Page 1

Nr. 1 - 2013

GastvrijezorG.nl

Nr. 12 | 2013 | jaarGanG 47

r Op Naa N re de ster

met ocatie l e c n Dime straat p r o D Gras e Zwoll

onder andere in dit nummer >

1

Inspiratie voor de feestdagen

Wat serveert thijs zijn gasten tijdens kerst?

> Er komt meer > Let op! > In BelgiĂŤ binnen dan eruit gaat. Uitvinder Kjeld van kunnen ze de toekomst Hoe doen ze het?! Bommel wordt de held voorspellen. De Annenborch verdient van mensen met kauw- en Bezoek aan het Carehome geld met het restaurant < slikproblemen < of the Future <


Op zoek naar verse aardappelen met 365 dagen constante kwaliteit en zonder conserveermiddelen?

is per 1 januari 2014

Voor informatie over de inkoopvoordelen die u kunt behalen -en met vragen- kunt u terecht bij Jeroen Van Gremberghen van CĂŞlaVĂ­ta (06-22476100 of j.gremberghen@celavita.nl) en natuurlijk bij IntraKoop (0418-657070).


Nr. 1 - 2013

in dit nummer

12 Gastvrijheid

volgens Kjeld van Bommel

26 In Beeld

Zorghuis van de toekomst in België

40 Mijn zorgrecept

Thijs Geerdink, hoofd Centrale Keuken van het Antonius Ziekenhuis in Sneek

Research scientist van TNO

11

18

28

34

En verder 5 jaskers aantekeningen – 6 actueel – 11 de gouden gastvrijheidsregels van – 18 op naar de sterren - 24 bedrijfspresentatie unilever – 28 woonzorgcentrum de annenborch - 32 als ik baas was 34 duurzaamheid in de sint maartenskliniek - 38 lekker betrokken! – 42 nieuwe producten 44 agenda & advertentie-index 3


CuliSteam is een innovatief hedendaags gastvrijheidsconcept dat uitermate geschikt is voor elk modern ziekenhuis en instellingen met short stay patiĂŤnten.

Ultraverse maaltijden

Gezond

In het seizoen vers geteelde groenten, uitsluitend afkomstig van gecertificeerde leveranciers.

Stoommaaltijden op ieder moment van de dag Keuze uit ruim 100 maaltijdvarianten.

Smaakvol

Bereiding d.m.v. een speciale stoomtechniek en perfect gepresenteerd op een porseleinen bord.

Voedzaam

Door toepassing van rauwe producten en korte bereidingstijd blijven de vitamines behouden.

Kies voor besparing op energie, ruimte, verspilling en kosten!

Meer info: Tel. 0527 - 635 900 www.culicare.nl

Kwaliteitsmaaltijden en hoogwaardige gastvrijheidsconcepten voor de healthcare- en foodservicebranche


Nr. 12 - 2013

jaskers aantekeningen

Geen douchegelegenheid

Jasker Kamp is hoofdredacteur van Gastvrije Zorg jaskerkamp@vakmedianet.nl

België is een wonderlijk land en daarom kom ik er graag. Je kunt er als Nederlander met de auto geflitst worden zonder gevolgen. Dat weet ik uit eigen ervaring omdat ik een paar keer ben getroffen door een ‘vallende ster’ – zo worden de flitsers steevast aangekondigd op de Belgische radio. Veel mooier ook. Poëtischer. De Belgen hebben het Europese van-elkaar-boetes-innenverdrag getekend, maar daar is het ook bij gebleven. Andere prioriteiten. Laatst was ik er weer. Voor dit magazine. In het plaatsje Heusden-Zolder. Beroemd om het voormalig Formule 1-circuit. Het ligt er nog en ook kun je er nog ongegeneerd heel hard rondjes rijden zonder het doelwit te worden van vallende sterren. Naast het roemruchte circuit heeft het sinds kort ook het Carehome of the Future en ik begreep van mijn rondleider WillemJan Jacobs dat van over de hele wereld mensen naar deze nieuwe attractie komen. Zelfs vanuit Taiwan, vertrouwde Willem-Jan mij toe. Ik was er voor een fotoreportage die u verderop in het blad kunt bewonderen. Kijken in de toekomst is natuurlijk al wonderlijk, maar ’m bouwen helemaal. De organisatie Living Tomorrow, waar WillemJan werkt, deed het in Heusden-Zolder.

Wat ik het meest wonderlijk vond (en nog steeds vind) is dat het appartement voor permanente zorg geen douche heeft. Geen douche? “Dat lossen we op met droogdouchen en door bewoners een of twee keer per week mee te nemen naar een wellnessachtige ruimte”, legde Willem-Jan mij uit. Het klinkt logisch, maar ik moet er toch even aan wennen.

Effe plassen Niet voor dit nummer, maar voor het volgende, liep ik en dagje mee met de cursisten die de opleiding gastheer/gastvrouw niveau twee volgen. Locatie: Gelre ziekenhuizen Apeldoorn. Ik was er om kwart over acht. Om halfnegen zou de cursus aanvangen. Kon ik mooi nog even op m’n gemak naar het toilet. Even plassen. Terwijl ik bezig was, betrad de schoonmaker het toilet. We wensten elkaar een goedemorgen. Heel gastvrij! Toen ik de ruimte wilde verlaten, werd me dat onmogelijk gemaakt door de schoonmaakkar. Die stond pal voor de deur. Ik kon de deur nog wel openen (de deur ging open van buiten naar binnen), maar anders dan het assortiment schoonmaakmiddelen aanschouwen, kon ik niet. Een groepje dames dat aan een tafeltje aan de overkant bij het café-restaurantje zat, had het door. Een van hen zei met een glimlach: “Da’s niet zo gastvrij.” Het bleek later een van de cursisten te zijn. Extra studiepunten dus voor de oplettendheid.

5


Nr. 12 - 2013

actueel

93 procent zorginstellingen actief met gastvrijheid Zeven van de tien zorginstellingen heeft substantiële investeringsplannen op het gebied van gastvrijheid. Over de volle breedte zijn organisaties van plan hieraan meer geld uit te geven dan voorheen. Dit blijkt uit een onderzoek van VNU Exhibitions. De ondervraagden hebben verschillende definities voor het begrip gastvrijheid in de zorg. Een van de respondenten: “Het draait om gastheerschap. De patiënt voelt zich welkom, hij heeft een wow-gevoel. Voor mij betekent het dat de zorg er niet moet uitzien als zorg. Mensen moeten zich veilig en vertrouwd voelen.” Uit het onderzoek blijkt verder dat gastvrijheid in de zorg zich toespitst op drie grote aandachtsvelden: eten & drinken, interieur & beleving en strategie & missie. VNU Exhibitions, dat op 14 en 15 mei in Jaarbeurs Utrecht de beurs Welkom in de Zorg organiseert, liet het onderzoek uitvoeren om de behoefte te peilen naar een zelfstandige beurs over dit onderwerp.

‘Wat de één vies vindt, vindt de ander acceptabel’ Liefst één op de twee toiletbrillen in de gezondheidszorg is onhygiënisch, toonde het Nationaal Toiletonderzoek van Service Management aan. En dat is schokkend, stelt Matthijs den Braber op persoonlijke titel. Den Braber werkt bij Medisch Centrum Haaglanden. Den Braber zegt: “Als manager Huishouding en Services ben ik onder meer belast met de kwaliteit van de schoonmaak van de toiletten in het ziekenhuis. Het onderzoek neemt aan dat het in de gezondsheidszorg met name schort aan de schoonmaakfrequentie, maar heeft dit niet daadwerkelijk zelf kunnen constateren. Wél zijn de conclusies schokkend te noemen. Eén op de twee toiletbrillen bleek besmet te zijn en 36 procent van de kraanknoppen is besmet. Geen goede reclame voor onze sector.” Maar Den Braber wil wel een belangrijke kanttekening plaatsen. “De toiletten die zijn onderzocht, bevonden zich niet op de verpleegafdelingen maar bij de poliklinieken, waar altijd een hogere bezoekersfrequentie is. De schoonmaakfrequentie wordt bij het MC Haaglanden hierop aangepast.”

Nog meer vrijwilligers dankzij Geer en Goor Door het tv-programma Effe geen cent te makken, waarin zangers Gordon en Gerard Joling een maand van een AOW-uitkering leven en zich inzetten voor ouderen, hebben zo’n vierduizend nieuwe vrijwilligers zich aangemeld bij het Nationaal Ouderenfonds. Het aantal van vierduizend is opvallend, omdat de teller eind oktober nog op tweeduizend stond. Niet alleen vrijwilligers melden zich aan, maar ook scholen en verenigingen die allerlei activiteiten voor ouderen willen organiseren. “Het is ongelofelijk”, zegt woordvoerster Elke van Wageningen van het Ouderenfonds. “Per uitzending komen er honderden vrijwilligers bij, terwijl we er normaal gemiddeld tien per week bij krijgen. Volgens Van Wageningen hebben Geer en Goor voor een omslag in het denken over ouderenwerk gezorgd. “Voorheen had werken met ouderen een saai imago. Nu zien mensen dat je best lol met ze kunt hebben.”

Foto: William Rutten

Gastvrijheid in 14 woorden

‘Vraag niet ‘hoe gaat het met u?’, maar ‘hoe is het met u?’’ Jacobine Geel, theologe en televisiepresentatrice

6


Nr. 12- 2013

Verpleegkundige wil betrokken zijn bij levenseinde De meeste verpleegkundigen en verzorgenden willen betrokken worden bij medische beslissingen aan het einde van het leven van hun patiënten. Dat blijkt uit een publicatie van onderzoekers van het Nivel, VUmc en Vrije Universiteit Brussel in het wetenschappelijke tijdschrift Patient Education and Counseling. Artsen zijn formeel verantwoordelijk voor medische beslissingen, zoals intensivering van pijnmedicatie of palliatieve sedatie. Maar ruim driekwart van de verpleegkundigen en verzorgenden wil daar graag bij betrokken worden, omdat zij vaak intensief en persoonlijk contact hebben met patiënten. Dat maakt hen tot een belangrijke informant voor een arts, zo stellen de verpleegkundigen en verzorgenden. De meesten (64 procent) denken dat patiënten zich tegenover hen eerder uitspreken dan tegenover de arts. Het onderzoek is uitgevoerd onder 587 leden van het panel Verpleging & Verzorging van het Nivel.

‘Steeds meer open voor mening patiënten’ Ziekenhuizen en andere zorginstellingen stellen zich steeds vaker open voor de mening van de patiënt. Dat zegt Wilna Wind, algemeen directeur van patiëntenfederatie NPCF. Volgens de NPCF werken steeds meer ziekenhuizen, zorginstellingen en zelfstandige behandelklinieken samen met ZorgkaartNederland.nl, de waarderingssite voor de gezondheidszorg van de patiëntenfederatie. De site, nu vier jaar in de lucht, wordt maandelijks zo’n miljoen keer bezocht door patiënten die waarderingen willen lezen en delen. Patiëntenfederatie NPCF is met ingang van 1 januari 2014 volledig eigenaar van de website. Algemeen directeur Wilna Wind van de NPCF is nog niet helemaal tevreden. ”Als het gaat om informatie over bijvoorbeeld kwaliteit, blijft er nog veel te wensen over. Maar dat zorgaanbieders steeds vaker gebruikmaken van de feedback op ZorgkaartNederland is een positief teken.”

Theatermakers verzamelen verhalen van dementerenden Een organisatie voor amateurkunst in de Achterhoek is een verhalenproject gestart voor licht dementerende ouderen. Daarbij leren mantelzorgers hoe ze ouderen kunnen stimuleren om verhalen te vertellen, die ze uiteindelijk voordragen tijdens vertelochtenden in januari. Alle bijdragen van ouderen gaan mee in de Verhalenoogst, een initiatief van het Servicepunt Amateurkunst West-Achterhoek. Met de Verhalenoogst worden in januari twee vertelochtenden gevuld, waarbij iedere oudere een koppel vormt met een van zijn of haar vaste mantelzorgers. Samen gaan ze op zoek naar een verhaal, bijvoorbeeld over werk, de oorlog of een eerste liefde. Met de hulp van de theaterdocent bekijken ze hoe het verhaal op een spannende of leuke manier kunnen vertellen. De vertelochtenden vinden plaats op woensdag 22 en 29 januari van 10.30 tot 12.00 uur in cultuurcentrum de Gruitpoort in Doetinchem. De toegang is gratis.

