Kielikymppi somali

Page 1


TUSMADA

LUQADDA TOBAN

1

SABABTA AY LUQADDA FINISHKU MUHIIM U TAHAY?

2

SABABTA AY LUQADDA HOOYO MUHIIM U TAHAY?

2

SIDEE LUQADDA CARUURTA LOO KOBCIN KARAA?

3

SIDEE WAALIDKU UGA CAAWIN KARAA KOBCINTA LUAQADDA FINISHKA?

4

SIDEE WAALIDKU UGA CAAWIN KARAAN KOBCINTA LUQADDIISA HOOYO?

4

SIDEE ISKUULKA LOO CAAWIYAA KOBCINTA LUQADDA FINISHKA?

5

SIDEE ISKUULKA LOO CAAWIYAA KOBCINTA LUQADDIISA HOOYO?

6

SIDEE LOO QIIMEEYA GARAAD AQOONEED EE LUQADDA FINISHKA?

6

SIDEE LOO QIIMEEYA GARAAD AQOONEED EE LUQADDA HOOYO

7


LUQADDA TOBAN Luqadda toban waa warside iskuulka normaalikoulu ardayda luqadooda hooyo aysan aheyn finishka baridda iyo barshadda luqadaha. Warsidaha waxaa loogu talagalay dhamaan waalidiinta iyo ardayda normaalikoulu. Warsidaha waxaa kale oo ka faaĂ­deysan kara ardayda dugsiga sare ee luqadaha kala duwan iyo barshada luqadaha.

Wakhtiga aad gelisaa wax akhriska wuxuu ku gaarsiiyaa hiigsigaaga

Turun normaalikoulun S2-Gudiga baridda.

1


LUQADDA TOBAN SABABTA AY LUQADDA FINISHKU MUHIIMKA U TAHAY? Ilmaha luqadda finishka yaqaan… 1. waa ku fakaraa, kuna miisaamaa waxbarashadiisa. 2. ku xasuustaa arimohiisa. 3. ku akhristaa buugta waxbarasha, buugagta kale, wargeysyada iyo fariimaha mediyaha. 4. Wuxuu fahmayaa waxbarasha ka socota iskuulka. 5. waa uga qeyb galaa waxbarashdda kuna gudbiyaa qoraal iyo wada hadalba 6. uga qeyb galaa hiwaayadaha( waxyaabaha la xiiseeyo). 7. Ku kasbadaa (helaa) saaxiibo. 8. wuu awoodaa inuu iskiis u raadsado waxbarasho sare iyo xirfad. 9. wuu awoodaa inuu raadsado shaqo. 10. wuu kari karaa inuu ku dhex noolaado bulshada finishka ah si ay ku jirto caddaalad iyo sinaan

SABABTA AY LUQADDA HOOYO MUHIIMKA U TAHAY? Ilmaha luqadiisa hooyo yaqaan… 1. wuu ku fakaraa, bartaana. 2. wuu akhrisan karaa buugaagta iyo wargeysyadda lana socon karaa akhbaaraha internetka, warbaaahimaha 3. Waxbuu ku xasuustaa. 4. Wuu ku cayaaraa kuna gaaraa danihiisa. 5. Ku soo bandhigaa kuna fahmaa dareemada. 6. ku kobciyaa kuna ilaashtaa shaqsiyadiisa. 7. Ku fuliyaa waajibaadkiisa qoyska iyo qarabadda. 8. Ku kasbadaa saaxiibo. 9. wuxuu ku kasbadaa waxbarasho dheeri ah iyo shaqoba. 10. wuxuu kula xariiraa ugana mid noqdaa bulshada ay isku luqada yihiin finland gudaheeda iyo aduunka dacaladiisaba 2


SIDEE LUQADDA CARUURTA LOO KOBCIN KARAA? 1. Hadduu ilmuhu yahay laba luqadoodle, labaduba wey kobcayaan, haddii laga caawiyo. 2. Ilmuhu wey baranayaan luqadda, haddii ay maqlaan isticmaalaana 3. Luqadda caruurtu waxay ku kobcaysaa dhaajinta. 4. Ilmuhu wuxuu luqadda ka fahmayaan marwalba in ka daban inta uu soo celinaayo. 5. Ilmuhu inta uusan gaarin dada iskuulka wuxuu baran karaa in ka badan 10 000 oo kalmadood kuna keydsankaraa maskaxda. 6. Inta uusan kaarin ilmuhu dada iskuulka wuxuu bartaa inuu sameeyo jumladdo noocyo kala duwan isticmaalana luqadda aasaasiga ah 7. Inta uusan gaarin ilmuhu dada iskuulka wuxuu bartaa inuu fahmo jumladdo dhaadheer iyo waxa loola jeedo. 8. Markuu ilmuhu gaaro dada iskuulka, luqadiisa waxay aad ugu kobaocdaa akhriska. 9. Ku tababarasha qababka kala duwani ee luqadda waxaa ka dhasha inuu ilmuhu qaabab kala duwan u isticmaalo luqaddi uuna si qoto dheer u isticmaalo, una bartana. 10. Kobaca luqadu wuu soconayaa inta la nool yahay


SIDEE BAY WAALIDIINTU U CAAWIN KARAAN FINISHKA?

KOBCINTA LUQADDA

Waxaad uga caawin kartaa, in aad……. 1. geyso caruurta goobaha uu ka maqlaayo luqadda finishka. 2. Kula hadal idugu luqadiisa hooyo sida ay saxda ku tahay, xataa hadduu ilmuhu kuugu jawaabayo luqadda finnishka. 3. U sheeg muhiimadda ay u leedahay barashada luqadda finnishku kuna dhiiri geli. 4. Uga war qab si hufan oo firfircoon aadida iyo waxbarashada iskuulka. 5. ku qancin ku hadalka luqadda, ku dhiira geli inuu ilmuhu barto luqadda, gaar ahaan luqadda ku qoran maadooyinka kala duwan 6. u sharaxdo ilmaha, in ay luqaddu tahay, dhageysi, hadal, akhris, qoris iyo dhamaan arrimahaan macnahooda in la fahmo. 7. u sheegto ilmaha, in ay barashadda luqaddu u baahan tahay wakhti iyo shaqo muddo dheer soconaysa. 8. ku waaniso ilmahaaga akhrinta iyo qorista luqadda finnishka. 9. siisid jaanis ilmahaaga uu isticmaalo luqadda finnishka hiwaayadaha iyo isgaarsiimaha kale duwan(mediaha). 10. u sheegtid ilamhaaga, aqoonta luqadda badani in taajirnimo iyo hibo

SIDEE BAY WAALIDKA U CAAWIN KARAAN KOR U QAADIDDA AMA KOBCINTA LUQADDIISA HOOYO? Waxaad uga caawin kartaa, in aad…… 1. kula hadasho in badan luqadda markuu dhasho iyo ka horba. 2. bartit ilmaha magacyo sheyyo iyo wabyaabo badan 3. kala sheekeysato ilmaha arrimo kale duwan iyo inaad barto kalmado uu ilmuhu ka helo khibrad. 4. la ciyaardo ilmaha, u akhri ugana sheekee sheekooyin. 5. siiso ama aad amaah ugu soo qaado qoraalo iyo buugaag luqaddiisa hooyo ku qoran. 6. ku qalqaaliso ilmaha inay qoraan fariimo gaagaab, dhacdo maalmeedyo, sheekooyin iyo waraaqo. 7. isticmaashaan kanaalo kala duwan kuna hadlaaya afkiisa hooyo. 8. geyso goobaha iyo meelaha looga hadlaayo luqaddiisa hooyo. 9. ku dhiiri geliso inuu ka qayb galo xisadda barshadda luqaddiisa. 10. ahaato mid jecel kuna qanacsan istimaalana afkiisa hooyo 4


SIDEE ISKUULKA LOOGA CAAWIYAA KOBCINTA LUQADDA FINNISHKA? 1. Luqadda waxaa lagu bartaa maadooyinka oo dhan iyo xaaladaha kala duwan ee iskuula laga bilaabi buuga fasalka koowaad aapinen. 2. Ardayda ku hadasha luqadaha kale duwan aragtidooda, barashada luqada waxaa la siiyaa fiiro gaar ah xisadahooda oo dhan. 3. Luqada waxaa lagu bartaa tababaro is daba joog ah. 4. Hadduu u baahdo ardayga waxaa la siiya caawimaad gaar ah oo ku saabsan luqadda finnishka iyo luqaddiisa hooyaba. 5. Xisadaha waxaa la isticmaala nidaamyo kala duwan iyo tababaro waxbarasho ayada oo la adeegsanyo indhaha,dhegaha, gacmaha iyo lugahah. 6. Qorida waxaa lagu baraa inay wax qoraan ahkriskana akhrin. 7. Wixii la baray in loogu celiyo gurigana ay ku noqdaan waxay kobcisaa luqadda, wixii la barayna waxaa loo diraa leyli. 8. iskuulka ardaydu waxay ka helaan qaabab kala duwan oo loo isticmaalo luqadda xaalado kale duwan iyo deegaano kala duwan. 9. Iskuulka waa laga caawiyaa luqadda finnishka xaaladda kala duwan iyo dhacdooyinka maalmeedka kulina way kala faaĂ­ideystaan. 10. Barashadda luqadda finnishku hiigsigeedu waa in la gaaro xirfadda luqadda iyo in mustaqbalka wax lagu baran karo.

5


SIDEE ISKUULKA LOOGA CAAWIYAA KOBCINTA LUQADDA AF HOOYO? 1. Iskuulka waa laga qiimeeya lagana caawiyaa luqaddaha badan 2. Agagaarka iskuulka ayaa laga dareemi karaa luqadda kala adan, tusaale dhacdooyinka iskuulka, qoraalo badan oo ku qoran luqaddo kale duwan, laybareeriga waxaa yaal buugaag luqado kale duwan 3. Macallimiintu waxay ka caawiyaan fahan luqadaha iyo dhaqamada. 4. Iskuulka waxaa ardayda loogu diyaariyaa barashadda afkooda hooyo laguna dhiiri geliyaa inay ka qeyb galaan. 5. Baraha luqadda hooyo wuu jecleysiiyaa ardayda afkooda hooyo, tusaaleeyaa muhiimadda ay u leedahay, kuna dhiiri geliyaa. 6. Baraha afka hooyadu wuxuu fahamsiiyaa ardayda maadadda aqoonta ku dhex jirta. 7. Baraha afka hooyo xisadaha qaarkooda wuu tarjumaa. 8. Macallinka luqadda hooyo wuxuu isku xiraa iskuulka iyo guriga. 9. Xisadaha qaarkood waxaan isticmaalnaa ardayda afkooda hooyo. 10. Xisado ku kale baxa luqado kale duwan ayaa isku mar baxa.

SIDEE LOO QIIMEEYAA AQOONTA LUQADDA FINNISHKA? 1. Qiimeysta waxaa lagu saleeyaa qawaanin u degan yurub oo la yiraahdo (eurooppalainen viitekehys,). 2. Qiimeysta luqaddu waxay kordhisaa dhiiri gelisana aqoonta. 3. Si joogta ah ayaa loola socodsiiya ardayga kobaciisa luqadeed. 4. Dhamaan qaybaha aqooneed ee luqadda isku si ayaa lii qiimeeyaa 5. Siyaabo kala duwan ayaa qiimeynta loo sameeyaa (xaraf ahaan, lambar ahaan, is qiimeyn, qoraal ahaan) 6. Qiimeyntu waxay sheegaysaa, wixii uu ardaygu bartay iyo waxa laga rabo mustaqbalka inuu barto . 7. Wada tashiga waalidka, macallinka iyo ardayga , waxaa lagu qiimeeyaa sida ay korodhay una kobceyso barashadda luqadda finnishku. 8. Qiimeyntu waxay ardayga ka caawinaysaa, inuu sida dhabtaha u arko aqoontiisa luqadeed. 9. Qiimeytu waa mid socota mustaqbalka. 10. Dhamaad fasal sagaal waxaa jira qiimeyn wadanka oo dhan ka caam ah qiimeyntaas oo lagu qiimeynayo wixii uu ardaygu ka bartay koorsooyinkii la soo siiyey iyo aqoontiisa luqadeed.

6


SIDEE LOO QIIMEYN KARAA AQOONTA LUQADDA HOOYO?

1. 2. 3. 4.

5.

6.

7.

8.

9.

Qiimeynta waxaa la isticmaalaa nidaamyo iyo qaacidooyin kale duwan. Waxaa mudnaanta la siiyaa, ardaygii ma gaaray hiigsigii waxbarasho ee luqadiisa hooyo ee qorshe ahaan loogu tala galay. Qiimeynu waa mid shaqsiyadeed waana isbedeli kartaa. Qiimeynu waxay kobcisaa isfahamka macalinka iyo ardayga. Qiimeynta dhexdeeda ayuu macallinku ku ogaan karaa ardayga inta uu ku soo dhex jiray luqadiisa iyo dhaqankiisa, inta uu wax ku soo bartay omaba uu luqad ahaan u soo bartay. Qiimeynta waxaa ka mid ah: inuu ardaygu luqadiisa hooyo is qiimeeyo, shaqo uu qabtay in la qiimeeyo, aqoontiisa iyo waayo aragnimadiisa luqadiisa hooyo in la qiimeeyo. In lagu aruuriyo hal feyl dhamaan wax qabadkii iyo wax barshadii ardayga ee luqadiisa hooyo. Xog ururintaasi waa qayb qiimeynta ka mid ah, waana dukumiinti lagu cadeyn karo lagana tix raaci karo aqoonta iyo wax qabadka luqadeed ee ardayga. Qiimeynta galaaska ama fasalku waxay ka kooban tahay wax qabadyo kala duwan. Fir-fircoonidda ardayga, xiiseynta waxbarashada, la socodka xilliga wax la sharaxayo ama la baranayo, sameynta leyliyadda kuwaan ayaa ka mid ah qiimeynta wax qabadka ardayga. Qaabab kala duwan oo lagu raadinayo xog, in la qaado imtixaano hal mowduuc ama mowduucyo badan ayaa lagu ogaada laguna qiimeyn karaa addayga aqoontiisa. Ayada oo la gaashanayo imtixaanadaas ayaa la ogaan karaa heerka aqooneed ee ardayga iyo mustaqbalka waxbarashadii uu u gudbi lahaa. Lambarka qiimeynta iyo shahaadadda luqadda hooyo, waxaa ardayda la siiyaa mid barbar socota aanana aheyn shahaadadda iskuulaadka laga bixiyo, ugu dambeyn markuu ardaygu ka baxayo galaaska 9aad


Soo saare: Sawir qaadayaal:

Turun normaalikoulun S2-Gudiga barasha Roosa Lautj채rvi, 2014 Pirjo Lammila-R채is채nen, 2014