliteit in. Vanaf april was de afdeling weer op oude sterkte, na een periode van veel wisselingen. De twee nieuw aangetrokken medewerkers kregen de opdracht om de afdeling opnieuw tegen het licht te houden, en een aantal aspecten – zoals taakverdeling, systemen, uitingen, kanalen en de kennisopbouw over bezoekers en doelgroepen – te evalueren, het goede te behouden en onnuttige investeringen af te bouwen.

85 Marketing & communicatie


Flip Franssen

Ondanks de coronasluitingen wist het museum in 2020 meer aandacht te genereren in de media dan in de voorgaande jaren. Die publiciteit was bovendien vaak op nationaal in plaats van lokaal niveau en, ook niet onbelangrijk, positief van aard. Zo berichtte NRC Handelsblad zeven keer over het museum, en stond in Volkskrant Magazine een profiel van ontwerper Ineke Hans met positieve vermelding van de tentoonstelling Geel als citroen, rood als tomaat. Opnames van Tussen Kunst & Kitsch en Hier zijn de Van Rossems genereerden ondanks de sluitingen eveneens landelijke aandacht voor het museum; terwijl De Ridders van Gelre dat deed op regionaal niveau.

86

Jaarverslag 2020


Flip Franssen

87 Marketing & communicatie


7. Publieksservice

88

Jaarverslag 2020


Wanneer de service aan je publiek gedurende grote delen van het jaar onder druk komt te staan, is het juist een uitdaging voor een afdeling Publieksservice om daar het beste van te maken. Met die insteek is Museum Het Valkhof de coronacrisis in gegaan. In de zomermaanden mocht het museum met enkele beperkingen open zijn, maar ook voor het restaurant waren extra maatregelen nodig zodat de gasten zich veilig voelden. We hebben de opgelegde maatregelen zorgvuldig geïmplementeerd. Dankzij de professionaliteit en inzet van de medewerkers hebben onze bezoekers daarvan zo weinig mogelijk hinder ondervonden.

Museumcafé Het assortiment in het museumcafé werd aangepast zodat ook binnen de extra druk die corona nu eenmaal legt op met name het tempo van serveren, toch een efficiënte dienstverlening mogelijk was. Bezoekers voelden zich als welkome gasten behandeld; er heerste een positieve sfeer. Extra aantrekkingskracht ging uit van de mooie binnentuin, ingeklemd tussen het museum en de historische bebouwing van het voormalige Valkhof, een oase van rust in de binnenstad.

89 Publieksservice


Winkel

Flip Franssen

Helaas was het veel lastiger om de museumwinkel onder dezelfde voorwaarden open te stellen als het museumcafé. Met name de locatie van de winkel in het entreegebied en de omstandigheid dat het merendeel van de vrijwilligers die de winkel bemensen in de risicogroepen viel, beperkte de mogelijkheden. Hoewel veel vrijwilligers ondanks corona toch door wilden gaan, is uiteindelijk de winkel het grootste deel van 2020 gesloten gebleven. Voor het museum was dit natuurlijk erg jammer. Niet alleen omdat de winkel positief bijdraagt aan de totale beleving van het museum, maar ook vanwege het verlies aan inkomsten. Maar er valt ook iets positiefs te vermelden. Door het scherpe inkoopbeleid van de afgelopen jaren en een aanpak waardoor vrijwel geen sprake meer is van voorraadvorming, konden de kosten laag blijven.

90

Jaarverslag 2020


Coronarouting door Stang Gubbels

91 Publieksservice


8. Cijfers 2020 31 dec 2020 31 dec 2019 € € € €

Balans

Materiële vaste activa Grond gebouwen en installaties lnrichting en inventaris Financiële vaste activa Waarborgsom

4.969.776 128.754 40.969

5.252.469 121.009 40.969

Vaste activa 5.139.498 5.414.446

Voorraden Debiteuren Vorderingen Liquide middelen Omzetbelasting Overlopende activa

23.475 68.214 131.667 2.228.205 38.084 −

20.583 39.574 343.256 1.241.120 − −

Vlottende activa 2.489.645 1.644.532 Totaal activa

Bestemmingsreserve kunstaankopen Bestemmingsreserve Covid-19 & transitie Bestemmingsfonds Lex Harm Algemene reserve Resultaat lopend boekjaar

7.629.143

656.403 292.895 264.140 1.078.040 −

7.058.978

656.403 − 263.883 1.117.811 -39.514

Eigen vermogen 2.291.478 1.998.583 Voorzieningen − − Voorzieningen − − Hypothecaire lening 3.339.088 3.518.484 Langlopende schulden 3.339.088 3.518.484

Overige kortlopende schulden Omzetbelasting Personele verplichting Crediteuren Bankgiro Loterij Overlopende passiva