Míjn moment |

Myrthe van der Meer

Iedereen kan zich wel een moment of beeld voor de geest halen van pure gastvrijheid. Wat is jouw moment? Dit keer: Myrthe van der Meer, auteur van het autobiografische boek PAAZ (2012). “Tijdens mijn eerste opname op de Paaz leed ik aan een ernstige slaapstoornis en lag ik nachtenlang wakker. Toen een verpleegkundige vroeg hoe ik dat in vredesnaam volhield, zei ik dat het voor een depressie niet uitmaakt of je staat of ligt, maar dat een tweede kussen misschien wel fijn zou zijn. Waarna hij de hele Paaz afzocht naar een extra kussen, en toen ze op bleken naar het ziekenhuis ging en daar net zo lang doorvroeg tot hij er een vond. Toen ik achteraf via een collega hoorde hoeveel moeite hij had gedaan voor dat ene, armzalige kussen voor die ene, armzalige patiënt, besloot ik natuurlijk acuut om nooit meer iemand met een vraag te belasten (je bent depressief of niet), maar het voelde tegelijkertijd ook wonderbaarlijk fijn. Want het was niet de patiënt in mij die om dat kussen had gevraagd, maar gewoon ik als mens, en dat was blijkbaar net zo waardevol.”

7


Ik zorg, dat mijn soep extra lekker wordt Tip van een collega!

Maak met de gebonden lende tomatensoep een maaltijd vul soep. Voeg gesneden Italiaanse r. groente toe en kook de soep doo Maak af met gekookte to. pasta schelpjes en groene pes

Aan Tafel met de vernieuwde soepen van Honig Professional Verkrijgbaar in 3 lijnen: Basics, Standards en Specials. Ze geven je in iedere situatie de vrijheid ze te voorzien van een personal touch. Of je nu vanaf de basis wil beginnen of er alleen een final twist aan wil geven, het kan met de vernieuwde soepen van Honig Professional. Zo zijn de Standards soepen klaar om te serveren of verder te verrijken. Daarmee krijg je je gasten zeker aan tafel.


Nr. 12 - 2013

actueel

Personeel maakt meeste lawaai Het personeel in het ziekenhuis maakt het meeste lawaai. Althans, dat is het geval in het Jeroen Bosch Ziekenhuis in ‘s-Hertogenbosch. Dat heeft het ziekenhuis zelf onderzocht. Pratend en werkend personeel op de Intensive Care blijkt de grootste bron van lawaai te zijn. Daar kwamen ze achter door in een patiëntenkamer bijna zeventig uur geluidsopnamen te maken. Afdelingspersoneel is verantwoordelijk voor 57 procent van de totale ‘akoestische energie’. Geluid van apparatuur en alarmen is verantwoordelijk voor 43 procent. Een kleine verrassing voor de onderzoekers. “In tegenstelling tot wat we tot nu toe aannamen, zijn we als personeel zelf voor een belangrijk deel verantwoordelijk voor het geluid op de IC. Dit biedt mogelijkheden om te bekijken of er manieren zijn om dit te veranderen door bijvoorbeeld werkprocessen aan te passen”, aldus de onderzoekers op de site van het JBZ. Het onderzoek naar geluid is onderdeel van een grootschaliger onderzoek van het JBZ naar helende zorgomgevingen en IC’s. Het ziekenhuis kijkt daarbij naar omgevingsfactoren, zoals licht en geluid.

Senioren bewust met gezondheid bezig Senioren zijn bewust met hun gezondheid en levensstijl bezig. Dat blijkt uit onderzoek van ANBO, de belangenorganisatie voor senioren. Ruim 80 procent van de ondervraagden zegt op voeding te letten. Een ruime meerderheid (62 procent) geeft aan bereid te zijn meer te sporten en gezonder te eten als dit betekent dat zij hierdoor langer thuis kunnen blijven wonen. Ruim 80 procent geeft aan niet te roken of te zijn gestopt met roken om gezond ouder te worden. Daarnaast zegt 71 procent voldoende te sporten of bewegen en zegt 70 procent niet te veel alcohol te drinken. “De onderzoekresultaten laten zien dat senioren bewust met hun gezondheid bezig zijn en daar ook naar willen handelen”, zegt ANBO-directeur Laine den Haan. “Nu is tijd voor verzekeraars en de overheid om in actie te komen. Zij moeten zorgen dat bewegen en gezond eten niet alleen gestimuleerd wordt, maar dat het ook gefaciliteerd wordt.”

Gastvrije Zorg online

| Videoblogs

De verzameling videoblogs van mensen die direct of indirect te maken hebben met gastvrijheid in de zorg, breidt zich almaar verder uit. De collega’s in de nieuwste blogs komen verderop in deze uitgave ook aan bod: Loes van de Nobelen (pagina 28), Koen Nouws Keij (pagina 34) en Thijs Geerdink (pagina 40). Kijk op Gastvrijezorg.nl wat ze ons te melden hebben en houd de site in de gaten voor nieuwe videoboodschappen. Om alle blogs te bekijken, zoek op ‘videoblog’. Wil jij ook een poging wagen voor de rubriek Gastvrijheid in 30 seconden? Dat kunnen er ook 15 of 40 zijn, als de boodschap maar overkomt. Stuur je filmpje dan naar dennisvanasselt@vakmedianet.nl.

Loes van de Nobelen

Thijs Geerdink

Koen Nouws Keij

9


Hoe ontdekt u de nieuwe hygiënecode? Nationaal Congres Veilig Voedsel 2014

Moet u straks wekelijks registreren op de kleinschalige woonvormen? Hoe borgt u de nieuwste wetgeving en richtlijnen? Ontdek de nieuwe hygiënecodes op het Nationaal Congres Veilig Voedsel 2014. En ook dit jaar is er weer hard gestreden door ruim 250 zorglocaties. Wie winnen dit jaar de felbegeerde Veiligvoedsel.nl Awards? Start u de toekomst als winnaar in een van de zes categorieën? U komt toch ook? 93% van de deelnemers van editie 2013 raadt het Nationaal Congres aan aan zijn/haar collega(’s). Na het succes van 2013 met ruim 250 deelnemers verwachten we dit jaar 400 facilitair managers, hoofden voeding, koks en directieleden. Let op: Beperkt aantal plekken dus vol=vol. Datum: Tijdstip: Locatie:

Donderdag 30 januari 2014 10:30 uur tot 16:45 uur Jaarbeurs Utrecht 9:45 - 10:30 Ontvangst met informatiemarkt

10:30 - 10:40 Opening door dhr. G.J. Hemmers

10:40 - 11:10 De vernieuwde hygiënecodes voor zorg en woonvormen

Directeur Stichting Veiligvoedsel.nl

11:40 - 12:05 Mag de slager zijn eigen vlees keuren? Uw eigen verantwoordelijkheid...

11:10 - 11:40 Workshop De Hygiënecodes in de praktijk

Prof. Dr. F. van Knapen, Iras Universiteit Utrecht

12:05 - 13:00 Smakelijke lunch

13:00 - 13:15 De leukste en nuttigste oplossingen uit de ochtendworkshops 14:45 - 15:15 Korte pauze

15:15 - 15:40 Hoe wordt de nieuwe hygiënecode gecontroleerd?

14:30 - 14:45 Awarduitreiking 1

13:15 - 13:40 2 x korte lezing waaronder Pascalisatie De nieuwe methode voor veilig voedsel Dhr. J. van Altena, Chez Pascal

13:40 - 14:30 Workshopronde met keuze uit 3 workshops

De controleurs aan het woord

15:40 - 16:30 Proef de hapjes van de toekomst Door Pierre Wind, Chef-kok

Mevr. ir. W. van der Vossen, Kennisspecialist Voedingscentrum

16:30 - 16:45 Awarduitreiking 2

16:45 Feestelijke afsluiting met borrel en hapjes op de informatiemarkt

Ja, ik kom ook: Prijs voor uw deelname aan het Nationaal Congres Veilig Voedsel 2014 €245,- excl. BTW p.p. Als Intrakoop-lid betaalt u slechts €129,- excl. BTW p.p. Meld u aan op www.veiligvoedsel.nl of fax dit formulier naar 050-3119864 Naam organisatie:

Naam + functie deelnemer 1: E-mail:

Adres organisatie: Naam Naam ++ functie functie deelnemer deelnemer 2: 1: Postcode+plaats:

E-mail: Naam Naam ++ functie functie deelnemer deelnemer 3: 1:

Telefoon:

E-mail:

Het Nationaal Congres Veilig Voedsel 2014 wordt mede mogelijk gemaakt door:


Nr. 12- 2013

mijn 6 gouden gastvrijheidsregels Piety Nijhoff is teamleider zorg bij verpleeghuis Judith Leysterhof van Rivas Zorggroep in Hardinxveld-Giessendam. Het team van deze instelling voor kleinschalige zorg krijgt regelmatig een van haar zes gastvrijheidsregels te horen.

1 3

Als zorgverlener ben je de gastvrouw/ gastheer in het huis van de bewoners

“Dat betekent dat je de bewoners liefdevol behandelt. Je zorgt voor een nette en gezellige woning, geeft de bewoners aandacht en zorgt voor een hartelijke ontvangst van de familie.”

Beweeg mee met het ritme van de bewoner

“Dementerende mensen hebben vaak hun eigen ritme. Als een bewoner ‘s nachts niet wil slapen, proberen wij de zorg daarop aan te passen en beleven wij de nacht als de dag. Dat lukt natuurlijk niet altijd, maar we streven er wel naar.”

5

Zet je talenten in om het leven van bewoners mooi te maken

“Af en toe buiten de lijntjes kleuren mag. Door eigen talenten te gebruiken en af en toe verantwoord de regels te negeren, kun je met plezier het leven van de bewoners bijzonder maken.”

2 4

f f o h j i N Piety

Wees hoffelijk

“Verras bewoners en familie door eens iets extra’s te doen. Maak dat de bewoner zich bijzonder voelt. Zorg er bijvoorbeeld voor dat een bewoner een bloemetje heeft voor zijn vrouw op hun trouwdag. Of neem de bewoner onverwacht mee naar de snackbar voor een patatje.”

Wees creatief, flexibel en inventief

“In een kleinschalige woonvorm is geen dag en uur hetzelfde. Er gebeuren onverwachte dingen. Sta daarvoor open. Als een bewoner niet tot rust komt, kun je bijvoorbeeld de echtgenoot bellen om te vragen of hij/zij komt slapen. Inventief zijn is belangrijk.

6

Zorg voor positieve aandacht voor elkaar en vier je successen

“Medewerkers moeten ook zelf ervaren dat hun inzet en aandacht ertoe doet. De onderlinge band is belangrijk. Daarom organiseren we regelmatig bijeenkomsten en vieren we onze successen.”

11


Nr. 12 - 2013

gastvrijheid volgens

Van gepureerde worteltjes echte worteltjes maken die je niet hoeft te kauwen. Geen droom, maar realiteit voor mensen met slikproblemen. Hoe? Kjeld van Bommel, research scientist van TNO, over het printen van voedsel in 3D.

‘Weer echt eten in plaats van babyvoeding’ Tekst Betty Rombout Fotografie Jasker Kamp

3D-printing, bestaat het al lang? ”Ja hoor, maar denk dan vooral aan de maakindustrie, waarbij men 3D-objecten maakt van plastic en metaal.”

En dan nu 3D-printen in de voedingsmiddelenindustrie. “Inderdaad. Een aantal jaren geleden vatte TNO het idee op om de techniek ook te gebruiken voor de voedingsmiddelenindustrie. Na de eerste stap – het printen van druppels die na het drogen poeder vormen – volgde al snel de vraag of geprint voedsel in 3D ook mogelijk was. Na wat positieve experimenten zijn we het serieus aan gaan pakken en met mensen en bedrijven gaan praten.”

Is er al 3D geprint voedsel op de markt? “Nee, nog weinig, maar het begint te komen. De printtechnologie ‘an sich’ passen we al langer toe in de voeding. Iedereen kent wel de verjaardagstaarten met daarop een foto geprint. Dit gebeurt met inkjettechnologie. Een vergelijkbare technologie wordt ook gebruikt voor 3D-producten met één laag. Wist je dat de magnetronpannenkoeken die we in de supermarkten in Nederland kopen, geprint zijn? De reden om dit voedsel te printen, is dat de productiesnel-

12

heid hoger is dan met de techniek van voorheen. Praten we over echt 3D geprint voedsel, dus meerdere lagen, dan zijn er wereldwijd nog maar een paar bedrijven die zich hierop toeleggen. Zoals The Sugar Lab in Californië, onlangs overgenomen door 3D Systems. Ze printen suikerornamentjes voor bijvoorbeeld bruidstaarten. Het bedrijf ChocEdge print chocolade in allerlei vormen.”

