Page 1

MAGAZINE

Verantwoordelijke Uitgever: Suzy Van Hoof, Herestraat 49, 3000 Leuven

Verschijnt driemaandelijks, jg 28 - nr 2 - juni 2012

De strijd tegen hiv

Achter de schermen van de kraamafdeling Huidveroudering: fabels en feiten

Verhalen uit de tuin van campus Pellenberg

! is e at me Gr m e Ne

UZ


¨¨¨¨¨ serviceresidentie

TRIOPTIC LEUVEN wordt ELS OPTICS

Onbezorgd wonen en genieten

optiek – contactlenslabo

• Luxueuze appartementen in parktuin van 2ha

gespecialiseerd in multifocale brilglazen

• Rustige ligging op 5 km van centrum Leuven • Ruim dienstenaanbod volgens eigen wensen Restaurant, cafetaria, kapsalon, wassalon, boodschappendienst, poetsdienst, huishoudelijke hulp, medische en persoonlijke verzorging • Veiligheid: alarmsysteem, 24/24 permanentie • Privacy en vrijheid • Gezelschap en animatie

Prodesign – Calvin Klein – William Morris D&G – Rodenstock – Michael Kors Guess – Jono Hennessy – Ray-Ban …

Nieuw: Wellness-centrum voor lichaamsverzorging, massage, manicure, pedicure, aroma-therapie, dieetadvies, infraroodsauna, …

Service-residentie Ter Korbeke Oudebaan 106 - 3360 Korbeek-Lo Tel.: 016 46 39 25 www.terkorbeke.be 2 UZ-magazine - juni 2012

15%

op monturen, glazen en zonnebrillen

op vertoon of vermelding van deze advertentie

els optics

Vital Decosterstraat 28A - 3000 Leuven                    016/23 85 02 - www.els-optics.be ma-vrij: 9u30-18u - zat.: 9u30-17u don. gesloten


! is e at me Gr m e Ne

UZ MAGAZINE

Verantwoordelijke Uitgever: Suzy Van Hoof, Herestraat 49, 3000 Leuven

Verschijnt driemaandelijks, jg 28 - nr 2 - juni 2012

De strijd tegen hiv

Achter de schermen van de kraamafdeling Huidveroudering: fabels en feiten

Verhalen uit de tuin van campus Pellenberg

UZ-magazine Jaargang 28, nummer 2 (juni 2012) Kwartaalblad voor patiënten, familie en bezoekers van UZ Leuven campus Gasthuisberg, Lubbeek, Pellenberg, Sint-Pieter en Sint-Rafaël

redactieadres: UZ Leuven, dienst communicatie, Herestraat 49, 3000 Leuven, tel. 016 34 49 55, uzmagazine@uzleuven.be hoofdredactie: Suzy Van Hoof

10 6

eindredactie: Ann Lemaître Foto’s: Geert Dekeyser, Lies Willaert redactieadviesraad: Dr. Koen Bronselaer, Jan Etienne, Ludo Govaerts, prof. dr. Marie-Christine Herregods, Ann Lemaître, prof. dr. Diethard Monbaliu, Suzy Van Hoof, Clara Vanuytven, Jan Verhaeghe en prof. dr. Chris Verslype Reclameregie: B-Net, Bie Van Cleuvenbergen, tel. 016 63 20 65 bie@b-net.be Productie en vormgeving: Decom nv tel. 02 325 64 90 gunther.dekegel@decom.be verantwoordelijke uitgever: Suzy Van Hoof, Herestraat 49, 3000 Leuven Meer info over UZ Leuven www.uzleuven.be Algemeen nummer: 016 33 22 11

copyright: overname van artikels of gedeelten daarvan wordt toegestaan na overleg met de redactie en met vermelding van de bron

22 24

18 6

De strijd tegen hiv gaat voort Het hiv-virus is nog lang niet uitgeroeid: onze arts geeft een stand van zaken.

10

Euforie en tranen op de kraamafdeling Hoe gaat het er écht aan toe op de kraamafdeling? Twee hoofdvroedvrouwen geven raad aan bezoekers.

14

Huidveroudering: laat je niet misleiden Waarom krijgen we rimpels? En hoe kun je ze vermijden?

18

Palliatieve zorg biedt meer levenskwaliteit Prof. dr. Johan Menten legt uit wat de mogelijkheden zijn voor palliatieve zorg.

14

22

Nieuwe adem voor je relatie Draait het vierkant in je relatie of je gezin? Bij Context kun je samen met deskundigen op zoek naar een uitweg.

Vaste rubrieken 4 Journaal: berichten over en uit UZ Leuven 5 Woordje van de ziekenhuispastor 24 Dorp in de stad: Jan Van Rompaey trok naar campus Pellenberg 29 Column van Kris Gelaude 30 Recept: lekker zomerdessert

UZ-magazine - juni 2012

3


journaal

Nieuws uit UZ Leuven

Kunst in het ziekenhuis Laat je verrassen door artistiek talent in campus Gasthuisberg: elke drie maanden krijgt een kunstenaar de kans om zijn of haar kunstwerken te tonen aan een groot publiek in de bezoekersgang van het ziekenhuis. Tijdens de zomermaanden kun je bijvoorbeeld werk bewonderen van kunstenares Françoise Dragon. Zij woont op het platteland en haalt inspiratie voor haar schilderijen uit de weilanden, kippen en koeien die haar omringen. Françoise Dragon werkt in detail close-ups uit van de veren van een haan of de blaadjes van een bloem. Vanaf 25 juni in campus Gasthuisberg.

Hoop voor patiënten met diabetes type 1 Prof. dr. Chantal Mathieu, endocrinoloog bij UZ Leuven, heeft samen met haar onderzoeksteam diabetes type 1 kunnen terugdringen bij muizen. De behandeling kan nu ­verder ontwikkeld worden voor gebruik bij mensen. Diabetes type 1 is de meest voor­komende stofwisselingsaandoening bij jongeren. Ongeveer twee miljoen Europeanen lijden aan de ziekte, jaarlijks komen er zowat drie procent nieuwe patiënten bij. Een vorige veel­belovende benadering bij mensen werkte maar zes maanden en had een aantal vervelende bijwerkingen. De nieuwe be­handeling belooft een langduriger effect zonder neveneffecten. Centraal in de nieuwe aanpak zijn ActoBiotics, een nieuwe klasse van oraal toegediende en lokaal actieve biofarmaca. De oorsprong van diabetes type 1 blijft voorlopig onbekend. “Maar dit onderzoek bij muizen geeft ons echt de hoop ooit diabetes type 1 te kunnen stoppen”, aldus professor Mathieu.

Wegenwerken rond campus Gasthuisberg Samen met de KU Leuven werkt UZ Leuven aan een Health Sciences campus, waar alle biomedische ­diensten uit de Leuvense regio zullen samenkomen op één plek. Eind mei ging het tweede deel van de wegenwerken rond campus Gasthuisberg van start. In de loop van augustus zullen de werkzaamheden verschuiven naar het rondpunt bij het witte standbeeld ‘het Teken’. De verkeerswerken kunnen voor hinder zorgen en sommige toegangswegen naar het ziekenhuis kunnen afgesloten zijn. Kijk daarom voor de meest recente info altijd op de website: www.uzleuven.be/wegenwerken. 4 UZ-magazine - juni 2012

Mis je ziekenhuisafspraak niet Wist je dat je makkelijk op de hoogte kunt blijven van je afspraken in UZ Leuven? Wij verwittigen je per mail wanneer en waar je in UZ Leuven verwacht wordt. En dat een week vooraf en de avond vlak voor de afspraak. De verwittiging gebeurt niet automatisch. Daarvoor moet je je eerst ­registreren op myUZ, de e­ lektronische webtoepassing van UZ Leuven, en daar je mailadres aan ons doorgeven. Hou je eID bij de hand, surf naar www.myUZ.be voor meer informatie en ontdek ook de andere mogelijkheden van myUZ.

Chirurgisch dagcentrum bestaat tien jaar Dit jaar bestaat het chirurgisch dagcentrum van UZ Leuven tien jaar. Tien jaar geleden was het idee om dagingrepen te doen en ’s avonds weer naar huis te gaan vrij nieuw in België. “Ik had het concept al gezien in de Verenigde Staten”, vertelt prof. dr. Guy Bogaert, die mee aan de wieg stond van het chirurgisch dagcentrum, “maar in België werd het met argwaan bekeken. Ondertussen doen we een zestigtal operaties per dag. Altijd op afspraak, zodat de patiënt niet urenlang moet zitten wachten op zijn ingreep. Dat geeft hem een gevoel van controle en neemt het ziekenhuisgevoel voor een stuk weg.” Het chirurgisch dagcentrum vind je ook op www.uzleuven.be/cdc, waar je de film ‘Voor een dag naar het ziekenhuis’ kunt bekijken.

Crohnpatiënten fietsen de Mont Ventoux op Op 22 en 23 september 2012 zullen een negentigtal patiënten met de ziekte van Crohn samen met hun artsen en zorgverleners van UZ Leuven de zware fietstocht op de Mont Ventoux in Frankrijk maken. Ook crohnspecialist prof. dr. Severine Vermeire gaat mee. Professor Vermeire: “We willen meer aandacht en begrip voor de ziekte omdat heel wat patiënten zich – terecht – misbegrepen voelen door hun omgeving. Aan onze patiënten zie je vaak niet dat ze ziek zijn, terwijl ze toch moe zijn of heel wat klachten hebben. Met darmklachten of diarree loop je niet te koop. Die taboesfeer leidt wel eens tot isolement of eenzaamheid. Dat willen we doorbreken.” Aan het Ventoux-fietsproject wordt ook een wetenschappelijk onderzoek gekoppeld. “We willen nagaan of een chronische ziekte, die ook vaak gepaard gaat met chronische vermoeidheid, met een aangepast trainingsprogramma doorbroken kan worden. Met andere woorden: of patiënten zich beter en fitter zullen voelen door aan sport te doen. De deelnemende patiënten en begeleiders leggen voor en na de trainings­ periode een inspanningstest af. De resultaten komen achteraf in een eindrapport.”


pastor Barsten en scheuren

M

woordje van de pastor

Anne Gessler

Mijn grootmoeder kon niets weggooien. Niet dat de zolder of de kelder vol oude rommel zat, het was eerder zo dat ze ­dingen bleef gebruiken tot die letterlijk uit elkaar vielen. En als het even kon zelfs nog langer. Als we haar dan een nieuw tafelkleed, tuinzetel of kookpot cadeau gaven, was ze daar oprecht blij mee. Ze bedankte ons duizend keer, stalde het geschenk uit, keek er enkele dagen naar en borg het dan eerbiedig op in een kast. In de meeste gevallen raakte ze het nooit meer aan. Ik dacht altijd dat ze niet wilde dat de nieuwe dingen zouden verslijten, maar het tegendeel was waar, zoals ze me kort voor haar dood uitlegde. “Die nieuwe dingen zijn leeg. Ze hebben geen ziel en geen geschiedenis. En ik krijg het niet over mijn hart om de oude dingen weg te doen. Elke kras, elke kreuk en elke scheur vertelt een verhaal en zit vol herinneringen.” We hebben dikwijls geglimlacht om haar nostalgie, maar toen ze overleden was en we haar huis moesten leegmaken, hebben we wel de nieuwe, dikwijls nog ingepakte dingen weggegeven en de oude behouden. Vol krassen en scheuren. En vol herinneringen. “Luid de klokken die nog kunnen luiden,” zingt Leonard Cohen. “Vergeet de perfectie. Overal zit een barst in. Zo komt het licht binnen.” Na meer dan tien jaar als ziekenhuispastor realiseer ik me dat dit een van de redenen is waarom ik zo van dit werk hou. In tegenstelling tot het vaak gepolijste oppervlak in het gewone leven, krijgen we hier heel veel barsten en scheuren te zien. En valt er vaak ook veel licht binnen, al zou je dat op het eerste gezicht niet verwachten. Er is bijvoorbeeld de jonge man die ik al jaren ken. Laten we hem Joris noemen. Naast zijn chronische darmaandoening heeft hij ook een zware mentale handicap. Bij elke opname of consultatie kreeg ik een stuk van zijn verhaal te horen. Niet van hem, omdat hij niet kan praten, maar van zijn moeder. Helaas klonk dat verhaal alsmaar wanhopiger. Hij werd te oud voor school, en in alle vormen van dagopvang en beschutte werkplaatsen liep het telkens mis. Ook thuis, vaak omwille van zijn oncontroleerbare woede-uitbarstingen waarbij hij letterlijk alles kapotsloeg. Het ging van kwaad naar erger, tot er een jonge psycholoog bij geroepen werd die de zaak creatief aanpakte. Hij vroeg de moeder waar haar zoon echt goed in was. Ze antwoordde spontaan: “Hij heeft een gouden hart, hij is heel sterk en hij krijgt alles kapot.” Het leek een absurd idee,

maar het werkte. Joris werkt ondertussen al enkele jaren in het containerpark, waar hij dingen tot in de kleinste onderdelen uit elkaar mag halen. Als zijn moeder over zijn werk vertelt, straalt hij. Hij is zichtbaar fier dat hij ergens zo goed in is. Hij kan ook zijn agressie kwijt en is daardoor thuis veel rustiger. Een grote barst, en heel veel licht op een erg duister ogenblik. Zo is er bijvoorbeeld de dochter die elke dag trouw bij haar dementerende vader op bezoek komt. Het is ontroerend hoe teder ze met hem omgaat. Als ik haar dat zeg, begint ze te wenen. “Mijn vader was zo’n fiere, intelligente man. Hij is altijd wiskundeleraar geweest. Ik vind het zo pijnlijk om te zien hoe weinig er van hem overblijft. Vooral omdat ik weet dat hij dat zelf verschrikkelijk zou vinden. Maar anderzijds was hij ook zo streng en vaak ontoegankelijk. Als kind was ik altijd een beetje bang voor hem. Nu er zoveel wegvalt, komt er een heel zachte kant van hem naar boven, en op een vreemde manier ben ik daar dankbaar voor.” Grote barsten, een hele persoonlijkheid die afbrokkelt. Veel pijn, maar ook een zacht licht dat er doorheen schijnt. Veel liefde en een beetje troost. Maar soms is het leed zo zwaar dat het cynisch zou zijn om te zeggen dat er op die manier ook licht naar binnen komt. Dan gaat het niet meer om een barst, maar om een gapende afgrond. Als ziekenhuispastor ontmoet ik mensen ook op die momenten. Ik zie dan hoe groot het lijden kan zijn, hoe verpletterend en overweldigend. Maar ik zie ook hoe sterk mensen vaak zijn of doorheen hun ervaringen worden. Ik zie hoe ze het onmogelijke doen, en in complete, inktzwarte duisternis op zoek blijven gaan naar een klein straaltje licht. Dat vervult me met oneindige bewondering.

