Page 16

De psycholoog over...

3

Pijlers van een gezonde opvoeding dr. Gert Jan Kloens en drs. Grethe van Duijn

www.innovatieduo.nl

Nieuws

Thema

Nieuws | Zorgvragen van kinderen Uit een langlopend onderzoek van Universitair Medisch Centrum Groningen onder 2.300 kinderen en jongeren komt naar voren dat meisjes meer gebruik maken van zorg dan jongens. Hierbij is opvallend dat op 11-jarige leeftijd 20% van de kinderen zorg gebruikt in verband met emotionele of gedragsproblemen en dat dit percentage op 19-jarige leeftijd stijgt naar 32% . Deze opmerkelijke stijging ontstaat vooral door de hulpvraag van meisjes. Uit het onderzoek komt naar voren dat jongeren uit eenoudergezinnen, armere gezinnen en jongeren met gescheiden ouders de meeste zorg vragen.

In “De Psycholoog over…” besteden we dit jaar een aantal edities aan de pijlers van een gezonde opvoeding. Geen gemakkelijk onderwerp. Zoals we kunnen lezen in het gesprek met Loes Schoeren worstelen veel ouders met de opvoeding van hun kroost, en andersom: veel kinderen worstelen met hun ouders.

Nieuws II | Ruziemakende paren in scheiding InnovatieDuo is betrokken bij de gevolgen van het rapport van Marc Dullaert, de Kinderombudsman. De Tweede Kamer heeft gevraagd om een advies over de wens van de Kinderombudsman om bemiddeling (mediation) verplicht te stellen bij ruziemakende ouders in een scheiding. Dullaert vindt dat ouders gedwongen moeten worden om in het belang van de kinderen de strijd te staken en middels een mediator vechtscheiding moeten voorkomen. InnovatieDuo kan zich goed vinden in Dullaerts adviesrapport “Vechtende ouders, het kind in de knel” om de positie van kinderen te verbeteren. Tegelijkertijd vinden wij dat beleidsmakers zich meer moeten richten op het voorkomen van (vecht)scheiding. Relatieondersteuning aan paren in een vroeg stadium kan veel leed voorkomen. Als de overheid slim is geven zij ruim baan aan laagdrempelige relatieondersteuning. Binnenkort wordt dit onderwerp in de Tweede Kamer in behandeling genomen. Nieuws III | Pesten Inmiddels is er in Nederland veel aandacht voor omgaan met pesten. Verschillende tv-programma’s besteden aandacht aan de gevolgen van pesten en in de jeugdgezondheidszorg in een nieuwe richtlijn Pesten uitgegeven. Het is positief dat dit onderwerp veel aandacht krijgt, want pesten heeft vaak enorme nare gevolgen voor de ontwikkeling van mensen.

Quote

“Opvoeden is kinderen helpen te worden die ze zijn”

Over opvoeding kan van alles gezegd worden. Allereerst het volgende. Geen enkele opvoeding is blessurevrij. Geen volwassene kan zeggen dat zijn opvoedingsgeschiedenis vrij is van moeite, pijn en verdriet. Onze opvoedinggeschiedenis is een mix van goede en minder goede ervaringen. Mooie en warme herinneringen die je graag koestert en ervaringen die je het liefst snel zou willen vergeten. Ondanks deze relativerende opmerkingen is er genoeg te zeggen over een gezonde opvoeding. De kern van opvoeden is een kind helpen volwassen te worden. Ouders en andere opvoeders (opa’s, oma’s, leerkrachten et cetera) hebben als taak een kind te helpen te ontdekken wie hij zelf is. Dit is een proces van zelf-wording. Een langdurig proces van vallen, opstaan en weer doorgaan. Je moet je eigen IK ontdekken, zegt de filosoof Kierkegaard. Het belangrijkste boek in de psychologie op dit terrein heeft dan ook de titel ‘Mens worden’. Gebaseerd op het werk van Kierkegaard is dit een prachtig en goed leesbaar boek van de beroemde psycholoog Carl Rogers. Rogers beschrijft het levensdoel van mensen als volgt: “Dát zelf te zijn, wat men waarlijk is”. Dit is een persoonlijke zoektocht naar je unieke bestemming. Denkers als Kierkegaard en Rogers sluiten aan bij een respectabele geschiedenis van collega’s, zoals Augustinus, die ons 1600 jaar geleden al liet zien dat het leven een innerlijke zoektocht is. Deze zoektocht impliceert een grote persoonlijke verantwoordelijkheid, zei deze kerkvader. De opvoeding van kinderen is hen dus leren stapsgewijs deze verantwoordelijkheid op te pakken. Kinderen moeten leren om een zelfstandige volwassene te worden. Volgens de psycholoog Erich Fromm is de taak van opvoeders tweeledig. Een eerste aspect is de directe zorgzaamheid voor het behoud van de gezondheid van het kind en voor de groei van het kind. Het tweede aspect betreft de overdracht