Zijn er meer argumenten, naast productiesnelheid, om over te gaan op het 3D-printen van voedsel? “Zeker. Binnen het Europese project ‘Performance’ werkt TNO samen met partners aan de ontwikkeling van een 3D-printer die volledige maaltijden kan produceren voor mensen met dysfagie (kauw- en slikproblemen, BR). De zorg kent veel mensen met deze problemen. Zij krijgen nu speciaal, vaak gepureerd voedsel. In sommige gevallen krijgt het voedsel weer een vorm. Cateraars maken bijvoorbeeld wortelpuree die ze in een mal doen in de vorm van een hoopje wortels. Na toevoeging van een verdikkingsmiddel, drukken ze de mal uit. Na opwarming in de magnetron, ziet de patiënt een hoopje wortels op zijn bord liggen. Ons idee is, dat hij weer met mes en vork kan eten en echte voeding tot zich neemt in plaats van babyvoeding.”


Nr. 12 - 2013

â&#x20AC;&#x2DC;Wist je dat de magnetronpannenkoeken die we in de supermarkten in Nederland kopen, geprint zijn?â&#x20AC;&#x2122;

13


Nr. 12 - 2013

‘De informatie van de diëtisten over de eetbehoefte van de patiënt wordt verwerkt in een softwaresysteem dat de printer vervolgens aanstuurt’

Ziet dat voedsel er nu ook ‘echt’ uit? “Nee, dat kan nog veel beter. Het is een hoopje, je ziet geen losse worteltjes. De onderkant is plat. Bovendien, de worteltjes zijn voor iedereen hetzelfde, qua grootte, samenstelling, calorieën en hardheid. Met de huidige methode is het niet haalbaar om een gepersonaliseerde maaltijd te maken. Met het 3D-printen van voedsel kan dat wel. Je gebruikt dan geen mallen meer, maar print per product.”

CV Kjeld van Bommel Geboren: 3 maart 1971 Geboorteplaats: Rotterdam Opleiding: Chemische Technologie, Organische Chemie Functie: Research scientist bij TNO

Hoe gaat dat dan straks praktisch in zijn werk in zorginstellingen? “We willen met het 3D-printen in zorginstellingen dezelfde keten aanhouden. Cateraars maken in hun fabriek de maaltijden op maat, vriezen ze in en versturen ze naar de instellingen. In plaats van generieke maaltijden, krijgen de keukens nu unieke maaltijden. Calorieën, supplementen, et cetera, elke maaltijd is anders, persoonsgericht. En kan ook per dag variëren. De informatie van de diëtisten over de eetbehoefte van de patiënt wordt verwerkt in een softwaresysteem dat de printer vervolgens aanstuurt. De verpakkingfolie is ook gepersonaliseerd. De ene folie laat meer magnetronstralen door dan de andere omdat de ene maaltijd meer warmte nodig heeft dan de andere. Echter, door de speciale verpakking zal de opwarmingstijd voor alle maaltijden hetzelfde zijn, wat het makkelijker maakt voor de keuken.”

Dus, het zou zo maar kunnen dat we over een aantal jaren een diversiteit aan voedsel in 3D kunnen printen? “Dat klopt. Maar dat printen moet dan wel een doel hebben.”

technisch interessanter om te kijken naar vleesvervangers. Kunnen we uit algeneiwit een textuur maken die lijkt op de vezelstructuur van biefstuk? Ook vormgeving speelt een rol bij 3D-printing. Chocolade bijvoorbeeld verkoopt onder andere door de vorm. Een chocoladepaashaas is interessanter dan een saaie reep.”

Is 3D-printing van voedsel de toekomst? “Dat denk ik wel. Zeker het 3D-printen van een deel van de maaltijden in zorginstellingen. Voeding voor deze mensen is belangrijk. Zowel voor de lichamelijke als geestelijke gezondheid. Dat weten we al langer. Maar we weten ook dat aan voeding een kostenplaatje hangt, zeker als we praten over ‘handmatige’ voeding, persoonlijke voeding. 3D-printing kan de oplossing zijn. Minder ondervoeding, meer mogelijkheden voor mensen met slikproblemen en dus een betere gezondheid en meer kwaliteit van leven met als gevolg een verlaging van de zorgkosten.” GZ

Wat bedoel je daarmee? “Binnen het ‘Performance’-project zijn we nu bezig met zachte, gelachtige producten, gericht op de markt van de dysfagie. Echter, voor de gewone markt een kippenpoot printen die er exact hetzelfde eruitziet en smaakt als een echte kippenpoot, uitgaande van gepureerde kip, heeft geen zin. Wel kan ik me voorstellen dat je restvlees, snijrandjes van bijvoorbeeld biefstuk met 3D-printing omzet in een goede biefstuk. Maar dat is complex. Het is markt-

14

Denk mee! Wilt u als zorginstelling meedenken over het 3D-printen van voedsel? Vul dan de enquête in op www.tno.nl/performance


Nr. Nr.121 - 2013

15


Geef uw tafel persoonlijkheid,

met de najaar & kerstcollectie van Lotus Professional速 De najaar en kerstcollectie bestaat uit verschillende dessins, gebaseerd op stemmingenen stijlen die bij het seizoen passen. De kleuren uit het standaardassortiment sluiten hier perfect op aan. Met dit uitgebreide assortiment kunt u uw tafels de juiste sfeer en karakter geven.

Meer informatie? www.lotusprofessional.eu

ZWA_3545_adv_kips_185x131_outlines.indd 1

25-11-13 12:08


Nr. 12- 2013

op naar de sterren De organisatie achter Gastvrijheidszorg met Sterren en haar partners hebben een simpele maar belangrijke missie: het bevorderen van gastvrijheid in zorginstellingen en ziekenhuizen. Daartoe leggen professionele auditeurs deelnemers onder een vergrootglas. De resultaten daarvan worden jaarlijks gepubliceerd in de Sterrengids Gastvrijheidszorg, de Michelingids voor de zorg. Vijf sterren is het ultieme doel, maar hoe kom je op een gastvrijheidsniveau dat met vijf sterren wordt beloond? Zo simpel als de missie is, zo moeilijk is de weg ernaartoe. In dit katern laat Gastvrije Zorg zien welke wegen deelnemers bewandelen op weg naar een gastvrije organisatie en welke obstakels ze tegenkomen. Ter lering en inspiratie. Daarnaast biedt Op naar de sterren alles wat u moet weten over Gastvrijheidszorg met Sterren.

Gastvrijheidszorg met Sterren 2013 wordt mede mogelijk gemaakt door:

CLIENT: ZWANENBERG PROJECT: LOGO T.B.V. HUISSTIJL

Delivered:

TECHNICAL

24 - 01 - 2008 24 - 01 - 2008 DATA

Software: ILLUSTRATOR CS 2 Used fonts: DIN, FAGO File: LOGO DEF Jobnr.: 07-315 Country: Artwork: PH

Pict: Highres Lowres Printed material: PAPER Printing technic: OFFSET /

Printed colours only for reference. Trapping and clipping paths are not included. ARTWORK IS COLOUR MANAGED. USED PROFILES ARE EMBEDDED

Amount of colours: CMYK PANTONE:

PMS 288 U

PMS 200 U

PMS 871 U

0000

0000

0000

0000

0000

Postbus 4315, 3006 AH Rotterdam T: 010- 4 53 10 33, E: traf fi c@ btm.nl I: www .b tm.n l

17


Nr. 12 - 2013

‘Gastvrijheid niet vastgelegd in regeltjes’ Meteen bij de eerste deelname aan Gastvrijheidszorg met Sterren al winnen. ‘Hoe doe je dat?’, vroegen we aan Dimence-locatie Grasdorpstraat in Zwolle, de nummer één in de categorie GGZ. De kampioen blijkt zijn geheimen graag prijs te geven. Tekst Carolien Meijer

De GGZ is als sector wat later begonnen met gastvrijheid, zegt Vlady Kasperaitis, manager facilitair bedrijf van Dimence locatie Grasdorpstraat. “Maar de laatste jaren wordt daar echt een slag in gemaakt.” De Zwolse zorginstelling is een sprekend voorbeeld van die vooruitgang. Deze locatie voor mensen met psychische en verslavingsproblemen werd tijdens het Nationaal Congres Gastvrijheidszorg 2013 uitgeroepen tot winnaar in de categorie GGZ. Zo’n drie jaar geleden heeft Grasdorpstraat het begrip gastvrijheid opgenomen als derde kernwaarde, naast veiligheid en resultaatgerichtheid. “Voor die tijd gebruikten we het woord gastvrijheid niet, maar deden we het

Cliëntenraadslid vertelt eigen verhaal Jaap Kolk, lid van de cliëntenraad van Dimence locatie Grasdorpstraat, is ervaringsdeskundige. In het verleden is hij zelf behandeld geweest en is nog steeds betrokken bij verslavingspsychiatrie. “Ik kom vaak op de afdelingen en proef dan goed wat er leeft onder de cliënten. Ik vertel ook altijd mijn eigen verhaal, dat geeft een klik.”

De cliëntenraad van Grasdorpstraat wordt heel vroeg betrokken bij zaken die de gastvrijheid aangaan, vertelt Kolk. “We hebben regelmatig overleg met de manager en met teamleden en worden heel serieus genomen. Onderwerpen die voor meer locaties van belang zijn, bespreken we in de centrale cliëntenraad van Dimence, zoals het belang van veiligheid. Op de locatie vindt af en toe een ontruimingsoefening plaats die we dan analyseren.” Jaarlijks bepaalt de cliëntenraad de aandachtspunten. Speerpunten zijn communicatiemiddelen zoals de bewegwijzering. Die moet duidelijk zijn,

18

net als het geven van informatie zodat de cliënten weten waar ze aan toe zijn. Kolk: “We letten op of de folders in het rek up-to-date zijn. Als jongeren vragen of de computersnelheid omhoog kan, gaan we daar ook mee aan de slag. De locatie Grasdorpstraat is vrij nieuw en ziet er mooi uit. Een enkele keer vraagt iemand wel eens om een ander kleurtje op de afdeling of een andere aankleding van zijn of haar kamer, maar de inrichting is eigenlijk geen actueel aandachtspunt.”

Zelfredzaamheid Het zelf koken is onderdeel van de behandeling bij Grasdorpstraat. Negentig procent van de cliënten kookt zelf. Een goede zaak, vindt Kolk. “Het geeft de cliënten iets eigens. Het is ook


Nr. 12 - 2013

op naar de sterren

Vlnr: Vlady Kasperaitis (manager facilitair bedrijf), Jaap Kolk (cliëntenraadslid) en Vincent Spikker, (circuitmanager verslavingspsychiatrie). in de omgang met patiënten helemaal zo verkeerd nog niet”, vertelt Vlady Kasperaitis. “We waren misschien wel wat te bescheiden.” De bewustwording kwam in een stroomversnelling nadat de locatie gastvrijheid nadrukkelijker ging benoemen. Een minisymposium in 2010 vormde de aftrap. Kasperaitis: “Ik was gevraagd dat te organiseren maar wilde dat alleen als het geen facilitair feestje zou worden. Tot mijn verbazing bleek gastvrijheid breed te leven. Overal in onze organisatie waren mensen er op de een of andere manier mee bezig. We hebben toen medewerkers uitgenodigd om op de bijeenkomst te spreken. De pareltjes van gastvrijheid, noemde ik ze. Ze

belangrijk om de zelfredzaamheid te verhogen. Ze moeten voor zichzelf kunnen zorgen. En het is interessant en leuk dat de cliënten, met hun verschillende nationaliteiten, iets leren van de internationale keuken.”

Uniek Grasdorpstraat houdt regelmatig een open dag om de buurt bij de instelling te betrekken. Ook Kolk weet dat een verslavingskliniek in een woonwijk veel weerstand kan oproepen, maar hier zijn de protesten uitgebleven. “Dat is best uniek. Mensen willen graag eens binnenkijken en dat kan op de open dag. Door het goede contact met de buurtbewoners konden we duidelijke afspraken maken. Er is geen angst voor overlast van drugsdealers, voor diefstal of spuiten die op straat liggen. Er zijn veel vooroordelen over mensen met verslavingsproblemen, dus je moet de mensen er goed over informeren. Gelukkig doet Grasdorpstraat dat.”

vertelden bijvoorbeeld dat ze het voorlichtingsmateriaal hadden verbeterd, samen met patiënten.”

