Page 67

133 /// INDEKS nr 7–8 (171–172) / Relacje, recenzje, noty /

Zespół pracowników Biblioteki Głównej UO z prorektorem ds. nauki i finansów prof. Januszem Słodczykiem – na zdjęciu czwarty z lewej, obok – dyrektor biblioteki Danuta Szewczyk-Kłos (fot. Sylwester Koral)

ANNA BŁASZCZYK, MICHAŁ KACZMAREK, BARBARA KMIECIK

OD STARODRUKÓW PO KSIĄŻKI ELEKTRONICZNE 65-lecie Biblioteki Głównej UO

Biblioteka Główna Uniwersytetu Opolskiego obchodzi w tym roku jubileusz 65-lecia. Ta największa biblioteka naukowa na Opolszczyźnie, której zbiory przekraczają obecnie milion woluminów, zaspokaja potrzeby użytkowników w zakresie dostępu do wiedzy i informacji poprzez gromadzenie, opracowywanie i udostępnianie zbiorów bibliotecznych i informacyjnych. Biblioteka służy przede wszystkim pracownikom i studentom Uniwersytetu Opolskiego w pracy naukowej i dydaktycznej. Przyczynia się do upowszechniania wyników badań naukowych. Stanowi również otwartą przestrzeń dla wszystkich, którzy pragną korzystać z jej bogatych zbiorów książek i czasopism zarówno w wersji tradycyjnej, drukowanej, jak i elektronicznej. Biblioteka Główna pełni funkcję jednostki koordynującej działania uniwersyteckiego systemu informacyjno-bibliotecznego, w obrębie którego działa jedenaście bibliotek specjalistycznych. Zbiory, gromadzone i opracowywane centralnie, udostępniane są na poziomie poszczególnych agend. Najbogatszym księgozbiorem z racji swojej funkcji dysponuje Biblioteka Główna. Podstawą zasobów bibliotecznych w ubiegłym wieku były książki i czasopisma drukowane w ostatnim dziesięcioleciu. Są

to przede wszystkim dokumenty w wersji elektronicznej. Bazy danych naukowych czasopism elektronicznych oraz serwisy książek elektronicznych to współczesny fundament dostępu do bieżącej literatury naukowej. Nowe technologie informatyczne wpłynęły znacząco na cyfryzację dorobku piśmienniczego z zakresu nauk społecznych i humanistycznych zbiorów o charakterze zabytkowym. Biblioteka Główna od 2007 roku działa w konsorcjum bibliotek naukowych i publicznych na Śląsku, dzięki czemu na serwerach Śląskiej Biblioteki Cyfrowej dostępnych jest w wersji pełnotekstowej ponad 700 starodruków, książek i czasopism XIX-wiecznych oraz publikacji współczesnych udostępnionych przez autorów. Rozwój technologii informacyjnych, które znalazły zastosowanie w pracy bibliotecznej, przyczynił się na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci do zmian w organizacji pracy i jakości świadczonych usług. Przemianom ulegały środki techniczne, narzędzia i metody wykorzystywane do opracowywania, wyszukiwania, przetwarzania informacji o zasobach bibliotecznych. Biblioteka Główna w ramach swoich możliwości finansowych starała się nadążać za tym rozwojem, wdrażając dostępne technologie do codziennej obsługi użytkowników.

W połowie lat osiemdziesiątych rozpoczęto pierwsze prace nad automatyzacją prac bibliotecznych i wprowadzono komputerowy system wspomagający opracowanie zbiorów bibliotecznych SWOB. Był to zarazem swoisty wstęp do komputeryzacji systemu bibliotecznego i warsztatu informacyjnego. W 1992 roku opracowano plan komputeryzacji Biblioteki Głównej i sieci bibliotecznej na lata 1992-1995, a we wrześniu 1993 roku zakupiono i wdrożono komputerowy system biblioteczny SOWA. W tym okresie powstaje również baza bibliograficzna PEDAGOG rejestrująca polskie piśmiennictwo z zakresu pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej. Prace nad tą bazą prowadzone przez zespół pracowników Oddziału Informacji Naukowej, przez wiele lat pod kierunkiem dr Wandy Matwiejczuk, kontynuowane są do chwili obecnej. Profil tematyczny bazy był systematycznie poszerzany o kolejne zagadnienia z zakresu nauk społecznych. Liczba wprowadzonych rekordów przekroczyła 25 tysięcy. Rokrocznie w bazie wyszukiwanych jest ponad 160 tysięcy opisów bibliograficznych. W 2007 roku system SOWA został zastąpiony przez zintegrowany system komputerowy ALEPH firmy Ex Libris, który umożliwił między innymi ujednolicenie procedur wypożyczeń we wszystkich agendach bibliotecznych. W 2014 roku wprowadzony został system wypożyczeń krótkoterminowych, dzięki któremu większość książek gromadzonych w bibliotece można wypożyczyć na zewnątrz. Czynności związane z unowocześnianiem form pracy w bibliotece trwają cały czas i wynikają zarówno z rozwoju technologii informatycznej, jak i ze stale rosnących potrzeb czytelników, którzy, wychowani w dobie powszechnej dostępności sieci internetowej, mają jasno sprecyzowane oczekiwania – w jak najkrótszym czasie uzyskać dostęp do poszukiwanego dokumentu. W tym celu w 2012 roku Biblioteka Główna przystąpiła do realizacji projektu „Rozbudowa infrastruktury informatycznej Uniwersytetu Opolskiego do wdrożenia platformy e-learningowej i kompleksowego systemu obsługi studiów”. W ramach tego projektu wprowadzono oprogramowanie Hidden Automatic Navigator (HAN), usprawniające dostęp do elektronicznych źródeł informacji. Kolejnym etapem podniesienia jakości usług informacyjnych było zaimplementowanie w 2015 roku multiwyszukiwarki PRIMO, przeznaczonej do równoczesnego przeszukiwania wszystkich zasobów informacyjnych dostępnych w prenumerowanych przez bibliotekę bazach danych i katalogach bibliotecznych.

Istotnym zmianom ulegały też działania i prace związane z dokumentacją publikacji pracowników naukowych UO: od formy wydruków papierowych i tradycyjnej kartoteki do elektronicznej bazy danych sprzężonej z ogólnopolskim systemem POL-on. Najnowszym przedsięwzięciem stało się utworzenie w 2016 roku Bazy Wiedzy (opartej na oprogramowaniu OMEGA-PSIR), czyli centralnego systemu ewidencji i archiwizacji dorobku piśmienniczego, wydawniczego i dydaktycznego Uniwersytetu Opolskiego, w którym połączono ewidencję publikacji z repozytorium. Baza Wiedzy spełnia wielorakie funkcje: rejestracyjne, archiwizacyjne, sprawozdawcze, parametryczne, bibliometryczne, informacyjno-bibliograficzne, oraz umożliwia dostęp do pełnych tekstów wybranych publikacji pracowników naukowych UO. Jest aktualizowana na bieżąco i stale rozbudowywana. Nowa baza jest ogromnym wyzwaniem zarówno dla bibliotekarzy pełniących funkcję redaktorów, jak i dla pracowników naukowych, którzy zostali postawieni przed dylematem szerokiego udostępniania już opublikowanych prac w nowo powstałym repozytorium instytucjonanym Uniwersytetu Opolskiego. Unowocześnianie form pracy wiąże się z potrzebą stałego podnoszenia przez bibliotekarzy kwalifikacji i kompetencji zawodowych, które zdobywają, uczestnicząc w licznych kursach i warsztatach specjalistycznych. Poza tym Biblioteka Główna w ramach własnej działalności dydaktycznej prowadzi liczne szkolenia zarówno dla studentów, jak i innych użytkowników. W latach 2001-2013, w celu wsparcia doskonalenia zawodowego nauczycieli bibliotekarzy, zespół pracowników Biblioteki Głównej prowadził także studia podyplomowe z informacji naukowej i bibliotekoznawstwa. Przez wszystkie lata działalności Biblioteki Głównej od czasu jej powstania do dnia dzisiejszego pracowali w niej ludzie, którzy nie szczędzili wysiłku i zaangażowania w gromadzenie, przechowywanie i udostępnianie jej zasobów studentom, pracownikom naukowym i innym zainteresowanym osobom. Ogromne zasługi dla rozwoju usług bibliotecznych i działalności informacyjnej na rzecz środowiska naukowego Opola miała wieloletnia dyrektor, st. kustosz dyplomowana dr Wanda Matwiejczuk.

Indeks (171-172) grudzień 2016  

Pismo Uniwersytetu Opolskiego (numer 171-172)

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you