Page 1

Manorah

beads

handicraft

Local wisdom that worth to conserve


Contens 01 - ประวัติเครื่องลูกปัดมโนราห์ - เครื่องลูกปัดมโนราห์ - สีของเครื่องลูกปัดมโนราห์ - วิวัฒนาการของเครื่องลูกปัดมโนราห์ - ลวยลายของเครื่องลูกปัดมโนราห์

02 - บทสัมภาษณ์

03 หัตถกรรมลูกปัดมโนราห์ - ของตกแต่งบ้าน - เครื่องใช้ - เครื่องประดับ


Editor’s Lelter เครื่องลูกปัดมโนราห์นั้นเป็นผลงานที่สร้างจาก ภู มิ ปั ญ ญาของชาวบ้ า นและผสมผสานความคิ ด สร้ า งสรรค์ จึ ง ควรค่ า แก่ ก ารรั ก ษาและคงคุ ณ ค่ า ไว้ เพราะการร้อยลูกปัดให้เป็นเครื่องชุดมโนราห์ได้มีขั้น ตอนที่เฉพาะไม่ว่าจะเป็นวัสดุที่ใช้หรือแม้แต่ลวดลาย บนชุ ด แต่ ก ลั บ มี ไ ว้ เ พื่ อ เป็ น เครื่ อ งแต่ ง กายในการ แสดงมโนราห์เท่านั้น แต่ไม่ได้มีการนำ�มาแสดงหรือ เผยแพร่ขั้นตอนในการทำ�จึงส่งผลให้คุณค่าของลูกปัด มโนราห์ในการให้เป็นที่รู้จักหายไป แต่ในเวลาเดียวกันก็ได้มีคนรุ่นใหม่ที่ได้รับการ สื บ ทอดจากรุ่ น สู่ รุ่ น ในการทำ � ชุ ด ลู ก ปั ด มโนราห์ แต่ด้วยยุคสมัยที่เปลี่ยนแปลงคนกลุ่มนี้จึงนำ�ลูกปัด มโนราห์มาสร้างสรรค์เป็นผลงานชิ้นใหม่ในรูปแบบ ต่างๆ นอกจากการนำ�มาทำ�เป็นเครื่องลูกปัดมโนราห์ ซึ่งเป็นการเพิ่มคุณค่าให้กับเครื่องลูกปัดมโนราห์แล้ว ยั งสามารถสร้ างความน่ าสนใจแก่ ผู้พ บเห็ น รวมไป ถึงการเปิดให้ความรู้แก่เยาวชนหรือผู้ที่มีความสนใจ เพื่อเป็นการสานต่อวัฒนธรรมให้คงอยู่ต่อไป พนิดา แซ่ลิ่ม และ อุบลขวัญ เพ็ชรพงษ์


ความหมายของลูกปัด วัตถุที่มีลักษณะเป็นเม็ด มีขนาดเล็กทำ�มาจากอินทรียวัตถุ เช่น ไม้ หิน แร่ เป็นต้น และมีรูอยู่ตรงกลาง เพื่อใช้ร้อยด้ายหรือเชือก สำ�หรับใช้ในการตกแต่งหรือให้ประโยชน์ใน ด้านต่างๆ ลูกปัดเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ทางโบราณคดีเนื่องจากมักมีการขุดพบลูกปัด มากมายในแหล่งอารยธรรมเก่าแก่ทั้งหลายโดยในสมัยโบราณมีความเชื่อเกี่ยวกับลูกปัด คือ เป็นเครื่องรางของขลัง และมักจะถูกใช้ในการประกอบพิธีกรรมต่างๆ ทั้งนี้การนำ�ลูกปัดมา ประดิษฐ์ต้องคำ�นึงถึงประโยชน์ในการใช้สอยด้วย

2


ประวัติเครื่องลูกปัด มโนราห์

3


โนราเป็นการแสดงของชุมชนตามท้องถิ่นในภาคใต้เป็น เอกลักษณ์ที่สะดุดตาโดยมีการแต่งกายที่เป็นเอกลักษณ์ไม่เหมือน ใครมีความหลากหลายมีวิธีการผูกมัดร้อยทีละเม็ดจนเป็นรูปเสื้อ มีสร้อยห้อยเป็นระย้าพริ้วไหวสวยงาม เครื่องลูกปัดมโนราห์ริเริ่มมาจาก ด้วยสภาพทางธรรมชาติที่ บรรพบุรุษของคนในภาคใต้ที่มีการตั้งถิ่นฐานอยู่ฝั่งตะวันตกซึ่งเป็น แหล่งที่พบลูกปัดมากที่สุด โดยแหล่งที่พบลูกปัด คือชุมชนโบราณ คลองท่อม จังหวัดกระบี่ และชุมชนโบราณตะกั่วป่า จังหวัดพังงา ซึ่งทั้งสองชุมชนนี้มีภูมิปัญญาที่เด่นชัดในเรื่องของการนำ�ลูกปัดมาทำ� เป็นข้าวของเครื่องใช้ ลูกปัดที่ปรากฎในภาคใต้ก่อนที่จะพัฒนาเป็นเสื้อแบบสมบูณ์ ได้นั้นจะต้องมีการพัฒนามาจากส่วนอื่นๆของเครื่องประดับมาก่อน ทั้งนี้ได้รับอิทธิพลมาจากต่างชาติที่มีการติดต่อด้านการค้าขายที่ได้ นำ�เครื่องประดับเข้ามาค้าขาย ในประเทศไทยจนกระทั่งคนในชุมชน ได้นำ�วิธีการมาปรับปรุงและ ประยุกต์ในการทำ�ลูกปัดขึ้นมาใหม่ โดยใช้กับวัสดุที่มีอยู่ในชุมชนหรือท้องถิ่นต่างๆจนทำ�ให้ลูกปัดเกิด เป็นผลิตภัณฑ์และเครื่องประดับในเวลาต่อมา