Mystery Na de aftrap ging Grasdorpstraat verder met het verbeteren van gastvrijheid, onder andere door het inzetten van mystery patients. “Dat is een bewust neergezet middel, want

De jury over Grasdorpstraat Een samenvatting uit het juryrapport van Gastvrijheidszorg met Sterren 2013: De drie kernwaarden van Dimence zijn: gastvrij, veiligheid en resultaatgerichtheid. Deze kernwaarden staan centraal bij een respectvolle cliëntgerichte behandeling. Cliënten die bij Dimence verblijven in Grasdorpstraat worden gezien als actieve deelnemers aan hun eigen behandelproces, het zelf (onder begeleiding) koken is onderdeel van het behandelplan. ‘Zorg voor lekker eten’ noemen ze dat hier. Het is goed merkbaar is dat de visie van Dimence in de locatie Grasdorpstraat is geland op de werkvloer. De auditeurs beoordelen de geleverde gastvrijheid met een negen. Het zichtbaar uitdragen van de visie van een open, respectvolle en cliëntgerichte behandeling met oog voor familie en naasten, op basis van gelijkwaardigheid met achter de schermen een procesmatige aanpak hierop, zijn elementen die jury positief stemt. De jury is van mening dat Dimence locatie Grasdorpstraat terecht dit jaar de eerste plaats in de GGZ verdient en feliciteert medewerkers, leidinggevenden en cliënten(raad) van harte met dit prachtige resultaat.

19


Nr. 12 - 2013

leren hoe andere ogen de dingen beleven, is heel verhelderend”, weet Kasperaitis. “Op facilitair gebied zijn het vaak kleine dingetjes waar we in de praktijk gemakkelijk aan voorbij lopen, maar die een mystery patient als verbeterpunten ziet. Neem bijvoorbeeld een rolstoel die ongelukkig in een gang staat. Uit de evaluaties blijkt gelukkig dat de basishouding van onze medewerkers goed is. Scholingen kunnen die goede basishouding verder aanscherpen. De medewerkers zijn een aantal keren getraind in gastvrijheid. Daarnaast hebben de restaurantmedewerkers een training in serveertechnieken gehad.” In het verleden werd gastvrijheid volgens Kasperaitis vaak geassocieerd met eten en drinken. De medewerkers van Grasdorpstaat zagen het begrip gastvrijheid aanvankelijk ook als ‘iets van horecamensen’. “Maar er zijn zo veel zaken van belang in de zorg. Zoals wachttijden en de

20

bejegening van artsen naar hun cliënten. Bij een crisisopname was vroeger vooral de medische kant belangrijk. Nu geven we ook het welzijn van de patiënt aandacht. We vragen bijvoorbeeld of we een maaltijd kunnen aanbieden. Inmiddels is gastvrijheid ook bij de zorgmedewerkers geland.”

Autonomie De andere twee kernwaarden van Grasdorpstraat zijn veiligheid en resultaatgerichtheid. Kasperaitis legt uit: “Als patiënt wil je je veilig voelen en resultaat boeken. De zorgprocessen zijn gericht op de autonomie van de patiënt. Samen werken we aan de problemen. Het idee dat patiënten hier van begin tot eind worden verzorgd, gaat er trouwens steeds meer af. Uit het oogpunt van zelfredzaamheid koken de cliënten zelf en ook het schoonhouden van de afdeling pakken ze soms uit therapeutische


Nr. 12 - 2013

op naar de sterren

‘Of je nu cliënt bent, patiënt, medewerker, leverancier of bezoeker; het gaat erom dat mensen gezien worden en dat medewerkers behulpzaam zijn’ overwegingen zelf aan.” Bij Grasdorpstraat staat de gastvrijheid niet omschreven in een visiestuk. “We hebben een andere filosofie”, aldus Kasperaitis. “De auditeurs van Gastvrijheidszorg met Sterren vroegen expliciet naar beleidsstukken. We konden ze overtuigen dat het in onze instelling beter werkt als je zoiets heel open laat. Bij ons is gastvrijheid niet in protocollen en regeltjes gegoten. Maar we werken er wel structureel aan. Omdat gastvrijheid een van onze kernwaarden is geworden, geven alle afdelingen in hun jaarplan aan wat ze op dat gebied doen.” De aandacht voor gastvrijheid in de jaarplannen is heel divers, zegt Vincent Spikker, manager circuit verslavingspsychiatrie. De manier waarop medewerkers met gastvrijheid omgaan, kan per afdeling verschillen, en daarmee ook wat er in het jaarplan staat. “We hebben drie opname-afdelingen, waarvan een besloten, met vier crisisbedden. We hebben ook een jeugdafdeling. Jongeren hebben een eigen beleving van gastvrijheid en kunnen zich minder goed zelf redden. Als hier een jongere wordt opgenomen, komen doorgaans de ouders mee. We hebben daarom op die afdeling een eigen ontvangstruimte met een zitje en een koffiecorner. De vervolgbehandelingen in de verslavings-

psychiatrie, waar patiënten buiten de kliniek oefenen om met hun verslaving om te gaan, vragen ook weer om eigen gastvrijheidsaspecten. Wat mij betreft moet in elk jaarplan in ieder geval staan dat iedereen bij ons wordt opgemerkt. Of je nu cliënt bent, patiënt, medewerker, leverancier of bezoeker; het gaat erom dat mensen gezien worden en dat medewerkers behulpzaam zijn.”

Kwaliteit Spikker noemt de daarnaast de behandeling, die in de toekomst korter zal zijn. “Nu duurt een klinische behandeling nog gemiddeld acht maanden, maar we gaan toe naar maximaal drie tot vier maanden. Het is prima om zo effectief mogelijk te werken. Uiteraard moet de kwaliteit van de behandeling buiten kijf staan maar ook in facilitaire zin vraagt een kortere behandeltijd extra aandacht. Zo mogen de patiënten verwachten dat ze snel goede digitale afspraken kunnen maken, niet dat ze zich bij een receptie moeten melden en twee weken later bericht krijgen. De serviceverlening moet hoog zijn, ook omdat de cliënt meer keuzes heeft. ” Geen enkele patiënt van Grasdorpstraat zit er tegen zijn wil volgens Spikker. “Als iemand weg wil, doen we de deur open.” Strikt gezien is er dus geen sprake van besloten afdelingen.

Beperken additieven Net als andere Dimence-locaties probeert Grasdorpstraat additieven zo veel mogelijk uit het eten te weren. “Dat is nog een heel gezoek”, vertelt manager facilitair bedrijf Vlady Kasperaitis. “Pak maar eens een product, het etiket staat vol met additieven. Bij de slager moet je ook uitkijken dat hij geen kleurstoffen dan wel houdbaarheidsmiddelen in het gehakt stopt. Uit onderzoek blijkt dat bepaalde toevoegingen aan levensmiddelen de gezondheid niet ten goede komen en dat is zeker zo in combinatie met medicijngebruik.” Kasperaitis is blij dat er tegenwoordig meer belangstelling is voor pure producten. “De voedingsdienst heeft met Unilever aan tafel gezeten over de samenstelling van de bouillonpoeder. Ik heb goede hoop op een bouillon zonder rommel erin. Het liefste zou ik overstappen op biologisch. Een deel van onze producten is inmiddels biologisch. Helemaal overstappen kan niet met ons budget.”

21


CARE

Zoals u voor uw gasten zorgt, zorgen wij voor u. Dit doen we door u een passend assortiment aan food en non-food producten te leveren wanneer u wilt en waar u wilt. Hier eindigt het niet. Bij ons kunt u altijd terecht voor persoonlijk advies. Wij zien u als partner met uw eigen speciďŹ eke wensen. Naast ons basisassortiment beschikken we elk seizoen over speciale seizoensproducten.

Bekijk onze r op te folde l e g o v e G & d l Wi ice.nl v r e s d o o f o m www.jo

Op dit moment hebben we naast kerstartikelen verschillende wild en gevogelte producten in ons assortiment die u in uw menu op kunt nemen. Benieuwd naar dit assortiment? Neem dan contact op met onze klantenservice via het nummer: 024-7119801.

we care - we taste - we serve

JOMO Foodservice | Postbus 6514 | 6503 GA Nijmegen | T 024 7119801 | F 024 7119802 | info@jomo-foodservice.nl

JOMO FOODSERVICE IS ONDERDEEL VAN

FOOD & SERVICE


Nr. 12 - 2013

op naar de sterren

Maar in crisissituaties weet ook Spikker dat medewerkers al snel stuiten op de grenzen van gastvrijheid in relatie tot veiligheid. “Je werkt dan nadrukkelijker vanuit een professionele insteek. Niet omdat de behandelaar het beter weet, maar omdat de situatie erom vraagt. Gastvrijheid komt overigens altijd tot uiting in de crisiskaart waarmee we werken. Daarop staat door wie iemand moet worden verzorgd en dergelijke.” Grasdorpstraat heeft wel cameratoezicht. Volgens Spikker niet eens zozeer om de eigen cliënten in de gaten te kunnen houden, als wel voor wat er in de omgeving kan gebeuren. “Als je met mensen met een verslaving werkt, heeft dat altijd een aanzuigende werking op drugsdealers. We willen toezicht hebben zodat mensen niet via de ramen gaan dealen of zo. Maar er heeft zich de afgelopen jaren nooit een incident voorgedaan. Ik vind dat we moeten blijven overleggen of we die camera’s houden of niet. Noem het voortschrijdend inzicht. Wellicht kunnen die camera’s binnenkort weg.” Vincent Spikker ziet gastvrijheid als een manier van denken. “Is de patiënt er voor jou of ben jij er voor de patiënt?” Er wordt nu tijdens sollicitatiegesprekken gelet op de attitude van de kandidaat. De vanzelfsprekendheid om de cliënt centraal te stellen, was er niet altijd. “Vanuit de professie werd gedacht: we weten wel wat goed is. De GGZ is duidelijk aan een omslag bezig op het gebied van gastvrijheid.” Gastvrijheid zit in veel dingen, vindt Spikker. “Een heel concrete cliëntgerichte activiteit is het zelf koken, als onderdeel van de therapie. Gastvrijheid zit in de ontvangst van de patiënten. Hoelang laat je iemand wachten? In een crisissituatie moet je de gastvrijheid vaak ook

‘Het zit in de houding van de medewerkers, niet in geld. Het is onderdeel van ons systeem. Zo bezien is ons hele budget gericht op gastvrijheid’ nadrukkelijk richten op de familie van de patiënt. Gastvrijheid zit in het goed nadenken over het aanbod, zodat je een traject kunt bieden met voldoende diagnostiek en handvatten waarmee een patiënt zo nodig een vervolgbehandeling in kan gaan.”

Gelijk Voor Vlady Kasperaitis is gelijkwaardigheid de essentie van gastvrijheid. Hij licht toe dat de cliënten van Grasdorpstraat weliswaar in een bepaalde rol staan ten opzichte van de behandelaar, maar dat ze wel gelijkwaardig zijn. “Als mens zijn we allemaal gelijk. Voor mij is het belangrijk dat medewerkers dat voelen en uitstralen. Daar wordt in de zorg vaak te gemakkelijk aan voorbij gegaan.” Een apart budget voor gastvrijheid is er bij Grasdorpstraat niet. Kasperaitis: “Het zit in de houding van de medewerkers, niet in geld. Het is onderdeel van ons systeem. Zo bezien is ons hele budget gericht op gastvrijheid. Omdat we gastvrijheid zo belangrijk vinden, doen we ook mee met Gastvrijheidszorg met Sterren. Zo kunnen we externe ogen laten kijken naar onze gastvrijheid. Het is niet klaar, want de omstandigheden veranderen, de mensen veranderen. Gastvrijheid moet een vanzelfsprekend onderdeel van het systeem zijn. Je ontdekt steeds weer nieuwe dingen.”. GZ

23


Nr. 12 - 2013

bedrijfspresentatie

De Rotterdamse zorgorganisatie Laurens maakt duidelijke keuzes. Voeding is er bijvoorbeeld leidend, niet de diëtetiek, zoals bij veel andere instellingen. Ook biedt Laurens zorg buiten de eigen muren met de dienstenservice Tante Corrie. ‘We moeten innovatief zijn, de veranderende zorgmarkt noodzaakt ons hiertoe.’

