Page 37

II. Türkiye Lisanüstü Çalışmaları Kongresi - Bildiriler Kitabı I

Sonuç İki yüzyıllık kurumsal tarihinde gerçeğe ulaşmanın yegâne yolu olarak takdim edilen bilim anlayışı modern dünya-sisteminden önceki tarihsel sistemlerde de mevcuttu. Fakat tarihin hiçbir döneminde felsefe ve bilim birbirlerinden ayrılmadıkları gibi kurumsal alanlarda ifadesini bulmamışlardı. Takribi 13. yüzyıldan başlayan bu ayrım modern dünya-sisteminin 16. yüzyılda dünyanın Avrupa bölgesinde icat edilmesi ile sistemin entelektüel bir ifadesi hâline dönüşmüştür. İki kültür (doğa bilimleri ve beşerî bilimler) arasında yer alan bir üçüncü bilgi yapısı olan sosyal bilimler 18. yüzyılda ortaya çıkmış ve kurumsal ifadesini 19. yüzyıldan sonraki gelişme dönemi içerisinde doğa bilimlerinden yana tavır koyarak bulmuştur. Buna göre bilimselci, evrensel ve liberal ögelerin bileşimi olan hâkim bilgi anlayışı ve buna bağlı kurumsal alanlar modern dünya-sisteminin gerilimlerini gözlerden saklamaya ve kontrol altında tutmaya hizmet etmektedir. Wallerstein’ın geliştirdiği perspektiften bilgi yapılarının kapitalist dünya-ekonomisinin gelişimi ile ilişkisi çerçevesinde değerlendirildiğinde, düşüncenin önündeki bu engeller kaygı uyandırıcı bir çağda kaygı verici bir durumdur (Heidegger, 2009, s. 4). Mevcut durumun üstesinden gelebilmek ve muhtemel geleceğin daha eşitçil ve demokratik olabilmesi için bilgi yapılarının bölünmüş kurumsallığına karşı bütüncül bir perspektifle tavır almak gerekmektedir.

Kaynakça Arrighi, G. (2000). Uzun yirminci yüzyıl, para, güç ve çağımızın kökenleri (Çev. R. Boztemur). Ankara: İmge Kitabevi. Arslan, F. (2011). Wallerstein’ın modern dünya sistemi modeli açısından modernleşme kuramı. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Afyonkarahisar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyon. Aktoprak, E. (Kış, 2004). Immanuel Wallerstein: Sosyal bilimlere yeniden bakmak. Uluslararası İlişkiler, 1(4), 24-58. Braudel, F. (2008). Akdeniz mekân, tarih, insanlar ve miras (Çev. N. Erkurt & A. Derman). İstanbul: Metis Yayınları. Di Meglio, M. (2007). Sosyal bilimler ve alternatif disiplin modelleri. I. Wallerstein, & R. E. Lee (Ed.), İki kültürü aşmak modern dünya sisteminde fen bilimleri ve beşerî bilimler ayrılığı içinde (Çev. A. Babacan). İstanbul: Metis Yayınları. Gasset, J. O. Y. (2011). Sistem olarak tarih (Çev. N. G. Işık). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. Gulbenkian Komisyonu. (2012). Sosyal bilimleri açın sosyal bilimlerin yeniden yapılanması üzerine rapor (Çev. Ş. Tekeli). İstanbul: Metis Yayınları. Heidegger, M. (2009). Düşünmek ne demektir (Çev. R. Şentürk). İstanbul: Paradigma Yayınları. Hopkins, T. K., & Wallerstein, I. (2000). Dünya-sistemi: Bir kriz var mı? Hopkins, T. K., & Wallerstein, I. (Ed.), Geçiş çağı dünya sisteminin yörüngesi (1945-2025) içinde. İstanbul: Avesta Yayınları. İlgen, A. & Demirel İ. (Bahar, 2008). Eleştirel açıdan tarihsel arka planıyla egemen bilgi yapıları rejimi ve sosyal teori. Türkiye Günlüğü, 93, 124-132. Kaya, T. (2005). Immanuel Wallerstein’ın toplumsal değişim kuramı. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Lee, R. (2000). 1945’ten 1967/73’e: Uzlaşmanın kuruluşu. T. K. Hopkins, & I. Wallerstein (Ed.), Geçiş çağı dünya sisteminin yörüngesi (1945-2025) içinde. İstanbul: Avesta Yayınları. Mielants, E. (2007). Tepki ve direniş: Doğa bilimleri ve beşerî bilimler, 1789-1945. I. Wallerstein, & R. E. Lee (Ed.), İki kültürü aşmak modern dünya sisteminde fen bilimleri ve beşerî bilimler ayrılığı içinde (Çev. A. Babacan). İstanbul: Metis Yayınları. Oktik, N. & Kökalan, F. (Kasım, 2001). Immanuel Wallerstein; tarihsel kapitalizmin analizi ve dünya sistemi. Doğu Batı, 17, 127-139. Özlem, D. (Bahar, 1998). Doğa bilimleri-sosyal bilimler ayrımı üstüne. Toplum ve Bilim, 76, 7-39.

36

II. Türkiye Lisansüstü Çalışmalar Kongresi (TLÇK) Bildiriler Kitabı [1. Cilt]  
II. Türkiye Lisansüstü Çalışmalar Kongresi (TLÇK) Bildiriler Kitabı [1. Cilt]  
Advertisement