In gesprek met

van de liefde tot het leven: “Dat het goed is deel te nemen aan het menselijk bestaan”. Deze beide aspecten zijn “de melk en de honing” van de opvoeding. De melk symboliseert de zorg voor het behoud van het leven en de honing verbeeldt de zoetheid van het leven, de liefde voor het leven, het geluk te leven. Je geeft je kind dus ‘honing’ om de zin van het leven te leren. Zo leert een kind te onderscheiden wat belangrijk is en wat niet. Een kind leert hierbij zelfstandig keuzes te maken. Een kind leert bijvoorbeeld om een liefdevol mens te zijn: vriendelijk, verdraagzaam en geduldig. Feitelijk leert een kind zelf een antwoord te vinden op de vraag: Wat is het doel van mijn leven? Opvoeders doen er goed aan stil te staan bij de basisbehoeften van een kind. Deze zijn belangrijk voor de ontwikkeling tot volwassenheid. Veilige hechting, autonomie en identiteitsgevoel (‘jezelf een uniek mens voelen’), zelfexpressie (‘jezelf kunnen uiten’), zelfwaardering en zelfverzekerdheid (‘zelfvertrouwen’) en zelfbeheersing vormen de vijf basisbehoeften die van onmiskenbaar belang zijn gebleken in elk mensenleven. Ze vormen de vijf pijlers van een gezonde opvoeding. Net zoals heipalen onder een huis vormen de pijlers het fundament onder de groei naar volwassenheid. Problemen in de volwassenheid zijn dan ook vaak te herleiden tot problemen in een of meerdere pijlers. In een volgende edities van “De psycholoog over…” worden deze vijf pijlers verder toegelicht.

Boekentips

De psycholoog in gesprek met...

1. | Rogers, C. Mens worden; een visie op persoonlijke groei. Een standaardwerk in de psychologie. Rogers: “Een groot aantal relaties is gericht op het bevorderen van persoonlijke groei…

drs. Loes Schoeren

Ontwikkeling, rijping en adequaat functioneren zijn kernwoorden”. Volwassenheid betekent je persoonlijke eigenheid en dat van anderen respecteren, en zich als mens te kunnen bekommeren om anderen, zonder deze te willen bezitten, evenzeer de zelfverwerkelijking van andere mensen te bevorderen.

Het gesprek voor deze editie van De Psycholoog over… vindt plaats op een opmerkelijk moment. Het nieuws van de Kinderombudsman Dullaert deze week was een Trending Topic. Teveel kinderen worden volgens De Kinderombudsman geconfronteerd met een vechtscheiding van ouders en dat is schadelijk voor hen. Dullaert spreekt van ‘kindermishandeling’. Reden voor de Tweede Kamer om in spoedzitting bijeen te komen. We zijn in gesprek met drs. Loes Schoeren. Zij is jurist en ontwikkelingspsycholoog. Loes werkt als pedagogisch adviseur en NMI Registermediator voor de bekende organisatie Centrum voor Jeugd en Gezin in Katwijk. Deze organisaties hebben professionals in dienst die ouders en kinderen bij tal van facetten in de opvoeding ondersteunen. Dit kan gaan over een vraag over een huilende baby, een lastige puber of een omgangsbegeleiding bij scheiding. Loes begeleidt zelf ook ouders bij scheiding en levert ook opvoedondersteuning. Ze heeft spreekuren voor ouders met kinderen over opvoeding. Loes vindt dat Dullaert met ‘vechtscheidingen’ een belangrijk punt onder de aandacht brengt. “Opvoeding is wat je als ouders aan het kind meegeeft zodat het kind zich maximaal kan ontwikkelen.” De pijlers van een gezonde opvoeding beginnen volgens deze ervaren collega bij kritische reflexie van de ouders op hun eigen functioneren: “Vader en moeder moeten bereid zijn om kritisch naar zichzelf te kijken”. Volgens Loes kunnen veel ouders geholpen worden bij het ontwikkelen van een persoonlijke opvoedingsstijl. Net zoals er talen van de liefde zijn, zijn er verschillende talen (stijlen) van opvoeden.