Stichting Laurens actief in de wijken met Tante Corrie

Zorg, ook buiten de eigen muren Niels Gerz, teamleider voeding bij Laurens regio Noord-West, is mede-verantwoordelijk voor veel wat er gebeurt bij Laurens. Zo verdwenen in een tijdsbestek van enkele maanden vijf lokale keukens en veranderde de complete menukaart van Laurens Noord-West. Centraal, op locatie Stadzicht, bereidt men nu in een vierdaagse productieweek 1.700 maaltijden per productiedag voor zes locaties van Laurens Noord-West. Soepen en dessert worden volgens Gerz lokaal bereid in de lokale brasseriekeukens. Gerz: “Smaak is ontzettend belangrijk in het concept zoals wij dat hier presenteren. Een centrale keuken waar alles vers, op een ambachtelijke wijze wordt bereid, maar waar de brasseriekoks lokaal smaak toevoegen dankzij de brede range producten van Unilever Food Solutions. Onze clientèle is erg divers en iedere locatie kan zo variëren en inspelen op de wensen van de betreffende bewoners.”

Versnellen Het is een voorbeeld van hoe Laurens met de tijd mee gaat. “Pure noodzaak”, reageert Gerz. Hij doelt hierbij onder meer op de voorsjaarnota 2012 waarin het zogenoemde ‘Kunduz-akkoord’ is opgenomen. De Kunduz-coalitie wil het ‘extramuraliseren’ van de zorg versnellen en wonen en zorg scheiden. Cliënten met zorgzwaartepakketten (zzp’s) 1, 2 en 3 moeten vanaf dit jaar al hun huur zelf betalen. “Dit is lang niet voor iedereen weggelegd, waardoor veel kamers in verzorgingshuizen leeg staan. Daar hebben ook wij mee te maken.” Gerz schetst dat hij in zijn keuken nu nog een overcapaciteit heeft van 1.500 maaltijden per dag. Dit kan worden opgevuld door de

diverse initiatieven die worden ontplooid, zoals het concept Tante Corrie. Gerz legt uit: “Het Kunduz-akkoord heeft als gevolg dat ouderen langer thuis wonen. Maar zaken als koken, kleding verstellen of boodschappen doen is vaak lastig voor deze groep. Om ze hierbij te ondersteunen heeft Laurens een nieuw dienstenpakket ontwikkeld: Tante Corrie.”

Keuken Tante Corrie is ontstaan vanuit de keuken. Het feit dat steeds meer ouderen in aanleunwoningen zelf hun maaltijden moesten gaan verzorgen, bracht Gerz samen met zijn collega’s op het idee om hen daarin te ondersteunen. “Men moest vaak veel moeite doen om de boodschappen in huis te kunnen halen. Naar de supermarkt, zware tassen, noem het allemaal maar op. Dat gaat allemaal niet meer zo makkelijk op die leeftijd.” Om de ouderen te helpen, is er een buurtwinkelconcept ontwikkeld. In Borghave, de seniorenflat naast Laurens Borgsate, is er één geopend. Maar niet bij iedere locatie van Laurens is er een mogelijkheid voor een buurtwinkel. “Vandaar dat we een oude marktwagen hebben gekocht en langs de verschillende instellingen rijden. Een boodschappenservice aan huis”, aldus het hoofd Voeding van Laurens Noord-West. Maar Tante Corrie is ook een maaltijdenservice. In de winkel in Borghave kunnen bewoners, maar ook ouderen uit de buurt terecht voor een complete maaltijd. “Deze maaltijden bereiden we in onze centrale keuken op ambachtelijke wijze, met verse ingrediënten en volgens traditioneel recept. Ouderen kunnen in de winkel

Dit verhaal is tot stand gekomen in samenwerking met unilever food solutions

24


Nr. 12 - 2013

Niels Gerz (links), teamleider voeding bij Laurens regio Noord-West, en sales manager Rob Wilkes van Unilever Food Solutions.

overigens zelf de maaltijd samenstellen aan de hand van de eigen smaak. Kruidige roti? Of shoarma? Geen probleem.” Ook worden maaltijden op aanvraag thuisbezorgd. Met een Italiaanse Piaggio. “Bovendien kan men de maaltijd ook halen bij de maaltijdwagen die drie keer per week rondrijdt langs diverse stoppunten binnen de regio, vertelt Gerz. Tante Corrie gaat overigens verder dan alleen het verzorgen van eten en drinken voor de thuiswonenden. Tante Corrie doet diverse dingen. Zoals de was. En klusjes. Tegen een kleine vergoeding.

meer met de UniKIT. Wilkes: “UniKIT staat voor Unilever, Keuken, Inspiratie en informatie Tool. De handige leidraad met onder meer recepten om een heel jaar lang te koken rond thema’s die de gasten aanspreken.” Gerz vult aan: “Dat maakt dat we goed kunnen variëren. Ook met de maaltijden van Tante Corrie. Daarmee spreken we nu dankzij de samenwerking met Unilever Food Solutions een brede doelgroep aan.”

Interne organisatie Stichting Laurens levert met Tante Corrie dus ook zorg buiten de eigen muren. Maar dat betekent niet dat er geen aandacht is voor de interne organisatie. In tegendeel. Gerz: “De tevredenheid van onze bewoners wordt jaarlijks gemeten. Onze lat ligt daarbij hoog, we streven dit jaar naar een eindoordeel 8.” Goed eten is daarin erg belangrijk, zo weet Gerz inmiddels. “Via onder meer selectieve smaaksturing zorgen wij voor een goede, op de cliënt afgestemde, smaak van voeding. Maaltijden in veel zorginstellingen zijn vaak niet lekker op smaak waardoor ouderdomsondervoeding kan ontstaan. Onze koks zijn opgeleid door het Center for Gastrology, waardoor dit probleem tot het verleden behoort.” Daarbij helpt ook Unilever Food Solutions. “Ik spar vaak met meesterkok Frans Gerrits van Unilever Food Solutions. Leer veel van hem.” “Maar wij leren ook van Niels”, vult sales manager Rob Wilkes van Unilever Food Solutions aan. “Hij kent de praktijk en kan goed aangeven waarin wij ondersteunend kunnen zijn.” Unilever Food Solutions doet dat in de keuken van Gerz onder

Unilever Food Solutions Een persoonlijke, kwalitatieve en vooral lekkere maaltijd geserveerd in een aangename en sociale omgeving zou een recht moeten zijn voor iedere oudere, vindt Unilever Food Solutions. De fabrikant draagt zorginstellingen die dit realiseren dan ook een warm hart toe. Waaronder Stichting Laurens, dat met de ondersteuning van Unilever Food Solutions maaltijden bereid die goed op smaak zijn en inspelen op de specifieke wensen van de clientèle. Dit leidt tot een hogere tevredenheid van de bewoners van de zorginstelling en helpt bovendien bij de bestrijding van ouderdomsondervoeding. Sales manager Rob Wilkes van Unilever Food Solutions: “Laurens is een voorbeeld van hoe het overal zou moeten zijn.”

25


Nr. 12 - 2013

In beeld |

Zorghuis van de toekomst

Tekst en fotografie Jasker Kamp

De organisatie Living Tomorrow denkt te weten hoe het verzorgingshuis er in de toekomst uit gaat zien. Het tastbare resultaat van het Carehome of the Future is in het Belgische Heusden-Zolder te zien en te testen. Gastvrije Zorg liet zich rondleiden door het verpleegappartement en de woning voor zelfstandig wonenden.

UIteraard speelt de tablet een nadrukkelijke rol in de communicatie.

Een overzicht van het verpleegappartement.

De huiskamer van het appartement voor zelfstandig wonenden die zorg nodig hebben. De verticale groenwand naast het beeldscherm zorgt voor een betere luchtkwaliteit.

De milieuvriendelijke douche, voorzien van hydromassage, zorgt voor welness.

Rondleiding

Locatiebepalers weten constant waar de bewoner is.

26

Nieuwsgierig geworden naar het Carehome of the Future? Het is mogelijk om een rondleiding aan te vragen via info@carehomeofthefuture.com of +32 11 850 442. Meer info over het zorghuis van de toekomst is ook te vinden op Carehomeofthefuture.com.


Nr. 12 - 2013

Door de schuifwand kan de beperkte ruimte in het verpleegappartement optimaal benut worden.

In een handomdraai bellen met de kleinkinderen.

Het â&#x20AC;&#x2DC;buitenwereldschermâ&#x20AC;&#x2122; (boven) stelt bewoners van het verpleegappartement in staat om via kinect-technologie contact te leggen met onder meer vrienden en familie.

In beide appartementen wordt veelvuldig gebruikgemaakt van beeldprojectie.

Opvallend: het verpleegappartement heeft geen douchegelegenheid meer.

Filmpje Aan de eettafel kan ook virtueel contact worden gelegd met de huisarts of apotheek.

Een zorgbed hoeft er niet uit te zien als een zorgbed.

Check op Gastvrijezorg.nl ook de filmpjes over het verpleegappartement en het appartement voor zelfstandig wonenden.

27


Nr. 12 - 2013

restaurantexploitatie

‘Ze eten hier omdat ze het gewoon lekkerder vinden’ Tekst en fotografie Dennis van Asselt

Als zorginstelling winst maken met het restaurant. Hoe kan dat? Onder andere met luxe koffie en echte Bossche Bollen. De Annenborch in Rosmalen toonde lef, nam risico’s en gebruikte gezond verstand. ‘Wat wij doen, kan iedereen.’

Woonzorgcentrum de Annenborch in Rosmalen heeft een beetje geluk gehad. Gasterij de Hoef, het restaurant in het nieuwe onderkomen van de Annenborch, kookt niet alleen voor eigen bewoners. In hetzelfde pand, sinds april 2012 in gebruik, heeft het Jeroen Bosch Ziekenhuis een buitenpolikliniek geopend. Pal naast de Annenborch is een appartementencomplex gebouwd voor senioren. Volop kansen dus, mits de kwaliteit van het gebodene goed is. Maar als zelfs bewoners van andere zorginstellingen uit de omgeving komen eten, dan moet er wat aan de hand zijn. “Ik denk dat het komt omdat we een goed product leveren en een goede naam hebben”, zegt Loes van de Nobelen, manager zorg en facilitaire diensten bij de Annenborch. De toevoeging ‘facilitaire diensten’ is er twee jaar geleden bijgekomen, omdat ze nauw betrokken was bij de implementatie van een nieuw voedingsconcept. Vandaag de dag komen per dag gemiddeld 95 mensen voor lunch, een warme maaltijd of iets van de kleine kaart. En op zondagavond is het niet gek als zeventig gasten aanschuiven voor het avondeten. Van de Nobelen, al dertig jaar in dienst bij de Annenborch, heeft een simpele verklaring. “Ze eten hier omdat ze het gewoon lekkerder vinden.”

28


Nr. 12 - 2013

‘Mensen eten op hun gemak en blijven regelmatig natafelen’

Vorig jaar verhuisde de Annenborch van de oude locatie middenin het centrum van Rosmalen naar een nieuw onderkomen net buiten het centrum. Vanwege bezuinigingen moet de komende jaren het aantal zorgplaatsen van 125 terug naar 80, dus de grote instellingskeuken met vijf koks verhuisde vanzelfsprekend niet mee. Er was een nieuw voedingsconcept nodig: een satellietkeuken, een kleinere formatie en voornamelijk kant-en-klare maaltijdcomponenten. De Annenborch startte het nieuwe concept, ontwikkeld

samen met onderzoeks- en adviesbureau Foodstep, anderhalf jaar voordat de nieuwe locatie opende. Van de Nobelen: “Zodat de kinderziektes eruit waren. We hebben een groep front office en een groep back office samengesteld met medewerkers van allerlei disciplines. Samen zetten ze op een rij wat er nodig was om ons doel te bereiken.” Dat doel? Een restaurant voor eigen gasten én mensen van buiten, verschillende keren per dag warme maaltijden, een kleine kaart en keuze à la minute. “Er moest onder andere een kast komen voor het serviesgoed, een bord om gerechten op aan te prijzen en een au bain-marie in het restaurant om maaltijden mooi uit te kunnen serveren.”

