Page 1

Werner Raub

Democratie

Oproep!

“Ik dacht: is sociologie wel iets voor mij?”

“the worst form of Government, except for

Schrijvers en redacteuren gezocht!

all those others that have been tried”

p. 4

p. 12

p. 6 & 17

PA MFLET zomer 2009 :: nr. 10 :: voor en door sociologen :: USOCIA

DUN L E B DUB ER M M RNU E M ZO


PA M F L E T

juni 2009 :: nr. 10 :: voor en door sociologen :: USOCIA

Voorwoord Voilà, de laatste Pamflet van dit studiejaar; een extra dunne zomereditie! Lekker dun – maar dat wil nog niet zeggen dat het niet een steengoede Pamflet is zoals je van ons gewend bent. Zo hebben we in dit nummer een verdiepend stuk van kersverse redacteur Jarl Mooyaart over waarom het ons toch zo interesseert hoe het de volgende generaties afgaat; we zijn er dan toch zelf niet meer bij. Daarnaast een column van redacteur Mark Veenbrink. De polemiek beleeft dit nummer zijn laatste aflevering – althans, in deze vorm, want Thijs van Dooremalen studeert af (en zijn opponent Remmert van Haaften heeft hier nooit gestudeerd). Thijs is niet de enige van wie de redactie van Het Pamflet afscheid gaat nemen. Ook Laura Vonk studeert af, en ondergetekende. Die hebben hun laatste bijdrage geleverd in de vorm van een interview onderzoeksdirecteur professor Werner Raub. Daarom hebben we een belangrijke oproep aan al onze lezers: voor het volgende jaar zijn we hard op zoek naar nieuwe redacteuren het team weer komen versterken. Als het je leuk lijkt (want dat is het), stuur een email (pamflet. usocia@gmail.com), spreek een redacteur aan, bel 0646406564 of schrijf het op het whiteboard in de Usocia-kamer. Tot slot een gedichtje om jullie alvast in de stemming te brengen (door Renske Swarts, van www.gedichtenweb.nl) Zomer, zomer. In de zomer is het mooi weer. In de zomer is het lekker warm. Buitenspelen keer op keer. Hand in hand arm in arm. Lopen wij samen op het strand. Van dat mooie Nederland. Op vakantie gaan hoort er ook bij. Maar thuisblijven is ook wel iets voor mij. Vakantie is natuurlijk leuk. Maar na een tijdje wil je terug. En dan heb je toch een lekker bruine rug. Als je thuis blijft is het fijn. Om met je vriendinnen te zijn. Hopelijk is er een thuis. Dan kunnen jullie samen weer lekker voor de buis. Logeren hoort er dan ook bij. Ja, zo’n vakantie is echt iets voor mij! Fijne zomervakantie en vriendelijke groeten, ook namens de rest van de redactie, Jasper van de Pol

Colofon: Redactie: Thijs van Dooremalen, Laura Vonk, Jarl Mooyaart, Mark Veenbrink, Tito Sixma, Job van den Berg & Jasper van de Pol. Vormgeving/omslag: Mark Veenbrink Postadres: sociologievereniging Usocia, Heidelberglaan 1 K. 14.39 3584 CS Utrecht Email: pamflet.usocia@gmail.com

2


juni 2009 :: nr. 10 :: voor en door sociologen :: USOCIA

PA M F L E T

Inhoud: PAMFLET ZOEKT SCHRIJVERS/REDACTEUREN! 04

Docent aan het woord: Werner Raub

06

Oproep!

07

Zelfs Eros kan ons niet redden

10

Polemiek:

12

Democratie: geen sprookje, maar wĂŠl het best denkbare

15

Paringsdans

16

Opleidingscommissie sociologie

17

We kunnen het niet vaak genoeg herhalen

Peiling: welke master ben je van plan te gaan doen? Het is juni, de zomervakantie lonkt, het zonnetje schijnt en de laatste tentamens zijn (hopelijk) achter de rug. Een deel van onze lezers zullen hun bachelordiploma in ontvangst gaan nemen, en die moeten wel weten wat ze nu verder gaan doen. Bijna iedereen studeert na het halen van de bachelor lekker door in een master, want alleen een bachelor wordt vaak niet gezien als een volwaardige opleiding. Bovendien; wat moet je als beginner op de arbeidsmarkt, in deze tijden van crisis? Deze meningen worden door de sociologiestudenten in Utrecht gedeeld, want slechts 5 % van onze totaal niet betrouwbare sample zegt geen master te gaan doen

te gaan volgen, 1 student (3 % van de respondenten)

na hun bachelor (misschien is dat een mooie taak voor

wil naar het buitenland. Laatst was in het nieuws dat

de nieuwe Pamettisten: uitzoeken hoe representatief

Nederlandse studenten heel weinig in het buitenland

onze steekproef is). Opmerkelijk is hoeveel studenten

studeren (VK, 11 juni) dus jullie hebben juist geantwoord!

het al weten: 77 %, dat is meer dan alleen de derdejaars. Ook opmerkelijk is dat slechts de helft (19 van de 40)

Voor de vakgroep is het goede nieuws dat van de

een sociologiemaster zegt te gaan doen, hoewel andere

studenten die er uit zijn, het vaakst wordt gekozen voor de

masters van de Faculteit Sociale Wetenschappen vaak ook

eigen masters (Vraagstukken van beleid en organisatie: 8

veel met sociologie van doen hebben.

studenten en SASR: 3 studenten). Het idee dat de bachelor sociologie vaak wordt gebruikt om door te kunnen stromen

Een vijfde is van plan deze universiteit te verlaten om een

naar de USBO blijkt niet echt te kloppen: slechts twee

sociologiemaster aan een andere Nederlandse universiteit

studenten zeggen daar verder te willen studeren.

3


PA M F L E T

juni 2009 :: nr. 10 :: voor en door sociologen :: USOCIA

De docent aan het woord Aflevering 4: Werner Raub Hoewel vast niet alle lezers van Het Pamflet hem kennen,

sociologie-afdelingen op elkaar, maar er zijn een paar

is Werner Raub één van de centrale figuren van de

belangrijke verschillen. Zo draaien onderwijs en onderzoek

vakgroep. Werner Raub is hoogleraar Theoretische

in Duitsland rond kleine leerstoelen: ieder hoogleraar

sociologie, onderzoeksdirecteur sociologie en verzorgt

zijn eigen koninkrijkje. In Nederland is dat anders, de

in de bachelor de cursus ‘Models of social interaction’.

vakgroepen en onderzoekscholen zijn veel belangrijker,

Met uitzondering van dit jaar, want hij heeft een

waardoor je met meer verschillende mensen samenwerkt.

sabbatical genomen om zich meer op zijn onderzoek

Het soort onderzoek dat ik wil doen, het combineren van

te kunnen storten. In april heeft Werner Raub een lintje

theorie en empirie, kan ik het beste uitvoeren in deze

gekregen voor zijn wetenschappelijke bijdrage aan

context, omdat je taken beter kunt verdelen, je meer kunt

de sociologie, het reilen en zeilen van de Utrechtse

specialiseren en elkaars expertise kunt gebruiken.

sociologie, en zijn werk voor de onderzoekschool ICS.

In 2005 is mij een baan aangeboden als professor aan de

“Dat lintje beschouw ik als een bewijs van mijn met

Universiteit van Keulen, maar dit heb ik na lang overwegen

goed gevolg afgesloten inburgeringscursus!”

afgeslagen. Voor mijn onderzoeksinteresses is Utrecht geschikter. De context van onderzoek doen in Nederland

Een korte biografie

bevalt mij goed, onder andere om de redenen die ik

In 1976, toen ik een derdejaars sociologiestudent was in

net noemde. Er werken goede mensen bij de Utrechtse

Duitsland, liep ik rond op de Deutsche Soziologentag, een

vakgroep en ik vind het onderdeel zijn van de nationale

grote conferentie met belangrijke sociologen die moeilijke

onderzoekschool ICS ook belangrijk.

dingen vertelden. Deze mensen trokken volle zalen, het was moeilijk om er binnen te komen. Ik was een schuchtere

De Utrechtse strategie

student en begreep niets van al die ellenlange Duitse

Toen Reinhard Wippler in 1996 met emiritaat ging, volgde

zinnen. De conferentie duurde drie dagen en juist toen ik

ik hem op als hoogleraar theoretische sociologie. Van

besloot dat sociologie misschien niets voor mij was en dat

Wippler heb ik een aantal dingen geleerd. Er werkt hier

ik iets anders moest gaan studeren liep ik binnen bij de

een grote groep onderzoekers. Dan is het ten eerste

allerlaatste sessie. Hier hielden Reinhard Wippler en Sigi

belangrijk dat je een ‘common core’ hebt, een programma

Lindenberg een paperpresentatie over hun onderzoek. Zo

voor sociologisch onderzoek waar men het over eens is

ontdekte ik hun manier van sociologie bedrijven, een die ik

en dat niet voortdurend ter discussie staat. In Utrecht

wel interessant vond en begreep. In de universiteitsbibliot

is dat Poppers kritisch rationalisme. Wetenschap begint

heek, vreemd genoeg op de filosofie-afdeling, vond ik het

met problemen en vragen, hypothesen worden afgeleid

tijdschrift Mens en Maatschappij. Met het woordenboek

uit theorieën en ze worden empirisch getoetst. Men

erbij ben ik gaan lezen en ik gebruikte artikelen uit

denkt vaak dat bij het ICS al het onderzoek is gebaseerd

dit tijdschrift voor mijn eigen master thesis. Deze heb

op rationele keuzetheorie, maar dat is niet zo, de echte

ik opgestuurd naar Wippler en die vond het blijkbaar

common core is aanzienlijk breder.

charmant dat een Duitse student voor zijn onderzoek artikelen uit Mens en Maatschappij had gebruikt. Zo ben ik

naast deze ‘common core’ variatie nuttig is. Zo kent

met hem in contact geraakt en uiteindelijk ben ik 1984 hier

het onderzoek dat de vakgroep in Utrecht doet allerlei

in Utrecht bij Wippler gepromoveerd.

onderzoekslijnen: thans zijn dat migratie en stratificatie,

In veel opzichten lijken Duitse en Nederlandse

4

Een ander punt dat ik van Wippler heb geleerd is dat

coöperatieve relaties, huishoudens en arbeid, sociale


juni 2009 :: nr. 10 :: voor en door sociologen :: USOCIA

PA M F L E T

netwerken en sociaal kapitaal, en beleidsonderzoek.

gedrag schadelijk is. Dit probleem is bijvoorbeeld actueel

In tegenstelling tot in Duitsland draait het onderzoek

met de huidige economische crisis. Kort samengevat: korte

hier dus ook niet rond één professor, we doen hier aan

termijn belangen zijn vaak incentives voor opportunistisch

risicospreiding. Het succes van de vakgroep is niet voorbij

gedrag en lange termijn belangen kunnen mensen

als de professor onder de tram loopt.

tot samenwerking bewegen. Als je wilt dat mensen

Tot slot is leven in de brouwerij belangrijk in de vakgroep.

samenwerken is het zaak om hun lange termijn belangen

Dus bijvoorbeeld: collega’s zien en spreken elkaar. Niet dat

te vergroten. In mijn vakantie heb ik ‘De Prooi’ van Jeroen

we hier de aanwezigheid van collega’s controleren, maar

Smit gelezen, dat boek over de problemen bij ABN

het is hier wel de gewoonte dat mensen op de universiteit

Amro. Hierin zie je dat medewerkers van ABN Amro veel

werken in plaats van thuis. Als ik aan het eind van de dag

incentives op de korte termijn hadden, en hoewel het een

naar huis ga, kijk ik even hoeveel lichten er nog branden

beetje kort door de bocht is, denk ik dat het organiseren

op de veertiende verdieping. Wanneer er hier meer licht

van bedrijven op deze manier wel tot opportunistisch

brandt dan op andere verdiepingen ben ik tevreden.

gedrag heeft geleid.

Het heeft geen zin om wetenschappers te dwingen; ze

Op een andere manier heeft ook een gebrek aan

moeten het doen vanuit een intrinsieke motivatie. Maar

consistent beleid bij ABN Amro tot opportunistisch gedrag

we kunnen wel een goede context creëren. Om dat te

geleid. In de cursus ‘Models of Social Interaction’ leg ik uit

operationaliseren (we houden tenslotte van empirische

hoe in een herhaalde prisoner’s dilemma verschillende

uitspraken): als het iemand van ons is gelukt om te

evenwichten ontstaan waarin iedereen samenwerkt

publiceren in de American Journal of Sociology lopen we

of iedereen voor z’n eigen gewin gaat. Om het goede

even langs op zijn of haar kamer. Allerlei collega’s doen dat,

evenwicht te bereiken is coörientatie nodig: goede

niet alleen de onderzoeksdirecteur en in allerlei opzichten

communicatie en een consistent beleid. Het is belangrijk

is het vooral belangrijk dat ook anderen dat doen dan

dat een organisatie aan haar werknemers laat merken wat

alleen maar de onderzoeksdirecteur.

de doelstellingen zijn. Bij ABN Amro is het beleid te vaak

Als een collega het niet eens is met de ‘common core’

veranderd waardoor medewerkers niet wisten waar ze op

die wij als vakgroep delen, denk ik dat deze hier niet zou

kunnen rekenen en wat anderen doen, wat opportunistisch

kunnen aarden. Sterker nog, mensen weten dat Utrecht

gedrag aanmoedigt.

hier voor staat dus als ze een ander perspectief aanhangen

Het onderzoek dat ik doe is vaak vrij fundamenteel van

zouden ze hier niet eens willen werken. Hoewel het

aard, daar ligt mijn primaire belangstelling. Aan het begin

overgrote deel van het onderzoek dat hier verricht wordt

van mijn studie boeide mij wetenschapstheorie, iets later

kwantitatief is, is deze manier van onderzoek doen niet

kwam belangstelling voor sociologie en sociologische

iets wat ik tot onze ‘common core’ zou willen rekenen. De

theorie, bij wijze van spreken als ‘toepassingsgebied’ voor

methode hangt van de probleemstelling af.

wetenschapstheoretische spelregels. Maar uiteindelijk

Ik vind het overigens goed dat er pluralisme bestaat

zul je ideeën die je heel mooi vindt, moeten toetsen aan

tussen vakgroepen van verschillende universiteiten wat

de empirie. Dat heb ik hier in Utrecht geleerd, ik stel de

betreft de aanpak van sociologisch onderzoek. Ik vind

gelegenheid die ik daarvoor gekregen heb erg op prijs.

het dan ook jammer dat de Amsterdamse school zo

Ik doe nu veel onderzoek naar concrete situaties, zoals

achteruitgaat, sinds Abram de Swaan met emiritaat is

de strategie van een bedrijf voor het inkopen van soft-

gegaan en Norbert Elias is overleden.

en hardware, maar wat me hierin interesseert is hoe de fundamentele mechanismen erachter werken.

Eigen onderzoek

Maar je moet geen tegenstellingen creëren waar die er

De kernproblemen van mijn eigen onderzoek zijn

niet zijn. Net als dat er geen noodzakelijke tegenstelling

sociale dilemma’s en vertrouwensproblemen: hoe te

is tussen kwantitatief en kwalitatief onderzoek, is er ook

voorkomen dat mensen voor hun eigen gewin gaan en

geen tegenstelling tussen fundamenteel en toegepast

zich opportunistisch gedragen wanneer opportunistisch

>

5


PA M F L E T

juni 2009 :: nr. 10 :: voor en door sociologen :: USOCIA

onderzoek. Fundamenteel onderzoek heeft namelijk

om een aantal artikelen af te maken. Deze artikelen gingen

ook een groot maatschappelijk belang, kijk maar naar

over de vraag hoe mensen sociale dilemma’s oplossen. Ik

onderzoek over hoe sociale dilemma’s zijn op te lossen,

heb dezelfde hypotheses in verschillende situaties getest,

waarmee voorkomen kan worden dat mensen zich

bijvoorbeeld binnen bedrijven, in de taakverdeling van

opportunistisch gedragen.

partners binnen huishoudens, of binnen coalities van politieke partijen. Ook heb ik deze hypotheses getoetst

Sociologen in de media

met verschillende onderzoeksdesigns, bijvoorbeeld met

Mijn eerste belangstelling ligt dan ook niet in het schrijven

surveys of experimenten. Dit om hypothesen strenger te

van artikelen voor de krant. Over de hele tent hier wordt

kunnen toetsen.

gezegd dat we niet vaak in de media verschijnen. Het is

Verder heb ik me in dit sabbaticaljaar bezig gehouden

een kwestie van prioriteiten; in beginsel is aandacht van de

met een tweetal meer wetenschapstheoretische artikelen,

media goed, maar de hoofddoelstelling van de vakgroep is

een oude hobby van me. Ook ben ik actief geweest

onderzoek en onderwijs. Liever twee papers in de American

voor een nieuwe onderzoeksgebied: met een knipoog,

Journal of Sociology en één artikel in NRC Handelsblad

‘neurosociologie’. Samen met Vincent Buskens en Jack

dan omgekeerd. Je moet doen waar je goed in bent. Er

van Honk onderzoek ik hoe testosteron werkt op gedrag

bestaat niet voor niets een arbeidsspecialisatie: als ik vaak

in keuzesituaties. Hier zijn twee verschillende ideeën

in de krant zou willen staan was ik wetenschapsjournalist

over: enerzijds wordt verwacht dat mensen zelfzuchtiger

geworden.

worden naarmate de testosteronspiegel stijgt, anderzijds

Het is niet zo dat ons werk de samenleving niet dient,

is er de minder voor de hand liggende hypothese dat

integendeel. Dat gebeurt namelijk ook met onderzoek.

mensen rationeler worden als hun testosteronspiegel

Kijk maar naar het onderzoek van Tanja van der Lippe

stijgt. Deze ideeën leiden tot concurrerende hypothesen.

over de taakverdeling binnen het huishouden, of dat van

We hebben een design ontwikkeld dat ons in beginsel

Beate Volker en Henk Flap over sociale netwerken. Je kunt

in staat stelt deze hypothesen tegen elkaar uit te spelen

het maatschappelijk nut van ons werk niet aflezen aan de

en te toetsen. Door onderzoek te doen op dit snijvlak

hoeveelheid media-aandacht, maar veel meer aan waar

van sociale wetenschappen, gedragswetenschappen en

onze promovendi nu werken, aan de derde geldstroom,

neurowetenschappen, kunnen wij meer te weten komen

aan het werk dat we doen voor ministeries. Henk Flap zit

over de eigenlijke mechanismen in sociale dilemma’s.

bijvoorbeeld in de adviesraad van het WODC. Als je een stukje schrijft in de NRC zijn mensen het overmorgen vaak alweer vergeten. Wat zet meer zoden aan de dijk?

dit interview is afgenomen door: Laura Vonk en Jasper van de Pol

Sabbatical Dit collegejaar heb ik een sabbaticaljaar genomen. Mijn onderwijstaken heb ik laten vallen om mij te kunnen concentreren op onderzoek doen, waardoor ik de tijd had

OPROEP! Voor het Pamflet zijn we nog op zoek naar nieuwe redacteuren. Ervaring is absoluut niet nodig, en alle soorten bijdragen zijn welkom: oproerende actiestukken, verslagen van activiteiten, columns, beschouwingen van welke aard dan ook, betogen, gedichten, dagboekfragmenten, verfrissende inzichten, informatieve updates, complete nieuwe theorieën en wat voor ei je ook kwijt wilt. Voel je het enthousiasme al omhoog komen, mail dan naar pamflet.usocia@gmail.com, bel of sms naar 0646406564, surf naar www.usocia.nl of spreek een redacteur aan!

6


juni 2009 :: nr. 10 :: voor en door sociologen :: USOCIA

PA M F L E T

Zelfs Eros kan ons niet redden Door Jarl Mooyaart An Inconvenient truth heeft veel indruk op ons gemaakt.

in ieder geval zeggen dat veel mensen het christendom

De aarde met al zijn levensvormen is voor ons iets heel

aanhangen of op zijn minst het land er een geschiedenis

kostbaars. Als Al Gore en met hem vele wetenschappers

in heeft gehad. Ligt het antwoord in de grootste

zeggen dat, als we niets doen er klimaatveranderingen

religie op aarde: het christendom. Hoewel christelijke

zullen optreden, dan komt dat als een schok bij ons aan. Er

milieuorganisaties je dit willen doen geloven lijkt het

heerst een vorm van paniek alsof de wereld binnen 100 jaar

tegenovergestelde waar. In Historical roots of the ecological

kan vergaan. Wellicht dat we door middel van kernwapens

crisis verklaart Lynn White hoe de joods-christelijke cultuur

leven op aarde binnen een eeuw zouden kunnen

ervoor heeft gezorgd dat de mens zich verheven voelt

vernietigen, maar met alleen een overmatige uitstoot van

boven de natuur en juist daardoor de natuur is gaan zien

CO2 is dit niet te bewerkstelligen. Mensen maken zich druk

als een object om zichzelf te verrijken. Weber beschouwt

over iets waar zij in hun leven en hun kinderen evenmin

verder het protestantisme als een activistische godsdienst

last van zullen hebben. Nederland vormt hier wellicht een

die gelooft in de maakbaarheid van de wereld en dat dit

uitzondering op, omdat het smelten van de poolkappen

activisme gezorgd heeft voor technologische vooruitgang

kan leiden tot een overstroming. Alleen voor de overgrote

(Ultee, Arts en Flap 2003). De komst van industrie en

meerderheid van de wereldbevolking geldt dat ze geen

vervoersmiddelen zoals het vliegtuig en de auto zijn de

baat hebben van het promilieu beleid. Volgens het

grote boosdoeners geweest voor het milieu. Het is dan niet

utilitaristisch individualisme is het een volstrekt onlogische

verwonderlijk dat een protestants land als Amerika minder

gedragsuiting, aangezien het steunen van het milieu alleen

oog heeft voor het milieu dan sterk geseculariseerde

maar kosten met zich mee brengt.

landen als in West-Europa. In 1967 concludeerde White dan

Toch knaagt er iets aan ons geweten. We vinden dat we

ook dat als het christelijke axioma van de mens als heerser

het aan de volgende generatie verplicht zijn. Waar komt

over de natuur vervangen wordt door een franciscaans

deze waarde vandaan? En waarom staat deze bij de meeste

geloof van gelijkheid met je natuurlijke omgeving, de

mensen zo hoog in het vaandel? Het lijkt een waarde te

mens zich pas bewust wordt van het milieuprobleem. Nu

zijn die over de hele wereld wordt nagestreefd. Is het

in 2009 lijkt die bewustheid er wel te zijn. Hoewel er nog

alleen een waarde van deze tijd of een die bij het ontstaan

steeds discussie gaande is binnen de christelijke wereld

van de mensheid al in ons zat? Aan de ene kant zou

over hoe te reageren op deze ecologische crisis lijkt toch

gezegd kunnen worden dat het wel een recente waarde

de meerderheid nu wel te zeggen dat het niet Gods

moet zijn, omdat we nu pas daadwerkelijk grote invloed

wil is om zijn creatie te vernietigen. Wellicht heeft deze

hebben op de natuur en er dus nu pas sprake is van het

ontwikkeling binnen het christendom bijgedragen aan

streven naar de waarde. Daarvoor deed de mens toch geen

een grotere aandacht voor het milieu. Toch denk ik dat niet

noemenswaardige schade aan het milieu dus kan je ook

het christendom ons heeft overtuigd van de noodzaak,

niet spreken van een waarde, aangezien men vroeger niets

maar de wetenschap het christendom heeft overtuigd.

hoefde te laten voor het milieu. Anderzijds zijn er sinds

Vanuit het hindoeïstische geloof valt zorg voor het milieu

de geboorte van de mensheid altijd groepen geweest die

heel goed te verklaren. Hindoestanen geloven namelijk

natuurgoden aanbaden, zeker in de prehistorie.

in reïncarnatie. Nu kan het utilitaristisch individualisme

Eén ding is zeker: waarden komen niet uit de lucht vallen.

weer uitstekend verklaren waarom iemand veel geeft om

Ook al is het wellicht een waarde die recentelijk wordt

de toekomstige leefomgeving, aangezien je dan ervan uit

nagestreefd, er moet toch iets zijn geweest dat deze

gaat dat je daar deel van uit maakt. Milieuorganisaties als

waarde heeft doen ontstaan.

Greenpeace zijn alleen niet in India ontstaan.

Wat hebben we gemeenschappelijk dat we allemaal deze waarde nastreven? Van de westerse wereld kunnen we

>

7


PA M F L E T

8

juni 2009 :: nr. 10 :: voor en door sociologen :: USOCIA

Religieuze traditie lijkt niet de zorg voor het milieu goed te

ermee zijn ‘geboren’, dat het deel maakt van het menselijk

kunnen verklaren. Als het niet de cultuur is die de mens een

ontwerp. Een andere verklaring kan gevonden worden

waarde oplegt dan moet het wel iets zijn binnen de mens.

in de evolutietheorie van Darwin. Als mensen niet met

Een biologische drift zoals Eros. Freud bedoelde hiermee

elkaar konden samenwerken dan waren we nog steeds

de primaire drang tot zelfbehoud. Het zelfbehoud strekt

Bosjesmannen geweest. Samenwerking heeft gezorgd

zich alleen verder uit dan het behoud van eigen leven. Het

voor het ontstaan van samenlevingen. Ongetwijfeld zullen

begrip wordt niet voor niets vaak verbonden met erotiek,

er bij het begin der mensheid mensen geweest zijn die

omdat de voortplantingsdrang er mee verbonden is.

meer in samenwerking zagen dan anderen. In die tijd gold

Gevoel van zelfbehoud zit namelijk ook in voortplanting.

voor de mens nog survival of the fittest, maar ook wie niet

Een moeder die haar leven opoffert voor haar kind doet dit

sterk is moet slim zijn. Grote groepen mensen die nauw

uit liefde voor zichzelf. Voor de voortzetting van haar eigen

met elkaar samenwerken maken meer kans in de strijd

genen beschermt ze het kind in de hoop dat het kind zich

om grondgebied, dan een kleine ongecoördineerde kleine

ook zal voortplanten en daarmee de levenslijn voortgezet

groep sterke mensen. Die mensen die van nature meer

zal worden en ze daarmee ‘onsterfelijk’ wordt. Eros beperkt

de neiging hadden om samen te werken zouden als het

zich echter niet tot het individu en zijn bloedlijn (hoewel

goed is over het algemeen een betere overlevingskans

deze wel het sterkst zijn). Er is ook liefde voor de eigen

hebben dan mensen die dat niet deden. Een nog grotere

soort. Films waarbij de mensheid het opneemt tegen aliens

kans om te overleven hebben die groepen waarbij de

en uiteindelijk winnen, doen het niet voor niets goed bij

individuen hun leven geven voor het voortbestaan van

het publiek. Als Will Smith in de film Independence Day

de groep. Als mensen met deze karaktereigenschap de

het schild van het alien-moederschip weet te neutraliseren

beste overlevingskans hadden is het aannemelijk dat die

waardoor het schip aan flarden kan worden geschoten,

eigenschap vandaag de dag ook in ons zit. We zijn als

gaat er toch een gevoel van trots door ons heen. Een beter

het ware geëvolueerd tot een eigen-soortlievende mens.

voorbeeld nog zijn natuurrampen. Neem de Tsunami. Aan

Maar als mensen zo van elkaar houden, waarom voeren

de hoeveelheid geld die is opgebracht voor de slachtoffers

ze dan oorlog met elkaar? En waarom zouden bepaalde

van de Tsunami valt op te merken dat er veel empathie

mensen het liefst totale rassen willen uitroeien? Dit heeft te

was voor onze soortgenoten. Dit laatste voorbeeld brengt

maken met wat onder de eigen soort wordt verstaan. Ieder

mij op de reden waarom wij als mensen ons zo inzetten

individu heeft een ander beeld van de ideale samenleving,

voor de natuur, namelijk omwille van de bescherming van

beter nog de ideale mensheid waar het individu toe zou

ons eigen soort. We geven om het milieu, omdat we bang

willen behoren. Als een bevolkingsgroep het idee krijgt

zijn dat we anders door natuurrampen zullen worden

dat haar perceptie van de utopie niet overeenkomt met

weggevaagd.

die van een andere bevolkingsgroep, dan zal zij zich

Als ik een helderziende zou zijn en ik zou aan iemand op

distantiëren van die andere groep. Een conflict zal ontstaan

straat vertellen dat een meteoor de mensheid op aarde

wanneer de bevolkingsgroep het idee heeft dat de andere

over 250 jaar zou vernietigen, dan zouden bij de man

bevolkingsgroep de eigen groep ervan weerhoudt de

hoogst waarschijnlijk de rillingen door het lijf lopen.

utopie te bereiken. Om de bevolking te overtuigen dat

Eigenlijk heel gek, aangezien deze beste man zelf en zijn

de andere groep minderwaardig is zal bij een oorlog de

eventuele kinderen en kleinkinderen hier geen last van

tegenstander altijd als een beest worden behandeld of

zullen hebben. Niemand die deze man in zijn leven gekend

afgebeeld. Dit om de Eros geen kans te geven.

heeft zal er last van hebben, toch zal het hem dwars zitten.

Zorg voor onze soort zou zich ook kunnen uiten in het

Zijn bloedlijn houdt namelijk over 250 jaar op samen met

willen maken van een ruimteschip dat ons kan leiden naar

zijn eigen soort. Het voelt als sterven en als de mens ergens

voor ons leefbare planeten om zo het voortbestaan van ons

bang voor is dan is het wel voor de dood.

soort te verzekeren. Weinig mensen op de wereld hebben

Nog steeds blijft de vraag waar die waarde vandaan komt.

echter deze wens. Dit is eigenlijk best gek, aangezien we

Het zit dan wellicht in onze biologische aard, maar hoe

weten dat de aarde gedoemd is op een dag te ‘sterven’. Eros

is dat dan te verklaren? Een eerste verklaring is dat we

geeft ons blijkbaar te weinig aanzet om rationeel te denken


juni 2009 :: nr. 10 :: voor en door sociologen :: USOCIA

PA M F L E T

over het voortbestaan van de mens.

Bronnen:

Al Gore heeft waarschijnlijk gelijk als hij zegt dat de

Ultee, W.C., Arts, W.A., Flap, H.D. (2003). Rationalisering In:

volgende generatie ons laksheid zal verwijten. Het verwijt

Sociologie vragen, uitspraken, bevindingen, Groningen:

zal echter niet zijn dat we te weinig hebben geïnvesteerd

Wolters Noordhoff, pp 173-196.

in CO2-beperkende middelen, maar dat we toen we de technologie hadden om te beginnen aan een plan om de

White, L. (1967). Historical roots of the ecological crisis,

mensheid te redden, dit hebben nagelaten. Maar als we al

Science, volume 155: pp 1203-1207.

geen vrede kunnen bewaren op aarde wie zegt dan dat we dat op een eventueel ruimteschip dit wel zouden kunnen. Maybe we just haven’t got what it takes to be immortal.

9


PA M F L E T

juni 2009 :: nr. 10 :: voor en door sociologen :: USOCIA

Genetische manipulatie van embryo’s moet worden toegestaan

VOOR

Een betere wereld begint bij het embryo! Door Thijs van Dooremalen Ongeveer een jaar geleden strandde bijna het kabinet:

een decennium alweer gelden als de normaalste zaak van

de vraag of embryoselectie ter voorkoming van erfelijke

de wereld.

vormen van kanker mocht worden toegestaan, verdeelde

Het is dan ook goed om niet te veel mee te gaan met

de coalitiepartijen PvdA – helemaal vóór – en ChristenUnie

dit soort gevoelens van angst en met een zekere rationele

– mordicus tégen - tot op het bot. Na weken van felle

afstandelijkheid te kijken. Wanneer we dit doen bij het

discussie werd de kwestie uiteindelijk door middel van een

vraagstuk van genetische manipulatie, zien we wat het

compromis opgelost. Daarnaast werd het idee gelanceerd

werkelijk is. Namelijk, een nieuwe stap vooruit in wat

om een commissie in te stellen, zodat kon worden

ouders het liefste voor hun kind willen en de samenleving

uitgezocht hoe de politiek in de toekomst met dit soort

van harte toejuicht: het bieden van een gelukkig leven.

vraagstukken om zou moeten te gaan. Van dit idee is nog niets terechtgekomen, en dat is

zo intelligent, sociaal en gezond mogelijk opvoeden.

jammer. Zéker wanneer we bedenken dat het slechts

Sterker nog: we stimuleren dit als samenleving enorm,

een kwestie van tijd is voordat er, naast embryoselectie,

door scholing, zorg en het lidmaatschap van allerlei

ook genetische manipulatie van embryo’s kan worden

verenigingen flink te subsidiëren. Waarom zouden we

toegepast, is het uitermate belangrijk ons af te vragen wat

er dan een stokje voor willen steken op het moment dat

hierbij wel en niet wordt toegestaan. Geven we ouders

dit soort dingen, behalve ná geboorte, ook al vóór de

de mogelijkheid om de gehele genetische opmaak van

geboorte gebeuren?

hun (toekomstige) kinderen te veranderen of moet er een duidelijke grens komen? Op het eerste gezicht zullen veel mensen huiverig zijn

Er bestaat immers geen principieel verschil tussen het geven van goed onderwijs aan een kind en het door genetische manipulatie verhogen van het potentiële

om genetische manipulatie van embryo’s volledig toe te

intelligentieniveau. Of tussen het laten inenten van een

staan. Ze zullen het een ‘eng idee’ vinden, of stellen dat het

kind, ter voorkoming van allerlei mogelijke ziektes, en het

‘tegennatuurlijk’ is. Irrationele gevoelens, die voortkomen

via genetische manipulatie verlagen van de kans op kanker.

uit angst voor het onbekende of een te beperkte blik.

Het mechanisme is telkens hetzelfde: er wordt gesleuteld

Erg begrijpelijk en niet nieuw; telkens wanneer zich grote

aan de eigenschappen van een kind, om de kans op lijden

maatschappelijke veranderingen afkondigen, zijn mensen

te verlagen of de kans op vreugde te verhogen. Mits er

huiverig. Later blijkt die huiver vaak onterecht. Dit was zo

geen grote praktische bezwaren, zoals een hoge kans op

bij de invoering van het algemeen kiesrecht, toen de elite

het maken van medische missers, in de weg staan, ben ik

bang was dat de samenleving ten onder zou gaan wanneer

dan ook vóór het toestaan van alle vormen van genetische

‘het plebs’ stemrecht zou krijgen. En bij invoering van tal

manipulatie.

van technologische vernieuwingen, zoals de televisie of de computer, werd voorspeld dat de mens van zichzelf ‘vervreemd’ zou raken. Het zijn cultuuromslagen, waarbij het simpelweg wat tijd kost om aan de nieuwe situatie te wennen: wat op dit moment overkomt als vreemd, kan over

10

We vinden het prachtig wanneer ouders hun kinderen

Polemiek

Daarom zeg ik: op naar een betere wereld, die begint bij de manipulatie van embryo’s!


juni 2009 :: nr. 10 :: voor en door sociologen :: USOCIA

TEGEN

PA M F L E T

Genetische manipulatie van embryo’s moet worden toegestaan

Het leven als gegeven Door Remmert van Haaften

De botsing die zich vorig jaar binnen het kabinet

ziekten die zich met zekerheid manifesteren? Of hoeven

voordeed, wees ons nog maar eens op de vraag die onder

ze zich niet met zekerheid te manifesteren? Is het eigenlijk

alle medisch-ethische dossiers ligt, namelijk: is dat wat

wel nodig dat ze ongeneeslijk zijn? Want is voorkomen niet

mogelijk is ook wenselijk? Het verschil van inzicht tussen

beter dan genezen? En wat verstaan we eigenlijk onder

PvdA en ChristenUnie leidde tot de zoveelste commissie,

‘ernstig’? De veelheid aan vragen die zich opwerpt, maakt

die overigens nog steeds niet is ingesteld. Het is jammer

wel duidelijk dat het een schier onmogelijke opgave is om

dat een fundamentele discussie over de grenzen aan

ergens een grens te trekken. Iedere grens is arbitrair en lijkt

embryoselectie zo uit de weg wordt gegaan. Dit bij uitstek

slechts een kwestie van smaak.

politieke vraagstuk verdient immers een eerlijk debat in het parlement.

Desalniettemin zou ik een heel harde grens willen trekken tussen medische en niet-medische criteria, hoewel

Waar hebben we het eigenlijk over?

ik me besef dat ook daar een grijs gebied bestaat. Toch

Embryoselectie houdt kort gezegd in dat uit een set

is het denk ik de grens die veel mensen met mij intuïtief

van via ivf bevruchte embryo’s, degenen met bepaalde

zouden trekken. Er is namelijk een duidelijk verschil

vooraf gekozen eigenschappen worden geselecteerd en

tussen het voorkomen van een ziekte en het selecteren

worden teruggeplaatst in de baarmoeder. Deze techniek is

op bijvoorbeeld geslacht of kleur ogen. Nog een stap

toegestaan bij bepaalde ernstige, erfelijke en ongeneeslijke

verder gaat het genetisch manipuleren van embryo’s om

ziekten, die zich met honderd procent zekerheid

bijvoorbeeld superslimme kinderen te ‘creëren’.

manifesteren bij dragers van het gen. De vraag die zich

Wat is er mis met deze ‘creatieve’ ouders? Hebben

vorig jaar voordeed, is of de techniek ook mag worden

zij niet gewoon het beste met hun kinderen voor? Vast

toegepast bij erfelijke vormen van borst- en darmkanker,

wel, maar de onbedoelde gevolgen zijn verstrekkend. Het

waar de kans dat de drager van het gen de ziekte krijgt

degradeert kinderen namelijk tot producten. Het leidt ertoe

kleiner dan honderd procent is. Dat mag misschien een

dat een kind niet meer als ‘gegeven’ wordt beschouwd,

discussie op de vierkante millimeter lijken, dat is het zeker

maar als iets dat je actief vormgeeft en waarvoor je dus

niet. Waar de ChristenUnie namelijk terecht bang voor

ook volledig verantwoordelijk bent. Als het kind niet aan

was, is een glijdende schaal. Als dit mag, waarom mogen

de verwachtingen voldoet, is het ‘mislukt’ en heb je als

veel onschuldigere aandoeningen dan niet via deze

ouder gefaald. De liefde voor het kind is daarmee niet meer

techniek worden voorkomen? En als dat mag, waarom

onvoorwaardelijk, maar gebonden aan datgene wat jij hebt

mogen embryo’s dan niet ook op niet-medische criteria

uitgedacht. Daarnaast zorgt het voor een fundamentele

worden geselecteerd? Omdat hier geen duidelijkheid over

ongelijkheid in de samenleving. Zij die niet aan dit

kan worden verschaft, dient eerst wetgeving te worden

systeem willen of kunnen meedoen, zetten hun kinderen

ontwikkeld, alvorens wordt overgegaan tot verruiming van

op achterstand, omdat die in mindere mate beschikken

de mogelijkheden.

over de eigenschappen die een maatschappelijk voordeel

De vraag is echter hoe die wetgeving eruit

opleveren. Ook het niet actief vormgegeven van je kind

zou moeten zien. De ChristenUnie wil embryoselectie

wordt dus als een keuze gezien waar je als ouder op wordt

waarschijnlijk volledig aan banden leggen, terwijl

afgerekend. Dat is niet alleen onwenselijk, maar ook

progressieve partijen het willen toestaan. Maar waar ligt de

onmenselijk.

grens dan? Ligt die bij ernstige, erfelijke en ongeneeslijke

>

Polemiek

11


PA M F L E T

juni 2009 :: nr. 10 :: voor en door sociologen :: USOCIA

Democratie: geen sprookje, maar wél het best denkbare politieke systeem Door: Thijs van Dooremalen Is het idee achter democratie te idealistisch? Zo vraagt

ervoor zorgden dat er te weinig goede beslissingen in

Jarl Mooyaart zich af in de laatste Pamflet (nummer 9). Hij

het ‘algemeen belang’ werden genomen en er vooral tijd

beantwoordt deze vraag met een volmondig ‘ja’.

werd besteed aan populaire, onbelangrijke maatregelen.

Zijn belangrijkste punt van kritiek op het democratisch

Ook ik kwam met een voorstel om te sleutelen aan onze

ideaal is dat burgers rekening zouden houden met het

democratie: om het ‘algemeen belang’ beter te dienen,

‘algemeen belang’, terwijl ze in de praktijk vooral bezig

moest de macht van het volk worden ingeperkt en worden

zijn met het naleven van hun eigen belang. Hij verklaart

overgedragen aan instituten als het SCP en de WRR.

dit ideaal dan ook tot een sprookje. Daarom moeten we

Met name op twee punten die ik in dit stuk maakte ben

nadenken over mogelijke alternatieven. Zijn idee is om,

ik radicaal teruggekomen. Ten eerste op het idee dat er in

in plaats van de parlementaire democratie, een ‘politiek

de politiek zoiets zou bestaan als een ‘algemeen belang’,

bedrijf’ in te stellen, waarin een club gekwalificeerde

dat goed is voor alle inwoners van een land. Ten tweede

mensen politiek gaat bedrijven die het algemeen

op de gedachte dat er een beter politiek systeem dan de

landsbelang het best dient.

parlementaire democratie bestaat.

Ik vond het interessant dit stuk te lezen, met name omdat

Aangezien beide punten ook zeer expliciet terugkomen

ik een tijd terug een zelfde soort stuk voor de Pamflet

in Jarls stuk, leek het me interessant om deze twee punten,

schreef (namelijk in Pamflet nr. 2), waarop ik inmiddels

bij wijze van reactie op zijn stuk, uiteen te zetten.

radicaal ben teruggekomen. In dit stuk leverde ik kritiek op de populistische elementen in onze democratie, die

Het eerste punt: bestaat er zoiets als een ‘algemeen landsbelang’? Jarl haalt het werk van Jean-Jacques Rousseau aan, waaraan hij zijn idee van een ‘volkswil’ ontleent. Volgens Rousseau bestaat er een duidelijk onderscheid tussen de wil van allen, een optelling van de particuliere belangen van alle burgers, en de ‘volkswil’, het ‘algemeen belang’ van een volk. Ik denk niet dat deze gedachtegang over de ‘volkswil’ klopt. Het bestaan van een ‘volkswil’ veronderstelt namelijk dat er zoiets als een objectieve politieke waarheid bestaat, die voor het gehele volk het beste is. En het bestaan van een objectieve politieke waarheid veronderstelt weer dat er politieke ideeën zouden zijn, die losstaan van subjectieve aannames - over een waarheid kan immers niet worden getwist. Dat lijkt me een onhoudbare gedachte. Élk politiek idee is namelijk, in ieder geval deels, gebaseerd op subjectieve aannames. Daardoor is het onmogelijk te bepalen welk politiek idee, van alle verschillende ideeën die er onder het volk leven, nu precies moet worden gezien als de

Jean-Jacques Rousseau

12

vertegenwoordiger van de ‘volkswil’. Laat ik dit toelichten aan de hand van het voorbeeld


juni 2009 :: nr. 10 :: voor en door sociologen :: USOCIA

van voormalig minister van Volksgezondheid Els Borst, dat

PA M F L E T

beter systeem dan de democratie?

Jarl in zijn stuk geeft. Hij meent dat zij een van de beste

Wat mij betreft niet. Ik denk dat er twee grote gevaren

ministers is die we ooit hebben gehad, omdat ze gratis

aan dit idee kleven. Ten eerste: machtsmisbruik. Het is een

drugs verstrekte aan hopeloos verslaafden die anders

sociologische wet dat machtsmisbruik in een samenleving

mensen zouden beroven. Dat is een uitermate discutabele,

toeneemt naarmate de macht meer geconcentreerd raakt

subjectieve claim. Er zijn namelijk genoeg mensen die het

en er geen controle op zit.

gratis verstrekken van drugs aan verslaafden juist een heel

Dit zal dan ook gaan plaatsvinden op het moment dat

slecht idee vinden, omdat daarmee élk beetje hoop op

we een politiek bedrijf alle beslissingen laten nemen: ook

dat ze ooit af zullen kicken wordt weggehaald. Anderen

al weten de bazen van het politieke bedrijf dat ze in het

stellen weer dat het verstrekken van drugs aan verslaafden

landsbelang moeten handelen en hun macht dus niet

voorbij gaat aan hun eigen verantwoordelijkheid voor hun

moeten aanwenden om zichzelf te bevoordelen, na een

toestand. Die is volgens deze mensen een eigen keuze, dus

tijd zullen ze tóch in de verleiding komen. En wanneer

is er voor de overheid geen enkele reden om hen te helpen.

niemand hen controleert, zullen ze, stap voor stap, steeds

Hoe bepalen we in deze situatie nou welke mening de

meer beslissingen gaan nemen die níet in het landsbelang

‘volkswil’ vertegenwoordigt? Dat lijkt me niet objectief vast

zijn, maar vooral in hun eigen belang. Denk hierbij maar

stellen: burgers zullen er altijd over van mening verschillen

aan de bankiers, die tegenwoordig zo onder druk liggen:

en een methode om te onderzoeken wat de beste mening

allen waren aangesteld om het belang van de bank te

is, bestaat niet. Dit geldt ook voor alle andere voorbeelden

dienen, maar in de praktijk toch vooral bezig met het

waarin politieke keuzes moeten worden gemaakt. Wat valt

veiligstellen van hun eigen bonus.

er bijvoorbeeld te zeggen over onze belastingtarieven:

Natuurlijk zullen er burgers in protest komen tegen dit

moet iedereen hetzelfde belastingpercentage betalen of

gedrag. Maar het zal voor de bazen van het politieke bedrijf

moeten de zwaarste schouders de zwaarste lasten dragen?

een fluitje van een cent zijn om te stellen dat dit soort

Of over de Nederlandse positie binnen de Europese Unie:

protesten ‘tegen het landsbelang ingaan’ en dat iedereen

moeten we méér of mínder Europees gaan samenwerken?

die hieraan meedoet daarom moet worden opgepakt. Dit

Het moge duidelijk zijn: over politieke keuzes valt nooit

is precies wat er onder leiding van Robespierre’s Grande

objectief te zeggen wat het beste is en daarom moet het

Terreur en allerlei communistische regimes over de hele

idee van een ‘volkswil’ worden verworpen.

wereld, die zich beiden op het idee van Rousseau’s ‘volkswil’

Daarmee wordt ook meteen duidelijk waarom de democratie zo’n briljant systeem is. Aangezien geen enkele burger de morele politieke waarheid in pacht heeft, is het

beriepen, gebeurde: dissidenten belandden onder de guillotine of in een strafkamp. In een democratie kan dit soort zaken allemaal

namelijk onredelijk om de politieke macht in handen te

worden beperkt: door de scheiding der machten, de trias

leggen van één of enkele personen. Waarom zouden die

politica, wordt immers voorkomen dat de macht te veel

personen immers meer recht hebben om hun politieke

geconcentreerd raakt en via het parlement kunnen de

ideeën terug te zien in de samenleving dan anderen? Er

machthebbers worden gecontroleerd. Daarnaast kunnen

blijft daarom slechts één redelijke optie over: álle burgers

burgers zich ook nog eens door middel van het vrije woord

invloed geven op het beleid dat in een land wordt gevoerd.

of burgerlijke ongehoorzaamheid tegen de politiek aan

En de enige weg hiertoe is via het algemeen stemrecht, dus

bemoeien, zonder dat ze kans lopen te worden opgepakt.

via de democratie.

Dit brengt me bij het tweede gevaar van afschaffing van de democratie: zullen de problemen waar burgers

We hebben nu gezien dat de argumentatie vóór het

mee zitten nog wel worden gesignaleerd? Met name

inruilen van de democratie voor een ander politiek

door middel van hun stemrecht, maar ook door middel

systeem in ieder geval al sneuvelt op één uitermate

van het schrijven van krantenartikelen of het organiseren

belangrijk punt. Maar laten we for the sake of the argument

van protestacties, kunnen burgers aangeven met welke

even aannemen dat er wél zoiets als een ‘volkswil’ bestaat.

problemen ze zitten: als veel burgers op een bepaalde

Is het politieke bedrijf dat Jarl voorstaat in dat geval een

>

13


PA M F L E T

juni 2009 :: nr. 10 :: voor en door sociologen :: USOCIA

Nu is het uiteraard niet zo dat een politiek bedrijf het enige mogelijke alternatief voor de democratie is. Jarl stelt dat er vele andere mogelijkheden zijn en dat we goed moeten onderzoeken of daar een goed alternatief tussen zit. Ik ben het hier in principe mee eens, maar vrees dat elk van de tot nu toe bedachte alternatieven de hierboven besproken problemen in zich draagt: allen kunnen géén beter antwoord bieden op de vraag wat ‘het beste’ voor het land is dan de democratie en allen kunnen de problemen van machtsmisbruik en ongesignaleerde maatschappelijke problemen niet beter voorkomen. Natuurlijk ben ik niet blind voor de nadelen van het systeem, zoals mensen die stemmen zonder dat ze zich in politieke vraagstukken hebben verdiept. Jarl haalt dan ook terecht het citaat van Churchill over het beste argument tegen democratie, namelijk een gesprek van vijf minuten met de gemiddelde stemmer, aan. Uit een ander mooi citaat van Churchill blijkt echter dat hij, ondanks dit soort bezwaren, tóch een voorstander van de democratie was: ‘Democracy is the worst form of Maximilien de Robespierre, leider van de Grande Terreur: bestuur op basis van de ‘volkswil’.

politieke partij stemmen, is dit voor de politiek een signaal dat de problemen die deze partij aankaart onder het volk leven. In een politiek bedrijf kan dit niet worden gegarandeerd. Daarin bestaat immers geen directe aansluiting tussen machthebbers en burgers, waardoor maatschappelijke problemen veel minder snel duidelijk worden. Het wordt dan voor de politiek moeilijker om te doen wat haar belangrijkste taak is: het oplossen van maatschappelijke problemen, om burgers een gelukkig leven te bieden.

14

Government, except for all those others that have been tried’. Daar kan ik me alleen maar bij aansluiten. Tot het moment dat er een briljant denker opstaat, die met een geweldig nieuw systeem komt, blijf ik dan ook overtuigd democraat.


juni 2009 :: nr. 10 :: voor en door sociologen :: USOCIA

PA M F L E T

Paringsdans Door Mark Veenbrink De Hollandse boerka gaat weer uit, de benen worden weer ontbloot. In het park tref je zo nu en dan een vrijend stelletje, en ook in Den Haag hebben de hormonen vrij spel. De paringsdans van nu enkele weken geleden roept bij mij herinneringen op uit mijn kindertijd. Ik weet nog dat ik vroeger niet zoveel moeite had met het ten huwelijk vragen van de dames, en denk mij zelfs te kunnen herinneren dat deze vraag ook enkele malen met ja beantwoord werd. Maar trouwen was natuurlijk nog helemaal niet aan de orde. Helaas ben ik nu al deze potentiële huwelijkspartners uit het oog verloren. De gedane investering heeft dus weinig opgeleverd. Gelukkig vindt de paringsdans meestal wel op het juiste moment plaats. Het is intussen mei, en zoals een bekend spreekwoord stelt, leggen in deze maand alle vogels een ei. De mannen strijden voor de mooiste vrouwtjes, al lijken er tegenover mij op een schoorsteen ook enkele mannetjes zo zelfverzekerd dat ze al fluitend afwachten tot een vrouwtje hen vindt. Ik ben helemaal geen kenner, dus weet niet te vertellen wat voor een soort vogel dit is. Een beetje een vreemde vogel vind ik het. Ik woon in een vrij vogelrijke buurt die vorig jaar nog is omgedoopt tot een Vogelaarwijk. Erg toepasselijk dus. Inmiddels is het vogeltje van de schoorsteen verdwenen. Ik hoop voor hem dat hij een partner heeft gevonden. Hij heeft er tenslotte zo zijn best voor gedaan. In Den Haag lijkt de maand mei ook zijn invloed te hebben. Maar dan op een manier die ik bij de vogeltjes nooit heb gezien. Ook kan ik mij niet herinneren tegen meisjes gezegd te hebben dat ik hen níét ten huwelijk zou vragen. Die opmerking zou niet zoveel toevoegen. Toch heeft een klein deel van onze diersoort de afgelopen weken een nieuwe paringsdans uitgevonden. Of eigenlijk meer een feestelijke afwijzingsdans. Fractievoorzitters buitelden de afgelopen weken over elkaar heen om hun gebrek aan liefde voor een andere fractievoorzitter kenbaar te maken. Wij gaan niet met hem. En wij ook niet. En ik vind hem dan ook wel een beetje een vreemde vogel, maar toch. Nu verwacht ik niet dat de meisjes die ik bij voorbaat kenbaar maak niet te willen trouwen hieronder gebukt zullen gaan. Waarschijnlijk laat het ze koud. Maar in dit geval lijkt de opmerking zelfs het tegenovergestelde effect te hebben. Nu zijn de verkiezingen pas over anderhalf jaar, mag trouwen pas vanaf een volwassen leeftijd en past niet iedereen zomaar bij iedereen. Kortom: aan anderen kenbaar maken dat ze geen potentiële huwelijkspartner zijn dient geen enkel doel. Nou ja, het zijne misschien. Want media-aandacht blijkt zeer veel waard. Spreken is zilver, zwijgen is goud. Maar dat vond ik een beetje een slappe titel. Gelukkig bleek er toch een match mogelijk. De achternaam van deze CDA voorman bleek ook een anagram te zijn van het ledenbestand van de partij van zijn geliefde. Tja. Ik zal vanmiddag nog eens kijken hoe het met het vogeltje gaat.

15


PA M F L E T

juni 2009 :: nr. 10 :: voor en door sociologen :: USOCIA

OpleidingsCommissie Sociologie Wat heeft de opleidingscommissie van sociologie dit jaar gedaan? De opleidingscommissie van sociologie is dit jaar druk bezig geweest met allerlei activiteiten die met het onderwijs van sociologie te maken hebben. Hieronder kun je onze belangrijkste activiteiten op het gebied van onderwijs nalezen. Bovendien werpen we alvast een blik op het aankomende studiejaar. -

In de vorige Pamflet hebben we iets verteld over de vernieuwde vorm van het honours programma. Vanaf volgend jaar gaat het zogenoemde Von Humboldt College van start. Dit programma is gericht op studenten die nu in het eerste studiejaar zitten en goede studieresultaten hebben gehaald. Zij worden schriftelijk benaderd. Wat hebben wij als opleidingscommissie aan dit programma voor excellente studenten bijgedragen? We hebben input geleverd op de invulling van de disciplinaire cursus binnen dit traject. Studenten kunnen namelijk kiezen voor een interdisciplinair of juist een opleidingsspecifiek tracé. Meer informatie kun je op www.uu.nl en de studiegids vinden.

-

Afgelopen maand zijn we samen met managementteamlid Pieter Bokhoven druk bezig geweest met het schrijven van een nota over uitdagend onderwijs. In deze nota, gebaseerd op 20 panelgesprekken, staan tips en aanbevelingen in om het onderwijs binnen sociologie kwalitatief te verbeteren. Ben je geïnteresseerd in deze nota? Mail dan naar: ocsociologie-studenten@fss.uu.nl

-

Aan het begin van het jaar hebben we een enquête gemaakt voor studenten die vorig jaar gestopt waren met de studie sociologie. Het doel was om te achterhalen wat voor hen de redenen waren om te stoppen met de studie sociologie. De conclusies hadden vooral te maken met het feit dat ze sociologie als tweede keus hadden.

-

Het facultair managementteam wil graag dat de bachelor meer als een afgeronde opleiding gezien gaat worden. Om die reden is er vanaf volgend jaar de mogelijkheid voor sociologiestudenten om een stage in de profileringruimte te gaan volgen. Je kunt het in de nieuwe studiegids vinden die je bij het studiepunt kunt krijgen. De stage is 7,5 ECTS waard en is een unieke kans om je sociologische kennis in de praktijk te brengen.

-

Aankomend studiejaar zullen er twee sociologiestudenten in de faculteitsraad zitting gaan nemen. Deze studenten zijn: Job van den Berg en Marleen Wierenga. Deze raad bestaat uit 7 studentleden en docentleden en controleert en adviseert het facultair managementteam van de faculteit sociale wetenschappen.

-

Volgend jaar kun je de opleidingscommissie van sociologie nog steeds bereiken op het e-mailadres: ocsociologie-studenten@fss.uu.nl

-

Vanaf volgend jaar zal de opleidingscommissie sociologie uit de volgende studentleden bestaan: Eduard Schmidt, Jan de Groot en Stefan Fiddelaar. Pieter Bokhoven blijft nog een jaar studentlid van het managementteam van het departement maatschappijwetenschappen.

Tot slot willen wij al onze panelleden hartelijk bedanken voor hun goede input. Wij hopen dat er volgend jaar weer zoveel enthousiaste studenten zullen zijn die samen met ons willen nadenken over het verbeteren en controleren van het onderwijs binnen sociologie. Groeten, Eduard Schmidt, Denise Wassenaar en Job van den Berg

16


juni 2009 :: nr. 10 :: voor en door sociologen :: USOCIA

PA M F L E T

We kunnen het niet vaak genoeg herhalen. Voor het Pamflet zijn we nog steeds op zoek naar nieuwe schrijvers én redacteuren. Ervaring is absoluut niet nodig, en alle soorten bijdragen zijn welkom: oproerende actiestukken, verslagen van activiteiten, columns, beschouwingen van welke aard dan ook, betogen, gedichten, dagboekfragmenten, verfrissende inzichten, informatieve updates, complete nieuwe theorieën en wat voor ei je ook kwijt wilt. Voel je het enthousiasme al omhoog komen, mail dan naar pamflet.usocia@gmail.com, bel of sms naar 0646406564, surf naar www.usocia.nl of spreek een redacteur aan!

17


PA M F L E T

18

juni 2009 :: nr. 10 :: voor en door sociologen :: USOCIA


juni 2009 :: nr. 10 :: voor en door sociologen :: USOCIA

PA M F L E T

19


Schrijf mee aan pamямВet!

Pamflet juni 2009  

Verenigingsperiodiek der Sociologievereniging Usocia Utrecht

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you