APOLLO 11 © Unieke Zaken

Page 1

UNIEKE ZAKEN - APOLLO 11

September 2019

PERFECTE LANDING LUIDT NIEUW TIJDPERK IN Exclusieve

Eerste mens op de maan Maandag 21 juli 1969 – “THE EAGLE HAS LANDED”, zegt NEIL A. ARMSTRONG, 38 jaar, afgezant van de planeet Aarde, geboren in de Verenigde Staten van Amerika. Samen met Buzz Aldrin en Michael Collins stapte hij afgelopen woensdag in een raket richting de maan. Armstrong: “Ik weet wel dat veel mensen op aarde over onze eerste minuten op de maan denken dat we meteen rond zullen kijken hoe de maan er van dichtbij uitziet. Maar het eerste dat ons nu bezighoudt is de vraag of de maanlander in goede staat is gebleven om ons ook weer terug te brengen. Als er ook maar

iets fout gaat of er enig gevaar dreigt, besluiten we misschien om meteen weer te vertrekken.” Maar toen Armstrong en Aldrin twee uur op de maanbodem hadden doorgebracht en duidelijk was de maanlander de landing goed had doorstaan, klom Neil Armstrong van de ladder

reportage over maanlanding

naar beneden, om vervolgens heel voorzichtig als eerste mens voet op de maan te zetten. In Nederland is het maandag 21 juli, 03:56 uur wanneer Armstrong vanaf de maanbodem zegt: “Dit is slechts een kleine stap voor een man, maar een enorme stap vooruit voor de mensheid.”

Wist je dat?

Spin-off van de ruimtevaart Uitvindingen die voor de ruimtevaart gedaan worden, zijn later vaak terug te vinden in ons dagelijks leven. Deze toepassingen worden de spin off van de ruimtevaart genoemd. Dit zijn misschien wel de meest opvallendste: Door het gebrek aan zwaartekracht kunnen astronauten in de ruimte niet met een gewone pen schrijven; de inkt stroomt niet naar de punt, maar zweeft in het rond. Eindeloos onderzoek naar een wonderpen die zelfs op de kop blijft schrijven volgde…. Maar uiteindelijk gingen de astronauten op pad met een potlood! Als je de EHBO-kist opent, zit daarin een reddingsdeken: een dun plastic folie met een zilveren metaallaagje. Dit metaallaagje reflecteert warmte; met het metaallaagje naar binnen, houdt het de warmte vast. Met het metaallaagje naar de bui-

tenkant, zorgt het er juist voor dat er geen warmte naar binnen komt. Precies daarom worden veel raketten bekleed met deze folie, zodat de astronauten en belangrijke apparatuur beschermd zijn tegen de extreme temperaturen in de ruimte. Bij het ruimtepak voor de Apollo-missies hoorden speciale laarzen die, ondanks het enorme gewicht van het ruimtepak (zo’n 30 kilo), bij elke stap voor een zachte landing zorgden. Deze luchtzolen zijn na de uitvinding ervan in de jaren tachtig wereldberoemd geworden, in de vorm van een sportschoen met de naam Nike Air Max.

Om de astronautenhelmen te beschermen tegen krassen van ruimtestof en rondvliegende deeltjes, ontwikkelde de NASA een beschermlaag voor het vizier. Een techniek die ervoor zorgt dat jouw brillenglazen nu tien keer krasbestendiger zijn dan voorheen. En om ervoor te zorgen dat de neus en de vleugels van een spaceshuttle ontzettend sterk zouden zijn, werd de carbonvezel uitgevonden. Een bijzonder materiaal, dat zo goed als onbreekbaar is en voor heel veel verschillende toepassingen bruikbaar bleek: tegenwoordig worden er onder andere tennisrackets en hengels van gemaakt!

 Neil Armstrong verstuurde zijn sollicitatiebrief voor het Apolloprogramma eigenlijk veel te laat. Gelukkig kende hij iemand bij de NASA, anders was misschien wel heel iemand anders de eerste man op de maan geweest!

 Buzz Aldrin heet eigenlijk Edwin. Buzz is zijn bijnaam omdat zijn zus het woord ‘brother’ (Engels voor broer) niet uit kon spreken, waardoor het eerder als ‘buzzer’ klonk en dat werd snel ingekort tot ‘buzz’.

