Page 1

08

33 BELGISCHE TOPPROJECTEN PLAN is een speciale uitgave van Home Sweet Home januari - februari - maart 2019 Afgiftekantoor 2200 Herentals I - P608241 Uitgeverij Balfin - Belgiëlaan 4b - 2200 Herentals

PB-PP BELGIË(N) - BELGIQUE


smart ceilings for strong projects Interalu - Fotografielaan 49-51, 2610 Antwerpen | T +32 3 830 74 00 - info@interalu.eu - www.interalu.eu


VOORWOORD Het klimaat leeft meer dan ooit. In Brussel komen 75000 mensen op straat voor een ambitieuzer klimaatbeleid. Spijbelende scholieren tonen hun bezorgdheid over hun toekomst. De extremere weersomstandigheden leiden steeds frequenter tot beelden van menselijke en materiële schade in het nieuws. Smeltende gletsjers, poolkappen en permafrost dreigen tipping points te bereiken en zeespiegels meer te doen stijgen dan verwacht, met een zichzelf versterkend effect tot gevolg. Gebouwen hebben hierop een grote impact. Als architect kunnen we dit sturen. Elke beslissing die we samen met onze opdrachtgevers nemen, heeft hierop invloed. Het geheel van deze beslissingen is significant. Deze editie van Plan behandelt niet-residentiële projecten. Veelal gaat het om openbare gebouwen. Gebouwen die deel uitmaken van de collectieve ruimte. Ze illustreren de maatschappelijke rol van de architect. Zijn bijdrage zoeken we doorgaans in de ruimtelijkheid, de organisatie en de functionaliteit, de leefbaarheid, de zintuiglijkheid,… Steeds meer claimt de architect ook – terecht – een belangrijke rol in het toekomstgericht bouwen. Zijn ontwerp is doorslaggevend voor de hoeveelheid energie een gebouw verbruikt, hoe een bestaande structuur wordt ingevuld of wat deze kan krijgen als nabestemming. Met de keuze van de materialen wordt bepaald hoe ze worden gerecupereerd of ontgonnen, hoever ze worden getransporteerd, hoe uitstootvrij ze worden geproduceerd en hoe demonteerbaar ze worden verwerkt. Als architecten omarmen we deze complexiteit. We informeren ons goed en kiezen voor innovatieve concepten. We gebruiken onze creativiteit en begeestering om wettelijke normen en initiële ambities te overstijgen, want net daarmee maken we als architect het verschil.

Arthur Van Cauwenberghe, Abscis Architecten


NO LIMIT - TIME TO CREATE, MAKE YOUR DREAM REALITY WWW.DETREMMERIE.BE


SINCE 1939


06

12

18

24

30

Abscis Architecten

Architecten Achtergael

Architectengroep PSK -

Assar Architects

Atelier 4D -

UAU collectiv

Atelier d’Architecture

36

42

48

54

60

B2Ai

B-architecten

BOGDAN &

Compagnie O architecten+

CONIX RDBM

VAN BROECK

Geert Pauwels +

Architects

Sabine Okkerse

66

74

80

86

92

DENC!-STUDIO

DMOA

EBTCA architecten ism

ESIA ingenieurs &

Jaspers-Eyers

Archiles architecten

architecten Team van Meer!

98

104

110

116

122

Jaspers-Eyers -

met zicht op zee

OSK-AR architecten

PCP Architects

Philippe Samyn &

UAU Collectiv -

architecten en

Architectenbureau

ontwerpers

Michel Janssen

Associés


128

134

142

148

154

plusoffice architects

POLO Architects

POLO - archipelago

Salens Architecten

Sileghem & partners

160

166

172

178

184

StĂŠphane Beel

Stijn Goethals

SVR-ARCHITECTS

Syntaxe Architectes

Tom Lierman

190

196

202

VK Architects &

VOLT architecten

WIT Architecten

Architects

Engineers

A sign of a good leader is not how many followers you have, but how many leaders you create. Mahatma Gandhi


Abscis Architecten

Nadruk op eigenheid binnen een coherent geheel

Na de fusie van twee scholengroepen in

eerste, als tweede en derde graad van het

Kortrijk, werd een masterplan opgemaakt om

middelbaar als met de basis- en kleuterschool,

de vier afzonderlijke sites te hervestigen naar

telkens met elk hun eigen directie.

twee binnenstedelijke schoolsites. Met enerzijds Campus Kaai, de site aan de Leie ontstaan

Op campus Kaai vinden we de 2e (nieuw-

uit de middeleeuwse Sint-Amandsproosdij en

bouw) en 3e (vernieuwbouw) graad terug, op

vroeger gekend van de inmiddels afgebroken

campus Plein de eerste graad. Dat de jongste

Collegetoren. Anderzijds hebben we Campus

studenten daar zijn ondergebracht, is niet toe-

Plein waar de voormalige meisjesschool ge-

vallig. Het is namelijk gelinkt aan de historische

kend stond als ’t Fort. Die twee sites vormen

context van de site aldaar. Het voormalige

vandaag samen het Guldensporencollege.

kloostergebouw heeft in se al een geborgen

In het masterplan was opgenomen om elke

en afgesloten karakter, waardoor het zich daar

scholengraad zijn eigenheid te bezorgen in

meer toe leent.Terwijl naarmate de studenten

een aparte en vrijstaande entiteit op één van

ouder worden ze eerder gedijen in een meer

die campussen. Een bewuste keuze die erop

open campus, middenin de stad met de inte-

moest toezien dat elke entiteit zelfstandig kon

gratie van publieke ruimtes. Beide campussen

opereren. Dat is hier zowel het geval met de

zijn verbonden door de nieuwe brug over het

plan

6


water en via groene zones. Het ontwerp dat

het gelijkvloers. Die kwam in de plaats van

in verbinding treedt met de omgeving dankzij

Abscis Architecten maakte voor deze twee

de vroegere turnzaal en is heel polyvalent en

de houten gevelbekleding, de grote glaspar-

sites kadert in een architectuurwedstrijd voor

flexibel invulbaar met los meubilair en een

tijen en het groendak. De combinatie oud

Scholen van Morgen. Het kwam in 2011 als

hoog kastmeubel als opbergruimte voor alle

en nieuw werd hier dus ook architecturaal

winnend ontwerp naar voor uit een Open

ontspanningsmateriaal. De grote verdiepings-

benaderd.

Oproep van het Team Vlaams Bouwmeester.

hoogte van de vroegere klaslokalen op de eerste verdieping bood de mogelijkheid om

Op Campus Kaai was de opdracht nog iets

Op Campus Plein, waar de eerste graad in het

de kamers daar als mezzanine op te vatten

complexer omdat er in een historisch kader

oude klooster is ondergebracht, integreerde

en de studenten zo een aangenaam studio-

werd gewerkt én er een omvangrijk program-

Abscis Architecten een internaat in de wes-

gevoel te bezorgen. Ook de kamers op de

ma kwam. Dit resulteerde in een compleet

telijke zijvleugel en een nieuwe refter die ze

tweede verdieping sluiten aan op het bestaan-

nieuw gebouw voor de tweede graad en

lieten opgaan in de groene omgeving. Van de

de vloerniveau van het klooster, maar hebben

een vernieuwbouw voor de derde graad. De

oude kloostervleugel, een beschermd monu-

een normale vrije hoogte van 2m60, net zoals

nieuwbouw, die aansluiting zoekt met de hui-

ment, bleven enkel de muren overeind. Dat

de kamers in het nieuwe zinken dakvolume

zenrij en daardoor fungeert als schoolpoort,

was, zeker naar stabiliteit toe, geen evident

erboven. In dezelfde beweging van de renova-

bestaat uit drie bouwlagen met leslokalen op

verhaal. Het klooster werd gerenoveerd met

tie werd ook het toegankelijkheidsprobleem

de verdiepingen en administratie, leraarska-

heel veel respect voor de oorspronkelijke ar-

van het gebouw opgelost. Met één centrale

mer, polyvalente ruimtes en een verdiept aan-

chitectuur van het gebouw. Aan de gevels is

lift bereik je nu zowel het bestaande als het

gelegde sportzaal op het gelijkvloers. Het ge-

nagenoeg niets gewijzigd, enkel het dakvolume

vernieuwde gebouw.

bouw plooit in een grote U-vorm naar binnen

werd iets verhoogd. Die zijvleugel werd om-

In contrast met het klassieke kloostergebouw

rondom de speelplaats. Abscis Architecten

gebouwd tot internaat om die leerlingen op

kwam er een gloednieuwe refter als een soort

koos ervoor om de sportzaal half te verzinken

te vangen die vroeger hun toevlucht hadden

paviljoen in de beschermde kloostertuin. In

om diverse redenen. Ze creëerden een soort

in de Collegetoren. Het nieuwe internaat telt

tegenstelling tot het eerder gesloten volume

robuuste kuip die automatisch een gesloten

60 kamers met een ontspanningsruimte op

van het internaat, is dit een open gebouw dat

stootrand rondom heeft waar bovendien

plan

8


allerlei sportmateriaal eenvoudig aan beves-

graad werd de neogotische feestzaal, een be-

Voor de nieuwbouw van de tweede graad,

tigd kan worden. Bovendien krijg je zo vanaf

schermd monument, niet alleen gerenoveerd,

gebouwd als een prefab betonstructuur met

het maaiveld en de speelplaats gemakkelijk

ze kreeg ook een nieuwe bestemming als

kolommen, balken en voorgespannen welfsels,

inkijk in de sporthal en kunnen toeschouwers

schoolrestaurant en studiezaal. Opzij van dit

is gekozen voor warme materialen. Een bak-

zonder de aanwezigheid van tribunes toch

centrale gebouw, kwamen er nieuwbouw les-

steen met een warme tint in combinatie met

toekijken. Een andere troef is dat je de impact

lokalen, mediatheek, administratie en een klei-

afrormosia hout en grote glaspartijen die het

voor de buren evenredig vermindert.

nere gymzaal. Er werden eveneens overdekte

gebouw van binnenuit ook een lichte indruk

en open speelplaatsen gecreĂŤerd en een ge-

geeft. Het verschil in materialen in deze gevels

In een andere cluster op deze campus zit

meenschappelijke fietsenberging. De groene

zegt ook iets over de achterliggende functies

zowel de basis- en kleuterschool als de

zones, die fungeren als pleinen, verbinden de

van de klassen. Alle specifieke vaklokalen en

derde graad. Deze cluster is gebouwd rond

diverse entiteiten en begeleiden tegelijkertijd

labo’s bevinden zich in de zijvleugel en daar

de middeleeuwse site van de Sint-Amands-

de publieke circulatie doorheen de campus.

is gekozen voor een vliesgevel. In de andere

proosdij met een beschermde binnentuin

vleugel is dan weer gespeeld met het aspect

waar de nieuwe en geborgen kleuterschool

De eigenheid van de afzonderlijke entiteiten

van een gang. Hier bewust geen diepe stan-

subtiel aansluiting bij zoekt. Voor de derde

wordt ook veruitwendigd door de materialisatie.

daardgang. Dit komt door variabele dieptes


PLAN NIVO 0 PLAN NIVO 0

2e-graadsschool

3e-graadsschool

Internaat

Kleuterschool PLAN NIVO 0

PLAN NIVO 0

van de klaslokalen die voor onderbrekingen

de gevelbekleding van de nieuwbouw werd

duurzame toekomst met mogelijke herinvul-

zorgen. Ze geven bovendien de vrijheid om

geopteerd voor vezelcement, opnieuw ge-

lingen een terugkerend gegeven in elk project

klaslokalen op maat te gaan maken afhankelijk

combineerd met houtaccenten. Net als bij het

van Abscis Architecten. Belangrijk in dit verhaal

van de behoeftes. De wanden binnenin zijn

speelse karakter van de gevel van de kleuter-

was de complexiteit om de aparte entitei-

dan weer in licht gipskarton. Die laten andere

school. Die verraadt wie daarachter zijn intrek

ten een eigen gezicht te geven maar toch bij

indelingen toe in de toekomst. Het is in elk

heeft genomen. Hout - hetzij thermowood,

elkaar te laten aansluiten. De complexiteit

geval duidelijk dat deze tweedegraadschool in

hetzij afrormosia - komt als gevelbekleding of

van de vraag zit ook in het antwoord. Soms

materialisatie in contrast treedt met de be-

als zonnewering in elk gebouw op de campus

diende Abscis Architecten diep in de site te

staande gebouwen.

wel terug. Net als de gebouwen onderling,

dringen om voor elk van de gebouwen een

zowel in architectuur als in materialisatie, in

oplossing op maat te vinden. En ondanks die

Niet in het minst met dat waar de derde

dialoog met elkaar treden. Zeker wanneer

fragmentatie hebben ze erover gewaakt dat

graad in huist. Wat gerenoveerd werd, ligt

oud en nieuw elkaar ontmoeten verkoos

ze binnen het grotere geheel hun eenheid be-

opnieuw dicht bij het originele. De houten

Abscis Architecten om eerlijk te zijn in wat

waarden. Die coherentie in hun verhaal was

spanten in de gigantische dakkapel van de

getoond werd. Die extremen zorgen voor ge-

de voornaamste reden waarom Abscis Archi-

feestzaal zijn weliswaar vervangen door stalen

zonde spanning op de site.

tecten als laureaat uit de bus kwam.

spanten. De aangebouwde bijgebouwen die niet beschermd waren, werden afgebroken en

Deze scholencampus voldoet in vele opzich-

kregen een nieuwbouw invulling, zij het nog

ten aan de eisen voor Scholen van Morgen.

Tekst: Sam Paret

met een fragment van een oude gevel. Voor

Maar los daarvan is het nadenken over een

Foto's: Dennis De Smet

Abscis Architecten Jean-Baptiste de Ghellincklaan 2 – 9051 Gent t. 09 244 60 20 info@abscis.be – www.abscis.be

plan

10


Redefining Surfaces. Redefining Kitchens.

Homes evolve, they become social spaces in which we do not only cook, but live in. We have created a resistant and durable material with unlimited designs, to create spaces without labels.

New Dekton

Flooring Dekton Lunar Exterior Dekton Kreta Kitchen Island Dekton Soke & Kreta Slim 4mm

Find out more about the 25 year Dekton warranty, look out inspiration and find resources at www.cosentino.com

COSENTINO BELGIUM Koeweidestraat 44 I 1785 Merchtem / +32 (0)52 21 66 73 / info.be@cosentino.com / Follow Us: F Ă´ Ăś


Architecten Achtergael

Architecturaal BEN-kantoorgebouw treedt in dialoog met industriële omgeving Een kantoor omgeven door industrie, het

Wit-Gele Kruis West-Vlaanderen diende

klinkt best tegenstrijdig. Toch bood de site

zowel uit een actief gedeelte te bestaan als

die het Wit-Gele Kruis ter beschikking had

uit een passief gedeelte. In het actieve deel

heel wat mogelijkheden. Het bevindt zich

moest er, behalve de klassieke functies zoals

namelijk op de hoek van een industrieterrein

onthaal, bureaus en refter, bijkomende aan-

waardoor je aan de overzijde van de straat

dacht worden geschonken aan een oplei-

zicht hebt op de velden. Het gebouw is ook

dingscentrum. Het passief deel omhelsde dan

heel toegankelijk met een bushalte voor de

weer berging, archief en stockageruimte voor

deur en heel wat parkeerruimte. De grote

verpleegmateriaal.

terreinoppervlakte bezorgde Architecten Achtergael anderzijds een grote uitdaging.

Het gevraagde bouwprogramma volstond

De beheerder van het bedrijventerrein legde

echter niet om aan de minimale footprint in

immers een belangrijke terreinvoorwaarde

oppervlakte te voldoen voor dit gebouw dat

op. Zo moest er een minimumbezetting zijn

slechts uit één enkele bouwlaag bestaat. Deze

van 25 %.

uitdaging en de industriële setting bracht Architecten Achtergael er toe om een gro-

De vraag van de opdrachtgever was twee-

te centrale patio te integreren waarrond de

ledig. Het nieuwe afdelingsgebouw van het

twee vleugels zich bijna sluiten. Samen met

plan

12


de grote luifel langs de westzijde kwamen ze

achter de grote raampartijen optimaal van de

openschuivende deur kom je aan het onthaal

zo aan de beoogde oppervlakte. Tegelijkertijd

bezonning en een aangenaam zicht, enerzijds

en wat volgt is een logische circulatie rondom

zorgt de patio voor een groen rustpunt en

op het landschap en anderzijds op de patio.

het gebouw die mee begeleid wordt door de

een geborgen ontmoetingsplaats voor het

Van buitenaf triggert het patroon van de

patio. Daarop geeft ook de grote opsplitsbare

personeel waardoor ze even vergeten mid-

glaspartijen en de sterke overkragingen. Dit

zaal uit die dient voor opleidingen. Afhankelijk

denin een industriĂŤle setting te vertoeven.

gecompartimenteerd zicht van aan de grote

van het aantal deelnemers, met een maximum

Het zicht op loodsen met bardageplaten is

baan laat evenwel niet toe om binnen te kijken.

van 150, kan je de zaal daaraan aanpassen. Die kan namelijk in drie delen opgedeeld worden

nu niet bepaald een aangename kantooromgeving. De patio is bovendien deels overdekt

De relatie met de patio in het gebouw

die elk afzonderlijk gebruikt kunnen worden.

waardoor ze als een soort buitenkamer fun-

geldt voor alle publieke zones. De zijgevels

Elk deel is via de gang gelinkt aan het sanitair

geert tussen de typische KMO-zone en de

met daarachter de logistieke zones, zijn dan

en de refter. Deze flexibele zaal staat recht-

hedendaagse architectuur van het gebouw.

weer gesloten en vormen zo een buffer naar

streeks in verbinding met de refter die zich

De toenadering van het kantoor gebeurt im-

de naburige bebouwing. De gesloten gevels

uiteraard ook op de patio richt. De gang langs

mers via de parking achteraan waardoor de

worden enkel onderbroken door het speelse

de zaal is dan weer gesloten vanwege de vaak

bezoeker langs de patio naar binnen wordt

element van de ronde ramen, geĂŻntegreerd

gevoelige thema’s die er worden behandeld.

geleid. Bijkomend voordeel van deze patio

op weloverwogen en doelgerichte plaatsen

Deze grote zaal krijgt grotendeels een hoger

met glazen binnengevel is de extra lichtinval

en hoogtes. Deze wekken de nodige nieuws-

plafond om enerzijds extra zenitaal noorder-

voor de binnenruimtes en de grensvervaging

gierigheid op bij voorbijgangers. Het diverse

licht binnen te brengen vanwege het belang

tussen binnen en buiten. Daardoor krijgt het

programma met een actief en passief gedeel-

van natuurlijk licht in de zaal en anderzijds om

gebouw een opvallend open karakter.

te komt dus ook tot uiting in de gevels.

het ruimtegevoel van de grote zaal te verster-

Dit open karakter wordt vooral in de actieve

Door de combinatie van kantoren en oplei-

in deze zaal uiteraard verduistering aanwezig

vleugel doorgetrokken dat zich aan de noord-

dingen is het gebouw nagenoeg constant in

om tijdens opleidingen te kunnen projecteren.

en westzijde bevindt. Zo genieten de kantoren

gebruik. Eens voorbij de sas met een dubbel

Binnenin het gebouw speelt glas de hoofd-

ken. Zonnewering was hier niet nodig. Al is er

plan

14


rol wat voor veel kwaliteit zorgt op het vlak

De parking met 75 parkeerplaatsen werd dan

De manier waarop Architecten Achtergael

van zicht en licht. Buiten streefde Architecten

weer met groendallen aangelegd. Het was na-

ingespeeld heeft op de typische KMO-site

Achtergael dan weer naar dialoog met de

melijk de bedoeling om een zo groen mogelij-

door de integratie van de patio is cruciaal in

industriële omgeving. Dit doen ze door de

ke parking na te streven in de wetenschap dat

dit verhaal en één van de voornaamste rede-

buitenschil aan te kleden met aluminium ge-

er weinig mensen in het gebouw werken. De

nen waarom ze als laureaat van de wedstrijd

velbekleding en aluminium vliesgevels. Dit

capaciteit van de parking wordt pas ten volle

uit de bus kwamen. Want dankzij de patio

geeft het gebouw een industriële look die

benut wanneer er opleidingen plaatsvinden.

slaagden ze erin toch geborgenheid en een

correspondeert met de omgeving waardoor

Deze groendallen worden gecombineerd met

aangename werkomgeving te creëren in een

het zich perfect weet te integreren. De fijne

grassen, die ook terugkomen in de patio en

niet voor de hand liggende context. Het lage

Alinel profilering laat toe om zonder zichtba-

slechts een minimum aan onderhoud vereisen.

energiepeil is zeker één van de troeven van

re bevestigingen te werken. De uniformiteit

Het kantoorgebouw is een BEN-gebouw.

dit kantoorgebouw. Ze zijn de bouwheer ook

van de gevelbekleding en de lengte geeft het

Ondanks de heel grote raampartijen is de

dankbaar voor de vrijheid om de doorgedre-

gebouw een slank uitzicht, ondanks het feit

warmtetoetreding geminimaliseerd door de

ven detaillering die ze voor ogen hadden toe

dat het toch 4,5 meter hoog is. Ook binnenin

oriëntatie van deze glasvlakken en de uitkra-

te laten en ook om te mogen instaan voor

versterkt de materialisatie de uniformiteit. Zo

gende dakranden die deels als zonnewering

het interieur. Het komt de kwaliteit van het

is de volledige vloer uitgevoerd in terrazzo-

dienst doen. Het gebouw wordt verwarmd op

totaalproject enkel maar ten goede.

tegels en wisselen glazen wanden en wanden

basis van geothermie. Een warmtepomp

in fineer elkaar af. Zelfs de kasten, het meu-

stuurt de vloerverwarming aan en aan de hand

bel met de postvakjes, de balie en de keuken

van freecooling kan die laatste ook als koeling

werden met fineer bekleed.

aangewend worden.

Tekst: Sam Paret Foto's: Nick Cannaerts

Architecten Achtergael Burgstraat 22A – 9000 Gent t. 09 267 00 80 mail@achtergael.be – www.achtergael.be

plan

16


Model Type A

VISIT OUR WEBSITE: WWW.ALINEL.BE T.: +32 (0)9.250 03 06 | info@alinel.be Industriezone 14/106, B9031 Drongen Production: Kunstdal 19a, B9900 Eeklo


Architectengroep PSK - UAU collectiv

Wanneer bouwen tot kunst verheven wordt

Begin dit jaar opende Nelissen Steenfabrieken

Ondanks de grootte van Nelissen Steenfa-

zijn volledig nieuw kantoor met showroom.

brieken gaat het bedrijf er prat op nog een

Beide functies werden geïntegreerd in één in-

echt familiebedrijf te zijn, waar ondertussen

drukwekkend gebouw waar de totaalbeleving

al de vierde generatie aan het roer zit. Toen

voor de klant centraal staat. Welkom in de

zes jaar geleden beslist werd om een nieuw

wonderlijke wereld van de baksteen…

kantoorgebouw met showroom te bouwen, schreef elk van de vennoten zijn eigen ver-

Nelissen Steenfabrieken klopte voor het project

haal van hoe hij/zij het project zag. “En dat

eerst aan bij Architectengroep PSK. Zij zijn

bleken allemaal verschillende verhalen te zijn”,

al jarenlang vertrouwd met het baksteenbe-

vertelt Massimo Pignanelli van UAU collectiv.

drijf en kennen hun producten door en door.

“Het was aan ons om dat samen te brengen

Daarnaast werd er nog een extra architecten-

tot een coherente visie. Eén zaak was van

bureau aangetrokken, namelijk UAU collectiv.

in het begin al duidelijk: de baksteen moest

Beide bureaus werkten samen aan het bouw-

domineren. Ook mocht het geen alledaags

project en blijken – met reden - laaiend en-

kantoorgebouw worden, integendeel. Het ge-

thousiast over het bereikte resultaat.

bouw moest een mijlpaal in de omgeving zijn

plan

18


en volop het familiale karakter van het bedrijf

van het aantal tussenwanden – gekozen

welbepaald gedeelte en op een andere plaats

weergeven. Ook moest de toonzaal een echte

voor beton. Deze constructie werd volledig

alles wat met het publiek te maken heeft.”

hedendaagse invulling krijgen. Zo zijn we op

bekleed met, hoe kan het ook anders, bak-

Speciaal voor de vrachtwagenchauffeurs, die

het idee gekomen om een heus museumcon-

stenen die op alle mogelijke wijzen werden

vanuit het buitenland soms dagen onderweg

cept uit te werken.”

verwerkt. Gaande van klassiek metselwerk,

zijn, werd trouwens een koffieruimte inge-

baksteenstrips, claustra tot zelfs… zwevend

richt. Ook de circulatie op het terrein moest

metselwerk toe.”

aangepakt worden. Vroeger was er maar één

Drie gestapelde volumes

toegang waar alle vrachtwagens – of ze nu

Tijdens de eerste besprekingen ontstond het idee om volumes over elkaar te schuiven. Dat

Ook de locatie stelde de architecten voor

leverden of afhaalden – langs moesten. Maar

is dan geëvolueerd tot een concept van drie

uitdagingen. Zo is er gekozen om het nieuwe

vandaag is het verkeer gescheiden, waardoor

u-vormige blokken die over elkaar gestapeld

gebouw loodrecht op de straat te bouwen,

de veiligheid voor iedereen verhoogd werd.

zijn en uiteraard naar de bakstenen verwijzen.

maar niet evenwijdig ermee. De volumes wer-

Verder werd er ook een parallelweg op het

“Verderop in het proces is de middelste u

den via een hoek van 30 graden afgelijnd met

terrein aangelegd om de openbare weg te

gesloten geraakt”, herinnert Guido Ieven van

de fabriek die zich daarachter bevindt, wat

ontlasten. Daar kunnen vrachtwagens nu lan-

Architectengroep PSK zich. “Eens die basis

natuurlijk voor een speciaal effect zorgt. Heel

gere tijd blijven staan.

vaststond, zijn we verder gegaan tot het uit-

de site is trouwens herdacht. Guido Ieven:

eindelijke ontwerp. Het lijkt een eenvoudig

“Nelissen heeft verschillende soorten klan-

Een van de belangrijke pluspunten van het

concept, maar dat is het niet. Doorgaans over-

ten, die elk voor een andere reden ter plaatse

nieuwe gebouw is dat het bijna-energieneu-

lappen de randen mekaar, maar hier is bewust

moeten zijn. Daarom hebben bijvoorbeeld

traal (BEN) is. Zo kreeg het gebouw een heel

gekozen om dat niet te doen en voor een

de vrachtwagenchauffeurs een andere ingang

sterk geïsoleerde schil. Naast zonnepanelen,

architecturale meerwaarde te gaan. De drie

gekregen dan pakweg de architecten. Logisch,

werd er ook gekozen voor een warmtepomp

bakstenen volumes zijn dus echt op elkaar

want zo komen ze onmiddellijk bij de juiste

met grondboring. “Voor een kantoorgebouw

gestapeld. Voor de structuur van de volumes

persoon terecht. Alles wat met de fabriek te

is evenwel niet de verwarming de groot-

is – omwille van de stabiliteit en het beperken

maken heeft, werd geconcentreerd op een

ste uitdaging, maar eerder de koeling”, zegt

plan

20


Guido Ieven. “Die koeling gebeurt ook via

dat de ruimte in het midden van het gebouw

de warmtepomp. Om de temperatuurpieken

open is, is er heel wat visueel contact tussen

en -schommelingen nog beter op te vangen,

de verschillende ruimtes. Dat benadrukt op-

hebben we in de kantoorruimten gewerkt

nieuw het familiale karakter van de onderne-

met klimaatplafonds, terwijl in de showroom

ming. Een uitdaging daarbij was het glaswerk

vloerkoeling/verwarming werd voorzien.”

van het middelplein. Guido Ieven: “Uiteraard moest er daar voldoende lichtinval zijn, maar

Belevingsparcours

we zaten met het probleem dat er door

Het gelijkvloers van het gebouw doet dienst

de fabriek heel wat stofontwikkeling is. Met

als onthaal- en kantoorruimte, terwijl de bo-

screens werken was geen optie. Die zouden

venste verdieping bestemd is voor het be-

binnen de kortste keren veel te vuil worden.

stuur en de ondersteunende diensten. Door-

We zijn dan overgestapt naar een Kalwall


multifunctioneel meubel

r corne kids

Niveau 0

Niveau +1

Niveau +2

daksysteem. Het voordeel daarvan is dat het

De sfeer wordt tot in de kleinste details door-

Verderop kom je in de stenotheek waar alle

veel licht doorlaat, maar weinig zon en dus

getrokken.

bakstenen in kleine vorm terug te vinden zijn. Ook hier krijg je extra info: als je een steen

minder opwarmt.” De tocht doorheen de showroom verloopt

op de tafel legt, wordt deze herkend en alle

Over naar het middelste volume van het ge-

intuïtief, al gaandeweg ontdekt de bezoeker

info erover verschijnt op een scherm. Eindi-

bouw, ongetwijfeld de kers op de taart van

het ruime assortiment. Opmerkelijk is dat de

gen doe je in de bar. Dat is traditioneel de

het project. Een toonzaal inrichten als mu-

bakstenen gepresenteerd worden als kunst-

plek waar de contracten werden afgesloten

seum, dat klinkt als muziek in de oren. “Kort

werken aan de muur, met een bijhorende

en aan die filosofie mocht niet geraakt wor-

samengevat komt het hier op neer: we wilden

infofiche ernaast. Onderweg tref je ook een

den. Massimo Pignanelli: “Het is inderdaad een

beleving creëren”, weet Massimo Pignanelli.

gespreksbox, waar de bezoeker in alle rust

heel belevingsparcours geworden. De bezoe-

“Zo wordt de bezoeker al bij de aankomst

advies kan krijgen. Wat verder kom je de ex-

ker moet in alle comfort en gemoedelijkheid

meteen ondergedompeld in de wereld van

perience room tegen, een soort minitheater

kennis kunnen maken met de producten.

de baksteen. Het pad, de gevel, de onderkant

met een scherm van 180 graden. Je kan er

Uiteindelijk zal hij een baksteen kiezen die hij

van de volumes… zijn volledig opgetrokken

onder andere kijken naar een film over de ge-

volledig gevoeld en begrepen heeft. Net alsof

in baksteen.” Eens de bezoeker binnen is,

schiedenis van het bedrijf. Ook kan je er een

hij een kunstwerk koopt…”

wordt hij via een grote trap naar de eerste

of meerdere stenen naar keuze laten projec-

verdieping geleid waar hem een prachtig zicht

teren en kennismaken met de verschillende

te wachten staat op de stock bakstenen die

mogelijkheden qua metselverbanden of kleu-

buiten klaar staan om afgehaald te worden.

ren van de voegen.

plan

22

Tekst: Philippe Buze Foto's: Studio Dupont

Architectengroep PSK

UAU collectiv

Tiensesteenweg 112 – 3800 Sint-Truiden

Kunstlaan 18/3 – 3500 Hasselt

t. 011 69 39 00

t. 011 80 09 40

architecten@groeppsk.be – www.architectengroeppsk.be

info@uaucollectiv.com – www.uaucollectiv.com


Innovate today to shape tomorrow

State-of-the-art producten, 100% natuurlijk. Innoverend design voor creatief metselwerk. Neem nu onze Dubio metselsteen. Valt telkens weer in de prijzen met z’n slanke lijn en z’n originele schaduwvoeg. Daar draait het om bij Nelissen: tegemoet komen aan de wensen van u als architect om gevelwerk te vernieuwen, te verbeteren en mooier te maken. Neem contact en laat ons co-creëren: u heeft een concept, wij bedenken de oplossing. Vandaag innoveren om levenslang bewondering te oogsten.

designed by Roel Vandebeek

Kiezelweg 476 | 3620 Kesselt-Lanaken +32 12 44 02 44 | info@nelissen.be | www.nelissen.be


Assar Architects

Delta-ziekenhuis

Bij het ingaan van 2018 opende voor het

mentaal die evenwel nooit hooghartig wordt.

eerst in veertig jaar een gloednieuw hospi-

Al van bij de eerste aanblik brengt het ont-

taal in de Brusselse regio. Op de voormalige

werp van Assar Architects de kernboodschap

spoorwegsite in Oudergem verenigt het Del-

van Chirec naar voren: Delta is een plaats

ta-ziekenhuis de kernactiviteiten van de vaste

waar iedereen de zorg en geborgenheid kan

waarden Edith Cavell en Park Leopold, die op

vinden die hij of zij nodig heeft. De buitenste

hun beurt werden gereorganiseerd tot poly-

schil is daar de eerste veruiterlijking van, bin-

klinieken. Beide oudgedienden, die deel uitma-

nen opent zich een wereld waarin zowat elk

ken van privégroep Chirec, waren al jaren toe

detail tot in het uiterste is doorgevoerd om

aan een grondige renovatie en uitbreiding. In

de relatie tussen patiënt en zorgverlener te

2006 viel uiteindelijk de beslissing om de twee

optimaliseren.

ziekenhuizen samen te voegen op een nieuwe locatie. Plaats van bestemming werd de Delta-

Parallel ontwerp- en bouwproces

site, waar zo’n dikke tien jaar later het gelijk-

Sinds de officiële opening van het ziekenhuis

namige ziekenhuis uit de grond zou rijzen.

stromen de positieve reacties binnen. Pati-

Delta is een op het oog eenvoudig gebouw

enten, bezoekers en personeel zijn vol lof

geworden met een strakke en sierlijke vor-

over de met licht overladen ruimtes, over de

©Simon Schmitt - Global view

plan

24

©AGC


© Design: Assar Architects/ Photo: Marc Detiffe

©Assar Architects

©Assar Architects

©AGC

logische en transparante structuur. Die lofzang

patiënt, personeel én bezoeker. Uiteindelijk is

deze is alleen maar succesvol als alle neuzen

is weinig verwonderlijk, gezien de bijzonder

het conceptualiseren van het ziekenhuis een

in dezelfde richting wijzen.”

conceptuele manier waarop het ziekenhuis

soort van interactief proces geworden, waar-

tot stand kwam. Delta is het product van een

bij ontwerpen en bouwen parallel met elkaar

Patiënt als uitgangspunt

onophoudelijk ontwerpproces dat gedurende

liepen. Architectuur, programma en technisch

Hoe bevorder je de algehele zorgkwaliteit ten

de effectieve uitvoering ervan voortdurend

ontwerp werden constant gesynchroniseerd.

aanzien van je patiënten? En hoe elimineer je

werd geactualiseerd. Zelfs nu, bij de ingebruik-

Die aanpak heeft geloond. Net door bui-

alle mogelijke obstakels waar zorgverleners

name, laat het ontwerp ruimte voor wijzigin-

ten het klassieke patroon te werken, zijn de

mee te maken hebben, zodat je de zorgpro-

gen en nieuwe invullingen, zowel wat de in-

strategie van de ziekenhuisorganisatie en het

cessen kan stroomlijnen en efficiënter maken?

richting betreft als de technologie. “Delta is in

architectonische concept almaar dichter bij

In essentie waren dat de vragen waar Assar

de eerste plaats het resultaat van verschillen-

elkaar gekomen. Je krijgt namelijk meer tijd

Architects binnen het functionele luik mee

de vergelijkende studies en analyses van ande-

voor reflectie, kan beslissingen nemen op het

aan de slag moest. Niet alleen het welzijn van

re ziekenhuizen”, vertelt Willy Azou van Assar

meest geschikte moment en kan de meest

de patiënt stond centraal, ook dat van het

Architects. “De resultaten daarvan zijn we

geavanceerde technologieën installeren. Bo-

personeel en de bezoekers. “Kort gesteld kan

gaandeweg gaan implementeren in het ont-

vendien bood die methodologie niet alleen

je zeggen dat elke stakeholder zich zo goed

werp. Soms pas op het moment dat de ruw-

een up-to-date antwoord op de program-

mogelijk thuis moest voelen in het gebouw”,

bouw al bezig was. Je moet weten dat de ini-

matorische eisen, ze bezorgde ons ook een

verduidelijkt Willy Azou. “Dat betekent dat

tiële eisen van Chirec algemeen én ambitieus

aanzienlijke tijdwinst. De eerste steen werd

je alle ruimtes en functies op een heel hel-

waren. Op het vlak van constructie en tech-

gelegd in maart 2014. Alles was afgerond eind

dere, logische manier moet organiseren ten

niek moest het gebouw in hoge mate flexibel

2017. Voor een dergelijk project is dat een

opzichte van elkaar. We wilden vooral een

zijn, hoofdzakelijk met het oog op toekomsti-

klein huzarenstuk. Maar het moet ook gezegd

heel leesbaar en comfortabel gebouw ont-

ge evoluties. Daarnaast wilde de directie een

dat zoiets alleen maar mogelijk is dankzij de

werpen dat gestructureerd is om ook op de

heel humane omgeving creëren waarin elke

grote vertrouwensrelatie die er was tussen

lange termijn een maximale flexibiliteit te ga-

mens zich gewaardeerd en beschermd voelt:

alle betrokken partijen. Een methodiek als

randeren. Het idee was om het 100.000 m²

plan

26


grote complex toch als een heel compacte

zien worden in ziekenhuisplunje, als bezoeker

entiteit te zien. De afstand van alle looproutes

is het niet altijd aangenaam om de hele tijd

wilden we tot een minimum beperken, zowel

te worden geconfronteerd met soms zwaar

verticaal als horizontaal, zowel voor de pati-

zieke mensen.”

enten, de bezoekers als het personeel. Dat houdt bijvoorbeeld in dat het ziekenhuis al

Tripartite in acht lagen

zijn activiteiten kan organiseren in coherente

Het Delta-ziekenhuis beschikt over 544

medisch-verpleegkundige clusters. De indeling

bedden en 28 volledig gedigitaliseerde ope-

van de ruimtes is op maat gesneden van de

ratiezalen. Het bestaat uit acht bouwlagen,

patiënt, in functie van zijn of haar noden en

waarvan twee ondergronds. Op de begane

heeft als doel elke verplaatsing te beperken of

grond bevindt zich een cilindervormige sokkel

te vergemakkelijken. Daarnaast is het perso-

met in hoofdzaak de onthaal- en consulta-

nenverkeer zo georganiseerd dat bezoekers

tieruimten, daarboven het centrale blok met

en patiënten elk andere routes gebruiken,

ruimte voor maximum 24 verpleegeenheden,

hoofdzakelijk om de privacy van die laatsten

verdeeld over 3 verdiepingen, en tot slot het

te waarborgen. Als patiënt wil je niet altijd ge-

dakvolume met de technische installaties.

© Design: Assar Architects/ Photo: Marc Detiffe

© Design: Assar Architects/ Photo: Marc Detiffe

©Assar Architects

© Design: Assar Architects/ Photo: Marc Detiffe

©Assar Architects

©Assar Architects


©Assar Architects

Niveau +3

“Je kan het gebouw definiëren als een tripartite,

trappenhal die het licht rijkelijk naar binnen

in dit deel van Brussel. Vanuit dat oogpunt

waarbij verschillende vormen boven elkaar

zuigt. “Het hele project ontvouwt zich rond

was de keuze voor de Delta-site logisch. Het

zijn geplaatst om het geheel van buitenaf

een onzichtbare as in een centraal atrium

verlaten en onbenutte terrein dat vroeger ge-

een veel lichtere indruk te geven”, aldus Willy

dat het gebouw helpt te structureren. Het

bruikt werd door de Belgische spoorwegen,

Azou. “Het resultaat is een rationele vorm-

atrium convergeert namelijk alle ruimtes en

bood zich aan als een strategische locatie met

constructie, samengesteld uit de cirkelvor-

vergroot op die manier de leesbaarheid van

ruimte voor andere infrastructuur. Voor de

mige lagere niveaus en bekroond door een

het gebouw.”

volledige site werd een inrichtingsplan uitgewerkt met infrastructuur die aansluit bij de ac-

gebouw in de vorm van een dubbele H of tweevoudig kruis.”

Motor van stedelijke ontwikkeling

tiviteiten van het ziekenhuis. De mogelijkheid

De medisch-technische en logistieke verdie-

Een belangrijk gegeven was de integratie van

voor patiënten en hun familie om dicht in te

pingen bevinden zich samen met de parkings

het ziekenhuis in de stad. Het nieuwe gebouw

buurt te verblijven, biedt een belangrijk voor-

onder het niveau van de straat. Een niveau

moest ook toekomstige ontwikkelingen sti-

deel, vooral in de huidige context van kor-

hoger situeren zich het onthaal, de adminis-

muleren en een reeks openbare ruimtes in de

tere opnames. Behalve voor het ziekenhuis

tratieve ruimtes, een kinderdagverblijf, win-

onmiddellijke buurt faciliteren. Inmiddels is de

werden plannen gemaakt voor woningbouw,

kels, een eetgelegenheid en de dienst dialyse.

omgeving in volle verandering met o.a. de re-

studentenkamers, een hotel, een begeleidings-

Op de eerste verdieping zijn er vervolgens

alisatie van de Campus de la Plaine en van het

huis voor kankerpatiënten, een woonzorgcen-

een honderdvijftigtal consultatieruimtes met

RER (Regional Express Network). “Je kan het

trum en winkels. Verschillende van die ideeën

wachtzalen en een twintigtal technische of

ziekenhuis zien als een ankerplaats voor de

worden nu gerealiseerd en zullen in de nabije

verzorgingslokalen gelokaliseerd. De hospita-

verdere ontwikkeling van het volledige gebied

toekomst verder vorm krijgen.”

lisatieafdelingen bevinden zich op de tweede,

en zijn bredere omgeving”, legt Willy Azou uit.

derde en vierde verdieping. Al die ruimtes zijn

“Het wil een drijvende motor zijn voor de

Tekst: Bart De Maesschalck

geconcentreerd rond een grote, uitnodigende

uitbouw van een polyvalente infrastructuur

Foto's: Assar Architects

Assar Architects Terhulpensesteenweg 181/2 – 1170 Brussel t. 02 676 71 00 architects@assar.com – www.assar.com

plan

28


Ontdek de onbegrensde mogelijkheden van natuursteen, composiet en keramiek. Met onze know-how, onze uitgebreide collectie en onze inspirerende toonzaal bouwen wij mee aan uw realisatie.

WWW.SERRY.BE

Leuvensesteenweg 396, Boortmeerbeek www.serry.be | info@serry.be +32 (0) 16 60 44 89


Atelier 4D - Atelier d'Architecture

Een nieuwe, in een landelijke omgeving verankerde infrastructuur Het is in de hoger gelegen delen van de stad

architectuur volledig tot uiting kunnen bren-

Namen, in Champion om precies te zijn, dat

gen," aldus Dany Poncelet.

Atelier 4D voor de Christelijke Mutualiteit het project Creagora heeft gerealiseerd. De

Uitwisseling bevorderen

naam van het project is het resultaat van een

Atelier 4D is een architectenbureau dat op

samenvoeging van Creatie en Agora (plaats

alle niveaus van de discipline actief is: urba-

van samenkomst). "Het was een gunstige sa-

nisme, landschappen, openbare gebouwen,

menloop van omstandigheden met het bureau

particuliere gebouwen en openbare ruimtes.