577.185 − 176.988 281.116 898.067 65.221

289.114 8.025 201.987 142.220 898.067 2.499

Kortlopende schulden 1.998.577 1.541.911

Totaal passiva 7.629.143 7.058.978

94

Jaarverslag 2020


Staat van baten en lasten realisatie begroting realisatie t/m dec ’20 t/m dec ’20 verschil t/m dec ’19 verschil € € € € € Subsidie gemeente/opdracht Provincie Overige subsidies ■ Subsidies en opdracht

4.226.000 430.818 4.656.818

4.226.000 225.000 4.451.000

– 205.818 205.818

3.953.496 345.270 4.298.766

272.504 85.548 358.052

Entrée Rondleidingen ■ Entrée en rondleiding

222.298 11.514 233.812

445.000 – 445.000

-222.702 11.514 -211.188

341.485 33.142 374.628

-119.187 -21.628 -140.815

Bruto omzet winkel Resultaat museumcafe ■ Winkel en Horeca

44.057 -114.241 -70.184

80.000 – 80.000

-35.943 -114.241 -150.184

117.702 -112.837 4.865

-73.645 -1.404 -75.048

Verhuur ■ Verhuur

61.291 61.291

25.000 25.000

36.291 36.291

66.339 66.339

-5.047 - 5.047

Doorbelasting personeelskosten Overige inkomsten ■ Overige inkomsten ■ Opbrengsten

37.885 -15.576 22.309 4.904.047

15.000 22.885 6.000 21.000 22.885 5.022.000 -96.377

28.120 7.160 35.280 4.779.878

9.765 -22.736 -12.971 124.169

Lonen en salarissen Sociale lasten Pensioenlasten Inhuur derden Overige personeelskosten ■ Personeelslasten

1.480.519 241.948 233.208 373.678 127.825 2.457.178

1.587.000 282.000 282.000 375.000 123.000 2.649.000

-106.481 -40.052 -48.792 -1.322 4.825 -191.822

1.385.134 228.893 226.943 501.830 129.052 2.471.852

95.385 13.056 6.265 -128.152 -1.227 -14.673

Afschrijvingen materiële vaste activa Afschrijvingen KAM ■ Afschrijvingen

337.620 14.784 352.404

365.000 17.000 382.000

-27.380 -2.216 -29.596

363.776 16.103 379.879

-26.155 -1.319 -27.475

Huisvestingskosten Huisvestingskosten KAM ■ Huisvestingskosten

487.050 224.610 711.660

468.000 264.000 732.000

19.050 - 39.390 -20.340

440.335 422.319 862.654

46.715 -197.710 -150.994

Organisatiekosten Accountants- en advieskosten ■ Organisatie en advies

227.607 177.963 405.571

225.000 95.000 320.000

2.607 82.963 85.571

195.709 112.343 308.052

31.899 65.620 97.519

Inkoopwaarde winkel ■ Inkoopwaarde winkel

34.924 34.924

45.000 45.000

-10.076 - 10.076

95.886 95.886

-60.962 -60.962

Marketing Educatie Collectie Tentoonstellingskosten ■ Marketing/Educatie/Collectie/Tentoonstellingen ■ Bedrijfskosten

95.435 59.371 84.792 374.136 613.734 4.575.471

158.000 49.000 70.000 612.000 889.000 5.017.000

- 62.565 10.371 14.792 -237.864 -275.266 -441.529

149.021 66.690 121.890 459.347 796.947 4.915.270

-53.586 -7.319 -37.097 -85.211 -183.213 -339.799

Rente en overige financiële lasten ■ Financiële baten en lasten

35.680 35.680

60.000 60.000

-24.320 -24.320

60.257 60.257

-24.577 -24.577

Bedrijfsresultaat Resultaat excl. dotatie en onttrekkingen Onttrekking bestemmingsreserve kunstaankopen Ontrekking bestemmingsfonds Lex Harm Dotatie bestemmingsreserve Covid-19 & transitie Mutatie Algemene reserve

292.895 292.895 – – -292.895 –

- 55.000 369.471 - 55.000 55.000 – – –

-195.650 -195.650 56.214 99.922 – -39.514

488.545

95

Cijfers 2020


9. Subsidiënten

96

Jaarverslag 2020


Samenwerkingspartners

Bijzondere samenwerkingen Besiendershuis tentoonstelling Flipping the bird The Big Draw tentoonstelling Wisseling van Wacht Stichting De Uitkijk tentoonstelling Het Gezicht van Nijmegen, The making of, Andreas Hetfeld Kunsthal Rotterdam tentoonstelling Call to commit – T-shirts met een missie, Susan Barnett

97

Subsidiënten


10. Bezoekcijfers 2020

98

Jaarverslag 2020


Totaal bezoek

2020

2019

Volwassenen 5.571 5700 Jeugd 547 2.749 Studenten 1.411 1.900 Onderwijs 4.046 11.878 Reductie 1.223 5.940 Museumkaart 22.249 34.438 Gratis 3.114 8.286 Totaal 38.161 70.891

Betalend Volwassenen Jeugd Studenten Reductie Totaal

5.571 547 1.411 1.223 8.752

5.700 2.749 1.900 5.010 15.359

Onderwijs Basis 2.403 2.722 Voortgezet 1.130 9.156 Begeleiding 513 930 Totaal 4.046 12.808

Museumkaart Jonger dan 12 jaar 1.845 1.964 Jeugd 189 374 Volwassenen 20.115 32.100 Totaal 22.249 34.438

Gratis 3.114 8.286

Totaal 38.161 70.891

99

Bezoekcijfers 2020


11. Organisatie Organigram Raad van Toezicht

Directeurbestuurder

Secretaresse HR manager

Hoofd collectie MT lid

Hoofd presentatie en publiek MT lid

Conservator Oude kunst

Conservator Moderne Kunst

Conservator Archeologie

Registrator

Restaurator

Behoudsmedewerker

Conservator PDB

100

Med. bibliotheek

Jaarverslag 2020

Projectmanager Senior med. marketing & communicatie Medewerker marketing & communicatie

Senior medewerker educatie en activiteiten Med. educatie en activiteiten


Ondernemingsraad

Hoofd bedrijfsvoering MT lid

Controller

Senior med. technische dienst

Medewerker administratie

Medewerker technische dienst

Uitbestede taken

Manager publieksservice

Medewerker publieksservice / reserveringen Gastvrouw

Coördinator horeca Medewerker horeca inleen 101

Organisatie

Rondleider

Vrijwilligers Coördinator winkel en 1ste med.Receptie Medewerker receptie


Medewerkers Management Team Hedwig Saam Barbara Kruijsen Charlotte van Lingen Bart Weggemans

directeur - bestuurder hoofd collectie hoofd presentatie & publiek hoofd bedrijfsvoering

Collectie Yvette Driever conservator oude kunst Marie Stel conservator moderne en hedendaagse kunst (vanaf maart) Annelies Koster conservator archeologie en PDB (tot maart) Marenne Zandstra conservator archeologie Maren Romen restaurator Tosca Philipsen registrator Nicole Hinz-Schouwstra registrar Petri Verbeet behoudsmedewerker Gerard Bovenberg fotograaf Marijne Magnée-Nentjes registrator Ingrid Gerritsen restaurator archeologie Stephan WeiB-König depotbeheerder PDB Liesbeth Schuurman registrator PDB Tess Doorewaard registrator PDB Jan de Winter behoudsmedewerker PDB

HRM Agnes van Nassau

HR manager

Algemeen Inge Letschert directiesecretaresse

102

Jaarverslag 2020


Presentatie & Publiek Odette Straten senior medewerker educatie en activiteiten Marjolein Nagengast medewerker educatie en activiteiten Jolanda van Dijk senior medewerker marketing & communicatie (vanaf april) Myrte Riethorst medewerker marketing & communicatie Froukje van Dooren projectmanager (tot juni)

Bedrijfsvoering Ilse Lugthart manager publieksservice Bart Anthonisse manager gebouw & techniek Theo Basten technisch medewerker Marc van de Grift technisch facilitair medewerker (vanaf augustus) Mascha Zweers manager administratie Nelly Smeets medewerker administratie Rini Lamers medewerker administratie Doran van Wamel medewerker publieksservice / reserveringen Ania Rachmat medewerker publieksservice / reserveringen Willeke Daanen coördinator winkel / 1e medewerker receptie Monique Keizer medewerker receptie Monique Roordink medewerker receptie Carla Kolff medewerker receptie Susanne Pijnenburg gastvrouw (tot augustus)

Leden Raad van Toezicht A.M.C.J. Ponsioen W.J.M. Gitmans G.E.W. Prick R.J.X. Wanders H.J. Westerhof

103

Organisatie

voorzitter


HRM De ontwikkeling van de organisatie kreeg in 2020 verder vorm dankzij een nieuwe organisatiestructuur. Daarnaast droeg de vernieuwing van HR-beleid bij aan de verdere professionalisering van de organisatie. Er waren gemiddeld 30,18 fte in dienst. Daarnaast heeft een team van ongeveer 100 vrijwilligers, rondleiders en flexibele krachten met hun enthousiaste inzet bijgedragen aan een aansprekend programma. De programmering kwam als gevolg van corona onder druk te staan. Medewerkers wisten zich flexibel op te stellen en met de nodige aanpassingen konden de werkzaamheden, soms in aangepaste vorm, doorgang blijven vinden.   

104

Jaarverslag 2020


Diversiteit en inclusie Voor Museum Het Valkhof is het belangrijk om te werken aan diversiteit en inclusie om een aansprekend programma te kunnen blijven maken voor een divers publiek. Daarnaast wil het museum een plek voor artistieke ontwikkeling en creatieve uitdaging zijn voor zijn medewerkers en bezoekers. Het museum streeft ernaar om de brede diversiteit van de Nederlandse samenleving te representeren. De Code Diversiteit & Inclusie is een gedragscode van, voor en door de Nederlandse culturele en creatieve sector over diversiteit en inclusie. MHV onderschrijft deze code en wil gelijkwaardig toegankelijk zijn voor iedereen: makers, producenten, werknemers en publiek. Om bewust invulling te blijven geven aan de uitvoering van de code is er een ‘gedragscode diversiteit en inclusie’ opgesteld. De uitvoering van de code is integraal verbonden aan het bedrijfsplan. Museum Het Valkhof heeft zich daarnaast aangesloten bij Musea bekennen kleur. Met dit partnership wil de organisatie zijn eigen perspectief verbreden en mede hierdoor diversiteit- en inclusiedoelen realiseren. De doelstelling van Musea Bekennen Kleur is om erfgoedinstellingen duurzaam te verenigen in hun streven om diversiteit en inclusie te verankeren in het DNA van de erfgoedsector.

105

Organisatie


106

Jaarverslag 2020


107

Jaarverslag 2020


Toon Teeken, Figuur M.B., 2002. Een van de werken die is verworven door de Stichting Paul Guyot, met hulp van de Vrienden van Museum Het Valkhof

108

Jaarverslag 2020


12. Vereniging Vrienden van Museum Het Valkhof Museum Het Valkhof kent een actieve Vriendenvereniging, die het museum op verschillende manieren ondersteunt. Allereerst verspreidt de vereniging via een gedrukte nieuwsbrief relevante informatie over wat er gaande is in het museum. In 2020 ontvingen de Vrienden driemaal de Nieuwsbrief Vrienden Museum Het Valkhof met nieuws over recente aanwinsten, onbekende objecten uit de depots, tentoonstellingen en activiteiten. De nieuwsbrieven worden per post toegestuurd aan alle Vrienden en ook beschikbaar gesteld voor de bezoekers van het museum. Daarnaast doneert de Vriendenvereniging jaarlijks aan de Stichting Paul Guyot, om aankopen voor de museumcollecties mogelijk te maken. Deze door de Vrienden opgerichte stichting heeft als taak de verzameling van het museum uit te breiden door middel van aankopen die in eeuwigdurend bruikleen worden afgestaan. De stichting ontvangt ook andere donaties, zowel middelen als kunstvoorwerpen. Voor de leden van de vereniging worden diverse activiteiten georganiseerd, zoals een jaarlijkse Vriendendag, lezingen en uitnodigingen voor openingen. Ook dagexcursies en een zesdaagse Vriendenreis in het najaar zijn vaste onderdelen van het aanbod. In 2020 zijn veel van deze activiteiten doorgeschoven vanwege de bijzondere omstandigheden. In september zijn de leden uitgenodigd voor een bezoek aan de tentoonstelling Geel als citroen, rood als tomaat en in december is er een exclusieve ontvangst georganiseerd in Museum Kam, om de Vrienden de gelegenheid te geven het lege gebouw nog een keer te bekijken, vóór de geplande verbouwing. Het bestuur heeft, naast de lopende zaken, dit jaar in twee vergaderingen met Hans van der Westen meegedacht

109 Vereniging Vrienden van Museum Het Valkhof


met het museum over de plannen voor fondsenwerving naar aanleiding van de verbouwingsplannen. Omdat ook de Algemene Leden Vergadering dit jaar niet in het museum kon plaatsvinden, is de goedkeuring van de stukken die op de agenda stonden in 2020 via een digitale mailing verlopen, waaronder de voordracht voor een nieuwe penningmeester per 1 januari 2021, Frans Poelwijk. Het bestuur van de vereniging bestond uit Ronald van Bruggen (voorzitter), Hakky Raijmakers (penningmeester), Maryan Schrover (secretaris), Babette Degraeve, Mannick Wolters en Katja Zee. Marc Hendrikse zorgde voor de verslaglegging van de bestuursvergaderingen en het Vriendensecretariaat. In 2020 telde de Vriendenvereniging ca 600 leden, waaronder ca 230 gezinslidmaatschappen en ca 150 lidmaatschappen voor het leven.