Aantrekkelijk Voor bewoners, die gewend waren om doorgaans op de eigen kamer te eten, was het wennen. Niet iedereen wilde naar beneden om te eten. Dat vroeg om een slimme aanpak, weet Van de Nobelen. “Vanaf die dag kregen bewoners geen menu meer op de kamer. Als ze wilden weten welke gerechten er waren, moesten ze naar beneden. En gebakken aardappeltjes bijvoorbeeld, waren alleen

29


Nr. 12 - 2013

in het restaurant te krijgen. Het werd dus heel aantrekkelijk om daar te eten. Binnen de kortste keren zaten er honderd mensen beneden.” Het personeel runde ineens een restaurant. Mensen die jaren in de keuken hadden gestaan, kwamen rechtstreeks in contact met de bewoners. “Ze hebben wel een gastvrijheidstraining gehad, maar het was best schrikken voor ze. Je moet een omslag maken van het instellingsdenken naar het gastvrijheidsdenken. Gastvrijheid zit wel heel erg in onze cultuur. Maar we waren bijvoorbeeld gewend om vanuit de organisatie een menu in elkaar te zetten. Wij zouden niet de combinaties maken die de bewoners samenstellen. Maar de bewoner bepaalt nu.”

De leverancier De Annenborch heeft met maaltijdleverancier Huuskes een eigen menucyclus samengesteld. “Ze gingen net zo lang door totdat de bewoners het echt lekker vonden”, aldus manager zorg en facilitaire diensten Loes van de Nobelen. “Ik denk dat we wel twintig stukjes vlees hebben geprobeerd.” Vis, vlees en stampotten komen allemaal kant-en-klaar binnen. “Maar soepen en groentes maken we nog steeds zelf.”

Koffie Eén van de principes waar Van de Nobelen tijdens ieder veranderproces aan vasthoudt, is het personeel zelf met ideeën te laten komen. “Eén van de medewerkers vond dat we een professioneel koffiezetapparaat nodig hadden. Twee keer duurder dan begroot. Maar we wilden iets moois, een fatsoenlijke kop koffie op een plateautje met een likeurtje met slagroom. Voor €1,95. Nou, dat heeft voor heel wat commotie gezorgd. ‘Dat kun je toch niet vragen van die oude mensen?’ Maar we hebben doorgezet, en de investering is al lang en breed terugverdiend. Een normale koffie is voor bewoners trouwens nog steeds gratis.” En wat is er nou lekkerder bij een kopje koffie dan een echte Bossche Bol van banketbakkerij Jan de Groot in ’s-Hertogenbosch? “Die leveren alleen in Den Bosch. Maar ja, wat zou het mooi zijn als een zorginstelling in Rosmalen ze ook heeft. Dus we hebben onze stoute schoenen aangetrokken en contact gezocht. Ze vonden het een ontzettend leuk idee. En mensen uit Den Bosch zien het: ‘Hé, een echte van De Groot’. Dat trekt volk.”

niet aan te slepen. Medewerkers verkopen het, bewoners zien het van elkaar.” Het succes is moeilijk in cijfers uit te drukken, zegt Van de Nobelen. “We kunnen niet kosten voor bewoners scheiden van kosten voor andere gasten. Maar we krijgen meer binnen dan we uitgeven.” De formule is simpel, zegt ze. “Wat wij doen, kan iedereen. Luister naar je gasten en je medewerkers. Geef medewerkers de kracht om mee te denken. Ze zijn apetrots en zeer betrokken, met hart en ziel.” GZ

Sfeer Lunch en diner zijn gezelliger geworden, vindt Van de Nobelen. “Mensen eten op hun gemak en blijven regelmatig natafelen.” Er wordt bovendien minder weggegooid. “Dat scheelt enorm in de kosten. Een portie was vroeger twee keer zo groot. Nu geven bewoners aan hoeveel ze willen.” Wat ze echt bijzonder vindt, is dat mensen anders eten. “Bami, nasi, pasta, dat werd heel weinig gekozen. Nu is het

31


Nr. 12- 2013

â&#x20AC;&#x2DC;Let eens op het taalgebruik. Moet je over kamers praten? Studenten wonen op kamers, ouderen nietâ&#x20AC;&#x2122; 32


Nr. 12 - 2013

als ik baas was...

‘Nieuwsgierig zijn naar het leven van bewoners en familie’ Hetti Willemse, eigenaar van adviesbureau Publicarea

Wat zou jij doen als je de baas was van een zorginstelling? Dat is de vraag waar deze rubriek om draait. We stellen ’m aan mensen die indirect of helemaal niet met de zorg bezig zijn. Waarom? Voor de frisse blik. Deze keer: Hetti Willemse, eigenaar van Publicarea, een adviesbureau gespecialiseerd in complexe samenwerkingsprocessen, onder andere in de zorg.

Tekst en fotografie Dennis van Asselt

“Voor een van onze projecten, onze site Zorgvisite.nl, gaan we onverwachts op bezoek bij een zorginstelling. We recenseren op het thuisgevoel, en of je bijvoorbeeld gastvrij wordt ontvangen. Daar schrijven we een recensie over met positieve observaties, constructieve kritiek en tips. Er valt nog wel een slag te maken in het creëren van een thuisgevoel, terwijl het niet ingewikkeld is. Het is een zienswijze, maar die moet je wel formuleren en in de praktijk toepassen.”

Wat is je visie als baas van een woonzorgcentrum? “Een heel natuurlijke. Het thema is ‘je thuis voelen’. Dat zou ik met de verschillende medewerkers bespreken, en met name wat hun rol daarin is. Daarbij zou ik vooral benadrukken om als medewerker naar jezelf te kijken. Hoe zou je het voor je eigen vader of moeder willen?”

Hoe is het om jouw huis te betreden? “Het is in ieder geval duidelijk dat je een gastvrij klimaat betreedt. Dus een bos bloemen of een fruitmand, goede bewegwijzering, iemand die je welkom heet. Meteen een hartelijk gevoel. En als er een receptie is, moet die balie voor iedereen prettig zijn. Iemand in een rolstoel moet makkelijk oogcontact kunnen maken met degene achter de balie. Wie zit daar? Ik zie ook wel eens van die klapbordjes met een foto van de baliemedewerker. Verder zou ik in de ontvangstruimte kenbaar maken wat er allemaal in de omgeving te doen is. Waar zijn de wandelroutes, het park, de winkels?”

Hoe ga je met de bewoners om? “Ik ben nieuwsgierig naar wie die persoon is en het leven dat hij of

zij geleefd heeft. De zorg die nodig is, is wel helder. Maar wie bent u in het dagelijks leven, wat zijn uw hobby’s? Dat moet je in het voortraject bespreken. Als iemand lid van een bridgeclub was, zou ik er alles aan doen om mogelijk te maken dat die mevrouw dat wekelijkse bridgeavondje kan blijven bijwonen, ook al woont ze nu op een andere plek.”

Hoe betrek je de familie erbij? “Door ook nieuwsgierig te zijn naar hun ideeën en wat zij prettig vinden in de relatie met hun vader of moeder. Welke rol willen zij spelen? Ik zou ook aan de familie vragen wat hun hobby’s en talenten zijn. Als je iedere week je vader of moeder bezoekt, weet je soms niet wat je met elkaar moet delen of wat je nog moet zeggen. Misschien bakt iemand graag appeltaarten. Nou, doe dat lekker bij ons, samen met je vader of moeder. Of ga samen in de tuin aan de slag. Ik zou het ook aantrekkelijk maken voor de kleinkinderen om te komen. Thuis komen de kinderen en kleinkinderen toch ook gewoon over de vloer? Laat dan merken dat het woonzorgcentrum gewoon een ander thuis is.”

Wat zou je het personeel bij willen brengen wat ze misschien nog niet hebben gehoord? “Let eens op het taalgebruik. Moet je over kamers praten? Studenten wonen op kamers, ouderen niet. Appartement zou beter zijn, ook al is het maar één ruimte. Of neem het woord activiteit. Thuis doe je toch ook geen activiteit? Je hebt een hobby, of je gaat iets leuks doen. Dat klinkt toch heel anders. Opname, ook zo’n woord. Als je ergens gaat wonen, is dat toch geen opname? Je verhuist naar een nieuwe woonplek.” GZ

33


Nr. 12 - 2013

duurzaamheid

Duurzaam koken en kosten besparen? Het kan

Tekst en fotografie Dennis van Asselt

Verse streekproducten als onderdeel van een duurzaam voedingsbeleid met kostenbesparing tot gevolg; het kan in de zorg. Het is zelfs een must, zegt Jelle Ferwerda, het culinaire brein van de Nijmeegse Sint Maartenskliniek. Hij vertelt graag hoe hij het voor elkaar krijgt. In het heuvelachtige Ubbergen aan de oostkant van Nijmegen staat de Sint Maartenskliniek, een van oorsprong katholiek ziekenhuis gespecialiseerd in revalidatie, reuma en orthopedie. Sinds acht jaar is Jelle Ferwerda hier hoofd voeding en gastenservice. Hij verdiende zijn sporen in de horeca, onder andere bij Château Neercanne in Maastricht (één Michelinster) en in Aachen bij Kasteel Wittem (tot 1989 een ster) en Gala in Aachen (twee sterren). De zorg werd zijn nieuwe uitdaging. De Sint Maartenskliniek wil, wat de maaltijden betreft, een viersterrenhotel zijn voor de prijs van drie en de bejegening van vijf. De kliniek vond in Ferwerda de juiste persoon om dat doel te verwezenlijken. Wat de sterrenchef aantrof, had weinig te maken met koken zoals hij dat gewend was. Een honderd procent assemblagekeuken produceerde zo’n 450 maaltijden per dag, ook voor zorginstellingen in de omgeving. Alle producten kwamen kant-en-klaar binnen, zoals gegaard vlees, vis, groente en zelfs de soep. Ferwerda begon met het inkopen van verse kwaliteitsproducten. De kliniek stopte ook met het leveren van maaltijden aan andere

34


Nr. 12 - 2013

instellingen. Nu bereidt de keuken alleen maaltijden voor de kliniek, 180 tot 200 per dag. “We koken redelijk veel vers, daar maken we echt het verschil”, zegt Ferwerda.

Streekproducten De volgende stap was richting duurzaamheid. Ferwerda komt uit deze omgeving en weet wat de streek te bieden heeft. “Er is veel diversiteit aan landbouw en vee. Alles is hier te krijgen.” Hij koopt zijn streekproducten rechtstreeks bij de bron. Daar zit wel een coöperatie tussen die voor de logistiek zorgt (Oregional), maar de lijntjes zijn kort. “Ik zit hier gewoon met de varkenshouder, aardappelteler en fruitboer aan tafel. We spreken dezelfde taal, dat scheelt veel ruis. Het contact met de producenten geeft ons de mogelijkheid om te sturen. Als de aardappel te kruimelig is, of als ik het vlees op een bepaalde manier gerijpt wil hebben, bespreken we dat.” Duurzaamheid gaat volgens Ferwerda niet alleen over voedselkilometers en dierenwelzijn. “Het heeft ook te maken met de uitstraling van de Sint Maartenskliniek in de regio. We investeren in de regionale economie. Het is mooi om te zien dat de diversiteit aan landbouw in de regio blijft

De duurzaamheidsmethode Jelle Ferwerda is voorzitter van Stichting Diverzio, dat als doel heeft gezond, smakelijk, duurzaam eten en drinken beschikbaar te maken in de zorg, overheid en het onderwijs. Hij werkt daarin samen met mede-oprichter Koen Nouws Keij. Samen hebben ze een methode ontwikkeld die organisaties helpt een duurzaamheidsslag te maken, onder andere door voedselverspilling te monitoren. “Want voedselafval in de zorg is heel erg hoog, veertig tot zestig procent”, zegt Nouws Keij. “We doen onder andere een nulmeting waarbij we gedurende twee weken alles bijhouden. Waar in het proces wordt eten weggegooid? Dat brengen we goed in kaart. Hiermee kun je op korte termijn grote slagen maken. Wil je van 40 naar 20 procent voedselafval, dan hebben we daar een aantal praktijkgerichte aanpassingen voor.” Diverzio streeft daarnaast naar meer regionale samenwerking tussen instellingen, leveranciers en producenten. Nouws Keij: “Met een appel en een ei uit de streek is het aandeel streekproducten al snel vijf procent. Wil je naar vijftig procent, dan is daar meer voorbereiding en organisatie voor nodig. Wij zijn er voor de versnelling, inspiratie en om kennis te delen.” Diverzio is echter niet alleen met streekproducten bezig. “We kijken naar de verbetering van de maaltijdbeleving, maar ook naar het reduceren van integrale kosten.” Maar het werken met regionale producenten, zoals Ferwerda doet, is wel onderdeel van de puzzel, geeft Nouws Keij toe. “Je mag de Sint Maartenskliniek wel zien als een voorbeeld in Nederland. Gelukkig hebben veel collega-instellingen dat ook door.” Meer info: diverzio.nl