4


เครื่องลูกปัด

มโนราห์ 5


บ่า

เป็นเครื่องลูกปัดที่ร้อยเป็น สามเหลี่ยมหัวตัด สำ�หรับไว้ ปิดบนบ่าซ้ายและขวา

ปิ้งคอ

เป็นเครื่องลูกปัดที่ร้อยเป็น สามเหลี่ยมชิ้นเล็ก สำ�หรับปิดคอด้าน หน้าและด้านหลัง คล้ายกรองคอใน ละครไทย

ซับทรวงหรือทับทรวง

พานนอก

เป็นเครื่องลูกปัดที่ร้อย เป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า เป็นชิ้นที่ยาวที่สุด ใช้สำ�หรับพันรอบอกของผู้สวม

ปีกหรือหางหงส์

สำ�หรับสวมห้อยไว้ตรงทรวงอก นิยมทำ�ด้วยแผ่นเงิน คล้ายกับขนมเปียกปูน ร้อยด้วยลูกปัด นิยมใช้เฉพาะตัวโนราใหญ่

นิยมทำ�ด้วยเขาควายหรือโลหะคล้ายปีกนก 1 คู่ ซ้าย-ขวาประกบกัน ใช้ลูกปัดร้อยห้อยเป็นดอกดวงตลอด ทั้งข้างซ้ายและขวาให้ดูคล้ายขนของนก

6


สีของเครื่องลูกปัดมโนราห์


สีของเครื่องลูกปัดที่ปรากฎขึ้นมาเกิดจากการที่ผู้ร้อยเครื่องลูกปัดนำ�ลูกปัดหลากหลายสีมาร้อยเรียงเพื่อให้ตัดเส้น และเห็นลวยลายได้ชัดจนยิ่งขึ้นซึ่งสีของลูกปัดที่นำ�มาใช้ร้อยสามารถใช้ได้ทุกสี เช่น สีขาว สีแดง สีเหลือง สีม่วง สีดำ� สีน้ำ�เงิน โดยการเลือกสีของลูกปัดขึ้นอยู่ความชอบของผู้ทำ�และความเหมาะสมในการใช้ในงานโอกาศต่างๆ สิ่งที่ควรคำ�นึงในการเลือกสีของลูกปัดในการมาร้อยเรียงให้เกิดเป็นชุดมโนราห์ กล่าวคือ ต้องไม่เลือกลูกปัดที่มี สีอ่อนให้อยู่กับโทนสีอ่อนด้วยกัน เพราะจะทำ�ให้ลายไม่เด่นชัด หรือ ไม่ควรเลือกสีเข้มให้อยู่ชิดกันจะทำ�ให้เกิดปัญหาของ ลวดลาย ที่เรียกว่า “ สีอับ ” คือ สีไม่สว่างดูไม่ดี และ ไม่สวยงาม นอกจากนี้ การเลือกสีของลูกปัดไม่ได้ขึ้นอยู่กับความชอบและความเหมาะสมเพียงอย่างเดียว แต่ยังมีการเลือกสี ของลูกปัดเพื่อให้ถูกโฉลกกับตัวผู้สวมใส่ ซึ่งนักวิชาการได้กล่าวเกี่ยวกับความเชื่อของสีของลูกปัดไว้ดังนี้

สีฟ้า

เนื้อกษัตริย์แท้มีไว้ในครอบครองแสดงว่า ผู้นั้นในอดีตชาติมีวาสนาสูงส่งมักจะได้ สมประสงค์ทั้งชาติด้วยในด้านยศฐาบรรดาศักดิ์และชื่อเสียง

8


สีเหลือง

มีเมตตามหานิยม มีเสน่ห์ มีมานะ ค้าขาย ไปไหนมาไหนคนไม่เกลียดชัง

สีนำ�้เงิน

เนื้อกษัตริย์แท้ทั้งน้ำ�เงินแก่ และ น้ำ�เงินอ่อน ส่งเสริม วาสนาปัจจุบันให้สูงขึ้น มักจะทำ�ให้ร่ำ�รวยในปัจจุบัน

สีอิฐมันปู

อยู่ยงคงกระพันชาตรี เรื่องศาตราวุธและเขี้ยวงา 9


สีดำ�

ป้องกันภูติผีปีศาจ ป้องกันโรคระบาด ป้องกัน อุบัติเหตุ ป้องกันเขี้ยวงาและป้องกันไสยศาสตร์ เดรัจฉานวิชา

สีเขียวหยก

มักชักนำ�เงินทอง และ สิ่งของให้เข้าบ้านเรือนของ ตนเองเสมอ เป็นมหามงคลอันอุดม

สีขาวกำ�ไลหยก

ทำ�ให้อายุมั่นขวัญยืน ผู้ใดมีไว้ครอบครอง จะไม่เจ็บไข้ได้ป่วย 10


วิวัฒนาการของเครื่องลูกปัด มโนราห์


w

วิวัฒนาการของเครื่องแต่งกายมโนราห์ที่มีมา จนถึงในปัจจุบันมีทั้งหมด 4 แบบ ประกอบด้วย การแต่งกายแบบเครื่องต้นส่วนของศีรษะจะสวม เทริดแบบมงกุฎทรงเตี้ย ลำ�คอมีปิ้งหน้าปิ้งหลัง หัวไหล่มี คลุมไหล่ทั้งสองข้างที่ร้อยต่อกับพานโครงสำ�หรับปกปิด ช่วงลำ�ตัวลำ�คอห้อยทับทรวง สังวาล มีปีกนกแอ่นเป็น เครื่องประดับทั้งสองข้างสะเอวมีปั้นเหน่งมีห้อยหน้าห้อย ข้าง สนับเพลา และผ้ายาว มือสวมกำ�ไลทั้งต้นแขน ปลาย แขน กำ�ไลข้อมือและ เล็บ เครื่องลูกปัดทั้งหมดจะร้อยติด กัน และจะไม่แยกชิ้นกัน ซึ่งในระยะแรกลูกปัดที่นำ�มาใช้ร้อยชุดมโนราห์ คือ ลูกปัดแมงโลม เป็นลูกปัดเม็ดเล็กๆแต่ในปัจจุบันไม่ ค่อยมีคนนำ�มาร้อย เนื่องจากหาได้ยากและมีราคาแพง

แบบทรงบัว

การแต่ ง กายแบบทรงบั ว ที่ มี ก ารปรั บ เปลี่ ย น เฉพาะส่วนของเครื่องลูกปัดเท่านั้นคือได้มีการนำ�ผืนผ้า มาทำ � เป็ น กรองคอลัก ษณะคล้ายกับ ของละครไทยแล้ ว ใช้ลูกปัดร้อยต่อจากชายผ้าเป็นลวดลายสัญลักษณ์ของ เครื่องลูกปัดใช้ปกปิดส่วนบนตั้งแต่ลำ�คอคลุมบนไหล่ ส่ ว นเครื่ อ ประดั บ ตกแต่ ง อย่ า งอื่ น เช่ น ศี ร ษะ สวมเทริด ปั้นเหน่ง ห้อยหน้า ห้อยข้าง สนับเพลา ผ้ายาว ต้นแขน ปลายแขน กำ�ไลข้อมือ และ สวมเล็บเหมือนแบบ เครื่องต้น มักใช้กับคณะมโนราห์ที่ต้นทุนในการทำ�มโนราห์ ไม่มากนักส่วนลูกปักที่นำ�มาร้อยจะเป็นแบบเม็ดกาหลำ�มี ลักษณะเป็นแก้วและแตกหักได้ง่ายกว่าลูกปัดพลาสติกที่ พบในปัจจุบัน

การแต่ ง กายแบบเครื่ อ งลู ก ปั ด ห้ า ชิ้ น หรื อ เครื่องเต็มที่มีเพิ่มเครื่องลูกปัดขึ้น คือ คลุมไหล่ 2 ชิ้น รอบอก 1 ชิ้น ปิ้งคอ 2 ชิ้น ส่วนเครื่องประดับตกแต่ง อย่างอื่นเช่นศีรษะสวมเทริดลำ�คอห้อยทับทรวง สังวาล มี ปี ก นกแอ่ น เป็ น เครื่ อ งประดั บ ทั้ ง สองข้ า งสะเอวมี ปั้นเหน่ง ห้อยหน้า ห้อยข้าง สนับเพลา และ ผ้ายาว มือสวมกำ� ไลทั้งต้นแขน ปลายแขน กำ�ไลข้อมือและเล็บ เหมือนเครื่องต้น

แบบเครื่องต้น

12

แบบเครื่องลูกปัดห้าชิ้นหรือเครื่องเต็ม

แบบเครื่องมโนราห์ประยุกต์

การแต่งกายแบบเครื่องมโนราห์ประยุกต์ศีรษะสวม เทริด ลำ�คอมีปิ้งหน้า ปิ้งหลังปิดหัวไหล่ มีคลุมไหล่ทั้งสองข้าง ที่ร้อยต่อกับพานโครงสำ�หรับปกปิดช่วงลำ�ตัว พร้ อ มกั น นี้ ไ ด้ พั ฒ นาอิ น ทรธนู ที่ ร้ อ ยจากเม็ ด ลู ก ปั ด ตาม ลวดลาย และ สีของพานโครง และ คลุมไหล่ เสริมบนไหล่ทั้ง สองข้าง ลำ�คอห้อยทับทรวง สังวาลมีปีกนกแอ่นเป็นเครื่อง ประดับ ทั้งสองข้าง สะเอวมีปั้นเหน่ง มีห้อยหน้า ห้อยข้าง สนับเพลา และผ้ายาว มือสวมกำ�ไลทั้งต้นแขน ปลายแขน กำ�ไลข้อมือ และ เล็บเหมือนเครื่องต้น


ลายลูกแก้วหรือลายขนมตัด

เป็นลายสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน สิ่งที่ทำ�ให้ ลวดลายลูกแก้วมีความสวยงามและมีมิติ คือการ เล่นสีสันโดยการไล่สีเข้าไปจุดกึ่งกลางที่เรียกว่าใจ ได้อย่างลงตัว ซึ่งสาเหตุที่ทำ�ให้เรียกว่าลายขนมตัด สันนิษฐานว่า มาจากการใช้ชีวิตประจำ�วันในการ ทำ�ขนมพื้นบ้าน เช่น ขนมหน้ากระทิ ขนมหน้ามัน จึงเป็นสาเหตุให้เรียกลายนี้ว่า ลายขนมตัด

ลายบัวคว่ำ�และลายบัวหงาย

ลายบัวคว่ำ�มีลักษณะเป็นสามเหลี่ยมปลายแหลม ชี้ลงด้านล่าง และ ลายบัวหงายปลายแหลมชี้ขึ้นด้านบน ถ้าเอาลายทั้ง 2 มาประกบติดกันก็จะเป็นลายลูกแก้ว พอดี ส่วนใหญ่ทั้งลายบัวคว่ำ� และลายบัวหงายจะพบว่า ปรากฎอยู่ประกอบกับลายลูกแก้ว คือ อยู่ด้านบน และ ด้านล่าง ส่วนลายลูกแก้วจะอยู่ส่วนกลางของ การวางลาย

13


ลายดอกไม้

เป็นลวดลายที่ร้อยส่วนใหญ่จะเลียนแบบ ลายของดอกไม้ เช่น ลายดอกดวง ลายดอกพิกุล เป็นลายที่นิยมร้อยกันรองมาจากลายขนมตัดหรือ ข้าวหลามตัด

ลวยลายของเครื่องลูกปัด มโนราห์ 14


เป็นคนบ้านขาวพ่อแม่ทำ�เกษตรแต่พี่ไม่ได้ชอบชีวิตที่นี่ เลยตั้งใจเรียนให้จบแล้วออกไปทำ�งาน งานของพี่คือเป็น สถาปนิกที่กรุงเทพซึ่งพอเราได้ทำ�งานเป็นงานประจำ�ต้อง เข้างานเป็นเวลาทำ�ให้พี่รู้ สึกเบื่อแล้วคิดถึงบ้านพอเวลา ได้กลับมาบ้านก็เจอกับป้าที่เขาทำ�ชุดมโนราห์ซึ่งเป็นคน สอนเด็กๆในชุมชนอยู่แล้ว อยู่มาวันนึงป้าได้เอาลูกปัด มโนราห์มาทำ�เป็นพวงกุญแจพี่เห็นเลยนำ�กลับไปด้วย เพื่อเป็นตัวแทนของความคิดถึงบ้าน ซึ่งโดยพื้นฐานของเราที่เป็นสถาปนิกอยู่แล้ว เวลาไป เดินเที่ยว ไม่ว่าจะเป็นห้าง หรือ ตามตึกสถานที่ต่างๆ ก็จะมีการตกแต่งอาคารด้วยวัสดุต่างๆไม่ว่าจะเป็นไม้ไผ่ ผ้าหรือวัสดุที่เป็นธรรมชาติรวมไปถึงงานหัตถกรรมพื้น ถิ่ น ไปตกแต่ ง และด้ ว ยชุ ด มโนราห์ ที่ เ ราเห็ น ตั้ ง แต่ เ ด็ ก ทำ�ให้เราคิดขึ้นมาว่าลูกปัดมโนราห์ก็น่าจะสามารถนำ�มา ทำ�ได้เช่นเดียวกันและด้วยสังคมมนุษย์เงินเดือนที่เป็นอยู่ ทำ�ให้เราเริ่มคิดที่จะเปลี่ยนแปลงซึ่งเรามีบุคคลต้นแบบ ที่เขาทำ�ธุรกิจจึงทำ�ให้เราทิ้งงานประจำ�และกล้าที่จะหัน มาทำ�สิ่งที่อยากทำ�ำ�งานด้านนี้