110

Jaarverslag 2020


13. Verslag Ondernemingsraad Het jaar 2020 stond in het teken van de startwerkzaamheden van de nieuwe Ondernemingsraad. Na de verkiezingen van najaar 2019 zijn Liesbeth Schuurman, Nelly Smeets en Doran van Wamel aangesteld als nieuwe OR-leden. Op 28 november 2019 tijdens haar eerste Overlegvergadering is de nieuwe OR voorgesteld aan de directie. In 2020 heeft de Ondernemingsraad ingestemd met verschillende aanvragen: • Instemmingsaanvraag tav Vertrouwenspersoon (1 april 2020) • Instemmingaanvraag tav de beoordelings-/ gesprekkencyclus (23 juni 2020) • Instemmingsaanvraag tav regeling ongewenste omgangsvormen. Deze regeling maakt deel uit van het personeelshandboek • Instemmingsaanvraag tav rooster Floormanager (10 november 2020) In het kader van het informatierecht heeft de Ondernemingsraad informatie ontvangen rondom de vernieuwingen van functiebeschrijvingen. Zeven overlegvergaderingen met de bestuurder hebben plaatsgevonden, waarvan op 2 juli 2020 de Algemene gang van zaken met een van de leden van de Raad van Toezicht. In februari en juni 2020 heeft de OR een training van een externe deskundige gekregen.

111 Ondernemingsraad


14. Verslag Raad van Toezicht Stichting Museum Het Valkhof-Kam wordt bestuurd volgens het Raad van Toezicht model met een bestuur, bestaande uit een directeur-bestuurder en met een Raad van Toezicht (RvT), bestaande uit vijf leden. De RvT houdt toezicht op het beleid van het bestuur en op de algemene gang van zaken in de stichting. In de uitvoering van zijn taak als toezichthouder neemt de Rvt hierbij onder meer de bepalingen uit de Governance Code Cultuur in acht. De RvT is van oordeel dat hij de principes van deze code heeft toegepast en de aanbevelingen heeft opgevolgd. Ook vervult de RvT een klankbordfunctie voor het bestuur en staat het bestuur met raad terzijde. De RvT is tijdens het verslagjaar negen keer bij elkaar geweest en er is drie keer zonder de directie vergaderd. De bijeenkomsten hebben noodgedwongen deels “fysiek” en deels op afstand (via Teams) plaatsgevonden. Een lid van de RvT is periodiek aanwezig bij een OR-vergadering. Door de coronamaatregelen kon dit in 2020 bij één vergadering gerealiseerd worden. De RvT heeft een auditcommissie die, voorafgaand aan de reguliere RvT vergaderingen, overleg voert met de directeur-bestuurder en het hoofd bedrijfsvoering. Hierbij besteedt de commissie in het bijzonder aandacht aan de begrotingen, kwartaalrapportages, de planning en controlcyclus, het risicomanagement, de jaarrekening en de administratieve organisatie. De audit commissie onderhoudt contact met de externe accountant en bespreekt in diens aanwezigheid de jaarrekening en het accountantsverslag. De RvT heeft eveneens een remuneratiecommissie die minstens eenmaal per jaar een evaluatiegesprek met de directeur-bestuurder voert. In 2020 hebben deze gesprekken fysiek kunnen plaatsvinden.

112

Jaarverslag 2020


Strategische ontwikkelingen Vanuit de toezichthoudende taak heeft de RvT regelmatig aandacht besteed aan ontwikkelingen die in en rond het museum spelen. Het gaat hierbij meer in het bijzonder over de impact van corona op het personeel en de bedrijfsvoering en over de stand van zaken rond de projecten inzake de verbouwing van het museum (locatie Kelfkensbos), de verbouwing van museum Kam en het bedrijfsplan 2022 – 2025. Eveneens vanuit de toezichthoudende taak zijn jaarrekening 2019 en de begroting 2021 goedgekeurd en heeft de benoeming van de extern accountant voor de interim- en jaarrekeningcontrole 2020 plaatsgevonden. De RvT heeft zich verder periodiek laten informeren over onder meer BIS-subsidie en de ontwikkelingen met betrekking tot de concept verkoop- en huurovereenkomst met de gemeente Nijmegen.

113 Raad van Toezicht


Colofon

116

Jaarverslag 2020


Tekst en redactie Museum Het Valkhof Grafisch ontwerp Céline Hurka Lettertypen Atlas Grotesk (Atelier Carvalho Bernau, Commercial Type) Version 2 (Céline Hurka) Fotografie Gerard Bovenberg Flip Franssen Marlou Hensen Paul Rapp Overige beelden Museum Het Valkhof © Museum Het Valkhof-Kam, 2021 Bezoekadres Kelfkensbos 59 Postadres Postbus 1474, 6501 BL Nijmegen +31 (0) 24 360 88 05 info@museumhetvalkhof.nl www.museumhetvalkhof.nl Meent u dat uw naam ten onrechte ontbreekt, neemt u dan contact op met Museum Het Valkhof.

117

Colofon


Bijlagen I. II. III. IV. V. VI.