 Michael Collins zou eigenlijk een jaar eerder al met Apollo 9

vliegen. Maar hij werd ziek en vervangen, en mocht in plaats daarvan met Apollo 11 mee. Advertentie

Het Perfecte Cadeau Een stukje maan! Slechts $29,99 https://lunarembassy.com/

Sinds 1980 al 300 miljoen stukjes verkocht Waarschuwing: pas op voor oplichters. Teksten:

Annelies Rensink

Pettemerstraat 35-37

Redactie:

Peter Bolten, Mirjam Morsch

1823 CW Alkmaar, Nederland

Vormgeving: De Wilde Muis

Uitgever: Unieke Zaken

Contact: +31 (0)72 5 111 442 post@uniekezaken.nl www.uniekezaken.nl

Oplage:

10.000 exemplaren


UNIEKE ZAKEN - APOLLO 11

September 2019

Ons zonnestelsel

Het lijkt natuurlijk of alles in de ruimte om de maan draait… maar in werkelijkheid is de zon het middelpunt van ons zonnestelsel. Alle planeten in ons zonnestelsel draaien om de zon. De tijd die ze daarvoor nodig hebben, noemen we een jaar. Maar voor sommige planeten duurt een jaar veel langer dan voor anderen, kijk maar:

tb

ISS

eik

Zestien landen bouwden in 1998 samen het International Space Station: een ruimtestation met maar liefst 7 verdiepingen, dat sinds het jaar 2000 wordt bewoond door astronauten.

tur nus t Sa

198

bemande v e on luc h

er

1

e

st er

Saturnus Rondje om de zon: 10.757,73 dagen. Afstand tot de zon: 1400.000.000 kilometer. Hoeveel aardse jaren duurt een jaar op Saturnus? …........

879

20.000.000 Dollar betaalde de Amerikaan Dennis Tito voor een all inclusive verblijf in het ISS. De eerste ruimtetourist!

dagen verbleef de Rus Gennady Padalka in totaal in de ruimte: het huidige ruimterecord! Naast planeten zijn er ook manen. Een maan (er zijn er meer dan alleen de onze) draait om een planeet, in plaats van rond de zon. Rondje om de aarde: 27 1/3 dagen. Afstand tot de aarde: 384.400 kilometer. Hoe vaak draait de maan rond de aarde in een aards jaar? …........

Maan

Venus Rondje om de zon: 225 dagen. Afstand tot de zon: 100.000.000 kilometer. Je gaat vanaf Venus met 100 kilometer per uur recht op de zon af. Hoe lang doe je hierover? …........

Aarde Rondje om de zon: 365 1/4 dagen. Afstand tot de zon: 150.000.000 kilometer.

Zon

Hoeveel dagen ben jij al op aarde? …........

Mercurius Rondje om de zon: 88 dagen. Afstand tot de zon: 57.000.000 kilometer. Hoe oud ben je in Mercuriaanse jaren? …........

12 mensen liepen tot nu toe op de maan. De laatste maanwandeling tot nu toe was in 1972.

o rste nbe ma n

de

1 971

ee

Mars

vluc ht lan d

Rondje om de zon: 687 dagen. Afstand tot de zon: 225.000.000 kilometer.

to

En stel dat je op Mars geboren was, hoe oud was je daar dan nu? …........

Planeten en de afstand tot de zon

Elke planeet draait in een andere baan rond de zon. Deze zijn niet altijd exact rond, maar bijvoorbeeld ei-vormig. Daardoor kan de exacte afstand tussen de zon en een planeet van dag tot dag verschillen.

p

Ma

rs


UNIEKE ZAKEN - APOLLO 11

September 2019

Ruimterace lu

Rusland en Amerika wilden allebei de machtigste zijn. Ze raakten daarom verwikkeld in een ware

uur waren Neil Armstrong en Buzz Aldrin op de maan.

c

ruimterace. Want wie de ruimte kon verkennen, kon alles. De eerste ronde: een man op de maan!

be

198

ht

9

ee

e o n be m a n d e rst v

21 reik t Neptunu

s

1895 Konstantin Edoeardovitsj Tsiolkovski ontwerpt de eerste raket.

1923 eerste on be m

a nd

6 198

Rondje om de zon: 60.190 dagen. Afstand tot de zon: 4500.000.000 kilometer.

ev luc

Hoe groot is de afstand tussen Neptunus en de aarde? …........

ht bereikt U ra

s

Rondje om de zon: 30.687,15 dagen. Afstand tot de zon: 2.875.000.000 kilometer.

ch

1959 1961 April: Mei:

Hoeveel rondjes draait de aarde om de zon, in de tijd dat Uranus één rondje maakt? …........

tb er

1

vlu

Eerste raketlancering met een levend wezen aan boord: de Russische hond Laika.

nu

2 97

ste onbemande

1957

Eerste onbemande raket landt (eigenlijk: slaat in) op de maan.

Uranus eer

Robert Hutchings Goddart lanceert de eerste raket. Duur van de vlucht: 2 seconden. Hoogte: 12,5 meter. WA ARS CHU WIN G: niet de ech te!

Neptunus

ei kt

Jup

Yuri Gagarin gaat als eerste mens de ruimte in. Hoogte: 300 kilometer. Alan Shepard is de eerste Amerikaan in de ruimte. Hoogte: 100 kilometer.

iter

1963 Valentina Teresjkova is de eerste vrouw in de ruimte.

600.000.000 mensen over de hele wereld keken op de televisie naar de maanlanding.

Jupiter

1965 Duurrecord bemande vlucht in de ruimte verbroken door Amerika. Duur: bijna 8 dagen.

1969 Apollo 11 – De eerste man op de maan!

Rondje om de zon: 4.332,71 dagen. Afstand tot de zon: 740.000.000 kilometer. Hoeveel aardse jaren doet Jupiter over zijn rondje? …........

Maar de ruimterace ging door. Zie illustratie voor meer records. Wie vind jij dat er gewonnen heeft?

10 rondjes vloog Michael Collins om de maan in de tijd die Aldrin en Armstrong op de maan doorbrachten.

Nederlandse ruimterecords

Naar de maan en terug

1963

Lancering eerste raket vanaf Texel.

Landingsplaats maanlander

Terugkeer in de dampkring van de aarde

Maanlander koppelt los van moederschip Columbia

Lancering Apollo 11

Hoogte: 10 kilometer.

1985 Wubbo Ockels is de eerste Nederlander in de ruimte.

2004

Splashdown

André Kuipers is de eerste Nederlander die in het ISS verblijft.

Heenreis Terugreis

Vertrek uit de baan om de aarde met de tweede raketmotor

Baan om de maan van Columbia


September 2019

Maanlanding nep? Sommige mensen geloven dat de maanlanding in scène is gezet. Wat denk jij? Er is geen lucht in de ruimte (daarom dragen de astronauten een speciaal ruimtepak met zuurstof om te kunnen ademen), dus is er ook geen wind. Hoe kan de Amerikaanse vlag dan

Kijk op: www.uniekezaken.nl/apollo-11 voor de uitleg.

3 e trap

wapperen?

Capsule met maanlander

UNIEKE ZAKEN - APOLLO 11

Buzz Aldrin staat hier in de schaduw van de maanlander, maar zijn pak staat vol in het licht en is duidelijk zichtbaar. Het lijkt wel alsof er een schijnwerper op hem is gericht.

2 e trap

Waarom zijn er geen sterren te zien op deze ruimtefoto's?

Hoe kan dat?

Unieke Zaken

Wist je dat?  Niet Armstrong, maar Aldrin is de man in dit ruimtepak. Toch staat ook Neil wel op de foto. Kun jij hem vinden?

Unieke Zaken maakt theater voor iedereen die jong is of zich jong voelt. Onze producties gaan over dromers, durvers en doeners: mensen die grenzen opzoeken en overschrijden, die niet stoppen bij tegenslagen. Het zijn producties die de verbeeldingskracht prikkelen en bol staan van het spelplezier. Het zijn verhalen van alle tijden voor alle mensen, gepresenteerd in een humoristische en eigenzinnige mix van tekst, muziek, objecten en beweging.

Astronauten . . . . . . . Jochen Lange, Marlieke Reusink Decor . . . . . . . . . . . . Thierry van Raay Licht en geluid . . . . . Gijs Steenbergen Kostuums . . . . . . . . . . Daisy Hoogeboom, Esther Meilink, Lucia Pander Affiche/flyer . . . . . . . . Dimgray.nl Vormgeving krant . . . Arjan Hes / De Wilde Muis PR . . . . . . . . . . . . . . . Annelies Rensink Subsidie . . . . . . . . . . .

Kijk op: www.uniekezaken.nl/apollo-11 voor meer informatie.

ut

APOLLO 11 is een humoristisch theaterspektakel met livemuziek, maquettes, animaties, dansende planeten, een ruimteballet en heel veel rook.

Spel en muziek . . . . . . Peter Bolten, Anouk Kalter, Wouter Mooy, Mirjam Morsch, Ton Nieuwenhuizen, Bart-Jan Oosting

na

Zes spelers/musici brengen dit enorme avontuur tot leven in een razendsnelle ruimtereis langs Houston, de maan, het Witte huis, de raket, schoonheidssalon La Luna en de Stille Oceaan.

Regie . . . . . . . . . . . . . Herman Bolten

tro

Het is 1969. Drie astronauten, Neil Armstrong, Buzz Aldrin en Michael Collins stappen aan boord van de meest indrukwekkende raket ooit gebouwd. Ze beginnen aan de grootste en gevaarlijkste missie uit de geschiedenis van de mensheid. Met als bestemming: DE MAAN!

CREDITS

As

Apollo 11 de voorstelling

1 e trap

Unieke Zaken Pettemerstraat 35-37 1823 CW Alkmaar www.uniekezaken.nl post@uniekezaken.nl facebook.com/unieke.zaken