พี่เลยกลับบ้านโดยที่พี่ได้โทรไปหาแม่และบอกว่าขอเวลา 2 ปี ในการเริ่มทำ�สิ่งนี้ แต่เขาก็ไม่ได้เห็นด้วยที่พี่จะทิ้งงาน ประจำ�และ มาทำ�งานในด้านนี้ เขามองว่าลูกปัดมโนราห์มัน จะเป็นอะไรได้อีกแต่ด้วยความดื้อของพี่ก็พยายามอธิบาย ให้เขาฟัง และ หันมาเริ่มศึกษาข้อมูลต่าง ๆ เช่น แบรนด์คือ อะไร หัวใจของแบรนด์เป็นยังไงเมื่อศึกษามากขึ้นก็ยิ่งทำ�ให้พี่ เห็นว่าลูกปัดมโนราห์สามารถตอบโจทย์ได้ คือ มันมีเรื่องราว เทคนิค ภูมิปัญญา เรื่องเล่า และ ยังไม่มีใครทำ� ทำ�ให้คิดว่าถ้าเราไม่เริ่มทำ�แล้วจะมีใครทำ� พี่ ก็เริ่มจากการทำ�เอง เรียนรู้จากพวงกุญแจ โดยมีเป้าที่ทำ�ชุด มโนราห์คนเดิมเป็นคนสอนซึ่งเงินที่เรานำ�มาทำ�ในด้านนี้พี่ได้ เริ่มต้นจากขอเงินพ่อกับแม่มา 1 ก้อนมาลงทุนเปิดร้านกาแฟ และนำ�เงินที่ได้จากการขายมาซื้อลูกปัดรวมไปถึงอุปกรณ์ ต่างๆ ในการทำ�งาน ชิ้นแรกของพี่คือ โคมไฟ และ จุดสูงสุด ณ ตอนนั้นมีโรงละครที่จังหวัดกระบี่มาติดต่อให้พี่ทำ�โคมไฟ ระย้า 2 ชิ้น ทำ�ให้พี่คิดว่าสิ่งที่เราทำ�มามันเป็นไปได้แล้วส่วน งานที่ใหญ่ที่สุดของพี่ที่เคยทำ�มาเป็นงานตกแต่งรีสอร์ทที่ประ เทศมัลดีฟส์เป็นการทำ�ผีเสื้อ 30 ตัวโดยการใช้ลูกปัดมโนราห์ ทั้งหมด งานทุกชิ้นที่ได้ทำ�จะมีพื้นฐานมาจากชุดมโนราห์แต่มี การปรับเปลี่ยนตามความเหมาะสมของงาน ในด้านของคนรุ่นใหม่ที่จะมาสนใจยังคงเป็นส่วนน้อยแต่พี่ก็ จะทำ�ในส่วนที่พี่ทำ�ได้โดยการสร้างสรรค์งานด้วยความตั้งใจ โดยการมองมุมมองของเด็กรุ่นใหม่ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบ สีสัน เทรนด์ที่กำ�ลังมารวมไปถึงด้านราคาที่เขาสามารถเอื้อมถึงได้ มันก็สามารถเป็นแรงผลักดันในอีกทางหนึ่งให้งานด้านนี้ยัง คงอยู่ต่อไป ไม่ถึงกับต้องทำ�เป็นแต่ทำ�ให้รู้จัก และ เห็นคุณค่า ของสิ่งนั้น หากใครสนใจเกี่ยวกับหัตถกรรมมโนราห์พี่ยินดีให้ ความรู้แบบไม่กั๊กเพราะความรู้ที่พี่ได้ก็ได้มาฟรี การแบ่งปัน ต่อให้คนที่สนใจได้ความรู้และสามรถนำ�ไปต่อยอดได้พี่ก็ยินดี

17


ป้อม เนติพงศ์ ไล่สาม


เอก ปรีชา หนูคง


ตัวผมได้เริ่มทำ�ตั้งแต่อายุ 23 ปี โดยเริ่มเรียนรู้จาก โนราหนูวินที่กระดังงาซึ่งได้เริ่มจากการทำ�ชุดมโนราห์และ นำ�มาดัดแปลงทั้งสีและลวดลายโดยงานต่างๆที่ทำ�ออกมา เริ่มจากการที่ลูกค้านำ�แบบมาให้ดูด้วยความที่เห็นว่าเป็น อะไรที่แปลกใหม่เลยรับทำ�แต่ก็ไม่แน่ใจว่าจะทำ�ได้ไหม ซึ่งด้วยความที่อยากทำ�เพื่อท้าทายความสามารถของ ตัวเราเองเลยลองผิดลองถูกเลยจึงได้ออกมาเป็นผลงาน หลังจากนั้นก็ทำ�มาเรื่อยๆแต่ทางเราก็จะรับทำ�ตามความ เหมาะสมเพราะบางครั้งก็จะมีลูกค้าอยากได้เครื่องประดับ ที่ทางเราไม่สามารถทำ�ให้ได้้เพราะลูกปัดทำ�ชุดมโนราห์ เป็นของสูงโดยเราจะมีเหตุผลให้ลูกค้าซึ่งในเรื่องนี้ก็ขึ้นอยู่ กับคนทำ�ว่ามีจิตสำ�นึกมากน้อยแค่ไหน

ในงานที่ลูกค้าให้ก็จะมีแบบทั้งที่ยากและง่ายมัน เลยเป็นการลุ้นในการที่จะทำ�งานชิ้นนั้นๆออกมาโดย งานที่ยากที่สุดที่เคยทำ�มาก็ คือ ชุดประจำ�จังหวัดพัทลุง ในการประกวดมิ ส แกรนด์ ไ ทยแลนด์ ร อบชุ ด ประจำ � จังหวัด ปี 2017 ใช้ชื่อชุดว่า นารีศรีเทพศรัทธา ซึ่งเป็นชุดที่เราตั้งใจในการทำ�มากโดยในการเริ่มจาก การถอดแบบสเก็ตแล้วมาผลิตเป็นชุดโดยมีทั้งความ ยากและรวมไปถึงระยะเวลาในการทำ�งานที่มีเวลาน้อย มากทั้งนี้ต้องขอขอบคุณลูกค้าที่นำ�งานมาให้เรางานที่ ทำ�ออกมาไม่ว่าจะเป็นลวดลายหรือสีของลูกปัดที่ใช้ก็ เกิดจากความคิดและความต้องการทั้งของตัวเราเอง และลูกค้าโดยเราต้องต่อยอดจากความต้องการของ ลูกค้าว่าต้องทำ�ยังไงให้แตกต่างและดูสวยงามในเวลา เดียวกัน ถ้าพูดถึงคนรุ่นใหม่ที่มีความสนใจในด้านนี้ยังถือว่า เป็นส่วนน้อยเพราะด้วยความยากในการทำ�แต่ถ้ามี กลุ่มคนที่สนใจก็ยินดีที่จะสอน และ ให้ความรู้

20


Manorah beads handicraft

21


22


H O U S E

F U R N I S H I N G S


25


โคมไฟแบบแขวน

เป็นของตกแต่งที่มีความพิเศษมาก เพราะวัสดุที่ใช้ ในการประดิษฐ์ไม่ใช้ ไม้ เหล็ก แก้ว แต่ได้ประดิษฐ์ขึ้น มาจากลูกปัดซึ่งได้นำ�ลวยลายของชุดมโนราห์มาทำ� เป็นโคมไพแบบแขวนที่สามารถใช้งานได้จริงมีสีสันที่ สวยงามสะดุดตารวมไปถึงการเล่นลวดลายของโคมไฟ ทั้งการคิดลายขึ้นใหม่และการนำ�มาประยุกค์ให้เข้ากับ ยุคสมัยใหม่เหมาะสำ�หรับแขวนเป็นของตกแต่งและ ใช้งานภายในเวลาเดี่ยวกันสามารถตอบสนองความ ต้องการของผู้ใช้งานได้

26


โคมไฟแบบตั้งโต๊ะ เป็นของตกแต่งที่มีความโดดเด่นเนื่องจากได้นำ�ลูกปัดมาประดิษฐ์เป็นโคมไฟแบบตั้งโต๊ะที่ มีระย้าห้อยอย่างสวยงามทั้งนี้ได้นำ�ลวยลายของชุดมโนราห์มาทำ�เป็นโคมไพแบบตั้งโต๊ะที่สามารถ นำ�มาใช้งานได้จริงมีทั้งมีสีสัน และลวดลายที่สวยงามสะดุดตาอีกทั้งยังออกแบบให้โคมไฟมีลักษณะ คล้ายเทริดมโนราห์ที่ทำ�ให้นึกถึงความเป็นเอกลักษณ์ของชาวใต้ได้ดีที่เดี่ยว

27


แจกันดอกไม้ เป็นของตกแต่งที่นำ�เอาแจกันดอกไม้ที่ไม่มีลวดลายมาเพิ่มลูกปัดเข้าไปโดยการสร้าง ลวดลายลงไปให้กับแจกันรวมไปถึงการไล่เฉดสีของลูกปัดให้มีความน่าสนใจมากยิ่งขึ้น ทั้งนี้ลวดลายและสีสันที่สามารถปรับเปลี่ยนได้ตามความเหมาะสมของการใช้งาน

