Page 35

68 /// INDEKS nr 7–8 (171–172) / Publicystyka, sztuka /

69 /// INDEKS nr 7–8 (171–172) / Publicystyka, sztuka /

W ostatnich latach XIX wieku koło stawku wzniesiono też ogromną budowlę nowej synagogi, według projektu architekta Feliksa Henry`ego. Budowlę zwieńczoną dużą kopułą i położonymi wokół niej czterema kopułkami, która uchodziła w Opolu za ozdobę miasta: „Zierde der Stadt” – pisano w miejscowej prasie. Piękna synagoga nie przetrwała tragicznej „Nocy Kryształowej” w 1938 roku; podpalona przez bojówki nazistowskie obróciła się w gruzy i została zrównana z ziemią. Dziś w tym miejscu stoi budynek żłobka, a przy nim ustawiono kamień pamięci (według projektu architekta Floriana Jesionowskiego) z inskrypcją: „Nigdy tego nie zapomnimy”. Kolejne ważne wydarzenia związane ze stawkiem dotyczą lat trzydziestych XX wieku. Powstałe w Opolu (na początku tego wieku) Towarzystwo Łyżwiarskie ulokowało się właśnie tu, nad stawkiem – w wybudowanej w 1909 roku drewnianej stanicy, która stoi do dziś, a którą wtedy nazwano Domkiem Lodowym. Towarzystwo uruchamia na stawku zadbane lodowisko z nawadnianą i szlifowaną płytą lodową wraz z nagłośnieniem i elektrycznym oświetleniem, tworzy szkółki nauki jazdy, organizuje zawody. I to nie byle jakie zawody! W 1933 roku właśnie w Opolu, właśnie na stawku, odbyły się ogólnoniemieckie zawody w jeździe figurowej na łyżwach. Tu swoje pierwsze sukcesy odnosiła późniejsza wielka łyżwiarka, mistrzyni świata Maxi Herber. Wtedy też uznano nasze lodowisko za jedno z najlepszych i najpiękniejszych w całych Niemczech, a to ze względu na jego piękne położenie i znakomite wyposażenie techniczne. Wcześniej, bo w roku 1928, zburzono Zamek Piastowski i na tym miejscu wzniesiono olbrzymi nowoczesny gmach rejencji, według projektu architekta Friedricha Lehmanna – dzisiejszy gmach urzędu wojewódzkiego i marszałkowskiego. Uchodzi on za jeden z najlepszych przykładów budownictwa nowoczesnego, modernizmu, na całym Górnym Śląsku. Jest to historyczna, od wczesnych czasów piastowskich, siedziba władz regionu, kolejno: księstwa, rejencji, województwa. Obok zniszczonej w 1938 roku synagogi znajdowała się znana i uczęszczana piwiarnia ogrodowa „Zum Eiskeller”, własność wspomnianego browarnika Friedlaendera. Zasłynęła tym, że tu, w otaczającym ją ogrodzie, odbył się w 1932 roku słynny wiec przedwyborczy partii nazistowskiej z udziałem jej wodza, Adolfa Hitlera – był to jedyny znany jego pobyt w Opolu. Dziś w tym miejscu stoi gmach Instytutu Śląskiego. Dawny Domek Lodowy dziś – na rysunku Andrzeja Hamady

W latach powojennych koło stawku zostaną zlokalizowane nowe, znaczące instytucje: sztuczne lodowisko Toropol i amfiteatr, w którym odbywają się Krajowe Festiwale Piosenki Polskiej, a który nazwano Amfiteatrem Tysiąclecia. Lodowisko Toropol powstało w latach 1961–1965, z pawilonem projektu architekta Stanisława Torca, amfiteatr – z inicjatywy przewodniczącego prezydium MRN „Papy” Karola Musioła, w 1963 roku, został zaprojektowany przez architekta Floriana Jesionowskiego. Te bardzo żywotne instytucje nobilitują teraz nasz stawek – dziś prawdziwą oazę ciszy i wypoczynku. Stawek nobilitują też znani i zasłużeni obywatele miasta, mieszkańcy przyległej do stawku ulicy Barlickiego, b. prezydenci Opola: Ryszard Zembaczyński i Jacek Kucharzewski (już nieżyjący), tu mieszkał fotografik Stanisław Bober, a także znani architekci: Marian Fikus, nadal mieszkają – Jakub Schroeter i Tadeusz Strzała. Takie spokojne miejsce, nad stawkiem, a tak wiele wokół niego dziejowych wydarzeń.

Indeks (171-172) grudzień 2016  

Pismo Uniwersytetu Opolskiego (numer 171-172)

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you