In UZ Leuven werken elf pastors. Anne Gessler is een van hen. Je kunt met een pastor contact opnemen via de verpleegeenheid of via het secretariaat: tel. 016 34 86 20. UZ-magazine - juni 2012

5


Sinds 2005 worden er elk jaar meer gevallen van hivbesmetting vastgesteld in ons land. Decennialang zoeken wetenschappers een manier om hiv definitief uit te roeien, maar dat blijkt een bijzonder taaie klus.

Interne geneeskunde

Jan Bosteels

Hiv: een nooit aflatende strijd Aids, veroorzaakt door het hiv-virus, is van een dodelijke ziekte ­geëvolueerd tot een chronische kwaal, waarbij een normaal leven in principe mogelijk is voor wie de behandeling volgt. Maar dat mag ons niet onvoorzichtiger maken. De laatste nationale beschikbare hiv-cijfers dateren van 2010. Toen werden er 1 196 nieuwe hiv-besmettingen vastgesteld in België, wat het totaal aantal medisch opgevolgde patiënten in ons land op 11 984 brengt. Een verontrustend cijfer, vindt prof. dr. Inge Derdelinckx, arts in het aidsreferentiecentrum van UZ Leuven op campus Gasthuisberg. “We worden geconfronteerd met een stijgende tendens, met name onder de 6 UZ-magazine - juni 2012

Vlaamse homomannen.” Die stijging betekent dat de preventiecampagnes niet meer voldoende aanslaan en dat het virus zich onder meer verspreidt via onveilig vrijgedrag van mannen die vaak niet eens weten dat ze sero-

het uitgaansmilieu bij homo’s liggen de percentages hoger. Een van de redenen waarom de infectie zich blijft verspreiden, is dat heel wat besmette mannen, naar schatting een op drie, niet weten dat ze seroposi-

“Spijtig genoeg bestaat er nog altijd geen medicijn dat hiv kan doen verdwijnen” positief zijn. “Uit recent onderzoek blijkt dat een op de twintig Belgische homomannen seropositief is”, zegt professor Derdelinckx. “Een percentage dat nog hoger kan liggen afhankelijk van waar je onderzoek doet: in

tief zijn. Mensen die nog maar net besmet zijn, hebben bovendien meer virus in hun lichaam en zijn besmettelijker voor anderen.” Een andere, daarmee samenhangende tendens is de toegenomen frequentie


t­ esten wanneer jij of je partner risicogedrag vertoont. Vergeet daarbij ook niet dat een soa, niet alleen hiv, soms geen klachten geeft of soms pas heel laat merkbaar wordt. Syfilis manifesteert zich in het beginstadium met een zweertje, dat zonder behandeling verdwijnt. Maar de bacterie blijft in het lichaam aanwezig.”

Aidsreferentiecentrum

van andere geslachtsziekten, zoals syfilis, chlamydia en gonorroe. Er bestaat een wisselwerking tussen hiv en andere geslachtsziekten, legt professor Derdelinckx uit: “Wie besmet is met hiv, is ontvankelijker voor andere geslachtsziekten. Wie een andere geslachtsziekte heeft, heeft meer kans om hiv op te lopen. En sommige geslachtsziekten verhogen de besmettelijkheid van seropositieve patiënten.” Een laatste reden voor de toegenomen hiv-besmetting is de onterechte veronderstelling dat hiv te genezen valt. Spijtig genoeg bestaat er vooralsnog geen medicijn dat hiv kan doen verdwijnen, al zijn er ondertussen wel geneesmiddelen ontwikkeld die de ziekte kunnen afremmen. “Het klopt dat we ondertussen goede behandelingen hebben en dat je oud kunt worden met hiv”, zegt professor Derdelinckx. “Maar de boodschap moet zijn: het is nog altijd beter om niet besmet te zijn dan wel. Iedereen heeft er belang bij om veilig te vrijen en zich regelmatig te laten

Wat gebeurt er bij iemand die de diagnose hiv-positief krijgt? “Het is belangrijk dat die persoon wordt doorverwezen naar een arts die een voldoende aantal hiv-patiënten volgt, bij voorkeur in een van de aidsreferentiecentra, waar UZ Leuven er een van is”, zegt professor Derdelinckx. “Het is trouwens niet zo dat iemand die hiv-positief is, ook altijd meteen medicatie krijgt voorgeschreven. Bij het eerste bezoek doen we via een bloedtest een telling van de CD4cellen, witte bloedcellen die cruciaal zijn voor het menselijke afweer­ systeem en die als gastheer voor het virus optreden. Als het afweersysteem erg verzwakt is, wordt onmiddellijk met medicatie gestart. Als de immuniteit nog redelijk bewaard is, hoeven we niet direct met medicatie te starten en volgen we om de drie tot vier maanden de patiënt op. Als de immuniteit toch onder een bepaalde grens daalt, wordt de medicatie alsnog opgestart. We starten

momenteel sneller met medicatie dan pakweg twee jaar geleden omdat we denken dat dat op lange termijn meer kans geeft om gezond oud te worden. We vinden het in elke fase van de besmetting erg belangrijk om de patiënt goed te informeren over de ziekte, de medicatie en mogelijke neveneffecten.” Hiv genezen, dat kan geen enkele pil. Wat doen die pillen dan wel? “De medicatie onderdrukt het virus, zodat de immuniteit zich herstelt en de patiënt niet meer ziek wordt”, legt professor Derdelinckx uit. “Essentieel daarbij is therapietrouw: je pillen blijven slikken. Daarin spelen psychologische en sociale factoren een beslissende rol. Onder andere daarom werken we multidisciplinair, met een team van artsen, gespecialiseerde hivverpleegkundigen, een psycholoog, een diëtiste en sociaal assistenten.”

Slim virus Al sinds decennia breken wetenschappers zich het hoofd over een manier om hiv definitief uit te roeien, maar dat blijkt een bijzonder taaie klus. Professor Derdelinckx: “Het is moeilijk om een medicijn te vinden dat hiv kan genezen, omdat het virus de cellen binnendringt en zich in de kern van de cel nestelt. In een aantal cellen die zich niet delen, blijft het virus aanwezig. Wanneer je stopt met de behandeling, beginnen die slapen-

Professor Derdelinckx: “Het is meestal beter om toch een aantal mensen in vertrouwen te nemen, want leven met een geheim is zwaar om dragen.” UZ-magazine - juni 2012

7


Actie

tot 50% korting op zonneglazen

info in de winkel

Skylet速 Fun

Skylet速 Road

Skylet速 Sport

Aanbevolen voor gemiddelde omgevingshelderheid en slechte lichtomstandigheden, bijv. wazige zonneschijn.

Aanbevolen voor middelmatig tot sterk zonlicht en het zomerweer van Centraal-Europa.

Aanbevolen bij fel zonlicht en sterke schittering, bv. op gletsjers, in de bergen of bij de beoefening van water- en vliegsporten.

op Optisch montuur en/of glazen op vertoon van deze advertentie of personeelskaart Uz Leuven of K.U.Leuven

Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag Zaterdag Zondag

14.00 -18.30 9.00 - 18.30 9.00 - 18.30 9.00 - 18.30 9.00 - 18.30 9.00 - 18.00 gesloten

In juli en augustus elke dag open tot 18u


de cellen opnieuw virus te produceren, dat CD-4 cellen aanvalt. Een ander probleem is dat het virus zich heel snel vermenigvuldigt in het lichaam en daarbij muteert. Zo kan toevallig een mutant ontstaan die zich kan blijven vermenigvuldigen ondanks de medicatie. Je zou kunnen zeggen dat hiv een heel slim virus is. Het stelt de wetenschap voor grote uitdagingen. Er zijn een aantal onderzoekssporen die mogelijk op termijn naar genezing leiden, maar het zou heel voorbarig zijn patiënten nu al hoop te geven op definitieve genezing.” Een grote doorbraak van de laatste jaren is het feit dat zwangere vrouwen met hiv of met een besmette partner kinderen kunnen krijgen die niet besmet zijn. “Besmette vrouwen krijgen medicatie vanaf het tweede semester van de zwangerschap. Het risico op overdracht wordt ontzettend klein als we het virus goed onder controle hebben. Van seropositieve mannen met een kinderwens kunnen we in samenwerking met het fertiliteitscentrum het sperma hiv-vrij maken en via kunstmatige inseminatie tot bevruchting overgaan.”

Ben ik seropositief? Een hiv-test kun je eenvoudigweg via de huisdokter laten uitvoeren. Drie tot zes maanden na de mogelijke besmetting krijg je uitsluitsel. In afwachting heb je er alle belang bij veilig te vrijen om niemand anders te besmetten. Maar wie moet zich best laten testen? Professor Derdelinckx: “Een hiv-test is aangewezen voor iedereen die risico heeft gelopen op besmetting. Daarbij kun je in de eerste plaats denken aan onbeschermd seksueel contact met iemand die seropositief is, of met iemand waarvan je het niet zeker weet. Amerikaanse richtlijnen zeggen dat het goed zou zijn als iedereen zijn status zou kennen. Ik denk dat dat zeker geldt voor risicogroepen zoals mannen die seks hebben met mannen, intraveneuze druggebruikers en mensen uit gebieden waar hiv veel vaker voorkomt. Ook als je niet tot deze risicogroepen behoort, kan het goed zijn je serostatus te kennen. Langs de andere kant is het voorkomen van hiv bij mensen die geen risicogedrag vertonen zo klein dat het geen zin heeft om de tests algemeen en verplicht te maken.”

Taboe Zoals rond alle seksueel overdraagbare aandoeningen heerst rond hiv en aids een taboe, dat nog versterkt wordt omdat het een niet-geneesbare en potentieel dodelijke ziekte is. Patiënten durven niet zomaar vertellen dat ze seropositief zijn uit angst voor afwijzing door familie, vrienden en collega’s. De buitenwereld reageert soms heel begripvol, soms ronduit angstig of zelfs vijandig. “Ik ken veel schrijnende verhalen van mensen die hun werk verloren nadat hun diagnose bekend raakte, ook al hadden ze professioneel geen enkele kans om het virus over te dragen”, zegt professor Derdelinckx. “De r­ eacties kunnen heel uiteenlopend zijn. We helpen onze patiënten om de afweging te maken aan wie ze wat vertellen. Zo is het meestal goed om toch een aantal mensen in vertrouwen te nemen, want leven met een geheim is zwaar om dragen. Je kunt er ook voor kiezen om het niet te vertellen aan wie het niet per se hoeft te weten, om een aantal mogelijke reacties te voorkomen. Maar het is de patiënt die uiteindelijk beslist aan wie hij het vertelt.”

Wereldwijd Hiv is een wereldwijd probleem. Maar terwijl bij ons behandeling en opsporing, ondanks de blinde vlekken, redelijk goed verloopt, hebben mensen in armere landen vaak geen weet van het feit dat ze seropositief zijn. Of ze hebben geen of onvoldoende toegang tot medicatie. De inspanningen zijn de laatste jaren wel opgedreven, en met succes. Zo worden nu wereldwijd veel meer

zwangere vrouwen getest en krijgen ze alsmaar meer toegang tot medicatie die de overdracht van het virus naar het kind verhindert. “Het goede nieuws is dat de nieuwe besmet­ tingen in Afrika lijken af te nemen”, zegt professor Derdelinckx. “Anderzijds zijn er nog te veel landen die mensen laattijdig of niet behandelen. De landen waar hiv zich tegenwoordig het snelst verspreidt, liggen overigens niet in Afrika maar dichter bij ons: in Oekraïne en Rusland, waar veel intraveneus druggebruik voorkomt.” Hoe komt het dat hiv zich ondanks alle inspanningen toch blijft verspreiden? Dat is een samenspel van factoren, legt professor Derdelinckx uit. “Ten eerste zorgt het taboe ervoor dat mensen zich vaak niet laten testen. Condoomgebruik is onvoldoende verspreid en de kerk helpt daar helaas niet bij. Bovendien zijn veel Afrikaanse mannen eenvoudigweg niet bereid om een condoom te gebruiken. Je ziet ook dat andere soa’s er frequent voorkomen. Het antwoord op hiv moet dus eveneens een samenspel van meerdere factoren zijn.” w

U.z.Magazine dec2012_Opmaak 1 15/11/11 20:48 Pagina 1

w ! Nieu ven u e te L

Elke vrouw heeft het recht om ALTIJD MOOI te zijn, voor, tijdens en na kanker.

A LT I J D

MOOI T O U J O U R S

B E L L E

• Pruiken & haarwerken • Sjaals, mutsen, petten, enz • Special Care: Lingerie, badmode, casual, borst protheses • Beauty: Make-up, verzorging

Lei 6 • 3000 Leuven • Tel. 0476 45 50 83 • www.altijdmooi.be

TOUJOURS

UZ-magazine - juni 2012

9


Op bezoek gaan in de kraamafdeling is altijd leuk: kleine vingertjes, suikerbonen, een nieuw mensje in de familie. Maar bezoekers vergeten weleens de keerzijde van de medaille: vermoeidheid en emoties zorgen vaak voor ‘materniteitstraantjes’ bij de jonge mama’s.

kraamafdeling

Ann Lemaître

Euforie en tranen op de kraamafdeling UZ Leuven telt twee kraam­ afdelingen: een op geel derde verdieping en een op geel vierde verdieping van campus Gasthuisberg. Op elke verdieping zijn achttien bedden beschikbaar. “Maar we hebben ook enkele extra ruime kamers”, vertelt Siska Van Damme, hoofdvroedvrouw op de vierde verdieping (E 441). “Als het uitzonderlijk druk is, kunnen we twee moeders op dezelfde kamer leggen.” Op de derde verdieping (E 431) liggen de moeders van wie artsen weten dat ze problemen kunnen krijgen bij de bevalling, en die dus nauwgezette opvolging nodig hebben tijdens de kraamtijd. Katrien Theetaert is er hoofdvroedvrouw. “We zijn een universitair ziekenhuis. 10 UZ-magazine - juni 2012

Zwangeren en kraamvrouwen met problemen komen van heinde en ver naar Leuven om hier hun kindje te krijgen. Op mijn afdeling liggen bijvoorbeeld moeders met een hoge bloeddruk, maar ook mama’s met een zware aandoening: kanker, een hartafwijking of niertransplantpatiëntes.” Toch wil dat niet zeggen dat iedereen die op de derde verdieping ligt een probleem heeft: op het derde liggen ook mama’s met een gewone probleemloze bevalling.

Mont Ventoux Wat doet een pasbevallen mama een hele dag? “Een mama op de kraamafdeling heeft het ontzettend druk”, benadrukt Siska. “Sinds kort is de

kraamtijd verkort naar vier dagen voor een vaginale bevalling en zes dagen voor een bevalling met een keizersnede. Op die vier dagen moet de moeder op de eerste plaats alles leren over haar baby. Het voeden van de baby vraagt veel tijd en energie. Als babyvriendelijk ziekenhuis besteden we extra veel aandacht aan borstvoeding: een mama geeft tien tot twaalf keer per dag borstvoeding. Daarnaast is er de verzorging van haar baby: luiers verversen, een badje geven. De mama krijgt natuurlijk hulp van onze vroedvrouwen. Maar een baby kent geen verschil tussen dag en nacht, de zorg gaat dus onafgebroken door. En dan heeft de moeder nog niet aan zichzelf


Katrien Theetaert en Siska Van Damme: “De bedoeling van de kraamafdeling is: leren moederen, leren vaderen.”

gedacht: zij moet herstellen van een zware inspanning. Niet simpel, want ze krijgt drie keer per dag een maaltijd, ontvangt artsen, vroedvrouwen, kinesisten, pediaters en poetsvrouwen. En dan is er nog het bezoek natuurlijk.” De bezoekuren op de kraamafdeling zijn van 14 tot 16 en van 18 tot 20 uur. Als hoofdvroedvrouw raadt Katrien bezoekers aan om hun kraamvisite kort te houden. “Alle vrouwen die ooit bevallen zijn, weten hoe druk die eerste dagen zijn. Maar heel wat moeders lijken dat ook weer te vergeten. Bezoekers staan te popelen om de baby te zien, maar vergeten dat de pasbevallen vrouw de voorbije uren de Mont Ventoux opreed! De mama is heel moe en moet herstellen. Ze zou moeten rusten, maar haar nieuwe kindje vraagt tot tien keer per dag voeding. Een borstvoeding duurt al snel een half uur: vermenigvuldig dat eens met tien. Tel daarbij nog de drie momenten dat de mama zelf moet eten en maak de rekensom: er blijft amper tijd over om een uurtje te ­slapen.”

Oma’s Omdat jonge mama’s de eerste dagen euforisch zijn, is het de taak van de vroedvrouwen om haar wat te sparen. “Natuurlijk is de pasbevallen mama heel fier”, legt Katrien uit. “Ze wil haar kindje aan haar zus, de oma’s, haar beste vriendin tonen. Ze hoort niet dat we suggereren om het wat rustiger aan te doen.

De drie ­eerste dagen leeft zo’n mama op adrenaline: laat die vriendinnen maar komen, met hun drie kleuters erbij. Maar vanaf de derde dag mindert de euforie en slaat de vermoeidheid toe: dan zien we heel veel materniteitstraantjes. De zogenaamde ‘baby blues’. Achteraf begrijpen ze waarvoor we hen wilden waarschuwen.” Siska bevestigt. “In Vlaanderen hebben we de slechte gewoonte om na

je bezoek kort. “Dat is extra belangrijk nu de kraamtijd nog ingekort is”, aldus Katrien. “Idealiter raden wij zelfs aan om het bezoek in te plannen als de moeder weer thuis is. Kijk ook of er geen ‘niet storen’-kaartje aan de deur hangt. Vooral grootmoeders hebben wel eens de neiging om te denken dat die boodschap niet op hen van toepassing is. En nog een laatste tip: geef de pasbevallen moeder ook de tijd om zich te installeren op haar kamer. Soms staat de familie

“De geboorte van een baby schudt je psychisch en fysiek door elkaar” een bevalling te feesten op de kraamafdeling: we bieden een glaasje aan, een koekje en nodigen alle collega’s uit. Medewerkers van UZ Leuven komen hun collega bezoeken tijdens de middagpauze. De hele familie komt afgezakt en zit gezellig op een stoel te kletsen. Maar ondertussen beroof je de moeder van haar kostbare tijd om te rusten. De meeste mama’s zitten trouwens door hun ‘knip’ niet goed: ze kunnen niet urenlang rechtzitten.” De vraag aan kraambezoekers is dus duidelijk: hou

hier al op de kraamafdeling terwijl de jonge mama nog niet uit de verloskamer is.”

Emoties Bijzonder aan de kraamafdeling in UZ Leuven is dat partners ook kunnen blijven slapen als de moeder alleen op de kamer ligt. “Een partner kan zelfs mee eten met mama en kindje. Natuurlijk vragen we in ruil voor onze gastvrijheid ook wat betrokkenheid: dat ze op tijd opstaan, bijvoorbeeld, eens een luier

Wist je dat … • In 2011 maar liefst 2 359 baby’s het levenslicht zagen in UZ Leuven? • Er tweehonderd vroedvrouwen werken bij UZ Leuven? • Bij volle maan de kraamafdeling bijna altijd vol ligt? UZ-magazine - juni 2012 11


verversen of mee voor het kindje zorgen ’s nachts. Het is onze bedoeling om jonge vaders hier te leren ‘vaderen’. De meeste partners doen dat trouwens automatisch. De tijden zijn enorm veranderd. Vroeger was er vaak een oma of zus in de buurt om de jonge mama te helpen met een pasgeboren baby. Dat aspect is weggevallen: oma’s werken nu zelf nog of wonen te ver uit de buurt. Het is dus extra belangrijk dat een vader of partner mee leert voor de baby zorgen.” Daarnaast is de kraamafdeling ook een plaats om als koppel elkaar opnieuw te vinden in deze nieuwe situatie. “Eigenlijk zou de kraamtijd een intiem moment moeten zijn voor het jonge koppel”, legt Siska uit. “Zij staan onder druk in deze nieuwe fase van hun leven. Ze moeten hun plaats zoeken in het nieuwe gezin, zelfs al is het hun vierde kind.” Ook het feit dat heel wat baby’s geboren worden in een nieuw samengesteld gezin, zorgt wel eens voor emoties op de kraamafdeling. “We zien het steeds vaker: mama heeft al kinderen, papa ook, maar ze willen samen nog een baby. Na de bevalling brengt dat soms moeilijke emoties naar boven. Als het echt moeilijk wordt, kan de vroedvrouw een gesprek regelen met de sociaal werker of met een psychologe.”

Leren moederen “De impact van een baby krijgen wordt vaak onderschat”, bevestigt Katrien. “De geboorte van een baby schudt je psychisch en fysiek door elkaar. Daardoor komen er soms onverwerkte zaken van vroeger naar 12 UZ-magazine - juni 2012

boven. Maar we merken dat vrouwen dat niet zo snel aan elkaar vertellen: de tranen op de kraamafdeling houden ze liever voor zich. Een kind krijgen is ook ontzettend mooi, natuurlijk. Maar het doet meer met een mens dan je zou denken. Daarom vinden we ook het heel belangrijk dat vrouwen goed geïnformeerd aan deze fase in hun leven beginnen.” Om vrouwen beter voor te bereiden op de bevalling én de kraamtijd, bieden de vroedvrouwen van UZ Leuven een uitgebreid pakket prenatale lessen aan. “Dat was nodig”, legt Katrien uit. “We zagen vroeger zo vaak vrouwen die misschien wel hogere studies gedaan hadden en alles wisten over literatuur en wetenschappen, maar geen idee hadden hoe hun lichaam in elkaar zit. Of dat een baby’s nachts voedingen nodig heeft. Nu laten we hen naargelang hun behoeftes kennismaken met de verloskamer en alles wat erbij komt kijken.”

Meer weten over het label ‘babyvriendelijk ziekenhuis’? Surf naar www.uzleuven.be/ babyvriendelijk

Siska: “Tijdens zo’n prenatale lessen kun je ook even stilstaan bij het feit dat je moeder wordt. In het gehaast van ons maatschappelijke leven vergeten we soms dat we zwanger zijn: je moet nog ‘even snel’ naar de gynaecoloog en terug naar het werk. Terwijl je toch met een hele nieuwe fase in je leven bezig bent. Het is niet slecht daar als koppel even op voorhand bij stil te staan. En ook op de kraamafdeling moet je tijd nemen om dat te laten doordringen. Dat is eigenlijk de bedoeling van de materniteit: leren moederen, leren vaderen. En beseffen dat je leven plots gestuurd wordt door een baby’tje dat je zorg dag en nacht nodig heeft. We zijn een babyvriendelijk ziekenhuis, maar ook een moedervriendelijk ziekenhuis. We willen alle moeders een goeie start geven, zorgen dat zij een positieve ervaring overhouden aan hun bevalling en kraamtijd. Want een bevallingservaring neem je mee voor de rest van je leven.” w


Optiek Vivantia

Verblijf voor familie Wanneer u dicht bij uw familielid wilt overnachten, kunnen logies in campus Sint-Pieter voor u wellicht een oplossing betekenen.

D&G

BON €10

Dutz Esprit Ralph Lauren Ray Ban Rodenstock Serengeti

Het verblijf voor familie biedt u eenvoudig ingerichte één- en tweepersoonskamers met ontbijt, aan de prijs van 18 of 10 euro per overnachting. Vrijwilligers die op vaste tijdstippen aanwezig zijn, zorgen dat u zich thuis kan voelen, ook in moeilijke momenten.

• UZ Leuven campus Sint-Pieter - Brusselsestraat 69 - 3000 Leuven • Reservatie: tel. 016 33 70 04 tussen 8.30 - 12 uur en 14 -19.30 uur • Informatie: tel. 016 33 73 20

Versace Vogue ....

* Optiek Vivantia schenkt u een kortingsbon van €10 bij aankoop vanaf €99.

* Actie geldig van 4 juni t.e.m. 8 september 2012 bij afgifte van deze bon en enkel cumuleerbaar met 10% CM Leuven Leden korting, niet met andere kortingen/acties. Geldig in de Vivantia optieken en na aftrek tussenkomst ziekenfonds. Slechts 1 bon per klant geldig.

Scherpenheuvel: Mannenberg 17 - 013 67 57 18 Betekom: Prof.Scharpélaan 44 - 016 56 94 65 Leuven: K.Leopold I-straat 34 - 016 31 44 80 Tienen: Gilainstraat 35 - 016 81 70 07 ma-di-wo-vr: 9u-12u30 * 13u15-17u30 do-za: 9u-12u30

www.vivantia.be

Service Residentie

Populierenhof POPULIERENLAAN 10 - 3001 HEVERLEE-LEUVEN ✆ 016/20 14 64

Omdat uw comfort ons nauw aan het hart ligt! ThyssenKrupp Encasa geeft vrijheid en zelfstandigheid aan iedereen die problemen heeft met zijn mobiliteit en biedt een oplossing op maat van uw behoeften en wensen.

Trapliften

Huisliften

24u op 24u verpleegkundige zorgen door eigen medewerkers, in een groene, rustige en veilige omgeving met mogelijkheid tot uitgebreid dienstenaanbod De zekerheid dat u op ieder moment van de dag of nacht beroep kunt doen op eigen vakkundig personeel. Genieten van de privacy van uw zelfingerichte flat Platformliften Alle verdiepingen opnieuw bereikbaar! Bel gratis

0800 12 697 24u/24, 7d/7

Wij adviseren u de ideale oplossing, geheel vrijblijvend.