29


ที่รองแจกัน

เป็ น ของตกแต่ ง ที่ ป ระดิ ษ ฐ์ ขึ้ น โดยใช้ ลู ก ปั ด ทั้ ง หมดโดยลวดลายที่ ใ ช้ ประดิษฐ์ก็เป็นลวดลายจากชุดมโนราห์หรืออาจจะมีการนำ�มาประยุกค์เพื่อให้เข้า กับยุคสมัยสีที่เห็นเป็นสีที่ได้รับแรงบันดาลใจมาจากภูเขาไฟฟูจิของประเทศญี่ปุ่น เป็นของตกแต่งที่ใช้สำ�หรับรองแจกันดอกไม้

30


กรงนก

เป็นของตกแต่งที่ได้นำ�เอากรงนกมาเพิ่มลูก เล่นโดยการนำ�ลูกปัดมาทำ�เป็นลวดลายและคลุม กรงนกเอาไว้แทนการใช้ผ้าจึงทำ�ให้สร้างมูลค่ารวม ไปถึงคุณค่าให้กับกรงนกได้อย่างลงตัว

31


กรอบกระจก

เป็นของตกแต่งที่เปลี่ยนแปลงจากวัสดุ เดิมที่ไม่ใช่ ไม้ พลาสติก โลหะ แต่กลับนำ� ลูกปัดมาประดิษฐ์ให้เกิดเป็นกรอบกระจกซึ่ง ทำ�ให้เกิดความแปลกใหม่และไม่เหมือนใคร ทั้งลวดลาย และ สีสันที่สามารถใส่ความคิด หรือความต้องการลงไปได้ไม่ว่าจะเป็นสีหรือ ลวดลาย

32


A P P L A N C E


พวงกุญแจ

เป็นเครื่องใช้ที่มีความหลากหลายด้านรูปแบบสามารถนำ�มาใช้ในชีวิตประจำ�วันได้ ซึ่งการนำ�เอาลูกปัดหลากสีมาร้อยเรียงให้เกิดเป็นพวงกุณแจที่มีความสวยงามมีรูปแบบที่ แตกต่างกันให้เลือกมีความพิเศษที่ไม่เหมือนใครคือการปล่อยระย้าให้ย้อยลงมาทำ�ให้เกิด ความพริ้วไหวสร้างความเป็นเอกลักษณ์ให้กับชิ้นงานได้อย่างดี 34


กระเป๋าถือ

เป็นของเครื่องใช้ที่ได้นำ�เอาลูกปัดมโนราห์ และกระจู ด มาผสมผสานไว้ ด้ ว ยกั น ถื อ ว่ า มี ค วามเข้ า กั น ได้ อ ย่ า งลงตั ว เหมาะสำ � หรั บ ออกงานสำ�คัญต่างๆ และ สามารถใช้ใน ชีวิตประจำ�วันได้

Change Purse เป็นประเป๋าที่ทำ�ด้วยลูกปัดด้านในเป็นผ้า สามารถเปิดปิดมีขนาดเล็กเหมาะสำ�หรับใช้ใน การออกงานสำ�คัญต่างๆใช้ได้ทั้งงานกลางวัน และงานกลางคืนซึ่งแฝงไปด้วยเอกลักษณ์ของ ความเป็นภาคใต้ ที่โดดเด่นและไม่เหมือนใคร

35


กระเป๋าใส่โทรศัพท์ เป็นกระเป๋าสำ�หรับใส่โทรศัพท์มือถือ หรื อ อาจจะเป็ น สิ่ ง ของเล็ ก ๆไม่ ใ หญ่ ม ากมี ขนาดเล็กพกพาง่าย

กระเป๋าสะพาน

เป็นกระเป๋าที่มีขนาดใหญ่และมีสายสะพาน สามารถใส่ของที่ใช้ในชีวิตประจำ�วันได้ ไม่ว่าจะ เป็นกระเป๋าตังค์ โทรศัพท์มือถือหรือไว้ใช้งาน ตามต้องการของผู้ใช้งานได้มีความพิเศษที่ไม่ เหมือนใคร 36


ACCESSORIES


ต่างหู เป็นเครื่องประดับที่ใช้ในชีวิตประจำ�วันของเราซึ่งมีรูปแบบที่แตกต่างกันออกไปตามความต้องการ ของผู้ใช้งานหรือลักษณะของการใช้งานที่เหมาะสมกับโอกาศต่างๆ โดยตัวอย่างของต่างหูที่นำ�มาจะเป็นการนำ�ลูกปัดมาเล่นกับการเรียงสีสันที่สวยงามและยังมีลูกเล่น ที่ดูพริ้วไหวโดยลายที่นำ�มาร้อยเรียงเป็นต่างหูส่วนใหญ่แล้วจะเป็นลายข้าวหลามตัดซึ่งนิยมใช้กับงาน สำ�คัญที่ต้องการนำ�ความเป็นวัฒนธรรมเข้ามาเกี่ยวข้องหรืองานอื่นๆที่มีความเหมาะกับต่างหูลูกปัดที่ แฝงไปด้วยเอกลักษณ์ของความเป็นภาคใต้