35


Smakelijk eten, proefondervindelijk TriviumMeulenbeltZorg (TMZ) biedt zorg aan ouderen en chronisch zieken en is met ruim 2100 medewerkers en 1100 vrijwilligers actief in de gemeenten Almelo, Borne, Hengelo, Enschede, Tubbergen en Twenterand. “We willen de cliënten en bezoekers van onze woonzorgcomplexen elke dag een kwalitatief goede maaltijd bieden. Het recept daarvoor is een zorgvuldig inkooptraject, waarbij de cliëntenraad nauw betrokken is – onder andere tijdens proefsessies. Dankzij de ervaring en kennis van Intrakoop verliep het inkoopproces snel en soepel. Zo haal je meer in huis dan een leverancier; je krijgt er een partner bij, die zich mede verantwoordelijk voelt én toont voor cliënttevredenheid en kostenbesparing.” Fred Schrander, facilitair manager TMZ André Echtermeijer, hoofd Inkoop & Logistiek TMZ Marie van der Meulen, voorzitter Centrale Cliëntenraad TMZ

Samen maken we goede zorg beter betaalbaar Bij uw zorgorganisatie telt elke euro. U wilt de totale kosten van middelen en diensten zo ver mogelijk terugdringen. Intrakoop ondersteunt u daarbij. Denkt u na over innovatieve inkoopprocessen, inkoopstrategieën en raamovereenkomsten? Intrakoop heeft ze al voor u bedacht en in het leven geroepen. Of we ontwikkelen ze samen met u. Zodat u de inkoopoplossing kunt kiezen die het beste bij uw organisatie past. We rusten niet voordat we de gunstigste voorwaarden voor u uit het vuur hebben gesleept. Samen met u doen we er alles aan, om goede zorg beter betaalbaar te maken.

www.intrakoop.nl

twitter.com/intrakoop


Nr. 12 - 2013

bestaan.” Dat collega’s niet overstappen op (biologische) streekproducten omdat de levering niet constant is, vindt Ferwerda te makkelijk. “Je moet flexibel zijn. Ik reageer als een horecaman en kijk naar alternatieven. We willen heel graag lokaal inkopen en dat doen we ook. Soms is het 60 procent, soms is het 40 procent van het totaal.”

Voedselverspilling De Sint Maartenskliniek heeft sinds de komst van Ferwerda ook gekeken naar ambiance en presentatie. “Als je het gerecht mooi presenteert en vertelt dat de producten uit de streek komen, zullen gasten anders eten. Als alles klopt, levert het meer op dan het kost. Een goedkope kipfilet die tijdens het bakken leegloopt en in de prullenbak verdwijnt omdat de gast het niet eet, is een dure kipfilet. Lekker eten in een goede sfeer zal ook bijdragen aan het welbehagen van gasten, een kortere ligduur en minder

Streekproducten in de Sint Maartenskliniek

‘Van een budget kun je bijna niet lekker koken, hoor ik altijd. Nee, dat kan wel’ medicijngebruik. Daar zou een keer onderzoek naar gedaan moeten worden.” Feit is wel dat deze aanpak er mede voor heeft gezorgd dat de voedselverspilling bij de kliniek van rond 25 procent is teruggebracht naar tussen de 1 en 3 procent. “En het geld dat we overhouden, investeren we in de kwaliteit van de maaltijd. Dan is het cirkeltje rond.” Ferwerda is trots op wat de Sint Maartenskliniek heeft bereikt. “Van een budget kun je bijna niet lekker koken, hoor ik altijd. Nee, dat kan wel. Ik ben trots dat ik een bepaalde kwaliteit neer kan zetten. Daar krijg ik meer voldoening van dan van het koken vroeger in de horeca. Voor wie ook meer met streekproducten wil werken, heeft Ferwerda tenslotte en tip: “Begin simpel, met een appel of een peer, en kijk hoe het bevalt. Je moet er een gevoel voor krijgen.” GZ

Al het rundvlees voor de kliniek komt van het scharrelrund-gecertificeerde vleesveebedrijf Jos Bolk in Aerdt. Van De Zeelandsche Hof, een kleinschalige varkenshouderij in Millingen aan den Rijn, koopt Jelle Ferwerda zijn varkensvlees. Runderen en varkens worden in Nijmegen geslacht en verwerkt. De aardappels en koolsoorten zijn van Brassica, een akkerbouw/ vollegrondsgroentebedrijf in Bemmel. De eieren worden geleverd door pluimveehouderij De Bruijn in Gendt en de Rondeelboerderij in Ewijk. Het fruit komt van landwinkel Winnemuller in Weurt en de zuivel bestelt Ferwerda bij Speetenhof, een kleinschalig melkveebedrijf net over de grens in Duitsland. Ferwerda: “En mijn waterkers groeit anderhalve kilometer hiervandaan, onderaan de berg.” Meer info: Oregional.nl

37


Nr. 12 - 2013

lekker betrokken!

‘Duurzaamheid?

Doe het stapje voor stapje’ Tekst Phyllis den Brok

Lekker Betrokken! begeleidt zorginstellingen die duurzamer willen werken op de onderdelen mens, product en proces. Verzorgingshuis De Luwte in Amstelveen is een van de deelnemers. Natasja Wakker, hoofd facilitaire dienst, vertelt waarom.

Verzorgingshuis De Luwte in Amstelveen is onderdeel van de Zonnehuisgroep Amstelland. “Onze locatie is eigenlijk een locatie die zich aan het transformeren is van een verzorgingshuis naar een verpleeghuis”, zegt Natasja Wakker, hoofd facilitaire dienst. Naast kleinschalig wonen voor psychogeriatrische mensen zijn er ook 55 appartementen voor cliënten die zware somatische zorg nodig hebben.

Waarom doen jullie mee aan Lekker Betrokken!? “Ik vind duurzaamheid een belangrijk onderwerp waar je ook als zorginstelling aandacht aan moet besteden. Zonnehuisgroep Amstelland heeft daarom ook een duurzaamheidsbeleid geformuleerd. Dit is nogal algemeen en abstract. Door middel van dit project krijg ik hulp bij het vertalen van dit algemene beleid naar een concreet beleid voor deze locatie.”

Hoe heb je dat aangepakt? “Door speerpunten te benoemen. Door deel te nemen aan de workshop ‘Het maken van een duurzaamheidsbeleid’ kreeg ik ook handvatten.”

Welke resultaten heb je tot nu toe bereikt? “Om voedselverspilling te voorkomen, hebben we onze manier van de warmemaaltijdbereiding omgegooid. Waar we tot voor kort nog heel veel convenience inkochten, kopen we zo veel mogelijk rauwe ingrediënten in om de maaltijden zo veel mogelijk zelf te bereiden. Hiervoor zijn koks in dienst genomen die het kookproces zodanig hebben opgezet dat zij overgebleven ingrediënten kunnen hergebruiken in bijvoorbeeld soepen en salades.”

Wat heb je nog meer gedaan? “We hebben onderzocht welke gerechten onze cliënten vooral kiezen. Aan de hand van deze gegevens bieden we nu een populair menu aan en een B-menu. Dit werkt erg goed.”

38


Nr. 12 - 2013

Door deze methode is de voedselverspilling met vijftig procent afgenomen

De speerpunten van De Luwte • • • • • • • • •

Het zo veel mogelijk beperken van voedselverspilling Aanbieden van duurzame en gezonde producten Het stimuleren van civil society en duurzaamheid zoals samenwerking in de regio Beperken van onnodig gebruik van papier Het opstellen van een energiebesparend lichtplan Investeren in duurzame non-foodproducten zoals schoonmaakmiddelen Het beperken van verpakkingsmaterialen Het scheiden van restafval Het gebruik van seizoensproducten (uit de streek)

Hoe dan? “Mensen kunnen nog steeds met componenten een maaltijd samenstellen, maar omdat het aanbod veel beter aansluit bij hun vraag, kiest tachtig procent van de mensen voor het populaire menu. Iedereen is hier erg enthousiast over. Bovendien is door deze methode de voedselverspilling met vijftig procent afgenomen.”

Staat er nog meer te gebeuren? “In 2014 beginnen we met een groentetuin waar ook de bewoners samen met vrijwilligers actief in kunnen zijn. En de oogst wordt weer gebruikt in de keuken.”

Ik zie veel resultaten, maar nog weinig echt harde cijfers. Hoe komt dat? “We hebben de eerste helft van 2013 vooral gebruikt om het beleid en de speerpunten vast te stellen, daarna zijn we verschillende dingen gaan invoeren. In 2014 worden wel een aantal cijfers duidelijk.”

Ben je ook bezig met de communicatie? “Komende maand staat ons maandblad voor bewoners en personeel helemaal in het teken van duurzaamheid. Verschillende medewerkers schrijven vanuit hun eigen

functie over dit thema, zoals de locatiemanager, het hoofd zorg, een beleidsmedewerker, een activiteitenbegeleider en uiteraard ikzelf.”

Wat zou je zorginstellingen adviseren die ook met duurzaamheid aan de gang willen? “Wissel ervaringen uit met andere zorginstellingen op dit terrein; ik heb dit ervaren vanuit het project en het heeft mij geholpen om duurzaamheid bij ons verder vorm te geven. Ga daarnaast niet te snel, doe het stap voor stap en doe niet te veel tegelijk. Op die manier bereik je meer. En maak het concreet, dat maakt voor anderen duidelijk wat je met duurzaamheid bedoelt. Tevens is duurzaamheid een mooie manier om naar de efficiency van je processen te kijken zonder dat het de negatieve bijsmaak van bezuinigingen heeft.”

Wat zijn je ambities voor komend jaar op het gebied van duurzaamheid? “We zijn bij onze eigen processen van de facilitaire dienst begonnen. Graag wil ik komend jaar kijken hoe we bij andere afdelingen dit verder kunnen verbreden. Daarnaast zou ik zonnecellen willen installeren om zelf energie te genereren. Hier doen we als organisatie Zonnehuisgroep Amstelland verder onderzoek naar.” GZ

Wat is Lekker Betrokken!? Lekker Betrokken! is een landelijk project dat als doel heeft het concreet én structureel verduurzamen van de zorgsector op de gebieden mens, product en proces. Startpunt hierbij is het brede gebied van ‘eten en drinken’. Partners in het project zijn onder andere: de vHMN (opdrachtgever), LOC, LIB, provincie Noord-Brabant, IntraKoop, Holland Food Service, Sodexo, Vakmedianet en Phliss. Meer informatie over het project kunt u vinden op vhvg.nl en phliss.nl. Voor meer informatie over Lekker Betrokken! kunt u contact opnemen met projectleider Phyllis den Brok: phyllis@phliss.nl of 06-22956623.

39


t p e c e dit r st ko ro u e 5 2,6 soon er per p


Nr. 12 - 2013

mijn zorgrecept Wat zijn de favoriete recepten van koks in de zorg? Dit keer vroegen we het aan Thijs Geerdink, hoofd Centrale Keuken van het Antonius Ziekenhuis in Sneek.

Hoofdgerecht (10 personen)

Gevulde parelhoenfilet met paddenstoelensaus, pastinaakpuree en groentemelange

Thijs Geerdink Tip!

‘Blijf je collega’s volgen, sta open voor feedback en stop alsjeblieft

De parelhoenfilets

nooit met jezelf te ontwikkelen’

Sla plat tussen twee stukken plasticfolie: 750 gram parelhoenfilet Verdeel over de filets: 50 gram Friese droge worst, in dunne plakjes Maak een farce van: 200 gram kipfilet Breng op smaak met zout en roer daardoorheen: 50 gram gedroogde abrikozen, fijngehakt Spuit de farce op de parelhoenfilets, rol de filets op en smeer ze in met: 5 gram fruitpeper lemon 5 gram gedroogde tijm 5 gram honingmosterdmix (kruidenmix) Rol de gevulde filet in plasticfolie en gaar in de steamer op 80°C, 60 procent stoom, tot een kerntemperatuur van 72°C.