Atelier d'Architecture, vanaf het begin een

Het project Creagora brengt een aantal van

bijzonder positieve samenwerking. De klant

deze vakkundigheden samen. De integratie in

vroeg om kwaliteit. De landschapscontext

de omgeving was essentieel. Het was belang-

was bijzonder interessant en er waren weinig

rijk om de gebouwen op de juiste manier te

beperkingen wat betreft urbanisme. De op-

realiseren, maar er moest ook een band zijn

drachtgever heeft de locatie heel goed ge-

met de gemeenschap. Dat was een uitdaging

kozen: voormalige landbouwterreinen in een

die Atelier 4D met succes heeft aangenomen.

ambachtelijke zone. We hebben hier onze

Niet alleen is de ecologische voetafdruk van

plan

30


dit nieuwe gebouw tot een minimum beperkt,

gebruik van de ligging en biedt meerdere in-

bewoners in de straat. In plaats van een positie

maar er is ook gedacht aan de bevordering van

gangen vanaf de begane grond. Het gebouw is

in parallel met de straat, is er een geometrie

uitwisselingen tussen de gebruikers: 'co-wor-

wat lager aan de wegkant en stelt zich aan de

waarmee voor de omwonenden de perspec-

king' ruimtes, grote kantoorruimtes en verga-

achterkant helemaal open voor het landschap.

tieven op het landschap behouden blijven."

afdelingen van de Mutualiteit in de vorm van

Gebruik maken van de topografie

Met deze ligging blijven ook de parkeerterrei-

ondergroepen, waar sociale innovatie een cen-

Dany Poncelet: "Het gebouw is verankerd

nen langs de snelweg relatief onzichtbaar en

trale positie inneemt.

in het landschap en trekt voordeel van het

konden de meer milieuvriendelijke vervoers-

hoogteverschil van 9 meter van het terrein.

wijzen langs de straat begunstigd worden.

derzalen. Het gebouw groepeert meerdere

Er is voorrang gegeven aan sociale uitwisse-

Het is strikt noord-zuid georiënteerd, in har-

lingen, maar ook aan de band met natuur en

monie met het landschap. We hebben daarbij

Aan de buitenkant lijkt het gebouw vrij eenvou-

cultuur. Het gebouw is perfect zichtbaar van-

drie ingangen kunnen maken: op de begane

dig. Maar dat is echter niet meer dan een illusie.

af de E411 en vormt een soort baken in het

grond, op niveau -5 en op niveau -9. Het ge-

Dany Poncelet: "De constructie is relatief

landschap; toch smelt het volume helemaal

bouw heeft een emblematisch karakter en

complex. Na een uitgebreid onderzoek heb-

samen met de omgeving. Dankzij de okertint,

een duidelijk voornemen om zich in het land-

ben we ons gericht op zink, PIGMENTO

de kleur van de aarde door de PIGMENTO

schap te integreren. Creagora bevindt zich in

Rood om precies te zijn. Dit materiaal heeft

Rood, die momenteel nog meer benadrukt

een zowel randstedelijke als landelijke zone

twee interessante kwaliteiten: het komt in de

wordt door de herfstkleuren van het land-

met een snelweg, maar door de noord-zuid

buurt van de kleur van de aarde (landbouw-

schap, ziet het gebouw er heel organisch uit,

oriëntatie wordt het uitzicht op het groene

grond) en heeft de bijzonderheid dat het ge-

alsof het een geheel vormt met de omgeving.

landschap behouden en de uitwerking op de

perforeerd kan worden, wat een samenspel

De bekleding van zink, die het gebouw als een

bestaande residentiële omgeving verminderd.

tussen meerdere niveaus van doorzichtigheid

dunne huid bedekt, verleent er een aspect

De schaal van de omliggende woningen is ge-

mogelijk maakt. Dat was een van de voor-

van lichtgewicht aan. Het bouwwerk, dat een

respecteerd. Het gebouw heeft ook aandacht

waarden, want we wilden met de doorzichtig-

enkelvoudig volume heeft, maakt verstandig

voor het behoud van de nabijheid met de

heid, de lichtdoorlaatbaarheid en de opaciteit

plan

32


R

R

X

1700

1300

900

500

000

-400

kunnen spelen. Dat betekent ook binnen kun-

project van een verticale straat is feitelijk de

"Het contrast tussen de buitenkant van schijn-

nen genieten van de zonnestralen, maar zich

ruimtelijke vertolking van een heel interessant

bare opaciteit, de strakke lijnen, het 'mannelijke'

er tegelijkertijd tegen kunnen beschermen.

verzoek van de klant. Zij hadden de wens dat

aspect door die rechtlijnigheid van het gebouw,

Het gebouw geeft de indruk, dat het omhuld

de circulatieruimtes ook de ontmoetings-

en de uiting van licht en rondingen binnenin,

is door een sluier, dankzij een subtiel spel van

plaatsen zouden zijn. Het concept van de

het 'vrouwelijke' aspect, is heel verrassend."

schaduw en doorzichtigheid, dat teweegge-

verticale straat was voor de klant intrigerend,

bracht wordt door de verschillende graden

maar zij begrepen wel heel goed dat alles

Een project dat voor Atelier 4D en Atelier

van perforatie. Het gevouwen zink biedt ook

zich hier afspeelt. Er zijn pleintjes, bruggetjes,

d'Architecture met succes bekroond is. Zij zijn

een bepaalde rigiditeit over de lengte van

trappen, cafeetjes, keukenruimtes en kleine

er met Creagora in geslaagd om een fascine-

de overspanning". Het is een bouwwerk dat

zithoeken. We hebben de verticale straat met

rend project te realiseren, dat verankerd is in

origineel is, zonder extravagant te zijn, in alle

deze ontmoetingsplaatsen inhoud gegeven.

een sociale en architecturale werkelijkheid die

eenvoud!

Deze trapsgewijze straat is de ruggengraat,

vandaag al nadenkt over morgen.

het hart van het gebouw. Het bekistings- en De intrigerende verticale en verlichte straat

betonwerk was spectaculair. De noordelijke

Bedroefd wil het team nog melden dat ze aan

Zodra men binnenkomt, trekt de verticale

en zuidelijke vleugels zijn wat conventioneler.

het eind van dit avontuur helaas ook afscheid

straat alle blikken. Een circulatieruimte, een

Hier zijn de kantoren, de vergaderzalen en de

hebben moeten nemen van Marc Poll.

communicatieruimte, een plek voor uitwisse-

telefooncentrales ondergebracht."

lingen. We treffen in de kantoren van Atelier 4D de schetsen en tekeningen van deze straat

De trap maakt grillige wentelingen en bochten

aan. Dany Poncelet: "Op het eerste gezicht

die contrasteren met de buitenkant van het

lijkt het zelfs helemaal niet op een trap. Dit

gebouw, die heel rechtlijnig is. Dany Poncelet:

Tekst: Stéphanie Poppe

Atelier 4D Avenue Albert 1er, 77 – 5000 Namen t. 00 32 81 21 48 20 info@atelier4d.be – www.atelier4d.be

plan

34


Wereldwijd exclusief: de tijdloze schakelaar LS 990 in de 63 unieke, matte, kleuren van Les Couleurs® Le Corbusier.

32081 ORANGE CLAIR

JUNG-GROUP.COM

Stagobel Electro B-9800 Deinze · Karrewegstraat 50 · Tel.: (0032) 93818500 · stagobel.be


B2Ai

Transparantie en multifunctionaliteit in het culturele hart van Kortrijk Het Buda-eiland in Kortrijk heeft de afgelo-

plaatsen te verwijderen, waardoor er gebrek

pen 10 Ă 15 jaar een grote evolutie door-

aan parkeergelegenheid dreigde. Door deze

gemaakt. Net ten zuiden van het Kortrijkse

parkeerplaatsen te verplaatsen van de Oude

centrum splitst de Leie in twee: de “Oude

Leie naar de Leie zelf, zou het voetgangers-

Leie� vlakbij de Grote Markt en de Leie zelf,

gebied als vanzelf verlengd worden.

200 meter verder. Tussen deze twee water-

Al deze elementen vonden elkaar in de uit-

wegen bevindt zich het Buda-eiland, met

breidingsplannen van de zorgcampus H.Hart,

onder meer Kunstencentrum het Buda, maar

in het hart van het Buda-eiland. Een unieke

ook een aantal administratieve gebouwen, de

wisselwerking tussen bouwheer (Zorggroep

campus van de Zorggroep H.Hart en het

H. Hart), de Stad Kortrijk en parkeerbedrijf

Klooster Zusters Augustinessen.

Parko resulteerde in het ambitieuze project

De Stad Kortrijk wilde zijn levendige centrum

Residentie Budalys. Daarbij werd nauw samen-

doortrekken tot aan de hoofdloop van de Leie,

gewerkt met de architecten van B2Ai.

om zo het Buda-eiland plus de middelbare school aan de overkant van de Leie beter

Groot maar luchtig, strak maar zacht

te integreren in het stadscentrum. Tegelijk

Zoals gezegd wilde Stad Kortrijk zijn stads-

waren er plannen om de leieboorden van

kern uitbreiden tot voorbij de Leie. Door die

de Oude Leie te verlagen en er de parkeer-

beweging wordt het Budalys-project deel van

plan

36


de stadskern. Het gebouw vormt dan ook

-fietst of -rijdt, ziet dus een sokkel van drie

Woonzorgcampus met stedelijke beleving

een schakel tussen de Grote Markt, het Buda-

bouwlagen in witte, volle banden. Hogerop

Alhoewel de hoofdfunctie van het gebouw

Eiland en de opkomende Overleiewijk. Ook

spelen subtiele verdiepingen (private terras-

een aanvulling en diversificatie van woon-

mentaal schakelt het verschillende functies: in

sen) in de transparante geveldelen in op ori-

vormen bij het woonzorgcentrum is, is het

de eerste plaats is het een woon- en zorg-

entatie, reflectie en optimale zichten. Op die

duidelijk dat het de verschillende functies per-

project. Tegelijk kunnen studenten uit de

manier zijn de architecten van B2Ai er perfect

fect weet te combineren. Op het gelijkvloers

buurt er eten of drinken, zonder natuurlijk de

in geslaagd om de nood aan een grote be-

zien we achter de grote glaspartijen de bis-

dagjesmensen in de stad te vergeten.

woonbare oppervlakte te combineren met

tro Buda Kitchen, de take away ALTA en de

een luchtig, bijna-discreet gebouw dat toch

fitnessruimte Buda Fit. Het gaat om publiek

over architecturale allures beschikt.

toegankelijke ruimtes, waar zowel bewoners

Budalys ligt op de hoek van de Leie en de

en bezoekers van de residentie als passanten

Budastraat. Ondanks de nood aan een groot aantal zorgflats plus 18 appartementen

Het “zachte” karakter van het gebouw her-

terechtkunnen. Het resultaat is een levendige

slaagde B2Ai erin om het gebouw luchtig

haalt zich meerdere malen, aan de buiten- én

en aangename omgeving, waar iedereen de

te houden en niet te laten overheersen op

aan de binnenkant van het gebouw. Omdat

beleving van het stadscentrum kan ervaren.

de Budastraat en op de kloostertuin aan de

het driehoekige grondplan en zijn moderne

De horecafunctie werd mede ontworpen

overzijde van deze straat.

karakter al snel té strak en té hoekig dreigt te

door het bureau Ensemble – one stop office

worden, besloot het team van B2Ai om met

uit Kortrijk.

Een sobere maar kwalitatieve materialisatie

afgeronde, zachte hoeken te werken. Ook

In totaal beslaat het gelijkvloers 1 500 m², al

van het nieuwbouwvolume creëert een aan-

binnen keert deze driehoekige buitenvorm

heeft de bezoeker op geen enkel moment

trekkelijk en elegant beeld. De transparante

terug, met een driehoekige vide in het dak-

het gevoel zich te bevinden in een omge-

architectuur heeft aandacht voor licht, ruimte-

terras (dat de benedenverdieping belicht) en

ving die niet meer op mensenmaat is. Zo

lijkheid, duidelijkheid en frisheid. Het gebouw

zelfs een driehoekige toonbank in de bistro

wordt de ruimte tussen de bistro en de take

gaat verderop over in zeven bouwlagen. Wie

op het gelijkvloers, met dezelfde afgeronde

away opgevuld door een zuiders terras. Niet

de stad langs de Budastraat binnenwandelt,

hoeken als het gebouw zelf.

alleen valt hier natuurlijk licht binnen via het

plan

38


driehoekige glazen dak, ook staan er olijfbomen

Horizontale en verticale verbindingen

en is de vloer bedekt met terracottategels.

Zowel binnen als rondom het gebouw staat

Dit deel van het gelijkvloers kan trouwens

het Budalys-complex project in directe ver-

vrijgemaakt worden voor evenementen of

binding met verschillende belangrijke stads-

presentaties.

elementen.

Kijken we naar het dak van de derde verdie-

Budalys vormt niet alleen een logische tussen-

ping, dan zien we een indrukwekkend dakter-

stop van en naar het stadscentrum, maar ook

ras, dat eveneens vrij toegankelijk is. Bezoekers

naar de Budafabriek, het culturele hart van

van de bistro of take away kunnen er genieten

Kortrijk. Bovendien verbindt een passerelle

van het schitterende uitzicht op de stad, terwijl

het gebouw met het administratieve kantoor

bewoners er hun eigen moestuintje hebben

van Zorggroep H. Hart. Die horizontale ver-

(inclusief serre!) en bedrijven of organisaties

bindingen worden nog versterkt door een

een apart deel kunnen afhuren met keuken en

verticale as. Daar valt uiteraard de grote par-

sanitaire voorzieningen.

king onder het gebouw op. Deze publieke

In totaal zijn er 18 privĂŠ-appartementen onder-

parking van het autonome gemeentebedrijf

gebracht, (met zorgverlening indien gewenst).

Parko telt maar liefst vier ondergrondse ver-

Elk appartement is deels zuidelijk of westelijk

diepingen en biedt ĂŠlke bezoeker een vlotte

gericht en bevestigt het open en luchtige

doorgang naar zijn of haar bestemming. De

karakter van de rest van het gebouw.

eerste ondergrondse verdieping is vooral be-


De meerwaarde voor elk groen project Zwaaikomstraat 22, 8800 Roeselare | +32 (0)51 24 25 26 | www.acd.eu | info-projects@acd.eu


B-architecten

Hout in het kwadraat

Mundo-a, een nieuw bio-ecologisch passief

wijziging op, ook op vlak van duurzaamheid,

kantoorgebouw op de Turnhoutsebaan in

materiaalgebruik, bouweconomie en –functi-

Antwerpen, speelt op intelligente manier

onaliteit is er een terechte onstuitbare evo-

in op verschillende nieuwe evoluties in de

lutie merkbaar. Ontwerpers en uitvoerders

bouw- en zakenwereld. Opdrachtgever Ethical

worden uitgedaagd om deze evolutie van

Property Europe omschrijft het kantoorge-

dichtbij te volgen. Het vraagt immers concep-

bouw als bio-ecologisch, passief, ethisch en

tuele inventiviteit en materiële flexibiliteit om

alternatief. Stéphanie Collier, architect en

dat nieuwe denken in praktijk om te zetten.

teamleider bij B-architecten, vertelt hoe dit

Maar ook professionele opdrachtgevers spe-

alles vertaald werd in de architectuur van dit

len daarin een belangrijke rol en dragen een

bijzondere gebouw.

bepaalde verantwoordelijkheid om begrippen

De bouwwereld stevent ten gevolge van o.a.

als duurzaamheid en bio-ecologie los te wrik-

de Europese richtlijn energieprestatie van ge-

ken uit de al te vaak oppervlakkige marketing-

bouwen af op één van de meest fundamentele

vocabulaire.

mentaliteitswijzigingen sinds vele decennia.

Stéphanie Collier: ‘Ethical Property Europe is

Maar niet alleen m.b.t. energie treedt er een

een unieke opdrachtgever in de bouwwereld.

plan

42


Ze combineren een bio-ecologische bouw-

die van dit project een uitermate complexe

Collier: ‘om op al deze specifieke eisen en

filosofie met ethisch investeren en zijn daar

opdracht maakten.

omstandigheden een antwoord te formule-

heel consequent in. Hun gebouwen zijn cen-

Het bouwterrein was gedurende lange tijd

ren hebben we een bruggebouw ontworpen

tra waar allerlei organisaties uit het maat-

braakliggend en deed dienst als parking voor

dat het 30 meter brede perceel in één keer

schappelijk middenveld samenkomen onder

het EcoHuis, dat terugliggend van de Turn-

overspant. Twee betonnen schijven naast de

één dak zodat ideeën en vaardigheden uit-

houtsebaan ingeplant is. De latere zichtbaar-

belendende gebouwen dragen drie grote

gewisseld kunnen worden. Op die manier

heid vanop deze winkelstraat en de bereik-

houten vakwerken van 4 verdiepingen hoog.

worden de Mundo-centra (naast Mundo-a in

baarheid voor bezoekers maar ook en vooral

Ze zijn de basis voor de nieuwe construc-

Antwerpen bouwden ze ook Mundo-b en -j

voor de brandweer, verplichtten de ontwer-

tie. Op die manier moesten er geen bijko-

in Brussel, Mundo-n in Namen) kernen van

pers om het gebouw hoog boven de begane

mende kolommen voorzien worden zodat

maatschappelijke verandering. Hun ervaringen

grond op te lichten.

de oppervlakte onder het volume als één

met eerdere bio-ecologische projecten en

Als extra bepalende factor speelde de eis van

publiek plein ontworpen kon worden. Het

het actief meedenken bij alle stappen van het

de Lijn dat de huidige nooduitgang, op de be-

is een rustpunt in de drukke straat, een tus-

bouwproces resulteerden in een positieve

gane grond, onder Mundo-a, in de toekomst

senzone die dienst doet als toegang tot het

samenwerking.

omgevormd moet kunnen worden tot de

nieuwe project Mundo-a en eventueel later

ingang van een nieuwe metrohalte. Een mini-

tot de metro en die doorgang biedt tot het

Bruggebouw in hout

mum hoogte van 6 meter is noodzakelijk om

EcoHuis, EcoCafé en toekomstige EcoTuin.

Daarnaast had het project nog andere uitda-

roltrappen te kunnen installeren op het mo-

Via de vaste kern met een zo klein mogelijke

gingen voor B-architecten en aannemer THV

ment dat deze nooduitgang ontsloten wordt.

footprint, waarin zich de verticale circulatie en

D'Hulst – THYS in petto: de ligging van het

Daarenboven kon het gebouw slechts op een

het sanitair bevinden, starten we op het dak-

project in een drukke winkelstraat, de ontslui-

beperkt aantal punten gefundeerd worden

terras met tuinzone op de vijfde verdieping

ting van het achterliggende EcoHuis annex

omdat de ondergrondse metro-infrastruc-

onze rondleiding door het gebouw. Dit terras

Ecocafé en de aanwezigheid van ondergrondse

tuur niet voldoende draagkrachtig is om een

scheidt de vergaderzaal van de technische

metro-infrastructuur waren aandachtspunten

bovenliggend gebouw op te kunnen steunen.

ruimte en is een absolute meerwaarde voor

plan

44


het project. Ver boven het stadsgewoel geniet

stalen verankeringsknopen en dragen de hou-

zichtbare vlakken die niet onderhevig zijn aan

je van een wijds uitzicht over Borgerhout en

ten vloerconstructie.

gebruiksslijtage werden niet verder behandeld

omgeving.

Bijzonder aan deze vakwerken is dat elk on-

met vernis. Duurzaam materiaalgebruik en

derdeel afzonderlijk gedimensioneerd is vol-

demonteerbaarheid van de structuren gaan

Hout als constructief- en

gens de krachten in dat specifieke onderdeel,

hand in hand met het oog op de toekomst.

afwerkingsmateriaal

om materiaalverspilling te voorkomen.

Een andere constante doorheen het gebouw is

In de traphal valt het bio-ecologische concept

Het plaatsen van de 30 m lange vakwerks-

de compromisloze zichtbaarheid van alle tech-

meteen op. Zowel het plafond, de wanden als

panten op de betonnen schijven was een

nieken. En dit mag letterlijk genomen worden.

de volledige trapconstructie zijn uitgevoerd

huzarenstuk en moest om praktische overwe-

De elektrische installatie is volledig in opbouw

in hout. Voor de wanden en de trap werd

gingen ’s nachts gebeuren: de Turnhoutsebaan

geplaatst. De toevoer- en afvoerleidingen van

gebruik gemaakt van CLT (cross laminated

moest verkeersvrij gemaakt worden en de

de verwarmingselementen en zelfs de grote

timber)-panelen, opgebouwd uit kruislings

bovenleidingen van de tram werden tijdelijk

kanalen en collectoren van de ventilatie wer-

verlijmde massieve platen uit FSC gelabeld

losgekoppeld.

den niet in verlaagde plafonds of leidingschach-

Europees naaldhout. Waar je ook komt in

De verdiepingsvloeren werden uitgevoerd in

ten aan het oog onttrokken. Het is even wen-

het gebouw, zijn de enorme vakwerken die

houten Kerto-Ripa elementen opgevuld met

nen maar in de totaliteit van het concept en de

visuele eyecatchers: de massief houten vak-

cellulosevlokken. De afwerking van de ele-

visie van de opdrachtgever een logische en dus

werkspanten zijn met elkaar verbonden met

menten is meteen ook de eindafwerking. Alle

verantwoorde keuze. Eerlijke architectuur‌


10

3 7

8

1 4

2 vergaderruimte_5. ontmoetingsruimte_6. terras_7. sanitair_8. berging_9. technieken_10.ecotuin

3

1. onthaalruimte_2. metro_3. kantoor_4. vergaderruimte_5. ontmoetingsruimte_6. terras_7. sanitair_8. berging_9. technieken_10.ecotuin

Niveau 0

plan +0

Niveau +1

plan +1

B-architecten 10

5 4

7 7

6 4

3

4

Niveau +2

plan +2

9

4

1

Niveau +5

plan +5

2

Ook bij de keuze voor de afwerkingsmate-

plan +0

plan +0.5

op 3 meter boven het straatniveau een pano-

aanvaard. De gedrevenheid en de ervaring

van de bouwheer om van dit kantoorproject B-architecten

rialen stond dezelfde filosofie centraal. Zowel

ramisch zicht van 270 graden op de straat, het

het vast tapijt in de kantoren als de linoleum

overdekte publieke plein, de nog aan te leg-

een voorbeeld te maken van bio-economisch

in de gemeenschappelijke delen zijn cradle-

gen ecologische stadstuin en het EcoHuis. Je

5 en passief bouwen werkten aanstekelijk. We

to-cradle 7gecertificeerd. De systeemwanden

hebt het gevoel naar een panoramisch beeld-

wilden samen3 met hem de zoektocht naar

die de kantoren van de gang scheiden wer-

scherm te kijken. Je overschouwt en begrijpt.

alternatieve oplossingen zeker aangaan.’

den geleverd door Rotor Deconstruction,

De keuze om de volledige perceelsbreedte

Het resultaat is een bijzonder project met

een bedrijf dat zich specialiseert in circulaire

vrij te houden en te werken met een brugge-

een dito uitstraling. De strookramen in de

bouwmaterialen.

bouw bezorgde alle betrokken bouwpartners

met groene keramische gevelpannen beklede

3

8

4

3

7

ongetwijfeld kopzorgen maar het resultaat is

gevel onderstrepen het horizontale brugcon-

Beeldscherm op stadsomgeving

bijzonder geslaagd.

cept van het gebouw en tonen gefragmen-

Er zijn twee typeverdiepingen. Verdieping 1

Collier: ‘het was zeker geen evident project.

teerde details van de vakwerkliggers. Zij sym-

en 4 hebben een centrale circulatie met een

De ligging, de keuze voor een specifieke

boliseren de constructieve dynamiek tussen

kantoorzone aan voor- en achtergevel terwijl

bouwmethode met hout als primair bouw-

en de wil van alle bouwpartners om van dit

verdieping 2 en 3 grotere kantoren huisves-

materiaal i.p.v. de op eerste zicht voor zulke

project iets unieks te maken.

ten aan de voorgevel en gemeenschappelijke

toepassingen meer voor de hand liggende

Een absolute meerwaarde voor de wijk en de

ruimtes aan de achtergevel. Net boven de

materialen staal en beton en de beslissing om

stad.

inkomzone van het gelijkvloers, is er in de

alle technieken in het zicht te laten waren ze-

vaste kern een tussenverdieping waar je in de

ker uitdagende elementen. We hebben deze

vergaderruimte een bijzonder gevoel krijgt. 1

uitdaging bij B-architecten na het winnen van

Beschut onder de grote overspanning heb je

de wedstrijd met volle goesting en overgave

plan +1

10

4

2

plan +3

3

Tekst: Johan Geerts

Foto's: Ilse Liekens, Nick Cannaerts 3

plan +4

plan +0

B-architecten

B-architecten

B-architecten

Borgerhoutsestraat 22/01 – 2018 Antwerpen – t.03 231 82 28 Jean de Bolognelaan 62 – 1020 Brussel info@b-architecten.be – www.b-architecten.be

plan

46


Verdubbel uw parkeerplaats of gebruik uw garage optimaal CARDOK is de oplossing voor ondergronds parkeren; u krijgt een dubbele parkeerplaats, het biedt tevens een grotere beveiliging dan een gesloten garage en het ziet er nog goed uit ook! CARDOK producten worden geleverd in standaardmaten of kunnen op maat gemaakt worden. Alle opties zijn mogelijk, afhankelijk van uw voorkeur en smaak. Ze kunnen praktisch overal geĂŻnstalleerd worden.

CARDOK - Benelux Noordervaart 43 - 2200 Herentals - t. 014 41 55 35 cardok@albyco.be

www.albyco-cardok.be

www.cardok.com


BOGDAN & VAN BROECK

Nova City

In het zuiden van Anderlecht wordt mo-

ontspanningsplekken zou niet langer relevant

menteel gewerkt aan Nova City, een nieuwe

zijn. Wonen, werken en vrije tijd moeten juist

gemengde wijk die economische functies

kunnen convergeren binnen één samenhan-

en woongelegenheid op symbiotische wijze

gend geheel: samenleven wordt samen leven.

met elkaar vervlecht. Het ambitieuze project

Mondjesmaat sijpelen die opvattingen nu ook

wordt daarbij opgedeeld in twee fases. De

door in de praktijk. Met het project Nova

eerste daarvan is in handen van de archi-

City ging bouwheer citydev.brussels met de

tectenbureaus BOGDAN & VAN BROECK

steun van het EFRO-programma enige tijd

en DDS+ en omvat de ontwikkeling van 63

geleden op de bakens staan voor een nieuwe

geconventioneerde koopwoningen bovenop

gemengde wijk in Anderlecht. In samenspraak

een KMO-park met showrooms en ruimtes

met de Brusselse Bouwmeester stelden zij een

voor productieactiviteiten.

masterplan op om huisvesting, economische activiteiten en andere gebruiksvormen zoals

Stad in de stad

handel dichter bij elkaar te brengen. Het plan

In de wereld van stedenbouw en architec-

verdeelt de site in twee zones van elk ongeveer

tuur wordt de afgelopen jaren met steeds

1 hectare, die afzonderlijk van elkaar worden

luidere stem gesproken over de ‘productieve

ontwikkeld. Fase twee is voorlopig toekomst-

stad’. De scheiding tussen leef-, werk- en

muziek en situeert zich aan de noordkant,

plan

48


waar op termijn hoofdzakelijk woningen met

verdiepingen hoge toren die uitloopt in twee

gelijkvloers, kantoren op een mezzanine bo-

showrooms op het gelijkvloers komen. Fase

paar stedelijke bouwblokken.

ven een logistieke zone en showrooms aan

1 richt zich op het zuiden, aan de grens met

“Nova City moet functioneren als een stad

een nieuwe weg. Op het dak van de ateliers

de spoorweg. Daar werken projectontwikke-

op zich, waarbij er een aantal op het eerste

komen tuintjes voor appartementen die wor-

laar Kairos, de architectenbureaus BOGDAN

gezicht weinig compatibele activiteiten op bij-

den gescheiden door grote gemeenschap-

& VAN BROECK en DDS+ en landschaps-

na symbiotische wijze samenkomen”, licht ar-

pelijke ruimten, zoals galerijen en terrassen.

bureau Eole momenteel aan het ontwerp

chitecte Laura Janssens van BOGDAN & VAN

De kantoren op de mezzanine doen dan

en de bouw van 7.500 m² aan woningen in

BROECK het concept toe. “Wonen en wer-

weer dienst als visuele en akoestische isolatie

samenhang met 7.600 m² aan economische

ken worden gecombineerd, in een natuurlijke

voor de woningen. Die staan loodrecht op

ruimtes. Samen moeten zij zich profileren

harmonie met elkaar. In het ontwerp zijn we

een centrale logistieke weg, waardoor ze niet

als een nieuw ijkpunt in de wijk, vervlochten

daarom uitgegaan van een verticale stapeling

rechtstreeks op de KMO-zone uitkijken en

met zijn geografische en socio-economische

van die twee verschillende functies. De woon-

een dubbele, of zelfs drievoudige, oriëntatie

omgeving.

eenheden en economische ruimtes worden

krijgen. “Die verschillende functies samenbren-

zo direct gelinkt aan elkaar, terwijl ze toch de

gen, betekent vooral ook dat je de interactie

Samen leven

ruimte behouden om autonoom te functio-

tussen mensen aanmoedigt. De gemeenschap-

Nova City Zuid is een verticaal gemengd

neren. Structureel element is daarbij een slim

pelijke ruimtes vormen de eigenlijke ruggen-

project dat bestaat uit verschillende ge-

circulatieplan dat enerzijds het contact tussen

graat van het project, waarrond alle woon- en

bouwtypologieën met een architectuur en

de gebruikers bevordert en anderzijds de

werkeenheden zijn geschakeld. Er zijn talrijke

werking die verder kijkt dan de traditionele

logistieke activiteiten afschermt van het publiek.”

openbare plekken zoals gedeelde ruimtes op

nevenschikking van functies. Eenvoudig ge-

Het samen leven werd bijzonder goed uitge-

het dak, galerijen met terrassen, collectieve

zegd worden 63 geconventioneerde koop-

dacht door de architecten. Een constellatie van

moestuinen, een serre en een speelplein. Al die

woningen bovenop een kmo-park geplaatst

gemeenschappelijke ruimtes bevordert ont-

publieke functies zorgen ervoor dat je haast

met showrooms en ruimtes voor productie-

moetingen en uitwisselingen. De KMO-zone

verplicht bent om met elkaar om te gaan. Je

activiteiten. Het gezicht van de site is een zes

omvat een veelvoud van ateliers op het

loopt elkaar als het ware constant tegen het lijf.”

plan

50


Niveau 0

Functionaliteit en flexibiliteit

belangrijk aandeel in de bewoonbaarheid van

Duurzaamheid

Logica en efficiëntie. Begrippen die tekenend

de site.Vooral in het KMO-park draagt de effi-

Nova City trekt volop de kaart van duurzame

zijn voor Nova City. Met het oog op de prin-

ciënte verkeersstroom bij aan het creëren van

ontwikkeling, zowel op sociaal, economisch als

cipes van de ‘globale stad’ en de ‘stad van

verrassend veel groen in de dienstzone.

ecologisch vlak. Niet alleen is het de bedoeling dat mensen kunnen wonen en werken op

morgen’ werden zowel de woningen als de KMO-ruimtes ontworpen met een maximale

Optimistische expressie

dezelfde locatie, de economische activiteiten

flexibiliteit in het achterhoofd. Alle economi-

Nova City is gelegen in de nabijheid van de

op de site moeten het ondernemerschap

sche ruimtes hebben een modulaire structuur

spoorweg en een drukke baan met veel gro-

versterken en de ontwikkeling van kmo's in

die zorgt voor aanpasbare afmetingen tussen

te ketens. “Op het eerste gezicht een wei-

de groeisectoren stimuleren. Daarnaast zijn

de 150 en 500 m², terwijl ook de ruimtes

nig sexy of vrolijke omgeving”, geeft Laura

de 63 koopwoningen op maat gemaakt en

voor productieactiviteiten achteraf kunnen

Janssens aan. “Het gebouw moest daarom

aanpasbaar voor mensen met beperkte mo-

aangepast worden als de behoeften evolue-

een zeker optimisme uitstralen. De skyline

biliteit. Op energetisch vlak zullen ze allemaal

ren. Daarnaast is de hele manoeuvreerruimte

wordt geanimeerd door de samenstelling

passief zijn. Minstens 30% ervan zal zelfs aan

binnen de site herleidt tot één eenvoudige

van volumes met variabele hoogtes. De sok-

de nulenergienorm voldoen, terwijl ook de

straat. Langs die nieuwe weg kan je zowel

kel is volledig in architectonisch geprofileerd

KMO-ruimtes zich richten op de lage-ener-

de showrooms beneden als de woningen

beton waarboven we muntgroene geprofi-

gienorm. De warmte-krachtkoppeling zal ook

boven bereiken. Bovendien is er een aparte

leerde staalplaten hebben geïntegreerd. Veel

nog eens 100% van de warmwaterbehoefte

logistieke zone voorzien die toegang biedt tot

aandacht is uitgegaan naar de detaillering

van de woningen dekken en voorziet de foto-

de ruimtes voor economische activiteiten ter

van het project. Zo loopt er een fijne lijn

voltaïsche panelen van de helft van de stroom

hoogte van de spoorweg. Het verkeer van

boven alle raamopeningen die zich volgens

die nodig is voor het hele project.

opleggers wordt zo omgeleid achter de ge-

een speels patroon verhouden ten opzich-

bouwen met KMO’s. Die opvallend logische

te van elkaar. Nova City op zich is immens,

structuur van de wijk maakt bovendien veel

maar toch voelt de cluster van gebouwen

plaats voor vegetatie en heeft daarmee een

heel licht en transparant aan.”

Tekst: Bart De Maesschalck Foto's: BOGDAN & VAN BROECK BOGDAN & VAN BROECK Hooikaai 55 – 1000 Brussel t. 02 609 00 65

pr@bogdanvanbroeck.com – www.bogdanvanbroeck.com

plan

52


Compagnie O architecten + Geert Pauwels + Sabine Okkerse

De architect als schoenmaker, spanningsveld tussen monument en industrie Een publiekstrekker midden in de industrie.

De familie Vandommele is er over verschil-

Het lijkt tegenstrijdig maar dat is exact wat

lende generaties in geslaagd om Izegem en

het schoenenmuseum Eperon d’Or in Izegem

bij uitbreiding België op de kaart te zetten.

is. Haar rijke geschiedenis – er werden daar

Het keurmerk ‘Chaussures d’Iseghem’ was

immers (luxe)schoenen gemaakt – en de

een garantie voor kwaliteit. Op een gegeven

aanwezigheid van een uniek en beschermd

moment was Izegem goed voor 50% van de

voorgebouw in art-decostijl maakten dat het

productie in ons land en toen ze zich gingen

museum niet ergens in het centrum werd

specialiseren in het luxesegment, viel ook het

ondergebracht, maar dat de stad een Open

Hof en het buitenland voor hun ontwerpen.

Oproep lanceerde om op de bestaande

Daar hoorde uiteraard een mooi uithangbord

site een hedendaags museum te realiseren.

bij. Dat kwam er in 1930 toen de familie een

TV4CV, een samenwerking tussen Sabine

architect carte blanche gaf voor de bouw van

Okkerse (erfgoeddeskundige), Geert Pauwels

een administratief voorgebouw als pronkstuk.

(architect) en Compagnie O architecten, kwam

Het pand in art-decostijl was in alles een

als winnaar uit de bus omdat het net niet be-

tegenhanger van de rest van de fabriek met

sloot om al te stiefmoederlijk met het voor-

de typische sheddaken en bij uitbreiding van

gebouw en de omgeving om te springen.

de omringende industriebouw.

plan

54


Na bloeiende tijden zorgde de internationa-

vertelt op zich al een verhaal. De vloeren

een atypisch parcours: de bezoeker gaat met

lisering voor concurrentie uit Italië en later

werden destijds op maat van dit gebouw ge-

de lift helemaal naar boven en komt zo in dit

uit China. De Izegemse schoenensector ging

maakt. Ook de opvallend gekleurde muren

nieuwe volume dat als infopunt is opgevat.

in verval en ook Eperon d’Or deelde in de

in de directiekamers op niveau 1 die tijdens

Daar krijg je een duidelijk en interessant over-

klappen. In 1967 viel het harde verdict van het

het historisch kleuronderzoek naar boven

zichtsbeeld van de omgeving en haar geschie-

faillissement. De gebouwen bleven, net als de

kwamen, herstelden ze in ere. In dit juwelen-

denis. Een site gedomineerd door de indus-

waardevolle collectie die vaak naar internati-

doosje staan de schoenen te pronken. Ook

trie en dat laten de architecten eerlijk zien: de

onale musea trekt, gelukkig gespaard en kwa-

de grote raampartijen met betonnen kaders

fabriek Vandemoortele, de elektriciteitscen-

men na een tussenperiode in handen van de

en kathedraalglas in de beschermde gevel

trale, de spoorweg en het kanaal. Het bepaalt

stad Izegem. Zij wilden de rijke geschiedenis

werden nauwkeurig gerestaureerd.

immers de context van dit project. Na dit uitgesproken zicht, gaat de focus naar binnen.

- naast de schoenen waren ook de borstels uit Izegem gegeerd - eren met een museum

TV4CV besloot wel twee cruciale ingrepen

Zodra je het parcours start, krijg je door de

op deze site. De collectie had in afwachting

te doen in het gebouw. In de achtergevel

bijzondere ramen weliswaar nog licht binnen

weliswaar een locatie in het centrum maar

schoven ze een volume in dat als auditorium

maar geen zicht meer naar buiten. Van dan af

op die manier zouden al die kunstwerken van

dient en op het dak plaatsten ze een doos

gaat alle aandacht naar de collecties.

schoenen eindelijk een waardig decor krijgen

die dienst doet als erfgoedpanorama. Deze

om in uit te blinken.

‘gouden’ doos, opgebouwd in staalskelet en

Een derde belangrijke ingreep die TV4CV

rode bardageplaten, kreeg een goudkleurige

in het gebouw deed, was het torenvolume

Het was voor TV4CV snel duidelijk dat ze in

‘voile’ die bestaat uit geweven staaldraad

daadwerkelijk inzetten als drager voor een

het beschermde monument, behalve het res-

waardoor het een zachtgouden schijn krijgt en

nieuwe verticale circulatie. Daarom werden

taureren, zo weinig mogelijk ingrepen zouden

aansluit bij het coloriet van de baksteen. Dit

in dit volume de tussenniveaus weggeknipt

doen om de objecten te tonen. Het gebouw,

uitkijkpunt is voor iedereen gratis toegankelijk

en kwam er een stalen spiraaltrap die boven-

met indrukwekkende en originele granito

en tevens het startpunt van het museumpar-

aan werd opgehangen. In de wanden die je

vloeren en grote boogvormige glaspartijen,

cours. TV4CV voorzag namelijk meteen ook

langs de trap passeert, kan je nog zien waar

plan

56


de oorspronkelijke niveaus hebben gezeten.

De eigenlijke hoofdingang van het schoenen-

Deze bijzondere trap speelt nu als spil zijn

museum is voorzien in de vroegere binnen-

rol in het parcours en zorgt ervoor dat het

straat die als laad- en loszone voor de achter-

gebouw met deze effectieve torenfunctie aan

liggende fabriek diende. Voorbij de loketten

het verwachtingspatroon voldoet.

bereik je de lift. De vrachtcirculatie van vroeger is nu dus gerecycleerd voor het museum. Van

Tenslotte werd er nog een nieuwe entiteit

het erfgoedpanorama met terras helemaal

toegevoegd, bedoeld voor tijdelijke tentoon-

boven kom je via een trap naar beneden in

stellingen. Die bevindt zich opzij van de toen-

de +2 waar borstels tentoongesteld staan.

malige fabriek en werd tegen de bestaande

Deze open ruimte wordt gekarakteriseerd

sheds gebouwd. Deze nieuwbouw bevat zo-

door lage plafonds en oogde voordien heel

wel exporuimte, sanitair als kantoren en heeft

donker. De integratie van een groot window-

een aparte ingang om te kunnen inspelen op

raam achteraan met zicht op de sheddaken,

de wens van de opdrachtgever deze entiteit

een centrale lichtschacht via het dak met niet

als Huis van de Economie te kunnen aanwen-

doorzichtig glas dat zorgt voor mistig bin-

den. De ruimte voor de tijdelijke tentoonstel-

nenvallend licht, in combinatie met een witte

lingen is heel donker opgevat met beton par-

epoxy vloer en witte muren maakt het een

ketvloer in honingraat. Slechts ĂŠĂŠn klein rond

aangename tentoonstellingsruimte. Van daar-

raam biedt een doorzicht naar buiten.

uit gaat het via de spiraaltrap naar beneden,


Niveau 0

Niveau +1

Niveau +2

VERDIEPING 2

GELIJKVLOERS niveau +0.00

0

5

10

niveau +7.47

25m

VERDIEPING 1

niveau +2.78

0

5

10

Niveau +3 VERDIEPING 3

0

5

10niveau +10.51 25m

0

5

10

25m

eerst naar de + 1 waar de schoenenexpositie

echt volkscafé fungeren. Hoewel het nadien

structuur werd gereinigd en wit gelakt. Tussen

zich bevindt in het meest authentieke deel van

gewijzigd werd, laat het ontwerp dit nog

de fabriek en het voorgebouw in werd een

het gebouw met het auditorium als tussen-

steeds toe.

deel van de sheddaken opgeofferd om een open ruimte met groot terras te integreren.

element, om uiteindelijk via de statige granito trap terug te eindigen op het gelijkvloers.

Nog op het gelijkvloers maak je via een lichte

Dat zorgt voor extra lichtinval, zowel in het

hellingsbaan naar beneden de link met de ach-

gebouw als in de fabriek. Op die plaats speelt

Het auditorium dat lichtjes uit de achtergevel

terliggende fabriek. Die toverde de architec-

de dualiteit van dit project heel erg, want daar

steekt, kreeg een bijzondere vorm aangeme-

ten om tot één grote open tentoonstellings-

sta je zowel in verbinding met fijne objecten

ten die doet denken aan een schoen. Zeker

ruimte, een flat floor met enkele kolommen.

in een pronkgebouw als met de zware machi-

met het al even bijzondere structureel diago-

Daarachter vind je opslagruimte en een qua-

nes in een industriële setting. Dat maakt het

naal raam dat zowel verwijst naar de betonka-

rantaine waar nieuwe stukken worden be-

boeiend omdat het toelaat twee verhalen te

ders aan de voorgevel als naar stikpatronen

waard. Het spreekt voor zich dat in de open

vertellen op één en dezelfde site.

van schoenen. Binnenin is het aangekleed

ruimte de oude nog werkende machines het

In dit project vielen alle puzzelstukken ineen:

met blauwe vilt. Dit auditorium wordt zowel

uitzicht bepalen. Net als de bijzondere shed-

de stoutmoedige visie van de architecten, het

gebruikt in het museumverhaal aangezien ze

dakenstructuur waar ze stevig voor ijverden.

geloof en de steun van de betrokken persoon

beschikken over waardevol beeldmateriaal

Die was onder een vorige eigenaar verdwe-

van Onroerend Erfgoed en het initiatief en

over de geschiedenis van het gebouw met

nen en vervangen door een plat dak. TV4CV

enthousiasme van de opeenvolgende bur-

pakkende getuigenissen van oud werknemers,

wou zo dicht mogelijk bij de geschiedenis van

gemeesters van Izegem. Daardoor kent niet

als dat het door externe organisaties wordt

het pand blijven en herstelde daarom die

alleen de schoenencollectie van Eperon d’Or,

afgehuurd. In de visie van TV4CV kon het, hoe

typologie. Net zoals ze de originele ramen

maar de volledige site een ware revival.

klein ook, eveneens als dorpscinema dienen

opzij zichtbaar lieten. Hoe minuscuul ook, ze

dankzij de directe link met het café dat ze

geven extra licht en beleving. Daardoor voel

voorzien hadden op het gelijkvloers. Dat op

je namelijk die typische, industriële typologie

Tekst: Sam Paret

zijn beurt zou in een ideaal scenario als een

van vroeger ook binnenin. De originele staal-

Foto's: Tim van de velde Compagnie O architecten

Korenmarkt 8 bus 201 – 9000 Gent t. 09 225 07 49 contact@compagnie-o.be – www.compagnie-o.be

plan

58

25m


HET ENIGE DAT WE NIET KONDEN VERFRAAIEN IS HET WATER WE KNOW

Omdat we weten dat veiligheid en functionaliteit voor brandbeveiliging altijd op de eerste en tweede plaats komen, gebruiken we duurzame materialen en innovatieve ontwerpen. Maar omdat we ook weten dat esthetiek een goede derde is gaan we een stapje verder en is maatwerk onze passie. Het resultaat? Brandslanghaspels en -kasten van een onverwachte klasse. Bekijk verschillende mogelijkheden op onze website:

saval.be/producten

onderdeel van


CONIX RDBM Architects

Werf 44: een cultuurvilla voor Schilde

Werf 44 is het nieuwe gemeenschapscentrum

centrum Werf 44 in Schilde is daar een uitzon-

van Schilde. In 2010 nam RDBM Architecten

dering op.

& Adviseurs, nu CONIX RDBM Architects, deel aan een wedstrijd om aan de hand van

Frederik Jacobs, een van de vennoten van

een inventaris van het gemeentelijke patrimo-

CONIX RDBM Architects,: ‘Voor opdrachten

nium (PIA) een studie en ontwerp te maken

van die schaal en complexiteit is het belang-

voor dit, voor wat overheidsopdrachten zou-

rijk een goed voorafgaandelijk onderzoek te

den moeten zijn, exemplarisch gebouw.

doen. De opdracht was immers eerst adviserend. Na het winnen van de wedstrijd en

Bouwprocessen van overheidsopdrachten ver-

het toewijzen van de opdracht werd aan de

lopen niet altijd optimaal. Politieke belangen,

hand van een verdere, meer gedetailleerde,

coalitiewisselingen, inspraak van gebruikers en

screening van het bestaande patrimonium

bevolking, financiële en administratieve pro-

– politiekantoor, brandweerkazerne, kunstaca-

cedures, wettelijke termijnen, … het zijn maar

demie, muziekschool, bibliotheek... - bekeken

enkele extra aandachtspunten waar projecten

welke functies samen ondergebracht konden

voor privéopdrachtgevers minder of niet mee

worden in het nieuw te bouwen gemeen-

te maken krijgen. Het nieuwe gemeenschaps-

schapscentrum en hoe er een kruisbestuiving

plan

60


kon ontstaan tussen deze functies om ruimtes

de klassieke architectuur. De engawa is de

lagen gekoppeld zouden worden, bleef als

en technische uitrustingen te delen’. Tijdens

houten rondgang rond een Japans huis. Het

organisatorisch principe overeind.

dat onderzoek werden de participatieve ver-

draait de circulatie om zodat alle ruimtes via

gaderingen met de toekomstige gebruikers

een buitengang bereikbaar zijn. Je moet niet

Langgerekt centrum met asverschuiving

- die ook tijdens de adviesopdracht georgani-

een gebouw eerst binnentreden om vervol-

De site waar het nieuwe gebouw werd in-

seerd werden - verdergezet om een optimaal

gens via interne gangen alle ruimtes te kunnen

gepland, verbindt de oude – dorpscentrum

en definitief programma van eisen te kunnen

bereiken.’

- en de nieuwe kern - winkelstraat Turnhout-

distilleren. Alles verliep positief en de informa-

De evolutie van het wedstrijdontwerp naar

sebaan - van Schilde. Het werd een tussen-

tie werd verder afgetoetst met de opdracht-

het definitief uitvoeringsontwerp ging om

kern met de Schoolstraat als verbindende

gever. Deze werkwijze haalt architectuur uit

budgettaire en praktische overwegingen ge-

materialisatie. De wijk dreigde een soort van

haar uitsluitend esthetische cocon en maakt

paard met enkele programmatorische wijzi-

stedenbouwkundig niemandsland te worden.

haar maatschappelijk relevant. Een opdracht

gingen zonder evenwel de geest van het wed-

Het nieuwe gemeenschapscentrum moet

die ze in de meest ideale omstandigheden te

strijdontwerp te schaden.

een eerste aanzet voor een nieuw ‘langgerekt’

vervullen heeft. Het is een ontwerpgedachte

Het geplande museum werd geschrapt en

centrum zijn waar naast een ruimtelijke ook

waar CONIX RDBM Architects steevast in

zal later ondergebracht worden in een an-

een sociale verbinding tussen de mensen kan

gelooft.

der project. Het niveauverschil in en om het

plaatsvinden: kunst in verschillende vormen

‘Voor het opmaken van het organigram en de

gebouw is om redenen van totale toeganke-

maar ook verenigingsleven en kunsteducatie.

geometrische vertaling ervan lieten we ons

lijkheid niet in het definitieve ontwerp op-

De school- en de gemeenschapssite geven in

inspireren door twee elementen uit even-

genomen en het losse ovaalvormige volume

dit gebouw elkaar de hand. De asverschuiving

veel culturen, namelijk de gulden snede en de

van de loungebar is ook uit het ontwerp ver-

van de Schoolstraat ter hoogte van de site

engawa. De gulden snede of de ‘verdeling in

dwenen omdat de uitbating van de brasserie

vinden we terug in het ontwerp.

uiterste en middelste reden’ is een meetkun-

in consignatie werd gegeven. Het idee dat de

Frederik: ‘De ruimtelijke en sociale verbinding

dige verhouding die een intrinsieke schoon-

verschillende ruimtes en functies in een ex-

hebben we aan de hand van het engawa-idee

heid en rust impliceert en veel voorkomt in

travert (engawa)/introvert-combinatie in drie

vorm gegeven. Binnen en buiten lopen door

plan

62


elkaar. De plattines, de rechthoekige natuur-

voorstellingen en concerten maar ook fees-

hoekverdraaiingen in het ontwerp akoestisch

stenen kasseien waarmee het plein bestraat

ten, recepties en zelfs sportbeoefening moe-

te corrigeren dan met achteraf toegevoegde

werd, worden in het gebouw en zelfs in ge-

ten mogelijk zijn.’

secundaire elementen. In de foyer en de ‘steeg-

veldetails doorgetrokken. ‘Het plein stopt niet

Aan de pleinzijde van het gebouw is een ge-

jes’ werden akoestische baffles met dezelfde

bij de gevellijn van het gebouw. De schei-

zellige brasserie ingericht en aan de andere

kleur als het plafond aangebracht. Ze evoceren

ding tussen de foyer en de grote zaal ligt in

zijde bevindt zich een kleinere theater-/con-

een vals plafond en verstoppen op een subtiele

het verlengde van de asverschuiving van de

certzaal. Aan de achterzijde ontwierp de ar-

manier de technische installaties.

Schoolstraat. De grote zaal is het kloppend

chitect een strook met secundaire functionele

De grote trap is met kopshouten parket afge-

hart in het centrum van het gebouw en is

ruimtes zoals sanitair, keuken en circulatie als

werkt en brengt de bezoekers op de eerste

door gangen volledig losgekoppeld van de

stiltebuffer naar de omliggende bewoning.

verdieping waar de muziekacademie is ondergebracht. Ook hier een combinatie van

andere lokalen en functies. De gangen voelen aan als kleine steegjes in een oude binnenstad.

WYSIWYG

hout en wanden in zichtbeton en een plafond

De overgang van het ‘openbare’ gedeelte van

De architecten werkten nauw samen met

met akoestische baffles. Boven de kleine the-

het gebouw naar het meer knusse ‘privé-

ir.-architect en akoestisch ingenieur Raymond

aterzaal van het gelijkvloers situeren zich zes

gedeelte’ van de zaal merk je ook in het

Van Soens. Samen met hem werd bepaald

muzieklokalen. Boven de brasserie een verga-

materiaalgebruik: zichtbeton met de textuur

dat de constructiematerialen voor het me-

derzaal en multifunctioneel lokaal. Een kleine-

van houten bekistingsplanken en natuurstenen

rendeel ook de afwerkingsmaterialen werden.

re opsplitsbare zaal en een vergaderzaal met

vloerbekleding gaan over in meer natuurlijke

Ook vormelijk dacht Van Soens mee want het

berging kregen een plaats boven de foyer. Aan

materialen zoals hout en stof. Het polyvalente

akoestisch concept van de grote zaal werd be-

de achterzijde vinden we naast het sanitair

karakter van de zaal bepaalde de flexibiliteit

komen door het bouwen van schuine wanden.

blok en de secundaire verticale circulatie een

die in het ontwerp verscholen zit. Theater-

Het is veel goedkoper om met uitgekiende

appartement voor de conciërge.


Niveau 0

Niveau +1

Het moet inspirerend werken om in dit ge-

33 km lange kunstmatige gracht van Beren-

stalen lamellen en lijken wat op gordijnen die

bouw muziekles te geven of te krijgen. Niks

drecht aan de Schelde tot Oelegem aan het

nonchalant opengeschoven zijn.

in het gebouw straalt de sfeer uit die traditio-

Albertkanaal die in 1939 werd aangelegd om

Deze ontwerpdetails geven het geheel een

neel in sommige oudere academiegebouwen

oprukkende Duitse tanks tot staan te brengen.

huiselijke schaal. Frederik Jacobs noemt het

hangt. Het voelt eerder aan alsof je rondloopt

Ondanks het aanzienlijke programma van

gemeenschapscentrum daarom een ‘cultuur-

in een klein muziekdorp met een ‘plein’/brede

Werf 44 eist het volume van het gebouw

villa’ verwijzend naar de locatie (villawijk) en

hal met zithoekjes en klaslokalen met grote

geen prominente plaats op in de omgeving

de verbindende functie van het gebouw. In

ramen die uitkijken op de groene omgeving.

waar villabouw overheerst. De in het wed-

tegenstelling tot andere culturele en gemeen-

strijdontwerp voorziene gevel in natuursteen

schapscentra die het begrip cultuurtempel

Cultuurvilla op marktplein

kon ook niet door de budgettaire beugel. De

nogal letterlijk vertalen, is bescheidenheid en

De activiteiten binnen en buiten het gemeen-

architecten vonden een intelligent alternatief

eenvoud in materiaal en vorm hier het uit-

schapscentrum vervloeien nog meer door de

in een gevelbekleding met grote rechthoekige

gangspunt. En net die ontwerpkeuzes geven

wekelijkse markt die op het plein waarop het

keramische ‘tegels’ met variërende afmetingen

het gebouw een bescheiden grootsheid of

gebouw staat plaatsvindt. De brasserie heeft

en een schijnbaar willekeurig patroon. De sub-

een grootse bescheidenheid.

een uitnodigend terras op het plein. Een blik-

tiele kleurnuance - die aan natuursteen doet

semvormig bestratingselement in een ander

denken - werd bekomen door het zorgvuldig

materiaal refereert naar de antitankgracht die

selecteren van tegels met verschillende beige-

over het grondgebied van Schilde loopt en

tinten. Alle zichtbare raampartijen zijn vast. De

Tekst: Johan Geerts

verbindt opnieuw binnen en buiten. Dit is een

opengaande ramen zitten achter vlakken met

Foto's: CONIX RDBM Architects

CONIX RDBM Architects Londenstraat 60/121 – 2000 Antwerpen t. 03 248 68 24 info@conixrdbm.com – www.conixrdbm.com

plan

64


100 EDITION

ARCHITECT MEETS INNOVATIONS

ARCHITECT @WORK BELGIUM

Kortrijk Xpo 9 -10. 05. 2019

Focus on Future-Proof

WWW.ARCHITECTATWORK.BE

CANADA

TURKEY

NORWAY

SWEDEN

DENMARK

SPAIN

ITALY

SWITZERLAND

AUSTRIA

GERMANY

UNITED KINGDOM

FRANCE

LUXEMBOURG

THE NETHERLANDS

BELGIUM

IIIIIIIIIIIIIII


DENC!-STUDIO

Drie bakens van inclusief wonen helpen Brugse Poort revitaliseren

plan

66

In het kader van stadsontwikkeling en het

Belangrijk gegeven is dat dit bouwblok, dat

heropwaarderen van een bepaalde buurt,

dateert van 1928, destijds deel uitmaakte van

kunnen nieuwe woonprojecten vaak als ka-

een sociaal woningbouwproject. Vele kleine

talysator dienen. De Brugse Poort in Gent

rijhuisjes ingesloten door drie hogere appar-

is een voorbeeld van een actieve buurt die

tementsgebouwen, gekenmerkt door een al

lange tijd verloederd is geweest en waar elk

even kleine footprint. Gezien de geschiedenis,

initiatief welkom was.

wou SOGENT dat er opnieuw een project

Dat was het Gentse stadsontwikkelingsbedrijf

werd gerealiseerd met een maatschappelij-

SOGENT niet ontgaan. Onder leiding van

ke meerwaarde. Bij voorkeur een renovatie,

toenmalig voorzitter Tom Balthazar schreven ze

nieuwbouw enkel als het niet anders kon. In

in 2013 een wedstrijd uit voor dit project. Het

een later stadium besloot SOGENT het pro-

omvatte drie verwaarloosde hoekgebouwen

ject te verkopen en zo kwam het in handen

die uittorenden boven de rest van het bouw-

van een kleine projectontwikkelaar die bereid

blok die ze afbakenden. Twee daarvan bevin-

was zich er volledig voor in te zetten. Ook hij

den zich op de drukke binnenring van Gent,

gaf het vertrouwen aan DENC!-STUDIO die

namelijk de Rooigemlaan. Waar de twee zijstra-

de wedstrijd had gewonnen. De maatschap-

ten - Gaaipersstraat en Boomstraat - elkaar op

pelijke meerwaarde wou hij invullen met

de punt ontmoeten, staat het derde hoekpand.

inclusief wonen, namelijk wooneenheden voor


mensen met een autismestoornis. Die worden

wenselijker was. Geen evidentie, gezien de

iets wat op zich al door de kleine footprint

immers geplaagd met lange wachtlijsten en hij

gebouwen deze volksbuurt toch een gezicht

van de gebouwen uit noodzaak al spontaan

wou verhelpen aan dit nijpende tekort.

gaven. DENC!-STUDIO besloot dan ook

naar boven komt. Wat er wel voorzien werd,

De kleine footprint - zeker bij twee van de

om zelfs in nieuwbouw zo dicht mogelijk

was een locatie voor een zorgverstrekker in

drie panden - bleek voor renovatie tijdens het

bij het origineel aan te leunen. Footprint en

één van de drie gebouwen die alle mensen

ontwerp al snel een struikelblok. Bij isolatie

hoogte werden niet veranderd, waardoor ze

met autismestoornis kon bedienen. Uiteinde-

van buitenaf diende een deel van het voetpad

hun bakenfunctie behielden. Er kwam enkel

lijk kwam DENC!-STUDIO tot één wooneen-

ingepalmd te worden, deed je het binnenin

een hedendaagse structuur, weliswaar met

heid per etage in de twee kleinere hoekpan-

dan verloor je daar ruimte die nu eigenlijk al

een knipoog naar het verleden. Waar DENC!-

den en twee per etage in het grotere hoek-

ontbrak. Toch besloot DENC!-STUDIO beide

STUDIO ook een verschil wou maken, is in

gebouw. Bijkomend voordeel van nieuwbouw

gevallen grondig te onderzoeken. Ze kwamen

wooncomfort. Dergelijke sociale bouwblokken

is de vrijheid om de inkom en circulatie zelf

tot dezelfde conclusie. In het eerste geval

kennen weinig buitenruimte, al zeker niet in

te bepalen. Die zit op het gelijkvloers nu opzij

verloor je niet enkel aanzienlijke ruimte van

de hoekpanden. Lichtinval is vaak ook een

in plaats van centraal, waardoor je een gro-

het voetpad, de oorspronkelijke architectuur

probleem, waardoor die wooneenheden min-

tere leefruimte kan creëren. De gebouwen

in mooie baksteen ging volledig verloren. In

der gegeerd zijn op de woonmarkt. Ander-

worden gekenmerkt door een eenvoudige

het tweede geval bleek de netto oppervlakte

zijds is er wel een grote vraag naar kwaliteits-

en heldere planlogica die enkel op het gelijk-

die restte na het isoleren heel klein, zelfs klei-

vol wonen in de stad en al zeker voor mensen

vloers - door de inkomfunctie - lichtjes afwijkt.

ner dan de minimale toegelaten oppervlakte

met een autismestoornis.

Voorts op de 3 etages is het exact gelijk en

die de sociale huisvestingsmaatschappij door-

DENC!-STUDIO verdiepte zich in deze ma-

kan je dit plan bijgevolg simpel en leesbaar

gaans voorziet voor sociale woningbouw. Wat

terie om ook in functie van hen te kunnen

op een bierkaartje kwijt, een stokpaardje van

hier niet het geval is, maar het was wel een

ontwerpen. Zonder exclusiviteit, want in het

DENC!-STUDIO.

extra motivatie voor het feit dat ook deze

kader van inclusief wonen is het de bedoeling

Voorbij de inkom op het gelijkvloers kom je

optie niet de goede was. Kortom, het werd

dat er een mooie mix ontstaat. De wooneen-

in een voorportaal met plaats voor fietsen.

na dit onderzoek duidelijk dat nieuwbouw

heden kennen bijgevolg een eenvoudig plan,

Vervolgens kom je vooraan in de ‘grote’

plan

68


8 8 4 6 7 7 2 8

4

N

3

1

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

traphal keuken eetplaats leefruimte studio slaapkamer badkamer terras lift berging

7

2

2

6

2

1 5

5

10

1 7

TYPE VERDIEPING

1. traphal 2. keuken 3. eetplaats 4. leefruimte 5. studio

3

9

0

6. slaapkamer 7. badkamer 8. terras 9. lift 10. berging

5m

leefruimte met keuken, eetruimte en zitplaats

respect te tonen naar het verleden. Histo-

bekist beton te realiseren wat meteen de

en heb je achteraan een trappenkern in de

rische stijlkenmerken zoals diverse metsel-

plafonds van de wooneenheden een bijzonder

oksel van het gebouw. Boven heb je de slaap-

werkverbanden en het blinde raam bepalen

hedendaags en industrieel uitzicht bezorgt.

kamer, badkamer, berging en toilet. Inspelend

het vrolijke uitzicht waardoor de gebouwen

Deze hybride structuur, een combinatie van

op het wooncomfort werd, hoe klein ook,

opvallen in het straatbeeld. Die worden afge-

betonstructuur en houtskelet, in een project

een uitstekend - inpandig was door de ge-

wisseld met meer hedendaagse elementen

is eerder uitzonderlijk maar het resultaat van

ringe oppervlakte niet mogelijk - buitenterras

zoals raamcassementen. Belangrijk voor DENC!-

de goede samenwerking tussen architect en

voorzien. Aan de voorzijde waar de woon-

STUDIO was dezelfde bakstenen afwerking

projectontwikkelaar. Functionele kernen laten

eenheden ingesloten zijn, aan de achterzijde

te realiseren achteraan het uittorende ge-

toe de technieken op een kleine oppervlakte

waar het gebouw uittorent boven de buren.

deelte waardoor het gebouw echt één ge-

te concentreren en de kosten voor leidingen

Een gelijkaardige indeling zien we terug in het

heel vormt en naadloos omhoog loopt, netjes

en bekabeling te verminderen. De vloeren zijn

kleine hoekgebouw op de Rooigemlaan. In

naast de aanpalende woningen. Daardoor zal

dan weer witte gietvloeren die samen met de

het iets grotere hoekpand is geopteerd om

het stadsgezicht zijn drie bakstenen torens

witte wanden en de raampartijen in beide mu-

twee studio’s te voorzien per etage. Het is het

krijgen, architecturaal een meerwaarde.

ren de lichtinval en ruimtelijkheid versterken.

enige gebouw dat lichtinval achteraan kent en

De dragende buitenmuren van het gebouw

Met dit project creëert DENC!-STUDIO

waar de circulatie langs een centrale koker is

zijn opgetrokken in houtskelet. Houtskelet

woonkwaliteit op een kleine oppervlakte,

georganiseerd met daarin zowel trap als lift.

versnelt niet alleen het bouwproces - niet

speelt het in op een steeds groeiende vraag

Elke studio heeft een aparte badcel, maar

onbelangrijk op een drukke locatie in de

van mensen die inclusief willen wonen en

slapen en eten (kitchenette) gebeurt in één

stad - maar het laat bovendien toe behoorlijk

helpt het, met een knipoog naar het verleden,

ruimte.

thermisch te isoleren zonder dikke muren te

een buurt nieuw leven in te blazen. Een sociaal

De bakenfunctie van de drie torengebouwen

maken en ruimte te verliezen. Voor de brand-

duurzaam project zoals er meer mogen zijn.

wordt extra benadrukt door de materialisatie,

veiligheid en om de akoestiek in deze appar-

en meer bepaald door de baksteenarchitectuur.

tementsgebouwen te optimaliseren werd wel

Tekst: Sam Paret

DENC!-STUDIO stond erop om ook hier

geopteerd om de tussenvloeren in planken-

Foto's: Nick Cannaerts & DENC!-STUDIO DENC!-STUDIO

Loods 22 - Voorhavenlaan 31/002 – 9000 Gent t. 09 373 83 43 info@denc-studio.be – www.denc-studio.be

plan

70


CAAN architecten, Gent i.s.m. Rietveld Projects

Arch. Davy Nekkebroek, Arendonk

KARRO, Sterrebeek

Imperium, klassieke kracht

Zijn krachtige, robuuste uitstraling dankt de Imperium gevelsteen aan de unieke kalei-afwerking. De naam ‘Imperium’ verwijst naar het Romeins formaat van de gevelsteen: lang en smal, perfect voor sterk horizontaal gelijnd metselwerk. De steen is geschikt voor zowel traditioneel metselen als voor verlijmen en dun metselen. Imperium is bovendien verkrijgbaar in Iluzo formaat, waardoor de steen een gelijmde look krijgt terwijl deze toch op de traditionele manier vermetseld wordt. Ontdek de Imperium collectie in onze showrooms in Londerzeel of Kortrijk. Of vraag uw brochure aan via info@wienerberger.be.

www.wienerberger.be


Wellness: volop blijven innoveren is de boodschap! Niet stilstaan maar vooruitgaan. Ook de wereld van de wellness moet in volle beweging blijven. En dat hebben ze bij saunabouwer Alpha Industries als geen ander begrepen. Wellness maakt meer en meer deel uit van het dagelijks leven en de verwachtingen worden steeds groter. “Dat zien we bijvoorbeeld bij hotels”, vertelt saunabouwer Koen Heeren van Alpha Industries. “Klanten baseren hun keuze steeds vaker op het feit of er al dan niet een wellness aanwezig is. Maar deze kan natuurlijk fel variëren: van een basis saunacabine tot een volledige belevingsruimte. In principe moet de wellness zichzelf verkopen: klanten moeten willen terugkomen zonder dat je daar als hotel grote marketingbudgetten voor moet uittrekken. En daar hebben wij een grote rol in te spelen door met unieke en kwaliteitsvolle concepten te komen.” Laten we eens een voorbeeld in detail bekijken. Koen Heeren: “De infraroodcabines worden steeds populairder, maar ze hebben al te vaak rechte banken waar je in een onnatuurlijke en oncomfortabele houding op zit. Wij zijn op zoek gegaan naar een oplossing daarvoor en hebben een infrarood loungebank ontwikkeld. Daarbij wordt het gewicht van je bovenlichaam gedragen door de bank en stralen de lampen overal op dezelfde afstand van je rug. Dat zorgt ervoor dat mensen veel beter kunnen relaxen en genieten van het weldoende van infrarood.” Alles voor de beleving Een belangrijk aspect aan het saunagebeuren is dat je stilaan moet opbouwen zodat je conditie beter wordt. Daarvoor is bijvoorbeeld een zoutgrot, waar de temperatuur lager is, heel geschikt. “De zoutstenen komen uit de Himalaya en creëren als het ware een zeeklimaat”, weet Koen Heeren. “Datzelfde effect bereiken we trouwens ook door het vernevelen van water met een zoutoplossing, dat dan de sauna ingeblazen wordt. Wat weer een extra verrassende dimensie aan het geheel geeft. Dat doen we bijvoorbeeld ook door de automatische opgiet die aroma’s in de sauna verspreidt.”

je ijsschilfers kan uitnemen om je huid mee in te smeren. Deze worden zodanig gemaakt dat er nooit scherpe kantjes aan komen. Verder is er ook de sneeuwdouche, waar kleine sneeuwvlokjes op je vallen. Een heel aangenaam en romantisch gevoel, met leuke tintelingen op je huid.”

Wie sauna zegt, denkt natuurlijk onmiddellijk aan zweten… en dus aan afkoelen. Even in de sneeuw rollen en in een koud meer springen is meestal geen optie; en een koude douche nemen is ook wat saai. Koen Heeren: “Toch is die afkoeling heel belangrijk: je krijgt een volledige bloeddoorstroming en je huid gaat beginnen gloeien. Dat is het beste gevoel dat je kan krijgen in een wellness. En dat kan vandaag op verschillende nieuwe manieren. Zoals bijvoorbeeld met een ijsgrot, een ruimte rond de nul graden waar je een paar minuten in gaat zitten en snel gaat afkoelen. Of een ijsfontein waar

Ook het design van de wellness draagt in grote mate bij tot de beleving. “Inderdaad, daarom verkopen we geen product maar wel een gevoel aan onze klanten”, besluit Koen Heeren. “We hebben dan ook designers in huis die elk detail opvolgen: gaande van de algemene look, de sfeer van de ledverlichting tot de vorm en breedte van de banken. Ook belangrijk voor architecten is mee te geven dat een wellnessruimte best van bij het begin in de plannen geïntegreerd wordt. Zo kunnen we een optimaal resultaat garanderen.”

Alpha Industries AWT BVBA Stadsheide 27 3500 Hasselt T. +32 11 301 380 info@alpha-industries.eu www.alpha-industries.eu


DMOA

KRUUL

Op de ring rond Leuven, vlakbij het Ruelens-

Ontwerp

park, treffen we een bijzonder gebouw tussen

Met het verkrot huisje op het perceel konden

de rijhuizen. PLAN Magazine bezoekt het kan-

de architecten niet veel meer doen, en ook de

toor en evenementlocatie KRUUL en spreekt

scheiding tussen het perceel en het pad maak-

met architect Benjamin Denef.

te het niet evident: langs die kant mochten namelijk geen ramen geplaatst worden.

plan

74

Restperceel

“We hebben toen een stuk van 1,90m bijge-

“Alles begon met een restperceeltje dat nie-

kocht maar niet bebouwd, zodat er insprong

mand wilde”, zet architect Benjamin Denef in,

genoeg was om toch ramen te maken. Met dit

“drie jaar lang stond het te koop.”

startperceel gingen we aan de slag.”

De architect zag echter potentieel in dit ver-

“Het plan was om het perceel maximaal te

geten stukje: “zeker door de voorgevel, die

bebouwen, maar met een glooiende en meer

had een mooie straatbreedte van zo’n 8,5m.

toegankelijke vormentaal die beter paste

Er waren zeker moeilijkheden verbonden aan

in onze stijl. Wat we wel behielden was het

dit perceel, maar toch wilde ik tonen dat zo’n

‘canyon’ effect naast het padje dat naar het

restperceeltje je niet mag tegenhouden.”

park gaat, en die beleving van het pad richting


het park hebben we zelfs geoptimaliseerd.”

de rij, krijg je boven een 180 graden panora-

en onze muurtjes zijn maar 10 cm dik en

Rond het gehele gebouw werd een soort van

misch uitzicht over de stad.”

15meter hoog, dus louter met aarde zouden

schil getrokken. Omdat het perceel zo klein is

Vanaf de ontwerpfase was het de intentie van

we in de problemen gekomen zijn, daarom

werd deze heel dun gehouden: slechts 10 cm

de architecten om meer dan louter kanto-

voegden we cement bij de formule om zo de

dik. Hierdoor kon de isolatie maximaal zijn

ren onder te brengen in het nieuwe gebouw.

muren sterker te maken. Op deze manier krijg

om een zo goed als energieneutraal gebouw

KRUUL kan verhuurd worden voor events. In

je ‘rammed concrete’”.

te bereiken.

geval het door vzw’s wordt gehuurd, gaat de

Het mengsel dat gebruikt werd voor deze

De architecten bouwden in de Molenbeekval-

opbrengst naar Maggie Program vzw, de non

techniek werd samengesteld door de archi-

lei, wat impliceerde dat de grond van slechte

profit organisatie van DMOA waarmee ze

tecten zelf: “wij wilden het zo natuurlijk moge-

kwaliteit was. Om dit op te lossen bouwden

humanitaire projecten uitrollen.

lijk houden en ook zorgen dat het natuurlijk

ze op een paalfundering, en om helemaal van

“We hebben het gebouw geoptimaliseerd

verouderde.”

een nood een deugd te maken werden alle

naar gebruik toe zodat het liefst niet te veel

De architecten gingen dus op zoek naar ge-

palen voorzien van geothermische lussen,

leeg staat en we hier een echte kruisbestuiving

kleurd zand in plaats van het vaker gebruikte

energiepalen genoemd.

krijgen”, vult de architect aan.

pigment voor rammed concrete. Toevallig vonden ze precies wat ze zochten bij een na-

“In totaal hebben we vijf bouwlagen: op het kelderverdiep zitten de studio, waardoor we

Materialisatie

burige groeve: een chocoladekleurig zand dat

voor bewoning aan het park zorgden, en de

Van kruisbestuiving gesproken: alles aan KRUUL

doorgaans niet gebruikt werd voor esthetische

technische ruimtes. Op het gelijkvloers bevin-

is een kruisbestuiving tussen eeuwenoude

doeleinden. Dat is wat het beton van KRUUL

den zich de vergaderzaal en de keuken, daar

ambacht en hypermoderne technieken. Zo

haar bijzondere kleur heeft gegeven. Het ram-

vinden ook de meeste events plaats. Op het

werden de muren opgetrokken volgens het

med concrete mengsel bestaat dus uit choco-

eerste en tweede verdiep tref je de land-

“rammed earth” principe, een oude bouw-

ladezand, dolomiet, kiezel en rijnzand, aange-

schapskantoren en het bovenste verdiep is te-

techniek waar je een muur creëert door het

bracht in 144 laagjes van 10 cm hoog.

ruggetrokken met een balkon rond. Doordat

aanstampen van aardlagen.

De broers Roger en Ludo Geuns, echte am-

we halfopen gebouwd hebben ipv gesloten in

“We leven natuurlijk in een complex klimaat

bachtslui, klopten laag per laag aan terwijl de

plan

76


architecten zelf de emmers ronddroegen. Een

Voor de ramen kozen de architecten niet zo-

echt huzarenstukje dat langzaam maar zeker

maar hout, maar een ecologische en inheem-

vorm gaf aan dit bijzonder project: “per dag

se soort: zij gingen namelijk voor kastanje.

deden we één grote laag in de bekisting be-

Hierdoor krijgen zij een negatief CO2 verhaal:

staande uit vier kleinere laagjes, daar zijn we

de ramen kunnen makkelijk 30 jaar staan

drie maanden zoet mee geweest”, herinnert

voor ze vervangen moeten worden en dus

Benjamin Denef zich.

CO2 opslaan, terwijl de bomen al na 20 jaar

Maar het resultaat is meer dan geslaagd: een

gekapt kunnen worden. De kastanjelaren zijn

muur waar je de noeste arbeid in verwerkt

beschermd met natuurlijke lijnzaadolie.

ziet en die overgaat van grijs naar goudkleurig

Binnen valt op het gelijkvloers de vloer, sa-

of zelfs rood volgens het licht en de weers-

mengesteld uit handgevormde terra cotta

omstandigheden.

tegels uit één van de laatste ringovens uit

“Door de afgeronde vorm van het gebouw,

België op. Deze tegels met een warme, diepe

de natuurlijke patines, het gebruik van ge-

kleur geven verschillende schakeringen door

stampte aarde en de aardse kleuren hebben

de grillige vormen en verlenen de ruimte

we een gebouw ontworpen dat refereert

warmte. Ook op de andere verdiepen treffen

naar de natuur en het achterliggende park.

we die aardetonen in de Spaanse claustra-

Dat hebben we ook doorgetrokken in de ra-

baksteentjes die de architecten zelf tegen de

men, die allemaal in hout zijn.”

muur plaatsten.


Niveau -1

Niveau 0

Niveau +1

Spie (our office) // level -1

Spie (our office) // level 0

DMOA architects

(1:200 op A4)

Niveau +2

Spie (our office) // lev

DMOA architects

DMOA arc

(1:200 op A4)

Niveau +3

Spie (our office) // level +2

Spie (our office) // level +3

het weglaten van 1 enkele stoepdal. Maar ge-

Een experiment dat met vlag en wimpel

maatwerk is intussen wel duidelijk: zelfs de ta-

lukkig was de stoep breed genoeg en moch-

slaagde: dankzij de betonkernactivering in elke

fels van KRUUL zijn zelfgemaakt. “Ze zijn niet

ten zij veel ingrijpender te werk gaan, zodat

betonlaag, zelfs in het dak, en de bijkomende

perfect recht, maar dat past ook binnen het

zij meer groen rond het gebouw konden

A4) energie van (1:200 de opzonnepanelen voor elektrici-

gebouw. De frames hebben we zelf ontwor-

krijgen. Dankzij de tuinaanleggers prijkt rond

teit is het gebouw nagenoeg zelfvoorzienend.

pen en zijn multifunctioneel: rechtopstaand

KRUUL nu een stoeptuin met maar liefst 30

En meten is weten, luidt het bij de architecten:

krijg je een cocktailtafeltje, leg je het plat krijg

bloemsoorten die het hele jaar door bloeien.

dankzij een nauwgezette monitoring van de

je een laag sushitafeltje. Ideaal voor een lo-

Nog een knipoog naar het park en de natuur.

CO2 binnen het gebouw, de temperatuur en

Dat de architecten houden van ambacht en

DMOA architects

(1:200 op A4)

catie waar events gehouden worden! We ge-

DMOA architects

de installaties onder het gebouw kunnen zij

bruikten simpele stalen, volle kokers die we

Techniek en duurzaamheid

niet alleen met een vraaggestuurd systeem

aan elkaar lieten lassen en zo mooi passen bij

Zoals eerder vermeld, hebben de architec-

werken voor ventilatie en verwarming, maar

de trapleuning.”

ten ervoor gekozen om de paalfundering te

ook een expliciete case opbouwen voor de

Zelfs de trap is op en top maatwerk: de leu-

intuberen met geothermische leidingen. Aan-

gebruikte technieken.

ningen zijn ter plaatse gelast door een smid,

gezien de palen slechts 12 meter lang zijn,

en de trappen zelf zijn uit gegoten beton,

spreken we hier van ondiepe geothermie.

“Dat is eigenlijk de essentie van ons bureau:

opgeschuurd met een schijf tot de stenen

“Als je palen genoeg hebt, kan je echter ge-

oude ambachten koppelen aan heel moderne

blootkwamen. Zo krijg je een terrazzo-effect,

noeg vermogen halen om je gebouw te laten

technieken en zo tot innovaties komen”, sluit

zonder een grote meerkost.

werken”, weet de architect. “Wij hadden er

Benjamin Denef af.

Nog een leuk en vernieuwend accent is de

zeker genoeg, maar ze staan dichter bij elkaar

stoeptuin van KRUUL. In Leuven was nog

dan aangeraden. Het was dus een beetje een

geen reglementering voor stoeptuinen tenzij

experiment.”

Tekst: Kim Schoukens Foto's: Nick Cannaerts

DMOA architects Erasme Ruelensvest 21c – 3001 Heverlee t. 016 75 01 56 info@dmoa.be – www.dmoa.be

plan

78

Spie (our office) // level +

DMOA archite


WARMTEPOMPTECHNIEKEN

Samen pakken we uw project duurzaam aan

vel +1

chitects

Met de klimatisatieoplossingen van Mitsubishi Electric (1:200 op A4)

+4

ects

(1:200 op A4)

In uw projecten komen kwaliteit en duurzaamheid eerst. U zoekt naar bouwtechnieken die een blijvende meerwaarde opleveren. Dan kunt u zich zeker vinden in het motto van Mitsubishi Electric, “Changes for the better”. Wij stoppen niet bij verwarmen, koelen of ventileren… we gaan een stap verder en ontwikkelen slimme oplossingen die energie-efficiënt verwarmen, koelen en ventileren een nieuwe dimensie geven. We optimaliseren en innoveren elke dag opnieuw om u een antwoord op maat te geven. Meer dan techniek Maar Mitsubishi Electric heeft u veel meer te bieden dan technisch vooruitstrevende klimatisatiesystemen. Dankzij onze uitgebreide expertise en een groot gevoel voor design kunnen we u in elke fase van uw project ook gepast adviseren en professioneel ondersteunen. We denken met u mee, van bij het ontwerp tot de installatie. Daar mag u ons gerust op vertrouwen. Een positieve impact Onderling vertrouwen en respect lopen trouwens als een rode draad door onze onderneming. Wereldwijd en in elke markt waarin onze globale groep actief is. Het levert al 95 jaar boeiende en langdurige relaties op met partners die net als wij een positieve impact op de woon- en werkomgeving nastreven. Wilt u weten hoe Mitsubishi Electric als een ervaren en innovatiegerichte partner ú kan helpen het verschil te maken in een wereld die voortdurend in verandering is?

Onze consulting sales staan voor u klaar: Erwin Braekeleire

Ontdek hoe we samen uw project duurzaam vormgeven op www.mitsubishi-electric.be of vraag een voorstudie van de klimatisatie voor uw project aan.

Modulaire chiller

Mr Slim klimatisatie- en verwarmingsoplossingen voor commerciële toepassingen

Lossnay ventilatiesystemen

| +32 476 36 86 05 | erwin.braekeleire@meb.mee.com

Ewout Deschuytter | +32 474 84 17 76 | ewout.deschuytter@meb.mee.com Olivier Vanopstal

| +32 475 89 17 13 | olivier.vanopstal@meb.mee.com

Piet De Paepe

| +32 496 12 13 30 | piet.depaepe@meb.mee.com

Serie M lucht/lucht warmtepompen voor residentiële toepassingen

City Multi klimatisatie- en verwarmingsoplossingen met het (Hybride) VRF-principe

Ecodan lucht/water warmtepompen voor residentiële toepassingen


EBTCA architecten ism Archiles architecten

De akoestiek als bouwheer

De site ‘Suchard’ in Zaventem was een verlo-

academie, die alle vooropgestelde vereisten

ren stukje grond tegen de achterzijden van de

afvinkt in een tastbaar groen ankerpunt voor

winkels van de Stationsstraat en de woningen

de gemeente. We spraken met architecten

van de Seliersstraat enerzijds, en de spoorweg

Koen Dergent en Luk Segers van Archiles

anderzijds. Om deze site om te vormen tot

architecten en met Tom Caluwaerts van EBTCA

een modern cultuurcentrum en een biblio-

Architecten.

theek, ging het stadsbestuur op zoek naar de juiste partners om hiervoor de lijnen uit te

Diverse essentiële schakels klikken in elkaar

tekenen. Deze krijtlijnen waren onderhevig

De totstandkoming van een omvangrijk pro-

aan een strikt BPA en de constructie moest

ject als dit, vereist een nauwe samenwerking

voldoen aan erg specifieke en hoge eisen op

tussen een veelheid aan actoren waarvan

vlak van akoestiek, energiebeheer, draagver-

iedereen over onmisbare expertise beschikt.

mogen én esthetiek. EBTCA architecten en

“Het spreekt voor zich dat bij een dergelijk

Archiles architecten bundelden de krachten

project ieder aspect zijn invloed heeft op het

om deze uitdagende aanbesteding binnen te

andere. Het was dus zaak om ons te omrin-

halen. Deze kruisbestuiving leidde tot een

gen met mensen die elk een autoriteit zijn

ingenieus eindresultaat; een socio-culturele

in hun vakgebied om zo de vele vereisten

injectie, naast de groene omgeving van de

succesvol in het eindresultaat tegemoet te

plan

80


komen. Daarom gingen we in zee met akoes-

ringverkeer moesten bedwongen worden.

de conclusie dat een schelpvorm hier de juiste

tisch studiebureau D2S International, studie-

“Om deze uitdagingen adequaat aan te pakken,

keuze was: Zowel naar akoestiek, als naar

bureau Heedfeld, stabiliteitsbureau Stubeco,

is geopteerd voor een inplanting waarbij de

constructie met specifieke hoogtebeperking

TTAS Theaterbouw en landschapsarchitect

constructie deels wordt ‘ingegraven’ volgens

en de diepere inplanting. Hiervoor vroegen

Alain Wauters. Die kruisbestuiving heeft zijn

het ‘doos in doos’ principe. Dit niet alleen om-

en kregen we een uitzondering op de Vlarem

waarde absoluut bewezen. De samenwer-

wille van de specifieke geluidsvoorwaarden,

2 norm, die algemene en sectorale voor-

king, het brainstormen en de communicatie

maar ook omwille van de voorgeschreven

waarden voor ingedeelde en niet-ingedeel-

doorheen heel het project verliepen intensief

bouwhoogte, die beperkt was tot 8m. Dit

de inrichtingen plus milieukwaliteitsnormen

en vlot. De gemeente Zaventem toonde ook

heeft natuurlijk zijn weerslag op de akoestiek,

voorschrijft. Het vergde wat lobbywerk, maar

veel vertrouwen in onze expertise, wat ons de

maar ook op de lichtinval waarop sterk werd

uiteindelijk waren onze argumenten meer dan

vrijheid gaf om zowel technisch als artistiek/

ingezet in het ontwerp.

overtuigend genoeg. Het resultaat mag er zijn:

creatief de grenzen af te tasten.”

Om een geïntegreerde akoestiek te bekomen,

een indrukwekkende, ‘zwevende’ constructie

maakten we gebruik van een samenspel tus-

die volledig steunt op de aanhechting aan het

Geïntegreerde akoestiek

sen geluidsabsorberende, geluid reflecterende

podiumblok. Dit architecturaal en technisch

Voor een cultuurcentrum, waar een brede

en gecombineerde houten panelen, die samen

huzarenstukje illustreert treffend de meer-

waaier aan voorstellingen optimaal het publiek

met de vorm van de constructie een optimale

waarde van deze krachtenbundeling.”

moet beroeren, is akoestiek een bepalende

geluidskwaliteit garanderen. Uiteindelijk draait

factor. Dit belang werd nog versterkt door

alles in zo’n ruimte om de beleving.”

Beleving door subtiele, aardse accenten “Omdat het onze overtuiging is dat archi-

de eigenheid van deze locatie. Het ontwerp moest rekening houden met de nabijheid van

Een schelpvorm als ideale oplossing

tectuur zich ten dienste moet stellen van de

de luchthaven en het drukke vliegverkeer, het

“Bij het uittekenen van de ideale vorm voor

functie en omgeving van een ruimte, kozen

aanpalende station betekende lawaaihinder

de theaterzaal, hebben we in een intens in-

we voor de theaterzaal aardse, ingetogen en

en ondergrondse trillingen van het treinver-

tegratief proces verschillende rekenkundige

warme accenten. Dit uit zich met name in

keer en ook storende geluiden van het drukke

modellen aan elkaar getoetst. Daaruit volgde

het gebruik van terrazzovloeren die bewerkt

plan

82


zijn met epoxy harsen en in de plaatsing van

erg praktisch vormgegeven, net als de foyer,

de notelaar panelen. Deze laatsten vervullen

waar de notelaarpanelen en terrazzovloer

bovendien hun akoestische functie met verve

voor continuïteit zorgen in het behaaglijke

door hun verrassende, bijna organische plaat-

geheel. Voor de fuifzaal kozen we eerder neu-

sing. De stoelen kregen een drieslag weefsel

trale, lichtjes industriële tinten, zodat het multi-

waarin bruin, lichtgrijs en donkergrijs een

functionele karakter van deze ruimte steeds

velours-effect sorteren. Natuurlijke materia-

volop wordt benut.”

len versterken de duurzame uitstraling, maar dringen zich niet op. De ondergrondse inplan-

Hermetisch afgesloten en toch verbonden

ting is naar boven toe volledig open, wat een

Een grote theaterzaal én een feestruimte in

heilzame bewegingsvrijheid en ademruimte

één ontwerp; niet eenvoudig om zoiets realis-

suggereert. Ook de bibliotheekruimte baadt

tisch te organiseren zonder dat beide ruimtes

in dezelfde natuurlijke warmte en is bovendien

elkaars nutsbestemming ondermijnen.