Directeur: Dhr. Günther Geeraerts e-mail: populierenhof@armonea.be website: www.armonea.be

www.tk-encasa.be

2120128_Adv_UZ_Leuven.indd 1

§

17/02/12 15:38


Wat gebeurt er precies met een huid die ouder wordt? Hoe voorkom je rimpelvorming? En kun je er nog iets aan doen als het eenmaal zover is? Twee dermatologen geven een overzicht.

dermatologie

Ann Lemaître

Huidveroudering: fabeltjes en feiten Er valt niet aan te ontkomen: we worden geboren met een dik babyvelletje, zacht en glad. Tachtig jaar later hebben we een dunne huid met rimpels, fijne lijntjes en ouderdomsvlekken. Wanneer zet dat proces zich in gang en wat gebeurt er dan precies? Prof. dr. Garmyn, diensthoofd dermatologie bij UZ Leuven, legt uit dat er twee soorten van huidveroudering zijn. “Er is op de eerste plaats de intrinsieke of chronologische huidveroudering: de veroudering die optreedt met het verstrijken der jaren. Die kan voor elke persoon anders zijn, maar begint al tussen 25 en 30 jaar. Het proces is vooral te wijten aan de veroudering van twee belangrijke vezels in onze lederhuid: collageenvezels staan in voor de sterkte van de huid, elastinevezels staan in voor de elasticiteit van de huid.” 14 UZ-magazine - juni 2012

Collega dokter Ruth Lissens, specialist in huidveroudering, bevestigt: “Door het ouder worden valt ook een deel van de ondersteuning van je huid weg. Het onderhuidse vetweefsel neemt af en er komen veranderin-

gezicht, zoals van je neus naar je kin en het uitzakken van de kaakrand.”

Boosdoeners Daarnaast zijn er, minstens zo belangrijk, een aantal factoren van

“Hoe meer zon je kreeg op jonge leeftijd, hoe sneller het natuurlijke huidverouderingsproces zich zal inzetten” gen in je skelet. Je kaak- en jukbeenderen krijgen een andere vorm, waardoor ze de huid, die sowieso al dunner wordt, niet meer op dezelfde manier kunnen ondersteunen. Zo krijg je de typische verzakkingen van de huid en grotere lijnen in het

buitenaf die je huidveroudering mee zullen bevorderen. “De zon is daarbij een heel belangrijke factor. Hoe meer zon je kreeg op jonge leeftijd, hoe sneller het natuurlijke huidverouderingsproces zich zal inzetten. UV-stralen zorgen voor schade aan


ken. Rook vermindert ook de bloeddoorstroming in de kleine bloedvaatjes. Daarom hebben rokers vaker een vale bleke teint. En ten derde zorgt de beweging van het roken zelf, het tuiten van de lippen om aan een sigaret te trekken, voor een meer dan gemiddeld gebruik van de kringspier rond je mond. Daardoor krijg je sneller fijne lijntjes op de onder- en bovenlip. Die fijne lijntjes rond de mond verraden vaak dat iemand rookt.”

het DNA: daardoor kunnen op termijn voorlopers van huidkanker of echte huidkankers ontstaan. Chronische blootstelling aan UV-stralen zal ook de normale pigmentatie van je huid ontregelen, waardoor je solaire lentigenes, ook wel ouderdomsvlekken genoemd, krijgt. Die vind je vooral op plaatsen die vaak met de zon in aanraking komen: gezicht, handen of de randen van je oren.” Maar UV-stralen doen méér dan je DNA schade berokkenen. “UVA en UVB-stralen breken ook de elastine en het collageen in de huid af. Vergelijk het met een elastiekje dat je te lang in de zon laat liggen: dat wordt broos en breekt als het uitgerokken wordt. Omdat je huid minder elastisch wordt, zit ze losser en kan ze makkelijker rimpelen. Al die dingen samen zorgen ervoor dat zon een heel grote invloed heeft op het ouder worden van je huid.” Roken is een andere boosdoener, vertelt dokter Lissens. “Het is bewezen dat roken een oxidatieve stress geeft aan de huid. Het zorgt voor vrije radicalen in de huid, die op hun beurt weer de elastinevezels afbre

Minder bekend is dat bepaalde slaaphoudingen ook voor lijnen in de huid kunnen zorgen. “Gemiddeld acht van de 24 uur liggen we op een kant van ons gezicht”, legt dokter Lissens uit. “Daarom zie je vaak aan de ene helft van je gelaat meer lijntjes dan aan de andere kant. En ook iemand die bij het spreken veel expressie in zijn gezicht heeft, zal sneller rimpels en lijntjes krijgen. Iedereen kan een aantal tijdelijke rimpels tot expressie brengen door bijvoorbeeld te fronsen met je voorhoofd, boos te kijken of je ogen te vernauwen wanneer je tegen de zon inkijkt. Die rimpels gaan evenwel terug weg, we noemen het tijdelijke expressierimpels. Maar als je door je manier van spreken of mimiek vaak dezelfde spiertjes gebruikt, of veel lacht, krijg je permanente expressierimpels. Je kunt het vergelijken met een vouwgordijn: als je het lintje bovenaan aantrekt, zal het gordijn in plooien vallen. Als het gordijn te lang of te vaak in plooien blijft han-

gen, zul je de plooien er in zien staan.”

Wondermiddeltjes Tot zover de oorzaken. Maar wat kunnen we dan doen om huidveroudering tegen te gaan? Professor Garmyn: “In het algemeen geldt dat voorkomen makkelijker is dan genezen. Mensen beseffen te weinig hoe belangrijk de invloed van UV-straling op huidveroudering is. Welke behandeling je ook tegen veroudering kiest, het heeft totaal geen zin als je op zonnige dagen niet zorgt voor een goede zonbescherming. Kies voor een dagcrème met een spf (sun protection factor) van minstens 20 of breng een zonnecrème aan onder je dagcrème of fond de teint. Daarnaast stop je beter met roken, slaap je best niet altijd op dezelfde kant en probeer je je mimiek te beperken. Dat laatste is natuurlijk niet eenvoudig, want je expressie is iets dat onbewust gebeurt.” En wat als de rimpels al gevormd zijn? Krijgen we ze ooit terug weg? Mogen we de wondermiddeltjes uit de supermarkt en apotheek geloven? Dokter Lissens: “Er zijn tegenwoordig wel wat mogelijkheden op het gebied van crèmes. Maar zelfs de duurste crèmes zijn zinloos zonder bijkomende zonbescherming. Bovendien moet de crème die rimpels opvult of spieren relaxeert nog uitgevonden worden. Laat je dus niet misleiden, er bestaan geen wondermiddelen.”

Prof. dr. Maria Garmyn en dr. Ruth Lissens: “Laat je niet misleiden, er bestaan geen wondermiddelen tegen huidveroudering.” UZ-magazine - juni 2012 15


VITAMINE

De juiste medicatie voor elke patiënt. Een zorg die tot in de puntjes is geregeld. Zo nu en dan een dosis adrenaline. Kortom, een loopbaan in een ziekenhuis op wereldniveau.

Ta l e nt i n zo rg

www.uzleuven.be/jobs

Topreferent zijn in patiëntenzorg, opleiding en onderzoek, dat zijn de drie hoofdopdrachten van UZ Leuven. In België en Europa spelen we een toonaangevende rol die we willen behouden en verder uitbouwen. Daarvoor bundelen meer dan 8 800 gedreven medewerkers elke dag hun expertise. UZ Leuven behaalde als eerste Belgische ziekenhuis het internationale JCI-label voor veilige en kwaliteitsvolle zorg. Wij hebben boeiende uitdagingen in de zorg voor (m/v):

verpleegkundigen voor de operatiekwartieren campus Gasthuisberg en campus Pellenberg voor de Post-Anesthesie-Zorgen-Afdeling (PAZA) campus Pellenberg Daarnaast zijn wij ook op zoek naar gemotiveerd talent voor onze ondersteunende diensten (m/v):

technici Voor meer informatie kun je contact opnemen met de dienst rekrutering en selectie, tel. 016 34 49 78. Voor een uitgebreide toelichting van deze vacatures kun je terecht op onze website.

Interesse? Solliciteren kan bij voorkeur online via www.uzleuven.be/jobs, of je stuurt je sollicitatiebrief met curriculum vitae naar UZ Leuven, t.a.v. personeelsdienst, rekrutering en selectie, Herestraat 49, 3000 Leuven.


“In de supermarkt vind je vooral crèmes die je huid hydrateren, wat ook belangrijk is. Er zijn daarnaast crèmes met antioxidanten op basis van bijvoorbeeld witte thee, druivenpitolie of vitamine E. Zij kunnen de oxidatieve stress van roken en zon een beetje wegwerken. Crèmes met retinol, eigenlijk een vorm van vitamine A, geven een licht peelend effect, waardoor je de huidstructuur kunt verfijnen. Vitamine A heeft ook een invloed op overpigmentatie en geeft een egalere kleur op de huid. Op langere termijn zou retinol ook de nieuwe aanmaak van collageen stimuleren.” “Heel wat crèmes bevatten tegenwoordig hyaluronzuur, een stof die we gebruiken om rimpels op te vullen. Maar als je de stof niet injecteert, heeft ze weinig effect. De molecule die in de crème zit, is veel te groot om diep in de huid te kunnen doordringen. Aan de oppervlakte zal zo’n crème wel de vochtbalans herstellen en een kortstondig opspannend effect hebben, maar het geeft zeker geen langdurig of diep opvullend effect.”

sierimpels. Maar botulinum toxine is een giftige stof: het inspuiten is echt maatwerk en gebeurt best enkel door een arts met kennis van zaken.”

Laser Bij volumeverlies van het gezicht en de huid, maakt men gebruik van fillers. “Om het verdwijnende v ­ olume onder de huid te herstellen, kunnen we gebruikmaken van opvultechnieken. We blazen eigenlijk zoals bij een ballonnetje terug volume onder de huid. Er zijn daarvoor heel wat middelen op de markt, die niet allemaal even onschuldig zijn. Vaak wordt gewerkt met hyaluronzuur, een stof die ook van nature in de huid aanwezig is. Dit soort ‘fillers’ geven onmiddellijk resultaat, maar je lichaam breekt ze na een tijdje weer af, waardoor het effect verdwijnt.”

Fijne lijntjes in je gezicht, bijvoorbeeld rond je mond of wangen, kun je niet inspuiten met botulinum toxine en zijn te fijn om op te vullen. “Voor die fijne rimpeltjes gebruikt men wel eens chemische peelings of een gefractioneerde ablatieve laser. En wat met de meer geavanceerde Een moeilijk woord om aan te geven middelen? “De bekendste technieken dat de laser via opwarming bepaalde om huidveroudering tegen te gaan weefsels kan laten verdampen, zonzijn botulinum toxine, fillers of een der de omliggende weefsels te laserbehandeling. Een inspuiting met beschadigen. Een scanner maakt een botulinum toxine, de werkzame stof soort van microscopisch dambord op in het algemeen bekende Botox, je huid, waardoor bepaalde kleine zorgt ervoor dat de onderliggende puntjes op de huid verdampt worspiertjes relaxeren. Daardoor krijgt den. De huid errond, die niet verde huid erboven de kans om rustig te dampt, heeft de neiging om die gaat‘ontplooien’. Het is een behandeling jes te doen dichtgroeien. En dat stiFH men adv poets KUL_Opmaak 15/02/12 11:05 Pagina 1 weer de aanmaak van die vooral gebruikt bij1 expresmuleert dan

collageen en elastine. Daarnaast heeft de laser ook een krimpeffect op dieper niveau. Die laser kun je trouwens ook gebruiken om oppervlakkige littekens of striemen weg te krijgen.”

Onderzoek Kunnen we onze huid jonger houden door aardbeien te eten of vegetarisch te worden? Professor Garmyn: “Een gezonde evenwichtige voeding, met veel groenten en fruit, heeft waarschijnlijk wel een antioxidante werking. Toch is er nooit aangetoond dat je het ontstaan van rimpels kunt vermijden door bepaalde dingen te eten of niet te eten. Je erfelijke aanleg ligt vast en verder zijn de factoren van buitenaf, met op de eerste plaats de zon, veel belangrijker.” Wordt er op grote schaal onderzoek gedaan naar huidverjonging? “Dat is inderdaad zo”, vertelt dokter Lissens. “Er lopen bijvoorbeeld onderzoeken over crèmes op basis van botulinum toxine, waarbij men probeert om de stof in een crèmevorm aan te brengen in plaats van ze te injecteren. Ik denk wel dat er binnen dit en twintig jaar nog resultaten geboekt zullen worden. Bijna elke dag vindt men een nieuw bestanddeel dat in huidverjongende crèmes gebruikt kan worden. Langs de andere kant is veroudering een onvermijdelijk onderdeel van het menszijn. De huid zo glad en zacht houden als een baby, is natuurlijk een illusie. En blijkbaar heeft de ene persoon het daar moeilijker mee dan de andere.” w

Thuis poetshulp nodig na hospitalisatie?

Voor de regio Leuven kan u zich wenden tot: Familiehulp Leuven Martelarenlaan 6a 3010 Leuven (Kessel-Lo) T. 016 29 81 30 leuven@familiehulp.be U kan bij ons ook terecht voor dienstverlening in het kader van de dienstencheques, T. 078 15 00 45 of info@pitfamiliehulp.be Met onze 18 regionale kantoren zijn wij steeds dicht in uw buurt te vinden.

www.familiehulp.be

UZ-magazine - juni 2012 17


Familieleden reageren vaak verbaasd als de arts over palliatieve zorg spreekt: “Zo ver is het toch nog niet?” Over het begrip bestaan heel wat misverstanden. Professor Menten legt het verschil uit tussen palliatieve en terminale zorg.

palliatief support team

An Swerts

Palliatieve zorg: voor meer levenskwaliteit “Als de genezingskansen bij een zieke persoon alsmaar verminderen, doen we er alles aan om zijn levenskwaliteit te bewaren en zelfs te verhogen”, vertelt prof. dr. Johan Menten. Professor Menten is coör­ dinator palliatieve zorg en kliniekhoofd radiotherapie-oncologie in UZ Leuven. Hij legt uit wanneer artsen over palliatieve zorg spreken. “In een vergevorderd stadium is de ziekte niet meer voldoende doeltreffend te behandelen. De ziekte evolueert dan op haar eigen tempo verder en de effecten van de behandeling worden alsmaar kleiner. De zieke krijgt meer en meer klachten en verdraagt soms de nevenwerkingen van de 18 UZ-magazine - juni 2012

t­ herapieën minder goed, waardoor zijn levenskwaliteit daalt. Op dat moment stellen we palliatieve zorg voor.” Maar wat betekent de term dan precies? “Palliatie betekent letterlijk verzachten of verlichten. Met palliatieve zorg slagen we er heel dikwijls in om de klachten van de patiënt wel gevoelig te verlichten, zodat hij ondanks zijn voortschrijdende ziekte nog langer comfortabel kan leven. Pijncontrole is daarbij heel belangrijk. Maar we proberen ook andere lichamelijke klachten te verhelpen, zoals misselijkheid en braken, kortademigheid, jeuk, zweten, verward-

heid en slapeloosheid. Daarnaast helpen we de persoon ook wanneer hij het moeilijk heeft met psychische, sociale en existentiële of spirituele noden.”

Misverstanden Veel patiënten aan wie palliatieve zorg wordt voorgesteld, reageren ontzet als de arts bijvoorbeeld over morfine als pijnstiller begint te spreken: “Zover is het toch nog niet, dat is toch het laatste!”. Ze houden zich dan flink, maar blijven pijn lijden. Zolang ze denken dat er een kans is op genezing of levensverlenging, hoe miniem ook, zijn zieke mensen eerder bereid om pijn te blijven lij-


patiënt is gevonden, die meestal redelijk constant kan blijven tot op het einde van het leven. Soms is in de laatste dagen nog een extra dosis nodig: zo kan de familie helemaal gerust zijn dat hun dierbare geen pijn meer hoeft te lijden.” Een ander hardnekkig misverstand rond morfine en palliatieve zorg is dat het je leven zou verkorten. Professor Menten: “Eerder het tegendeel is waar, zo blijkt uit een studie die in 2010 verscheen in het gerenomeerde tijdschrift The New England Journal of Medicine. Patiënten met niet meer te opereren longtumoren die naast chemotherapie ook van bij het begin palliatieve zorg kregen, bleken niet alleen béter, maar ook lánger te leven dan hun lotgenoten die alleen chemotherapie kregen.”

Terminaal? Het gebeurt nog (te) vaak dat palliatieve zorg pas wordt gestart als er voor de patiënt niet veel tijd meer rest. De voornaamste reden is dat patiënten en hulpverleners palliatieve

functies bij de patiënt beginnen te verslechteren, heeft zo’n behandeling geen nut meer. Hij krijgt zelfs een afkeer van eten. Bovendien zul je door extra vocht en voedsel toe te dienen vaak hinderlijke waterop­ stapeling in armen en benen veroor­ zaken. De patiënt wordt dan ook gemakkelijker kortademig door water in de longen of slijm in de bovenste luchtwegen. Dan stel je je de vraag: willen we dat allemaal nog op het einde van zijn leven? We ­moeten dan begrijpen dat vocht en voedsel zijn leven niet meer zullen verlengen, maar dat ze het alleen moeilijker maken. Het is een kritische vraag die we op dat moment ons samen met de patiënt en zijn familie moeten durven s­ tellen.” “Natuurlijk blijft het een delicaat beslissingsproces om ‘behandelingen’ te stoppen. Het komt soms meedogenloos over, alsof je de zieke geen behandeling meer wilt geven en hem zomaar zult laten sterven. “Terwijl we juist heel dicht bij hem willen

“Soms wil een zieke persoon zijn dierbaren thuis niet tot last zijn” den dan om hun pijn doeltreffend te laten behandelen. Alsof pijn erbij hoort en de medische wereld hen opgeeft zodra ze palliatieve zorg aanvaarden. “Wat dus in geen geval zo is”, beklemtoont professor Menten. “Palliatieve zorg kan al perfect worden gestart wanneer de patiënt nog actief voor zijn ziekte wordt behandeld. Blijkt na enige tijd dat de therapie toch niet meer voldoende effectief is, dan wordt ze beter afgebouwd en zelfs gestopt. We zetten onze palliatieve zorg dan gewoon voort, altijd aangepast aan de ernst van de klachten. Zo verliest de patiënt geen kostbare tijd door nutteloos af te zien.” Nog een misverstand rond pijnstillers waar professor Menten graag aandacht voor vraagt: “Mensen zijn vaak benauwd om met morfine te starten, omdat ze denken dat ze alsmaar hogere dosissen zullen nodig hebben en suf zullen worden. Maar uit een eigen Leuvense studie bij 1 088 patiënten blijkt dat, eenmaal de juiste pijnstillende dosis voor een

zorg verwarren met terminale zorg. Professor Menten verduidelijkt: “Met palliatieve zorg willen we dat de patiënt, ondanks zijn ziekte, nog weken of maanden goed kan leven. In die periode wordt naast goede symptoomcontrole vaak ook levensonderhoudende of levensverlengende therapie gegeven. Als het einde nadert, gaat palliatieve zorg over in terminale zorg. Dan pas komt de focus van de zorg op een menswaardige, serene dood te liggen. Op dat ogenblik moeten we de behandelingen die voordien nog vanzelfsprekend waren, kritisch in vraag durven stellen. Ik denk bijvoorbeeld aan het geven van cholesterolverlagende medicatie, vitamines, geneesmiddelen tegen botontkalking, maar ook aan kunstmatige toediening van vocht en voedsel. Als de orgaan­

staan, hem zo goed mogelijk willen laten leven en hem comfortabel willen laten sterven”, zegt professor Menten. “Let op: wat ik hier weergeef, heeft niets met euthanasie te maken. Ook dat is een misvatting. We geven de patiënt geen product om hem actief te laten sterven.

Professor Menten: “Op een bepaald ogenblik moeten we behandelingen die voordien nog vanzelfsprekend waren, kritisch in vraag durven stellen.” UZ-magazine - juni 2012 19


_

g

MET WELKE KLACHT GAAT U SLAPEN? MET WELKE KLACHT GAAT U SLAPEN? FIBROSITIS

ijd NEK ereldw n WHOOFDPIJN/STIJVE le Gespannen worbevonekspieren anvaak aden verergerd r dandoor een e me slaaphouding en doorslechte disch geven e m kunnen aanleiding 0 0 75.0 tot spanningshoofdpijn. Als alisten spedecinek niet goed wordt

Dit probleem wordt vaak verergerd door een slechte lighouding waardoor spanningen optreden in de rugen schouderspieren.

ARMPIJN Pijn, stijfheid en een tintelend gevoel in de armen wordt veelal veroorzaakt door een ontsteking van de nekzenuwen. Deze klachten verergen door een slechte slaaphouding, vooral als de nek niet op de juiste manier wordt ondersteund.

ondersteund gedurende de slaap, kan dat leiden tot pijn en stijfheid.

RUGPIJN Rugpijn en stijfheid worden vaak verergerd gedurende de nacht, vooral als de rug door de matras in een onnatuurlijke houding wordt gedwongen.

TEMPUR Facts 1. Uw ruggengraat en gewrichten rusten in hun natuurlijke positie, waardoor snurken vermindert. 2. Het is klinisch bewezen dat het draaien en woelen ‘s nachts vermindert met TEMPUR matrassen en kussens. 3. Wereldwijd wordt TEMPUR aanbevolen door meer dan 75.000 medisch specialisten. 4. 95% van de TEMPUR gebruikers is tevreden of uiterst tevreden.

ISCHIAS Heupjicht, die optreedt achteraan het dijbeen en ter hoogte van de kuit tot aan de voet, kan verschillende maanden aanhouden. Een onnatuurlijke slaaphouding veroorzaakt.

HEUPPIJN Pijn in de heupen kan toenemen door een harde matras en kan leiden tot een gevoel van ongemak en zelfs tot een ontsteking van het gewricht.

PROBLEMEN MET DE BLOEDSOMLOOP

KNIEPIJN

Problemen met de bloedsomloop zorgen vaak voor gezwollen voeten en pijnlijke en stijve kuiten gedurende de nacht. De matras zou zacht genoeg moeten zijn om de contactdruk, die de bloeddoorstroming onderbreekt, te verlagen.

Een ontsteking in en rond de kniegewrichten kan leiden tot een gevoeligheid voor druk en aanraking. Om dit probleem op te lossen dient een matras op zelfs de lichtste plaatselijke druk te reageren.

Een onafhankelijke studie van drie maanden in een Duits slaapinstituut toont aan:

TEMPUR verbetert bij 9 van de 10 mensen de kwaliteit van slapen aanzienlijk!

Orthopedische hoofdkussens en drukverlagende matrassen.

Een Duits slaapinstituut wilde het precies weten: “Hoe beïnvloedt het visco-elastische en temperatuurgevoelige TEMPUR matras de slaapkwaliteit?” De conclusie was duidelijk en overtuigend: bij meer dan 90% van de testpersonen die op een TEMPUR matras sliepen, was de slaapkwaliteit verbeterd.

Wereldwijd aanbevolen door meer dan 30.000 medisch specialisten.

De TEMPUR® Matrassen en Hoofdkussens worden wereldwijd aanbevolen door meer

dan 30.000 artsen, chiropractors, fysiotherapeuten en osteopaten. Zij geloven rotsvast in de eigenschappen van het TEMPUR Materiaal om rug- en nekproblemen te verminderen en te voorkomen en in het feit dat de beste omstandigheden worden

Minder draaien en woelen:Changing the way the world sleeps. Op een matras van TEMPUR wordt het gewicht en de beweging van uw lichaam perfect geabsorbeerd en gelijkmatig verdeeld, zodat drukpunten worden gereduceerd. Hierdoor vermindert de neiging om te gaan draaien tijdens de nacht. U heeft minder slaap nodig en u wordt uitgerust wakker. geboden voor een goede nachtrust.

UW ADVISEUR IN DE REGIO 2 U mW A D 7.000 toonzaal:

Matrassen Bedbodems Boxsprings Relaxzetels Salons ma-vrij: 9u-12u & Eetkamers Jeugd- en slaapkamers

V I S E U R

I N

D E

R E G I O

HAACHTSTRAAT 79 - 3020 VELTEM CENTRUM • T 016/48 83 36 www.meubelen-patrima.be • 7.000 m2 woonideeën

13u-18u • za: 10u-18u • zo: 14u-18u • donderdag en feestdag gesloten

T E M P U R - A U P I N G V I S I O N - L AT T O F L E X / W I N X - C A R P E D I E M

Meubelen PATRIMA HAACHTSTRAAT 79 3020 VELTEM CENTRUM T 016/48 83 36

www.meubelen-patrima.be

Ontslag uit het ziekenhuis?

ma-vrij: 9u-12u & 13u-18u30 za: 10u-12u & 13u-18u zo: 14u-18u donderdag en feestdag gesloten

TEMPUR - AUPING - LATTOFLEX - WINX

Landelijke Thuiszorg helpt gezinnen en bejaarden thuis Bel 070/22 88 78 of kijk op www.landelijkethuiszorg.be

AdvLT_09_UZmaga_185x136.indd 1

14/05/09 10:56


We willen alleen, wanneer het moment is aangebroken, zijn sterven niet tegenhouden of eindeloos ­rekken.”

Thuiszorg Wanneer een patiënt toe is aan palliatieve zorg, rijst terecht de vraag of hij die ook thuis kan krijgen of daar naar het ziekenhuis moet. Als de zieke persoon thuis wil verzorgd worden, moeten er voldoende beschikbare mantelzorgers zijn. Mantelzorgers zijn familieleden of vrienden die dicht bij hem willen staan en hem helpen met gewone praktische zaken, zoals eten, wassen, opzitten, aan- en uitkleden, naar het toilet gaan ... “Ook medicatie toedienen hoort daarbij”, zegt professor Menten. “Maar dat hoeft mantel­ zorgers niet af te schrikken. Meestal kun je medicatie geven via tabletten in de mond, of smelttabletten of pleisters op de huid. Alleen in de laatste week, wanneer de palliatieve zorg overgaat in terminale zorg, heeft de patiënt soms meer moeite met slikken en is soms een spuitdrijver nodig. Dat is een klein pompje verbonden door een slangetje met een onderhuids geplaatste naald waarlangs continu medicatie wordt toegediend. De thuisverpleging komt de spuitdrijver thuis opstarten en een tot twee keer per dag vullen.”

Palliatief statuut Om thuiszorg niet duurder te maken dan de zorg in het ziekenhuis of op een palliatieve zorgafdeling, creëerde de overheid het palliatief zorgstatuut. Alleen de huisarts kan dat statuut voor zijn patiënt bij het ziekenfonds aanvragen. De patiënt heeft dan recht op een forfaitaire tegemoetkoming van 585 euro per maand, gedurende maximaal 2 maanden. Hij moet dan ook geen remgeld meer betalen aan de huisarts of thuisverpleging. In de realiteit blijkt dat de vergoeding voor de eerste maand maar voor 60 procent van de patiënten wordt aangevraagd. Voor de tweede maand gebeurt dat zelfs maar voor 30 procent van de patiënten … Een gemiste kans?

omdat hij er zich veiliger voelt met voortdurend professionele hulpverleners in de buurt. Of omdat hij zijn omgeving niet tot last wil zijn. Soms lukt palliatieve thuiszorg niet tot het einde omdat er te weinig mantelzorgers zijn, of omdat die niet genoeg blijvende draagkracht hebben. Een mantelzorger moet voldoende tijd kunnen vrijmaken voor de palliatieve patiënt. Mantelzorgers die hun professioneel werk tijdelijk onderbreken, hebben daardoor minder inkomsten. Dat geldt zowel voor zelfstandigen als voor loontrekkenden, die terugvallen op een onderbrekingsuit-

De patiënt en zijn familie, maar ook de thuisverpleging en huisarts, kunnen zich voor meer ingewikkelde problemen gratis laten bijstaan door een mobiele thuisbegeleidingsequipe van het palliatief netwerk. Alleen in uitzonderlijke situaties is de medicatietoediening zo complex dat de patiënt niet thuis kan worden verzorgd. Soms wil de patiënt zelf liever op een palliatieve zorgafdeling verblijven,

is grat test r o o geh

Alternatief Als thuiszorg niet mogelijk is, bieden de palliatieve zorgafdelingen een thuisvervangende omgeving. Verzorging, eten en bezoek verlopen er op het ritme van de patiënt en niet volgens een vast tijdschema zoals op een ziekenhuisafdeling. “De zieke en zijn familie staan er centraal, terwijl op andere ziekenhuisafdelingen vooral de ziekte van iemand centraal staat”, zegt professor Menten. “En wat nog veel te weinig geweten is: naast kankerpatiënten kunnen ook patiënten met evoluerende ­chronische niet-kwaadaardige aandoe­ningen een beroep doen op palliatieve zorg of opgenomen worden op een palliatieve zorgafdeling. Ik denk bijvoorbeeld aan mensen met chronisch obstructief longlijden, nier- en lever­falen. Palliatieve zorg kan ook de levenskwaliteit van die mensen een flinke boost geven.” w

Hoorcentrum Vivantia schenkt u een kortingsbon van €10* bij aankoop vanaf €99.

Hoorcentrum Vivantia

kering. Maar ondertussen moeten wel hun leningen afbetaald worden, moeten kinderen kunnen voortstuderen of jonge kindjes naar de opvang. “In onze maatschappij, waar de gezinnen alsmaar kleiner worden, het leven duur is en tijd kostbaar, kunnen die praktische punten zwaar wegen om palliatieve thuiszorg langdurig vol te houden”, zegt professor Menten.

*Actie geldig van 4 juni t.e.m. 8 september 2012 bij afgifte van deze bon en enkel cumuleerbaar met 10% CM Leuven Leden korting, niet met andere kortingen/acties. Geldig in de Vivantia Hoorcentra en na aftrek tussenkomst ziekenfonds. Slechts 1 bon per klant geldig.

Vestigingen te: Aarschot, Betekom, Boortmeerbeek, Geetbets, Herent, Leuven, Linter, Scherpenheuvel en St.-Joris-Winge. Bel steeds voor je afspraak: 016 31 44 60 www.vivantia.be

UZ-magazine - juni 2012 21


De meeste mensen praten er niet graag over: als het niet meer botert met hun partner, als hun gezin vierkant lijkt te draaien, als ze het op seksueel vlak niet meer met elkaar kunnen vinden. Bij Context kun je samen met deskundigen op zoek gaan naar een uitweg.

psychiatrie

Isabelle Rossaert

Context: nieuwe adem voor je relatie “Zorgen in je relatie hebben vaak te maken met de context: de partner, de relatie, het gezin, de brede familie. Tegelijk is het ook die context waarin mensen hulpbronnen vinden om een uitweg te vinden.” Aan het woord is prof. Paul Enzlin van Context, het centrum voor relatie-, gezins-, en sekstherapie van UZ Leuven. In dat centrum kun je terecht voor allerlei zorgen over dingen die zich binnen je gezin afspelen. Professor Enzlin staat er aan het hoofd van het team sekstherapie, professor Peter Rober leidt het team relatie- en gezinstherapie. 22 UZ-magazine - juni 2012

Ontevredenheid Mensen kunnen met drie soorten hulpvragen terecht bij Context. Professor Enzlin: “In een relatie lijden mensen soms doordat bijvoorbeeld de communicatie met de partner niet meer goed is, omdat ze zich niet meer goed voelen bij elkaar of in een vicieuze cirkel terecht zijn gekomen waarin ze elkaar alleen nog maar verwijten maken. In gezinstherapie gaat het bijvoorbeeld om conflicten met de kinderen over autonomie en zelfstandigheid, moei-

lijkheden in de pubertijd en problematisch gedrag van kinderen zoals agressie. Of over nieuw samengestelde gezinnen die er niet in slagen de goede mix te vinden. Bij het team sekstherapie kunnen mensen terecht voor seksuele problemen zoals erectie­problemen, pijn bij het vrijen, geen zin meer hebben in vrijen of ontevredenheid over de manier van vrijen.”

Piekeren In elk gezin en elke relatie zijn er wel eens periodes dat het niet zo


Professor Enzlin: “Bij sekstherapie geven we ook huiswerkopdrachten mee: die doe je thuis, in alle intimiteit en geborgenheid.”

professor Enzlin. “Wij werken via het woord.” Relatie-, gezins- en sekstherapie is in de eerste plaats een gesprekstherapie: samen met je partner, met je gezin en in sommige gevallen ook individueel. Doorgaans vinden de gesprekken om de twee tot drie weken plaats. “Bij sekstherapie geven we ook huiswerkopdrachten mee”, vult professor Enzlin aan. “Die doe je thuis, in alle intimiteit en geborgenheid. De opdrachten zijn erop gericht weer contact te leren maken met elkaar. Dat begint bij elkaar opnieuw leren aan te raken,

en er wordt stilgestaan bij relaxatie. In de namiddag is er aandacht voor de zorgen van individuele koppels die in gesprek gaan met een eigen begeleider. We bespreken dan wat er in de voormiddag is gezegd en kijken in welke mate die zaken van toepassing zijn op hun specifieke situatie.” Is dat niet wat vreemd, in groep over je seksuele problemen praten? Professor Enzlin: “Het fijne aan werken in een groep is de herkenbaarheid. Veel vrouwen die pijn hebben bij het vrijen denken bijvoorbeeld dat ze de enige zijn die daar last van hebben. Door er in groep over te praten, merk je dat dat niet zo is.”

Verandering Het merendeel van de koppels die bij Context hulp zoeken, vindt een weg naar verandering die nog een

“Wij zijn geen artsen: we werken via het woord”

goed gaat. Dat zal wel weer overwaaien, hoop je dan. Vaak komen ouders en kinderen of partners er ook wel samen uit. Maar soms ook niet. “Onze indruk is dat mensen regelmatig een beetje te laat bij ons terechtkomen”, zegt professor Enzlin. “En dan is er helaas al veel fout gelopen.” Wanneer is een zorg ernstig genoeg om de hulp van deskundigen in te roepen? Professor Enzlin: “De ernst is af te leiden uit het feit dat je er veel last van begint te hebben. Als je erover piekert, als je je er continu zorgen over maakt. Op dat moment zou je de stap naar de hulpverlening moeten zetten.”

Vicieuze cirkel Bij Context kom je terecht bij een team van deskundigen: psychologen, pedagogen, seksuologen en maatschappelijk werkers die daarnaast een psychotherapieopleiding hebben gevolgd. “Wij zijn geen artsen”, zegt

en kan gaan tot penetratie. In de gesprekken wordt vooral stilgestaan bij de beleving. Hoe voelde de opdracht aan? Hoe voelde je je tegenover je partner? Wat vond je prettig, wat niet? Bij seksuele problemen ontstaat er vaak een vicieuze cirkel waarbij mensen seks en lichamelijke tederheid gaan vermijden. Elkaar weer durven, mogen aanraken kan voor veel mensen een belangrijke start zijn en soms ook een heel intense ervaring.”

Dagprogramma’s Context biedt ook dagprogramma’s aan waarin met een groep van vijf tot acht koppels wordt gewerkt. Deelnemers komen dan een hele dag naar het centrum, gedurende vier opeenvolgende weken. Vervolgens is er een aantal weken later nog een terugkomdag. In het dagbehandelprogramma ‘Uit de impasse’ werkt men rond relationele moeilijkheden. Het team sekstherapie biedt sinds kort ook een dagbehandelprogramma ‘Pijn bij het vrijen’ aan. Professor Enzlin legt uit wat er tijdens die bijeenkomsten precies gebeurt: “In de voormiddag schetsen we in groep een kader om pijn bij het vrijen beter te begrijpen. We leggen uit waar bepaalde problemen vandaan komen

tijd na de therapie doorzet. Wat die verandering inhoudt, kan heel divers zijn. Professor Enzlin: “Het kan zijn dat je in relatietherapie opnieuw een weg naar elkaar vindt. Maar ook als partners op een positieve manier vaststellen dat ze eigenlijk niet goed bij elkaar passen en van daaruit beslissen om uit elkaar te gaan, beschouwen we dat als een goede uitkomst. Of het kan zijn dat je geen oplossing vindt voor het erectieprobleem waarmee je kwam aankloppen, maar dat je leert op een andere manier opnieuw een heel bevredigend seksleven te hebben.” w

Praktisch Je kunt je bij Context aanmelden door telefonisch contact op te nemen via het secretariaat (016 33 26 30) of door een online aanmeldingsformulier in te vullen op www.uzleuven.be/context. Individuele gesprekken kosten 45 euro, koppelgesprekken 60 euro.

UZ-magazine - juni 2012 23


Ons ziekenhuis is een dorp in de stad. Jan Van Rompaey trok naar de tuin van campus Pellenberg. En luisterde naar de gewone en toch bijzondere verhalen van mensen die hier passeren.

Dorp in de stad

Jan Van Rompaey

Binnenwereld en buitenwereld Zelfs op een kille lentedag ziet campus Pellenberg er idyllisch uit. Ooit begon ik hier met radio te maken voor de patiënten, vanuit de primitieve radiostudio aan de ingang. Ik was student en had een blauwogige medestudente meegetroond om programma’s te presenteren. Campus Pellenberg heette Sint-Barbara: er verbleven toen nog tuberculosepatiënten en mijnwerkers met stoflong, soms maandenlang. Het leek me in die tijd een modern gebouw, omgeven door bossen en golvende weiden, waar soms reeën kwamen grazen. Die reeën zijn er nog altijd, maar het gebouw oogt nu ouder. Ik realiseer me plots dat het allemaal vijftig jaar geleden is. Een halve eeuw! 24 UZ-magazine - juni 2012

Nu huizen hier onder meer de afdelingen orthopedie, revalidatie, geriatrie, de pijnkliniek en acht operatiezalen. Ik merk dat er buiten een rokershokje is opgetrokken. Een jonge man hinkt voorbij, zijn linkerbeen is onder de knie vervangen door een voorlopige prothese. Een moeder rijdt haar dochtertje buiten, ze ligt plat op de brits en kan alleen maar haar hoofd bewegen. In dit decor ga ik op zoek naar iemand om mee te praten.

GERT(43) Aan de achterkant mondt de cafetaria uit op een terras met wandelwegen. Gert (43) manoeuvreert zijn rolstoel met zijn sterke armen naar een wat hoger gelegen plekje. De koude lijkt

hem niet te deren. Zestien jaar geleden kwam hij op het werk onder een kantelende container terecht. Arbeidsongeval, niemand echt in fout. Ook gekanteld: een mensenleven, in een fractie van een seconde. Hij had een vrouw en twee kinderen. Nu alleen nog twee kinderen. Gert: “Eerst dacht ik dat alleen mijn benen geraakt waren, er zat geen beweging meer in. Maar de scan wees uit dat er ruggenwervels onherstelbaar beschadigd waren. Zenuwen geplet, niets meer aan te doen. Stappen uitgesloten. Helemaal in het begin kon ik dat absoluut niet aanvaarden, ik wilde vechten. Daar kom je niet overheen zonder hulp: professionele hulp, maar ook hulp van


medepatiënten waarmee je sociaal contact hebt. Dat sociaal contact was vijftien jaar geleden anders dan nu. Nu heb je het internet en trekken veel patiënten zich ‘s avonds op de kamer terug. Dan is het ieder voor zich. In ’96 kaartten we, bijvoorbeeld. Er werd minder televisie gekeken en er was meer tijd voor lange gesprekken.” Wat was het moeilijkste moment? Gert: “Het moment waarop je beseft dat er niet de minste vooruitgang meer is en dat je nooit meer zal stappen: dan zijn de teerlingen geworpen, the game is over. Je hebt als een leeuw gevochten en je krijgt het gevoel dat het voor niks is geweest. En dan laten ze je gaan omdat je dat graag wilt, omdat je sterk genoeg bent geworden, omdat je alles hebt geleerd wat in een rolstoel mogelijk is. Na elf maanden verlaat je die beschermende omge-

huis blijven en daar ben ik haar nog altijd dankbaar voor. Tijdens de week verblijven de kinderen bij mijn ex, in het weekend komen ze naar mij.” Maakte de scheiding je handicap niet dubbel zo erg? Gert: “Ja, toen ook mijn vrouw wegviel, werd het even zeer moeilijk. Ik moest nog veel meer dingen zelf leren doen, maar daar kom je tenslotte sterker uit. Ik ben toen beginnen sporten en dat is mijn redding geweest: rolstoeltennis. Ik heb me daarin opgewerkt en daardoor ook een stuk van de wereld gezien: in mijn leven was dat een belangrijke periode.” Wat mis je het meest? Gert: “Ach, de technologie staat niet stil, veel wordt nu mogelijk. Maar sommige simpele dingen kunnen niet. Ik zou nog eens willen voetballen, dat

“Het moeilijkste was: om hulp vragen” ving en kom je terecht in een maatschappij waarin je moet leren leven met die handicap.” “Het moeilijkste was vooral: om hulp vragen. Ik ben altijd erg zelfstandig geweest en het heeft enige tijd geduurd voor ik iemand kon vragen om iets voor mij te doen. Maar je moet daar realistisch in zijn: als je voor een gebouw met trappen staat, geraak je zonder hulp niet binnen. In het begin maakte me dat opstandig, maar uiteindelijk kon ik dat integreren in een ander soort van leven.” Had je een gezin? Gert: “Ten tijde van het ongeval was ik nog maar pas getrouwd. Mijn dochter was toen een jaar, mijn zoontje was pas geboren. We hadden een mooi huis. Na mijn verblijf in campus Pellenberg zijn we ingetrokken in een huurhuisje in Aarschot, met minder trappen.” “We zijn nog enkele jaren samen gelukkig geweest. Maar ja, het is fout gegaan, zoals zo vaak gebeurt. Natuurlijk had mijn ongeval een diepe kloof veroorzaakt. We waren jong. Opeens moet je helemaal anders gaan leven en is veel niet meer mogelijk. Het accepteren daarvan was voor allebei niet eenvoudig, maar dat was niet de hoofdreden. We zijn in vriendschap uit elkaar gegaan: we hebben vooral aan de kinderen gedacht. Mijn vrouw is vertrokken, ik mocht in het

deed ik zo graag. Of een strandwandeling maken. Maar ik red me wel, ik kan al heel veel en dat stemt me gelukkig.” En hoe kom je hier nu opnieuw terecht? Gert: “Begin dit jaar kreeg ik vier dagen lang ongewoon hoge koorts. De artsen vonden een onderhuidse fistel. Dat was een probleem, ik ben nu eenmaal rolstoelpatiënt en ik moet wel blijven zitten. Na het weghalen van de fistel ben ik lang bedlegerig geweest. Ik heb vier weken op mijn rechterzij gelegen en ik heb toen onnoemelijk veel kruiswoordraadsels opgelost. Bij momenten voelde ik wel de aandrang om allerlei voorwerpen door de kamer te gooien. Maar dan vond ik weer iets leuks om aan te denken en in mijn hoofd mee bezig te zijn. En een geluk bij een ongeluk: omdat de zenuwen in mijn rug verlamd zijn, voelde ik minder pijn dan een gewone patiënt.” “Nu herstel ik van die ingreep. Het duurt lang, maar nu mag ik elke dag wat langer zitten en daar hou ik me aan vast. Ik vind het wel jammer dat er hier na het einde van de therapieën niets meer te doen is voor de patiënten. Vanaf 18 uur blijft het stil op gebied van recreatie. Ik begrijp dat het niet anders kan, maar het is toch jammer want bij een revalidatie is dat niet onbelangrijk.”

Gert: “Een mens in een rolstoel kan toch gelukkig zijn.”

Werken zit er niet meer in? Gert: “Dat had ik dolgraag gedaan, maar ik mag niet meer. Ik wilde iets in de sport doen: tijdens je revalidatie maakt sport je fysiek en mentaal sterker. Omdat ik niet meer kan wat ik vroeger kon, had ik een cursus sport­ initiator gevolgd. Maar het verdict was: als je tegen het advies van onze controlearts ingaat en initiator wordt, en dan zou ontslagen worden, krijg je geen werklozensteun. Dat risico wilde ik in de gegeven omstandigheden niet nemen. Toch jammer!? Als je werk kunt vinden en dat doet je eigenwaarde stijgen, ben je toch al voor een stuk geslaagd in het leven? Zie je een nieuwe relatie nog zitten? Gert: “Alles is mogelijk, denk ik. Ik heb wel al wat vriendinnen gehad, maar het is om allerlei redenen niets geworden. Het is moeilijk. Maar als het niet lukt, heb ik het tenminste geprobeerd. Een mens in een rolstoel kan toch gelukkig zijn. Er zijn minder mooie momenten, maar ook momenten waarop ik me gewoon goed voel. Als ik iets leuks kan doen met de kinderen, als ze mij met iets verrassen. Binnenkort doet mijn dochtertje haar plechtige communie en daarna gaat ze naar de middelbare school. Daar kijk ik naar uit.”

JOZEF (54) In zijn kamer heeft hij geprobeerd om er een beetje een huiskamer van te maken: er hangen familiefoto’s tegen de muur, er staan wat spulletjes van thuis. We gaan met de rolstoel naar UZ-magazine - juni 2012 25


Jozef: “Er is veel solidariteit tussen de patiënten, die uiteindelijk lotgenoten zijn.” buiten, we kiezen een bank waar we het kasteel en de vijver kunnen zien. Zijn linkeronderbeen is omzwachteld en opvallend dun. Hij verblijft hier nu al twaalf weken. De zon schijnt, maar de wind is snijdend. Jozef: “‘t Was eigenlijk een banaal ongeval, 33 jaar geleden. Ik was dertien. Met de fiets tegen een auto, niets ergs. Maar latere complicaties hebben een verlamming van het onderbeen veroorzaakt, met een aantal operaties tot gevolg. Bij een ingreep in 2001 bleek dat er een abces zat op het onderbeen: ze vonden een bacterie.

de operatie. Maar het zou wel een langere en gecompliceerde revalidatie betekenen. Het probleem van de bacterie zou wel definitief van de baan zijn, maar dan moest ik verder door het leven met één goed been. Langs de andere kant: zonder amputatie was het helemaal niet zeker dat ze de koppige bacterie voorgoed zouden kunnen uitschakelen.” Dat was geen eenvoudige beslissing. Jozef: “En het moest snel gaan, er moest iets gebeuren. Ik heb nogal

“Bezoekers vervelen zich en blijven uiteindelijk weg” Zes weken ziekenhuis om alles schoon te maken. Maar de infecties volgden mekaar op en het bleek dat de bacterie niet te elimineren was.” “Vorig jaar heb ik dan een fistel opgelopen en door de vochtigheid en de warmte kreeg de sluimerende bacterie weer nieuwe kansen om zich verder te ontwikkelen. Ik ben dan naar de behandelende arts gestapt, hier in Pellenberg. Die zei: “Je denkt er best zelf eens over na, maar mij lijkt het best dat we je onderbeen amputeren.” Hij kon wel niet met zekerheid zeggen of hij de knie zou kunnen sparen: dat zou beslist worden tijdens 26 UZ-magazine - juni 2012

wat gepiekerd en ik ben met een aantal ervaringsdeskundigen gaan praten.” Het kon ook een probleem zijn voor je beroepsbezigheden. Jozef: “Dat was niet het grootste probleem, ik werk bij het Davidsfonds en doe geen fysieke arbeid. Toen de arts definitief opteerde voor een amputatie boven de knie, omdat er anders een risico bleef voor een infectie van de stomp, heb ik de knoop doorgehakt. Géén amputatie. Ze hebben mijn onderbeen schoongemaakt in de mate van het mogelijke, in de hoop dat ze de bacterie defini-

tief hadden verwijderd. Mijn been bleef gespaard.” Maar blijft er een kans dat ze vroeg of laat toch zullen moeten amputeren? Jozef: “Ja. Bij het schoonmaken van het onderbeen waren er onderaan nog plekken die de artsen liever onaangeroerd lieten, omdat er weer andere risico’s waren. Of de bacterie zich daar had genesteld, konden ze dus niet zeggen. Het kan best zijn dat ik hier over enkele jaren weer zit, voor een amputatie.” Pieker je daarover? Jozef: “Nu wat minder, omdat de toestand gestabiliseerd is en er voorlopig geen gevaar dreigt. Het heeft een plaats gekregen in mijn leven, maar dat been is nu al zo vaak geopereerd: het blijft een zwakke plek. De angst blijft.” En dat allemaal door dat kleine ongeval van zoveel jaar geleden … Jozef: “Ik vind wel dat het noodlot mij parten heeft gespeeld. Tenslotte heb ikzelf nergens schuld aan. Ik heb alleen pech gehad. Maar telkens opnieuw word ik met nieuwe verwikkelingen geconfronteerd en ik kan niet ontkennen dat me dat bij momenten opstandig maakt.” Jozefs vrouw: “Hij is niet het type dat snel boos wordt, maar hij botst regel-


Door trager te leven gaat de tijd dus sneller voorbij? Jozef: “Bij een langdurig verblijf reken je niet in uren, maar in dagen. Dat is een andere tijdsrekening. En in de buitenwereld hoor je er algauw niet echt meer bij. Je valt uit de boot. En als je dan weer thuis bent, kost het veel moeite om weer aan te sluiten. Er

MARIJKE (56) Het is warm in de kamer. Naar buiten gaan zit er niet in, ook al zie ik door het raam dat het bos lichtgroen kleurt, de toppen van de bomen spelen met grillige flarden wolken. Marijke ligt in bed, een infuus verdwijnt onder de dekens. Naast haar zit Guido, haar man. Allebei verpleegkundige van beroep. Guido werkt nog deeltijds, nachtdienst, en bekommert zich de rest van de tijd om zijn vrouw. Op het nachttafeltje lachen de kleinkinderen. Het horloge tegen de muur tikt traag verder. Traag. Marijke: “Ik werkte in een ziekenhuis in Tienen. We hadden twee dochtertjes en we wilden allebei nachtdienst, omdat we dan het gezin beter konden organiseren. Ik was even binnengelopen op een kamer waar twee mannen verbleven, maar omdat ze allebei sliepen, of toch deden alsof, ben ik weer vertrokken. Daarna moet een van beiden ontwaakt zijn. Hij belde en ik ging meteen kijken. Hij moet over zijn bedsponde gekropen zijn, want hij

       

Kantoorsupplies Kantoormeubilair Copy Shop Artistiek Lederwaren Tassen & Koffers Luxe Schrijfwaren Cadeautjes www.ankaonline.be

Hoe breng je je vrije tijd door? Jozef: “Een deel van mijn werk kan ik van hieruit organiseren met behulp van de computer. Bezoek kan verstrooiing brengen, maar als je hier lang bent, blijven de mensen uiteindelijk weg. In het begin dagen collega’s op, allerlei vrienden en kennissen, maar dat blijft niet duren. Als het nieuwe er af is, weten ze niet meer wat te zeggen. Ze vervelen zich en blijven ten slotte weg. Soms heb ik het gevoel dat ik hier opgesloten zit: dit is de binnenwereld en al de rest is buitenwereld.” Jozefs vrouw: “Als hij dan naar huis mag, zie ik wel hoe hij trager leeft en hoe hij tijd nodig heeft om weer op gang te komen. Hier gebeurt alles minder snel en is hij bezig met de lege momenten op te vullen en de tijd te doden.”

gebeuren dingen waar je niet meer bij betrokken wordt, op mijn werk bijvoorbeeld. Maar het is natuurlijk ook zo dat ik hier ben om te genezen, ik weet dat bekwame artsen met mij bezig zijn en dat het dus geen verloren tijd is.” “Hier leef je in een gemeenschap, er is veel solidariteit tussen de patiënten, die uiteindelijk lotgenoten zijn. In de buitenwereld mis je dat, mensen leven daar veel individueler. Maar ik zie er ook die genezen vertrekken, ze komen thuis, ze nemen de draad weer op en hun leven gaat verder. Als ik thuis kom, weet ik dat het niet voorbij is, dat de bacterie elk moment weer kan toeslaan. Dat is een zwaard van Damocles dat boven mijn hoofd hangt.”

info@ankaonline.be

matig op zijn beperkingen en dat maakt hem soms opstandig. Ik werk zelf in de sociale sector, bij een ziekenfonds, en ik word daar ook geconfronteerd met allerlei handicaps. Ik kan het probleem dus van de twee kanten bekijken. Wij hebben het geluk dat we allebei een inkomen hebben, maar dat hebben vele mensen hier niet. Ik denk dan vaak aan het gezegde: minder middelen maakt moeilijk, meer middelen maakt gemakkelijk. Dat verschil zie je hier overduidelijk. Eigenlijk is dat niet rechtvaardig.”

ANKA OFFICE PLANET Jennekensstraat 82 3150 Haacht Tel 016 55.00.70 Fax 016 55.00.71 OPENINGSUREN ma 13.30-18.30 di-vr 9.00-12.15 en 13.30-18.30 za 10.00-18.00 zondag gesloten

UZ-magazine - juni 2012 27


chemo moest ondergaan, waren dat de ergste momenten uit mijn leven. Als ik het aantal operaties tel, kom ik boven de twintig.”