De saus Verhit in een sauspan: 50 gram boter Voeg toe en bak aan: 75 gram oesterzwammen 75 Parijse champignons Blus af met: 200 ml rode wijn 300 ml braadvocht van de parelhoenfilets Laat het geheel tot de helft inkoken. Bind eventueel bij met bruine roux. Breng verder op smaak met peper, zout en tijm.

Verhit in een braadslede: 50 gram boter

De groentemelange

Kleur de filets mooi bruin en bewaar het braadvocht.

Blancheer: 1500 gram groentemelange, eigen keuze

De pastinaakpuree

Bak de melange aan in:

Breng aan de kook:

25 ml olijfolie

100 ml melk

Blus af met:

100 ml vloeibare boter

50 ml sherry, medium dry

Kook hierin gaar:

Breng op smaak met peper en zout. Maak af met:

350 pastinaak

2 gram gemalen koriander

Giet in een blender en draai het geheel tot een homogene massa. Breng aan de kook: 1 liter water 2 gram nootmuskaat 2 gram peper Voeg hieraan toe: 350 gram aardappelen Verwerk dit op het vuur al roerend tot een puree. Meng er vervolgens de pastinaakpuree doorheen.

“Parelhoen heeft een lichte wildsmaak, is zeer mals en past goed op een kerstmenu. Dit gerecht is geschikt voor de ouderenzorg omdat het door de kippenfarce en Friese worst een authentieke smaak heeft. Door de parelhoen in te smeren met kruiden (fruitpeper lemon, tijm en honingmosterdmix) en dit een nacht te laten staan, verhoog je de smaakbeleving. Een beetje verse citroensap toevoegen tijdens het bakken is ook erg lekker.”

41


Nr. 12 - 2013

Traplift in design naar keuze voor elk interieur ThyssenKrupp Encasa breidt de mogelijkheden om een traplift aan te passen naar individuele wensen uit met nieuwe designopties. Voortaan wordt de traplift niet alleen nauwkeurig afgestemd op ieder type trap, maar ook op elk type interieur. De bekleding van de Swing-traplift is vanaf nu namelijk verkrijgbaar in diverse materialen en dessins in verschillende kleuren. De stoel en de rail kunnen bovendien ook in verschillende kleuren worden uitgevoerd. De trapliften van ThyssenKrupp Encasa zijn eenvoudig aan te passen op allerlei soorten trappen, zowel binnen- als buitenshuis en op rechte trappen en trappen met bochten. Hierdoor is er voor iedere woonsituatie wel een oplossing mogelijk. “Het belangrijkste is natuurlijk dat de lift de bewoner voorziet van een comfortabele en veilige manier om van beneden naar boven te komen en vice versa”, zegt Arina van Oost, managing director van ThyssenKrupp Encasa Nederland. De sfeer en het interieur van een woning dragen echter ook voor een groot deel bij aan de mate waarin woongemak en comfort worden ervaren. De Swing traplift kan zeker met onze nieuwe designopties echt iets toevoegen aan de totale woonervaring.” Meer info: Mijntraplift.nl

Minigerechtjes van Chef Martin Het assortiment van Chef Martin is uitgebreid met een nieuwe categorie: Minigerechtjes. Dit zijn tussendoortjes speciaal ontwikkeld voor mensen met eetlustproblemen. De gerechtjes zijn rijk aan energie en eiwitten. Gebrek aan eetlust bij ouderen en patiënten is een bekend verschijnsel. Het beste middel om ervoor te zorgen dat bewoners en patiënten bij gebrek aan eetlust toch voldoende voedingsstoffen binnenkrijgen, is een energie- en eiwitrijk dieet dat bestaat uit kleinere porties, verdeeld over verschillende momenten van de dag. De Minigerechtjes zijn verkrijgbaar in de smaakcategoriën Oriëntaals, Mediterraans en Hollands. De gerechtjes zijn aantrekkelijk gepresenteerd, geschikt voor de magnetron, voorzien van een disposable verpakking en voldoen aan de eisen van de gemiddelde SNAQverstrekkingslijst. Meer info: Chefmartin.nl

42


Nr. 12 - 2013

nieuwe producten Hoorapparaat in de strijd tegen eenzaamheid Tonen Audiologische Techniek is naar eigen zeggen de eerste en enige zorgleverancier die hoortoestellen gratis op locatie, dus bij mensen thuis of op kantoor, afstelt. Het bedrijf doet dit om de drempel te verlagen. Volgens Tonen blijft het voor veel slechthorenden moeilijk om voor het eerst een hoorwinkel binnen te stappen. Liever proberen mensen zo lang mogelijk slechthorendheid te verdoezelen. Langzaamaan trekken veel slechthorenden zich steeds meer terug uit het sociale leven, zo blijkt uit onderzoek van de VU. “Ten onrechte.” zegt Sandra van Eijk, audicien bij Tonen Audiologische Techniek: “Vaak ervaren we in de praktijk dat áls mensen eenmaal over de streep zijn, ze hadden gewild dat ze jaren eerder waren begonnen. Ineens kost het minder moeite om een gesprek aan de eettafel te volgen. En meestal valt het toch wel mee met de zichtbaarheid van de hoortoestellen. Of de winst in het gehoor is zó groot dat het ineens niet meer uitmaakt of anderen het zien.” Bijkomend voordeel van het afstelling in de thuissituatie, is dat de audicien tijdens het afstellen van de hoorapparaten direct kan inspelen op de eigen luisteromgeving. Denk hierbij aan het verstaan van de TV of van huisgenoten op afstand. In samenwerking met zorgverzekeraar CZ wordt onderzocht wat de invloed van thuisaanpassing is op de ervaring van slechthorenden. De eerste resultaten van dit onderzoek worden in januari 2014 verwacht Meer info: Tonen-hoortechniek.nl

Een Italiaanse klassieker op de Nederlandse markt

Bureau Q-Linaire Food & beverage professionals

Altijd een Professional op voorraad. Het matchen van de juiste kandidaat aan de juiste functie is een vak apart, zeker gezien de vaak complexe planning in de food & beverage sector. Dankzij onze expertise en flexibiliteit bent u in staat snel in te spelen op de wisselende personeelsbehoefte binnen uw organisatie.

San Mauro heeft een nieuw product geïntroduceerd: Aceto Balsamico di Mosto Cotto. Oprichter Alie Doorten slaat zegt hiermee een brug geslagen te hebben tussen prijs en kwaliteit. “Het gat tussen de zeer kostbare Aceto Balsamico Tradizionale di Modena DOP en een industriële Aceto Balsamico di Modena IGP is groot, zowel in prijs (variërend van 250 tot 1,50 per 100ml) als in kwaliteit”. De winkeladviesprijs voor de 100ml-fles balsamico van San Mauro is € 19.90. Volgens Doorten beaamt topchef Onno Kokmeijer dat San Mauro Aceto Balsamico di Mosto Cotto zowel qua smaak, geur als densiteit uniek is. In een blindproeverij met zes topchefs werden verschillende balsamico’s vergeleken, waaronder een twaalf jaar oude Aceto Balsamico Tradizionale di Modena DOP. In de vergelijking volgens het officiële Italiaanse proefschema kwam San Mauro naar voren als hoogst gewaardeerd. Meer info: Oliosanmarino.com

Hèt adres voor vakbekwame medewerkers in de horeca, catering en instellingen, bijvoorbeeld:

√ √ √ √

Interim management Keukenmedewerkers Bedieningmedewerkers Afwas / Medewerkers stewarding

www.bureauqlinaire.nl of bel snel: +31(0)541 - 66 36 30

43


Nr. 12 - 2013

agenda Gastvrije Zorg is een uitgave van B + B Vakmedianet

30 januari 2014

Nationaal Congres Veilig Voedsel Jaarbeurs Utrecht Veiligvoedsel.nl

Hoofdredacteur Jasker Kamp jaskerkamp@vakmedianet.nl

14 februari 2014

Eindredacteur Dennis van Asselt

Psychiatrische problematiek in de thuiszorg

Medewerkers aan dit nummer Dennis van Asselt, Phyllis den Brok, Aline de Bruin, Carolien Meijer en Betty Rombout

Reehorst, Ede

Coverontwerp Arjan Anderiesen

Congressenmetzorg.nl

Vormgeving Publish Impuls Group - Cross Media Solutions

25 t/m 27 maart 2014

Vakbeurs Zorg & ICT

Uitgever Ruud Bakker ruudbakker@vakmedianet.nl

Jaarbeurs Utrecht

Marketing Leendert van Wezel leendertvanwezel@vakmedianet.nl

Zorg-en-ict.nl

Accountmanagers Linda van Iwaarden lindavaniwaarden@vakmedianet.nl Peter Hagedoorn peterhagedoorn@vakmedianet.nl

1 april 2014

Congres Kleinschalig zorgen Reehorst, Ede

Abonnementenadministratie klantenservice@vakmedianet.nl tel 088-5840888

Reedbusinessevents.nl/kleinschaligzorgen

Traffic binnendienst@vakmedianet.nl

14 en 15 mei 2014

Welkom in de zorg

Adres B+B Vakmedianet Postbus 448, 2400 AK Alphen a/d Rijn tel. 088-5840800 www.gastvrijezorg.nl redactie@vakmedianet.nl

Jaarbeurs Utrecht Welkomindezorg.nl

Abonnementen Gastvrije Zorg verschijnt negen keer per jaar. Abonnement: Nederland € 95,00 overige landen € 125,00, los nummer € 12,50. P ­ rijzen exclusief BTW. Abonnementen worden automatisch verlengd, tenzij twee maanden voor vervaldatum schriftelijk is opgezegd.

12 juni 2014

Nationaal Congres Gastvrijheidszorg 2014 CineMec Ede

Bankrelatie: ING NL35 INGB 0652373763

Zorgmetsterren.nl

Druk Drukker: Ten Brink, Meppel Doelgroep Directie & hospitalitymanagers, hoofden voeding & koks, hoofden inkoop & facilitair management in zorginstellingen, verpleeg­huizen en ziekenhuizen.

Advertentie-index Bureau Q-Linaire CêlaVíta Foodservice CuliCare Catering FrieslandCampina Dagvers Heinz Foodservice Intrakoop JOMO GV-Partner GmbH & Co. KG Nestlé Professional SCA Hygiene Products Zeist Stichting Veiligvoedsel.nl temp-rite International Holding Unilever Food Solutions Zwanenberg Food Group

44

43 2 4 46 8 36 22 45 16 10 30 Outsert 16

Copyright Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Disclaimer Alle in Gastvrije Zorg opgenomen informatie is met de grootste zorgvuldigheid samengesteld. De juistheid en volledigheid kunnen echter niet worden gegarandeerd. B + B Vakmedianet en de bij deze uitgave betrokken redactie en medewerkers aanvaarden dan ook geen aansprakelijkheid voor schade die het directe of indirecte gevolg is van het gebruik van de opgenomen informatie. B+B Vakmedianet is aangesloten bij Het Oplage Instituut (HOI) ISSN-nummer: 1876-617X


N E S C A F É

MILANO LOUNGE HET INNOVATIEVE KOFFIEZETTEN!

NESTLÉ PROFESSIONAL, HÉT GEBAAR VAN GOEDE ZORG!

Nestlé Professional presenteert met trots het revolutionaire belevingsconcept NESCAFÉ MILANO LOUNGE. Met NESCAFÉ MILANO LOUNGE speelt Nestlé Professional in op de complexiteit van het bedienen van veeleisende koffieliefhebbers en de wens naar eenvoud in bediening en onderhoud. NESCAFÉ MILANO LOUNGE voorziet in beide wensen en verpakt dit tevens in een ultramodern jasje. NESCAFÉ

MILANO

LOUNGE

is

perfect in te zetten in wachtruimtes of als ‘to go’ concept. Geïnteresseerd? Neem dan contact op met Nestlé Professional en laat u informeren over dit innovatieve koffieconcept. TELEFOON 020 - 5699 403


Maak kennis met de kleintjes van Campina Vernieu wd vanaf w eek 2 2014

Campina heeft naast het brede assortiment pakken, nu ook een uitgebreid assortiment portiedesserts. Vla, yoghurt, kwark en pap in de meest favoriete smaken.

Het beste toetje voor elk moment

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met uw Account Manager of bel FrieslandCampina Out of Home 033 713 33 33.

FrieslandCampina Branded Netherlands Out of Home Laat merken samen werken

Profile for Vakmedianet

Gastrvrije Zorg 2013 december  

Gastrvrije Zorg 2013 december  

Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded