Issuu on Google+

¢åÕ·π–πÌ“°“√ÕÕ°·∫∫

¿“æ·«¥≈åÕ¡·≈–∑’Ëæ—°Õ“»—¬¢ÕߺŸåŸßÕ“¬ÿ

Àπ㫬ªØ‘∫—µ‘°“√«‘®—¬ ¿“æ·«¥≈åÕ¡∑’ˇÀ¡“–¡°—∫ºŸåŸßÕ“¬ÿ §≥–∂“ªòµ¬°√√¡»“µ√è ®ÿÓ≈ß°√≥è¡À“«‘∑¬“≈—¬


1

º · ¹íÒ ขอแนะนําการออกแบบสภาพแวดลอมและทีพ่ กั อาศัยของผูส งู อายุฉบับนี้ จัดทําขึน้ มาเพือ่ เผยแพรความรูใ นการจัดสภาพแวดลอมในการอยูอ าศัย ใหเหมาะสม กับการเปลีย่ นแปลงทางสภาพรางกายของผูส งู อายุไทย โดยไดอาศัยขอมูลสวนหนึง่ จาก โครงการวิจยั เรือ่ งมาตรฐานขัน้ ต่าํ สําหรับทีพ่ กั อาศัยและสภาพแวดลอมของผูส งู อายุ ซึง่ ไดรบั การสนับสนุนจากสํานักงานกองทุนสนับสนุนการวิจยั (สกว.) สํานักงานกองทุน สนับสนุนการสรางเสริมสุขภาพ(สสส.) และมูลนิธสิ าธารณสุขแหงชาติ (มสช.) ขอแนะนําฉบับนี้ จะแบงเปน 2 สวน คือขอแนะนําเกีย่ วกับระยะและขนาด พื้นที่ที่เหมาะสม กับขอแนะนําเรื่องสภาพแวดลอมในการอยูอาศัย นอกจากการ เปลีย่ นแปลงทางรางกายแลว เมือ่ เขาสูว ยั สูงอายุยงั มีการเปลีย่ นแปลงทางดานสังคม การเปลี่ยนแปลงทางจิตใจ และการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ ฉะนั้นการจัด สภาพแวดลอมในการอยูอ าศัยทีด่ ี ควรคํานึงถึงการเปลีย่ นแปลงในทุกๆ ดาน เชน สภาพของสังคมไทยมักอยูกันเปนครอบครัวขนาดใหญ ญาติพี่นองมักอยูใกลๆ กัน ทางเลือกในการปรับปรุงทีอ่ ยูอ าศัยเดิมใหเหมาะกับผูส งู อายุ นาจะมีความสอดคลอง กับสภาพสังคมและสภาพจิตใจ มากกวาการจะยายทานเหลานัน้ ไปอยูท อี่ นื่ ทายทีส่ ดุ ขอใชขอ คิดจาก “อาหารของดวงใจ” โดย ทานพุทธทาสภิกขุ ดังนี้ ความสําราญทางกาย หรือฝายโลกนัน้ ตอง "ดืม่ " หรือ ตอง"กิน" อยูเ สมอ จึงจะสําราญ แตทแี่ ท มันเปนเพียง การระงับ หรือ กลบเกลือ่ นความหิวไวทกุ ชัว่ คราวทีห่ วิ เทานัน้ สวนความสําราญ ฝายใจ หรือ ฝายธรรมนัน้ ไมตอ งดืม่ ไมตอ งกิน ก็สาํ ราญอยูเ อง เพราะมันไมมคี วามหิว ไมตอ งดืม่ กิน เพือ่ แกหวิ


2

ทาง 2 แพรงทีเ่ ลือกได การเปลี่ยนแปลงทางรางกาย (ความสูง น้ําหนัก กระดูกและขอ สายตา หู ลักษณะทาทาง ฯลฯ)

การใชชีวิตในสภาพแวดลอมที่ไมเหมาะสม

1

อุบัติเหตุ

การจัดสภาพแวดลอม และทีพ่ กั อาศัยทีเ่ หมาะสม สําหรับผูส งู อายุ

2

ทุพพลภาพ

เสียชีวิต

ลดอุบตั เิ หตุ ลดการพึง่ พา ชีวีเปนสุข

เมือ่ เขาสูว ยั สูงอายุ จะมีการเปลีย่ นแปลงหลายดาน ดานทีเ่ กีย่ วของ กับสภาพการอยูอ าศัยคือการเปลีย่ นแปลงทางรางกาย เชนความสูง (โดย เฉลีย่ จะเตีย้ ลงประมาณ 2-5 ซม.) น้าํ หนักตัวจะลดลง กระดูก-ขอจะเสือ่ ม การเดินเหิน ลักษณะทาทางจะเปลีย่ นไป สายตาจะพรามัว หูตงึ และหาก ยังอยูใ นสภาพแวดลอมเดิม ทีไ่ มเหมาะสม จะนํามาสูก ารเกิดอุบตั เิ หตุ และ ภาวะทุพพลภาพในที่สุด แตหากเราสามารถปรับสภาพแวดลอมและทีพ่ กั อาศัยทีเ่ หมาะสม สําหรับผูส งู อายุ ก็จะลดอุบตั เิ หตุ ลดการพึง่ พา ใชชวี ติ อยางมีความสุขได้


3

แนวคิดการออกแบบสภาพแวดลอม และที่พักอาศัยของผูสูงอายุ มีหลักการดังนี้ คือ 1. มีความปลอดภัยทางกายภาพ จัดใหมีแสงสวางเพียงพอบริเวณบันไดและทางเขา มีราวจับใน หองน้ํา พื้นกระเบื้องไมลื่น อุปกรณปดเปดน้ํา และเปดประตูที่ไมตอง ออกแรงมาก มีสญ ั ญาณฉุกเฉินจากหัวเตียง หรือหองน้าํ สําหรับเรียกขอ ความชวยเหลือ 2. สามารถเขาถึงไดงา ย การมีทางลาดสําหรับรถเข็น ความสูงของตูท ผี่ สู งู อายุสามารถหยิบ ของไดสะดวก อยูใ กลแหลงบริการตาง ใกลแหลงชุมชนเดิม เพือ่ ใหญาติมติ ร สามารถมาเยี่ยมเยียนสะดวก 3. สามารถสรางแรงกระตุน การเลือกใชสีที่เหมาะสม มีความสวางและชัดเจนจะทําใหการ ใชชวี ติ ดูกระชุม กระชวย ไมซมึ เศรา และการเขารวมกิจกรรมตางๆ กระตุน ให้ เกิดการนําความสามารถตาง ๆ ของผูส งู อายุมาใชอยางเต็มที่ เปดโอกาสให้ ผูสูงอายุไดใชความสามารถกอประโยชนกับชุมชน 4. ดูแลรักษางาย ควรจะออกแบบใหดูแลรักษางายเทาที่จะเปนไปได ดวยเหตุนี้ บานทัว่ ๆ ไปควรจะเล็ก ถาเปนหลังใหญควรจะมีหอ งซึง่ งายตอการปดเอาไว เพือ่ สะดวกสบายในการดูแล บานอาจจะมีบานเลือ่ นอลูมเิ นียมปองกันฝน และสนามหญาที่มีพุมไมเตี้ยเพื่อลดงานสนาม


4

ขอแนะนําเกีย่ วกับระยะ และขนาดพืน้ ทีท่ เี่ หมาะสม


5

ขอแนะนําเกีย่ วกับระยะ และขนาดพืน้ ทีท่ เี่ หมาะสม


6

ขอแนะนําเกีย่ วกับระยะ และขนาดพืน้ ทีท่ เี่ หมาะสม


7

ขอแนะนําเกีย่ วกับระยะ และขนาดพืน้ ทีท่ เี่ หมาะสม


8

ขอแนะนําเกีย่ วกับระยะ และขนาดพืน้ ทีท่ เี่ หมาะสม


9

ขอแนะนําเกีย่ วกับระยะ และขนาดพืน้ ทีท่ เี่ หมาะสม

ลักษณะบานพัก

เปนบานชัน้ เดียว หรือมีหอ งนอนอยูบ นชัน้ ลางของบาน ทางเขาบานควรมีระดับเดียวกับพื้นภายนอก ทางลาดเขาบานความชัน 1:12 วัสดุไมลนื่ ไมควรจะมีพนื้ ตางระดับ ไมควรมีธรณีประตู มีบริเวณบานทีส่ ามารถ ทําสวน เลีย้ งสัตว และทํากิจกรรมเบาๆ ได พืชพันธุเ ปนไมดอก ไมหอม หลีกเลีย่ งไมผล ไมหนาม ไมทมี่ ยี าง ระยะหางระหวางภายในบานมาที่รั้วอยูในระยะที่สามารถเดินไดงาย รั้วบานควรโปรง ประตูหนาบานกวาง 90-150 ซม. มือจับแบบกานโยก และไมตดิ อุปกรณบงั คับประตูปด เอง (โชคอัพ) มีระบบตัดไฟช็อตและไฟฉุกเฉิน


10

หองรับแขก-หองนัง่ เลน ไมมีสิ่งกีดขวางหรือเฟอรนิเจอรกีดขวาง มีพนื้ ทีก่ จิ กรรมตางๆ เชน นันทนาการและบันเทิง การจัดเฟอรนิเจอรที่สงเสริมใหมีปฏิสัมพันธกันได ระดับหนาตางสูงจากพืน้ 50 ซม. มองเห็นวิวภายนอกได มีระบบระบายอากาศดี พืน้ หองใชสสี วาง นุม และบํารุงรักษางาย สีและพืน้ ผิวอุปกรณและสวนของอาคาร ใชสที ตี่ ดั กันหรือแตกตาง ของสวนใชสอยตางกัน เชนพืน้ ทางเดิน พืน้ ตางระดับ พืน้ หองสวม บัวเชิงผนัง


11

หองครัว-อาหาร ระดับโตะ-เคานเตอรสงู จากพืน้ 80 ซม. ดานลางของอางลางมือ ควรโลงสําหรับรถเข็น เตา ตูเ ย็นหรือลิน้ ชักในครัวไมควรอยูใ นมุม หิง้ และตูต า ง ๆ อยูใ นระดับที่ 150-168 ซม. มีระบบระบายอากาศดี มีแสงสวางจากธรรมชาติและไฟแสงสวางเฉพาะจุด ปลัก๊ ไฟบริเวณเคานเตอรสงู 90 ซม.จากพืน้


12

หองนอน หนาตางควรมองเห็นทิวทัศนภายนอก เตียงนอนควรมีความยาวไมนอ ยกวา 180 ซม. และมีพนื้ ทีว่ า ง 90 ซม. รอบเตียง 3 ดาน ไมควรอยูใ นมุมอับ ควรมีพนื้ ทีส่ าํ หรับเตียงคู เตียงนอนควรอยูใ กลหอ งน้าํ หัวเตียงควรมีโทรศัพท และสัญญาณฉุกเฉิน ระดับของเตียงสูง 40 ซม. (สูงเทาระดับพืน้ ถึงขอพับเขา) ระดับหนาตางสูงจากพืน้ 50 ซม. มองเห็นวิวภายนอกได ตูเ สือ้ ผาเปนแบบบานเลือ่ น มีแสงสวางสําหรับการอานหนังสือ มีการระบายอากาศที่ดี พืน้ หองใชสสี วาง นุม และบํารุงรักษางาย


13

หองน้ํา หองน้าํ ควรกวาง 1.50-2.00 เมตร ประตูเปดออก ระดับพืน้ ภายใน-ภายนอก เทากัน มีราวจับขนาดเสนผาศูนยกลาง 4 ซม. ที่สามารถเดินไดทั่วหองน้ํา บริเวณฝกบัวและทีอ่ าบน้าํ ควรมีทนี่ งั่ และสัญญาณฉุกเฉิน ฝกบัวควรเปนชนิดแรงดันต่ํา พืน้ ผิวไมควรลืน่ กอกน้าํ เปนแบบกานโยก


14

ประตู มีขนาดความกวางเปนพิเศษอยางนอย 90 เซนติเมตร ประตูควรเปนแบบผลักเปดออกไดงา ย หามติดตัง้ อุปกรณชนิดทีบ่ งั คับใหบานประตูปด ไดเอง

สวิตช

สูงไมเกิน 90 เซนติเมตร จากพืน้ สามารถปดเปดไดในระยะเอื้อมจากเตียงนอนสวิตชใหญ มีแสงตอนปดสวิตช

ปลั๊กไฟ

สูงจากพืน้ อยางนอย 45 เซนติเมตร เพื่อหลีกเลี่ยงการกม มีสวิทซสาํ หรับปด-เปดปลัก๊


15

ราวจับ ทําดวยวัสดุเรียบ มีความมัน่ คงแข็งแรง ในการจับและไมลนื่ มีลกั ษณะกลม โดยมีเสนผานศูนยกลาง 4 ซม. สูงจากพืน้ ทางลาด 80 ซม. ราวจับดานทีอ่ ยูต ดิ ผนังใหมรี ะยะหางจากผนังไมนอ ยกวา 5 ซม. สามารถทําความสะอาดไดงาย

ทางลาด

พื้นผิวทางลาดตองเปนวัสดุที่ไมลื่น พืน้ ผิวของจุดตอเนือ่ งระหวางพืน้ กับทางลาดตองเรียบไมสะดุด ความกวางสุทธิกวาง 90-150 ซม. มีพนื้ ทีห่ นาทางลาดเปนทีว่ า งยาวไมนอ ยกวา 150 ซม. ตองมีความลาดชันไมเกิน 1:12 และมีความยาวชวงละไมเกิน 6 เมตร ทางลาดทีม่ คี วามยาวตัง้ แต 2.50 เมตร ตองมีราวจับทัง้ สองดาน


16

ขอแนะนําอืน่

สีและพื้นผิว อุปกรณและสวนของอาคารใหมีสีที่ตัดกันหรือแตกตางจากสีของสวน ตอเนือ่ งของอุปกรณและสวนของอาคารนัน้ อยางเดนชัด เชน พืน้ ทางเดิน พืน้ ตางระดับ พืน้ หองสวม และพืน้ ผิวตางสัมผัส ผนังและ บัวเชิงผนัง ประตู ธรณีประตู วงกบหรือขอบประตู ประตูทางเขาออก บันได บันไดเลือ่ น ทางเลือ่ น และทางลาด ลูกนอนกับลูกตัง้ ของขัน้ บันได หรือลูกนอนของขัน้ บันได บริเวณจมูกบันได ราวบันได ราวทางลาด ราวระเบียง ราวกันตก ราวยึดเกาะ ปาย แผนผัง ตัวอักษร เครือ่ งหมาย สัญลักษณ แผงสวิตช เสา สิง่ กีดขวาง และสวนยืน่ จากผนังบนทางเดิน สุขภัณฑ และอุปกรณสงิ่ อํานวยความสะดวกอืน่ ๆ

เครือ่ งเรือน (เชนโตะ เกาอี้ เตียง) เกาอี้ และเตียง ควรสูงจากพืน้ ประมาณ 40 - 45 ซม. ไมมขี าของโตะ เกาอีเ้ กะกะ หากตองใชรถเข็น วัสดุรองพืน้ หรือเบาะ ควรมีความแข็ง ไมออ นเกินไป สามารถทําความสะอาดไดงาย


¨Ñ´·Óâ´Â Êíҹѡʋ§àÊÃÔÁáÅоԷѡɼٌÊÙ§ÍÒÂØ (Ê·Ê.) Êíҹѡ§Ò¹Ê‹§àÊÃÔÁÊÇÑÊ´ÔÀÒ¾áÅоԷѡÉà´ç¡ àÂÒǪ¹ ¼ÙŒ´ŒÍÂâÍ¡ÒÊ áÅмٌÊÙ§ÍÒÂØ (Ê·.) ¡ÃзÃǧ¡ÒþѲ¹ÒÊѧ¤ÁáÅФÇÒÁÁÑ蹤§¢Í§Á¹ØÉ (¾Á.) ·ÕèµÑé§ àÅ¢·Õè öñø/ñ ¶¹¹¹Ô¤ÁÁÑ¡¡ÐÊѹ ࢵÃÒªà·ÇÕ ¡ÃØ§à·¾Ï ñðôðð â·Ã. ð òöõð ñøø÷ , ð òöõñ öùðô ð òöõñ ÷÷ùö , ð òöõô öùóö ð òöõñ ö÷øó , ð òöõð ñóõô Website ¾Á. : www.m-society.go.th Ê·. : www.opp.go.th Ê·Ê. : www.oppo.opp.go.th E-mail Ê·Ê. : older@opp.go.th

¤³Ð¡ÃÃÁ¡ÒÃ

¼ÙŒÊÙ§ÍÒÂØáË‹§ªÒµÔ

¡Í§·Ø¹¼ÙŒÊÙ§ÍÒÂØ


¨Ò¡§Ò¹ÇÔ¨ÑÂàÃ×èͧ Áҵðҹ¢Ñé¹µèíÒÊíÒËÃѺ·Õè¾Ñ¡ÍÒÈÑ áÅÐÊÀÒ¾áÇ´ÅŒÍÁ¢Í§¼ÙŒÊÙ§ÍÒÂØ Ê¹ÑºÊ¹Ø¹â´Â Êíҹѡ§Ò¹¡Í§·Ø¹Ê¹ÑºÊ¹Ø¹¡ÒÃÇԨѠ(Ê¡Ç.) Êíҹѡ§Ò¹¡Í§·Ø¹Ê¹ÑºÊ¹Ø¹¡ÒÃÊÌҧàÊÃÔÁÊØ¢ÀÒ¾(ÊÊÊ.) ÁÙŹԸÔÊÒ¸ÒóÊØ¢áË‹§ªÒµÔ (Áʪ.) ¤³Ð¼ÙŒÇԨѠñ. ÃÈ. äµÃÃѵ¹ ¨ÒÃØ·Ñȹ trirat13@gmail.com ÀÒ¤ÇÔªÒà¤Ë¡Òà ¤³Ðʶһ˜µÂÈÒʵà ò. È.¾−.ÍÒÃÕÃѵ¹ Êؾط¸Ô¸Ò´Ò ÀÒ¤àǪÈÒʵÿ„œ¹¿Ù ¤³Ðá¾·ÂÈÒʵà ó. ÃÈ.´Ã. ¨ÔÃҾà à¡È¾Ôª−ÇѲ¹Ò ¤³Ðá¾·ÂÈÒʵà ô. ÃÈ.´Ã.»ÃÐÇԵà ਹÇÃø¹Ð¡ØÅ ÀÒ¤ÇÔªÒ¡ÒÂÀÒ¾ºíҺѴ ¤³ÐÊËàǪÈÒʵà õ. ¼È.¡ØÅ¸Ô´Ò àµªÇÃÊԹʡØÅ ÀÒ¤ÇÔªÒ¡ÒÃÍ͡ẺÍصÊÒË¡ÃÃÁ ¤³Ðʶһ˜µÂ¡ÃÃÁÈÒʵà ö. ¼È. ¡ÔµµÔÍà ÈÔÃÔÊØ¢ ÀÒ¤ÇÔªÒʶһ˜µÂ¡ÃÃÁÀÒÂã¹ ¤³Ðʶһ˜µÂÈÒʵà ÷. ¹ÒªÑÂ−ÒÊÔ·¸Ôì ÈѹʹÐÇÕáØÅ ¼ÙŒª‹ÇÂÇԨѠÀÒ¤ÇÔªÒà¤Ë¡Òà ¤³Ðʶһ˜µÂÈÒʵà ¨ØÌÒŧ¡Ã³ÁËÒÇÔ·ÂÒÅÑ ÀÒ¾»ÃСͺâ´Â:¹Ò¾ÔÊÔ° ÊÕËÃÒª áÅйÒÂàÍ¡©Ñ¹· àÍÕèÂÁ͹ѹµÇѲ¹Ð ¹ÔÊÔµ¤³Ðʶһ˜µÂÈÒʵà ¨ØÌÒŧ¡Ã³ÁËÒÇÔ·ÂÒÅÑÂ


house_older 030653