Issuu on Google+

Üsküdar'da Yönetime Kat›lma D O Ç .

D R .

H A L ‹ S

Y U N U S

E R S Ö Z

‹stanbul Üniversitesi

Girifl Günümüz ça¤dafl demokrasilerinde, yerel yönetimler demokratik geliflme ve yap›lanman›n temel koflulu olarak nitelendirilmektedir. Çünkü, bu yönetimler yerel s›n›rlar içinde yaflayan halk›n kat›l›m›na imkan sa¤layan kurumlard›r. Yerel yönetimler kat›l›m›n gerçekleflti¤i ilk basamak kurum oldu¤undan dolay› ayn› zamanda yerel halk›n kat›l›m anlay›fl›n›n biçimlendirildi¤i kurumlar olarak da büyük öneme sahiptir. Kuflkusuz bir ülkede yerel yönetimlerin halk›n, kararlar›n saptanmas›, uygulanmas› ve denetlenmesi süreçlerine kat›l›m›na imkan veren bir yaklafl›m içinde hareket etmesi merkezi düzeyde etkin bir kat›l›m düzeyine ulafl›lmas›nda da temel faktör olmaktad›r. Di¤er taraftan günümüz dünyas›nda sadece seçimler arac›l›¤›yla bu kurumlar›n yöneticilerinin belirlenmesi ve halk›n seçim dönemlerinde yönetimin karar ve eylemleriyle ilgili kanaatlerini belirtmeleri yeterli görülmemekte ve yerel yönetimlerden kat›l›mc› mekanizmalar gelifltirmesi beklenmektedir. Bu beklentinin art›fl›nda, gerek neo-liberal politikalar ve gerekse yeni kamu yönetim anlay›fl› ile biçimlenen kent yönetimlerinin tesis edilmesi gereklili¤i büyük bir etkiye sahiptir. Bu yeni anlay›fl bir yandan kat›l›m› teflvik ederken di¤er yandan mahalli nitelikte hizmetlerin üretim ve da¤›t›mda özel sektörü ve özellikle de sosyal politikalar›n sa¤lanmas›nda sivil toplum kurulufllar›n› daha etkin hale getirmektedir. Kuflkusuz hizmetlerin sa¤lanmas› süreci halk›n yönetime kat›l›m› için genifl f›rsatlar sunmaktad›r. Üsküdar’da yönetime kat›lma bafll›kl› bu çal›flman›n amac›, yeel yönetimlerde yönetime kat›lma tür ve biçimlerini Üsküdar ilçesi merkezli ele almak ve Üsküdar belediyesinin kat›l›m imkanlar›n› gelifltirmek amac›yla oluflturdu¤u mekanizmalar› ortaya koymakt›r. ‹ki k›s›mdan oluflan çal›flman›n ilk k›sm›nda


Ü S K Ü D A R

S E M P O Z Y U M U

V I

Üsküdar Belediye Meclisi

kavramsal çerçeve ve yerel yönetimlerde kat›l›m tür biçimleri incelenmifl, ikinci k›sm›nda ise Üsküdar belediyesi halka yönetime katma anlay›fl› ele al›nmaya çal›fl›lm›flt›r. Çal›flmada Üsküdar belediyesinin halk›n yönetime kat›lmas›na yönelik yaklafl›m› ve bu çerçevede belediye taraf›ndan yap›lan giriflimlerle ilgili bilgiler derinlemesine mülakat yöntemiyle derlenmifltir. Yar› yap›land›r›lm›fl bir mülakat formu haz›rlanarak belediye yöneticileri ve yard›mc›lar› ile mülakat gerçeklefltirilmifltir. I. Yerel Yönetimlerin Dayand›¤› De¤erler Yerel yönetimlerin üzerinde yükseldi¤i 5 temel vard›r. Bunlar; özgürlük, kat›l›m, etkinlik, eflitlik ve refah olarak s›ralanmaktad›r. Görüldü¤ü gibi, yerel yönetimlerin varl›k nedenlerinden biri kat›l›md›r. Kuflkusuz ça¤dafl bir yerel yönetim bu de¤erlerin tümüne sahip olan ve gereklerini yerine getiren bir yönetim olmal›d›r. Özgürlük: Yerel yönetimlerde özgürlü¤ün anlam›, yerel özerklik anlay›fl› ve devletin yerel yönetimlerin iflleyifline kar›flmas›n›n önlenmesine dayanan bir tür özerkliktir. Buna göre yerel özerklik, bu kurumlar›n yerel hizmetleri yasal s›n›rlar içinde kalarak düzenleme ve yönetme hak ve yetkisine sahip olmas›d›r (Ery›lmaz, 2006: 123). Kuflkusuz, özerklik hizmetlerde etkinli¤i ve verimlili¤i gerçeklefltirme arac› olup, yerel yönetimlere karar alma serbestisi ve serbestçe organlar oluflturma yetkisi vermektedir (Tortop, 1991: 4).

312


Ü S K Ü D A R ’ D A

Y Ö N E T ‹ M E

K A T I L M A

Kat›l›m: Yerel yönetimler halk›n yönetime gerçekten kat›labildi¤i en demokratik birimlerdir. Zaten demokratik bir kurum olarak yerel yönetimlerin halk›n yönetime kat›l›m›na imkan sa¤layacaklar›na ve yerel düzeyde kat›l›m gelene¤inin oluflmas›n› gelifltirebileceklerine vurgu yap›lmaktad›r. Yine bu kurumlar halk›n yönetime kat›labilmesi ve idareyi denetleyebilmesinin en kolay ve en etkili düzeyi olarak nitelendirilmektedir. Etkinlik: Yerel yönetimlerle ilgili neredeyse tüm geleneksel teorilerin merkezinde yerel kendi kendine yönetimin demokratik de¤erleri ve bu kurumlar›n daha üst düzey yönetimlere göre kamu hizmetlerini sa¤lamada daha etkin oldu¤u sav› vard›r. Yerel yönetimler mahalli düzeydeki kamu hizmetlerini merkezi yönetimlere göre etkin bir biçimde sunarlar. Yerel yönetimler halka en yak›n yönetim birimleri olup, Jones ve Stuart’›n ifade etti¤i gibi, bu kurumlar›n yerel nüfusa fiziki yak›nl›¤›n›n say›s›z faydas› vard›r. Öncelikle yerel yönetimler mahalli sorunlar› daha kolay bir flekilde tespit edebilir ve ortadan kald›rabilir. Yerel halk kararlara daha fazla etki eder ve bu yerel yönetimleri daha sorumlu davranmak zorunda b›rak›rlar. Bu yazarlara göre yerel yönetimlerin en önemli özelli¤i mahalli duyarl›l›¤› ve sorumlulu¤udur (Ersöz, 2004: 55). Eflitlik: Yerel yönetimler bireylerin yerel düzeydeki siyasal süreçlere kat›l›m›n› kolaylaflt›rmak ve dolay›s›yla siyasal geliflimlerine katk›da bulunmak suretiyle toplumda eflitli¤in geliflmesine imkan sa¤lar (Y›ld›r›m, 1994:35). Öte yandan Mill, yerel yönetimleri 19. yüzy›lda kasabalar ve ülke genelindeki parlamentoda daha üst görevlere gelebilecek önemli kifliler ve daha genifl seçmen kitleleri için bir e¤itim alan› olarak görmüfltür (Ersöz, 2004: 56). Refah: Yerel yönetimlerden beklenilen mahalli nitelikteki kamu hizmetlerini etkin, verimli ve yerel koflullara duyarl› bir biçimde yöneterek refah› art›rmalar›d›r. Bu kurumlar toplumun ihtiyaçlar›n› karfl›layacak faaliyetlerde bulunarak refah duygusunu gelifltirirler. Yerel yönetimler, gelir ve harcamalar yoluyla, kamu hizmetlerini sa¤lamak suretiyle ve Refah üzerinde etkili, ancak ikincil düzeyde öneme sahip olan unsurlar olan fiziki çevre, ifl yaratma, ulafl›m imkanlar›, fiziksel sa¤l›k ve kiflisel esenlik ve güvenlik koflullar› ile vatandafllar›n refah›na etki ederler (Ersöz, 2004: 77-86). II. Yerel Yönetimlerde Yönetime Kat›lma “Halk›n sesi Hakk’›n sesi” biçimindeki Latin özdeyifli ve John Stuart Mill’in “toplumun bütün isteklerini karfl›layabilecek tek hükümet biçimi, bütün halk›n yönetime kat›ld›¤› hükümettir; en küçük kamu görevine olsun kat›l›m yararl›d›r; her alandaki kat›lma, toplumun genel geliflme düzeyinin elverdi¤i ölçüde genifl olmal›d›r” ifadesi her düzeydeki kat›l›m›n önemine iflaret etmektedir. Kat›l›m kavram› ise genel olarak, kamu politikalar›n›n saptanmas›nda, uygulanmas›nda ve denetlenmesinde yer alma ve iktidar› kullanan kiflilerin kararlar›n› etkilemeye yönelik tüm eylemler ve ifllemler olarak tan›mlanabilir (Çiftçi, 1996: 10).

313


Ü S K Ü D A R

S E M P O Z Y U M U

V I

Yönetime kat›l›m, siyasal ve yönetsel kadrolar›n belirlenmesinden ziyade, karar alma ve kararlar›n uygulanma ve denetlenmesi süreçlerine halk›n kat›l›m›d›r. Yine yönetime kat›lma karar alma, planlama ve yönetime halk› katma, dinleme, bilgi verme ve dan›flma olarak ifade edilebilir. Yerel yönetimler ise vatandafllar›n mahalli düzeydeki ihtiyaçlar›n›n karfl›lanmas›na yönelik kararlar›n al›nd›¤› ve uyguland›¤› kurumlar olmas› dolay›s›yla kat›l›mc› demokrasinin kurumsallaflmas›na uygun yönetim birimleridir. Bu kurumlar yönetime kat›lmada ilk basamak olarak büyük önem arzederler. Çünkü bu kurumlar hem kamusal hizmetlerin yerine getirilmesinden ve hem de demokratik iflleyiflin hayata geçirilmesinden sorumlu olduklar› için yönetime kat›lman›n ilk basama¤› olarak öne ç›kmaktad›rlar. Demokratik prensiplere göre yönetilme ve yerel halk›n gündelik yaflam›n› do¤rudan etkileyen kararlar› al›nd›¤› kurumlar olmas›, yerel yönetimlerde etkin kat›l›m mekanizmalar›n›n tesisini gerektirmektedir. Ayr›ca, bu mekanizmalar›n kurulmas›, etkin ve verimli bir yönetime ulafl›lmas› için de oldukça önemlidir. Di¤er bir ifadeyle yerel düzeyde yönetim ve yerel halk-hemflehri iflbirli¤ini gerektiren nedenlerin ilki yerel yönetimlerin demokratik yönünün yan› s›ra, halk›n karar alma sürecine ve programlar›n haz›rlanmas›na kat›l›m›, görüfllerinin al›nmas›, bilgilendirilmesi olarak biçimlenen yönetsel iflleyifle aktif kat›l›m› sa¤lanarak etkinlik ve verimlili¤in sa¤lanmas›d›r. ‹kincisi ise izlenen politikalar›n halka aç›klanmas› ve yerel halk›n belediye hizmetlerine karfl› olumlu bir tutum tak›nmalar›n› sa¤lanmas› amac›na dayanmaktad›r (Öner, 2006: 18-19). Di¤er taraftan, kat›l›m yaln›zca siyasal sistemin kat›l›mc› bir yönetim anlay›fl›n› tesis etmesiyle afl›lacak bir sorun de¤ildir. Halk›n demokrasiyi alg›lama ve demokratik kültürü benimseme düzeyine de ba¤l›d›r. Bu nedenle de ço¤ulcu demokrasinin s›k s›k askeri müdahalelerle kesintiye u¤rad›¤› ülkemizde halk›n yönetime kat›l›m e¤ilimini gelifltirecek e¤itsel ve kültürel etkinliklere ihtiyaç duyuldu¤u da bir gerçektir. Kuflkusuz, yerel yönetimlerde dahil olmak üzere tüm yönetim birimlerinde son y›llarda “yeni kamu yönetimi” yaklafl›m› çerçevesinde önemli ad›mlar at›lmas›na ra¤men etkin bir kat›l›m sisteminin var oldu¤undan söz edilemez. Yeni kamu yönetim anlay›fl›na göre kat›l›m, bireylerin yönetim sürecine sadece siyasal temsilcileri arac›l›¤›yla dolayl› bir flekilde de¤il do¤rudan kat›labilmesidir. Bu yaklafl›m›n benimsenmesinde, bireyin güçlenmesi, bireye verilen önemin artmas›, demokratik geliflmeler ve do¤rudan kat›l›m araç ve yöntemlerinin geliflmesinin pay› büyüktür. Nitekim, Yeni kamu yönetimi yaklafl›m›nda “kat›l›mc›l›k, saydam, hesap verebilir, insan hak ve özgürlüklerini esas alan kamu yönetiminin oluflturulmas›; kamu hizmetlerinin adil, sürekli, kaliteli, etkili ve verimli bir biçimde yerine getirilmesi esas al›nmaktad›r.

314


Ü S K Ü D A R ’ D A

Y Ö N E T ‹ M E

K A T I L M A

III. Belediyelerde Yönetime Kat›lma Türleri A. Dan›flma Dan›flma, yönetimin karar alma sürecinde yönetilenlerin görüfllerine baflvurmas› olarak aç›klanmaktad›r. Yerel yönetimler düzeyinde dan›flma ise yerel yönetim organlar›n›n kararlar›n› oluflturmada, kararlar›n› biçimlendirmede yerel halk›n görüfllerinden faydalanmas› demektir. Nitekim, 5393 say›l› Belediye Kanunu ve di¤er yeni yerel yönetim mevzuat› yerel nitelikte kararlar al›nmadan önce hemflehrilere dan›fl›lmas›n› öngörmektedir. Belediye Kanunu’nun hemflehri hukuku bafll›kl› 13. maddesine göre “herkes ikamet etti¤i beldenin hemflehrisidir. Hemflehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine kat›lma, belediye faaliyetleri hakk›nda bilgilenme ve belediye idaresinin yard›mlar›ndan yararlanma haklar› vard›r. Belediyeler, kurumsal veya bireysel düzeyde dan›flma ifllevinin yerine getirilebilece¤i, farkl› yaklafl›m ve düflüncelerin aç›klanabilece¤i platformlar oluflturmal›d›r. Yerel düzeyde halk› tan›mak, onlar›n de¤erlerini, yerel hizmetlere yaklafl›m ve taleplerini belirlemek aç›s›ndan dan›flma, etkin yöntemlerden biridir. Yine dan›flma yönetim ile yönetilenler aras›nda uyum sa¤lamaya yönelik bir çabad›r. Ayr›ca, dan›flma ifllevinin yerel düzeyde toplumun de¤iflik kesimlerini de kapsayacak biçimde kurumsallaflt›r›lmas›, yerel yönetimlere halkla sa¤l›kl› etkileflim sa¤lamas›n›n yan›nda farkl› görüfllere ulaflma imkan› da vermektedir (Öner, 2001, 106). B. ‹flbirli¤i ‹flbirli¤i k›saca, yönetim ve yönetilenlerin kentsel karar alma süreçleri ve kentsel hizmetlerin sa¤lanmas›nda birlikte hareket etmesi olarak tan›mlanabilir (Öner, 2006: 20). ‹flbirli¤i yönetimi daha ziyade kararlaflt›r›lm›fl kentsel hizmetlerin sa¤lanmas›na ilgili sivil toplum kurulufllar›n›n kat›l›m› ile biçimlenmektedir. Daha yayg›n biçimiyle yerel yönetimin yürüttü¤ü bir hizmetin sa¤lanma sorumlulu¤u, yani planlama, finansman ve denetim sorumlulu¤u bu kurumda kalmas› kofluluyla hizmetin üretim ve da¤›t›m›n›n k›smen veya tamamen sivil toplum kurulufluna b›rak›lmas›d›r. Kuflkusuz, yerel hizmetlerin sa¤lanmas›nda sivil toplum kurulufllar› ile iflbirli¤i yap›lmas›, yerel halk›n belirli hizmetler ölçe¤inde de olsa karar alma, uygulama ve denetleme süreçlerine daha etkin kat›l›m›na ve kat›l›m gelene¤inin oluflmas›na imkan verir . Üstelik, belirli hizmetlerdeki iflbirli¤i, sivil toplum kurulufllar›n›n yerel yönetimin di¤er süreçlerine kat›l›m›na do¤ru geniflleyecek ve yerel demokrasinin kurumsallaflmas›na katk› sa¤layacakt›r. Ayr›ca, kamu yönetim ayg›t›n›n özellefltirme ve kamu harcamalar›n›n k›s›lmas› ile küçültülmesi anlay›fl›na dayanan neo-liberal politikalar ile kamu hizmetlerinin sa¤lanmas›nda piyasa koflullar›n›n hakim k›l›nmas›n› içeren kamu yönetimi ilkeleri, yerel kentsel sosyal refah hizmetlerinin sa¤lanmas›nda 315


Ü S K Ü D A R

S E M P O Z Y U M U

V I

sivil toplum kurulufllar› ile iflbirli¤inin h›zla geliflece¤ini göstermektedir (Ersöz, 2006, 39-41). C. Bütünleflme Bütünleflme, yerel yönetim organlar› taraf›ndan kurulan yürütme komite veya kurullar›na bireysel temsilcilerin veya yerel düzeydeki örgütlenmelerin temsilcilerinin al›nmas› ile ortaya ç›kmaktad›r. Üstelik bu temsilciler bulunduklar› komite veya kurulun yöneticisi konumuna yükselebilmektedirler. Böylece yöneten-yönetilen ay›r›m› yerini yöneten-yönetilen eflitlenmesine b›rakmaktad›r Ülkemizde ise yeni yerel mevzuat›nda kurumsal iflleyifle hemflehrilerin, uzmanlar›n ve çok çeflitli yerel unsurlar›n kat›l›m› düzenlenmifltir. Ancak, bu kat›l›m düzeyi daha çok dan›flma ifllevi ile s›n›rland›r›lm›flt›r (Öner, 2006: 20). Nitekim, belediye Kanunu’nun 13. maddesinde belediyenin, “hemflehriler aras›nda sosyal ve kültürel iliflkilerin gelifltirilmesi ve kültürel de¤erlerin korunmas› konusunda gerekli çal›flmalar› yapmas› ve bu çal›flmalarda üniversitelerin, kamu kurumu niteli¤indeki meslek kurulufllar›n›n, sendikalar›n, sivil toplum kurulufllar› ve uzman kiflilerin kat›l›m›n› sa¤layacak önlemleri almas› gerekti¤i düzenlenmifltir. IV. Belediyelerde Yönetime Kat›lma Biçimleri Yerel yönetimler düzeyinde seçimler d›fl›nda uygulamada öne ç›kan kat›l›m biçimleri ise halk oylamas›, mahalle düzeyinde kat›lma, hemflehri toplant›lar› ve meclis kararlar›na kat›lma, yerel gündem 21 ve kent konseyleri uygulamalar›d›r. Ayr›ca, geliflen iletiflim teknolojileri, internet, halka, yönetim süreci içinde yer alma ve bu sürece kat›lma imkan› vermektedir. A. Halk Oylamas› Yoluyla Kat›lma (Referandum) Halk›n yönetime kat›l›m kanallar›ndan biri olan referandum yöntemi, yerel yönetimlerle ilgili baz› uluslar aras› metinlerde öngörülmüfltür. Öyle ki, Avrupa Yerel Özerklik fiart›nda yerel yönetimlerin s›n›rlar›n›n de¤ifltirilmesi konusunda “referandum” yönteminin uygulanmas› hükmü bulunmaktad›r. Yine, Avrupa Kentsel fiart›’nda ise beldenin gelece¤iyle ilgili bütün büyük projeler konusunda hemflehrilere dan›fl›lmas›, halk›n bilgilendirilmesi ve yerel halk›n karar alma sürecinin aktif bir parças› haline gelmesi gerekti¤i vurgulanm›flt›r.

316


Ü S K Ü D A R ’ D A

Y Ö N E T ‹ M E

K A T I L M A

Üsküdar Gençlik Meclisi

Referandum yöntemi, yerel toplulu¤un gerçek e¤ilimlerinin saptanmas›n›n en etkin yoludur. Bu yöntemle, yerel düzeydeki önemli konularda halk›n görüfllerinin al›nmas› veya sunulan çözüm önerilerinden hangisinin üzerinde yo¤unlafl›ld›¤›n›n tam olarak belirlenebilmesi sözkonusudur (Öner, 2001, 109-110). Referandum yöntemine genelde, kentin yönetim modelinin de¤ifltirilmesi veya mevcut modele de¤ifliklikler yap›lmas›, uzun vadeli ve büyük miktarda belediye tahvilleri ç›kar›lmas›, belediye vergi oranlar›n›n yükseltilmesi veya azalt›lmas›, belediyenin baflka belediyelerle birleflmesi veya s›n›rlar›n›n de¤iflmesi gibi önemli konular için yönelinebilmektedir. Ülkemizde ise 5393 Say›l› yasan›n 4. ve 8. maddelerine göre referanduma sadece belediye kurulmas›, belediyelerin birleflmesi ve s›n›rlar›n de¤iflmesi konular›nda baflvuruabilmektedir. B. Sivil Toplum Örgütleri Arac›l›¤›yla Kat›lma Yerel yönetimler gibi sivil toplum örgütleri de demokrasinin vazgeçilmez unsurlar›d›rlar. Hükümet d›fl› kurulufllar olarak nitelendirilen sivil toplum kurulufllar›, topluma ait yap›lard›r. Bireylerin ihtiyaçlar›n› karfl›lamak amac›yla meydana getirdikleri birliklerdir. Bu kurulufllar›n yerel kat›l›m ba¤lam›ndaki en önemli rolü, birey veya gruplar ile devletler ve çokuluslu iflletmeler aras›nda arabulucu pozisyonuna sahip olmalar›d›r. Sivil toplum kurulufllar›n›n kamu yönetimi ayg›t› ve bireyler aras›ndaki arabulucu pozisyonunda, devleti tamamlay›c›destekleyici, devlet karfl›t› ve reforme edici olmak üzere 3 role sahip oldu¤u görülmektedir (Ersöz, 2007: 115). Bu kurulufllar, arabulucu fonksiyonu ile yerel kesim veya gruplar›n talep ve beklentilerinin iletilmesinde önemli ve etkili bir 317


Ü S K Ü D A R

S E M P O Z Y U M U

V I

araç haline gelmifllerdir. Üstelik, yeni kamu yönetim anlay›fl› çerçevesinde kamu hizmetlerinin sa¤lanmas›na sivil toplum örgütlerinin artan oranda yararlanma anlay›fl› bu kurulufllar›n kat›l›m düzeyini art›rmaktad›r. Bu ba¤lamda yerel yönetimler, çeflitli alanlarda bu kurulufllarla iflbirli¤i ve ortakl›k kurabilmektedir. ‹flbirli¤i ise baflta yafll›, hasta, engelli, kad›n ve çocuklar›n korunmas›na yönelik sosyal yard›m (ayni ve nakdi yard›mlar›n da¤›t›m›) ve sosyal hizmetler (huzurevi, bak›mevi, kad›n s›¤›nma evi, özürlüler merkezleri), olmak üzere, e¤itim, çevre ve çevre sa¤l›¤›n›n korunmas› gibi çok çeflitli alanlara do¤ru genifllemektedir (Ersöz, 2006, 39-41) C. Mahalle Düzeyinde Kat›lma Mahalle, toplumsal idari örgütlenmenin ilk basama¤›n› teflkil eder. Bu birimler, halk›n yönetime kat›labildikleri ilk basamak olarak da toplumsal öneme sahiptirler. Mahalleler en az nüfuslu yönetimler olarak, kent yönetiminde etkin kat›l›m, ço¤ulculuk, temsil ve halk denetimi fleklinde özetlenebilecek demokratik ilkelerin prati¤inin yap›labilece¤i toplumsal ve yönetsel birimlerdir (DPT, 2001: 25). Mahalle kat›l›m kanallar›n›n varl›¤›, yerel yönetimlerin yap›s›n›n büyüdü¤ü ve kat›l›m imkanlar›n›n zorlaflt›¤› düflünüldü¤ünde çok daha önemli hale gelmektedir. Mahalle kat›l›m› iki boyutta gerçekleflmektedir. Birincisi mahalleyi temsilen mahalle muhtar›n›n yönetime kat›l›m›, ikincisi mahalle toplant›lar›d›r. Mahallelerin seçilmifl yöneticileri olan muhtarlar belediye yönetimi ile do¤rudan bir iliflki içinde olup, yönetsel karalar üzerinde etkili olabilmektedir. Üstelik, muhtarlar bireysel iliflkilerin yan› s›ra belediyeler taraf›ndan genelde periyodik olarak tertip edilen tüm muhtarlar›n kat›ld›¤› toplant›larla da kent halk›n›n ihtiyaç ve beklentilerini aktarabilmektedirler. Mahalle toplant›lar› ise mahalle kat›l›m›n sa¤land›¤› toplant›lard›r. Ayn› zamanda, bu toplant›lar, çal›flmalar hakk›nda kent halk›na bilgi aktar›lan ve halk›n hizmetler hakk›ndaki düflüncelerinin al›nd›¤› ortamlard›r. D. Hemflehri Toplant›lar› Kent halk›n›n, belediye yönetimlerine kat›l›mlar› genelde belediyelerin sa¤lad›¤› kat›l›m imkanlar› çerçevesinde gerçekleflmektedir. Hemflehri toplant›lar› da bu nitelikte tertiplenmekte olup, belediye baflkanlar› ve kurumun di¤er yöneticileri bu toplant›lara kat›larak halk› dinlemekte, ortaya konulan sorunlara hemflehrilerle birlikte çözüm aramaktad›rlar. Bu toplant›larda, halk bilgilendirmekte ve yönetimin eylem ve ifllemleri yöneticiler, uzmanlar ve halk taraf›ndan tart›fl›lmaktad›r. Toplant›lar›n belediye meclisi ve yöneticilerinin alacaklar› kararlara etkisi yüksek oldu¤u gibi, hemflehri toplant›lar› halkla yönetim aras›nda sa¤l›kl› bir bilgi ak›fl›n›n kurulmas›na ve yürütülmesine hizmet etmektedir. Ülkemizde, belediyeler taraf›ndan baflvurulan en yayg›n 318


Ü S K Ü D A R ’ D A

Y Ö N E T ‹ M E

K A T I L M A

kat›l›m biçimi halk günü, mahalle meclisi vb. isimler alt›nda yap›lan hemflehri toplant›lar›d›r (DPT, 2001: 117-118). E. Meclis Toplant›lar›na Kat›l›m Meclis toplant›lar› di¤er bir kat›l›m alan›d›r. Bu toplant›lara kat›l›m sa¤lanarak, halk›n dilek, öneri ve flikayetlerini do¤rudan en yetkili karar organ› olan meclis ve belediye yöneticilerine iletmeleri ve belediye çal›flmalar› hakk›nda tam ve do¤ru bilgi alabilmeleri mümkün olmaktad›r. Yine halk›n bilgi eksikli¤inin giderilmekte ve sorunlar meclis çat›s› alt›nda tart›fl›lmaktad›r. K›sacas› halk yönetime ulaflma ve kavuflma imkan› bulabilmektedir (DPT, 2001: 118). Buna karfl›l›k, genelde meclis toplant›lar›na halk›n kat›l›m› pasif bir izleyici konumuyla s›n›rland›r›ld›¤› için tek yönlü bir bilgi aktar›m› gerçekleflmektedir. Kuflkusuz bu toplant›lara kat›lan herkese söz verilmesi de düflünülemez. Bu nedenle meclis toplant›lar› arac›l›¤›yla kent idaresine kat›lman›n art›r›lmas› için meclis toplant›lar›n›n iletiflim teknolojisi ile genifl kitlelere ulaflt›r›lmas› ve toplant› salonlar›ndaki fiziki koflullar›n iyilefltirilmesi gereklidir. F. Yerel Gündem 21 ve Kent Konseyleri Yerel Gündem 21’in, yerel demokrasinin yaflama geçirilmesi amac›n› gerçeklefltirmek için oluflturulan örgütlenme biçimi Kent Konseyleridir. Bilindi¤i gibi Yerel Gündem 21, yerel yönetimlerin öncülü¤ünde, sivil toplumun ve tüm di¤er ilgililerin, birlikte kendi sorunlar›n› ve önceliklerini saptayarak, kentleri için “21. yüzy›l›n yerel gündem”ini oluflturmalar› esas›na dayanmaktad›r. Her yerel yönetim, hemflehrilerle, yerel kurulufllar ve özel sektör kurulufllar›yla diyalog içerisinde, kendi Yerel Gündem 21’lerini gelifltireceklerdir. Yine bu çerçevede yerel yönetimler, karar alma, planlama ve uygulama süreçlerine kad›nlar›n ve gençlerin etkin olarak kat›l›m›n› sa¤layacak programlar gelifltirmeye ve uygulamaya davet edilmektedir (www.la21turkey, Türkiye Yerel Gündem Program›). Kent konseyleri ise ülkemize özgü bir yap›lanmayla merkezi yönetimi, yerel yönetimi ve sivil toplumu bir ortakl›k çerçevesinde bir araya getiren yönetiflim mekanizmalar›d›r. Bu Konseylerin amac›, yerel yönetim organlar›n›n çal›flmalar›na halk›n kat›l›m›n› ve denetimini sa¤lamakt›r. Yerel Gündem 21 süreci ile bafllayan Kent konseyleri 5393 say›l› Belediye Kanunu ile yasal bir statüye kavuflmufltur. Yasan›n 76. maddesine göre Kent konseyinin, “kent yaflam›nda; kent vizyonunun ve hemflehrilik bilincinin gelifltirilmesi, kentin hak ve hukukunun korunmas›, sürdürülebilir kalk›nma, çevreye duyarl›l›k, sosyal yard›mlaflma ve dayan›flma, saydaml›k, hesap sorma ve hesap verme, kat›l›m ve yerinden yönetim ilkeleri gibi çok çeflitli amaçlar› hayata geçirmeye çal›flaca¤› ifade edilmektedir. 319


Ü S K Ü D A R

S E M P O Z Y U M U

V I

Üsküdar’da seçim

VI. Belediyelerde Yönetime Kat›lman›n Yararlar› Öncelikle yönetime kat›lmada, kat›l›m yollar›n›n aç›k olmas›n›n büyük önem tafl›d›¤› belirtilmelidir. Bu husus yönetime kat›lma için kuflkusuz ön kofluldur. Kat›l›m yollar›n›n aç›k olmas›yla halk›n yönetimde aktif olmas› sa¤lanabilir. Halk›n yönetime kat›labilmesi ve kamu politikalar›n› etkileyebilmesi için kat›l›m imkanlar›n›n varl›¤› ve halk›n bu imkanlar› etkin bir flekilde kullanabilmesi gereklidir. Öte yandan, yönetime kat›l›m farkl› gruplar›n yönetimde yer almalar›n› sa¤lar, kat›l›m ile özgürlük ve eflitlik geliflir, ço¤ulcu ve sivil demokratik de¤erlere sahip bir toplum yap›s› oluflur. Bireylerin kamu kurulufllar›n›n karar ve uygulamalar›n› etkilemelerine ve bu kurumlar›n baz› sorumluluklar›n› paylaflma veya bütünüyle üstlenmelerine imkan sa¤layan kat›l›m›n yararlar› flunlard›r: - Kat›l›m bireylerde demokrasi duygusunu gelifltirir. Böylece halk seçilmifl ve atanm›fl kamu yöneticilerini daha etkin bir biçimde denetleyebilmekte, karar ve uygulamalar›n› de¤erlendirebilmektedirler. - Kat›l›m, bireylerin sosyalleflmeleri süreçleri üzerinde olumlu etkiye sahip unsurlar›n bafl›nda gelmektedir. Kat›l›m süreçlerinde toplumsal görüfl birli¤ine ulafl›larak kolektif kararlar›n al›nmas›, bireylerde aidiyet duygusunun ve topluluk üyeleri aras›nda sevgi, anlay›fl, hoflgörü ve eflitlik duygular›n›n geliflmesine yard›mc› olarak ortak de¤erlerin oluflmas›na katk› sa¤layacakt›r. - Kat›l›m, kamu kurumlar›n›n halka duyarl›l›¤›n› art›rmakta, insan› merkez alan niteliklerle donanmas›na yard›mc› olmaktad›r. 320


Ü S K Ü D A R ’ D A

Y Ö N E T ‹ M E

K A T I L M A

- Halk›n planlama, karar alma ve uygulama süreçlerindeki katk›lar›, bu süreçlerin yerel koflul ve taleplere uygun biçimde biçimlenmesini sa¤lamaktad›r. - Halk›n karar alma sürecine kat›lmas›, bu kararlar›n toplumun bütünü taraf›ndan benimsenmesini ve dolay›s›yla hayata geçirilmesini kolaylaflt›rmaktad›r (Yalç›nda¤, 1996: 130) VII. Üsküdar’da Halk›n Yönetime Kat›l›m› A. Üsküdar Belediyesi Yönetimi Genel olarak halk›n, karar alma süreçlerini etkilemeye yönelik tüm giriflimleri ile al›nan kararlar›n uygulanma ve denetlenmesi süreçlerine kat›l›m› olarak aç›klanan yönetime kat›lman›n etkin bir düzeyde ortaya ç›k›fl› kuflkusuz öncelikle belediye yönetiminin tutum, davran›fl ve yaklafl›mlar› ile kat›l›m mekanizmalar›n› tesis etmesine ba¤l› olarak biçimlenecektir. Bu ba¤lamda Üsküdar belediyesinin yönetim anlay›fl› ele al›nd›¤›nda, kat›l›mc› yönetim süreçlerine imkan veren bir yönetim anlay›fl›n›n var oldu¤u söylenebilir. Belediye yönetiminde, toplam kalite yönetimi ve ISO 9000 kalite güvence sistemi baflta olmak üzere ça¤dafl yönetim tekniklerini hayata geçiren Üsküdar belediyesi, yeni kamu yönetimi ilkelerine ba¤l› bir yerel yönetim anlay›fl›na sahiptir. Yeni kamu yönetimi anlay›fl›n›n temel ilkeleri olan “özel sektör yönetim tekniklerinden azami ölçüde yararlan›lmakta”, “hizmetlerin üretim ve sunumunda hizmet sat›n alma yöntemi tercih edilmekte”, “kamu ve sosyal hizmetlerin sa¤lanmas›nda sivil toplum kurulufllar› ile iflbirli¤i ve ortakl›k yap›lmakta”, “hizmetlerden faydalananlar›n görüfllerinin dikkate al›nmas›na yönelik mekanizmalar oluflturulmakta” ve “h›zl› ve kaliteli hizmet sunan, kat›l›mc›, saydam, hesap verebilir” bir yönetim kurulmas› yönünde önemli ad›mlar at›lm›fl bulunmaktad›r. B. Üsküdar’da Yönetime Kat›lma Türleri 1. Dan›flma a. Kent Konseyi Üsküdar’da halk›n yönetime kat›l›m araçlar›n›n bafl›nda 5393 say›l› Belediye Kanununa göre Üsküdar belediyesinin öncülü¤ünde bafllat›lan Kent Konseyi gelmektedir. ‹lçede Kent Konseyi ile ilgili yasal düzenlemenin yap›lmas›ndan sonra bafllayan çal›flmalar 2006 y›l›n›n Ekiminde ç›kar›lan Kent Konseyi Yönetmeli¤iyle birlikte ivme kazanm›flt›r. Üsküdar Belediyesi, ilgili kanun maddesi ve yönetmelikten kaynaklanan Konseyin oluflumu ve faaliyetlerinin etkili ve verimli yürütülmesi için yard›m ve destek sa¤lama sorumlulu¤unu yer321


Ü S K Ü D A R

S E M P O Z Y U M U

V I

ine getirmek amac›yla, 2007 y›l›nda toplant›lar› bafllatm›flt›r. Bu ba¤lamda Kent Konseyi Genel Kurulu toplant›s› yap›larak organlar›n seçimi yap›lm›fl ve Üsküdar Kent Konseyi Çal›flma Yönergesi kabul edilmifltir. Bu toplant›da yönerge gere¤i; “imar ve flehircilik, e¤itim, sa¤l›k, spor, kültür ve sanat, hukuk, iktisat, çevre ve turizm, arama kurtarma, halkla iliflkiler, engelliler ve Ar-Ge” olmak üzere 12 çal›flma grubu ile “gençlik, kad›n ve çocuk meclisleri” kurulmufltur. Üsküdar Kent Konseyinde, ilçe s›n›rlar› içinde faaliyet gösteren çok say›da sivil toplum kuruluflu temsil edilmektedir. Genel kurulda yer alan sivil toplum örgütleri Esnaf ve Sanatkarlar Odas›, Belediye ‹fl Sendikas›, Bem-Bir-Sen, Marmara Bahar ‹fl Adamlar› Derne¤i, ‹stanbul Kültürünü Yaflatma Derne¤i, Hüdayi Vakf›, ‹slam Vakf›, ‹lahiyat Vakf›, Türk Gençlik Vakf›, Sosyal Araflt›rma ve Gelifltirme Derne¤i, Tarih ve ‹slam Arafltirma Vakf›, Üsküdar Eski Eserler ve Çevre Derne¤i, Valide-i Cedid Yapt›rma ve Yaflatma Derne¤idir. Üstelik çocuk, kad›n ve gençlik meclislerinde Üsküdar’da yaflamakta olan bireyler üye olarak yer almaktad›r. 36 üyeli gençlik meclisin 34 üyesi lise ve üniversite ö¤rencilerinden oluflmaktad›r. b. Mahalle-Halk Toplant›lar› Üsküdar’›n her mahallesinde periyodik olarak kahvalt›l› mahalle-halk toplant›lar› yap›lmaktad›r. Amac›, yönetimle halk› buluflturmak, karfl›l›kl› görüfl al›fl veriflinde bulunmak, halk›n sorunlar›na çözüm bulmak ve belediye hizmetleriyle ilgili bilgi vermek olan toplant›lar çarflamba günleri kad›n hemflehrilerin, cumartesi günleri ise tüm halk›n kat›l›m›yla gerçeklefltirilmektedir. Toplant›lara belediye baflkan ve yard›mc›lar›, birim müdürleri, belediye meclis üyeleri, muhtarlar ve sivil toplum kurulufllar›n›n temsilcileri kat›lmaktad›r. Toplant›lar, öncelikle Üsküdar ve toplant›n›n yap›ld›¤› mahalle özelinde belediye hizmetlerinin anlat›lmas› ve ard›ndan hemflehrilerin görüfl, öneri, dilek ve flikayetlerinin al›nmas› ve informel karfl›l›kl› görüflme format›nda gerçeklefltirilmektedir. Tüm halka aç›k olan bu toplant›lar muhtarlar ve mahalledeki dernek ve sivil toplum kurulufllar› arac›l›¤›yla halka duyurulmaktad›r (www.uskudar.bel.tr) c. Üsküdar›n Yüzü De¤ifliyor Projesi Yerel yönetimler düzeyinde yerel yönetim organlar›n›n kararlar›n› oluflturmada, kararlar›n› biçimlendirmede yerel halk›n görüfllerinden faydalanmas› anlam›na gelen dan›flma türü kat›l›m›n bir örne¤i de “Üsküdar’›n Yüzü De¤ifliyor” projesidir. Proje ile Üsküdar’›n gelece¤iyle ilgili kararlar›n oluflturulmas›na halk kat›l›m›n›n sa¤lanmas› amaçlanm›flt›r. Üsküdar’da yap›lacak projeler konusunda halk›n öneri, görüfl ve düflüncelerinin al›nmas› hedeflenmifltir. Hatta uygula322


Ü S K Ü D A R ’ D A

Y Ö N E T ‹ M E

K A T I L M A

ma olana¤› bulunan projelerin hayata geçirilece¤i ilan edilmifltir. Üstelik, projede yar›flmac› olmayan Üsküdar’l›lar›n kat›l›m���n› sa¤lamak için jüri heyeti taraf›ndan seçilen 10 projenin internete yay›nlanmas› ve oylanmas› kararlaflt›r›larak en genifl düzeyde kat›l›m sa¤lanmaya çal›fl›lm›flt›r. Gerçekten de Üsküdar’›n Yüzü De¤ifliyor Projesine oldukça yüksek miktarda, 3.000 civar›nda yar›flmac› çal›flmalar›n› göndermek suretiyle kat›lm›flt›r. Çok de¤iflik alanlarda ilginç ve kapsaml› önerilerin yer ald›¤› projelerden seçilen 10’u belediye internet sayfas›nda birinciyi oylama yoluyla halk›n seçmesi için ilan edilmifltir. Halk›n, adeta bir referandumla uygulanacak projeye karar vermesi, Üsküdar’›n gelece¤ini flekillendirmede etkili olabilmesi imkan› ise iki projenin oylamas›na hile kar›flt›r›lmas› sebebiyle kesintiye u¤ram›flt›r (www.uskudar34.com). Bununla birlikte bu proje, kurumsal veya bireysel düzeyde dan›flma ifllevinin yerine getirilebilece¤i, farkl› yaklafl›m ve düflüncelerin aç›klanabilece¤i platformlar›n halk›n yönetime kat›l›m e¤ilimini art›raca¤›n› göstermesi bak›m›ndan önemli bir örnek olmufltur. d. ‹nternet ve Di¤er ‹letiflim Kanallar› Halk›n yönetimi kat›l›m› araçlar›ndan biri de iletiflim teknolojileri ve internettir. Üsküdar Belediyesi ise iletiflim teknolojilerini etkin kullanan ve e-dönüflümü h›zl› gerçeklefltiren bir belediyedir. Gerçekten, internet sayfas› en fazla ziyaret edilen internet sitelerininin bafl›nda gelirken, belediyenin e-dönüflüm projesi 2006 y›l›nda Avrupa Birli¤i kapsam›nda biliflim ve sosyal konularda gelifltirilen projeleri de¤erlendiren, bilgi paylafl›m›n› ve ortak çal›flma imkânlar›n›n gelifltirilmesini hedefleyen bir organizasyon olan Avrupa Kamu Sektörü, EPSA (European Public Sector Award) ödülünü kazanm›flt›r (Ekel, 2007: 24-25). Nitekim, e-belediyecilik hizmetleri sunan internet sitesini 2006 y›l›nda 167.460, 2007 y›l›nda 212.633, 2008 Ekimine kadar ise 253.026 kifli siteyi ziyaret etmifltir. Yine sitenin kurumsal tasar›m› ile ilgili oylamaya kat›lan kifli say›s› 18.522’dir. Görüldü¤ü gibi, Üsküdar belediyesi internet sitesi önemli bir kat›l›m alan› olabilecek niteliklere sahiptir. Halk›n dilek, öneri ve flikayetlerinin al›nd›¤› beyaz masaya yönelik ilgi de Üsküdar halk›n›n yönetimi kat›lma e¤ilimini göstermektedir. Bu birime her y›l 10 bin civar›nda baflvuru yap›lmaktad›r. Ayr›ca, Üsküdar belediyesi hizmetlerinde etkinlik ve verimlilik ile halk›n memnuniyetini art›rabilmek için zamam zaman kamu oyu araflt›rmalar› yapmakta ve halk›n görüfl ve önerilerine baflvurmaktad›r. Araflt›rma sonuçlar› hizmetlerin biçimlendirilmesinde, kararlar›n oluflum ve uygulamas›nda etkili olmaktad›r.

323


Ü S K Ü D A R

S E M P O Z Y U M U

V I

2. ‹flbirli¤i: Sivil Toplum Kurulufllar› ve Gönüllülerin Yönetime Kat›l›m› Üsküdar s›n›rlar› içinde yer alan sivil toplum kurulufllar› ve gönüllüler Üsküdar’›n yönetiminde önemli bir rol oynamaktad›rlar. Üsküdar belediye hizmetlerinin sa¤lanmas›na sivil toplum kurulufllar› kat›lmakta, belediye, bir çok hizmetin sa¤lanmas›nda bu kurulufllarla iflbirli¤i veya ortakl›k yapmaktad›r. Sivil toplum kurulufllar› karar alma süreçlerine kat›lmaktad›r. Hatta baz› hizmetlerin sa¤lanmas› ise bütünüyle sivil toplum kurulufllar›na b›rak›lm›fl durumdad›r. Di¤er bir ifadeyle Üsküdar belediyesi hizmetlerin sa¤lanma sorumlulu¤unu yani planlanmas›, finansman› ve denetimi fonksiyonunu sürdürürken, bu hizmetlerin üretilmesi ve da¤›t›lmas› sivil toplum kurulufllar› taraf›ndan yerine getirilmektedir. Ayr›ca, iflbirli¤i veya ortakl›k iliflkisinin ötesinde, baz› hizmetlerin sa¤lanmas›nda sivil toplum kurulufllar›n›n karar alma süreci içindeki rolünün hizmetin planlanmas› ve yürütümü aflamalar›n› kapsayacak biçimde geniflledi¤i, belediyenin rolünün ise denetimle s›n›rl› kald›¤› gözlemlenmektedir. Örne¤in, Üsküdar kad›n s›¤›nma evinin yönetimi büyük ölçüde iflbirli¤i yap›lan sivil toplum kuruluflu taraf›ndan üstlenilmifl bulunmaktad›r. Öte yandan, Toplumsal Geliflim Merkezi (TOGEM) gibi bir çok proje Üsküdar’da yaflayan gönüllüler taraf›ndan önerilen projelerden do¤mufl faaliyetlerdir. Hala bu kurum ve projelerin yönetimi büyük ölçüde gönüllü sivil bireylerin kat›l›m›yla sürdürülmektedir. a. Toplumsal Geliflim Merkezi (TOGEM) Üsküdar’da yaflayanlar aras›nda sosyal yard›mlaflma ve dayan›flmay› teflvik etmek ve yoksullara yard›m etmek amac›yla kurulan TOGEM, gönüllü bir hareket olarak do¤mufl bir kurumdur. Bu nedenle asl›nda daha baflta hizmetin biçimlenmesi halk›n kat›l›m› ile gerçeklefltirilmifltir denilebilir. Hay›rseverlik temelinde iflleyen kurumda kararlar›n oluflumundan, hayata geçirilmesine ve denetlenmesine kadar tüm süreçlerde gönüllülerin kat›l›m› söz konusudur. Üstelik TOGEM, bölgede faaliyet gösteren sosyal yard›m amaçl› kurumlarla dayan›flma içinde çal›flmaktad›r. Sosyal Yard›mlaflma ve Dayan›flma Vakf› ve Deniz Feneri Derne¤i ile hem hizmetlerin niteli¤inin art›r›lmas›nda ve hem de mükerrer sosyal yard›m verilmesinin önlenmesi için bilgi paylafl›m›nda bulunulmaktad›r. Ayr›ca, TOGEM, baz› faaliyetleri bizzat bölgedeki sivil toplum kurulufllar›yla iflbirli¤i yaparak sa¤lamaktad›r. Örne¤in, 2005 y›l›nda Kültürlü Gençlik Derne¤i ile ortak kitap kampanyas› yürütülmüfl ve toplanan 15 000 adet kitap do¤uda kütüphanesi olmayan köy okullar›na gönderilmifltir. TOGEM, sivil toplum kurulufllar›n›n yan› s›ra kamu kurumlar›yla da iflbirli¤i yapmaktad›r. Nitekim, evlerde ev ifllerine yard›mc› olarak çal›flanlar›n e¤itim ve kendini gelifltirmeleri 326


Ü S K Ü D A R ’ D A

Y Ö N E T ‹ M E

K A T I L M A

için yap›lan E¤itilmifl Yard›mc› Kad›n Projesi, ‹lçe Milli E¤itim Müdürlü¤ü ve TOGEM iflbirli¤i ile yürütülmektedir. Yine, Üsküdar Emniyet Müdürlü¤ü ve TOGEM iflbirli¤i ile flehit ve yetim çocuklar› giydirme program› yap›lm›fl ve 150 çocuk giydirilmifltir (www.togem-istanbul.org). Bir di¤er proje ise sosyal yard›m ve hizmetlerin yerel kaynaklar›n koordinasyonu ile sa¤lanmas›na bir örnektir. Bu proje okul öncesi e¤itim alamayan çocuklara yönelik “Gezici Anaokulu Projesi”dir. Anas›n›f› olmayan okullar›n bahçesinde otobüs içinde anaokulu e¤itimi verilmesi amac›na dayanan projede, Milli E¤itim Bakanl›¤› ve Üsküdar Milli E¤itim Müdürlü¤ü ö¤retmenleri görevlendirirken, ‹stanbul Büyükflehir Belediyesi anas›n›f› olarak kullan›lan otobüsleri tahsis etmifl, Sosyal Yard›mlaflma ve Dayan›flma Vakf› da otobüslerin s›n›f haline getirilmesini sa¤lam›flt›r. Projeye kamu kurumlar› ve belediyenin yan› s›ra gönüllerin kat›l›m› da sa¤lanarak gezici anaokulu aç›lan 6 okulda kal›c› anaokulu yapt›r›lm›flt›r (Gökçe, 2008: 18-23). b. Kad›n El Ürünleri Pazar Yerleri Projesi (KÜP) Kad›n el ürünleri pazar yeri projesi, Üsküdarl› kad›nlar›n üretikleri el eme¤ine dayal› ürünleri, belediyenin kendilerine tahsis etti¤i Pazar yerlerinde satmalar›n› sa¤layarak kad›nlara sürekli gelir ve ifl imkan› oluflturmak amac› tafl›maktad›r. Projenin önemli bir amac› da kad›nlar›n e¤itim ve kültür düzeyleri ile üretim ve sat›fl becerilerini art›rmak ve onlara yeni beceriler kazand›rmakt›r. Bu amaçla çok çeflitli mesleki, sosyal ve kültürel e¤itimler verilmifltir (uskudar.bel.tr). 2004 y›l›nda 1 pazaryeri ve 177 han›mla bafllayan çal›flma, bugün 5 pazaryerinde 707 üretici kad›n›n faydaland›¤› bir proje haline dönüflmüfltür. Proje, Han›mlar E¤itim ve Kültür Vakf› adl› bir sivil toplum kuruluflu ile iflbirli¤i içinde bafllam›fl ve gerçeklefltirilmifltir. c. Engelliler Koordinasyon Birimi Üsküdar belediyesi Özel E¤itim ve Rehabilitasyon Merkezinde yer alan Engelliler Koordinasyon Birimi Baflbakanl›k Özürlüler ‹daresi Baflkanl›¤›, ‹stanbul Büyükflehir Belediyesi Özürlüler Müdürlü¤ü, Türkiye Sakatlar Derne¤i, Omurili¤i Felçlileri Derne¤i, Türkiye Sakatlar Konfederasyonu gibi kurulufllarla iflbirli¤i içinde çal›flmaktad›r. Bu birim, sivil toplum kurulufllar› ile iflbirli¤i yaparak engellilerin ifl gücü piyasas›na kat›l›mlar› için mesleki e¤itim kurslar› ve seminerler düzenlemekte, istihdama yönelik projeler gelifltirmektedir. Örne¤in, Fiziksel Engelliler Vakf› ile yap›lan “Engelli ‹stihdam› Rehberlik, Motivasyon, E¤itim ve Eriflim” projesiyle 750 kifliye e¤itim verilmifl ve 171 engelli ifle yerlefltirilmifltir (www.uskudarbld.gov.tr/portal/ozelegitim). 327


Ü S K Ü D A R

S E M P O Z Y U M U

V I

d. Uluslararas› Üsküdar Sempozyumu Temel konusu Üsküdar olan Uluslaras› Üsküdar Sempozyumu, kent bilincinin oluflturulmas›n›n ve kentin tarih, kültür, sanat, e¤itim, sosyal, sa¤l›k, ekonomik zenginliklerinin bir bütün olarak geçmiflten gelece¤e uzanan zaman çizgisi içerisinde bilimsel bir anlay›flla de¤erlendirilmesinin belediye hizmetleri ve ça¤dafl belediyecilik anlay›fl›nda önemli bir yeri oldu¤u düflüncesiyle düzenlenen bir sempozyumdur (www.uskudar34.com). Bu y›l VI. tertiplenen sempozyumun ortaya ç›k›fl›ndan günümüze kadar geçen süreç irdelendi¤inde, bu projenin Üsküdar’da ikamet eden bilim adamlar› taraf›ndan ortaya konuldu¤u, biçimlendirildi¤i ve yürütüldü¤ü anlafl›lmaktad›r. Gerçekten, sempozyumla ilgili tüm bilimsel ve k›smen de idari kararlar tümüyle sempozyum bilim kurulunda yer alan ö¤retim üyeleri taraf›ndan al›nmaktad›r. Üsküdar Belediyesi bu faaliyetin gerçeklefltirilmesinde bilim ve yürütme kuruluna genifl bir yetki devretmifl bulunmaktad›r. Sempozyum tema ve konusundan, tebli¤lerin de¤erlendirilmesi ve incelenmesine, program›n içeri¤inden, dökümanlar›n bas›m›na kadar olan tüm bilimsel süreçle ilgili kararlar bu kurullar taraf›ndan al›nmakta ve uygulanmaktad›r. Belediye, adeta hizmetin sa¤lanma sorumlulu¤unu da devretmifl bir konumdad›r. Kuflkusuz belediyenin finansman ve denetim sorumlulu¤u ve idari deste¤i sürmektedir. d. K›z Kulesi Kad›n Platformu K›z Kulesi Kad›n Platformu, ilçenin kültür, sanat, toplum ve siyaset yaflam›nda yer alan birçok Üsküdarl› kad›n›n yer ald›¤› bir sivil harekettir. Platform, 4 y›ld›r faaliyette olup, Dünya Kad›nlar Günü etkinliklerini çerçevesinde toplanmakta ve belediyenin kad›nlara yönelik hizmetlerinin biçimlendirilmesinde etkili olmaktad›r. Zaten, platformun kurulufl amac›, karar alma ve uygulama sürecine kad›n hemflehrilerin katk›lar›n›n artmas›n› sa¤lamak olarak belirtilmektedir (Çak›r, 2008: 5). Platformda, belediye yöneticileri ile kad›nlar kad›n sorunlar›n› tart›flmakta ve karfl›l›kl› görüfl al›fl veriflinde bulunulmaktad›r. Bu platform çal›flmalar› neticesinde yay›n kurulu belediye yönetici ve çal›flanlar› ile Üsküdarl› kad›nlardan oluflan Mor Salk›m dergisi ç›kar›lmaktad›r (Mor Salk›m, 2008). Görüldü¤ü gibi, Üsküdarl› kad›nlardan gelen taleple dergi ç›kar›lmaya baflland›¤› gibi, bu derginin yönetimi de bölgedeki sivil toplum temsilcileri ile paylafl›lmaktad›r. e. Di¤er ‹flbirli¤i Örnekleri Üsküdar belediyesi yukar›da say›lanlar›n d›fl›nda çeflitli hizmetlerin sunulmas›nda sivil toplum kurulufllar›, kamu kurumlar› ve gönüllülerle iflbirli¤i yapmaktad›r. 328


Ü S K Ü D A R ’ D A

Y Ö N E T ‹ M E

K A T I L M A

VI. Üsküdar Sempozyumu aç›l›fl gecesinden bir kesit

Örne¤in, Sa¤l›k ‹flleri Müdürlü¤ü, Marmara Üniversitesi Kardiyoloji Anabilim Dal› ile iflbirli¤i ile 25 ilkö¤retim okulunda 1.681 ö¤renciyi kapsayan sa¤l›k taramas› gerçeklefltirirken, Üsküdar’da Tarih ve Yaflam konulu foto¤raf yar›flmas› Türkiye Foto¤raf Sanat› Federasyonu’nun deste¤iyle düzenlenmektedir. Yine okullarda deprem ve depremden korunma e¤itimi Kandilli Rasathanesi’nin katk›lar›yla tertip edilirken, Aktif ‹stihdam Tedbirleri Hibe Plan› 2008 çerçevesinde ‹fi-KUR’un koordinasyonunda haz›rlanan istihdam projelerine kat›l›nm›flt›r. Yine Üsküdar Belediyesi Sokak Hayvanlar› Bar›nd›rma ve Rehabilitasyon Merkezi HAYAD derne¤i ile iflbirli¤i içinde hizmet vermektedir (http://www.uskudarbarinagi.com/hakkimizda.php). KAYNAKLAR Çiftçi, Oya (1996), Temsil, Kat›lma ve Yerel Demokrasi, Ça¤dafl Yerel Yönetimler Dergisi, Cilt 5, Say› 6, Kas›m 1996. Çak›r, Mehmet, (2008), Sunufl, Mor Salk›m Dergisi, Y›l 2, Say› 2, Mart 2008. DPT, (2001). Yerel Yönetimler Özel ihtisas Komisyonu Raporu, Sekizinci Befl Y›ll›k Kalk›nma Plan›, Ankara DPT, No: 2538.

329


Ü S K Ü D A R

S E M P O Z Y U M U

V I

Ekel, Bülent, (2007, E-Dönüflüm Uygulamalar›na Avrupa’dan ‹ki Ödül, 2007 Sonbahar Bülteni, Üsküdar Belediyesi Yay›nlar›. Ersöz, Y, Halis, (2007), Türkiye’de Kurumsal Sosyal Sorumluluk Anlay›fl›n›n Gelifliminde Meslek ve Sivil Toplum Kurulufllar›n›n Rolü, ‹stanbul, ‹TO Yay›nlar›. Ersöz, Y, Halis, (2004), Sosyal Politika Perspektifinden Yerel Yönetimler, ‹stanbul, Filiz Kitapevi. Ersöz, Y. Halis, (2006), Sosyal Devletten Sivil Topluma”, Sosyal Politikalar Dergisi, Say›. 1. Ery›lmaz, Bilal, (2006), Kamu Yönetimi, ‹stanbul, Erkam Yay›nlar›. Gökçe, Muhammet, (2008), E¤itime Kal›c› Hizmet, 2008 K›fl / ‹lkbahar Bülteni, Üsküdar Belediyesi Yay›nlar›. Mor Salk›m Dergisi, (2008), Y›l 2, Say›, 2, Mart 2008. Öner, fierif, (2001), Belediyelerde Yönetime Kat›lmada Halkla ‹liflkilerin Rolü ve Önemi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Cilt 3, Say›: 2. Öner, fierif, (2006), Yeni Mevzuat Çerçevesinde Türkiye’de Belediye Yönetimi, Ankara, Nobel Yay›nlar›. Türkiye Yerel Gündem Program›, Yerel Gündem http://www.la21turkey.net/index.php?pages=topic&op=cat&cid=101&tid=260

21

Nedir?,

Tortop, Nuri, (1991), Özerk, Üretken ve Kat›l›mc› Mahalli ‹dare Anlay›fl›, Amme ‹daresi Dergisi, Cilt 24, Say› 4. Üsküdar Belediyesi, (2008), 2008 K›fl / ‹lkbahar Bülteni, Üsküdar Belediyesi Yay›nlar›. Üsküdar Belediyesi, (2007), 2007 Sonbahar Bülteni, Üsküdar Belediyesi Yay›nlar›. Üsküdar Belediyesi, (2008), Yaflama Sevinci, Üsküdar Belediyesi Özel E¤itim ve Rehabilitasyon Merkezi Bülteni, Nisan 2008. Üsküdar Belediyesi, (2007), “Üsküdar’da Zaman” Foto¤raf Yar›flmas› Bülteni. Yalç›nda¤, Selçuk, (1996), Belediyelerimiz ve Halkla ‹liflkileri, Ankara, TODA‹E, I. Bask›. Y›ld›r›m Selahattin, (1994), Yerel yönetim ve Demokrasi, ‹stanbul, IULA-EMME Yay›nlar›. www.uskudar.bel.tr. http://www.uskudar-bld.gov.tr/portal/kup/t1.jsp?PageName= http://www.togem-istanbul.org/content/t1.asp?PageName=yardimraporu http://www.uskudar-bld.gov.tr/portal/ozelegitim/t1.jsp?PageName=main http://www.uskudar-bld.gov.tr/portal/ozelegitim)/t1.jsp?PageName=engelliler http://www.uskudar-bld.gov.tr/portal/content/t1.jsp?PageName=haberlerAyr&ID=41000 http://www.uskudar34.com/haber/455-kultursanat-vi-uskudar-sempozyumu.html http://www.uskudar34.com/haber/399-uskudar-uskudarin-yuzu-degisiyor.html http://www.uskudar-bld.gov.tr/portal/content/t1.jsp?PageName=haberlerAyr&ID=59800

330


Üsküdar'da Yönetime Katılma