Aanwinsten Uitgaande bruiklenen Bruikleengevers Nevenfuncties medewerkers Publicaties museum Beeldverantwoording

118

Jaarverslag 2020


I. Aanwinsten Gerrit de Leeuw, Stadskan, 1574 68,5 cm hoog, tin Verworven met steun van de Vereniging Rembrandt, mede dankzij haar Eleonora JeukenTesser Fonds, en een particuliere schenking Jonathan Stavleu, Just Not a Hit!, 2019 Installatie Schenking van de kunstenaar Jan Josefsz. van Goyen, Gezicht op Nijmegen, 1684 49,5 × 97,8 cm, olieverf op paneel Langdurig bruikleen Rijksmuseum Twenthe, Enschede Omgeving Nijmegen, twee paneeltjes met Balthasar en Melchior, 1480 – 1490 40  ×  24 cm en 24  ×  19 cm, olieverf op paneel Langdurig bruikleen Rijkmuseum Amsterdam Raquel Maulwurf, LZ 129 Hindenburg 6 V ‘37 Lakehurst, NJ (IV), 2007. Schenking van Jos Ruijs, Zeist/Amsterdam

II. Uitgaande bruiklenen CODA Museum Apeldoorn Tentoonstelling: Gelderse Kroonjuwelen Periode: 13 – 10 – 2019 t/m 2 – 2 – 2020 Uitgeleend: tien sieraden uit de museale archeologische collectie en van het PDB Museum Boerhave Leiden Tentoonstelling: De hemel verbeeld Periode: 8 – 10-2019 t/m 15 – 4 – 2020 Uitgeleend: godenbeeldje en ring van bergkristal Rijksmuseum van Oudheden Leiden Tentoonstelling: Romeinen langs de Rijn Periode: 12 – 5 – 2020 t/m 2 – 3 – 2021 Uitgeleend: Romeins vervloekingstablet Saint Louis Art Museum Tentoonstelling: Millet and Modern Art: From Van Gogh to Dalí Periode: 2020 – 01 – 14 t/m 2020 – 09 – 07 Uitgeleend: Jan Toorop, Rustende boer met spade, 1909, schilderij 119

Bijlagen

Museum Rijswijk Tentoonstelling: Precious Paradise Periode: 2020 – 01 – 20 t/m 2020 – 06 – 15 Uitgeleend: Erik Odijk, Skog, 2003, tekening Museum Kunst der Westküste Tentoonstelling: Sjoerd Knibbeler. In Elements Periode: 2020 – 02 – 28 t/m 2020 – 09 – 05 Uitgeleend: Sjoerd Knibbeler, Falling Star, 2019, foto Museum Schnütgen Tentoonstelling: Arnt the Sculptor of Images   –  Master of Animated Sculptures Periode: 2020 – 04 – 01 t/m 2020 – 09 – 20 Uitgeleend: Arnt van Zwolle, Gekruisigde Christus, 1480, beeldsnijwerk De Nieuwe Gang Tentoonstelling: Requiem voor een boomgaard Periode: 2020 – 05 – 03 t/m 2020 – 08 – 23 Uitgeleend: Henk Hage, Boompalen, 1984, aquarel Museum Kasteel Wijchen Tentoonstelling: Ode aan de Waal Periode: 2020 – 09 – 11 t/m 2021 – 09 – 13 Uitgeleend: Twintigtal tekeningen, prenten, beeldhouwwerken Stedelijk Museum Kampen Tentoonstelling: Oog voor het oor, de oren van Rembrandt door de ogen Jan van Driel Periode: 2020 – 10 – 03 t/m 2021 – 06 – 06 Uitgeleend: Willem den Ouden, Portret van Adolf Schlüter Kunstliefde. Ruimte voor Beeldende Kunst Tentoonstelling: UtrechtDownUnder Periode: 2020 – 11 – 12 t/m 2020–12 – 20 Uitgeleend: Jonathan Stavleu, Just Not a Hit!, installatie


III. Tentoonstelling en Bruikleengevers Middeleeuws Vernuft LVR-Landesmuseum Bonn Museon, Den Haag

Het gezicht van Nijmegen Paul Breuker Andreas Hetfeld

Anne Wenzel – Under Construction Anne Wenzel

Wisseling van wacht (stadstekenaar) René Brouns Gabi Rets

Museum & Mind UNIT Academie Edwin Arendts J. F. Bal H.W. Barbarosa Marteijn Bouter Anke van den Brink Sam Callow Cornelis (Cees) Dubbelaar Aldo Eland Brechje Geutjes Karin de Hair Ro Hukens Abel Kisman Teun Krosenbrink Alice Lupin Mrmissionary Linda van den Nieuwenhuijzen Sam den Otter Claudius Peeters Mathijs Peters R. F. Reeders Teun Rullmann Rik van de Schraaf Jelle Slof Jonathan Stavleu Pim Steinmann Zhenya Verbruggen Kevin Bryan Vonk Johan van Weeterloo William Thijs Ypenburg en anonieme bruikleengevers Susan Barnett  – Call to commit Susan Barnett Kunstluis Bart Drost

