__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 29

STICHTING ZAANSE GEMEENSCHAP

De laatste renovatie van de Wilhelminasluis startte in 2014 en is onlangs voltooid. Onder meer de sluisdeuren en Kaapstanders werden gerestaureerd. De sluis wordt geschut door vrijwilligers van de Stichting Zaandamse Gemeenschap. De stichting ziet de sluis als nautische voordeur van de gemeente Zaanstad en wil deze daarom als toeristische trekpleister uitnutten. Rondom het sluizencomplex is veel te zien en te doen, zoals op De Dam met zijn cafés, restaurants en terrassen, maar ook de Zuiddijk, filmtheater De Fabriek, het Czaar Peterhuisje en het MonetAtelier liggen op loopafstand. De sluis is daarmee duidelijk het middelpunt van een omgeving met een rijke geschiedenis, die met de nieuwe naam nu terugvoert naar 1547. Die geschiedenis geven de vrijwilligers van de stichting graag door aan de ruim 8000 plezierboten die jaarlijks door de sluis gaan.

VRIJWILLIGERS

De Hondsbossche Sluis wordt van begin april t/m eind oktober bediend door een groep van zo’n vijfenveertig enthousiaste vrijwilligers. Er is nog plaats voor nieuwe sluiswachters, maar er worden wel eisen aan de vrijwilligers gesteld. De bediening bijvoorbeeld geschiet nog op de ouderwetse manier: met spierkracht. De deuren van de sluis gaan open door te draaien aan de kaapstanders, dus een sluiswachter moet fysiek goed uit de voeten kunnen. En je moet kunnen hengelen: er wordt in de Hondsbossche Sluis geen sluisgeld geheven, maar een bijdrage in de klomp wordt zeer gewaardeerd.

EEN OUDE TRADITIE: KLOMPGELD IN DE SLUIS Wanneer het heffen van klompgeld is ontstaan is onbekend. Wel blijkt uit documentatie van eind negentiende eeuw dat het om een vorm van tolheffen ging. Men passeerde een brug en dat werd belast met tolgeld. Waarschijnlijk heeft een brugwachter uit praktische overwegingen het klompje met hengel gemaakt om het geld op te halen. Het schip vaart immers door en kan moeilijk stoppen bij elke brug. Regelmatig werd te weinig of niet betaald, wat uitmondde in rechtszaken. Vaak werden overtreders dan beboet met bijvoorbeeld 10 gulden. Het klompgeld was begin twintigste eeuw 5 of 10 cent. In de Hondsbossche Sluis ligt de vrijwillige bijdrage gemiddeld tussen de €1,00 en €2,00. Het klompgeld is in 2018 geregistreerd bij het Kenniscentrum voor Immaterieel erfgoed Nederland, zodat de traditie is beschermd.

SLUISHUISJE

Voor de sluiswachters van de Hondsbossche Sluis ontwierp studioKRAMER in 2016 een bijzonder sluishuisje: een ode aan het veenweidelandschap en de Zaan. De gevel is uit staal gesneden en bestaat uit de exacte weergave van een kaart uit 1812. Toen Napoleon in 1811 Zaandam bezocht en de tot dan toe afzonderlijke gemeentes Oost- en West-Zaandam tot één stad verklaarde, heeft hij ook opdracht gegeven om Nederland naar Frans systeem geheel in te meten en een kadaster op te stellen met de eigendomsrechten, waardoor er belasting geheven kon gaan worden. Dit heeft een exacte kaart van Nederland opgeleverd die voor Zaandam al in 1812 klaar was: die kaart is gebruikt voor het nieuwe sluishuisje. In de vormgeving zijn ook diverse elementen uit de Zaanse houtbouw verwerkt. Zo zie je geschulpte windveren in contrasterend wit. En in de top de makelaars, twee dansers die dansen op het veen.

ERVAAR DE ZAANSTREEK

29

Profile for UITdeZaanstreek

Ervaar de Zaanstreek 2021  

Ervaar de Zaanstreek 2021  

Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded