Page 5

9 In de rubriek ‘OnWAARschijnlijk’ vind je extra informatie over de les: boeiende verhalen die je normaal niet in schoolboeken terugvindt.

10 Een schema van de lesinhoud op het einde van de les helpt je de les te studeren.

LES 5

ONWAARSCHIJNLIJK!

SCHEMA

Al sinds de middeleeuwen doen de meest fantastische verhalen de ronde over de megalithische monumenten.

De evolutie van de mens

Dat komt vooral omdat men er weinig over wist en eigenlijk nog steeds weinig over weet. Een voorbeeld. In het dorpje Mousny in de Ardennen bevinden zich een hoop grote keien die min of meer een cirkel vormen. Een legende beweert dat de keien eigenlijk een herder en zijn schapen zijn. Zij werden door Jezus Christus in stenen veranderd omdat de herder Christus weigerde te helpen! Andere verhalen brengen megalieten in verband met de duivel, bovennatuurlijke krachten en zelfs buitenaardse wezens. Nog altijd zijn er mensen die dergelijke zaken geloven.

1 De mens is vrij jong in vergelijking met de leeftijd van de aarde Miljoen jaar geleden 4 540

Ontstaan van de aarde

63

Uitsterven van de reuzenreptielen

7à6

De eerste mensachtigen

2,5

De eerste homo-soorten

2 Wetenschappers zoeken naar sporen van de oudste mensen en mensachtigen De evolutieleer (Charles Darwin): alle levende wezens op aarde evolueren. We beschikken over twee informatiebronnen over de eerste mensen:

Bron: www.megalitica.be

• •

overblijfselen van mensen (bv. beenderen), sporen van menselijke handelingen (bv. werktuigen).

3 De stamboom van de mens is eerder een warrige struik

1 het begrip ‘millennium’ uitleggen 2 de begrippen ‘megaliet’, ‘hunebed’, ‘menhir’ en ‘observatorium’ uitleggen 3 de samenlevingen van de megalietenbouwers in de tijd situeren 4 twee theorieën over de betekenis en de bouw van megalithische monumenten geven 5 de mysterieuze reputatie van Stonehenge verklaren

LES 12

1 informatie uit teksten, kaarten en afbeeldingen halen 2 megalieten observeren en beschrijven

Een aantal onderdeeltjes van ‘kennen’ en ‘kunnen’ kun je op diddit verder inoefenen. Als je denkt dat je een onderdeeltje kent of kunt, zet je daar een kruisje voor.

RAADSELS IN STEEN

De ontwikkelingsfasen van de mens:

jk ex

12 Na elk onderdeel vind je een handig overzicht van de geziene leerstof.

In

ki

13 Op drie plaatsen in het leerwerkboek vind je een origineel en spannend verhaal van jeugdauteur Dirk Bracke. Daarmee zul je de geschiedenis op een net iets andere manier (her)beleven. Je kunt de verhalen ook beluisteren bij het onlinelesmateriaal.

Mensachtigen

Australopithecus (= zuidelijke mensachtige)

Mensen

Homo habilis (= handige mens)

Homo erectus (= rechtopstaande mens) Homo neanderthaler Homo sapiens (= wetende mens)

11 Nadat je de les hebt geleerd, moet je deze zaken KENNEN en KUNNEN. Het icoontje verwijst naar de oefeningen op diddit. De begrippen die je moet kennen, staan altijd bovenaan.

werktuigen vervaardigen.

Verschillende mensensoorten kwamen tegelijkertijd voor, heel wat soorten stierven uit.

em

80

KUNNEN

pl aa

KENNEN

r

Een mens onderscheidt zich door drie kenmerken: • voldoende hersenen, • rechtop lopen,

Wat je na deze les moet kennen en kunnen:

B

PREHISTORIE

33

VERHAAL

Rama en Austra

DIRK BRACKE

Over de evolutie en levenswijze van mensachtigen in Oost-Afrika

1

5

10

15

20

25

30

35

40

Die ochtend ontdekte Rama iets vreemds. Het oerwoud leek op te houden; hij had de rand van zijn wereld bereikt. Het oerwoud ging langzaam over in een vlakte met hoog gras en struiken. Eigenlijk had hij schrik om verder te gaan en hij merkte dat Bosei ook onrustig was. Enkele dagen geleden had hij het wijfje uit een vreemde groep kunnen meelokken, maar hij was bang dat een mannetje hen zou volgen om haar terug naar de groep te slepen. ‘Laat ons teruggaan.’ Bosei jankte en liep soms een eindje terug. Met een primitieve taal konden ze elkaar iets vertellen. ‘We gaan verder.’ Ze protesteerde snauwend, maar toch volgde ze hem. Na een tijdje zag Rama een waterpoel. Hoe lang was het al niet geleden dat hij nog eens de scheuten en de malse, jonge stengels van waterplanten had geproefd. Hij liep naar het water en keek met enige trots naar zijn spiegelbeeld. Aan de overkant van de poel lesten enkele gazellen hun dorst. Rama kende die dieren niet. Ze leefden vast niet in het oerwoud. Maar omdat er zoveel water tussen hen lag, voelde hij zich niet bang. Ook Bosei staarde als versteend naar de vreemde wezens. De gazellen keken op. Ze vluchtten een eindje weg en wachtten argwanend af. Enkel een kalfje waagde zich wat dichter naar het water. Rama voelde dat er gevaar dreigde. Hij speurde scherp rond. De poel lag vol takken, bladeren en halfrotte boomstammen. Een kleine rimpeling dreef langzaam over het water. Meteen wist Rama wat er ging gebeuren. Ook in het oerwoud kenden ze krokodillen. Hij brak een lange, dunne tak af en zwaaide hem gillend boven zijn hoofd. Terwijl hij op en neer sprong, meende hij dat die tak hem groter maakte. De krokodil zou misschien schrik krijgen. De valse boomstam dobberde schijnbaar toevallig

45

50

55

60

65

70

75

80

in de richting van het jong. Plotseling schoot de monsterachtig lange muil uit het water. Twee rijen vlijmscherpe tanden klapten in de nek van het jong. Een scherpe kreet klonk over het water. De andere gazellen vluchtten weg. Rama zag hoe het water opspatte. Nog even merkte hij de spartelende poten van de prooi boven het water. Enkele ogenblikken later was de poel weer kalm. De kringen op de oppervlakte verkleinden. Het werd weer stil. De krokodil zou haar prooi onder water verdrinken, ze naar een rustige plaats slepen en daarna opeten. Rama besloot de grasvlakte te verkennen op zoek naar voedsel. Bosei was in de boom achtergebleven. Austra hing aan haar borst en dan kon ze niet snel genoeg vluchten als er gevaar dreigde. Tenslotte waren ze niet sterk, niet eens snel. Rama moest het voedsel maar halen. Nog voor hij het oerwoud helemaal had verlaten, ontdekte hij een bessenstruik. Hij kon het niet laten om enkele bessen op te eten. Een trosje bessen hing hoog in de struik en Rama richtte zich op zijn achterpoten om ze te plukken. Hij bleef rechtop lopen om zich een weg te banen door de hoge grassen van de savanne. Een brede strook met lang gras scheidde hem nu van het oerwoud. Hij voelde zich erg onveilig. Maar hij vergat zijn angst onmiddellijk toen hij tussen het gras vijf struisvogeleieren ontdekte. Meteen liet hij de bessen vallen, nam twee eieren op en liep snel terug. Ook tussen de bomen in het oerwoud bleef hij nu rechtop lopen. Bosei zag hem aankomen. Hij kon de blijdschap van haar gezicht aflezen. ‘Kijk, ik heb een ei meegebracht’, toonde Rama aan Austra. ‘Ei’, zei Bosei nadrukkelijk tegen de baby. Rama reikte haar de eieren aan en liet zich vliegensvlug weer uit de boom zakken. Op vier poten holde hij weg. In het grasland RAMA EN AUSTRA — DIRK BRACKE

41

INLEIDING

5

Profile for VAN IN

STORIA HD GO! 1 - Volledig inkijkexemplaar  

Bekijk de eerste hoofdstukken van STORIA HD GO!, de vernieuwde uitgave voor Geschiedenis van Uitgeverij VAN IN, voor het GO!, het POV en het...

STORIA HD GO! 1 - Volledig inkijkexemplaar  

Bekijk de eerste hoofdstukken van STORIA HD GO!, de vernieuwde uitgave voor Geschiedenis van Uitgeverij VAN IN, voor het GO!, het POV en het...