Page 66

130 /// INDEKS nr 7–8 (171–172) / Relacje, recenzje, noty /

131 /// INDEKS nr 7–8 (171–172) / Relacje, recenzje, noty /

Weterani – brytyjski i radziecki – z rodzinami. Z tyłu – autor tekstu

ALEKSANDER WOŹNY

ARKTYCZNY „DERWISZ” Międzynarodowa konferencja w Archangielsku (28 sierpnia – 1 września br.) zatytułowana była: „Pożyczka wojskowa a konwoje przez terytorium Arktyki. Od regionalnej współpracy ku globalnemu zjednoczeniu” (w ramach VI Międzynarodowego Forum: „Dla sławy floty i ojczyzny”). Zorganizowano ją w 75. rocznicę przybycia pierwszego konwoju (pod kryptonimem „Derwisz”) do rosyjskiego portu Archangielsk. Wprowadzenie wygłosił dr Michaił Miagkow, dyrektor Rosyjskiego Towarzystwa Wojskowo-Historycznego. Konferencję prowadził prof. Andrej Repniewski. Pierwszy referat przedstawił prof. Michał Suprun. Mający polskie korzenie rosyjski naukowiec uczynił bardzo dużo dla historycznego, a przede wszystkim rzetelnego zbadania znaczenia pomocy sojuszników dla Związku Sowieckiego. Prof. Martin H. Folly z Londynu odniósł się do zagadnienia północnych konwojów w kontekście antyhitlerowskiej koalicji. Wspomniał m.in., że wielu zwykłych marynarzy płynęło do ZSRR z dużą dozą sympatii

do tego kraju i jego polityki. Ich rozczarowanie po przybyciu było głębokie. Kolejnym referentem był Magnús Þór Hafsteinsson z Islandii. Kraj ten miał strategiczne znaczenie nie tylko dla Wielkiej Brytanii, ale także dla antyhitlerowskiej koalicji. Prof. Adam Dobroński (Uniwersytet Białostocki) mówił o nawiązaniu współpracy rządu emigracyjnego w Londynie ze Związkiem Sowieckim po agresji Wehrmachtu na ten kraj i znaczeniu tej współpracy dla opieki nad aresztowanymi i zesłanymi do lagrów setkami tysięcy Polaków. Opolanin, prof. Aleksander Woźny (Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, członek Polskiego Towarzystwa Historycznego, Oddział Opole – przewodniczący Komisji Wojskowej) mówił o okrętach Polskiej Marynarki Wojennej w konwojach na obszarze Arktyki w latach 1942–1943. Polska Marynarka Wojenna chlubnie i z poświęceniem – od początku do końca wojny – wykonywała zadania operacyjne Brytyjskiej Admiralicji. Komandor sił powietrznych w stanie spoczynku Philip

Wilkinson (Wielka Brytania) relacjonował temat błyskawicznej reakcji Churchilla na prośbę Józefa Stalina. Stalin prowadził politykę nieufną w stosunku do każdego partnera, starając się wymanewrować demokracje zachodnie, by zawrzeć korzystny pakt z 23 sierpnia 1939 r. z III Rzeszą. Po ataku Wehrmachtu na Związek Sowiecki Stalin był w szoku i nie omieszkał przyjąć brytyjskiej pomocy. Od tego momentu Polska przestała być głównym sprzymierzeńcem Wielkiej Brytanii. Rolę tę przejął Związek Sowiecki. Galina Szawerina, ekspert ze Sewerodwińska, referowała temat „Gułag a konwoje północne na podstawie materiałów z Jagrinlag”. Mówiła m.in. o wykorzystywaniu więźniów osadzonych w łagrach do rozładowywania statków, które dostarczały pomoc aprowizacyjną i materiałowo-wojskową. Naukową część konferencji zamknęła relacja prof. Walentyny Golyshewej (Wydział Anglistyki Wyższej Szkoły Humanistycznej Federalnego Uniwersytetu), która w swej książce pt. „A Flashback to the Arctic Convoys”, opisała „czcigodnych ambasadorów” w Archangielsku i „pełen szacunku stosunek młodego pokolenia w Rosji do weteranów”. Zawarła tam też relacje weteranów wojennych konwojów i ich heroiczne działania, często w ekstremalnych warunkach atmosferycznych. Podróżowała w tej sprawie m.in. do Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych i innych sojuszniczych krajów, by porozmawiać z weteranami. Część merytoryczną konferencji zakończyły niezwykle ciekawe i poznawczo wartościowe wspomnienia córek weteranów alianckich konwojów, odnoszące się do traumatycznych wydarzeń wojennych. Międzynarodowa konferencja była bardzo dobrze zorganizowana, także pod względem technicznym. Cały czas, oprócz zaproszonych gości, jej przebiegowi przysłuchiwali się studenci i pracownicy uniwersyteckich zespołów. Konferencji towarzyszyła wystawa sprzętu marynarki wojennej i ogólnowojskowego ze znalezisk archeologicznych, innego wyposażenia sprzętowego (np. łączności) i umundurowania, odznak oraz propagandy cywilno-wojennej.

Indeks (171-172) grudzień 2016  

Pismo Uniwersytetu Opolskiego (numer 171-172)

Advertisement