“Je moet je eigen stijl ontwikkelen”, zegt Loes. “Iedere ouder heeft een uniek talent, en dat moet boven tafel komen”. Als top drie van de opvoedingsissues, noemt zij: 1) ongehoorzaamheid van kinderen, 2) onzekerheid bij ouders, 3) relatieproblemen tussen ouders en vragen over scheiding. Loes en haar collega’s zien vaak ouders tussen de 30 en 40 jaar. De vragen van deze ouders gaan vaak over het oudste kind. Volgens Loes is opmerkelijk dat de ernst van de problemen de laatste jaren is toegenomen en dat kinderen steeds jonger in de problemen komen. Vooral kinderen in groep 8 en de brugklas van de middelbare school hebben het zwaar. Hierbij speelt volgens Loes problematisch mediagebruik een grote rol. Opvoedingsondersteuning is ouders leren hun eigen stijl te ontwikkelen. Dit betekent vaak dat ouders moeten leren met een andere bril naar elkaar, de opvoeding en hun kind te kijken. Na afloop van een traject opvoedingsondersteuning kijken ouders vaak al met een andere bril en kan alle perspectief in positieve zin veranderen. Als gouden tip voor de Kinderombudsman en de beleidsmakers in ons land, zegt Loes: “Introduceer op scholen vroegtijdig een soort omgangskunde. Leer kinderen sociale en emotionele vaardigheden, zodat ze later als ze volwassen zijn beter zijn toegerust.” Een goede methode is bijvoorbeeld peer-mediation. Dit is vorm van conflictbemiddeling tussen leeftijdsgenoten. Kinderen leren met elkaar, na training door een volwassene, zelf hun problemen op te lossen. Het is een vorm van inenting. Vroegtijdig toegerust met sociaal-emotionele vaardigheden is een kind later in staat om duurzame relaties aan te gaan en te onderhouden.

2. | Coleman, D. Sociale intelligentie. Een warm pleidooi voor liefde en sociaal gedrag. Dit boek is een vervolg op de bestseller Emotionele intelligentie, waar wereldwijd inmiddels meer dan vijf miljoen exemplaren van verkocht zijn. Een citaat: “Als we in onze jeugd niet leren om het leven in al zijn volheid te aanvaarden, groeien we emotioneel slecht voorbereid op.… Gezien de manier waarop het brein zich sociale veerkracht aanleert, moeten kinderen zich oefenen in de pieken en dalen van het sociale leven. Een voortdurende staat van verrukking volstaat niet” (p. 194). Je kunt dus zeggen dat een goede opvoeding is kinderen de gelegenheid geven deze ervaringen op te doen, zodat ze uiteindelijk sociaal veerkrachtig zijn. 3. | Kloens, G.J. en Van Duijn, G. Alles over liefde en relatiekwaliteit. Het negende hoofdstuk is helemaal gewijd aan de pijlers van een gezonde opvoeding. Dit boek verschijnt via www.verbeterjerelatie.nl op 15 mei 2014. Kijk voor meer boekentips op www.verbeterjerelatie.nl

Quote

“Geen enkele opvoeding is blessurevrij”

Ln week 16 14  

LisserNieuws, 15 april 2014

Advertisement