40


สร้อยคอ เป็นเครื่องประดับที่มีความสวยงามและเปลี่ยนความจำ�เจของเครื่องแต่งกายทำ�ให้การแต่งกาย ดูมีความโดดเด่นน่าสนใจดึงดูดสายตา ซึ่งตัวอย่างที่ได้นำ�มาจะมีความแตกต่างหลากหลายรูปแบบจะขึ้นอยู่กับความชอบความต้องการ ในการใช้งานโดยลายที่นำ�มาก็จะประกอบไปด้วย ลายข้าวหลามตัด ลายที่มีลักษณะคล้ายดอกไม้ เหมาะสำ�หรับงานที่เกี่ยวกับวัฒนธรรมหรืออาจจะนำ�ไปใช้ในการแสดงนาฏศิลป์ที่ต้องการความเป็น เอกลักษณ์ของชาวใต้ 41


42


สร้อยข้อมือ เป็นเครื่องประดับที่เสริมบุคลิกของผู้สวมใส่ได้ หรืออาจเป็นส่วนในการเติมเต็มเสริมให้การแต่งการ ดูสมบูรณ์แบบมากขึ้นโดยไม่มากหรือน้อยจนเกินไป เป็นการนำ�ลูกปัดมาร้อยเรียงให้เป็นสร้อยข้อมือที่ไม่ เหมือนใครมีการไล่เฉดสีทำ�ให้มีความน่าสนใจมาก ยิ่งขึ้นเหมาะสมกับการใส่ออกงานรวมไปถึงใส่ในชีวิต ประจำ�วันได้

43


ปิ่นปักผม เป็นเครื่องประดับที่ใช้ในการตกแต่งผม โดยปกติแล้วการเกล้ามวยผมไม่ว่าจะเป็นใน การแสดงหรือในชีวิตประจำ�วันอาจจะมีการ ตกแต่งเพื่อให้ดูสะดุดตาไม่ว่าจะเป็นการนำ� ดอกไม้หรือเครื่องประดับต่างๆมาประดับไว้ กับผมแต่ถ้ามองหาเครื่องประดับที่สะดวก ต่อการใช้งาน และ มีความโดดเด่นในเวลา เดียวกันปิ่นปักผมก็เป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่ สามารถนำ�มาประดับตกแต่งผมได้ 44


กำ�ไลรัดต้นแขน เป็นเครื่องประดับที่นิยมใช้กันในการแสดง นาฏศิ ล ป์ เ ป็ น ส่ ว นใหญ่ ห รื อ อาจจะนำ � ไปเป็ น เครื่ องประดั บส่ วนอื่ น ๆของร่ างกายก็ ได้ ต าม ความเหมาะสมกับการใช้สอย

45


อ้างอิง หนังสือ

- สุธิวงศ์ พงศ์ไพบูลย์. (2529). สารานุกรมวัฒนธรรมภาคใต้ (พิมพ์ครั้งที่ 5). สงขลา : สถาบันทักษิณคดีศึกษา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒสงขลา.

บทความในวารสาร

- ธีรวัฒน์ ช่างสาน . (2560). “การพัฒนาเครื่องแต่งกายโนราภูมิปัญญาชาวบ้านในจังหวัดนครศรีธรรมราช,” มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา. 12(1), 14.

เว็บไซต์

- ธีรวัฒน์ ช่างสาน. (2556). เครื่องลูกปัดโนรา. สืบค้นเมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม, 2562, จาก : http:// noradocument.blogspot.com - โนราธรรมนิตย์ นิคมรัตน์. (2556). เอกลักษณ์แห่งความเป็นชุดลูกปัดโนรา. สืบค้นเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม, 2562, จาก : http://noradocument.blogspot.com - ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สำ�นักงานปลัดกระทรวง. (2552). ตำ�นานและความเชื่อเรื่อง “ลูกปัด โบราณ”. สืบค้นเมื่อที่ 16 กรกฎาคม,2562 , จาก : http://www.moe.go.th


บันทึกความรู้ ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................


บันทึกความรู้ ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................


จัดทำ�โดย นางสาวพนิดา แซ่ลิ่ม และนางสาวอุบลขวัญ เพ็ชรพงษ์ อาจารย์ที่ปรึกษา อาจารย์ทีปวิท พงศ์ไพบูลย์ สาขาวิชานิเทศศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ เลขที่ 140 ถ.กาญจนวนิช ม.4 ต.เขารูปช้าง อ.เมือง จ.สงขลา 90000

Profile for Ubonkwan Petpong

หัตถกรรมลูกปัดมโนราห์  

ภูมิปัญญาควรค่าแก่การรักษา

หัตถกรรมลูกปัดมโนราห์  

ภูมิปัญญาควรค่าแก่การรักษา

Advertisement