Page 68

134 /// INDEKS nr 7–8 (171–172) / Relacje, recenzje, noty /

135 /// INDEKS nr 7–8 (171–172) / Relacje, recenzje, noty /

WŁADYSŁAW HENDZEL

PAMIĘĆ O PISARZU ZAPOMNIANYM

Piotr Obrączka, Pisarz zapomniany. O życiu i twórczości Zygmunta Kisielewskiego, Wyd. GENS Kielce, 2016

Zygmunt Kisielewski (zdjęcie z archiwum rodzinnego Stefana Kisielewskiego)

Wielu czytelników może mieć problemy z Kisielewskimi, których nazwiska znalazły się w różnych leksykonach: Jan August, Józef, Stefan, Wacław, Zygmunt. Historykowi literatury bliskie mogą być przede wszystkim: Jan August (1876–1918) i Stefan (1911–1991). Pierwszy to znany dramatopisarz i krytyk teatralny Młodej Polski, Stefan, powieściopisarz, kompozytor, krytyk i publicysta muzyczny. Zygmunt (1882–1942), brat Jana i ojciec Stefana, pozostaje w cieniu wymienionych wcześniej, aczkolwiek jego biogram jest bardzo bogaty: nowelista, powieścio-

pisarz, dramaturg, krytyk literacki, redaktor radiowy, organizator międzywojennego życia literackiego, działacz legionowy, za swe zasługi odznaczony Złotym Wawrzynem Polskiej Akademii Literatury. Mimo wszystko dotyka go zapomnienie . Piotr Obrączka ma tego świadomość, podejmując, jak pisze, „próbę przypomnienia życia, działalności i twórczości pisarza, którego spuścizna zasługuje – jak się wydaje – na lepszy los”.

Śledząc dorobek naukowy Obrączki, nie jest się raczej zaskoczonym jego najnowszą książką: do postaci Zygmunta Kisielewskiego powracał on przez lata, pochylając się nad licznymi, szczegółowymi kwestiami jego pisarstwa. Wydana aktualnie rzecz to niewątpliwie ukoronowanie studiów nad tym pisarzem. Rozprawa tu recenzowana składa się właściwie z czterech części, pomijając „Słowo wstępne”. Trzy z nich mają własne tytuły: „W kręgu opowiadań”, „Świat powieści”, „Próby dramaturgiczne”. Część czwarta, złożona z pięciu rozdziałów, dotyczy działalności pisarza szeroko pojętego: „Szkic biograficzny”, „Jan August i Zygmunt Kisielewski”, „Pisarz w Zagłębiu Dąbrowskim”, „Działalność w Polskim Radiu”, „Związek z Kielecczyzną”. W rozdziale poświęconym opowiadaniom autor skupia się nad tomem „Wędrowiec” z roku 1912, a także bardzo szczegółowo rozpatruje nowelę „Powstaniec”, jako polemikę z poglądami Stefana Żeromskiego, wyraźną, co Obrączka zauważa, dość często w innych utworach. Najobszerniejszy w pracy jest rozdział „Świat powieści”, których Kisielewski ma w dorobku osiem. Obrączka wszystkie je (chociaż w różnym stopniu) przypomina, poddając „klasycznej” analizie i interpretacji, wychodząc z założenia, iż „stanowią one najważniejszą część jego [Kisielewskiego] dorobku twórczego”. Wskazuje na wyraźne nawiązywanie pisarza do autora „Ludzi bezdomnych”, a także na czytelne w utworach wątki autobiograficzne. Zygmunt Kisielewski ma też w dorobku próby dramatyczne. Im właśnie autor monografii poświęca czwartą część pracy. Z pięciu napisanych zachowały się wydawniczo trzy, aczkolwiek nie doczekały się realizacji scenicznej. Obrączka omawia strukturę oraz walory sceniczne tych zachowanych, umieszczając je w całokształcie twórczości pisarza, a także na tle dramaturgii międzywojennej.

W charakterze „Aneksu” Obrączka zamieszcza w książce dzieje swojej korespondencji z Zygmuntem Kisielewskim. Rzecz sama w sobie jest niewątpliwie ciekawa, stanowi także drobny przyczynek do historii... kilku pokoleń Kisielewskich. Podziw czytelnika książki Obrączki budzi tak zwany „tekst poboczny”: przypisy, odwołanie, komentarze, dokumentacja źródeł, sprostowania i uzupełnienia. To niemal wykład na temat życia i recepcji tekstu. Jak zwykle w tekstach autora, tak i tu – urzeka polszczyzna, jasna, bogata, jednoznaczna. Trudno powiedzieć, czy spełni się marzenie autora o „lepszym losie” zapomnianego pisarza. W każdym razie Piotr Obrączka bardzo rzetelnie wykonał swój plan, wypełniając sporą lukę w naszej wiedzy o literaturze i życiu literackim w okresie międzywojennym.

Indeks (171-172) grudzień 2016  

Pismo Uniwersytetu Opolskiego (numer 171-172)

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you