Marijke: “Die enkele minuten hebben mijn hele leven veranderd: ik ben nooit meer kunnen gaan werken.” stond mij achter de kamerdeur op te wachten. Hij greep me bij mijn arm en toen ik hem worstelend bijna in bed had gekregen, voelde ik plots mijn rug kraken. Een wervel gebarsten, een tussenwervelschijf verbrijzeld.” Wat bezielde die man? Marijke: “Ik weet niet of hij gestoord was, zo stond hij althans niet ingeschreven. Misschien had hij een alcoholprobleem, misschien was het de combinatie van alcohol en medicatie. Ik kon niet meer recht. Ik ben de kamer uitgekropen, maar die man liep achter mij aan en ik ben naar een andere kamer gevlucht. Guido werkte

ters maar moeilijk ingeplant. Nadien kreeg ik te maken met een ziekenhuisbacterie en een hersenvliesontsteking. Toen was ik er bijna niet meer.” “Ik ben daarop in de pijnkliniek in campus Pellenberg terechtgekomen. Morfinepillen haalden niets uit en uiteindelijk kreeg ik morfineklevers. Die hadden resultaat: ik was niet pijnvrij, maar de pijn was tenminste draaglijk. Ik krijg ze nu nog altijd maar ik moet elk jaar een ontwenningskuur van drie weken doormaken. Naarmate de dosis vermindert, wordt de pijn dan alsmaar heviger, tot ze me weer ­toestaan om sterkere pleisters te gebruiken.”

“Ik denk dat mijn geloof me recht houdt” die nacht op spoedgevallendienst, maar het duurde even voor er hulp kwam. Ik had verschrikkelijk veel pijn.” “Die enkele minuten hebben mijn hele leven veranderd: ik ben nooit meer kunnen gaan werken. Niet alleen mijn leven, ook het leven van mijn man en de kinderen. In het begin vond men alleen een hernia, maar toen begon ik met een been te slepen en kon ik alsmaar moeilijker lopen. Ze stelden me voor een dilemma: opereren met het risico dat ik in een rolstoel zou terechtkomen, of niet opereren, maar dan zou ik na verloop van tijd zéker in een rolstoel zitten. De keuze was niet moeilijk. Maar een half jaar na de geslaagde ingreep ging het mis: bindweefsel op het litteken, dat geeft hetzelfde symptoom als hernia.” “Toen begon de lage-rugpijn. Een ­zeurende, knagende pijn die nooit ophield. Niets hielp. In een ander ziekenhuis hebben ze dan een pijnpomp ingeplant en dat ging gepaard met grote problemen: ze kregen de kathe28 UZ-magazine - juni 2012

Went een mens aan hevige pijn? Marijke: “Eigenlijk niet. Ik probeer afleiding te zoeken. Ik doe bijvoorbeeld breiwerk, nooit voor mezelf want dat lukt niet. ’s Morgens voel ik me nog het best, maar naar de avond toe verergert de pijn en ’s avonds ben ik uitgeteld. Maar wénnen? Nee. Leren leven met pijn, daar geloof ik niet in. Ik heb hier al met veel pijnpatiënten op de kamer gelegen. Velen hebben een drankprobleem, of psychische problemen, allemaal een gevolg van de pijn.” Belemmert die pijn je ook in je dagelijkse leven? Marijke: “Het huishouden doen lukt alleen nog ’s morgens. Boodschappen doen kan ik dan ook, al moet ik aan voorbijgangers vragen om mij te helpen. Toen de eerste twee kleinkinderen geboren werden, toch even een moment van groot geluk, kreeg ik ook nog borstkanker. Borstamputatie, chemo, bestraling: en dat allemaal samen met die eeuwige pijn. Toen ik hier een ontwenningskuur en tegelijk

Hoe hou je dat vol? Marijke: “Ik denk dat het met geloof te maken heeft. Mijn moeder is overleden: vorige week was ik opgenomen en moest ik de kruisweg in haar parochiekerk missen, maar ik kon hier de mis bijwonen en dat heeft me goed gedaan, ja. Ik denk dat ik door mijn geloof recht blijf, als je dat recht kan noemen (lacht).” Hoe kun je geloven in een God die toestaat wat er met jou gebeurt? Marijke: “Soms gaat die gedachte ook door mijn hoofd. Maar er is niets anders om me aan vast te houden. Er zijn dagen dat ik ermee wil stoppen, dan denk ik weer aan de kleinkinderen, dat helpt. Maar het is waar: er zijn dagen geweest waarbij de verpleging bang was om mijn kamer binnen te komen, bang dat ze me niet meer levend zou aantreffen.” Reken je nog op beterschap? Marijke: “Nee, die hoop is verzwonden. Daarin ben ik realist. Maar ik blijf een gedisciplineerde pijnpatiënt. Je zult mij nooit een overdosis zien nemen, ook al verga ik van de pijn. Daarin helpt mijn opleiding als verpleegkundige. We hebben trouwens een contract getekend dat we altijd bij dezelfde apotheker geneesmiddelen betrekken: ik kan niet aan medische shopping doen, en ik wil het ook niet.” Haat je die man die eigenlijk je leven verwoest heeft? Marijke: “Ik neem het hem kwalijk, vooral omdat ik mijn vak niet meer kan uitoefenen. Ik deed dat doodgraag, ik wilde al op jonge leeftijd ­verpleegster worden.” Heb je ooit geweten wie die man was? Marijke: “Nee, ik weet niet eens of hij nog leeft. Hij was toen al tachtig. Hij was landbouwer, herinner ik me, een stevig gebouwde man. Hij was verward, ongetwijfeld.” Is er ooit een rechtszaak van ­gekomen? Marijke: “Niet dat ik weet. Ik denk dat het voorval met de mantel der liefde bedekt is. We hebben er nooit meer iets van gehoord.” w


column Een mooie zomerdag column

Kris Gelaude

W

Wie zoekt het niet, zo af en toe: een wijkplaats om even te ontsnappen aan de uitgesleten tredmolen en aan te veel verwachtingen. Ik in ieder geval. En de plek die me dat soort geborgenheid verschaft, blijkt telkens lang- en breeduit op mij te liggen wachten. Zoals alleen de polders in het westen van ons land dat kunnen. Met grazig groene weiden, waar koeien 足seizoenen lang de tijd herkauwen. Met kerktorens die zwijgzaam in de verte staren, naar Engeland en alle kanten, maar die binnen hun muren de geheimen en melancholie bewaren van een heel oud dorp. Met oorlogskerkhoven, te veel, soms in elkanders schaduw en bezaaid met duizenden verhalen van zonen, vaders die alles moesten offeren: geboortegrond, geliefden, toekomst, dromen, geestdrift, tot hun levensadem toe. Met moedige fietsers die het dikwijls aan den lijve ondervinden wat het is om eigen kracht te meten met die van de wind. Wat heeft me op dit wingewest ooit zo verliefd gemaakt? Ik heb me altijd wel die vraag gesteld. Maar wanneer ik de nood voel om wat verse lucht door mijn bestofte geest te laten waaien en terug te keren naar voorouderlijke fundamenten, dan weet ik waar naartoe. En ik ben zeker niet de enige. Hij ook: de man met jongensdromen en een blik die altijd verten aftastte. Hij zou er met een vriend gaan varen. Zoals hij af en toe al in zijn eentje deed, stroomopwaarts met de kano Frankrijk binnen, tot waar de oevers hoog oprezen, te hoog om als het nodig was nog op het droge te raken. De boot, een echte deze keer, lag al een paar seizoenen op zijn doop te wachten. Er moest nog hier en daar gesleuteld, maar iedere keer dat zij, de stuurman en hij, in elkanders buurt kwamen, werd de techniek en het vooruitzicht aangescherpt. Het moest een mooie zomerdag worden wanneer zij, liefst zonder nieuwsgierigen en met een goede fles, het water zouden opgaan en rustig langs

de oevers van de IJzer zouden glijden. De een zou 足eindelijk zijn eigen vaarkunst kunnen gaan beproeven. De ander naast hem zou over alles heel doordachte vragen stellen en voor de rest toekijken en luisteren. Hij zou de watervogels gadeslaan en trachten te benoemen, een voor een, zoals hij zich daar ooit nog in geoefend had. Het polderkind van ooit zou zich de waterkanten van zijn eigen streek weer levendig herinneren. En hij zou moeten denken aan zijn grootvader, die hier de hele oorlog aan het front gelegen had. Een zwijgzame en eerder norse man, met door het gas verziekte longen, die zich door niemand ooit liet overhalen om iets over de gruwel die hij had gekend in woorden weer te geven. Genietend van de simpelheid der dingen die soms meer dan men beseft een teken zijn van kwaliteit, zou hij zich ondertussen bovenal gelukkig prijzen met zijn bestaan, met wat er was, met al wie hem omringde, met dromen en met passies waarin hij eindeloos kon blijven opgaan. En met deze godvergeten plek, waar hij als nergens anders adem haalde en zich zo vrij kon voelen als een vogel. Maar zie, nog voor de zomer kwam, bereikte hij die verre oever van waar geen mens ooit kan terugkomen. Zijn vriend vaart ondertussen zonder hem. En ik leer leven met de eindeloze leegte die hij liet. En ik blijf wandelen daar waar zijn voeten liepen, met naast mij een zeer stille schaduw. De schaduw van de meest geliefde. Kris Gelaude

UZ-magazine - juni 2012 29


recept Lekker én gezond eten? Dat kan. Probeer eens dit recept met tips van de UZ Leuven-diëtisten.

Een makkelijk en heerlijk zomerdessert: ideaal wanneer de perziken op hun best zijn en barsten van de smaak. UZ-magazine culinair

Perziken in muscaatwijn

met verse munt

Ingrediënten voor 4 personen: • 2 dl zoete witte wijn, zoals Muscat de Rivesaltes,

Muscat de Beaumes-de-Venise, Muscat d’Espagne of Coteaux du Layon

fo: meer in 0 950 0800 2nfo.be i raplift www.t

• 2 eetlepels rietsuiker • 4 perziken, in dunne schijfjes gesneden • sap van 1 citroen • 6 muntblaadjes, gehakt

Onze traplift ... ... Uw comfort Gratis en vrijblijvende offerte — Korte leveringstermijn (vanaf 1 week) — Dienst na verkoop (24u/24) — Gratis subsidieadvies — Conform wetgeving — Diverse afwerkingen — Batterijvoeding — Ook voor smalle trappen

Zo maak je het: 1. Verwarm in een sauspan de wijn met de suiker. Laat inkoken tot siroop. Laat afkoelen. Zet in de koelkast. 2. Verdeel de schijfjes perzik over de borden. Bedruip met citroensap. 3. Overgiet de perziken bij het opdienen met de ­wijn­siroop.

Tip van de diëtiste • Opgelet: fruit bevat ook suiker. Fructose (vruchten­suiker) levert evenveel calorieën als gewone tafelsuiker. • Eet twee tot drie stukken fruit per dag. • Vervang desserts als ijs of gebak door een stuk fruit vol mineralen en vitamines.

NV Coopman Liften Heirweg 123 | B-8520 Kuurne comfortlift@coopman.be | www.trapliftinfo.be

• Vervang fruit niet door fruitsap: dat bevat een pak minder vitamines en vezels. (Uit: ‘Smaak en evenwicht’ van de Belgische Cardiologische Liga)

30 UZ-magazine - juni 2012


Méér keuze, niet ver, en anders!

“Ergonomische” matrassen – lattenbodems – hoofdkussens – bureaustoelen – relaxzetels massagezetels – salons – kniestoelen - zit-en statafels – zitballen ...

Bedking-Ergopolis Leuvensesteenweg 338 - B - 3190 Boortmeerbeek Tel.: 015 52 03 60 • Fax: 015 52 03 62 • e-mail: info@bedking.be

Open: 10u00 – 18u30 Zaterdag: 10u00 – 18u00 • Zondag: 14u00 – 18u00 • Dinsdag en feestdagen gesloten

www.bedking.be

Gespecialiseerde kinesitherapeuten helpen je graag ter plaatse het beste te kiezen voor je rug.

Slaap wel, zit wel!


Rugklachten? Zit- of slaapproblemen? Rugvriendelijk op uw maat

Ontdek bij Sit & Sleep

9 Onze zit- en slaapanalyse 9 Onze prijsgarantie 9 Onze tevredenheidsgarantie 9 De wetten van gezond zitten 9 De wetten van gezond slapen 9 Onze rugvriendelijke producten 9 Ons respect voor ieders budget 9 Ons advies over alle zit- en slaapsystemen 9 Hoe u een miskoop vermijdt 9 Onze testservice 9 Ons thuisadvies 9 Ons gratis informatieboekje

E E E E E E E E E E E E

rond gezond zitten en slapen

(aanvragen op nummer 016/29.45.63 leuven, 011/76.54.76 hasselt, 03/289.68.81 antwerpen)

Uw rug staat centraal bij ons, een leven lang.

Onze licentiaten lichamelijke opvoeding en kinesitherapie beantwoorden graag al uw vragen rond gezond zitten en slapen in onze showroom. Kom gerust eens proefliggen of -zitten. Tervuursevest 30 • 3000 Leuven (a/d Naamsepoort, tegenover Delhaize, slechts 1 km van het ziekenhuis) Tel. 016 29 45 63 • Fax 016 29 45 65 E-mail: leuven@sit-and-sleep.be

www.sit-and-sleep.be

advieszaak voor gezond zitten, DEDe ADVIESZAAK VOOR GEZOND en werken ZITTEN,slapen SLAPEN EN WERKEN

Open: 10.00 u - 18.30 u. • za 10.00 - 18.30 u. • zo. 14.00 18.00 u. • Maandag gesloten • Zondagnamiddag open

Sit & Sleep Antwerpen Ernest Van Dijckkaai 1 2000 Antwerpen Sit & Sleep Leuven Tervuursevest 30 3000 Leuven Sit & Sleep Hasselt Genkersteenweg 299 3500 Hasselt

UZ-magazine juni 2012  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you