0m

5m

25m

Langsdoorsnede

Niveau 0

0m

25m

5m

Grondplan gelijkvloers

“Om ervoor te zorgen dat er simultaan een

staat met een nauwgezette, perfecte afwer-

Louterende feedback

concert kan plaatsvinden in de theaterzaal én

king. Eén onregelmatigheid heeft immers grote

“Het grote vertrouwen en mandaat dat we

een party in de polyvalente fuifzaal, is werd de

gevolgen voor de stabiliteit, de akoestiek en

kregen van de gemeente, maakte dit hele tra-

noodzakelijke uitzetvoeg in het gebouw, die

het minutieuze evenwicht van dit concept.

ject een zeer fijne en dankbare ervaring. De

de hele achterwand van de theaterzaal be-

Denk bijvoorbeeld aan uitzetvoegen of de

lovende feedback die ons nu vanop diverse

helst, tot een akoestische scheidingswand. Het

plaatsing van de akoestische panelen. Alles

fronten bereikt, bevestigt onze keuzes en krijgt

gebruik van geluiddempende materialen in

was letterlijk millimeterwerk. Dit vergde een

na zo’n intense evenwichtsoefening een bij-

een massieve constructie waarbij twee afzon-

permanente afstemming en evaluatie van het

na louterend effect. Ondertussen mogen we

derlijke muren de ruimtes van elkaar scheiden,

verloop van het bouwproces. De voor archi-

voor dit project o.a. de Publica award 2018

zorgt ervoor dat beide ruimtes hun eigen be-

tecten vertrouwde ‘oorlog op de werf ’, woed-

openbare werken, de Bitubel award voor

stemming gelijktijdig kunnen waarmaken. Het

de ook hier, zoals dat trouwens op zowat alle

utiliteitsbouw en de German design award

resultaat is best spectaculair te noemen. Een

werven onvermijdelijk is. Zeker in combinatie

op onze naam schrijven. Maar de tevreden-

systeem met meerdere deuren en akoestische

met de diversiteit aan arbeidskrachten in de

heid van de bouwheer en de gebruikers blijft

sassen bewaakt tegelijk de mobiliteit tussen

bouw, met een veelheid aan talen, is dit geen

natuurlijk het ultieme streefdoel van iedere

deze ruimtes, zodat toegang tot alle zalen

evidentie. Toch mogen we zeggen dat dit al bij

architect.”

steeds vlot verloopt.”

al behoorlijk vlot is verlopen. Het resultaat is een gebouw dat zich letterlijk laagdrempelig

Nano millimeterwerk

aan het publiek openbaart en de mensen uit-

Tekst: Sijmens Goossens

“Het spreekt voor zich dat dit project valt of

nodigt om zich te laten verrassen.”

Foto's: Dennis De Smet

plan

84

EBTCA architecten

Archiles architecten

Vijverstraat 6 – 1930 Zaventem

Stationsstraat 89 – 2440 Geel

t. 02 305 31 05

t. 014 58 50 25

office@ebtca.be – www.ebtca.be

info@archiles.be – www.archiles.be


PURE PURE PURE SOFT SOFT SOFT +++ + PURE SOFT

PURE PURE PURE DESIGN DESIGN DESIGN QUARTZ QUARTZ QUARTZ + ++ + PURE DESIGN QUARTZ

PURE PURE PURE COMFORT COMFORT COMFORT + +++ PURE COMFORT

(extreem (extreem (extreem zachte zachte zachte polyurethaan polyurethaan polyurethaan gietvloer) gietvloer) gietvloer) (extreem zachte polyurethaan gietvloer)

(epoxy (epoxy (epoxy quartz quartz mortelvloer) mortelvloer) mortelvloer) (epoxy quartz mortelvloer)

(slijtvaste (slijtvaste (slijtvaste polyurethaan polyurethaan polyurethaan gietvloer) gietvloer) gietvloer) (slijtvaste polyurethaan gietvloer)

Me Me Me tropoolstraat tropoolstraat tropoolstraat |B-2900 B-2900 Sc Sc ho Sc ho t ho en en t en | ||Tel. |Te Tel. Tel. +32 +32 (0)3 (0)3 (0)3 311 311 311 8686 43 8643 43 | |Fax. Fax. +32 (0)3 (0)3 (0)3 311 311 311 8686 44 8644 44 Me tropool straat 111||1|B-2900 B-2900 Sc ho tten l.+32 +32 (0)3 311 86 43 ||Fax. Fa x+32 . +32 +32 (0)3 311 86 44 infinf inf o@f o@f loorcouture.be loorcouture.be loorcouture.be |www.f |www.f www.f loorcouture.be loorcouture.be loorcouture.be info@f o@f loorcoutu re .b e| | www.f loorc outure .b e

mm em em ebm e bre breorfo fo ft he PH PH PH ENIX ENIX ENIX ro G ro up ro up up memb er oft he t htehe PH ENI XGG Grou p


ESIA ingenieurs & architecten - Team van Meer!

Het Huis van Lille, op het ritme van de burger

Met een vernuftig concept trok ESIA inge-

concept? Zo eentje waarbij renovatie en

nieurs en architecten samen met Team van

nieuwbouw elkaar omarmen? ESIA – experts

Meer! naar Lille om een kandidatuur in te

op vlak van duurzaam bouwen – en Team van

dienen voor de uitbreiding van het gemeente-

Meer! – reeds decennialang actief binnen de

huis. Voorstel en ontwerp bleken een succes.

erfgoedzorg – sloegen de handen in elkaar.

Als Bert Schellekens van ESIA de achterliggende filosofie aan ons toelicht terwijl we het

Heden en verleden verbinden in Kempisch

nieuwe ‘Huis van Lille’ bezoeken, begrijpen

landschapspark

we waarom.

“Een gemeentehuis als warm hart van de gemeente, als magneet voor de mens en op

Het gemeentebestuur van Lille wilde het ge-

het ritme van de traagheid. Dat hadden wij

meentehuis uitbreiden tot een administratief

voor ogen”, vertelt Bert Schellekens van ESIA.

centrum en sociaal huis. Maar hoe verenig

“Daarvoor was een onderzoek nodig naar

ste

je een monument, een kantoor van de 20

de context, de gebruikers en de functie van

eeuw en een dynamisch hedendaags polyva-

het gemeentehuis. Uit de studie groeide een

lent kantoorgebouw in een waardevol nieuw

project op mensenmaat waarbij we streefden

plan

86


naar harmonie tussen (bouw)techniek en

natuurlijke inplanting zodat het aansluit bij de

diverse dakvlakken van het nieuwe gemeente-

esthetiek, met respect voor de omgeving.”

kleinschaligheid van de buurt.”

huis eveneens in helling te leggen om de

De site ligt aan een drukke baan die Lille in

Vooraan zie je een curve die je van het ene

integratie in de omgeving te versterken. De

twee snijdt. Het oorspronkelijke gemeente-

gebouw naar het andere leidt. Er is extra ruim-

materiaalkeuze sluit hierbij aan.

huis gaf een benauwd gevoel. De publieke

te gecreëerd met een voortuin, al nodigt ook

Typerend voor de streek is de baksteen. “Dat

ruimtes en sociale functie oogden daardoor

de achtertuin uit tot even verpozen. Op de

gegeven konden we niet naast ons neerleg-

niet erg aantrekkelijk. Het team van ingenieurs

site wordt namelijk een nieuw landschapspark

gen”, zegt Bert. “We vroegen ons af hoe we

en architecten vertaalde de uitdagingen in

ingericht waarin de gebouwen en parking een

met het basisproduct klei iets innovatiefs kon-

concrete antwoorden, zowel qua vorm, inte-

logische plaats vinden. De beplanting en de

den doen, zodat het materiaal voor de nieuw-

rieur, technieken als inplanting in de omgeving.

lichte (maar typisch Kempische) duinvorming

bouw goed zou aansluiten bij de verschillende

“Op de site zie je nu drie delen die we met

in de tuin doen je het natuurlijke karakter van

kleuren baksteen van woning Goetschalckx.

elkaar verbonden hebben”, gaat Bert verder.

de gemeente herontdekken. De moderne en

We hebben dan zelf keramische elementen

“Enerzijds het monument, de erfgoed dok-

functionele site wordt zo volledig op mens- en

ontworpen en in een verticale richting ge-

terswoning van Goetschalckx uit het begin

wandelmaat gebracht. Enkel een smalle, on-

bruikt, wat een vertragend effect geeft ten

van de 20ste eeuw. Die mocht zacht ge-

derhoudsvriendelijke kiezelstrook rondom het

opzichte van de horizontale lijnen van de

renoveerd worden met het oog op de her-

nieuwe gebouw scheidt je van de tuin.

bakstenen huizen en de drukte van de straat.” De opbouw van het nieuwe Huis van Lille kan

bestemming tot politiekantoor. Anderzijds het bestaande gemeentehuis, dat nog een gron-

Baksteenarchitectuur en sobere zichtbeton

je gerust sober noemen met pure en eerlijke

dige transformatie ondergaat en een eigen-

Het renovatie- en nieuwbouwproject intera-

materialen, zowel aan de buiten- als aan de

tijds karakter krijgt. Tot slot de verbindende

geert qua look met de typologieën van de

binnenkant. Alles lost zich op in de details: per

factor tussen beide oudere gebouwen: een

omgeving. Opvallend is de aaneenschakeling

verdieping zie je buiten een zwarte boord.

nieuw ontworpen volume dat we dwars op

van baksteenwoningen en gebouwen met hel-

Daar komen verschillende bouwstenen samen,

het terrein hebben ingeplant. Geen groot

lende dakvlakken in verschillende richtingen.

zoals de gevelelementen, de raamprofielen,

massief blok, wel een opgesplitst verhaal en

Het uitvoerende team koos ervoor om de

de vensterbanken en de ventilatie-uitvoer.

plan

88


Binnen zie je overal zichtbeton, waardoor de

en verwerkt is in de deuren, meubelen en

constructie duidelijk zichtbaar blijft. Zichtbe-

ontvangstbalie. De houten wand aan de lo-

ton is ideaal om structurele en esthetische

ketten kan volledig afgesloten worden. Elk

eisen te matchen, maar het is de kwaliteit die

loket heeft eigen akoestische wanden met

uiteindelijk het gewenste resultaat geeft. De

een akoestische luifel. Dat is het resultaat van

juiste samenstelling verkrijgen was best een

doelgerichte geluidsstudies: waar zijn spraak-

uitdaging. Er werd uitvoerig getest met ver-

bronnen, waar moet geluid versterkend wer-

schillende betonleveranciers.

ken en waar moet het juist gedempt worden?

Beton in de wanden en op de vloer lijkt een hard en kouder materiaal. Het is de kunst

Ruimtelijkheid, licht en doorzicht

om een aangenaam tegengewicht te creëren.

Of je nu beneden staat of op één van de twee

Hier is dat voornamelijk gebeurd met warm

verdiepingen, de vorm van het gebouw en de

vurenhout, een knipoog naar de naaldbossen

ruimtes maken het mogelijk dat je van bin-

in de streek. Kom je binnen op de beneden-

nenuit altijd andere focuspunten hebt en je

verdieping, dan zie je dat het alom aanwezig

continu verbonden voelt met het park en de


Niveau 0

omgeving. Wie hier werkt of binnenkomt, blijft

hemelachtig aandoet. De verlichting van de

een warmtepomp, waarbij die extra aangezet

steeds in contact met de buitenwereld. Dat is

ruimtes wordt volledig aangestuurd door een

kunnen worden en op een passieve manier

een natuurlijke interactie.

modern domoticasysteem en het gemeente-

meer koelen door warmte af te voeren naar

Ruimtelijkheid, licht en doorzicht zijn belang-

huis voldoet volledig aan de brand- en bevei-

de grond. In principe een eenvoudig systeem,

rijke pijlers van het project. Sta je achteraan

ligingsreglementering.

op maat van het gebouw. Duidelijk is dat hier een duurzame en slimme architectuurvisie is

en kijk je naar voren, dan ervaar je de assen die het gebouw per verdieping doorsnijden.

Duurzame toekomst

geïmplementeerd.

De portieken benadrukken het architecturale

Het nieuwe Huis van Lille wil vooral ook een

Vanaf de eerste lijn op papier is een zorgvuldig

volume. Dan is er nog de transparantie binnen

energetisch gebouw zijn. De isolatiegraad en

bouwproces gevoerd, met een subliem samen-

het gebouw, die het open karakter van de ge-

technieken werden afgestemd op een duur-

spel tussen architectuur, techniekstudies en in-

meentelijke diensten symboliseert. Sommige

zaam, energiezuinig gebouw met veel aandacht

terieur. Dat leidde tot een knap administratief

deuren hebben een zijlicht en nodigen uit om

voor een optimale balans tussen energie-

centrum dat bij de burgers een gevoel van

binnen te gaan.

efficiëntie en investeringskost.

herkenbaarheid oproept en de dynamiek van

Er zijn veel ruimtes: van kleine gesprekska-

Neem nu de betonmassa van het gebouw.

het gemeentebestuur versterkt.

mers, bureauplekken, refter, sanitaire blokken,

Die absorbeert veel warmte en tijdens de

vergaderzalen en collegezaal… met als kers

nacht gaat die naar het free coolingsysteem

op de taart de theatrale raadszaal die het

zodat een constante binnentemperatuur ge-

belang van het bestuur benadrukt. Vooral

handhaafd kan worden. Ventilatie, verwarming

’s avonds hangt er een bijzondere sfeer, o.a.

en koeling zijn gebundeld in een hybride sys-

Tekst: Katrien De Vocht

dankzij de verlichting die een beetje sterren-

teem. De convectoren zijn aangesloten op

Foto's: Nick Cannaerts

plan

90

Team van Meer! architecten & co

ESIA ingenieurs & architecten

Sint-Truidersteenweg 38 – 3500 Hasselt

Spoorwegstraat 75 – 2460 Tielen

t. 011 24 32 04

t. 014 47 98 33

info@teamvanmeer.be – www.teamvanmeer.be

info@esia.be – www.esia.be


BEAUTY OF NATURE D E M OOISTE N ATU U RSTEEN PLATEN VA N OV ER DE HELE WER ELD

ONTDEK MET UW KLANT DE STONEBOX BIJ BMB! ONLINE STOCK BESCHIKBAAR OP Tjammelsstraat 49 , 9790 Wortegem Petegem I T 056 68 05 61 I info@bmb.be

www.bmb.be


Jaspers-Eyers

Een inspirerende mix van werken en vliegen

Op elk moment een blik op de landingsbanen

Verleden en toekomst in harmonie

en vliegtuigen die aan- en afvliegen. Dat de

De geest van wereldexpo ’58 bewaren met

locatie inspireert van de twee nieuwe kan-

een architecturale meerwaarde: voor die op-

toorgebouwen bij de nationale luchthaven,

dracht stond Jaspers-Eyers vanaf de vroegste

is het minste wat je kan zeggen. Architecten-

ontwerpfase van Gateway. Want ja, zo oud is

bureau Jaspers-Eyers ontwierp de moderne

het oorspronkelijke gebouw. Het was onder

kantoren Gateway en Passport in harmonie

meer de thuishaven van het ter ziele gegane

met de luchthaven.

Sabena. Met de renovatie van twee bestaande vleugels en de toevoeging van twee nieuwe

De luchthaven is meer dan een plek waar

gebruikten de architecten de historische basis

reizigers aankomen en vertrekken. Het is een

met veel respect. De oorspronkelijke U-vorm

belangrijke transitruimte voor de moderne

werd een gesloten O-vorm. Al trekt het ge-

economie. Met de projecten Gateway en

bouw die geslotenheid op vele vlakken open.

Passport zet Jaspers-Eyers die visie in praktijk

“We speelden met open en gesloten stukken,

om. Beide gebouwen delen stijlkenmerken en

met dieptes en uitsnijdingen”, zegt architect John

hebben tegelijk elk hun eigen ziel. Als twee

Eyers. “Het Passport-gebouw is bijvoorbeeld

broers met hun eigen karaktertrekken.

diagonaal doorgesneden. Wie het gebouw

plan

92


aan landside nadert, kijkt dwars door de struc-

De inkom van het Gatewaygebouw speelt

Het is een omgeving die toonaangevend is

tuur heen naar de landingsbanen. Landside

met 3D-effecten. Het glazen plafond op 25

voor de toekomst door gebruik te maken van

en airside zijn onlosmakelijk met elkaar ver-

meter hoogte versterkt de indrukwekkende

vooruitstrevende moderne technieken. Zoals

bonden. Door en rond het gebouw. De twee

omvang van 30 op 40 meter. De kantoor-

het een hedendaagse werkomgeving betaamt.

L-vormige delen die zo ontstaan komen sa-

boxen hangen op verschillende hoogtes en

“Gezien de ligging naast de landingsbanen was

men in het ruime atrium. Op de ganse site

brengen reliëf in het atrium. De brede trap

een goede geluidsisolatie cruciaal. We werk-

is de luchthaven alomtegenwoordig, met dui-

in leisteen verbindt de verdiepingen. De vier

ten hiervoor samen met een gespecialiseerd

delijk zicht op de landingsbanen vanaf quasi

hoektorens zijn in dezelfde materialen opge-

bureau. De grote glaspartijen zijn volledig in

elke positie.”

trokken. “Met de textuur van de vloer, de trap

functie van het geluid opgebouwd. Bovendien

en de torens wilden we de sfeer van een be-

bevat het ventilatiesysteem speciale filters,

Veelzijdige dynamiek

schut plein oproepen, tussen binnen en bui-

die de kerosinedampen buiten houden.” Het

Van architectuur tot interieur en mogelijk-

ten. Zo combineren we leisteen met hout en

resultaat: een BREEAM Very Good-certificaat

heden voor de werknemers: Gateway en

witte vlakken.”

en een aangename werkplek met ruimte voor

Passport kenmerken zich door flexibiliteit en

Die bruisende sfeer is in beide gebouwen al-

ontspanning.

een open sfeer in elk facet. Het atrium geeft

omtegenwoordig. Van de cafetaria tot de fit-

een overweldigend ruimtegevoel. Met groene

ness en van de auditoria tot de werkplekken.

Specifieke uitdagingen en opportuniteiten

accenten is het een oase van rust. De grote

In de kantoren is er voor elk wat wils. De open

Ook voor een gerenommeerd architecten-

hal ademt de sfeer van een dorpsplein, met

werkeilanden wisselen af met sporadisch geïn-

bureau als Jaspers-Eyers is de integratie van

dank aan de groene eilanden en de ficussen.

tegreerde cockpits – andermaal geïnspireerd

een imposante site aan en in de luchthaven

De bomen en planten worden gemonitord

door de luchthaven vlakbij. Wie wil werken in

geen alledaagse klus. De omgeving brengt dan

en automatisch beregend. De open ruimtes

nauw contact met zijn collega’s kiest zelf een

ook eigen uitdagingen met zich mee. Aan het

bieden zich aan als ontvangst, maar zijn ook

bureau uit. Wie nood heeft aan een vertrouwe-

bouwen ging onder meer twee jaar aan uitge-

geschikt voor een receptie of als locatie voor

lijk gesprek of een afgesloten werkruimte vindt

breide studies vooraf. “We moesten met veel

rustig overleg.

er evenzeer de geschikte plek.

specifieke omstandigheden rekening houden.

plan

94


De radars bijvoorbeeld, en de controletoren

gebouwen samen. Dat rolstoelgebruikers en

die we in het gebouw konden integreren. De

andersvaliden geen hinder ondervinden van

bekabeling van die controletoren bleef in de

dat hoogteverschil is een stille getuige van de

kelder van het gebouw.” Daarnaast was de

planmatige aanpak in elke fase van het ont-

toelevering van materialen een uitdaging op

werp.

zich. Grote bouwkranen waren uit den boze, omdat die het vliegverkeer zouden kunnen

De maakbaarheid van details

verstoren. Door te anticiperen op die logis-

Wie zich in details verliest, mist soms de kern

tieke uitdagingen werkten de architecten mee

van het geheel. En omgekeerd. Met een kan-

aan een vlotte uitvoering van de bouwplannen.

tooroppervlakte van liefst 60.000 vierkante meter is het risico nu eenmaal reëel. “De

Tegelijk wist Jaspers-Eyers enkele bijzonder-

kwaliteit van onze materialen en de afwer-

heden van de unieke locatie om te zetten

kingsgraad zijn onze stokpaardjes”, benadrukt

in opportuniteiten. Zoals het hoogteverschil

Jaspers-Eyers. “Maar maakbaarheid is ook

tussen landside en airside. Het atrium bevindt

belangrijk. Je kan een fantastisch concept ont-

zich namelijk op de derde verdieping. Dat laat

wikkelen dat niet uit te voeren valt op een

vier onderliggende verdiepingen vrij voor een

kwalitatieve manier. Tegelijk willen we geen

parkeerruimte met 759 plaatsen voor beide

eenheidsworst. Daarom zoeken we naar fijne


details en verrassende elementen. Dat is een

ton en geribbelde akoestische panelen dragen

waaruit ze gemakkelijk overal naartoe reizen”,

moeilijke evenwichtsoefening. Om dat doel te

bij aan de dynamiek van het gebouw en

aldus Jean-Michel Jaspers.

bereiken, moet je het volledige plaatje voor

vervullen tegelijk een belangrijke geluiddem-

Met de atypische locatie volgen de architec-

ogen houden. Het overkoepelend geheel van

pende rol. Of hoe functionaliteit en esthetiek

ten bovendien de tendens om het anders aan

de individuele stukken en materialen. Vooraf

elkaar vinden in praktische oplossingen.

te pakken. “Mensen willen geen kantoor meer in een gewoon gebouw in een gewone straat.

zetten we een duidelijke lijn uit, die we doortrokken van de ruwbouw tot het meubilair.

Microklimaat met universele allures

Ze zoeken een speciale plek, waar werk en

Binnen die lijn werkten we met verschillen-

Met Passport en Gateway heeft Jaspers-Eyers

ontspanning elkaar vinden. Op deze site zijn

de subsegmenten. We konden zo een grote

een complete leefwereld gecreëerd in een in-

beide functies aanwezig op een evenwichtige

diversiteit aan materialen en creatieve invul-

ternationale context van verplaatsing, bereik-

en aantrekkelijke manier. Er heerst een sfeer

lingen combineren, zonder het overzicht te

baarheid en toegankelijkheid. “Die symboliek

van optimisme en ruimte. Zo investeren de

verliezen.”

past precies bij de uitstraling van de bedrijven

partners in het welzijn van hun mensen. Want

Bij de keuze van die materialen vulden de ar-

in het gebouw. Deloitte vond in het Gate-

zij zijn waar elk bedrijf op draait.”

chitecten tijdloos wit, beige en donkerbruin

waygebouw zijn nieuw hoofdkwartier. Tege-

aan met natuurlijke tinten. Donkere en bleke

lijk vonden KPMG, Microsoft, Tribes, Redevco

natuursteentegels, houten en stenen wanden

en Etex hun plek in Passport. Die bedrijven

floreren doorheen het Gateway- en Passport-

werken dagelijks samen met verschillende na-

Tekst: Arne Vansteenkiste

gebouw. Geperforeerde plafonds uit gipskar-

tionaliteiten en hebben een basis nodig van

Foto's: Steven Massart & Philippe van Gelooven

Gateway in samenwerking met A2RC

Jaspers-Eyers Hoogstraat 139 – 1000 Brussel t. 02 514 04 96 architects@jaspers-eyers.be – www.jaspers-eyers.be

plan

96


Jaspers-Eyers - UAU Collectiv - Architectenbureau Michel Janssen

De stad boven het hoofd

Met de naamgeving ’t Scheep heeft de Has-

Boulevard die Hasselt omringt en met het

selnaar het nieuwe stadhuis met zijn bijzon-

achterliggend stadsweefsel. ’t Scheep is een

dere vorm een publieke plek gegeven. De

huzarenstukje van de hand van Frederik Vaes

architecten maakten het nieuwe gebouw on-

(UAU Collectiv), Jaspers-Eyers en Michel Janssen.

losmakelijk verbonden met het stadscentrum,

Een sterke samenwerking om specifieke uit-

en met de gerestaureerde rijkswachtkazerne.

dagingen aan te gaan. “Ook hier is het gebrek

Met dank aan het reflecterend oppervlak dat

aan open ruimte een actueel thema”, weet

boven het monument uitsteekt en op elk mo-

architect Frederik Vaes. “Het volledige gelijk-

ment van de dag een andere blik werpt op

vloers is toegankelijk, als statement. Het pu-

Hasselt.

bliek niveau rijkt tot kroonlijsthoogte. Er is een

Het nieuwe Hasseltse stadhuis wil een ‘huis

stuk van de straat heringericht en er worden

van de burger’ zijn. Een toegankelijke verza-

volwassen bomen aangeplant. Het stadhuis is

melplaats waar de Hasselnaar met al zijn vra-

een aantrekkelijke plek, waar iedere inwoner

gen terecht kan. Dat het gebouw in het hart

zich welkom voelt.”

van de stad verankerd werd, is dan ook een logische keuze. De drie delen – oude rijks-

Als een luchtschip van glas

wachtkazerne, Limburgplein en nieuwbouw –

De organische inplanting van 18.000 m² be-

zijn verbonden met elkaar, met de Groene

bouwing. Niet evident. En toch valt de site van

plan

98


’t Scheep als een puzzel binnen de bestaande

verknipt of slechts gedeeltelijk, wat zorgt voor

3.000 vierkante meter. “Die daktuin staat sym-

bebouwing van Hasselt. De schuine wand van

een beweging. Het is telkens anders.”

bool voor de ziel van het volledige project. De architectuur van ’t Scheep vervaagt de

het nieuwe gebouw helt over het plein en de kazerne. De sokkel meet zijn kleur en hoogte

Maximale openheid

grens tussen politiek en ambtenarij, maar ook

af op de omliggende gebouwen. De boven-

Het nieuwbouwvolume bestaat uit drie zones:

de drempel tussen de burger en de diensten.

liggende verdiepingen weerspiegelen de lucht

drie (semi-)ondergrondse verdiepingen, een

Het nieuwe stadhuis, de gerenoveerde kazer-

en de omgeving, steeds weer een beetje an-

publieke zone van drie verdiepingen en een

ne en het tussenliggende plein nodigen uit tot

ders. Het reflecterend volume hangt als een

bovenliggend volume met vijf verdiepingen.

ontmoeting en interactie. Om dat verder te

glazen schip boven de stad.

Ondergronds zijn de parking, fietsenstalling

onderstrepen wordt er op het gelijkvloers

Al is de opmerkelijke vorm eerder toeval dan

en de technische ruimtes ondergebracht. In

van de rijkswachtkazerne horeca voorzien en

opzet. “De vorm is gestoeld op de flexibiliteit

de publieke sokkel komen de balies van de

is het gebouw via een brug op de tweede

van het gebouw en de verbondenheid met

stadsdiensten en het OCMW samen. “Het

verdieping verbonden met het nieuwe pand.

de omgeving. De naam ’t Scheep is trouwens

uitgangspunt van die multifunctionele ont-

door de bewoners gegeven aan het gebouw.

vangstruimte is maximale openheid, waarbij

‘Het nieuwe werken’

Toen het glas er nog niet tegen stond, deden

beleving centraal staat”, licht Michel Janssen

De medewerkers van de stad en het OCMW

de betonnen balken denken aan een cruise-

verder toe. “Een niveau hoger vinden de be-

komen samen in het nieuwe stadhuis. In

schip”, weet Vaes, die met de glazen wand een

zoekers de diensten jeugd, sport en cultuur.

clustersystemen werken ze nu vanuit één

boeiend schouwspel creëerde. “Als passant

Nog eens daarboven sluiten de burgemeester,

centraal gebouw en in een flexibele setting.

vraag je je altijd een beetje af of je de reflectie

de algemene directeur en de schepenen het

“Dat ‘nieuwe werken’ wordt meer en meer

of het echte beeld ziet. De gevel is bekleed

publieke niveau af.”

de standaard, maar is ook niet heiligmakend.

met bronzen vinnen. Voor een warme toets,

Bovenop die sokkel verbindt een glazen tus-

We anticiperen al op de volgende fase en

maar ook omwille van het cinematografische

senvolume het publieke niveau met de bo-

hebben een integratie van de toekomstige

effect. Je knipt het beeld daarboven eigenlijk in

venliggende kantoren. Je vindt er een cafetaria,

visies op werken mogelijk gemaakt”, lichten de

stukken. Afhankelijk van je positie is het sterk

vergaderruimte en een intensief groendak van

architecten toe. “Zo zijn de kasten voorzien

plan

100


in de kernen en niet langer per werkeiland.

bouw is bijna energieneutraal. Opmerkelijk

Werken gebeurt digitaal. Het overleg tussen

voor een glazen volume. Zonnepanelen op

de diensten krijgt een centrale rol.”

het dak en de geothermische installatie zor-

Op de werkvloer is een hoge flexibiliteit een

gen voor hernieuwbare energie. Het BREEAM

van de speerpunten. De indeling van de bu-

Excellent-certificaat is het resultaat van door-

relen is eenvoudig aanpasbaar en kan zelfs

dachte keuzes en de nodige ervaring.

volledig omgegooid worden. John Eyers en

Zo zijn in de onderbouw smallere ramen

Jean-Michel Jaspers: “Door met kernen te

voorzien, terwijl het personeel in de boven-

werken en de overige ruimte in te vullen met

bouw een panoramisch uitzicht heeft. “Zij zit-

een grote openheid en multifunctionaliteit,

ten vaak aan hun bureau. Ze kijken in breed-

zijn zelfs andere invullingen mogelijk in de

beeld uit over de stad.” De groene daktuin

toekomst. Residentieel gebruik bijvoorbeeld.

is nog in volle aangroei. Over enkele jaren

Het interieur kan eenvoudig ontsloten wor-

genieten de medewerkers er van een groene

den voor een nieuwe indeling.”

rustplek in het hart van de stad.

Duurzame materialen

Neutrale tinten en menselijke kleuraccenten

Bij het ontwerp van ’t Scheep is resoluut ge-

Voor de binneninrichting koos UAU Collective

kozen voor duurzame materialen. De nieuw-

voor neutrale kleuren, warme materialen


en een flexibele indeling. Architect Steven

industrieel en huiselijk, oud en nieuw, sober

Frederik Vaes “De samenwerking met Steven

Hendrickx: “We gebruikten veel vilt en hout.

en kleurrijk, erfgoed en moderne architectuur.

Hendrickx en Michel Janssen is cruciaal en de-

Omwille van de warmte, maar ook voor de

Die dynamiek houdt het gebouw boeiend.”

terminerend geweest. Het samenwerkingstraject tussen aannemers Democo/Willemen en

akoestische eigenschappen. Dat is een grote troef voor de privacy van de bezoekers. In de

Katalysator voor vernieuwing

de stad is op basis van veel wederzijds respect

ruime inkom knoop je perfect in alle rust een

’t Scheep zorgt niet alleen voor een onlosma-

gebeurd. Dat maakt dat die laatste 5% ook

gesprek aan terwijl de loketten open zijn. En

kelijke verbinding met de stad, het is ook een

belangrijk is gebleven, en dat kan je merken

omgekeerd.” Zachte tinten voeren de boven-

katalysator voor vernieuwing en initiatieven in

in het resultaat!”

toon. Aardse kleuren, die rust uitstralen. Het

de stad. Zoals de uitbreiding van Hassotel en

zijn de aanwezige mensen die kleuraccenten

de ideeën rond wonen boven winkels aanpa-

Voor de architecturale partners is het resul-

brengen in het stadhuis.

lend aan het nieuwe stadhuis. Verschillende

taat alvast geslaagd. “We wilden een meer-

De kantoren zijn opgebouwd met klimaat-

stadsdiensten slaan er bovendien de handen

waarde bieden voor de stad, zijn medewer-

plafonds en systeemwanden, waarvan de

in elkaar. Zowel intern als extern. En er is geen

kers en de inwoners. Waren er tijdens de

technieken zichtbaar blijven. Het beton van

refter in het stadhuis. Medewerkers trekken

bouw nog heel wat bezorgde en kritische

de plafonds is ter plaatse gestort. Frederik

samen de stad in om te lunchen.

reacties: nu horen we overwegend positieve

Vaes: “Die zichtbare bruutheid contrasteert

“Het was een moeilijke spreidstand tussen

medewerkers en bezoekers. Hier hebben we

mooi met de huiselijke gordijnen, de eiken

traditie en vernieuwing. Allemaal om het

zeker ons doel bereikt: een intieme plek cre-

trap en de kernen in schrijnwerk. Op verschil-

sociale gebeuren te stimuleren en om zuur-

eren waar de stad 360° aanwezig is en die de

lende niveaus spelen we met die contrasten:

stof te geven aan de binnenstad”, verduidelijkt

interactie tussen stad en inwoner stimuleert.” Tekst: Stephanie Demasure Foto's: Philippe van Gelooven

plan

Jaspers-Eyers (hoofdarchitect)

UAU Collectiv

Architectenbureau Michel Janssen

Hoogstraat 139 – 1000 Brussel

Kunstlaan 18b3 – 3500 Hasselt

18de Oogstwal 1, bus 5 – 3700 Tongeren

t. 02 514 04 96

t. 011 74 93 29

t. 012 23 37 08

architects@jaspers-eyers.be

info@uaucollectiv.com

Info@micheljanssen.be

www.jaspers-eyers.be

www.uaucollectiv.com

www.micheljanssen.be

102


G R AT I N G T E C H N O L O G Y

C R E AT E A N D I N S P I R E

> FACADES WITH CHARACTER More information about our facade systems can be found in our Staco facades brochure, can be requested via info@staco.be

member of

www.staco.be

Staco Belgium NV Industriepark-Noord 19 | B-9100 Sint-Niklaas T +32 3 711 36 23 E info@staco.be | Follow us on


met zicht op zee architecten en ontwerpers

Clubgebouw de Wilrijkse Plein

In de groene rand rond Antwerpen is de

monie met de omliggende tentoonstellings-

laatste jaren hard gewerkt aan de uitbouw

wijk en herinnert zo aan de modernistische

van een cluster van sportcampussen. Een

ontwerpen van architecten zoals Léon Stynen,

daarvan is de Wilrijkse Plein, bekend als de

Geo Brosens en Eduard Van Steenbergen.

voormalige terreinen van het vergane Sportclub Beerschot. Kunstgrasvelden voor voetbal,

Centraal op de Plein

rugby, hockey en korfbal, Duveltjesvelden, een

Het nieuwe ankerpunt van de Wilrijkse Plein

trapveld, Finse looppiste, calisthenicszone en

is gelokaliseerd te midden van de site, vlakbij

gloednieuwe sporthal: de Wilrijkse Plein werd

de sporthal en omzoomd door de eigenlijke

de afgelopen tijd omgetoverd tot een kwali-

sportvelden. Het biedt plaats aan twintig kleed-

teitsvolle sportomgeving met heel veel groen.

kamers, vier cafetaria’s, enkele kantoorruimtes,

Orgelpunt van die transformatie vormt nu

technische en ondersteunende lokalen. “De

het Clubgebouw ontworpen door met zicht

belangrijkste vereiste van het gebouw was dat

op zee architecten en ontwerpers. Het door

je er de sportactiviteiten ten volle zou kunnen

grote cirkels geperforeerde gebouw biedt

beleven”, vertelt Brent Mulder Lugtigheid van

niet alleen een prachtig alzijdig uitzicht over

met zicht op zee architecten en ontwerpers.

de sportvelden, het ontvouwt zich ook in har-

“Als club verzamel je er, je kleedt je er om,

plan

104


doucht er. Als supporter of bezoeker wil je er

maximaal van doorzichten en licht én toe-

leggen krijgen bezoekers een panoramisch

niet zomaar iets drinken, maar ook alles wat

komstige uitbreidingen blijven mogelijk.”

uitzicht op de sportvelden. “Niveau twee is qua opstelling in feite het omgekeerde van de

er gebeurt op de terreinen zelf zo nabij mogelijk kunnen volgen. Dat betekende dat het

Leesbaar en beheersbaar gebouw

begane grond. Hier zoeken de belangrijkste

volume op zo’n manier moest functioneren

Het Clubgebouw telt twee verdiepingen,

lokalen net de buitenschil op, zodat ze een

dat alle pleinen binnen het gezichtsveld van

elk met hun eigen ruimtelijke logica. Op de

optimale relatie krijgen met de omliggende

het gebouw vallen. Per definitie moest het

begane grond is het plan opgebouwd vanuit

sportvelden. Je komt boven in een centrale

zo centraal mogelijk op het perceel komen

een heldere kruisvormige circulatie. Hier be-

ruimte waarrond de 4 cafetaria’s en enkele

om een gezicht te geven aan het volledige

vinden zich de kleedkamers en bergingen die

kantoorruimtes zijn geschakeld langs de zijden

complex. Alleen waren we vanuit het mas-

zich scharen aan twee gangen. “Het gebouw

van het gebouw. De cafetaria’s zijn daarbij zo

terplan verplicht om in lijn van de sporthal

moest vooral inzichtelijk zijn. Logisch. Vandaar

opgesteld dat ze zich ook nog eens richten op

te bouwen, en daarbij voldoende ruimte te

de eenvoudige kruisvorm die het geheel heel

het specifieke terrein van de club.”

laten voor eventuele uitbreiding later. Die ver-

leesbaar maakt”, legt Brent Mulder Lugtigheid

plichting hebben we geïnterpreteerd door het

uit. “Als sporter betreed je het gebouw en

Expressie in lijn met tentoonstellingswijk

Clubgebouw aan de zuidzijde te laten grenzen

lees je meteen waar je moet zijn. Je hoeft je

Het interieur van het Clubgebouw blijft eerder

aan het centrale plein tussen de sportvelden.

weg niet te zoeken. De looproutes zijn een-

robuust, gebaseerd op eenvoudige materialen

Op die manier ontstaat er een groene tussen-

voudig en logisch. Aan beide uiteinden van

en een grijs kleurpalet: een gepolierde beton-

zone met de sporthal die de centrale positie

elke gang heb je namelijk een transparante

vloer, betonnen scheidingswanden, geperforeer-

van het Clubgebouw accentueert. We wilden

deur met zicht op de velden. Eens je de kleed-

de golfplaten aan het plafond. Aan de buitenzij-

namelijk dat het gebouw geen voor- of ach-

kamers verlaat, hebt je dus te allen tijde zicht

de zijn er grote cirkelvormige openingen. Die

terkant had, maar juist van alle kanten even

op de omliggende velden.”

opmerkelijke expressievorm ontleent het ge-

zichtbaar en kwalitatief was. De manier waarop

Op de eerste verdieping situeren zich de

bouw aan het globale beeld van de omliggende

het nu is ingeplant geeft niet alleen een gevel

cafetaria’s, gegroepeerd rond een centrale

tentoonstellingswijk en de Singel.

aan de open ruimte, het volume geniet ook

hal. Door die op een hogere verdieping te

Brent Mulder Lugtigheid “Het masterplan gaf

plan

106


aan dat de buitenschil moest opgebouwd

anderzijds vormt die overkraging de draag-

zijn uit panelen van prefabbeton. Dat betekent

structuur van de terrassen. In het verlengde

natuurlijk dat je nog weinig speling hebt om toch

hiervan ligt het idee van de cirkelvormige uit-

een bepaalde vorm van expressie te geven aan

sparingen. Beton op zichzelf is een vrij banaal

het gebouw. In principe zijn er twee belangrijke

product, maar het is ook heel plastisch. Door-

stappen geweest. In de eerste plaats wilden

dat het materiaal gegoten wordt in mallen, kan

we terrassen creëren die aansloten bij de

je verschillende vormen en texturen creëren.

cafetaria’s. Daar beleef je nu eenmaal het

Pigment toevoegen, de toplaag uitwassen of

gebouw. Daarvoor hadden we een bepaalde

zuren, het is allemaal mogelijk om het materiaal

hoeveelheid oppervlakte nodig. Die hebben

meer karakter of expressie te geven. Uitein-

we verkregen door op de begane grond een

delijk kwamen we uit bij grote cirkels, die

gaanderij te creëren rondom het volume,

een zekere esthetische kwaliteit toevoegen

als begrenzing tussen binnen en buiten. Het

aan het geheel. De inspiratie ervoor haalden

is enerzijds een soort van overdekte tussen-

we uit de ontwerpen van de jaren vijftig en

zone, een wachtruimte en verzamelplaats,

zestig die tot op heden de tentoonstellings-


Niveau 0

Niveau +1

wijk rondom de Wilrijkse Plein kleuren. Het

pers en de studiebureaus gestreefd naar een

nieuwe sanitair water. Zo hebben we een

gebouw refereert zo mooi aan details die je

zo efficiënt mogelijk opwekken van warmte

warmteterugwinningsinstallatie

terugvindt in de modernistische gebouwen

voor het sanitair warmwater voor de dou-

met het gebruikte water. Het is overigens

van grote bouwers zoals Léon Stynen.”

ches. Brent Mulder Lugtigheid: “Je hebt twintig

ook de verdienste van de Opdrachtgever -

kleedkamers met steeds 6 douches. Tel maar

Stad Antwerpen dat ze in dit verhaal zijn mee

Warmwaterrecuperatie

even hoeveel mensen er op een gemiddel-

gestapt. Mede dankzij hun vertrouwen, open

Het Clubgebouw energiezuinig bouwen is

de zaterdag onder de douche gaan en hoe-

geest en bereidwilligheid is er in het Clubge-

moeilijk. Het gebouw wordt op zeer onre-

veel warm water zij verbruiken. We hebben

bouw een zeer energiezuinige warm water

gelmatige uren en dagen gebruikt. De deuren

geprobeerd te becijferen hoeveel warmte je

installatie gerealiseerd.

gaan constant open en dicht, er is een con-

nodig hebt om zoveel douchebeurten van

stant verloop. Soms zijn er veel bezoekers in

warm water te voorzien, en kwamen op on-

het gebouw, vaak niet. Maar door zorgvuldig

voorstelbaar grote getallen uit. Nu wordt al

de schil en de bouwknopen te detailleren en

het warme rest (douche) water opgevangen

te realiseren is hier zo goed mogelijk naar

in een buffertank. Met behulp van een warm-

gestreefd. Tevens werd met de Stad Antwer-

tepomp wordt de restende warmte onttrok-

Tekst: Bart De Maesschalck

pen, met zicht op zee architecten en ontwer-

ken en gebruikt voor het opwarmen van het

Foto's: Sepp van Dun

gerealiseerd

met zicht op zee architecten en ontwerpers Congresstraat 42 b111 – 2060 Antwerpen t. 03 248 02 05 info@metzichtopzee.com – www.metzichtopzee.com

plan

108


Architect: Cabinet Georges Heintz - Photography: Stephan Offermann

De grootse schuivende glasvlakken zijn de emotionele vertegenwoordigers van ruimtelijke vrijheid en uniekheid. Het concept minimal windowsŽ vertaalt de zuivere symmetrie in een architectuur van uitbundig licht – de ideale verhouding tussen verfijnd design, een kwalitatief profiel en hoge energetische waarden.

www.minimal-windows.com


OSK-AR architecten

Met zo’n naam was passiefbouw de enige juiste optie

In Brussel is het niet anders dan in de rest

Raemaekers en Peter Wyndaele komt dat

van het land. Scholen kampen met een capa-

omdat de werking van een school nu een-

citeitsprobleem. Ook De Groene School in

maal niet universeel is. Hoe mensen ermee

Neerpede had dat probleem. Niet alleen was

omgaan, is de enige leidraad voor een goed

het schoolgebouw bijna volledig vervallen, de

én juist ontwerp.

capaciteit moest meer dan verdubbelen: van

Bij De Groene School had je dus dat capaci-

150 naar 400 leerlingen. Het architecten-

teitsprobleem. Maar de stad Brussel schreef

bureau OSK-AR uit Dilbeek ontwierp een

ook passiefbouw voor – kwam dat even goed

passiefschool die de diepte opzoekt.

uit met zo’n naam. En klein detail: de bouwvallige voorgevel moest van de stedenbouwkun-

Rijp voor de sloop

dige dienst bewaard blijven.

Het is niet de eerste keer dat OSK-AR ar-

Het architectenbureau was duidelijk: het ge-

chitecten de vraag krijgt om een school te

bouw was rijp voor de sloop. Dat het die typi-

bouwen. Ondertussen staan er al heel wat op

sche voorgevel niet mocht afbreken, vonden

hun conto.Telkens gebruikten ze daarvoor een

ze zo erg nog niet. Aan de overkant van het

andere aanpak. Volgens architecten Nicolas

plein ligt namelijk de Sint-Gerarduskerk van

plan

110


Neerpede. De schoolgevel past bij de kerk en

speelstraat van de kleuters: de grote ramen

Innovatieve buitengevel

vormt een figuurlijk brugje naar de strakke lijn

van de sportzaal geven hierop uit.

Binnen viel de keuze voor de afwerking op zichtbaar metselwerk in combinatie met klas-

in de rest van het schoolgebouw. De grootste uitdaging bleek uiteindelijk de

Buitenruimte ligt overal op één

siek pleisterwerk. Maar zoals eerder gezegd:

luchtdichtheid van de gevel te zijn. Metselwerk

bouwlaag afstand

metselwerk is niet luchtdicht. Daarom bracht

heeft sowieso al niet de eigenschap luchtdicht

Ook de lagere school kreeg een aparte speel-

het architectenbureau eerst een folie aan en

te zijn, en al zeker niet metselwerk van een

plaats op het dak. En de groene omgeving

gebruikten ze speciale ankers om de stabiliteit

aantal decennia oud. OSK-AR maakte daar-

rond de school werd opnieuw ingericht met

te behouden.

op de voorgevel luchtdicht met een damp-

plaats voor een grasveld en park. Opvallend

Toch is het vooral buiten dat het architecten-

en luchtdicht scherm, isoleerde de voorgevel

is dat elke klas maar maximum één verdie-

bureau hun slim ontwerp ook esthetisch wist

langs de binnenkant en liet nieuw schrijnwerk

ping verwijderd is van een buitenruimte. Een

te vertalen. Zo is de gevel van het nieuwe stuk

plaatsen.

puzzelwerkje waar het bureau best trots op is.

afgewerkt met het toen nog relatief nieuwe

In een kleuter- en lagere school blijft buiten-

Equitone® van Eternit. Dat is een dunne vezel-

Daglicht onder de grond

spelen toch nog altijd even belangrijk als de

cementplaat die voor extra reliëf zorgt in de

Achter de voorgevel bouwde OSK-AR archi-

lessen. Dan is het goed dat ze er snel toegang

gevel als de zon schijnt. De Groene School

tecten een ruim volume van vijf bouwlagen.

toe hebben.

was in 2016 bij de allereersten om het mate-

Drie boven en twee onder de grond. Ze wil-

Datzelfde gevoel leefde ook bij de kinderen,

riaal concreet toe te passen. Maar dat is niet

den namelijk niet boven de bestaande gevel-

leerkrachten en ouders. Door van in het be-

de enige reden waarom OSK-AR voor dit ma-

hoogte van drie verdiepingen komen. Maar

gin intensief te polsen naar hun noden wisten

teriaal koos. Door de dikke isolatielaag zocht

onder de grond is plaats genoeg en als je slim

de architecten van OSK-AR precies welke

het architectenbureau vooral materiaal om

bouwt, krijg je daar ook genoeg daglicht binnen.

beleving ze moesten brengen. Ze maakten

de buitenwand zo dun mogelijk te houden.

Zo liggen er in de grond bijvoorbeeld een

gebruik van de aanwezige helling om de klas-

grote sportzaal en enkele klaslokalen. Het

sen zo in te planten dat leerlingen maar één

Kunst in cortenstaal

daglicht trekken ze binnen via de aparte

niveau moesten overbruggen.

Nog opvallend aan de buitengevel: de trappen-

plan

112


Niveau -1

Niveau 0

Niveau 0

hallen. Die zit aan beide kanten verscholen

De uitsparingen van de kronkels zijn tot slot

wel van in. De interactie is verdubbeld en de

achter een tien meter hoog kunstwerk in cor-

afgewerkt in groene crepi.

lesvoorbereidingen gehalveerd.

aankloppen bij de West-Vlaming Nick Ervinck.

Co-teaching vertaald in ontwerp

Volgens architectenbureau OSK-AR is de

De beeldende kunstenaar staat erom bekend

Lesgeven in groep is het nieuwe lesgeven.

grootste uitdaging vandaag nog altijd om pas-

om met zijn warmgele sculpturen in te grijpen

En dat is in De Groene School niet anders.

siefbouw toe te passen met gezond verstand.

in bestaande architectuur.

OSK-AR architecten hield hiermee al van in

Het moet eenvoudig zijn qua gebruik.Vroeger

tenstaal. Het architectenbureau ging daarvoor

de ontwerpfase rekening. Per leerjaar zijn de

had je bijvoorbeeld één schakelaar per ruimte

Voor De Groene School liet hij een compu-

klassen met elkaar verbonden. Niet met een

om het licht aan te doen. Vandaag kan je als je

ter allerlei kronkels genereren – blobs, zoals

klassieke deur, maar met een grote opening

wil er in elke ruimte tien hangen. Elk met een

hij ze zelf noemt – die subtiel verwijzen naar

in de tussenwand. Zo doet de ene klas dienst

andere functie. Maar dat is volgens Nicolas en

het schoolleven. Een plek waar je elk jaar een

als les- en instructieruimte en de andere als

Peter allesbehalve gebruiksvriendelijk, en kan

beetje groeit, alleen weet je nooit helemaal

lokaal voor groepsmomenten.

én mag dus niet de bedoeling zijn.

in welke richting. De uitvoering in cortenstaal

Toegegeven: volgens de architecten stonden

kleeft als een tweede huid op het gebouw.

leerkrachten er eerst wat weigerachtig tegen-

Tekst: Jurgen Verbiest

Ze staat symbool voor de beschermende

over – iedereen wil gewoon z’n eigen klaslo-

Foto's: Marcel Van Coile, Michiel De Cleene,

rol van een school: kinderen en hun cocon.

kaal. Maar vandaag zien ze er de meerwaarde

Timothy Schiettecatte

OSK-AR architecten Oudesmidsestraat 27 – 1700 Dilbeek t. 02 567 13 33 info@osk-ar.be – www.osk-ar.be

plan

114


Diamond Board Gipsplaat. Met de Diamond Board gipsplaat van Knauf bent u zeker van een geslaagd project. Ontdek de talrijke esthetische mogelijkheden en doe beroep op onze Project Advisors. Het zijn experten in technische ondersteuning en creatief advies.

INNOVATE. SHARE. BUILD.

www.knauf.be/diamondboard Gebruik de bestekteksten Op www.knauf.be/nl/lastenboek.

Knauf BIM-service Vraag uw toegang aan: knauf.be/bim


PCP Architects

Synergie van volumes, materialen en licht

Op de Oude Ford-site in Genk, aan de Henry

diende snel te gaan. Een uitdaging die PCP

Fordlaan, daar waar het oude pand van Cavale

Architects samen met In-lijn graag aandurfde.

Steel Company zich bevond, opende vorig

Jochen Kerkhofs, partner bij PCP Architects

jaar het nieuwe hoofdgebouw van Tectum

en één van drijvende krachten achter het

Group. PCP Architects nam de indrukwek-

bureau, staat ons te woord. “De oude in-

kende realisatie op zich, in samenwerking met

dustriehal van Cavale lag er reeds acht jaar

In-Lijn interieurarchitectuur.

onderkomen bij. Na enig onderzoek hebben we besloten om het voorste deel af te breken.

Forse uitbreiding

Zodoende waren we vrij om iets naar heden-

Tectum Group is ontstaan uit de groep CPE,

daagse normen te kunnen bouwen. Om alles

Dekkers en nog een aantal andere bedrijven.

tot een goed eind te kunnen brengen hebben

Het bedrijf is expert in de constructie van da-

we ervoor geopteerd om onmiddellijk aan

ken, gevels en glasbalustrades. Via elk van de

de slag te gaan met een logistiek manager.

dochterbedrijven biedt Tectum Group gespe-

Gezien er een dringende nood was aan stock-

cialiseerde dienstverlening aan. Na een forse

agemogelijkheden werden eerst de achterste

uitbreiding wenste de opdrachtgever nieuwe

hallen in orde gebracht. Met de vernieuwing

kantoren en bijkomende opslagruimtes. Dat

hebben we de bestaande oppervlakte kunnen

plan

116


optimaliseren: 14.000 m2 binnenruimte en

een wens van de opdrachtgever. De werkne-

beter bekend als ‘solid surface’. Dit is een

achteraan nog een plein van 7.000 m2 bui-

mer staat sinds het begin centraal bij Tectum

homogeen, massief, op mineraal gebaseerd pro-

tenstockage. Op deze manier hebben we ook

Group, zo werd er bijvoorbeeld ook een ver-

duct dat slijtvast, sterk, duurzaam, vuurresistent,

wat tijd kunnen kopen voor de realisatie van

gaderzaal vernoemd naar de eerste werkne-

vuilbestendig en onderhoudsvriendelijk is. Het

de kantoorgebouwen vooraan.”

mer: Theo Derwael.” Aldus Jochen Kerkhofs.

kent ook onbeperkte designmogelijkheden. Het

PCP Architects koos er bewust voor om in de

lichte materiaal steekt af tegen de grauwe in-

Baken in het industriële landschap

hoogte te werken. Het gebouw aan de Henry

dustrieomgeving. Voor het contrast te verster-

Qua vormgeving wenste PCP Architects de

Ford Laan ligt iets hoger dan alle andere om-

ken, werd de achterkant, de industriehal, met

traditionele industriebouw zoveel mogelijk te

liggende industriegebouwen. Jochen Kerkhofs:

matte Trespa® bekleed. Zo wordt het effect van

vermijden. In de meeste situaties worden de

“De skyline van het Genkse industriegebied is

het nieuwe kantoor nog krachtiger.

kantoorunits geïntegreerd in de industriële

ongeveer zo’n 12 meter hoog. Wij hebben ge-

gebouwen. Hier werd het nieuwe kantoor-

kozen voor een horizontale gelaagdheid in de

gebouw bewust losgetrokken van de indus-

architectuur en een hoger volume. Een witte top

Centrale kern als ruimte voor

triehal. De markante constructie bestaat uit

bovenop het zwarte volume. Dat topvolume

interactie en circulatie

twee gebouwen, waarbij de witte kantoren

zie je nu van ver op de ring. Ondertussen kent

Dat de werknemer centraal staat bij Tectum

knap contrasteren met de achterliggende

iedereen het witte gebouw van Tectum.” Een

heeft ook veel te maken met het feit dat de

zwarte magazijnhallen. “Door de constructie

baken in het industriële landschap.

groep een familiebedrijf is en blijft. Centraal

los te trekken en met veel beglaasde gevels te

knooppunt in heel het verhaal is stichter Jean

werken, werd er een binnenpatio gecreëerd

Voor de realisatie van de nieuwe kantoor-

Biesmans, die ook zichtbaar aanwezig is in het

waarbij er langs twee zijdes licht verkregen

ruimtes werd er gebruikgemaakt van de ma-

bedrijf, onder andere met een bar/café op

wordt. Dankzij deze transparantie ontstaat

terialen die Tectum Group zelf verdeelt. PCP

de gelijkvloers die zijn naam draagt, ‘Bij Jean’.

er binnen een gezonde werkomgeving en

Architects is hier vernieuwend uit de hoek

Geen standaardcafetaria, maar eentje met

een leuke open sfeer. Er wordt gestreefd naar

gekomen in hun gebruik van gevelmateriaal.

de feel van een moderne brasserie. “In deze

het kantoor van de toekomst. Dit was tevens

De witte gevel is opgetrokken uit Staron©,

centrale ontmoetingsplek zijn ook externen

plan

118


welkom, om een hapje te komen eten, aan

baan en hebben dus ‘plug en play’ kantoren

verdieping is de meest discrete en vertrou-

de toog te zitten of even te vergaderen. In

nodig. Ook hier werd er weer gezorgd voor

welijke, met de financiële afdeling, preventie &

de cafetaria worden er geregeld ook oplei-

veel daglicht, zowel aan de voor- als achter-

veiligheid en het HR-departement.

dingen gegeven. Daarnaast kan je op de gelijk-

zijde. Steeds wordt er op werknemerswelzijn

vloers ook nog vergaderzalen terugvinden die

en gezondheid gemikt. Zo vinden we hier

Referentieproject

geclusterd kunnen worden of kleine boxen.”

geen printer terug. Die bevindt zich in de

Het nieuwe hoofdgebouw van Tectum Group

Zegt Jochen Kerkhofs.

centrale kern. Een aanzet tot meer beweging

is meteen ook een referentieproject. PCP

Op elk verdiep komt er een centrale kern

en een bewuster omgaan met ecologie.” Aldus

Architects koos ervoor om met zo weinig

terug. Hierin werden de sanitaire installaties,

Jochen Kerkhofs.

mogelijk verschillende materialen te werken. Hierin wordt hun visie omgezet in realiteit,

de verticale circulatie en een kitchenette geïntegreerd. Deze centrale kernen werden

Op het tweede verdiep geldt ook nog steeds

in architectuur. Hun ontwerpproces is “een

bekleed met Trespa in de drie verschillen-

de filosofie van toegankelijkheid en open-

zoektocht naar een vertaling van de doelstel-

de beschikbare afwerkingen. Het zwart-witte

heid. Het tussenverdiep bestaat uit de boar-

lingen van de bouwheer op stedenbouwkun-

kleurenschema werd ook door In-lijn hier

droom die uitkijkt op een groendak. Daar

dig en architecturaal vlak.” Met een uitgekiend

weer doorgetrokken.

Tectum Group ook verdeler van groendaken

spel van volumes, materialen en licht zijn zo-

De eerste verdieping is waar we de com-

is, kunnen hier verschillende opbouwen gede-

wel bouwheer, architecten als het interieur-

merciële dienst, de marketingafdeling en de

monstreerd worden in verschillende weers-

team er bijzonder wel in geslaagd in te spelen

IT terugvinden. “Deze mensen zijn veel op de

omstandigheden en seizoenen. De derde

op context en omgeving.

®

Tekst: Stéphanie Poppe Foto's: Arne Jennard

plan

120

In-Lijn Interieur Architectuur

PCP Architects

Eikenlaan 4 – 3740 Bilzen

Emiel Van Dorenlaan 69 – 3600 Genk

t. 089 50 18 41

t. 089 70 04 00

info@in-lijn.be – www.in-lijn.be

info@pcp-architects.be – www.pcp-architects.be


I N S P I R AT I E overal rondom je Bezoek met je klanten onze keukentoonzaal in Herselt


Philippe Samyn & Associés

Modernisme moderniseren

Het Cultuurhuis van Namen is het laatste

vertelt Philippe Samyn met oprechte beschei-

werk dat uit Victor Bourgeois’ rOtring is ge-

denheid. “Het nieuwe programma is heel uit-

vloeid. De grootmeester van het Belgische

dagend. Van één kleine theaterzaal, moesten

modernisme heeft twee jaar vanuit de hemel-

we naar drie zalen met diverse podiumfunc-

se hoogten moeten toekijken om de afwer-

ties en drie museale ruimten. In het bestaande

king ervan te kunnen beoordelen. Tenoren

volume was daarvoor geen plaats. We hebben

van de hedendaagse architectuur, Philippe

daarom gekozen om een vooruitspringende

Samyn & Partners, tekenen vandaag voor de

trommel op te trekken op de esplanade voor

renovatie en uitbreiding van het gebouw. Wij

het gebouw. Dat was een risico, omdat je de

oordelen alvast dat Bourgeois zich niet in zijn

buurtbewoners een open uitzicht wegneemt.

graf hoeft om te draaien.

Ons historisch onderzoek toont echter dat dit een logische keuze is.Vlakbij de huidige inplan-

Voortbouwen op de bestaande fundamenten

ting is in 1388 de Sint-Servaastoren gebouwd

“Het is een delicaat gegeven om zo’n iconisch

als deel van de omwalling. Hij is pas minder

werk te verbouwen. Het werk van Victor

dan 100 jaar geleden verdwenen.

Bourgeois is een van de weinige uitingen van het modernisme van de jaren zestig die we in

We proberen het werk van Bourgeois tijdens

Namen terugvinden en verdient veel respect,”

deze uitbreiding op verschillende manieren

plan

122


voort te zetten, zoals via zijn voorliefde voor

Zurstrassen de kleurencompositie laat door-

De nieuwe zetels verdwijnen in de grond. De

geometrie. Kijk hoe de trommel in het geo-

sijpelen in een geometrisch-expressionistische

circulaire opstelling heeft hierdoor wel plaats

metrische grondplan past. Van het bestaande

lijnvoering.”

moeten ruimen voor een rechthoekige. In de trommel bevindt de toeschouwer zich altijd

gebouw hebben we tegelijkertijd zo weinig mogelijk gesloopt. Alleen de constructies die

Er is materiaal te over om het oorspronkelijke

dicht bij de performer. Zo kunnen er intiemere

een gangreen in het gebouw vormden, heb-

ontwerp van dit cultuurpaleis voort te zetten.

voorstellingen plaatsvinden met 80 zitplaatsen

ben we weggehaald. Liever amputeren we

Philippe Samyn besteedt dan ook heel graag

in zowel circulaire als frontale opstellingen. De

vandaag een duim, dan morgen een hele arm.

aandacht aan het oeuvre van zijn vroegere le-

derde zaal achteraan het gebouw, krijgt het

Om plaats te bieden aan het museum, hebben

raar René Pechère (een collega van Bourgeois

typische karakter van een popconcertzaal

we het hoofdgebouw met 6 meter verhoogd.

in de academie van La Cambre) en neemt de

voor 120 personen. In het ‘cultuurverrui-

Dat komt de proporties best ten goede.

restauratie van de daktuin in deze verbouwing

mende’ programma zijn ook opnamestudio’s

op: “Het gaat om een omvangrijk en opmer-

voorzien, waarmee rechtstreeks vanuit de za-

Bourgeois had ook schetsen gemaakt voor

kelijk plantenkunstwerk dat restauratie en

len kan worden opgenomen. Verder is er een

plafondschilderingen. Dat sluit goed aan bij

behoud verdient.”

mediatheek voorzien en beschikt het museum

ons verlangen om in onze projecten altijd het

over grote buitenruimten om tentoon te stellen.

werk van een beeldend kunstenaar te voor-

Cultuurverruimend.

zien. We hebben daarom van meet af aan

De enige podiumzaal van het oorspronkelijke

Een lichtend voorbeeld

de ontwerpen van Yves Zurstrassen in het

gebouw - dat al jaren het Internationale Fes-

“Het ontwerpen van een hedendaags ge-

wedstrijddossier opgenomen. Hij heeft voor

tival van de Franstalige Film verwelkomt - had

bouw vereist het scheppen van een gezonde

het grote ronde fresco in de oorspronkelijke

tot nu toe een vaste zaalopstelling. “In het

omgeving waarin en waarrond het aange-

zaal inspiratie gevonden in onder andere het

nieuwe programma moeten ook staande

naam vertoeven is. In dezelfde adem besteed

werk van Marc Chagall voor de Opéra de

voorstellingen kunnen plaatsvinden, die een

je ook aandacht aan energie-efficiëntie. De

Paris of het immense fresco van Miguel Barcelo

capaciteitsuitbreiding van 400 tot 600 plaat-

afkoeling wordt voor een groot deel voorzien

in het Paleis der Naties in Genève, waarvan

sen oplevert,” legt partner Ghislain André uit.

door een warmtepomp, die energie uit de

plan

124


Samber haalt. Enkel voor de hoge kortston-

zoveel mogelijk ruimtes van daglicht konden

hoogste punt van het gebouw te belichten:

dige temperatuurpieken, die eigen zijn aan

voorzien. Dat is in de grote theaterzaal gelukt

het plafond van de museumzaal.” Een mooie

een gebouw waar voorstellingen plaatsvinden,

voor de scène, maar voor het publieksgedeel-

gloed krijg je ook over de rivier, daar waar

is airconditioning voorzien. Verder wordt het

te was een te grote ingreep nodig - namelijk

Samyn de kade heeft opengewerkt met een

gebouw zoveel mogelijk natuurlijk verlucht.

de aanpassing van een draagstructuur - en

trap over de hele breedte naar de Samber.

Dankzij de dominerende zuidwestenwind

hebben we deze wens moeten opbergen.”

De zuidelijke oriëntatie van deze ‘tribune’ die plaats biedt aan 500 personen, trekt overdag

stroomt de zuivere lucht van het citadelpark

op heel natuurlijke wijze publiek aan.

door het gebouw.” Dankzij andere studies die

Well-being creëer je niet alleen voor de ge-

Samyn heeft verricht, kan het energetisch po-

bruikers van een gebouw, maar ook voor de

tentieel worden benut van de microklimaten

omwoners en passanten. De witte muren van

Tot slot heeft het ontwerp de jury ook be-

die rond het gebouw heersen.

het gebouw zijn een prima projectiescherm

koord met zijn heldere circulatieplan wat ook

om overdonderende lichtspelen op te pro-

menig toekomstig bezoeker zal appreciëren.

Er is op verscheidene manieren gezocht naar

jecteren tijdens feestelijkheden. Maar dat

‘het juiste licht’. Dat is van groot belang voor

is van secundair belang. Het is veel relevan-

Design-build: een vruchtbare samenwerking

het museum waar het licht de juiste kleur moet

ter om in de eerste plaats lichtvervuiling te

“Ik wil nog graag benadrukken dat dit een

hebben.“Glas met filterende coatings zijn in dit

voorkomen. De belichting van het gebouw

design-buildproject is,” sluit Philippe Samyn af.

geval niet aangewezen,” legt Philippe Samyn

fungeert als een lantaarn die de wijk in een

“Wij staan heel erg open voor deze aanpak,

uit. “De lamellen voor de raampartijen spelen

zachte lichtgloed laat baden. De ‘tulp’ die de

omdat hij architectuur heel realistisch bena-

daar naast de temperatuurregelende wer-

trommel ondersteunt, reflecteert diffuus het

dert. Ik wijs er gelijk op dat er heel ernstige

king, een belangrijke rol voor de lichtkwaliteit.

licht waarmee ze wordt beschenen. Het ech-

architectuurwedstrijden zijn, die een uiterst

We hebben verregaand onderzocht hoe we

te lantaarneffect wordt verkregen door het

goed uitgewerkt lastenboek voorleggen. Maar


heel wat wedstrijden beschikken niet over ge-

is het feit dat je ontwerp veel makkelijker het

de bekende paden bewandelt. Bij design-build

noeg middelen om de afdoende uitwerking

niveau kan overstijgen van de strijd om het

kan je op voorhand met de aannemer de haal-

ervan te bekostigen. De wet heeft wedstrij-

meest sexy beeld dat zo vaak de architectuur-

baarheid van een gek idee bestuderen, zoals

den opgelegd zonder aan de middelen voor

wedstrijd domineert. Dat zijn snelle verleiders

bijvoorbeeld het optrekken van een gebouw

de goede organisatie ervan te hebben voor-

die vaak tot arrogante beeldarchitectuur lei-

uit 100% hout en staal, zonder beton. In een

zien. Het resultaat zijn vak onsamenhangende

den. Bij build-design moet je – en kan je – als

gewone architectuurwedstrijd krijg je dat niet

lastenboeken met onuitvoerbare eisen en een

architect en ingenieur in de eerste plaats een

verkocht en leg je je braaf neer bij wat ieder-

gebrek aan noodzakelijke informatie over bij-

project ontwerpen met veel aandacht voor

een al kent. Door de concrete uitwerking sa-

voorbeeld het terrein. Het is lastig voor een

alle technische details. Je kunt veel vooruit-

men met de aannemer, kan je een ongewone

architectenbureau om mooie verwachtingen

strevender werken, omdat je op voorhand

architectuuringreep goed verdedigen bij de

in te lossen die moeilijk uitvoerbaar zijn. De

ideeën met de aannemer kunt overleggen.

opdrachtgever. Hierdoor krijgt architectuur

design-buildaanpak stelt de architect in een

Teken je voor een architectuurwedstrijd, dan

de ademruimte om dynamisch te zijn.” En dat

veel duidelijker omlijnde positie tegenover de

staat de opdrachtgever veel sneller wantrou-

was duidelijk het geval voor onder mee het

bouwheer, geruggensteund door de structuur

wig tegenover het gebruik van nieuwe tech-

Cultuurhuis van de Provincie Namen.

waarover de aannemer beschikt.

nieken. Hij twijfelt dan al te gemakkelijk over de uitvoerbaarheid van het ontwerp. Het re-

En eigenlijk is dit slechts een comfortabel

sultaat is dat je vooral een mooi en specta-

Tekst: Marc Melis

neveneffect van design-build. Veel belangrijker

culair beeld ontwerpt en je verder heel braaf

Foto's: Philippe Samyn & Partners

Philippe Samyn & Partners – architecten & ingenieurs Steenweg op Waterloo 1537 – 1180 Brussel t. 02 374 90 60 sai@samynandpartners.com – www.samynandpartners.be

plan

126


Velvet& 130, 573, 662, 965

er!

award winn

Velvet&. Fluwelen pracht. Een combinatie van contrasterende weelderige texturen en rijkelijke kleuren. Ga voor pure Velvet& of mix & match met de Fashion& tapijttegelcollectie.

www.modulyss.com


plusoffice architects

CC Binder in Puurs

Onder impuls van een verhoogde aandacht

Tuinen van Puurs

voor lokale cultuurbeleving en subsidies ken-

In Puurs was het niet anders. Tussen allerlei

de Vlaanderen – na dezelfde impulswerking

achterkanten en parkeerterreinen was het

voor sportinfrastructuur – in de jaren ’80 van

oude culturele centrum door de jaren heen

de vorige eeuw een enorme groei in het aan-

uitgegroeid tot een conglomeraat van aller-

tal culturele centra. Elke gemeente kreeg een

lei verschillende gebouwen, bijgebouwen en

eigen cultuurtempel.

bouwstijlen. De samenhang en een logische structuur waren ver te zoeken.

Oude parochiale centra stonden vaak leeg en

Na een succesvolle heraanleg van het Kerk-

brachten in sommige situaties soelaas om klei-

plein en het Dorpshart schreef de gemeente

ne culturele projecten al of niet tijdelijk een

Puurs in 2014 via de Open Oproep van de

onderdak te bieden. Braakliggende achter-

Vlaamse Bouwmeester een wedstrijd uit. De

gronden - als resultaat van de traditionele lint-

opdracht om een masterplan uit te tekenen

bebouwing - werden dan weer aangeboord

voor een reeks binnengebieden en achter-

om bestaande infrastructuur uit te breiden of

kantplekken in het centrum (Hondsmarkt,

nieuwe initiatieven te starten. Zo ontstond

Hooiveld, Kloosterhof...), werd gewonnen met

stedenbouwkundige warrigheid dat tot ver-

een masterplan met de veelzeggende titel

snipperde en onleesbare dorpskernen leidde.

“Tuinen Van Puurs”.

plan

128


DELVA

Dorien Pelst en zaakvoerder Ward Verbakel

gebouw via het inkomsas waar het kunstinte-

Landscape Architects – plusoffice architects

valt op dat ‘ontwarren’ het sleutelbegrip voor

gratieproject integraal deel van uitmaakt.Twee

werden als laureaten gekozen uit 60 inter-

het ontwerp was. Het Harmoniepad, een

tegenover geplaatste massieve schijven met

nationale inzendingen. Het Cultureel Cen-

nieuw gecreëerd voetgangers- en fietspad,

de ingewerkte inkomdeuren zijn drager van

trum, het eerste deelproject van de hand van

ontsluit de bestaande en de nieuwe gebou-

het werk van grafisch kunstenaar Stephanie

plusoffice architects uit Brussel werd onlangs

wen en vormt een doorsteek tussen de Be-

Specht. Anders dan in traditionele inkomhal-

opgeleverd samen met de doorsteek en pu-

gijnhofstraat en het Kloosterhof waar o.a. de

len waar de zijkanten van het sas aanplakbor-

blieke tuin ontworpen door DELVA Lands-

gemeentelijke sporthal gelegen is. Er ontstaat

den met affiches van de geplande activiteiten

cape Architects. Anders dan bij de meeste

een architecturale wandeling die rust schept

zijn, ontwierpen de architecten transparante

stedenbouwkundige wedstrijden, kunnen de

in de vormelijke en functionele chaos die his-

glaspartijen. Het gemeentebestuur koos im-

deelprojecten van dit masterplan aan dezelf-

torisch gegroeid was. Die nieuwe doorsteek

mers resoluut van digitale communicatie via

de ontwerpers gegund worden. Dat is een

maakt niet enkel de verbinding tussen de

beeldschermen.

absolute meerwaarde want niet alleen kan de

Begijnhofstraat en het nieuwe binnengebied,

verwezenlijking van de totaliteit sneller gaan,

het wordt ook een buitenlobby voor het Cul-

Transparantie als filosofie

de eenheid in esthetiek en ontwerpfilosofie

tureel Centrum. Dankzij de lange beglaasde

Bij het betreden van de imposante hal, die

wordt gehandhaafd omdat de sleutelprojecten

lobby en uitgestrekte zitbank vervaagt de

ook dienstdoet als foyer, valt het sobere

dezelfde signatuur dragen.

overgang tussen binnen/buiten.

maar uitgekiende materiaalgebruik meteen

De architecten vonden het belangrijk dat

op. Betonnen elementen wisselen af met ge-

Van masterplan naar deelopdracht

de loskade voor materiaal en decorstukken

luidsisolerende materialen. Ook de verlichting

In navolging van het masterplan knipt plusoffice

– die vaak aan het zicht onttrokken wordt

werd sober gehouden door een repetitieve

architects de waardevolle gebouwen los en

– zichtbaar en prominent aanwezig was aan

en richtinggevende ordening van langwerpige

voegt een nieuwe reeks objecten en steden-

de inkomzone van het gebouw om ook

LED-armaturen.

bouwkundige assen en perspectieven toe.

de barrière frontstage-backstage op die ma-

De met houten latjes beklede theatertrap

Tijdens het gesprek met projectarchitect

nier minder groot te maken. Je betreedt het

– de architect spreekt terecht over een

Het

plan

Nederlands-Belgische

130

team


showtrap – nodigt uit om naar de eerste

foyer en een kleinere polyvalente zaal vormen

intelligente soberheid, doordachte combi-

verdieping te gaan waar zich de grote nieu-

de toegangszone tot de oude, bestaande

natie van rijke functionaliteit en bescheiden

we zaal bevindt. Toch wordt ook meteen je

Rode Zaal.Tussen deze zaal en de nieuwe po-

ornamentiek, zichtbare techniciteit, puur en

aandacht getrokken naar het uitzicht op de

lyvalente zaal bevinden zich productieruimtes,

compromisloos materiaalgebruik. De houten

speelplaats van de naburige school: je hebt

sanitair en enkele leerkeukens met leslokaal.

akoestische lambrisering – houten latten met

niet het gevoel je in een gebouw te bevin-

Dat schets meteen het open karakter en brede

daarachter minerale wol - destilleert de gran-

den met verschillende theaterzalen. Nergens

beschikbaarheid dat het nieuwe complex wil

deur van de zaal tot op mensenmaat terwijl

is er het gevoel van massiviteit of gesloten-

uitdragen.

de hoogte van de zaal gebroken wordt door

heid waar de architectuur die eigen is aan de

Aan de andere zijde van de grote foyer, in

de geluiddempende geperforeerde stalen

theatertypologie zich vaak aan bezondigt. In-

het bestaande gebouw van de academie, be-

cassettes boven de lambrisering in dezelfde

tegendeel. Overal speelt het spel van ‘holtes

vindt zich op het gelijkvloers café DEKOL, een

kleur als het plafond. De lichtarmaturen op

en voltes’, ‘volumes en leegtes’ zoals Ward het

duidelijke verwijzing naar de Kollebloem, de

de zijwanden zijn identiek aan de hangende

benoemt en daarbij overheerst transparantie

oude naam van het cultureel centrum, maar

plafondarmaturen en geven ook een tot men-

en openheid.

het is ook een knipoog naar de schuimkraag

senmaat verschalend effect. Aan de achterzij-

Het plafond van de polyvalente ruimte heeft

van een glas bier. Het café is ook toegankelijk

de van de zaal bevindt het projectielokaal zich

ongeveer dezelfde helling als die van de

via de Hof-ten-Berglaan, waar zich vroeger de

boven de brand-/diensttrap.

theatertribune. Dit driedimensionale lijnen-

verbinding met de sporthal bevond.

Uniek in deze zaal is het daglicht dat via een naar binnen schuin geplaatst raam aan de

spel vormt samen met het diagonale patroon van de vloertegels een lineair speels geheel

Stoel 401

speelplaatszijde binnenvalt. Ook hier inspi-

dat de ruimtelijkheid alleen maar versterkt.

De nieuwe grote zaal op de verdieping, die de

reerden transparantie en afwisseling open/

Via de tentoonstellingsruimte annex white–

naam Kollebloem behoudt, is een staalkaart

gesloten de architecten tot een niet evident

box kom je in het bestaande gebouw. De

van de ontwerpvisie van plusoffice architects:

maar zeer geslaagd detail.


De grote zaal is volledig akoestisch ontkop-

quasi identiek motief dat te zien is op histori-

Op het eerste zicht een contradictie. Plusoffice

peld van de onderliggende polyvalente zaal

sche foto’s van met leien beklede wachtgevels

architects bewijst met dit van alle overtollige

volgens het box-in-box-principe met een

in de buurt van het gebouw. De gevel aan het

franjes ontdane ontwerp het tegenoverge-

dubbele structuur voorzien van rubberen

Harmoniepad is opgebouwd uit verschillende

stelde.

blokken zodat bijvoorbeeld een stille activiteit

materialen. Naast het gevelmetselwerk wis-

beneden perfect tegelijkertijd kan plaatsvin-

selen glad en gegolfd zichtbeton, aluminium

De nieuwe naam van het culturele centrum

den met een luidruchtig concert in de grote

raampartijen en gevelbekleding in gepolijst

spreekt voor zich: CC Binder. Het verwijst

zaal erboven.

RVS met een zigzag-profilering elkaar af.

naar het dialectwoord voor ‘deugniet’ maar

De zaal biedt plaats aan 401 toeschouwers,

Het blijft verbazen hoe de architecten erin

het staat ook symbool voor ‘verbinden’. Op

een door de subsidiërende overheid opgeleg-

slaagden het aanzienlijke programma dat re-

de website van het Cultureel Centrum vinden

de hoeveelheid om het cultureel centrum toe

sulteert in verschillende functionaliteiten en

we de volgende definitie: CC Binder is met

te laten artiesten uit een bepaalde categorie

gebruikersstromen – personeel, bezoekers,

liefde en toewijding het moederschip voor

te boeken. De architect vond dit een grappige

artiesten, … – te ontwerpen in een bijzonder

plaatselijke organisaties en reikt de hand naar

maatregel en vertaalde dit in een kwinkslag.

rank en alles behalve log uitziend gebouw. De

andere centra, organisaties en bedrijven. Om

Alle stoelen zijn donkerblauw, behalve één. Die

oude en nieuwe volumes staan als ankerpun-

samen nog meer en nog beter te doen.

is lichtblauw. Het is volgens hen de 401 stoel.

ten in een openbare ruimte die zowel bin-

ste

nen (foyer, tentoonstellingsruimte) als buiten

Verbinding als missie.

Ankerpunten in de openbare ruimte

(doorsteek) ontwikkeld wordt. De betonnen

Het motief in het gevelmetselwerk dat lijkt op

dakrand boven het gelijkvloers is het verbin-

Tekst: Johan Geerts

klassiek Jacqaurdbreiwerk, verwijst naar een

dende element. Ontwarring door verbinding.

Foto's: Nick Cannaerts

plusoffice architects Handelskaai 48 – 1000 Brussel t. 02 203 91 50 office@plusoffice.eu – www.plusoffice.eu

plan

132


STRADA II. EEN UITGEBREIDE COLLECTIE PORSELEIN IN STIJLVOL EN HEDENDAAGS DESIGN.

www.idealstandard.be


POLO Architects

Domein Polderwind

Het mocht er niet echt uitzien als een zorg-

had overgenomen van Toerisme Vlaanderen.

hotel. Alleszins niet voor zij die zelf geen zorg

Het voormalige vakantiedomein was rond de

nodig hebben. Voor ouders, partners, familie,

eeuwwisseling gesloten voor het publiek en

vrienden. Alle voorzieningen zouden aanwe-

sindsdien zwaar verloederd. In plaats van zijn

zig zijn, maar alleen de zorgbehoevenden zelf

jaarlijkse groepsvakanties naar het buitenland

zouden dat mogen ervaren. Met dat achter-

zou het Rode Kruis zijn reizen daar inplannen,

liggende idee won POLO Architects in 2012

dichter bij huis, middenin de natuur, in een

de wedstrijd van het Rode Kruis-Vlaanderen

omgeving die alle rijkdom biedt om tegemoet

voor de bouw van een viersterrenhotel met

te komen aan de specifieke behoeftes van

aangepaste zorgfaciliteiten. Mensen die door

mensen met een beperking.

ziekte, ouderdom, een lichamelijke of geestelijke beperking of sociale omstandigheden

Landschap als referentiepunt,

moeilijk met vakantie kunnen gaan, zouden er

Tulou als metafoor

terecht kunnen voor een weekje welverdien-

Het hotel ontvouwt zich als een circulair

de rust, al dan niet samen met hun mantel-

volume van twee lagen, dat een centrale

zorgers. Bestemming was het Domein Polder-

binnentuin of patio omarmt. Die organische

wind in Zuienkerke, dat het Rode Kruis net

vorm lag vrij snel vast, in de eerste plaats door

plan

134


de specifieke bestemming van het gebouw.

zijn. Het interessante van dat hele organigram

binnentuin zich als een intieme plek waar je

Het 24 hectaren grote Domein Polderwind

was bovendien de opvallende gelijkenis met

je zonder schroom kan terugtrekken. Boven-

ligt in de West-Vlaamse polders in een schit-

een type van traditionele groepswoningen

dien biedt hij bescherming tegen de soms felle

terend landschap met een enorme waterplas.

in Zuid-China: Tulou zijn de karakteristieke

zeewind. De publieke ruimtes liggen dan weer

Die omgeving wordt integraal opgenomen in

huizen van de Hakka, een Chinese etnische

aan de buitenzijde van de cirkel. Daar opent

het ontwerp, dat een blik van 360° biedt op

minderheid. De typologie van hun woningen

het gebouw zich volledig naar de omgeving

het omliggende natuurschoon. In elke richting

is haast identiek aan ons concept. Ook bij

door de kamerhoge glaspartijen. Waar de drie

geniet je van prachtige, weidse zichten. “Voor

hen heb je een stevige omwalling rond een

toegangssassen zijn gepositioneerd kan je zelfs

ons was het vrij snel duidelijk dat het gebouw

centraal binnenplein dat in het teken staat

volledig doorheen het gebouw kijken, van het

geen voor- of achterkant mocht hebben, maar

van samenzijn en ontmoetingen. Het privé-

domein tot in de binnentuin. “Het beste voor-

alzijdig moest functioneren”, legt projectar-

leven speelt zich eveneens af op de verdie-

beeld hiervan zijn misschien wel de doorzich-

chitect Thibaut Gevers uit. “In het verlengde

ping, waarbij de kamers ontsloten zijn langs

ten in het restaurant dat zich recht aan de

daarvan wilden we een binnentuin waar het

een perifere gang rond die patio. Je hebt drie

waterplas bevindt”, verduidelijkt Gevers. “De

gemeenschappelijke leven zich afspeelt. Een

toegangen tot de woningen, net zoals in ons

binnentuin, het restaurant en het landschap

soort van beschermde omgeving waar ieder-

hotel. Hoe meer we over de Tulou leerden,

lopen daar naadloos over in elkaar. Vanaf de

een zijn of haar plekje kan vinden met daar-

hoe meer overeenstemmingen we vonden.

patio gaat je blik door het restaurant tot aan

rond de eigenlijke hotelfuncties: beneden de

Uiteindelijk zijn we die groepswoningen als

het water.” Andere ruimtes zoals de wellness

publieke ruimtes, open en transparant, boven

een soort van metafoor gaan zien voor het

richten zich dan weer eerder bescheiden naar

de eigenlijke kamers, meer privé. Daarbij krijgt

gebouw.”

de natuur. De spa ontsluit zich aan de kant van het bos, waar het groen en de bomen

het gebouw een excentrische werking. Het heeft een onecht middelpunt, waardoor er

Introversie en extraversie, zicht en doorzicht

zorgen voor een gevoel van geborgenheid.

beneden meer ruimte ontstaat voor de ge-

Het hotel heeft een even introvert als extra-

Op de verdieping, tussen de patio en de ka-

meenschappelijke ruimtes en op het hogere

vert karakter, waarbij die dualiteit op soms heel

mers, bevinden zich enkele meer afgescherm-

niveau zitplekken en opslagruimtes mogelijk

subtiele wijze tot uiting komt. Zo ontplooit de

de ontspanningsruimtes en terrassen waar de

plan

136


gasten in alle rust alleen zijn, maar toch het

de ronde vorm van het gebouw ontstaat er

de. Bewust, omdat de patio zo dienst doet als

collectieve gebeuren kunnen gadeslaan. De

een logische continuïteit van functies. Toch

oriëntatiepunt, samen met een monumentale

kamers op hun beurt garanderen zo veel mo-

ging er extra aandacht uit naar de circulatie.

trap. Als gast heb je niet alleen te allen tijde

gelijk privacy. Elk vertrek geniet van een uniek

“Vinden mensen met een soms zware beper-

zicht op waar je precies bent, je partner, fami-

zicht op het natuurgebied, maar schermt zich

king voldoende vlot hun weg in het gebouw?

lielid of vriend kan je ook moeilijk uit het oog

evengoed af van de buitenwereld dankzij de

Voor ons was dat een essentiële vraag”,

verliezen. Een ander accent zijn de deuren van

houten vinnen ter hoogte van de gevel. Die

vertelt Thibaut Gevers. “De indeling van het

de kamers. Afhankelijk van hun oriëntatie in

fungeren niet alleen als zonnewering, maar

gebouw is zo bedacht dat iedereen zich er

de omgeving, kregen ze een andere kleur. De

zorgen er ook voor dat je bijna geen inkijk

beter door voelt. Dat de gasten zoveel mo-

vertrekken die zich richten op het bos kregen

hebt.

gelijk zelfstandig kunnen handelen, zonder

een groene deur, de kamers die tegenover de

stress. De ronde vorm op zich draagt bij aan

vijver gelegen zijn een blauwe.”

Oriëntatie en circulatie

de logica van de looproutes. In een cirkelvor-

Beneden situeren zich behalve het restaurant

mig volume kan je niet of alleszins moeilijk

Viersterrenhotel met A+ label voor

en de bar ook een kapsalon, fitnessruimte,

verdwalen. Of je nu links of rechts gaat, altijd

toegankelijkheid

kiné, wellness, twee grote gemeenschappelijke

zal je in het restaurant uitkomen. Het gebouw

Domein Polderwind herbergt een hotel voor

badkamers voor extra zorgbehoevenden en

bestaat ook uit grote open ruimtes die maxi-

vakantie zonder beperkingen dat er niet als

11 kamers, waarvan 7 voor hoge zorg. Boven

maal overvloeien in elkaar en zo het overzicht

dusdanig uitziet. Het moest voldoen aan alle

zijn er 35 kamers, waarvan 3 voor hoge zorg

bewaren. Daarnaast bevinden de gangen zich

kwaliteiten van een viersterrenhotel, maar ook

en 1 gemeenschappelijke badkamer. Dankzij

zowel beneden als boven aan de binnenzij-

aan de vereisten van het A+ label voor toe-


Niveau 0

Niveau +1

Niveau +1

gankelijkheid. Beide moesten in die mate ge-

rieurelementen zoals een bureau of een

Bijzondere aandacht ging uit naar de heraanleg

combineerd worden dat het bijna niet opvalt

bankje om je koffer op te leggen moesten

van de buitenomgeving die opnieuw publiek

dat je op een plek bent voor andersvaliden. Je

allemaal aanwezig zijn.”

toegankelijk werd gemaakt. Voor het ontwerp werkte POLO Architects samen met LAND

moet het gevoel hebben een luxueus hotel binnen te stappen, geen zorgcentrum. Elk ele-

Speciale zorgvoorzieningen en hulpmiddelen

Landschapsarchitecten, die een veelvoud van

ment van het interieur werd dan ook tot in het

werden zo geïntegreerd dat ze enkel opval-

voorzieningen troffen ten gunste van anders-

kleinste detail uitgetekend. “Het hele project

len voor wie effectief zorg nodig heeft. “Het

validen. Niet alleen kreeg Domein Polder-

moest een totaalbeleving worden, een soort

gaat om soms kleine details. De kasten op de

wind een strand en aangepaste speeltuin, er

van Gesamtkunstwerk waarbij architectuur

kamers hebben bijvoorbeeld geen bodem, zo-

werden ook tal van wandelpaden getrokken

en interieur een meerwaarde vormen voor

dat je er gewoon met de rolstoel in kan rijden.

om en rond de vijver. Zo is er een speciale

elkaar”, vertelt interieurarchitect Bea Geboers.

Of neem de bar in het restaurant. Die is op-

verharding voor rolstoelgebruikers en een

“We kozen voor een sobere vormgeving met

gedeeld in twee stukken: een hoger gedeelte

belevingspad voor mensen die slecht zien. “Er

hoofdzakelijk warme materialen zoals hout en

voor de barman en een lager op tafelhoogte,

is zelfs een pier aanwezig in de vijver met een

fineer en een zacht kleurenpalet in lijn met

zodat ook mensen met een rolstoel er op

visponton en speciale lift voor rolstoelpatiën-

het landschap. Niet elke keuze was daarbij

een gemakkelijke manier gebruik van kunnen

ten. En op termijn zullen daar zelfs bootjes

even evident. Omdat je met die ronde vorm

maken. Daarnaast zijn er voor slechtzienden

aanmeren, zodat gasten ook vanaf het water

zit, ben je soms beperkt in je mogelijkheden.

leuningen voorzien aan de ramen en extra

kunnen genieten van het domein.”

Op de benedenverdieping bijvoorbeeld ligt

stijlen aan de deuren. Voor jou en mij zijn die

een driekleurige vinylvloer met een richting-

toevoegingen eigenlijk onzichtbaar, voor de

loos patroon. Daarnaast zit je natuurlijk met

mensen die er nood aan hebben zijn ze van

het gegeven van een viersterrenhotel. Inte-

grote waarde.”

Tekst: Bart De Maesschalck Foto's: Stijn Bollaert & Bob Reijnders

POLO Architects TaTavernierkaai

2 bus 28 – 2000 Antwerpen – t. 03 225 18 84

Havenlaan 86C bus 409 – 1000 Brussel – t. 02 486 02 86 info@polo-architects.be – www.polo-architects.be

plan

138


is the only stainless steel solution for your needs

BLÜCHER®

Industrial Drains

BLÜCHER®

Roof Drains

BLÜCHER®

Domestic Drains

See our extensive range of Stainless Steel drainage solutions at www.blucher.com


Mobiel blijven is pure rijkdom


Advertorial

Een lift naar luxe Laat u een nieuwe villa bouwen of plant u verbouwingen in uw huidige woning? Denk dan eens aan een huislift. Een lift in uw eigen huis zorgt voor aangenaam vervoer, verbetering van uw toekomstige levenskwaliteit en geeft ook nog eens een meerwaarde aan uw huis. Onbeperkt genieten van uw hele woning. Doe nu de investering in een zorgeloze toekomst.

Wie dagelijks van boven naar beneden en vice versa door het huis loopt, staat er nauwelijks bij stil. Maar mobiel zijn – en vooral blijven – is lang niet voor iedereen weggelegd. Dat zullen de meesten onder ons helaas vroeg of laat ondervinden. We denken er niet snel aan, maar voor dit probleem bestaat een oplossing: een lift in huis. Met een huislift blijven alle ruimtes van de woning bereikbaar en voeg je bovendien een element van luxe toe aan je interieur. En de technieken zijn intussen zo geavanceerd geworden dat het inbouwen van een huislift in vrijwel alle huizen kan. Duitse techniek, Italiaans design thyssenkrupp Home Solutions beschikt over een uitgebreid aanbod van huisliften die uitblinken op vlak van esthetiek en functionaliteit. Iedere lift wordt op maat gemaakt en is beschikbaar in de uitvoering van uw keuze. U hoeft bovendien geen drastische wijzigingen aan uw huis te vrezen. Anders dan bij traditionele liften heeft een huislift niet veel plaats nodig en zijn geen complexe bouwkundige aanpassingen vereist. Over het algemeen hebben huisliften slechts minimale ruimte nodig in vergelijking met traditionele liften, omdat er geen machinekamer nodig is.

Veiligheid is onze prioriteit Behalve de blijvende mobiliteit en de luxueuze uitstraling kent een huislift nog een groot voordeel: uw woning stijgt in waarde. thyssenkrupp biedt met zijn huisliften het beste van twee werelden: een combinatie van Duitse techniek en Italiaans design. En dankzij het eigen veiligheidssysteem kan de lift nooit worden beïnvloed door mechanische storingen in het aandrijfsysteem. In geval van een stroomstoring schakelt het systeem over op de accu. Hierdoor kunnen de gebruikers op elk moment veilig de grond bereiken. Daarnaast is het mogelijk om een brandalarm te koppelen aan het aandrijfsysteem van de huislift. H300 Huislift Een populaire huislift van thyssenkrupp Home Solutions is de H300. Deze maakt gebruik van de best mogelijke technologie en biedt een oplossing die zeer energiezuinig, efficiënt en bijna geruisloos is. De fluisterstille lift zorgt voor een geruisloze verplaatsing van begane grond naar de slaapkamer. Met het passende soft start-stop systeem verplaats je je eenvoudig met slechts één druk op de knop. En ook hier gelden natuurlijk de strenge veiligheidsnormen in combinatie met Italiaanse schoonheid. Een milieuvriendelijke aanwinst voor iedere woning. Daarnaast heb je de mogelijkheid om de cabine geheel naar eigen smaak te ontwerpen. Of je nu wil genieten van een sterrenhemelplafond of een marmeren vloer. Met de beschikbare luxeopties is alles mogelijk.

Realisaties Onze realisaties zijn bijzonder divers. Een herenhuis van vier verdiepingen waar we rekening houden met de authenticiteit, de lichtinval en het ruimtegevoel van het huis. Een strakke eigentijdse woning waarin de brede lift met afgelijnd design opgaat in de moderne architectuur. Of een biermuseum waar de lift samensmelt met de koperen elementen in het interieur. thyssenkrupp Home Solutions bekijkt graag samen met u hoe we kunnen samenwerken om een gepersonaliseerde huislift in uw gebouw te integreren en zo een unieke en eigentijdse symbiose tussen luxe, comfort en toegankelijkheid te realiseren. Meer weten over onze huisliften? Voor meer informatie kunt u ons bereiken op ons gratis nummer

0800 94 365 of vraag een brochure of offerte aan via onze website

huislift.be


POLO - archipelago

Een uitnodigende en slimme mobiliteitshub.

Aan de Eandissite in Mechelen, vlakbij het

Leuven voor een gesprek met ir-arch. Iwein

Keerdok en de Antwerpse poort, is een

Meyskens van archipelago architects.

groots project opgestart. De Stad Mechelen wil op deze strategische plek een onmisbare

Programma

schakel creĂŤren tot het bevorderen van duur-

Het programma? Een multifunctioneel, iconisch

zame mobiliteit en infrastructuur aan een

en bijna-energieneutral gebouw waar functi-

belangrijke in- en uitvalsweg te noorden van

onaliteit en duurzaamheid hand in hand gaan.

het centrum, een stadsdeel waar er de ko-

En het winnende ontwerp van het consortium

mende jaren ook heel wat woongelegenheid

was raak: het voorstel voor een expressieve

zal gerealiseerd worden. Het aspect beleving

constructie, ontworpen vanuit een contextueel

staat dan ook centraal.

en toekomstbestendig perspectief viel in de

De opdracht voor wat een nieuw landmark

smaak bij de opdrachtgevers. Het gebouw zal

moet worden, werd toegekend aan de ont-

flexibel, polyvalent, deels circulair en aanpas-

wikkelaars Kairos en MONT-REAL in samen-

baar zijn om op de evolutie op gebied van auto-

werking met POLO Architects, archipelago

mobiliteit te anticiperen. De eerste invulling

architects, Vogt Landscape architects, 3E,

van deze groene mobiliteitshub zijn kantoren,

Sweco, B.A.S. en ARA. PLAN Magazine trok naar

een buurtwinkel en een parkeerruimte voor

plan

142


537 auto’s en 110 fietsen. “De Stad Mechelen

“We hadden verschillende modellen voor

investering waardoor het gebouw bijna ener-

was op zoek naar een mobiliteitshub waar

ogen, waaronder een silo model, een waaier

gieneutraal is.

wagens kunnen gestationeerd worden voor

model en een knipmes model. Uiteindelijk ko-

mensen die naar de binnenstad gaan en dat

zen we voor een model dat een combinatie

Een iconische mobiliteitshub

te voet of met de fiets doen, een parking waar

is van de verschillende onderzochte modellen.

In de mobiliteitshub moest de mogelijkheid zijn

de beleving begint aan het gebouw zelf ”, weet

Dit model gaat uit van twee parallelle stroken

om events en aankondigingen te organiseren,

Iwein Meyskens vanarchipelago architects.

met rijbanen omzoomd door haakse parkeer-

dus de aantrekkelijkheid van dit gebouw was

plaatsen en een centrale circulatiekern”.

belangrijk. Door de locatie aan de Antwerpse

De uitdaging

De architecten zorgden echter voor een vari-

Poort wilden de opdrachtgevers een iconisch

“De terreinvorm was geen makkelijk ver-

ant van dit model: door het voorzien van een

gebouw.

trekpunt”, vertelt Iwein Meyskens nog. “We

smallere sokkel dat een uitkragend volume

“In die richting nam ons ontwerpteam snel

moesten aan de slag met een perceel in een

draagt krijg je een soort tweede maaiveld, een

een beslissing, namelijk het iconisch gehalte

soort driehoeksvorm – de Eandistip- , en dat

dek, waarop het kantoorvolume als een soort

van het gebouw laten voortvloeien uit de

gaf wel de nodige uitdagingen qua werkbare

brug van een schip is geplaatst. Het resultaat

functie en het duurzaam karakter ervan. Zo

footprint.”

is een soort uitnodigend terras met zicht op

kwamen wij uit op een skeletstructuur met

Een verplichte reservatiestrook van 8 meter

de stad.

dragende

vanaf de perceelsgrens langs de N16 invals-

“Een leuk detail is dat de winkel op maaiveld-

door x-en en verdiepingsvloeren met een

weg verminderde de beschikbare grondop-

niveau een grotere hoogte heeft en verdiept

vrije overspanning van bijna zeventien meter.”

pervlakte nog en vroeg om een compacte

in de grond zit, waardoor het meer daglicht

vormgeving. Samen met de vooropgestelde

krijgt vanop het maaiveld en dat daglicht tus-

Dankzij dit ontwerp ontstaat een plek waar

bouwhoogte van 5 bouwlagen en maximaal

senin de rekken valt. Een niet te onderschat-

het vlot parkeren is door de afwezigheid van

drie bouwlagen voor kantoren kregen de ar-

ten kwalitatief gegeven!”

kolommen. In het gebouw zal je op de klas-

chitecten een behoorlijk pittige opgave voor

De zuidoriëntatie van de laagste vleugel

sieke manier kunnen parkeren, maar het is

de kiezen.

maakte het geschikt voor zonnepanelen, een

ook klaar voor de toekomst: de hub heeft de

plan

144

buitenwanden, gematerialiseerd


flexibiliteit om zelfrijdende wagens in de toe-

een soort cinema kan creëren. Ook tijdelijke

komst heel kort bij elkaar te laten parkeren.

installaties zoals pop ups zijn mogelijk dank-

informeel, publiek stadsterras met een opval-

“Dit verhoogt de capaciteit enorm”, vult Iwein

zij de maat en de constructie van het gebouw.

lende boomcirkel. Een plek van samenkomst

Meyskens aan, “terwijl het gebouw blijft wer-

De fietsers en voetgangers treffen elkaar op

voor zowel de mensen van het gebouw als

ken. Je kan zonder aanpassingen per verdie-

het nieuwe welkomstplein, waar zich ook de

de bezoekers, kortom, iedereen die van een

ping van 87 naar 118 plaatsen gaan en zelfs als

toegang tot de kantoren, de winkel en het

moment van rust en een panoramisch uitzicht

het ware ‘stapelen’ met een ingreep waarbij je

postpunt bevinden. De parking van het auto-

op Mechelen wil genieten:

een extra constructie plaatst. De hoge ver-

delen en de toegangen tot parkeergarage

“We wilden komen tot meer stedelijkheid en

diepingshoogtes die voorzien zijn staan zo’n

bevinden zich aan de afslag van de N16. Hier

meer groen, en ervoor zorgen dat het ook

ingreep toe, en dan ga je naar 196 plaatsen.

komen de verkeersstromen veilig gescheiden

voor mensen die niet met de wagen zijn aan-

Het gebouw wordt zo enorm flexibel.”

samen en treft men het kloppend hart van

trekkelijk is om het gebouw te bezoeken en

Torre Guinigi in Lucca (Italië). Het wordt een

het geheel. De bezoekers kunnen via een

de skyline van Mechelen met haar kathedraal

Het gebouw beleven

voetgangersbrug oversteken naar het Rode

te zien. Zo wordt de daktuin een aangename

Het was duidelijk in het programma dat de

Kruisplein en zo eventueel verdergaan naar

plek om te vertoeven voor de mensen die er

opdrachtgever meer dan een parking wilden.

de binnenstad.

werken, voor zij die er geparkeerd zijn of voor

De mobiliteitshub aan de Antwerpse Poort

Maar ook de daken van het gebouw krijgen

bezoekers zonder wagen.”

zal dus events kunnen hosten waar zelfs een

een publieke bestemming, met als belang-

Twee verdiepingen lager, op het dakvlak dat

groot scherm aan te pas kan komen. Het kan-

rijkste een daktuin ingericht op het dak van

half onder het kantoorvolume schuift, treffen

toorgebouw heeft namelijk maar de helft van

het kantoorvolume, waarvan de inspiratie

we de tegenhanger van de daktuin: een deels

de lengte van het totaal, waardoor je perfect

onder andere kwam van de daktuin van de

overdekt, deels open evenementenplein waar


basisoptie - standaard parking

mogelijke toekomstige invulling: autodelen

mogelijke toekomstige invulling: tussenplateaus toevoegen (zelfrijdende auto’s)

verschillende publieke evenementen kunnen

Over archipelago

ateliers in Antwerpen en Brussel aan opdrach-

worden gehouden. Wanneer deze ruimte niet

Het team van archipelago architects telt 120

ten in heel België en daarbuiten.

gereserveerd is voor evenementen kan er

medewerkers verdeeld over Leuven en Brussel

Een bureau voor stedenbouw, architectuur &

uiteraard ook gewoon geparkeerd worden.

en werkt voornamelijk in België. De contextuele

interieur met veel kennis, bouwkunde en er-

Kortom, de architecten ontwierpen voor de

architectuur die zij brengen rust op drie pijlers:

varing maar vooral een prachtig collectief van

Eandistip een iconisch, flexibel gebouw dat

aantrekkelijk, functioneel en duurzaam. De focus

multidisciplinaire medewerkers waar ontwerp-

klaar is voor de toekomst. “Bekijk het als een

ligt op eerder complexe projecten en laat die

kracht, creativiteit en reflectie de boventoon

rek dat er goed uitziet en functioneel is, hoe

nu toevallig steeds talrijker worden in een

voeren.

je het opvult maakt niet uit, want het kan het

wereld waar de bouwgrond schaarser wordt en

POLO Architects is een amalgaam: een creatief

allemaal aan”, sluit Iwein Meyskens af.

de gronden en gebouwen ter beschikking in de

vat vol tegenstrijdigheden, waarin zowel grote

Het project op de Eandistip is een resultaat

meeste gevallen een voorgeschiedenis hebben.

projecten (commercieel, privaat, publiek) een

van de architecturale samenwerking tussen

Dàt is de uitdaging dat het architectenbureau

plaats hebben alsook de (kleine) uitzonderingen.

POLO Architects, met Mauro Poponcini, Michiel

aangaat: de toegewezen sites stedenbouwkundig,

Verhaverbeke en Thibaut Gevers & archipe-

landschappelijk en architecturaal opwaarderen.

lago architects met Thomas Merckx en Iwein Meyskens. De architecten inspireerden zich mede

Over POLO Architects

op de typisch Mechelse referenties zoals de

Het duo Mauro Poponcini & Patrick Lootens

Mechelse koekoek en het kantklossen voor de

is uitgegroeid tot een architectenbureau met

Tekst: Kim Schoukens

uitstraling van de materialen.

meer dan 90 medewerkers die werken vanuit

Foto's: Kairos & Montreal

POLO Architects

archipelago architects

2 bus 28 – 2000 Antwerpen – t. 03 225 18 84

Remylaan 2b – 3018 Leuven – t. 016 50 80 00

Havenlaan 86C bus 409 – 1000 Brussel – t. 02 486 02 86

Vorstlaan 360 - 1160 Brussel – t. 02 673 61 72

info@polo-architects.be – www.polo-architects.be

info@archipelago.be – www.archipelago.be

TaTavernierkaai

plan

146


Trek een kruis over wat u al wist over screens en rolluiken! Net zoals in de wereld van ramen en deuren, staat de evolutie bij rolluiken en zonwering ook niet stil. Het valt op dat de laatste jaren voor grote raampartijen wordt gekozen bij nieuwbouwwoningen om zoveel mogelijk licht binnen te laten. Dit heeft uiteraard gevolgen voor de woning. Tijdens de winter zijn deze ramen dé bron van warmteverlies en in de zomer krijgt de woning te maken met oververhitting. Ingebouwde kast Om energieverlies tot een minimum te beperken, is het verstandig om rolluiken of zonwering te integreren in uw woning. De firma Wilms is in staat om zelfs deze systemen in de spouwmuur te bouwen zodat er op esthetisch vlak geen nadelen aan verbonden zijn. Composiet profiel Tot op heden ontstond er steeds een koudebrug wanneer screens of rolluiken in de spouwmuur werden ingebouwd. Dat is het gevolg van de isolatie die wordt weggenomen op de plek waar het systeem zit. Dankzij hun gepatenteerde composiet profielen behoort deze zorg voorgoed tot de verleden tijd; de isolatiewaarde wordt volledig gecompenseerd én zelfs versterkt. Bovendien biedt dit profiel een oplossing om condensatie op de binnenmuur tegen te gaan. Tot slot lost u hiermee het fenomeen van koude vensterbanken op. U hebt

het ongetwijfeld al eens meegemaakt dat u op een koude winterdag aan het raam stond en tocht voelde binnenkomen via de vensterbank. Door het composiet profiel dat onder het raam wordt geplaatst, zal de warmte binnen blijven en de koude buiten. Tevens biedt dit een extra ondersteuning aan het raam.

>

Screens en rolluiken laten de zon enkel binnen als u dat wenst! - Erik Wilms -

Innovatie, duurzaamheid en ecologie Wilms is een echt familiebedrijf dat innovatie en duurzaamheid in de genen heeft. “Aangezien we duurzaamheid enorm hoog in het vaandel dragen, vormt dit de rode draad doorheen het volledige ontwikkelingsproces van een nieuw product. Wilms beschikt hiervoor over een eigen R&D-afdeling die elke dag opnieuw de uitdaging aangaat om op een duurzame manier een duurzaam product te ontwikkelen.”, licht Ronny Tiri, Marketing en Sustainability Manager bij Wilms toe.

Volledig regelbaar “Door de zon op de juiste momenten buiten te houden, vermijden we de aanschaf van een airconditioning. Dit is niet enkel duur in aankoop, maar ook nog eens in het verbruik nadien”, bevestigt Erik Wilms, CEO van Wilms. Onderzoek toonde aan dat met de luchtdichte oplossingen van Wilms inderdaad het laagste karakteristiek verbruik van de markt kan worden bereikt.

“Ecologie is inderdaad ons stokpaardje. Met hoge kwaliteitseisen voor onze producten streven we naar een zo lang mogelijke levensduur, maar ook in onze productieprocessen streven wij naar oplossingen met de kleinst mogelijke ecologische voetafdruk. Onze grootste realisatie op dat vlak is de bouw van een “groene” lakkerij. Hiervoor investeerden we in de aankoop van een vacuümverdamper, waardoor we in staat zijn uitsluitend hemelwater te gebruiken. Zo ontstaat er eveneens een nullozingssysteem!”

Rolluiken en zonwering zijn de afgelopen jaren zo geavanceerd dat ze nu regelbaar zijn met allerhande sensoren. Nog voor de woning een kans krijgt om op te warmen, geeft zo’n sensor al door dat de rolluiken of screens naar beneden mogen. Het binnenklimaat blijft zo steeds optimaal.

Meer info op www.wilms.be


Salens Architecten

Nieuwe cruise terminal bouwt een brug tussen de stad en de zee Je krijgt nooit een tweede kans om een eerste

schappij van de Brugse Zeehaven (MBZ) was

indruk te maken. Die kan dus beter goed zijn.

ook bouwheer en wenste een nieuwe cruise

Met de bouw van de ABC toren wou Salens

terminal die als uitvalsbasis kon dienen om

Architecten passagiers van cruiseschepen me-

Brugge en andere steden te bezoeken. Salens

teen van harte welkom heten. Tegelijkertijd

Architecten zag de kop van de jachthaven

wilden ze de inwoners van Brugge opnieuw

meteen als duidelijke locatie. Dit is immers

een duidelijke link met de zee geven waar ze

het kruispunt van appartementsgebouwen

trots op kunnen zijn. Een gebouw dat meer is

aan de linkerzijde en de oude vismijn daar

dan louter een cruise terminal voor toeristen.

tegenover. Met ook nog het dorp in de rug

Dit deden ze niet enkel door verschillende

opperde Salens Architecten in hun ontwerp

functies in het gebouw samen te brengen.

sterk de idee dat het ruimer mocht gaan dan

Ook de architectuur vertelt een verhaal en

louter een cruise terminal. In hun visie moest

zorgt eindelijk voor een welverdiende op-

het gebouw ingezet worden als levendige

waardering van de haven.

katalysator voor de verdere ontwikkeling van Zeebrugge.

ABC staat letterlijk voor Artes, Brugge en Cruise. Artes Depret is een aannemingsbe-

Voor dit nieuwe symbool van de haven brach-

drijf dat er zijn hoofdkantoor heeft. De Maat-

ten ze twee typologieĂŤn samen. Zo lieten

plan

148


ze zich inspireren door de typologie van het

mige opeenstapeling van rode baksteen met

zowel gelinkt kan worden aan de ontvangst

belfort, namelijk een bakstenen toren op een

witte betonbanden. De functie van lantaarn

van grote cruiseschepen als dat die afzonder-

brede sokkel, in combinatie met de ringvor-

tenslotte wordt vandaag vertolkt door het

lijk verhuurd kan worden. Daarbovenop zijn

mige opbouw van een vuurtoren. Olivier

restaurant dat de bovenste verdiepingen in-

er vier niveaus die toegewezen zijn aan Artes

Salens: ‘We kennen Brugge als een rijke stad

neemt en een fantastisch zicht biedt op zowel

Depret. De kantoren op de zesde verdieping

vol prachtige monumenten maar veel van die

de zee met de aankomende cruiseschepen als

worden door MBZ verhuurd. De zevende

rijkdom heeft het te danken aan haar haven.

op de haven en een groot deel van Brugge

verdieping is opgedeeld in een bezoekers-

Die is echter al in 1907 naar Zeebrugge ver-

zelf.

centrum enerzijds met een terras aan de ach-

huisd en toch ontbreekt het daar aan waar-

Het gebouw staat niet in het midden van de

terzijde en het eerste deel van het rooftop

devolle en kwaliteitsvolle gebouwen zoals in

vaargeul. Door de vorm van het perceel was

restaurant aan de zijde van de jachthaven. Dit

het centrum van Brugge. Zelfs een baken als

dit niet mogelijk waardoor het werd uitgelijnd

kent een uitbreiding op de zevende verdie-

een vuurtoren, waarmee de meeste havens

met de boulevard. Als een gevolg daarvan

ping waar verder nog sanitair en technieken

of dorpen aan zee zijn uitgerust, ontbreekt.

besloot Salens Architecten twee verdiepin-

een plaats kregen. De combinatie van al deze

Met dit gebouw willen we die suggereren en

gen lichtjes te draaien richting het waterplein.

functies maakt het een zeer levendig en warm

de link tussen Brugge en Zeebrugge opnieuw

Daardoor zoeken die terug een relatie met

gebouw, doorheen alle tijdstippen van de dag,

versterken. De handelslieden van vroeger zijn

de jachthaven. Het gebouw wordt op het ge-

jaar in jaar uit waarmee het gebouw haar rol

immers de toeristen van vandaag; waarmee

lijkvloers gekarakteriseerd door dramatisch

als publieke katalysator vervult. Mocht dit lou-

de vergelijking met het belfort ook inhoudelijk

overhellende luifels om een uitnodigende

ter als cruise terminal zijn opgevat, is er een

opgaat'

ontvangst aan de bezoekers te bieden.

aantal maanden van het jaar nauwelijks tot geen activiteit. Dat zou een gemiste kans zijn bij het valoriseren van de jachthaven.

Vandaar dat de vorm van de ABC toren ook

De cruise terminal bevindt zich logischerwij-

uit een bredere sokkel bestaat met daarop

ze op het gelijkvloers. Die staat via een grote

een smallere toren. De uitwerking verwijst

vide in nauw contact met de eerste verdieping

De moeilijkheid bij het samenbrengen van

naar de klassieke vuurtoren door de ringvor-

waar er een grote event/loungespace is die

verschillende functies in één gebouw is dat de

plan

150


afzonderlijke partijen er elk hun waarden en

Zowel het solide karakter als de verfijning zijn

normen in vertaald willen zien. Dit komt zowel

verenigd in die kolommen die telkens een

terug in de vormentaal als in de materialisa-

andere afschuining kennen. Een huzarenstuk

tie. De integratie van de diepe kolommen in

om die ter plaatse te metsen en gerealiseerd

rode baksteen doen denken aan het uitzicht

met een afgeschuinde maatsteen die gespie-

van het belfort. Brugge is nu eenmaal een

geld werd om een prijsefficiĂŤnte oplossing

bakstenen stad en om die reden wou Salens

te bieden. Een klassieke techniek hier toege-

Architecten absoluut de warmte van bak-

past op een hedendaags gebouw. Door de

steen in Zeebrugge brengen. Op die manier

baksteen op die manier te gebruiken, krijg je

geef je de indruk van een publiek gebouw dat,

enerzijds een interactie van materialen met

net als het belfort in Brugge, als het nieuwe

het dorp en voel je anderzijds de aanwezig-

centrum van Zeebrugge kan fungeren. Wan-

heid en warmte ervan ook sterk binnenin het

neer je schuin op het gebouw kijkt, zorgen de

gebouw. Een andere uitdaging op het vlak van

diepe kolommen voor het uitzicht van een

stabiliteit en technieken, was het draaien van

massieve toren. Anderzijds is de haven en het

twee verdiepingen richting het water met een

zicht op de zee essentieel. Vandaar dat je zo

heel dun vloerpakket. Deze realiseerde Salens

goed als door het gebouw kan kijken als je er

Architecten met nagespannen beton. Die ver-

recht voor staat.

schillende knikken zorgen er bovendien voor


+1

+0

3. 5.

4.

6. 4.

2.

7.

8.

9.

1.

3.

1. 2.

1. 2. 3. 4.

Wachtzone voor shuttle Inkom kantoor Shop CruiseTerminal

5. 6. 7. 8.

Inkom CruiseTerminal Bagage Technische ondersteuning Technische ondersteuning

9.

1. 2. 3. 4.

Technische ondersteuning 0

10

Zaal Eventruimte Vestiaire Keuken - Catering

Niveau 0

10

0

Niveau +1 +4

+3

1. 1.

1.

Kantoor A

1.

Niveau +3

0

10

Kantoor A

Niveau +4

0

10

dat je zelfs vanop het terras aan het bezoe-

Het was een uitdaging om die verschillende

stenaar bracht spontane interpretaties op de

kerscentrum dat zich aan de achterkant van

flows ineen gepuzzeld te krijgen. Zeker het

zee aan op de kolommen in het restaurant,

het gebouw bevindt, toch contact hebt met

gelijkvloers met de cruise terminal die op

maar het masterpiece is zonder twijfel ‘The

de haven. Door op de vier hoeken van het

het gebied van technieken veel wegheeft van

Unloved’, het kunstwerk van Ellen Harvey dat

gebouw telkens glas op glas te plaatsen, ga-

een mini luchthaven. In de centrale balk zijn

in de inkomhal mee vorm geeft aan de eerste

randeer je unieke doorzichten en komen de

security, douane en politie voorzien die op die

indruk van de toeristen. Niet in het minst door

speciale hoekkolommen, waarmee het vak-

manier zowel contact hebben met mensen

dit te herhalen aan de buitenzijde in de vorm

manschap van de aannemer in de verf wordt

die inchecken als met zij die uitchecken en

van een kopie in spandoek. Liefst 23 meter

gezet, volledig tot hun recht. Een verwijzing

met een minimum aan personeel toch een

lang kon het in het Groeningemuseum nooit

naar de eerste cruise schepen vinden we te-

mooi overzicht kunnen houden. De kantoren

als dusdanig vertoond worden. Dit gigantische

rug in het gebruik van messing en hout in de

zijn verbonden met een aantal vides maar

schilderij dat de artiest maakte op basis van

grote inkomhal en het restaurant. Kleuren die

hebben op elke verdieping steeds contact

een luchtfoto van Brugge illustreert mooi de

bovendien terugkomen in de terrazzovloer.

met wat er zich buiten afspeelt: de activiteit

verbinding tussen Brugge en het water (de Zee

in de haven, de open zee met het aan- en

via het Boudewijnkanaal) waarmee dit schilderij

Een andere complexiteit in het gebouw zijn de

afvaren van cruiseschepen, het dorp van Zee-

nauw aanleunt bij de conceptuele opvatting

drie verschillende stromen. Instroom van crui-

brugge en op grotere hoogte ook de torens

van het gebouw.. Het mag duidelijk zijn dat de

se passagiers met een beveiligde zone mocht

van het Venetië van het Noorden. Een boei-

ABC toren klaar is om een blijvende indruk na

er zich iets voordoen. Anderzijds de passage

end schouwspel dus, waar je je ook bevindt.

te laten. Een goede bij de toerist en één vol trots bij de inwoners van (Zee)Brugge.

van het kantoorpersoneel waarvoor eveneens een aparte ingang moest voorzien wor-

De verwijzing naar en de link met Brugge

den en tenslotte de bezoekers van het res-

wordt verder ook gemaakt binnenin door

Tekst: Sam Paret

taurant, bezoekerscentrum en cruisegebouw.

de integratie van kunst. Een lokale graffitikun-

Foto's: Tim Van De Velde

Salens Architecten Kolenkaai 68 – 8000 Brugge t. 050 444 000 info@salensarchitecten.be – www.salensarchitecten.be

plan

152


Sileghem & partners

Bekaert HQ : respect voor de roots

Staaldraadproducent Bekaert stond voor een

wel voldoende afgescheiden ruimtes zijn waar

belangrijke keuze: een nieuwe locatie vinden

de werknemers ongestoord kunnen telefone-

ofwel de troeven van de bestaande site in

ren of overleggen. En ondanks de niveauver-

Zwevegem aanwenden. Het werd een dub-

schillen binnen het bestaande gebouw en de

bele keuze voor dit laatste: niet alleen besliste

vereiste uitbreiding, moesten alle teams elkaar

het bedrijf om zijn hoofdkantoor te behou-

snel kunnen vinden via vlotte horizontale en

den op de plek waar ooit alles begon, het

verticale scharnierpunten tussen de verdie-

koos er bovendien voor om de geest van de

pingen en de gebouwen.

oorspronkelijke site ten volle uit te spelen.

Het project werd gerealiseerd in samenwerking met interieurarchitect Patrick Deknock.

Architectenbureau Sileghem & Partners kreeg het ontwerp van dit ambitieuze project toe-

De oorspronkelijke site en de omgeving

gewezen, waarbij het een aantal spelregels

Bekaert besliste dus om terug te keren naar

meekreeg die Bekaert na uitgebreid intern

haar oorspronkelijke site in Zwevegem. De af-

overleg had vastgelegd. Zo wilde het graag

gelopen jaren lag het hoofdkantoor in Kortrijk,

landscape-bureaus om de werknemers opti-

met bijkomende kantoren en een productie-

maal te laten samenwerken maar moesten er

vestiging in Zwevegem.

plan

154


Deze oorspronkelijke site dateert al van het

en het kasteeltje) terug tot hun volle recht

Te beginnen bij het oorspronkelijke gebouw,

begin van de 20de eeuw. Gaandeweg werden

komen.

een complex in neogotische stijl dat vorige

er productieplekken bijgebouwd en werden

Op vandaag is de nieuwbouw in gebruik ge-

eeuw tweemaal in de diepte werd uitgebreid

ook de kantoorgebouwen steeds uitgebreid.

nomen, zijn de neogotische gebouwen inte-

en hierdoor niveauverschillen kent tussen de

Los van de productiegebouwen bestond de

graal gerenoveerd en zijn de afbraak van de

verdiepingen. De zware betonnen kolommen

site uit het “kasteeltje”, de oorspronkelijke

gebouwen uit de jaren ‘60 en de realisatie

op het gelijkvloers verraden de leeftijd van

woning van de familie Bekaert. 50 m verder

van het park rond het kasteeltje gepland voor

het gebouw, maar werden door de architect

bevond zich het eerste stenen fabrieksge-

volgend jaar.

bewust zichtbaar gelaten als onderdeel van de lounge, het ontvangstgedeelte. Het resul-

bouw in neogotische stijl, dat in de loop der jaren twee keer werd uitgebreid en dat in de

Samengaan van traditie en efficiëntie

taat is een constant spel tussen moderne en

jaren ’60 door een “tussengebouw” verbon-

In de kantoorgebouwen worden een kleine

klassieke elementen die elkaar op elk moment

den werd met het kasteeltje. Het resultaat

200 personen tewerkgesteld. Bekaert koos

uitdagen, bijvoorbeeld door de pastelkleuren

was dus een amalgaam van gebouwen, zowel

ervoor om hen de meest moderne voor-

die hier en daar een luchtig alternatief vor-

qua stijlen als qua afmetingen.

zieningen te bieden, in de vorm van land-

men voor de zware industriële elementen.

In de nieuwe visie komt het kasteeltje, na af-

scape-bureaus en moderne vergaderzalen.

Een mooi bewijs voor deze bijna speelse

braak van de bestaande kantoorgebouwen uit

Tegelijk moesten de structuur en het karakter

wisselwerking tussen traditie en moderniteit

de jaren 60, terug vrij te staan in een park.

van het bestaande gebouw bewaard blijven

wordt geleverd door een trappencomplex

Door een nieuwbouw met nieuwe inkom te

en moest het gloednieuwe kantoorgebouw

met een trapslede die licht gedraaid staat ten

voorzien op de locatie van de afgebroken fa-

naadloos aansluiten bij het bestaande com-

opzichte van de andere trappen en van het

brieksgebouwen en dit te koppelen aan het

plex. Een uitdaging die Sileghem & Partners

gebouw zelf. Niet alleen lost de architect hier-

bestaande neogotische gebouw, kon een

niet uit de weg ging en die het met vrij een-

mee een groot deel van de niveauverschillen

nieuwe hedendaags kantoorcomplex gere-

voudige materialen en zonder overdreven

op tussen de verschillende delen van het ge-

aliseerd worden waarbij de waardevolle his-

kosten omtoverde in een indrukwekkend

bouw en tussen de verdiepingen, maar tege-

torische elementen (het neogotische gebouw

resultaat.

lijk vormt het een perfecte illustratie van de

plan

156


wisselwerking tussen traditie en moderniteit.

niet ondergronds, wat de architect toeliet

ontvangstruimte. Los van de pure onthaal-

Op het eerste zicht lijkt het geen evidentie

om de kosten van het gebouw te beperken.

functie functioneert het inkomgebouw ook

om de klassieke industriële structuur van het

Dankzij de metalen lamellen in cortenstaal

als scharnier tussen de twee hoofdvolumes.

gebouw, met al zijn vrijstaande kolommen,

aan de buitenkant, die aan het glazen inkom-

Door zijn alzijdige transparantie zowel naar

te combineren met moderne landscape-

partij tussen het oude en het nieuwe gebouw

buiten als naar de aanpalende binnenruimtes,

bureaus. Toch slaagt de architect erin om

in de hoogte worden overgenomen, valt het

worden beide functies (onthaal- en scharnier-

bijvoorbeeld de vergaderboxen of de kasten

bovendien amper op dat zich hier een parking

functie) perfect ingevuld. Langs de voorzijde

op te stellen in functie van deze steunpunten.

bevindt.

ontvangt het gebouw zijn gasten via een grote

Een indeling die er tegelijk voor zorgt dat alle

De betonnen structuur met paddenstoelvloe-

raampartij, terwijl de gasten aan de achterzijde

nadelen van landscape-bureaus handig worden

ren loopt consequent door van de parking

via identieke raampartijen uitkijken op de

weggewerkt (akoestiek, gebrek aan privacy

op het gelijkvloers tot de tweede verdieping.

groenplaats. Bevloering en gevelafwerking

of aan aparte ruimtes, …).

Ook hier kolommen die de ruimtes onder-

lopen naadloos door van binnen naar buiten

Aan de overkant van dit “oude” complex

breken maar steeds geïntegreerd worden in

Ook in de andere richting biedt het op elke

werd een extra kantoorgebouw gerealiseerd.

de indeling van de open bureaus en zo de

verdieping een transparante verbinding tus-

Alhoewel het hier om een nieuwbouw gaat,

rationele functionaliteit van de architectuur

sen het oude en het nieuwe gebouw. Aan de

blijft het authentieke karakter van de site ge-

onderstrepen.

kant van het oude gebouw bevindt men zich

respecteerd. De parking bevindt zich op het

Beide gebouwen staan met elkaar in verbin-

meteen in de loungeruimte, de personeels-

gelijkvloers van dit nieuwe gebouw en dus

ding via de dieper gelegen volledig beglaasde

cafetaria en de evenementenruimte voor


107

2.

91

105 104

67

49

90

68

50

92

106

69

93

70

94

108

71

109

110

1.

48

kar

65

88

TERRAS

47

LIFT

kar

89

66

kar

44

86

63

45

87

64

46

zitbank

postvakjes

vestiaire

LIFT

85

62

3. 6 7

81

58

38

5

4.

82

59

39

4

83

60

40

41

61

84

42

43

R E F.

lockers +

9

101

10

3

zitbank

34

78

55

35

102

5.

79

56

36

2

8

103

80

57

1

37

zitbank

100

11

99

12

40

98

13

39

15

17

37

43

95

28

72

42

29

16

38

zitbank

96

73

haag

14

41

30

51

97

74

31

52

75

32

53

76

33

77

54

zitbank

zitbank

18

35 34

AT

31

32

47

19

9.

33

46

6.

RA

48

16

15

14

13

12

9

11

49

24

EG

25

20

22

18

29

21

7

6

8

5

4

3

2

19

1

20

28

OT

27

26

23

50

EM

21 20

7.

1. Keuken 2. Resto 3. Onthaal 4. Lounge 5. Parking personeel 6. Meeting rooms 7. Parking bezoekers 8. Fietsenstalling 9. Kasteeltje

ST

22

10

23

30

24

25

26

8.

45

27

44

36

haag

17

BEKAERTSTRAAT

presentaties of ontvangst van bezoekers van

aan de trapleuningen in witte metalen pijlers

marmerkorrels, een uniek Zwitsers product

de showroom op de verdieping. De levendige

in combinatie met de tegels die aan de muur-

dat zowel qua akoestiek als qua warmtegelei-

sfeer van deze ruimtes straalt dankzij de

zijde van de trappen tot op een meter hoogte

ding uitstekende prestaties levert.

transparantie van het tussengebouw uit naar

boven elke traptrede doorlopen enerzijds

De gevel- en dakbedekking zijn afkomstig van

de rest van het gebouw. De ontvangstruimte

en aan de eerder genoemde pastelkleuren

Wienerberger. In het geval van de gevel gaat

is als het ware het centrum van een druk

en glaspartijen anderzijds. Dergelijke details

het om de Terca Milosa Hoornbloem, terwijl de

dorpsleven waar spontane ontmoeting en

illustreren de wisselwerking tussen de oude

donkere dakpan de Koramic Stormpan 44 is

co-working deel uitmaken van het kantoor-

industriële sfeer en de efficiëntie van een

in geglazuurde leikleur. Deze combinatie zorgt

leven.

modern kantoorgebouw.

voor een warme en authentieke uitstraling.

De plafonds van het gebouw daarentegen

Het resultaat is een modern gebouw dat be-

Materialen onderstrepen het industriële

vormen wel een technisch huzarenstukje.

antwoordt aan de meest moderne eisen op

karakter

Voor de verwarming en koeling van de nieuw-

het vlak van efficiëntie, privacy en akoestiek

Qua afwerking koos de architect voor vrij

bouw werd gekozen voor betonkernactive-

en dat tegelijk een sterke industriële sfeer uit-

simpele

ontvangstruimte

ring. In deze optiek kon niet gewerkt worden

ademt en zo perfect weerspiegelt waar een

bestaat uiteraard langs de vier zijdes uit vrij

met verlaagde plafonds. Nochtans was een

onderneming als Bekaert voor staat.

grote glasstructuren of open doorgangen,

goede akoestiek vereist in de landscape en

maar in de gebouwen zelf zien we vrij klas-

genoot de oplossing met baffles niet echt de

sieke materialen. Een keuze die juist de eer-

voorkeur. Uiteindelijk werd er gekozen voor

der genoemde wisselwerking tussen traditie

een specifiek akoestisch geleidend plafond dat

Tekst: Arjan Kwakkenbos

en moderniteit benadrukt. Denk bijvoorbeeld

afgewerkt wordt met een bepleistering van

Foto's: Klaas Verdru

materialen. De

Sileghem & partners Winkelstraat 2 – 8550 Zwevegem t. 056 75 86 00 info@sileghem.be – www.sileghem.be

plan

158


De sterkste in de kleinste ruimtes Is er in je keuken weinig ruimte voor een dampkap? Venduro biedt de oplossing met de nieuwe RA-SMALL, een model met een inbouwdiepte van slechts 30 cm. De RA-SMALL maakt deel uit van het Venduro-assortiment inbouwrandafzuigingen en is verkrijgbaar in drie verschillende uitvoeringen (RVS, wit gelakt of zwart gelakt) en in twee breedtes (80 of 110 cm).

Voor meer inspiratie en een verdeler in uw buurt: venduro.be


Stéphane Beel Architects

Hedendaagse dialoog met historische context blaast museum nieuw leven in Hoe ga je als architect om met een project

Afrika. De plek bij uitstek dus die ons doet

dat niet alleen een beschermde site behelst

herinneren aan het koloniale verleden.

maar wiens geschiedenis bovendien beladen

Op deze site bevinden zich gebouwen uit

is? Dat is de vraag die Stéphane Beel Archi-

verschillende perioden: het eerste museum

tects zich stelde tijdens het wedstrijdontwerp

was het Koloniënpaleis dat er kwam naar aan-

voor de renovatie en uitbreiding van het

leiding van de wereldtentoonstelling in 1897

Koninklijk Museum voor Midden-Afrika. Respect-

toen ook de Franse tuin werd aangelegd. In

vol en nederig enerzijds, maar anderzijds ook

1910 realiseerde architect Charles Girault het

door in dialoog te treden. En die dialoog voe-

museumgebouw en in aanloop van Expo ’58

ren ze zowel bovengronds als ondergronds.

kwam er nog het CAPA-gebouw bij, het ‘Centre d’Accueil du Personnel Africain’ dat later om-

Je kan niet anders dan dit project kaderen in

gebouwd werd tot een bijkomend onder-

een breed historisch perspectief. Het muse-

zoekscentrum en archief.

um werd destijds opgericht op initiatief van

Toen Leopold II destijds zijn huisarchitect

Koning Leopold II als propaganda-instrument

Charles Girault met dit project belastte, was

voor zijn persoonlijk avontuur in Congo. Na

dat om nieuwe gebouwen te maken om de

zijn dood werd het verder ontwikkeld tot

intussen groeiende collecties uit Congo te

museum en onderzoeksinstituut over Midden-

kunnen exposeren. Charles Girault werkte

plan

160


een masterplan uit voor wat de Cité Colo-

worden. De poort naar de site, het Koloniën-

destijds een as van Brussel naar Tervuren

niale zou moeten worden: rondom de Franse

paleis, werd vrijgemaakt om als dusdanig te

aanleggen met toegang naar de site via de

tuin voorzag hij een nieuw museumgebouw,

kunnen fungeren. Dit wil zeggen met behoud

Tervurenlaan waarbij alle bezoekers door

een congres- en documentatiecentrum en

van de feestzaal en aangevuld met een media-

het indrukwekkende neoclassicistische Kolo-

een wereldschool. Enkel het museumgebouw

theek en congrescentrum. Het museum ten-

niënpaleis hun intrede maakten op de site

werd gerealiseerd.

slotte, dat uitgebreid diende te worden met

en van daaruit de monumentale tuinen en

De collectie kende door de jaren heen een

ruimte voor tijdelijke tentoonstellingen, moest

andere gebouwen konden ontdekken. Dit

verdere uitbreiding maar door een gebrek

terug puur als museum beschouwd kunnen

was voor Stéphane Beel Architects dan ook

aan plaats op één centrale plek raakte die ver-

worden. Dat betekent dat er meer te zien

een belangrijk vertrekpunt voor fase 1 van

snipperd over de hele site. Het KMMA drukte

moest zijn van de permanente collectie dan

het masterplan, namelijk de uitbreiding van

de wens uit om opnieuw een internationaal

de slechts 4% die getoond werd. Secundaire

het museum en de inplanting van het nieuwe

toonaangevend museum en onderzoeksinsti-

museumfuncties werden dus ondergebracht

onthaalpaviljoen.

tuut over Midden-Afrika te worden en formu-

in een nieuwbouw. Project-architect Maarten

Door dit te plaatsen tussen het Koloniënpa-

leerde daarom in 2006 een wedstrijdvraag. In

Baeye van Stéphane Beel Architects behan-

leis en het vroegere museumgebouw wordt

zijn ontwerp greep Stéphane Beel Architects

delde ook de vraag naar ruimte voor dialoog

de lange inplantingsas van de museumgebou-

van terug naar het originele masterplan van

en discussie. Een actueel museum moet ver-

wen versterkt. Het werd minutieus uitgelijnd

Charles Girault. Het was voor hen immers

der kijken dan naar enkel het verleden. Het

met de voorgevel van het museumgebouw

van belang om van de site terug één ge-

moet ook het hedendaagse Afrika belichten.

en ligt pal op de grens tussen de Franse tuin

heel te maken, waarbij elk gebouw terug zijn

Die functie zagen ze eveneens beter tot haar

en het Drevenpark rond het Koloniënpaleis.

eigenheid krijgt.

recht komen in een nieuwe setting dan in een

Het gebouw straalt in alles vernieuwing uit,

Ze besloten de functies te gaan bundelen.

gebouw dat door zijn feestarchitectuur sterk

geambieerd door het KMMA. Bovendien zorgt

Bij het CAPA-gebouw dat als kenniscentrum

aan het verleden herinnert.

het door haar positie en uitstraling voor een

dient, voorzien ze een toren waarin collecties

Ook de toenadering van de site wilden ze

minimale impact op de beschermde omgeving.

in ideale omstandigheden bewaard kunnen

in ere herstellen. Daarvoor liet Leopold II

De verbinding tussen het onthaal en het

plan

162


museum gebeurt ondergronds. Op die ma-

renoveerd en gerestaureerd met toevoeging

ken van het restaurant. Deze nieuwbouw is

nier slaagde StĂŠphane Beel Architects erin het

van alle nieuwe technieken die uitgekiend

opgevat als transparant venster op de waar-

museum uit te breiden zonder extra impact

en onzichtbaar zijn ingewerkt. Onder meer

devolle omgeving. Op het gelijkvloers kijken

op de omgeving uit te oefenen. 70% van de

dankzij een dubbele glazen wand achter het

het nieuwe onthaal en de museumshop uit op

uitbreiding bevindt zich nu ondergronds waar-

bestaande schrijnwerk, kreeg dit gebouw een

het park. Op de eerste verdieping genieten

door ook energetisch alles in balans is. Enkel

verbeterde schil zonder afbreuk te doen aan

restaurantbezoekers een panoramisch zicht

lage betonnen elementen zoals een vluchttrap

het monument en zijn intrinsieke waarde. Het

op de Franse tuin en het museumgebouw.

of een podium op het terras van het onthaal-

gebouw vertelt al een verhaal en daarom

Geaccentueerde schuiframen in de gevels

paviljoen zijn een verwijzing naar wat zich er-

werd het uitzicht zo intact mogelijk gehouden.

maken een kader voor het belangrijkste zicht,

onder afspeelt. In dezelfde beweging stellen ze

De natuursteen buitenmuren, de met mar-

namelijk van binnen naar buiten. Aardig detail in

zich nederig op ten aanzien van het (contro-

mers beklede binnenvloeren en -wanden, de

materialisatie is de recuperatie van de bomen

versiĂŤle) verleden. De toenadering gebeurt nu

parketten, de stucwerk plafonds en de muur-

die gerooid moesten worden. Daarmee is na-

niet meer via de statige inkom langs de grote

schilderingen: allen werden ze met zorg gerei-

melijk fineer gemaakt waarmee het meubilair

rotonde vooraan het gebouw, maar via de ca-

nigd en gerestaureerd waar nodig.

werd bekleed.

tacomben langs de -1. Die herinterpretatie is

Het onthaalpaviljoen is opgebouwd in staal-

Ook ondergronds is zicht en licht van cruciaal

de kritische kanttekening van de architect bij

structuur en maximaal beglaasd. Het kent

belang. Langs het paviljoen werd een Engelse

de oorspronkelijke architectuur.

een ter plaatse gestort zwart betonnen vo-

koer voorzien met witte betonpanelen die

Om het energiepeil in evenwicht te hou-

lume achteraan waarin alle verticale circulatie,

het licht katalyseert. Daardoor heb je in de

den, werd het museumgebouw volledig ge-

sanitair en ventilatiekoker zit. Net als de keu-

lange, publieke gaanderij nooit het gevoel tien


Niveau 0

meter onder de grond te zitten. Het pronk-

de toegang naar het licht en de ingang van

hun oorspronkelijke positie. Hierdoor blijven

stuk hier is de enorme prauw die de over-

het museum. Van laag naar hoog krijg je een

ook de originele zichtassen in het gebouw

gang van onthaal naar museum begeleidt.

terrazzovloer die gradueel mee evolueert van

intact.

Langs drie tijdelijke tentoonstellingszalen heen

wit over grijs tot bijna zwart.

Ook aan de allerkleinsten is gedacht. De kin-

vaar je als het ware naar de verdiepte bin-

De overgang van nieuw naar oud gebeurt

derateliers, die voorheen weggestopt zaten

nenkoer van het echte museum. De tijdelijke

via een nieuwe open trap die onderlinge

op zolder, zijn naar de fundamenten van het

tentoonstellingsruimtes blinken uit in functio-

doorzichten biedt tussen de gebouwen en

gebouw verhuisd. Dichtbij het muziekatelier,

naliteit. Ze kunnen zowel opgedeeld worden

waarlangs de museumbezoeker tweemaal

maar dan aan de voorzijde waar ze recht-

in een auditorium en twee afgescheiden zalen

passeert. Op dit niveau van de verdiepte

streeks daglicht genieten en contact hebben

als dat ze door een mobiele en pivoterende

binnenkoer start de permanente referentie-

met de Franse tuin. De zolder werd heringe-

wand omgevormd kunnen worden tot één

tentoonstelling waar de geschiedenis van het

richt als landschapskantoor. Met deze afron-

grote tentoonstellingszaal. Een parallel logis-

instituut en het museum en ook de positie

ding van de eerste fase breekt een nieuw

tiek circuit bevindt zich aan de andere kant

en de activiteiten van het KMMA op vandaag

tijdperk aan voor het museum dat hopelijk als

en loopt tot in de kelders van het museum

worden toegelicht. Voor de scenografie is

katalysator kan dienen voor de verdere nood-

door waardoor de circulatie strak gescheiden

maximaal ingezet op het hergebruik van be-

zakelijke fases van het masterplan. De dialoog

is en werknemers gemakkelijk nieuwe ten-

staande vitrines aangevuld met een modulair

met de site is alvast ingezet, hopelijk blijft het

toonstellingen kunnen voorbereiden zonder

systeem van platformen om ook een nieuw

gesprek gaande.

bezoekers te storen. Tot hun parcours be-

verhaal te kunnen vertellen op een moderne

hoort uiteraard de laad- en loszone met een

manier. De originele vitrines werden gerestau-

gigantische goederenlift om grote objecten te

reerd en uitgerust met een technische sokkel

kunnen herbergen, de technische zone en de

en een plafond met daarin verlichting inge-

Tekst: Sam Paret

stockageruimte. Ook de materialisatie begeleidt

werkt. Nadien werden ze teruggeplaatst op

Foto's: Luca Beel

Stéphane Beel Architects Poel 15 – 9000 Gent t. 09 269 51 50 mail@stephanebeel.com – www.stephanebeel.com

plan

164


KMMA Tervuren - Stéphane Beel Architects | Foto © Luca Beel

ARCHITECTS KNOW WHY

STAAL VORMT DE ESTHETISCHE BASIS WAAROP U VERDER BOUWT Jansen VISS is al bijna 50 jaar een begrip in de architectuur. Dankzij de aantrekkings kracht van uitzonderlijke mechanische eigenschappen die een hoge belasting en groot draagvermogen mogelijk maken, hebben wij aan iconische projecten kunnen meewerken. Door recent onderzoek is ook nog gebleken dat het duurzame karakter van stalen vliesgevels de circulaire economie ten goede komt. Jansen VISS behaalde de beste LCA score in de markt en dus ook DUBO keur. Zo kan de archi tect of opdrachtgever meerdere eisen in één gevel verenigen. Optimaal hergebruik, akoestische eisen, strenge thermische isolatie eisen en brandweerstand worden probleemloos geïntegreerd, zonder dat de esthetiek in het gedrang komt. Samen met archi tect en opdrachtgever grenzen opzoeken en verleggen. Dat is en blijft onze passie.

by ods www.ods-jansen.com


Stijn Goethals

De kracht van innovatie

IC Grote Beer. Dat is de klinkende naam van een

er welkom en kunnen er genieten van de

even opmerkelijk kantoorgebouw. Enerzijds

verschillende faciliteiten. Regelmatig worden

verwijst de naam naar de locatie, de gemeente

er ook bedrijfsevents en opleidingen georga-

Beernem, en anderzijds naar het gelijknamige

niseerd zodat de verschillende bedrijven de

sterrenbeeld. Het nieuwe innovatiecentrum

mogelijkheid hebben om te connecteren.

wil immers een baken zijn voor elk sterren-

“De multifunctionaliteit van het gebouw was

bedrijf dat haar activiteiten wil ontwikkelen

duidelijk een belangrijke topic bij het uitden-

en internationale ambities wil realiseren. Het

ken van het concept”, legt de architect uit.

ontwerp en de creatie ervan is van architect

“Omdat de bouwheer ook de nadruk legde

Stijn Goethals uit Veurne.

op het ontmoeten en het netwerken was het belangrijk om, naast de businessunits, ook

Verticale stapeloefening

enkele gezamenlijke ruimtes te voorzien”.

IC Grote Beer richt zich op innovatieve bedrij-

De grootste uitdaging was evenwel om op

ven voor het huren van kantoorruimte, verga-

een oppervlakte van 2250 m² toch een vijftig-

derzalen of event ruimtes. Centraal hierin staat

tal parkeerplaatsen en honderdtal ingerichte

de bewuste keuze voor het slim en ecologisch

werkplekken te creëren. Al snel werd duidelijk

gebruik van technologieën. Ook starters zijn

dat, gezien de compactheid van het terrein en

plan

166


het uitgebreid programma van een innova-

een volledige zijde in glas, wat zorgt voor

duurtijd van de werken te beperken, werd

tiecentrum een verticale stapeloefening zich

een overvloed aan natuurlijk licht in de werk-

overgestapt op een staalstructuur. Dat zorgde

opdrong. “Door in de hoogte te bouwen met

ruimten en een buitengewoon gevoel van

ervoor dat het gebouw kon afgewerkt wor-

een opeenstapeling van modules konden we

openheid en transparantie aan de buitenkant.

den in 11 maanden, een recordtijd.

goochelen met het aantal vierkante meters en

Om deze transparantie nog extra kracht bij

Een centrale betonnen kern verzekert even-

het maximale uit het gebouw halen”, duidt hij.

te zetten werd een nieuw gevelsysteem van

wel de stijfheid en de stabiliteit van het ge-

Het vier verdiepingen hoge gebouw is dan

Schüco geïmplementeerd dat een minimum

bouw. Hierrond werden de publieke delen

ook een van de hoogste in de regio en valt

van het frame laat zien bij het openen van

gecentraliseerd zoals de lift, toiletten, trap,

niet alleen op door zijn hoogte, maar ook

het raam. De draaivleugels zijn op een volledig

koffiehoek, enz. Daarrond werd dan een stalen

door de originele blokkenstructuur.

onzichtbare manier verwerkt in de profielen

constructie opgezet die ook een positieve

Uitkragingen op verschillende niveaus zorgen

waardoor je uiterlijk geen verschil ziet tussen

invloed had op de uitkragingen doordat die

voor maximale werkruimte op een beperkte

een vaste beglazing en een te openen venster.

op die manier veel lichter konden uitgevoerd

site. Dit schept dan ook weer extra ruimte

Op die manier werd ook de regelmaat van de

worden.

op het gelijkvloers voor parking en passage.

frames in de glazen gevels gerespecteerd en

Het hele gebouw werd op een betonnen sok-

De grote luifels fungeren voor een stuk ook

zijn openingen haast niet zichtbaar. Dit nieuwe

kel geplaatst. Dat geeft niet alleen een grotere

als natuurlijke zonwering, waardoor je een le-

vliesgevelsysteem FWS 60 CV (Concealed Vent)

beleving in de inkomhal, maar is ook een must

vende gevel krijgt die voortdurend verandert

past dus ook weer helemaal in het innovatief

op vlak van inbraakbeveiliging. De sokkel zorgt

naargelang de positie die je inneemt en de

verhaal. De Grote Beer is trouwens het eer-

als het ware voor een veilige buffer die het ge-

verschillende weersomstandigheden.

ste gebouw in België dat met dit systeem van

lijkvloers, met de grote glaspartijen, beveiligt.

Schüco werd gebouwd. Efficiënte indeling

Optimale transparantie De wens van optimale transparantie was van

Betonnen kern

De vormgeving is rechtstreeks uitgevloeid

bij het prille begin van het project groot. De

Oorspronkelijk was het de bedoeling om met

uit de verschillende functies waaraan het

opeengestapelde ‘boxen’ bevatten daarom

een betonstructuur te werken, maar om de

gebouw moest voldoen. Het verhaal van de

plan

168


volumes werd dan ook naar binnen getrok-

palende bistro met terras werkt een bestui-

de louvres aan de ene zijde van het gebouw.

ken, net als het lijnenspel dat zich ook binnen

ving tussen de verschillende bedrijven in de

Deze combinatie staat haaks op de typische

voltrekt en als het ware ĂŠĂŠn uniteit met de

hand. Het gebouw is verder volledig onder-

traditionele betonnen en aluminium wanden

buitenkant vormt.

kelderd en voorziet opslagruimte en toegang

die we heel vaak zien terugkeren in andere

Naast de werkunits en vergaderruimten

tot een logistieke zone.

kantoorprojecten en eerder een strakke, harde look beogen. Ook voor het interieur werd

waren er een aantal elementen die zeker aanwezig moesten zijn. Zo zorgt een ruime

Een academisch, huiselijke stijl

aandacht besteed aan deze huiselijke beleving.

inkomhal met een balie voor een warm wel-

Qua stijl wou de bouwheer geen standaard

De gemeenschappelijke ruimtes werden in-

kom. Ook een labo en demoruimte, waar

bedrijfsgebouw, maar streefde hij een acade-

gericht in een moderne, maar toch warme

bedrijven bepaalde proefopstellingen kunnen

mische, huiselijke stijl na. Dat werd op archi-

stijl. De bistro op de bovenste verdieping met

opzetten, is voorzien. Een volledige verdieping

tecturaal niveau vertaald in ondermeer de

loftallures maakt het er heel aangenaam ver-

werd vervolgens uitgewerkt met kantoor- en

gevelbepleistering en de koperkleurige raam-

toeven en laat er je overigens genieten van

vergaderruimte speciaal voor startups en

kaders. Voor de gevelbepleistering werd

een weids zicht op de bossen van Beernem.

op de bovenste verdieping tenslotte bevin-

gekozen voor crepi wat visueel heel zacht

In nauwe samenwerking met Inofec en de

den zich twee grote opleidingszalen die met

overkomt. De koperkleur komt terug in de

bouwheer werden de meubels zorgvuldig uitge-

mekaar verbonden kunnen worden. De aan-

raamkaders, maar ook in de balustrades en

kozen zodat het algemene plaatje volledig klopt.


KELDER

N R55

R55

+15.55

Niveau -1

Niveau 0

Niveau +1

Niveau +2

Niveau +3

Innovation rules

stimuleert niet alleen de productiviteit, maar

eigen beheer op de markt brengt. Ook deze

Niet alleen het gebouw an sich moest innova-

vermindert ook vermoeidheid en bevordert

startup is – hoe kan het ook anders - geves-

tie uitstralen, maar ook het interieur en de de-

het gevoel van welzijn. Ook de louvers aan de

tigd in het gebouw. Of hoe de bestuiving tus-

tails zijn zeker niet alledaags. Dankzij een uniek

buitenzijde worden geregeld via het gebou-

sen verschillende partijen die de bouwheer

gebouwen beheersysteem werd een efficiënt,

wen beheersysteem en weerstation zodat er

vooropstelt, al meteen in de praktijk letterlijk

innovatief en volledig geautomatiseerde werk-

steeds een aangenaam werkklimaat heerst.

wordt toegepast. “Het zit in onze genen om die innovatieve projecten op te zoeken en

omgeving gecreëerd ter ondersteuning van de klanten. Connectify, het technologisch be-

Youneek

zoals je merkt, beperkt zich dat al lang niet

drijf van de bouwheer en allround partner

De innovatieve tentakels grijpen duidelijk

meer tot bouwprojecten”, beaamt de archi-

op vlak van telefonie, IT, security en ‘digital

ver en dat beaamt ook Stijn Goethals. “De

tect-ondernemer.

signage’, bracht de beste high tech snufjes in

bouwheer vroeg me een outdoor meubel te

een geheel samen. Zo werkt bijvoorbeeld alle

ontwerpen voor het buitenterras op de bo-

Het IC Grote Beer verspreidt alvast een po-

toegangscontrole, alarmsysteem, camerabeel-

venste verdieping”, vertelt hij. “Opnieuw zijn

sitieve vibe naar de omgeving en vormt met

den en nummerplaatherkenning samen met

we gegaan voor iets unieks en ongezien. Het

zijn unieke en opvallende uitstraling zelfs een

digital signage waardoor je je telkens mag

strakke en moduleerbaar design past perfect

belangrijke schakel naar het nieuw te ontwik-

verwachten aan een persoonlijk welkom als

op de locatie en is ondertussen geëvolueerd

kelen achterliggend industrieterrein, Beernem

je de inkomhal betreedt. De ledverlichting is

in een nieuwe startup, Youneek”.

Oost.

gekoppeld aan een klok zodat deze, volgens

Het project is een samenwerking tussen de

een voorgeprogrammeerde tijd, de natuur-

architect en de bouwheer die unieke meu-

Tekst: Sandra Wybo

lijke verlichting simuleert. Dit type verlichting

bels voor binnen en buiten van topkwaliteit in

Foto's: Stefan Danschotter

Architect Stijn Goethals Noordburgweg 54 – 8630 Veurne t. 058 62 05 30 info@architectstijngoethals.be – www.architectstijngoethals.be

plan

170


Uniek slank ontwerp voor gevels met een maximale transparantie

Pour une architecture transparente répondant aux plus hautes exigences, il faut plus que de simples grandes surfaces vitrées. La façade doit son allure impeccable à une combinaison de systèmes de profilés sobres et minimalistes. Schüco réussit à concilier les exigences d‘esthétique et de largeurs minimales de profilés avec la façade Schüco FWS 35 PD Panorama Design. La façade en aluminium offre des profilés ultra-minces de 35 mm et respecte cependant les valeurs d‘isolation thermique du niveau maison passive. www.schueco.be/fws35pd-fr

Fenêatres. Portes. Façades.


SVR-ARCHITECTS

Bioscape: spitstechnologie tussen de papavers

Een belangrijk ordeningsprincipe in de archi-

Technologische, economische en maatschap-

tectuur is de typologie. Bij de typologische

pelijke veranderingen brengen ook nieuwe ty-

analyse van een gebouw staan de functie en

pologieën voort. Denk maar aan winkelcentra,

het gebruik centraal. Daarbij wordt ook on-

kantoorgebouwen, …

derzocht hoe die functie en dat gebruik in het gebouw tot uiting komen en in welke maten

Een nieuwe campus met uitstraling

ze de esthetiek bepalen en of er constanten

Tijdens het gesprek met architect Jean-

te definiëren zijn.

Pierre Van Liefferinge van SVR-ARCHITECTS

Bij de typologie school, kerk of bibliotheek kan

uit Antwerpen over Bioscape, een hypermo-

men zich doorgaans een goed beeld vormen

dern gebouwencomplex in de rand van Gent,

van hoe zo’n gebouw er zal uitzien. Ze zijn im-

werd voor mij de lijst met typologieën aange-

mers vergroeid in het straatbeeld en in onze

vuld met een wel heel bijzondere: de bio-in-

culturele en maatschappelijke herinnering:

cubator of het hotellabo.

in de twintigste eeuw kregen steeds meer

SVR-ARCHITECTS stond in voor het volle-

functies en instellingen een eigen organisatie

dige masterplan, vergunningstraject, ontwerp,

met de architecturale vertaling ervan in een

aanbesteding, budgetcontrole tot en met de

gebouw.

inrichting.

plan

172


Om jonge biotechbedrijven te ondersteunen

staan vier individuele labogebouwen – drie

doorheen het project hun weg verderzetten.

in hun ontwikkeling werden vanaf het begin

volledige nieuwbouwvolumes en één ver-

Voor driedimensionale dynamiek zorgen de

van dit millennium bio-incubatoren gebouwd.

bouwd volume - met vier tot zes boven-

verschillende bouwhoogtes van de gebouwen.

SVR-ARCHITECTS, de verderzetting van het ico-

grondse verdiepingen in een zee van wilde

Met hun afgeschuinde kroonlijsten en hun

nische Antwerpse architectenbureau Storme

bloemen asymmetrisch en waaiervormig – als

afgeronde hoeken ‘groeien’ ze in oplopen-

– Van Ranst, kreeg in 2013 onder impuls van

was het van nature – ingeplant. Het ‘hoofd’

de hoogte tot aan de snelweg die achter de

de familie Mariën (Innogenetics) de opdracht

van elk gebouw, met daarin de inkom, de fa-

campus loopt. Hoge bomen en akoestische

de mogelijkheden te onderzoeken voor het

ciliteiten en de trap, scheidt het achterliggend

beglazing beschermen het interieur van de

ontwikkelen van een incubatorproject op een

‘lichaam’ met daarin de labo’s en de kantoren

gebouwen tegen de visuele en auditieve ruis

driehoekig perceel in ‘de oksel’ van het E40/

af van een ruim centraal plein voorzien van

van de omgeving. Door het gebruik van grote

E17 klaverblad, eigendom van de familie en

grote tegels afgewisseld met gras. De keu-

aluminium vlakken, afgewisseld met glas, ogen

de locatie van de eerste gebouwen van In-

ze voor semi-hoogbouw geeft het project

de gebouwen uiterst clean en hoogtechno-

nogenetics.

ademruimte en breekt het totaal met de tra-

logisch. Stroken in gepolijst aluminium lopen

Aanvankelijk leek het een moeilijk terrein te

ditioneel verstikkende sfeer van kantoor- of

horizontaal over de gevels en binden ze als

zijn maar door enkele subtiele ontwerpbeslis-

bedrijfsparken. Het groen sluit naadloos aan

het ware aan elkaar. De glanzende textuur

singen en door zich niet te laten inspireren

op de gebouwen waartussen wandel- en

van de gevel maakt de eerder imposante

door de stereotype karakteristieken van kan-

fietspaden de verbindende factor zijn in een

volumes bijna onzichtbaar of minstens aaibaar.

toor- en industriegebouwen creëerde SVR-

volledig autovrij binnengebied. Het groene

Zowel de lucht als het groen weerspiegelen

ARCHITECTS een harmonieus geheel van be-

aspect van het project wordt nog versterkt

en de grens tussen bebouwd en onbebouwd

bouwde en niet-bebouwde ruimte. Een anti-

door de aanwezigheid van een vijver, een wadi

vervaagt. Het geeft het geheel ondanks z’n

dotum tegen steriele bedrijfsarchitectuur. Een

(alle regenwater blijft op het terrein) en grote

grootsheid toch een menselijke schaal.

innoverende omgeving voor meer dan 400

velden met wilde bloemen en hoog gras. Dat

Alle technieken werden inpandig ontworpen

wetenschappers en researchers.

het concept geslaagd is getuigen de fietsers

en vormen geen esthetisch storende factor

Uitgevoerd in zilverkleurig aluminium en glas

en wandelaars die – zelfs in het weekend –

boven op het dak. In het hoogste gebouw

plan

174


zijn op het gelijkvloers enkele polyvalente en

rekening gehouden met de beperking van de

concept. Het gebouw kan zo met zijn gebrui-

algemene functies voorzien zoals vergaderza-

zontoetreding en de hoge thermische inertie

kers mee evolueren. Die hebben een hoge

len, business lounge met food corner ingericht

van het gebruikte beton zorgt voor een aan-

inspraak in de inrichting en de personalisatie

met ‘zachtere materialen’, kantoren van o.a. de

genaam binnenklimaat.

van de laboratoria en de kantoren. Labo’s,

site manager.

Rijkelijk daglicht, rust, ruimte en uitzicht op

schrijf- of vergaderruimtes en luchtsassen zijn

de groene omgeving is wat je overvalt bij het

in hoge mate individueel bepaald net zoals

Binnen versus buiten

betreden van de gebouwen. Er is duidelijk van

privacy en confidentialiteit zijn gewaarborgd

De verdiepingshoge ramen op het gelijkvloers

binnen naar buiten ontworpen wat zeker de

voor elke gebruiker. Die maakt volgens eigen

trekken die grenzeloosheid door naar binnen

kwaliteit van de buitenruimte niet onderge-

behoefte gebruik van de talrijke labo voorzie-

en ook het cleane karakter – wat uiteraard

schikt maakt. Integendeel. De werkplek moet

ningen zoals gassen, perslucht, meervoudige

voor labo’s en onderzoeksruimtes een ver-

de toponderzoekers en hun medewerkers

en gefilterde luchtventilatie en meer.

eiste is – wordt binnenin weerspiegeld door

ondersteunen in hun inventiviteit en dat doet

In elk ‘hoofd’ bevinden zich telkens brede,

de netheid en klaarte. Naast natuurlijk licht en

ze zeker. Tegelijk moet ze ook faciliteren. Om

uitnodigende trappen achter hoge glazen

transparantie besteedden de architecten bij-

zo veel mogelijk ruimtelijke flexibiliteit toe te

gevels. Daarmee zijn ze niet de typische be-

zondere aandacht aan akoestiek en thermiek.

laten werden kolomvrije plateau’s ontwor-

drijfstrappen die je alleen maar wil ontwijken.

Door de noordwest oriëntatie werd sowieso

pen volgens een logisch uitgekiend modulair

Het zijn ontmoetingsplekken voor de collega’s


binnen en buiten de eigen organisatie. De tijd

In tegenstelling tot het cleane karakter van de

Architectuur, microstedenbouwkundige ingre-

dat onderzoekers ieder apart in een klein,

labogebouwen was de gelaagde aanwezig-

pen en groen verweven tot één coherent ge-

donker labo en weg van de buitenwereld

heid van de natuur en biotechnologie de es-

heel waarbij het epitheton innoverend letter-

werkte is voorbij. Het ongehinderde uitzicht

thetische drijfveer voor het ontwerp van het

lijk en figuurlijk zijn plaats vindt. Het project

op de groene omgeving inspireert en maakt

ovaalvormige volume. Met het groendak en

draagt overduidelijk de signatuur van een

het contact nog aangenamer. Daarnaast is er

de ruwhouten gevelbekleding met verticale

doorwinterd architect met een rijke traditie

per niveau ruimte voor een koffiehoek waar

balken lijkt het meer op een observatiepost

aan kwalitatieve architectuur in verschillende

transparant informeel en officieel contact tus-

in een natuurgebied dan op een parkeergara-

sectoren en met een grote ervaring in inno-

sen collega’s mogelijk gemaakt wordt.

ge. Maar ook hier een intrigerende nuance in

vatieve technologische gebouwen. Het pro-

het gevelontwerp: natuurhouten balken staan

ject is een verademing en kan tot voorbeeld

Het DNA van een parkeergarage

op verschillende afstanden van elkaar, zoals de

dienen voor nieuwe initiatieven om misschien

Een andere atypische ontwerpkeuze was het

strepen in een DNA-patroon van bijvoorbeeld

definitief al te steriele en lelijke KMO-zones in

niet voorzien van ondergrondse parkings. Het

insecten. Er werd geopteerd voor een door-

de toekomst te voorkomen.

is een absolute meerwaarde dat het park op

rijdsysteem zodat de footprint zo beperkt mo-

die manier volledig autovrij kon gehouden

gelijk kon gehouden worden ten voordele van

worden. Er wordt enkel verkeer gedoogd

het groen. Dit was immers een uitdaging die

voor leveringen. De architecten ontwierpen

de architecten voor het volledige project graag

aan de overkant van de toegangsweg een

aanvaarden: er werd meer dan 16.500 m2 aan

Tekst: Johan Geerts

losstaand parkeergebouw voor 288 wagens.

gebouwde oppervlakte gerealiseerd met een

Foto's: Steven Massart

Het gebouw kreeg een eigenzinnige look mee.

gezamenlijke terreinbelasting van 3100 m2.

© SVR-ARCHITECTS

SVR-ARCHITECTS Volhardingstraat 26 – 2020 Antwerpen t. 03 242 82 00 info@svr-architects.eu – www.svr-architects.eu

plan

176


DESIGN CENTER Met ons DESIGN CENTER bieden we het antwoord op de behoefte van architecten, bouwheren en ontwikkelaars om alle decoratieve plaatmaterialen op één locatie te ontdekken. Tijdens een bezoek kan er, samen met de klant, een moodboard gemaakt worden die als leidraad kan dienen tijdens de realisatie van het project. U kan zich bij ons niet enkel laten inspireren door de laatste nieuwigheden, maar u krijgt ook een correcte info over de technische verwerking en mogelijkheden van onze materialen zoals FENIX, ARPA, FUNDERMAX, SWISS KRONO. Centraal in ons DESIGN CENTER staat het conceptmeubel van de Biënnale Interieur 2018. Hierbij tonen we de combinatie van FENIX-NTM en NTA met houtfineer van onze partner PLACABOIS. We verwelkomen u graag. Stuur vandaag nog een e-mail naar virginie.ramboux@vanca.be om een afspraak in te plannen !

VANCA DESIGN CENTER Oostlaan 4, 8560 Wevelgem-Gullegem - +32 (0)56/40 26 55 - www.vanca.be


Syntaxe Architectes (in samenwerking met Artau)

Residentie Ange-Raymond Gilles

In 2015 ging dit project voor een rusthuis tus-

bouwen van een residentie met 150 plaatsen

sen de Maas en de stad Jemeppe van start.

waar duurzame ontwikkeling en toegang voor

Het gebouw zou er komen op een unieke

elk type handicap centraal stonden. Een con-

plek, die echter wel voor een paar uitda-

cept waar we heel ver in gegaan zijn."

gingen zorgde. We overlopen de residentie

Het te bebouwen perceel stond langs de

Ange-Raymond Gilles met JoĂŤl Meersseman

Maas, aan de zonnige kant. Een prachtige

(Partnerarchitect bij Syntaxe).

locatie die echter een probleem stelde: het perceel bevond zich ook vlak naast de stede-

Het project

lijke ring: "er was een verhoging, en dat was

Het project van bouwmeester Interseniors,

het. Ondanks het mooi uitzicht en de zon

gespecialiseerd in dit type residenties, werd

zat je dus met het probleem dat er veel en

toegekend aan de Tijdelijke Vennootschap

constant lawaai was. Door dit lawaai en het

Syntaxe Architectes - Artau. Dit nieuw rust-

formaat van het perceel was het niet mogelijk

en verzorgingstehuis, dat het aanbod van

om een tuin te voorzien."

Interseniors vervolledigt, werd heel precies omschreven in een volledig lastenboek, zoals

Terrassen

JoĂŤl Meersseman uitlegt:

Het terrein waar de architecten mee aan

"Het programma omschreef het bedenken en

de slag gingen was een lang en smal perceel

plan

178


tussen het water en het stadscentrum van

te beschermen zonder dat ze daarom de

De grote terrassen van de gemeenschappe-

Jemeppe. Bijna alle kamers hebben dus een

indruk hebben dat ze opgesloten zitten. Ze

lijke ruimtes op de verdiepen geven allemaal

zicht op de Maas. Langs de stadskant werd

kunnen op het dak wandelen en lopen geen

op de patio en dragen bij tot de intieme sfeer

een hangende tuin voorzien boven het derde

risico om te verdwalen."

van deze plaats.

verbazend rustig is wanneer men denkt aan

Patio

Een pragmatisch, functioneel en doeltref-

de nabije straat.

De residentie ontplooit zich rond een centrale

fend gebouw

"De idee was om een groot dakterras te

patio op het gelijkvloers. Een opvallend ele-

Op het gelijkvloers zijn geen kamers: hier

realiseren met moestuinen voor de gebruikers

ment voor een project op zo een kleine op-

vinden we een restaurant voor 80 tot 100 per-

en een rustplek. De zone is erg beschermd,

pervlakte dat elke vierkante centimeter telde.

sonen, de keuken, een ergotherapie-ruimte

want ze zit verschuild achter een hoge muur

"De patio is echt een meerwaarde, want de

met keukenatelier, een kapsalon, een intiem

en de oriĂŤntatie is weg van het geluid. Er is

meeste puur promotionele projecten zouden

salon voorbehouden voor families en de ad-

weliswaar geen uitzicht op de rivier, maar dat

ons gevraagd hebben om het hele perceel vol

ministratieve burelen. Langs de verhoging naar

is er vanuit de kamers. De tuin richt zich be-

te bouwen, zeker wanneer het al zo klein is.

de drukke straat liggen de technische ruimtes.

wust naar de stad: senioren houden ervan om

Interseniors heeft ons echter gehoord!"

Elk verdiep heeft haar karakteristieken maar

het dagelijkse leven van een stad te volgen.

Deze patio, groot genoeg om lucht en ruimte

vooral ook haar eigen kleur. Een leek zou

Van daarboven en vanuit de gemeenschappe-

te hebben, ligt verschuild van de wind en

denken dat het gaat om een accentkleur in

lijke ruimtes heb je een mooi uitzicht op de

biedt rust en een mooi zicht naar de hemel.

een anders neutraal interieur, maar het gaat

"dorpsplaats". We hebben zo een zeer partici-

Het restaurant opent naar dit beschermde

hier om een goed doordacht concept dat tot

patief architecturaal geheel gecreĂŤerd."

plaatsje, dat in de zomer omgetoverd wordt

stand kwam in samenwerking met een kleu-

"Het rusthuis vangt veel gedesoriĂŤnteerde

in een terras. De bewoners hebben via de

renspecialist.

mensen op die best niet alleen naar buiten

grote ramen van het restaurant een visuele

"De kleuren van het interieur dienen als hou-

gaan. Dankzij deze goed doordachte buiten-

link met de openbare ruimte maar zijn tegelijk

vast voor de bewoners. Elk verdiep heeft

ruimtes zijn we erin geslaagd om de bewoners

ook beschermd.

haar kleur, die dient als herkenningspunt voor

verdiep, een ontspanningsruimte waar het

plan

180


mensen die mogelijk gedesoriĂŤnteerd zijn: de

De vluchtpunten zijn open en de bewoners

kamerdeuren zijn in de kleur van het verdiep

kunnen dus niet verloren lopen en op hulp

en de signalisatie is aangepast volgens de func-

wachten op een plek waar niemand voorbij

tionaliteiten. Zo zijn alle technische deuren

komt.

(nooduitgang, brandkasten) in het rood voor

Elk verdiep heeft een medische badkamer

alle verdiepen."

met een masserende badkuip op motor. Dit

Het concept van herkenningspunten gaat heel

zijn echte therapieruimtes voor de bewoners.

ver. Zo bevindt de verplegingspost zich op de knik van het perceel, wat perfect was om de

Kamers en gemeenschappelijke ruimtes

lange gang in twee te 'breken'. De verplegers

Qua kamers moesten de architecten zich

hebben een zicht op de hele gang, op de liften

natuurlijk houden aan de vereisten van een

en op de gemeenschappelijke ruimte. Deze

rusthuis. Ook hier treft men echter heel spe-

post is ook voorzien in de kleurencode en is

cifieke elementen, eigen aan het project. Zo

dus makkelijk te vinden voor de bewoners.

zijn de kamers niet exact tegenover elkaar

Een ander goed doordacht detail: de circulaire

geplaatst en, wat vrij uitzonderlijk is voor een

doorgang in het gebouw. Er zijn bijna geen

rusthuis: er zijn zes dubbele kamers voorzien

doodlopende stukken in het gebouw en als

voor koppels. Deze kamers hebben een mo-

die er zijn geven die uit op een salon of terras.

duleerbare wand en een klein salon.


TE

Niveau 0

Niveau +1

TE

NIVEAU 0

Niveau +2

Niveau +3

In de badkamers treffen we weer de kleurcode

maximaal comfort en uitstekende energeti-

waar heel veel zaken moesten geïntegreerd

van het verdiep. Dit geeft niet alleen een aan-

sche prestaties. De ruimtes zijn zonovergoten

worden op een klein perceel omgeven door

genaam esthetisch effect, maar stelt ook de

en moduleerbaar, uitgerust met dubbelglas

straat, maar dat uiteindelijk allesbehalve een

NIVEAU +2

klassiek rusthuis is geworden. Kortom, een ge-

bewoners gerust: zij vinden hun douche mak-

met ingebouwde zonnewering.

kelijk terug en zijn ervan verzekerd dat ze wel

Het gebouw is voorzien van zonnepanelen,

slaagde opdracht voor de architecten.

degelijk in hun eigen kamer zijn.

een systeem voor de recyclage van regen-

"Ik denk dat we erin geslaagd zijn om een vrij

Twee derde van de kamers hebben een zicht

water en uitstekend raamwerk. Een efficiënte

complex project uit de grond te stampen met

op de Maas. Zelfs de kamers op het bovenste

schil, zonder te vooruitstrevend te zijn. De

talrijke technische uitdagingen waar we, naar

verdiep bieden een zicht helemaal tot aan het

reden voor die keuze is eenvoudig: "je maakt

mijn mening, hebben kunnen zorgen voor

water dankzij de op 45° afgeschuinde raamko-

geen prototypes voor mensen met een fra-

originaliteit op gebied van de levenskwaliteit

zijnen, in het blauw gezet als knipoog naar het

giele gezondheid. Dat risico wilden wij niet

van de bewoners, van de diversiteit en van

water. Dit blauw accent versterkt overigens de

nemen. Het gebouw is duurzaam, maar voor-

de bouwkwaliteit", sluit een tevreden Joël

indruk van een grote, aangemeerde boot die het

al pragmatisch, efficiënt en comfortabel voor

Meersseman af.

gebouw uitstraalt. Een effect dat 's avonds nog

haar bewoners."

sterker is dankzij de weerspiegeling op het water. De kleurcode komt ook terug in de gemeen-

Ontvangst

schappelijke ruimtes, tot in het meubilair.

De residentie Ange-Raymond Gilles is een

Tekst: Kim Schoukens

Alles werd voorzien om te zorgen voor een

project geweest met een moeilijke briefing,

Foto's: Geraldine Dardenne, Utku Pekli

Syntaxe Architectes Chaussée de Nivelles 52 – 1461 Haut-lttre t. 02 390 96 26 info@syntaxe.be – www.syntaxe.be

plan

182


NIVEAU +1

W I N E

I S

A R T.

P R E S E R V E

I T.

NIVEAU +3

In craftsmanship and performance, Sub-Zero is without rival. Its advanced technology preserves wine’s character.

PROUD SUPPLIER OF SUB-ZERO

T + 31 (0)38 385 18 50 . info@alluance.nl . www.alluance.nl


Tom Lierman

Golf 2.0, open en sociaal dankzij hedendaagse architectuur Golf is niet langer de elitaire sport waarvan

heel wat clubs en leerde nadien zelf spelen

ze vaak nog steeds wordt beticht. Zeker niet

om tot de essentie te kunnen komen van hoe

in Golf de Kluizen in Aalst, waar een jaarabon-

architectuur deze sport kan dienen. Daarna

nement niet meer kost dan dat in een fitness-

bepaalde hij in het masterplan de positie van

club. Hier staat golf voor een laagdrempelige,

het gebouw in functie van de holes zodat

sociale en hedendaagse sport. En daar zit de

toeschouwers zowel de afslag als de laatste

architectuur van het gebouw voor iets tussen.

green en de practice in het vizier kregen. Een golfterrein is doorgaans een mooi natuurpark

Het verhaal van de Kluizen gaat bijna twintig

en de architect wou het zicht daarop vanuit

jaar terug toen de bouwheer de visie had om

het gebouw laten primeren. Vandaar de keuze

een open en sociale golfclub te starten bij

destijds om met een valse talud te werken.

hem in de buurt waar iedereen welkom was

Daardoor kreeg je het effect van slechts één

om de sport te leren. Hij schakelde architect

bouwlaag, had je minimale impact op de om-

Tom Lierman in om een masterplan op te

geving en behoud je essentiële zichten. De

maken voor het perceel dat hij ter beschik-

afwerking in hout van dat deel van het ge-

king had. Vooraleer dit op te maken, werkte

bouw dat zich naar het terrein richt, hoorde

de architect zich in deze sport in. Hij bezocht

daarbij.

plan

184


De golf kende al vrij snel een enorm succes.

clubhuis voortaan als dusdanig kan fungeren,

gebouw door. Een gevolg daarvan is een

Het aantal holes werd uitgebreid, net als de

weliswaar in een nieuw interieur. De integra-

soort van ‘valse’ belijning die ontstaat. Dat

infrastructuur. Zo kwam er een shop bij en

tie van een open restaurant waar je al een

komt ondermeer terug in de vloerpas van het

een aparte tuinberging in padoek, opnieuw

glimp van opvangt vanop de parking, versterkt

bovenste volume. Die loopt niet gelijk met

helemaal ingebed in de omgeving. In het ‘club-

het laagdrempelige en sociale karakter van dit

het plafond van de verdieping eronder maar

huis’ draaide het restaurant, ook populair bij

gebouw.

komt er in een pakket echt bovenop te staan.

niet golfers, intussen op volle toeren. Zeker

Daarbovenop kwam een extra volume om

Een andere ingreep om eenheid te creëren

gezien de ideale ligging en faciliteiten van de

tegemoet te komen aan de stijgende vraag

is het vervangen van de oude houten gevel-

club. Af en toe werden er bijvoorbeeld se-

naar vergader- en/of seminarieruimte. Gezien

bekleding door witte crepi, zoals de strook in

minaries gegeven en die vraag bleef stijgen.

het hier gaat om een privé-initiatief, diende er

het nieuwe volume. Deze niet zo evidente

Kortom, na vijftien jaar was de club dermate

rekening te worden gehouden met een be-

ingrepen hebben er wel toe geleid dat je nu

uit zijn voegen gebarsten dat de architect op-

perkt budget. Om die reden kwam dit volume

niet meer kan onderscheiden wat nieuw is en

nieuw werd gecontacteerd. Een uitbreiding

er als een zwarte doos bovenop. Ondanks dat

wat niet.

drong zich op. Niet evident, zeker gezien hij het

het gebouw in zijn nieuwe vorm vrij imposant

Ook in materialisatie krijg je een eenduidig en

oorspronkelijke concept van minimale impact

is, heeft het toch een zekere huiselijkheid en

eerlijk verhaal. Prefab betonelementen, gevel-

wou behouden en het bestaande gebouw

verfijning. Cruciaal hierbij is de centrale ope-

bekleding in crepi en boven bijna een indus-

architecturaal toch een bepaalde identiteit had.

ning waardoor je eronder door kan lopen en

triebouw met zwarte bardage platen met een

Het was voor hem dan ook duidelijk dat het

meteen zicht hebt op het golfterrein.

fijne profilering. Zo hou je dit volume, dat zo

nieuwe gebouw er als dusdanig moest uitzien.

Het perfect laten aansluiten van het nieuwe

goed als afzijdig blijft, licht. Zeker in combinatie

Dat hield in dat de belijning en niveaus on-

volume op het oude volume zodat de belijning

met de grote aluminium raampartijen. Die

afgebroken moesten doorlopen. Het diende

intact bleef, vormde de voornaamste techni-

lopen daar tot aan de dakrand door, waar-

ook aan te sluiten op de villawijk waarmee het

sche moeilijkheid. Zeker om de architectuur

door het uitzonderlijke zicht op het groene

aan de straatzijde is verbonden. In een nieuwe

van het bestaande gebouw te respecteren.

golfterrein volledig tot zijn recht komt. Dankzij

vleugel kwam het restaurant zodat het ‘oude’

Zo loopt het bestaande terras rondom het

het verlaagde spanplafond krijg je werkelijk

plan

186


Niveau 0

Niveau +1

Niveau +2

een naadloos panorama op de omgeving. Ook

het vast meubilair zoals de bar van het res-

geborgen luifel. Op die manier sluit dit gebouw

vooraan aan de parking werd een glazen in-

taurant behoorde eveneens tot de opdracht

naadloos aan bij de omliggende woningen.

termezzo geïntegreerd. Die situeert zich rond

van de architect. Opnieuw gebonden aan een

De architectuur maakt bezoekers, die hier

de circulatie-as en zorgt zowel voor binnen-

strak budget, bracht dit de nodige uitdagingen

komen ter ontspanning, blij en relax. Het directe

vallend licht als voor interactie met de aanko-

met zich mee. Maar voor een architect is dit

zicht op de uitgestrekte natuur achteraan

mende bezoekers. In deze verticale circulatie-

net dankbaar. Het los meubilair werd in over-

heeft bijna hetzelfde gevoel als het effect van

ruimte bevindt zich eveneens een lift. Van de

eenstemming gekozen.

de zee op liefhebbers van onze kust. Ander-

noodzaak aan een vluchtweg werd bovendien

Tom Lierman wou vooral een bepaalde

zijds tilt het gebouw in zijn huidige vorm het

gebruik gemaakt om daar een extra terras

dynamiek creëren in het gebouw. Vele klassieke

niveau drastisch omhoog in het aanbod naar

toe te voegen voor de deelnemers aan het

golfcomplexen zijn nagenoeg afgesloten van

bedrijven toe.Voortaan kan de Kluizen instaan

seminarie. Licht en luchtig geldt trouwens

de buitenwereld. Hier wou hij net het tegen-

voor professionele dienstverlening met een

voor het hele gebouw. Om ook hier eenheid

overgestelde effect bereiken en daar is hij meer

kwalitatieve en flexibele vergader- en semina-

te bereiken, verving Tom Lierman de kleinere

dan in geslaagd. Er heerst een aangename

rieruimte en een zelfstandig restaurant. Met

ramen van het bestaande gebouw door ge-

flow omdat mensen die er om verschillende

deze nieuwe versie van de Kluizen werd een

velgrote ramen. Dit helpt de transparantie van

redenen zijn, elkaar daar kruisen. De toegan-

nieuw golfconcept geïntroduceerd dat intus-

de nieuwe eenheid in de hand te werken

kelijkheid van het gebouw wordt niet enkel in

sen ook in andere clubs werd toegepast. Een

Binnenin is gekozen voor een lamellen parket

de hand gewerkt door het combineren van

concept waarbij iedereen welkom wordt ge-

dat overal werd doorgetrokken, zeker ook

verschillende functies, maar zeker ook door

heten en dat ook een jonger publiek aantrekt.

om mooi aan te sluiten op het bestaande

de hedendaagse architectuur. Die is uitnodi-

Zodat de toekomst in het zog van Thomas

houten terras. Met uitzondering van de se-

gend en huiselijk. Niet in het minst door de

Pieters & Co gegarandeerd blijft.

minarieruimte waar om akoestische redenen

benadering van het inkomgebeuren met de

Tekst: Sam Paret

geopteerd is voor vast tapijt. Het ontwerp van

monumentale trap in combinatie met de

Foto's: Tom Lierman

Tom Lierman � Bureau voor architectuur en interieur Ninovesteenweg 173 – 9320 Erembodegem t. 053 78 71 30 info@tomlierman.com – www.tomlierman.com

plan

188


Akoestische onderlagen voor chapen epb

insulit : de nieuwe generatie akoestische vloerisolatie insulit Bi+8

insulit Bi+9

28 dB Een verhoogd comfort

30 dB Unieke prestaties

insulit Bi+20

29 dB

35 dB

Akoestisch & THERMISCH

De specialist in contactgeluidisolatie Het insulit -gamma beantwoordt aan de verschillende akoestische vereisten van de NBN S01-400-1 -norm. Onze membranen werden getest door het WTCB, conform aan de Europese richtlijnen EN ISO 10140-3.

insulPano

De dubbele, dunne onderlagen zijn betrouwbaar en blijven intact door de jaren heen. Ze verminderen aanzienlijk de contactgeluiden tussen verdiepingen en bieden de hoogste niveaus van akoestisch comfort.

Nieuwigheid in 20 19!

DE oplossing voor vloerverwarming

meer info op www.insulit.be Rue Buisson aux Loups 1a • I.Z. Zuid (1) • 1400 Nijvel 067/41.16.10 • insulco@insulco.be


VK Architects & Engineers

Subtiel kleurgebruik en kunstwerk helpen way finding in lichtrijk ziekenhuis VK Architects & Engineers is een autoriteit

Door de versnippering van drie campussen

wanneer het op de zorgsector aankomt. Een

- twee in Mechelen, één in Duffel - drong de

duurzaam antwoord bieden op de vraagstel-

wens zich op om alles te verenigen op één

ling waarbij functionaliteit en design hand in

site. Dat betekent, met uitzondering van dia-

hand gaan is hun missie in elk project dat ze

lyse, een full option ziekenhuis van maar liefst

aangaan. Dit was ook niet anders toen de

750 bedden met zowel een ambulant deel

overkoepelende vzw Emmaüs, de grootste

als een klinische afdeling. En met ruimte voor

private zorggroep in Vlaanderen, een wed-

nevenfuncties zoals een stille ruimte, con-

strijd uitschreef voor een nieuwbouwproject

ferentiezaal, fysiotherapie en labo. Aan de

waarin het drie campussen wou verenigen in

rand van Mechelen, dichtbij uitvalswegen, een

één groot centraal ziekenhuis. Sint-Maarten is

kleinschalige wijk en een bos, beschikte op-

niet alleen een mooi object in het omringen-

drachtgever vzw Emmaüs over een uitgelezen

de landschap geworden, het zit bovendien zo

perceel. De grote uitdaging bestond erin om

ingenieus in elkaar dat de zorg er zowel voor

dit nieuwe gebouw, ondanks het uitgebreide

de patiënt als voor de zorgverstrekker en de

programma, toch zo compact mogelijk te

bezoeker bijzonder gestroomlijnd verloopt.

houden. In zijn ontwerp baseerde VK zich op

plan

190


het uitgewerkte organigram en een concept-

en vormt functioneel de scheiding tussen het

Primaire kleuren duiden op de as met acute

nota van het ziekenhuis. Vanuit hun ervaring

grotere acute en medisch-technische gedeelte

diensten, secundaire kleuren geven dan weer

kozen ze voor een heel pragmatische benade-

links en de zachtere functies zoals psychiatrie,

de niet acute diensten aan. In totaal zijn er vijf

ring, waarmee ze het bestuur wisten te over-

materniteit en revalidatie rechts van de boule-

kleuren gebruikt die, omwille van de lichtinval,

tuigen: ‘een leesbaar object in het landschap’.

vard. Om het ziekenhuis overzicht en oriëntatie

bovendien een warmere tint kennen langs de

te bieden en alle ruimtes van daglicht te voor-

noordzijde en de iets koudere versie langs de

Alle mogelijke flows werden in onderling

zien, werden ruime patio’s als buitenkamers

zuidzijde. De kleuren zijn niet alleen zichtbaar

overleg zodanig uitgepuurd opdat de logica

geïntegreerd. Ze creëren transparantie - elke

in het schilderwerk maar eveneens in de ver-

gerespecteerd zou worden. De werking van

ruimte in dit ziekenhuis heeft contact met dag-

lichting. Bij valavond is de kleurverdeling als

het ziekenhuis en de vlotte circulatie prime-

licht - en helpen de campus ‘leesbaar’ te maken.

geheugensteuntje van buitenaf dan ook dui-

ren nu eenmaal. De no-nonsense oplossing zit

Op die glazen ruggengraat kwam als zeefdruk

delijk zichtbaar door de glazen voorgevel.

hem in 2 structurerende en ruimtelijke assen.

een kunstwerk van Koen Van den Broeck waar

Enerzijds een centrale ruggengraat die de ver-

je, door de patio’s heen, ten allen tijde zicht

Om het gebouw als object in het landschap

ticale en horizontale circulatie verzamelt en die

op hebt. ‘Sampled’, een combinatie van eerder

te accentueren, werd in materialisatie gekozen

de hoofdas vormt waaraan alle diensten zijn

werk, draagt bij aan de gemeenschap op ver-

voor een witte gevel in prefab betonelemen-

gehecht als een Tetris bord. Zowel ambulante

schillende lagen. Het helpt de oriëntatie omdat

ten met wisselende voegen. De patio’s aan

en klinische zorg werden gescheiden, als chro-

je, afhankelijk van welke fractie van het kunst-

beide zijden van de ruggengraat, zorgen er-

nische en acute zieken. Per zorgvloer werden

werk je te zien krijgt, weet waar je je bevindt.

voor dat dit geen groot monolithische volume

hospitalisatie-afdelingen verzameld en verticaal

Anderzijds werkt het verstrooiend en stress-

is geworden, maar wel een eenvoudig leesba-

verbonden met de medisch-technische dien-

verlagend waardoor dit het helende karakter

re en solide architectuur. De specifieke zon-

sten in de sokkel. Naast deze architecturale

van het ziekenhuis benadrukt.

wering, bestaande uit aluminium lamellen die

ruggengraat die het ziekenhuis verdeelt, loopt

volgens een uitgekiend patroon werden ge-

dwars van voor naar achteren de publieke

Behalve het kunstwerk, helpt subtiel kleurge-

bogen, geeft dit gebouw een tweede laag, een

zorgboulevard. Deze start van bij de inkomhal

bruik binnenin de way finding in het ziekenhuis.

soort van fragiele huid. Die zorgt enerzijds

plan

192


voor zonwering en privacy van buitenaf, maar

De inkom van het gebouw ligt tegenover het

kolommen die over beide verdiepingen door-

verstoort op geen enkel moment de trans-

‘groene’ parkeergebouw dat door de begroei-

lopen en als draagstructuur dienen voor het

parantie van binnen naar buiten. De grootste

ing aan de gevels en het groendak als buffer

gebouw. Daardoor ontstaat een royale vide

spaties tussen de lamellen kwamen daar waar

werkt naar de drukke uitvalsweg. De hoofdin-

binnenin die mee vorm en ademruimte geeft.

de patiënt, zowel rechtstaand als vanuit het

kom van het ziekenhuis wordt geaccentueerd

In deze sokkel zijn de poliklinieken en het dag-

bed, maximaal zicht heeft op de buitenom-

door de grote luifel. Daar net voor is een bus-

ziekenhuis gehuisvest. Pas vanaf de tweede

geving. Tegelijkertijd dienen de onderste als

halte waardoor bezoekers droog op- en af-

verdieping krijg je verpleegafdelingen en dat

borstwering voor het externe onderhouds-

stappen. Opzij van het gebouw is ook een inrit

over de volgende drie verdiepingen.

pad. De lamellen zijn een voorbeeld van hoe

naar het logistieke gedeelte ondergronds in

VK tracht om functionaliteit en design te ver-

een verlaagde patio. Dat geldt trouwens voor

Veel aandacht is gegaan naar licht, zowel

enigen. Enerzijds vormen ze een architectu-

alle patio’s waardoor de -1 nergens zo aan-

natuurlijk als kunstlicht. Niet alleen voor patiënt

raal beeld waarin de poëzie van het gebouw

voelt. Met bovendien telkens rechtstreeks toe-

en bezoeker, maar ook voor personeel en art-

vervat zit, maar anderzijds werd de functie er-

gang tot een ingesloten buitenterras zijn het

sen. Zo is bijvoorbeeld elke operatiezaal uitge-

van vooraf goed uitgedokterd. Door de hel-

zelfs de meest aangename ruimtes. De patio’s

rust met een flexibele lichtstrook boven het

lingsgraad zo te berekenen, blijft het doorzicht

zijn overal gelijkaardig van sfeer, maar hebben

steriel veld, waardoor de behandelende arts zelf

intact en een goed binnenklimaat bewaard.VK

wel hun eigenheid doordat de buitenaanleg en

kan beslissen welke kleurnuance hij of zij kiest.VK

zorgde voor een kleine nuance in het minder

afmetingen telkens subtiel verschillen.

heeft ook sterk ingezet op gescheiden circulatie.

acute deel van het gebouw. Daar is de gevel

Zo is het perfect mogelijk om een patiënt vanuit

kleinschaliger en iets meer residentieel opge-

Het glazen volume in de voorgevel omvat

zijn kamer via de liften tot in het operatiekwar-

vat waardoor het net iets makkelijker aanslui-

zowel het gelijkvloers als de +1 en wordt

tier te vervoeren zonder dat die met publiek in

ting vindt bij de villawijk die eraan grenst.

gedragen door de zichtbare en specifieke

contact komt. Dit is uniek in Vlaanderen.


Niveau 0

Een ander aandachtspunt voor VK betreffende

geven dan weer mee warmte aan de kamers,

als een (zieken)huis. De vlotte en logische cir-

het comfort van de patiënt, was de kamerinde-

net als de huiselijke loungezetel. Andere kleur-

culatie is zeker één van de troeven van dit

ling. Hier werd de eenpersoonskamer gespie-

accenten vinden we terug in de kussens van

ziekenhuis. Dat het gebouw ook een sterke

geld voor het creëren van een tweepersoons-

de bijzondere zitmeubels bij de inkom en de

identiteit heeft en een oase van licht, zicht en

kamer. Daardoor beschikken beide patiënten

inschrijvingen. Die zitmeubels hebben een rug

rust brengt, wordt door iedereen gesmaakt.

niet alleen over een eigen sanitaire cel, maar elk

met een bijzondere gebogen vorm waardoor

Het bevordert zowel het herstel van de patiënt

ook over een volwaardig zicht naar buiten. VK

ze de circulatie in de zorgboulevard mee be-

als het algemene welzijn van de bezoeker en

begeleidde ook mee het interieur dat zoveel

geleiden. Het meubilair in het algemeen is naar

de zorgverstrekkende. Al deze factoren ma-

mogelijk neutraal werd gehouden en waarbij

een hoger niveau gebracht waardoor het meer

ken van het AZ Sint-Maarten een aangename

hygiëne een belangrijke rol speelt. Neutraal wit

wegheeft van een hotel dan van een klassiek

helende omgeving en eentje die zonder pro-

met uitzondering van kleuraccenten in de ver-

ziekenhuis.

bleem klaar is voor de toekomst.

lichting en de wanden om aan te geven welke dienst je nadert. Over het algemeen kunnen

Het toont mee aan hoe vooruitstrevend en

we spreken over een gradatie in kleuren van

flexibel het ontwerp van VK in 2008 al was.

helder wit in de publieke zones naar steeds

Ondanks dat er vanwege medische evoluties

meer kleur naarmate je verder doordringt in

tijdens de bouw nog functies van plaats zijn

de private ruimtes. Ook de vloeren geven die

gewisseld, bleef het concept en de werking

Tekst: Sam Paret

gradatie aan. HPL wanden met houtimitatie

zoals voorzien in het wedstrijdontwerp, staan

Foto's: VK Architects & Engineers

VK Architects & Engineers Brugsesteenweg 210 – 8800 Roeselare t. 051 26 20 20 roeselare@vkgroup.be – www.vkgroup.be

plan

194


LIFT- & PARKEERSYSTEMEN Strobbe Mobility Solutions kan een oplossing bieden voor een brede waaier aan mobiliteitsproblemen. Strobbe Mobility Solutions heeft zich door de jaren gespecialiseerd in trapliften, platformliften, huisliften en parkeersystemen. Wij helpen particulieren, ziekenhuizen, openbare instellingen, bouwfirma’s, autodealers…

www.strobbemobility.be Strobbe Mobility Solutions bvba - Ambachtenstraat 46 - 8870 Izegem - t. +32 (0)51 92 09 08 - info@strobbemobility.be


VOLT architecten

Functionaliteit hand in hand met hoogstaande architectuur In 2012 kwam architectenbureau Volt als

overheersende indruk maken op de omlig-

laureaat uit de bus voor het ontwerp van

gende buurt en op het park rondom.

het nieuwe administratief- en dienstencentrum van de gemeente Staden. Het ontwerp

Volwaardig onderdeel van gemeentepark

waarmee VOLT de ontwerpwedstrijd van de

“Het gebouw moet de gevel vormen van

Vlaamse Bouwmeester binnenhaalde, steun-

het park en het park moet de gevel vormen

de op drie grote kernprincipes. Het gebouw

van het gebouw�, zo luidde het uitgangspunt

moest volwaardig onderdeel uitmaken van

van VOLT. De hoek tussen de Ieperstraat en

een nieuw aan te leggen groenzone, het

de Hospitaalstraat werd vroeger ingenomen

moest een transparant maar ook huiselijk ge-

door een rusthuis, dat eigenlijk een hoge

bouw zijn waar elke bezoeker moeiteloos de

muur vormde langs de Ieperstraat en zo het

juiste dienst vindt en waar het personeel toch

achterliggende gemeentelijke park volledig af-

afgeschermd kan werken en vergaderen en

sloot van het zicht. VOLT koos bewust voor

ten slotte wou de architect de publieke raad-

een tweedelig gebouw dat dankzij zijn schar-

zaal laten fungeren als een soort uitkijktoren

niervorm het park en de lagere school als het

over de gemeente en de omgeving. Ondanks

ware omarmt en zo voorbijgangers uitnodigt

deze laatste functie mocht het gebouw geen

in het dienstencentrum en in het park.

plan

196


De langwerpige voorzijde van het gebouw

transparante manier met elkaar in verbinding

van bezoekers.Tegelijk voorzag de architect pa-

leidt de bezoeker automatisch naar de in-

staan. Dankzij de moduleerbaarheid van de

tio’s binnen het gebouw, zodat het personeel

kom. De grote glaspartijen in combinatie met

ruimtes op het gelijkvloers is dit idee bewaard

op elk moment een open gevoel heeft, ook

lichtgrijze beton- en cementplaten bevestigen

gebleven in het eindresultaat.

wanneer het is afgescheiden van de bezoekers-

het open karakter van het gebouw, terwijl de

Een open gevoel dat door quasi alle elemen-

gang met uitzicht op het park.

buitenzijde van het onthaal een schitterende

ten in het gebouw bevestigd wordt. Uiteraard

De “publieke” ruimtes van het administratieve

gouden kleur heeft. Zo’n gouden element

door de grote glaspartij met zicht op het park,

centrum bevinden zich op het gelijkvloers en

keert trouwens terug aan elke zijde van het

maar ook door de lange open trap en de lan-

op de tweede verdieping. Op deze bovenste

gebouw, de belettering op de straatgevel en

ge betonnen draagbalk die vertrekt vanuit het

verdieping vinden we de raadzaal terug, de

deur van de fietsberging, en bezorgt het ge-

scharnierpunt tussen beide delen en zo parallel

“uitkijktoren” uit het derde kernelement van

heel een speelse, levendige en warme toets.

loopt met de lange trap.

het basisontwerp. De uitgestrekte trap (die men aan de buitenzijde herkent aan de schuin

Openheid voor bezoekers in combinatie

De hogere verdiepingen steunen haast volledig

oplopende glaspartij) nodigt de bezoeker uit

met warme werkruimte

op de buitenstructuur van het gebouw, het

om meteen de trap naar de tweede verdieping

Bij het binnenkomen herkent de bezoeker

heeft dus geen interne draagmuren. Het resul-

te nemen. Op die manier is de architect erin

onmiddellijk het transparante en open gevoel

taat is een open ruimte met landschapsbureaus

geslaagd om extra afgesloten back office ruimte

van de buitenzijde. Over de volledige lengte

die kunnen worden aangepast in functie van de

te creëren op de eerste verdieping en de

van het gebouw loopt een brede gang, die

teams die er werken of van de evenementen

tweede verdieping toch als logisch onderdeel

de bezoeker naar buiten toe op elk moment

die er plaats vinden. Ondanks dit “landschaps-

van de publieke ruimte te laten beschouwen.

uitzicht biedt op het park en aan de binnen-

principe” biedt het gelijkvloers toch plaats aan

kant duidelijk de verschillende gemeentelijke

puur administratieve functies. Met zachte ele-

Hoog uitzicht

diensten aanduidt. Bij het ontwerp speelde

menten zoals halfhoge kasten of gordijnen kan

Het derde kernelement van het winnende

de architect met het idee van een open aan-

het administratieve personeel zich buiten de

ontwerp was de “uitkijktoren”. In elk gemeen-

eenschakeling van aparte modules die op een

bezoekuren of tijdens besprekingen afscheiden

tehuis vormt de raadzaal een van de belang-

plan

198


rijkste publieke ruimtes. Het kreeg in dit ont-

er binnenin toch een grote ruimte ontstaat

leg nauw samen met een groenontwerper

werp dan ook een centrale rol toegewezen

van drie verdiepingen.

(G.R.A.S.land), maar ook met meubelmakers

door de architect, helemaal bovenaan het

Interessant is trouwens ook de plaatsing van de

en een grafisch bureau (Het Vliegend Hert).

gebouw.

receptieruimte / bar / ontmoetingsruimte van

Het resultaat is een gebouw dat perfect aan-

Zowel aan de Ieperstraat als langs de school

het centrum, achter de enorme glaspartij op

sluit bij de omgeving en waar interieur en

en het gemeentepark is de raadzaal omgeven

het gelijkvloers aan de kant van de Ieperstraat.

kleurkeuzes op hun beurt perfect aansluiten

door grote glaspartijen, van waaruit men een

Alle bewoners en voorbijgangers kunnen

bij de werking van het gebouw.

schitterend uitzicht heeft op het centrum met

steeds duidelijk zien wanneer er een publieke

De publieke ruimtes zijn opgebouwd uit “koele”

kerktoren enerzijds en op de heuvels richting

gebeurtenis plaatsvindt en voelen zich auto-

elementen (grote glaspartijen met zicht op het

Ieper anderzijds. Dit uitzicht geeft de raadzaal

matisch betrokken en uitgenodigd.

park, grijze en witte vloer- en wandelementen),

een uniek karakter dat perfect aansluit bij huwe-

aangevuld met licht-houten elementen (dak-

lijksvoltrekkingen of belangrijke vergaderingen.

Een samenhangend en leefbaar geheel

structuur, trap, meubilair). De administratieve

Het gebouw telt dan wel drie verdiepingen,

Ondanks een aantal budgettaire aanpassingen

ruimtes krijgen een huiselijk karakter door “war-

toch komt het allesbehalve imposant over,

door de bouwheer is de architect er perfect

me” afwerkingskleuren: een okergeel vloertapijt

vooral doordat het hoogste deel zich aan de

in geslaagd om de basisprincipes van het ge-

in combinatie met paarsblauwe en citroengele

voorzijde bevindt (waar het gebouw het park

bouw volledig te bewaren. Niet alleen omwil-

gordijnen. Het gebouw staat met zijn open en

omarmt). Zowel langs de Ieperstraat als langs

le van de drie kernideeën die we al vermeld-

tegelijk huiselijk karakter volledig ten dienste van

de Hospitaalstraat telt het slechts één verdie-

den, maar ook dankzij de enorme samenhang

zijn bezoekers en van zijn personeel.

ping en sluit het perfect aan bij de huizenrijen

die uit alle aspecten van het gebouw blijkt.

Tekst: Arjan Kwakkenbos

aan de andere kant van beide straten, terwijl

De architect werkte voor de omgevingsaan-

Foto's: Nick Cannaerts

VOLT architecten Burggravenlaan 264/101 – 9000 Gent t. 09 219 00 74 info@voltarchitecten.be – www.voltarchitecten.be

plan

200


Nog nooit was een garage zo bereikbaar. Info en demovideo vindt u op www.autolift.be

innovation in motion by

AUTOLIFTEN VAN RDL Speciaal voor woningen en appartementsgebouwen met gemeenschappelijke garageruimtes en een beperkte inrij-oppervlakte ontwikkelde RDL-engineering een autolift die u en uw wagen snel en veilig overbrengt van het ene niveau naar het andere. Autoliften van RDL hebben slechts een beperkte plaats nodig en onderscheiden zich door het gebruik van robuuste, onderhoudsvriendelijke materialen en betrouwbare technologische controlesystemen.

RDL Engineering nv - Ambachtenstraat 46 - 8870 Izegem (BelgiĂŤ) - t. +32(0)51/31.35.24 - f. +32(0)51/31.28.09 - info@rdl-engineering.com


WIT Architecten

Therapietoren Pellenberg

In september 2017 opende op Campus Pel-

en bestemmingen van het ziekenhuis, waar-

lenberg de deuren van de Therapietoren, een

door activiteiten en infrastructuur niet langer

spectaculair volume in glas en cortenstaal dat

optimaal aansloten op elkaar. In 2005 viel

zo’n zestig meter in de hoogte klimt. Het ont-

uiteindelijk de beslissing om het bestaande

werp van WIT Architecten vormt de eerste

gebouw volledig te renoveren en verder uit

fase in de verdere uitbouw van de campus

te bouwen tot een gespecialiseerd revalida-

tot één van de modernste revalidatiecentra

tiecentrum. In vier fases zou de campus nieuw

ter wereld.

leven worden ingeblazen, met respect voor het ontwerp van de jaren vijftig. De eerste

plan

202

Rechtstreekse link met bestaande

stap daarin betrof de bouw van een Therapie-

ziekenhuis

toren. Alle zalen en therapieruimtes van UZ

Campus Pellenberg werd 60 jaar geleden op-

Pellenberg zouden verzameld worden in één

getrokken in Lubbeek, oorspronkelijk als sana-

verticale stapeling, rechtstreeks verbonden

torium om de longproblemen aan te pakken

met het bestaande ziekenhuis dat later vol-

die door de koolmijnen waren veroorzaakt.

ledig gerenoveerd wordt. “Het behoud en

Maar met de jaren veranderden de functies

de bijhorende renovatie van het originele


gebouw vormden een essentieel uitgangspunt

vijverkom en kasteelpark. Roeland Joosten:

de belangrijkste gedeelde functies van het

in het masterplan”, vertelt Roeland Joosten

“De maximale integratie van de nieuwbouw

beddenhuis situeren, zoals het restaurant

van WIT Architecten. “Elke nieuwe speler

in de groene omgeving was een belangrijk

met een zuid gericht terras, ontspannings- en

moest de dialoog aangaan met het oorspron-

punt in de constructie en vormgeving van

ontmoetingsruimtes en de bibliotheek.”

kelijke beddenhuis, zonder haar licht of zicht

het gebouw. Zo hebben we niet gebouwd

te ontnemen. Dat was niet alleen belangrijk

aan de zuidelijke landschapszijde, maar daar

Toren van tien

voor de ruimtelijke en culturele continuïteit,

een rustige tuin gecreëerd, zonder storende

Alle doorlopende verticale elementen zoals

de bewoners van dat ziekenhuisdeel zijn ook

infrastructuur. Aan de rand van de vijverkom

liften, trappen en kokers werden gegroepeerd

degenen die de therapieruimtes het meest

deden we dat wel, met het oog op een opti-

in één smalle structuurzone. Die verleent het

gebruiken. Om die reden kozen we voor een

male relatie tussen het revalidatiecentrum en

gebouw meteen ook de nodige windstabiliteit.

verticale stapeling: zo waren er niet alleen

het park. Bovendien volgt het ziekenhuis het

Op die manier bleef er een brede zone over

geen afbraakwerken nodig, de Therapietoren

dalende reliëf van het landschap. Het nieuwe

die noch bezwaard is door de verticale circu-

kon ook zo dicht mogelijk aansluiten bij het

gebouw is nu ter hoogte van de westelijke

latie, noch door een opdeling in lokalen. De

te renoveren beddenhuis. Bovendien bood

vleugel geïntegreerd in de zone waarin het

Therapietoren bestaat uit tien verdiepingen.

het idee van verticaliteit de mogelijkheid om

natuurlijke reliëf het gebouw ontmoet. Op die

De drie onderste gebruiken het hellend ter-

de parkomgeving om en rond het ziekenhuis

manier ontstaat er een gelijkvloers dat eigen-

rein om het gebouw en park vanuit verschil-

maximaal op te nemen in het ontwerp.”

lijk over drie niveaus loopt. De toren graaft

lende niveaus toegankelijk te maken. Niveau

zich als het ware eerst drie verdiepingen in

-3 is een technische verdieping. Niveau -2 is

Optimale integratie in glooiende omgeving

de berg in om op elke verdieping aansluiting

uitgerust als logistieke verdieping en geeft de

Het bestaande hospitaal vormt de overgang

te vinden met het park. Over de lengte van

kortst mogelijke route vanaf de straat. Daar-

tussen twee totaal verschillende landschaps-

het gebouw daal je dus van de centrale inkom

door moet het logistieke verkeer niet het hele

condities. Aan de ene kant heb je een open

op niveau 0 naar niveau -1, waar de eigenlijke

park doorkruisen. Niveau -1 bevat dan de

zacht glooiend landschap met vergezich-

inkom van de Therapietoren zelf is. Langsheen

eigenlijke toegang tot de toren, al is die ook

ten, aan de andere kant een sterk hellende

dat parcours zullen zich op termijn bovendien

intern toegankelijk via de publieke route die

plan

204


naar de hoofdinkom op niveau 0 leidt. Verder

die mooi aansluiten op de aanpalende afdelin-

bevinden zich hier de meest publieke ruimtes

gen van het bestaande ziekenhuis. Daarboven

zoals leslokalen, een lounge en de sanitaire

zijn er vervolgens grote zalen geconcipieerd

voorzieningen.

die een ruim zicht bieden op het park en de

Niveau 0 tot en met 3 zijn direct verbonden

bebouwing.”

met het beddenhuis, waarvan de hoogte

Op de vierde verdieping is er een dubbelho-

bepaald werd door het bestaande gebouw.

ge kine- en fitnesszaal. Grote vierendeelliggers

Door die rechtstreekse aansluiting stond de

zorgen op niveau zes voor een volledig strak-

verdiepingshoogte van de aanpalende thera-

ke tussenverdieping die de vloer is van de ene

pievloeren op voorhand vast. “De hoogte was

zaal en tegelijk het plafond van de andere.

beperkt, dus had het geen zin om de vloer

Tussen die structuurelementen bevinden zich

volledig vrij te houden”, legt Roeland Joosten

de kleedkamers van de sport- en kinezalen

uit. “We kozen voor een structuur van schijven

en van het zwembad dat zich op de zesde

en balken die de overspanningen beperken

verdieping in een smalle travee bevindt. De

en zo verschillende nieuwe plekken creëren.

bovenste verdieping vormt dan weer letterlijk

Er ontstaan zo uiteenlopende therapielokalen

het hoogtepunt van de Therapietoren. De


grote polyvalente zaal biedt een panorami-

verdere afwerking nodig. Daarnaast zijn er

nu eens open, dan weer gesloten en filteren

sche kijk over de omgeving.

flexibele boxen geïntegreerd, waarbij lichte,

zo het licht én het uitzicht. Ze zijn ook alle-

modulaire wanden in schrijnwerk, gipskarton

maal even groot, hebben dezelfde kleur en

Ultieme flexibliteit

of multiplex werden toegevoegd. Bepaalde

combineren mooi met het schrijnwerk en

Een centraal element in het verhaal is de hoge

ruimtes en lokalen kunnen zo op de meest

de borstweringen in donkerbruin gelakt staal.

mate van flexibiliteit. Zo hebben de therapeu-

efficiënte manier geschikt en herschikt wor-

Je krijgt dus een hoog monolithisch gebouw

ten niet langer een eigen lokaal, maar begeven

den, afhankelijk van veranderende noden.”

dat toch licht aanvoelt door de ritmische perforaties en subtiele schakeringen in de schil.

ze zich naar de specifieke ruimtes in functie van de revalidatiefase van de patiënt. Ook de

Modulaire jurk

De jurk reikt namelijk niet tot op de grond,

administratieve medewerkers hebben geen

De Therapietoren staat met de voeten mid-

maar is afgesneden op de overgang tussen het

vaste werkplek. Wel zijn er flexplekken op

denin het park, met het lijf tussen de kruinen,

niveau 0 en -1. Daardoor ontstaat een sokkel

elke verdieping. Daarnaast is ook het gebouw

en met het hoofd erboven. Op de voorgrond

in gevelbepleistering die meer volume krijgt

zelf eindeloos aanpasbaar. Roeland Joosten:

staat het parkkasteel, op de achtergrond

dankzij de vluchttrappen en balkons en in één

“Alle structurele wanden zijn uitgevoerd in

wordt het gebouw geflankeerd door het lang-

adem de overgang naar het park accentueert.

zichtbeton met een specifiek centerpen- en

gerekte beddenhuis. Over de betonnen struc-

voegenpatroon, terwijl vloeren, gordijnen en

tuur is een lichte modulaire jurk gedrapeerd

akoestische plafonds de ruimtes bewoon-

die enerzijds het licht regelt en anderzijds

baar maken. Het beton vormt vanwege zijn

zorgt voor eenheid in de gevel. Cassettes in

robuustheid de ideale afwerking voor de

roodbruin cortenstaal zorgen voor een speels

Tekst: Bart De Maesschalck

sport- en therapiezalen. Daar was dus geen

visueel patroon. De modules op de gevel zijn

Foto's: Dieter Van Caneghem

WIT Architecten Mechelsestraat 225a – 3000 Leuven t. 016 413 414 info@wit.eu – www.wit.eu

plan

206


TO SIMPLIFY 3D SURVEY • 3D opmetingen & documentatie • As-built opmeten gebouwen & bouwkundig erfgoed • SCAN to BIM (Building Information Modeling) • Oppervlaktestudies • 3D opmeten installaties (reverse engineering) • Cad-projecten • Clash detectie tijdens het bouwproces

Bezoek ons op: Architect@Work Kortrijk 9-10 mei 2019

www.nx2.be

Leliestraat 5 · 8880 Rollegem-Kapelle · t. 0478 49 41 14 · info@nx2.be


08 Een tijdloze tijdgeest Zo. Het zit erop. U bent helemaal aan het einde van de achtste editie van PLAN. Hopelijk hebt u ervan genoten, maar daar twijfelen we niet aan. En toch hechten we nog meer belang aan dat andere aspect dat zo belangrijk is: inspiratie. Ja, het woord wordt te pas en te onpas gebruikt en er zijn weinig modewoorden die zoveel aandacht krijgen. Maar toch nemen we het in de mond. PLAN is immers meer dan een verzameling van ontwerpen en beschrijvende teksten en mooie foto’s. Het is een naslagwerk dat de fine fleur van de Belgische architectuur verenigt. Een magazine dat de tijdsgeest capteert en tegelijk de ambitie heeft om tijdloze gebouwen in het daglicht te brengen. Omdat ze het verdienen, uiteraard, maar ook om u op ideëen te brengen. Zowel op vlak van inzichten, materialen als perspectieven. Architectuur als katalysator In dit nummer staan publieke gebouwen en kantoren centraal. Dat is geen toeval. Scholen, zorgprojecten en kantoren bepalen voor een groot deel het aanzicht van een stad of een wijk. Hoe groter het gebouw, hoe groter de impact. Net daarom verdienen ze de grootste aandacht. Als geen ander kunnen ze de omgeving beroeren en zelfs volledige stadsdelen op een hoger niveau brengen. Publieke gebouwen zijn een katalysator voor de plaats waar ze staan. Het doel is niet enkel de gebruiker, maar het stimuleren van de omgeving. Ook op sociaal vlak. Daar vind je in deze PLAN genoeg voorbeelden van.

PLAN is een uitgave van

Uitgeverij Balfin bvba Belgiëlaan 4B 2200 Herentals t +32 (0)14 21 05 52 mies@plan-magazine.be www.plan-magazine.be

Uitgever Eric Bal

Advertenties Mies Crols Bart Bruynseels

Design & fotografie Uw realisatie in PLAN Uiteraard blijven we niet bij de pakken zitten. Net zoals architectuur evolueer t in de tijd, zo ook kiezen we in dit magazine voor een blijvende evolutie. Daarom focussen we in het volgende nummer op residentiële projecten. Van villa tot rijhuis. Van appartement tot loft. We zijn nu al druk in de weer met de selectie van de projecten en dat is misschien wel uw kans. Hebt of kent u zelf een ontwerp of bouwproject dat vernieuwend, verrassend of indrukwekkend is in eenvoud of complexiteit? Laat het ons weten. We staan altijd open voor suggesties. Kwestie van ook in het volgende nummer opnieuw die tijdloze tijdgeest te kunnen vatten. Sowieso graag tot dan.

Nick Cannaerts

Administratie Lianne Vissers

Reproductie of overname van teksten of foto’s, zelfs gedeeltelijk, uit deze uitgave, is uitdrukkelijk verboden.

Eric Bal

Behoudens schriftelijke overeenkomst worden

geen

teksten,

tekeningen

of foto’s, al dan niet gepubliceerd, teruggegeven of teruggezonden. De uitgever heeft de gekregen informatie met zorg geselecteerd en gecontroleerd, doch kan geen aansprakelijkheid aanvaarden voor onverhoopte onjuistheid en/of onvolledigheid van die informatie.


Grootschalige projecten voor industrie en overheid Reeds vele jaren heeft Abati ervaring met de installatie van klimatisatiesystemen en sanitair in omvangrijke industriële- en overheidsprojecten. Een efficiënt project management is dan ook een vanzelfsprekend gegeven in alles wat wij doen.

Volledige klimatisatie en industriële sanitaire installaties Abati biedt u een volledig pakket wat betreft de klimatisatie van gebouwen. Wij zijn reeds vele jaren gespecialiseerd in het installeren van hoogstaande HVAC-systemen, industriële sanitaire installaties, eveneens met ervaring in nieuwbouwprojecten en renovaties.

Duurzaamheid en kwaliteit: onze pijlers Bij Abati beschikken wij over verschillende certificaten en erkenningen waardoor wij u een uitstekend resultaat kunnen garanderen waarbij duurzaamheid voorop gaat. Abati is de ideale partner voor grootschalige HVACof sanitaire installaties. Van scholen tot laboratoria, zowel voor overheids- als voor industriële projecten: reeds vele jaren behoren deze diensten tot onze specialiteiten.

Ook voor uw particuliere villa is Abati uw ideale partner Abati voelt als geen ander de moderne behoeften aan op vlak van wooncomfort. Doorheen de jaren hebben wij ons dan ook gespecialiseerd in verwarming, sanitair, ventilatie en airconditioning, welke stuk voor stuk bijdragen tot uw comfort.

Ingberthoeveweg 19 | 2630 Aartselaar | t. 03 830 31 91 | info@abati.be | www.abati.be


PREMIUM GIETVLOEREN www.liquidfloors.be

Gentsesteenweg 204 8500 Kortrijk t. 05624 13 90 BOUWGAZELLE

Vosveld 11a 2110 Wijnegem t. 03 500 00 15

info@liquidfloors.be

Profile for Uitgeverij Balfin

Plan 08 NL  

Plan 08 NL