120

Flipping the Bird Jaap Scheeren Im Frage Frank Delissen Geel als citroen, rood als tomaat Erik Mattijssen Studio Ineke Hans ARCO, NL CBK Groningen Capital C, NL Cappellini, Italië Carolien Scholtes Collectie Akzo Nobel Art Foundation Collectie Dierdorp-Swaanswijk Collectie LUMC Leiden Collectie Plaatsman en Willbrink Collectie Stichting Heden, Den Haag Collection de Bruin-Heijn ENECO Rotterdam Gebrüder Thonet, Wenen Hans Terhorst en Flora Schulze Hitch Mylius, UK KREHKY, Prague Kunstmuseum Den Haag Lukas Dijkema MAGIS, Italië Marinus Kooiman Museum Jan Cunen, Oss Niessen & de Vries OFFECCT, Zweden POTS People of the Sun, NL/Italië Shorefast, Canada Stedelijk Museum Schiedam Wim Slot en Herman van den Bergh plus 9 anonieme privé verzamelaars Valkhofzaal Rijksmuseum Twenthe

Jaarverslag 2020


121

Bijlagen


IV Nevenfuncties medewerkers Hedwig Saam • Raad van Toezicht Wereldmuseum Rotterdam (WMR) en het Nationaal Museum van Wereldculturen (NMVW, bestaande uit Museum Volkenkunde, het Tropenmuseum en het Afrika Museum). • Raad van Toezicht Dutch Design Foundation (Dutch Design Week) • Raad van Toezicht Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid • voorzitter Stichting Valkhofkwartier • lid CNN, keten erfgoed en beeldende kunst • lid 025 culturele samenwerking stedelijke regio Arnhem/Nijmegen Barbara Kruijsen • vertegenwoordiger Cultuurhistorisch Platform Rijk van Nijmegen (CPRN) • bestuurslid Fonds SFS Charlotte van Lingen • expert ‘Photo Folio Reviews’ bij fotofestival Les Rencontres de la Photographie, Arles [in 2020 geen doorgang ivm corona] • expert Fotoacademie × Melkweg Expo Review night, Amsterdam [in 2020 geen doorgang ivm corona] • lid van Muscon (exchange platform voor design en architectuur), Basel Yvette Driever • bestuurslid Numaga, historische vereniging van Nijmegen en omgeving Publicaties: • Yvette Driever, De medicijnkast van dokter Jan Berends, Jaarboek Numaga 2020, pp. 217–220.

122

Jaarverslag 2020

• Yvette Driever (met Louis Swinkels), Portret van een man in Romeinse kleding (1912) door Antoon van Welie, Nieuwsbrief Vrienden Museum Het Valkhof nr. 61, februari 2020 • Yvette Driever, Tentoonstelling over de pest, Nieuwsbrief Vrienden Museum Het Valkhof nr. 62/63, augustus 2020 Marie Stel • vertegenwoordiger platform Beeldende Kunst Nijmegen (BKN) • lid ArtTable Publicaties: Marie Stel, Tentoonstelling De Pest – Angela Su, Cosmic Hall, Nieuwsbrief Vrienden Museum Het Valkhof nr. 65, februari 2021 Stephan Weiß-König • bestuurslid Gelders Archeologische Stichting Publicaties: • Stephan Weiß-König, Spurensuche zur Reiterei im Lager der 10. Legion in Nimwegen. Journal of Roman Military Studies 19, 2018 (2020), p. 121-135 Marenne Zandstra Publicaties: • M. Zandstra, Culturele diversiteit aan de Neder-Germaanse Limes, Lampas: tijdschrift voor classici 53.2 (2020), 271-281 • M. Zandstra, Uitgelicht: Ter herinnering, Hermeneus: tijdschrift voor antieke cultuur 92,3 (2020), 18-19 • M. Zandstra, Bits and pieces: 1st-century horse gear from Roman military sites on the Lower Rhine. In: J. C. N. Coulston (ed.), Cavalry in the Roman World. Proceedings of the 19th International Roman Military Equipment Conference held in St. Andrews, Scotland (6th-11th June 2016) (JRMES 19, 2018), The Armatura Press, Duns 2020, 137 – 147


V. Publicaties museum Geel als citroen, rood als tomaat Verscheen ter gelegenheid van de tentoonstelling Geel als citroen, rood als tomaat van Ineke Hans & Erik Mattijssen. Auteurs Ineke Hans, Erik Mattijssen, Hans Piena, Hedwig Saam. Concept Charlotte van Lingen ism Esther de Vries Grafisch ontwerp Esther de Vries ISBN: 9789068291520

123

Bijlagen


Beeldverantwoording Céline Hurka, vormgever van dit jaarverslag, gebruikte voor haar collages en achtergrondbeelden foto’s van werken uit de collectie van Museum Het Valkhof- Kam en het Provinciaal Depot voor Bodemvondsten. Dit is een lijst van de beelden die ze hiervoor gebruikt heeft.


P. 1 – P. 3


Carel Willink Gezicht op een stad 1944

Kantharos van Stevensweert, beker van zilver uit de vroeg – Romeinse tijd Romeinse Tijd vroeg

Gérard Garouste, Le nid dans la tête 1995 – 1996

Hendrik Hoogers Vlucht naar Egypte 1792

Jan Weissenbruch De oude haven met de Bottelpoort in Nijmegen 1850

Ruud van Empel World #7 2005


P. 4 – P. 11


Rudolphus Lauwerier Gezicht op de Nijmeegse vestingwerken circa 1875

Bronzen eindversiering van een veldteken uit de Romeinse tijd 15 voor Chr. – 450 na Chr.

Wijnkan van brons uit de midden Romeinse tijd 100 - 270

Frederik Hendrik Ampt Gezicht vanaf de oevers van de Waal 1864

Marten Hendriks Zonder titel circa 1960 – circa 1986

Adam Colton The Shrubberies, no 4 2005


P. 12 – P. 23


Frank Bezemer De Waal bij Nijmegen 1984

Eugène Lücker Scheepsdwarshelling De Ooy in Nijmegen in de winter circa 1912

Gem van natuursteen uit de Romeinse tijd 0 – 100

Fragment van mortelvloer uit de Romeinse tijd Romeinse Tijd

Eugène Lücker Landschap met vaart waarlangs knotwilgen circa 1908 – circa 1918

Eugène Brands, Abstract Landschap II 1977


P. 24 – P. 63


Servie Janssen Zonder titel I 1976 – 1977

Eugène Lücker Wolkenstudie circa 1904 – circa 1912

Eugène Lücker Zwitsers berglandschap circa 1920

Lou Loeber Blaricum bij avond (maan) 1922

Eugène Lücker Bomenrij 1914 – 1918

Eugène Lücker Bretonse kust circa 1925


P. 64 – P. 91


Eugène Lücker Laantje in herfstbos circa 1908 – circa 1918

Eugène Lücker Scheepsdwarshelling ‘De Ooy’ bij Nijmegen circa 1912

Johan Claassen, Vis op groen 1981

Eugène Lücker Berkenbomen bij Veere circa 1928

Weefkam van hertshoorn uit de prehistorie

J. van Leeuwen, Gezicht vanaf de helling van het Valkhof op de Belvedère en Voerweg circa 1822 – circa 1827


P. 92 – P. 105


Armando Schuldige Landschaft 1988

Anne Wenzel Under Construction (I am my own prophet) 2018 Courtesy AKINCI Amsterdam Foto: Anders Sune Berg

Teun Hocks Zonder titel (Wintergast) 2004

Willem den Ouden Nevelige Waal 1976

Jan van Goyen Gezicht op de Waal en Valkhofburcht 1641 Fotografie: Peter Cox

Hendrik Hoogers, Gezicht op de heuvels ten oosten van Nijmegen circa 1747 – circa 1784


P. 106 – P. 113


Gebroken steen uit het Neolithicum 2400 – 1900 voor Chr.

Olielamp van aardewerk uit de Romeinse tijd 100 – 250

Claude Rutault, Uitgeverij Editions BAMA, Parijs Panneau du Code de la Route 1B accident circa 1970

Fons Haagmans L’âne travesti 2002

Johan Teyler Bloemboeket in vaas, op een sokkel, in een heuvellandschap 1648 – voor 1709

Piet van Dokkum, Stilleven met blauwe fles, grijze pot, gele en rode appels, boek en twee cahiers 1951


P. 114 – P. 123

2004


Ferdi Mother’s Invention 1968

Dorian Hiethaar Rabarber 1951 – 2007

Willem Adams Vervaardiger landschap circa 1960 – circa 1975

Willem Carel Nakken Gezicht op de Ooijpolder vanaf de Holleweg bij Berg en Dal circa 1855 – circa 1865

Olielamp van brons uit de Romeinse tijd 50 – 100

Vuurslag van natuursteen uit de prehistorie 2300 voor Chr. – 2200 voor Chr.


INTRODUCTIE

WWW.MUSEUMHETVALKHOF.NL

Profile for Museum Het Valkhof

Museum Het Valkhof - Jaarverslag 2020  

Jaarverslag (incl financieel verslag) 2020 van Museum Het Valkhof.

Museum Het Valkhof - Jaarverslag 2020  

Jaarverslag (incl financieel verslag) 2020 van Museum Het Valkhof.

Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded