Issuu on Google+

118 /// INDEKS nr 7–8 (171–172) / Relacje, recenzje, noty /

kę” – dwa „mocne, wielowątkowe i gorące”1 fora dyskusyjne. Zdobywał środki, pomagał w przyjazdach, dbał, by goście czuli się dobrze w Opolu, zapraszał ich do swojego domu, sam też jeździł do innych ośrodków (i to tak odległych, jak np. Perm, leżący na granicy między Europą i Azją) – wszystko, by podtrzymać więzi zawodowe, ale też i międzyludzkie, co ogromnie sprzyja naukowemu dialogowi i współpracy. Za wszystko to dziękowano Profesorowi, szczerze i gorąco, prozą, ale i wierszem – taka była okolicznościowa laudacja prof. Marii Wojtak, ale też gratulacje rosyjskich przyjaciół Profesora. Podczas uroczystości jubileuszowych, z rąk obecnej redaktor naczelnej, Profesor otrzymał – również jubileuszowy – numer rocznika pt. „Stylistyka i Gajda” (on sam tom z 2005 roku zatytułował „Stylistyka i Kożyna”, poświęcając go refleksji nad dorobkiem wybitnej uczonej rosyjskiej, i w ten sposób stał się ofiarą własnego pomysłu. Do momentu wręczenia Jubilat nie wiedział, co się szykuje, a o samym jubileuszu poinformowano go na cztery dni przedtem. Inaczej na nic by się nie zgodził). Warto nadmienić, że ostatni tom „Stylistyki” zawiera m.in. bibliografię prac S. Gajdy oraz artykuły przeglądowe, pokazujące istotę jego dotychczasowych dokonań. Zasadnicza, naukowa część konferencji trwała dwa dni. Podczas obrad plenarnych i w sekcjach wygłoszono około trzydziestu referatów. Referenci reprezentowali ośrodki polskie (Katowice, Lublin, Olsztyn, Opole, Rzeszów, Warszawa, Wrocław, Zielona Góra) i zagraniczne (Bratysława, Brno, Graz, Jekaterynburg, Moskwa, Perm, Praga, Sankt Petersburg). Zgodnie z hasłem konferencji głównym przedmiotem rozważań były teoretyczne i praktyczne zagadnienia stylistyki leksykalnej i leksykograficznej. Zamierzono bowiem omawiać perspektywy i inspiracje płynące dla tych badań z kolejnych tzw. zwrotów w humanistyce i filologii, wpływających na interpretację zjawisk językowo-stylistycznych (zwroty: kognitywne, komunikacyjne, kulturowe i in.), a także możliwości stwarzane przez nowoczesne technologie (jak badania korpusowe). Goście z Rosji przedstawili niezwykłe dokonania w zakresie leksykografii autorskiej, jakich dopracowano się w tym kraju, m.in. wielotomowy „Słownik języka poezji rosyjskiej XX wieku” (Moskwa: Rosyjska Akademia Nauk i Instytut Języka Rosyjskiego im. W. W. Winogrado1 Słowa zaczerpnięte z artykułu: „Ewa Malinowska, Maria Wojtak, Styl i stylistyka w biografii naukowej Profesora Stanisława Gajdy", „Stylistyka” XXV (2016), s. 31.

119 /// INDEKS nr 7–8 (171–172) / Relacje, recenzje, noty /

wa) i „Słownik języka Michaiła Szołochowa” (Moskwa: Państwowy Uniwersytet Pedagogiczny im. M. Szołochowa). Po jednym tomie Uniwersytet Opolski otrzymał w prezencie. Prof. Larisa Szestakowa (Moskwa), jeden z najznamienitszych leksykografów rosyjskich, mówiła o kwalifikatorach stylistycznych, którymi opatruje się zawarte w słownikach wyrazy. Stosowane w słownikach autorskich nie tylko informują o charakterystyce stylistycznej danego słowa, ale zarazem ułatwiają uchwycenie specyfiki stylu danego pisarza czy poety, dlatego opracowanie zestawu takich kwalifikatorów jest istotnym wyzwaniem metodologicznym. Dobrze zatem było posłuchać, jak radzą sobie z tym środowiska, które mają za sobą ponadstuletnią tradycję tego typu leksykografii. Doświadczeniami z teoretyczno-praktycznych zmagań w tworzeniu słownika dzieliły się też Olga Sewierskaja i Larisa Kasperowa. Prof. Bożena Witosz (Katowice) – na przykładzie epitetu – pokazała konsekwencje, jakie z przyjęcia nowych paradygmatów badawczych wynikają dla pewnych kategorii stylistyki tradycyjnej, tzw. stylistyki środków (znanych jako środki poetyckie, retoryczne, ozdobniki tekstu itp.). Nowe ujęcia, jak się okazuje, zgotowały epitetowi smutny los: zmarginalizowały jego pozycję jako obiektu nauczania w kompendiach akademickich, wyeksmitowały spośród szacownego grona środków artystycznych do używanych w innych, nieartystycznych stylach mowy, jak np. w publicystyce, gdzie – co najgorsze – jego znaczenie uległo zawężeniu do przymiotników wyrażających negatywny osąd. Ale bardzo proszę kulturalnie, bez epitetów! – mówi się obecnie, by rozemocjonowani dyskutanci, porzuciwszy kwestie merytoryczne, nie przeszli do obrażania się nawzajem. Prof. Stanisław Gajda (reprezentant gospodarzy) rozważał natomiast stylowy potencjał słów, którym jednak – w świetle współczesnych koncepcji filozoficznych – nie można przypisać ani stałego znaczenia, ani stałej wartości stylistycznej, gdyż wszystko to zależy od konkretnego użycia, kontekstu, a zwłaszcza od mówiącego podmiotu (por. antyesencjalizm, relacjonizm itp.). O potencjale słów – tym razem przejawiającym się w możliwościach różnicowania stylów – mówiła też prof. Lilija Duskajewa (Sankt Petersburg). Większość referatów podejmowała tematy bardziej szczegółowe, mieszczące się w ramach badań nad różnymi stylami (dyskursami): potocznym (Olga Orgoňova, Alena Bohunicka), artystycznym (Jakub Bobrowski,

Uczestnicy konferencji pt. „Słowo a styl” (fot. Tadeusz Parcej)

Uczestnicy konferencji pt. „Słowo a styl” (fot. Tadeusz Parcej)


Indeks (171-172) grudzień 2016