Issuu on Google+

BATI EDEBIYATINDA AKıMLAR-6 İbrahim GÜMÜŞ


ÜNITE 5 REALIZM, NATÜRALIZM VE PARNASIZM 1. REALĠZM VE NATÜRALĠZMĠN ANLAM VE TANIMLARI  Realizm, 19. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan ve Romantizm’e tepki olarak doğan edebiyat akımıdır. Realizm roman ve hikayede etkili olmuĢtur.  Natüralizm; pozitivist ve determinist düĢünce zemininde 18. yüzyılın son çeyreğinde doğup geliĢen bilimsel gerçeklik, nesnellik, toplumsal iĢlev ilkelerine bağlı kalarak çağdaĢ insanı fizyolojik yapısı, irsıyeti, yaĢadığı çevre,aldığı eğitim çerçevesinde açık ve yalın bir dille anlatmayı esas alan akımdır. 

2


2. RALĠZM VE NATÜRALĠZMĠN DOĞUP GELĠġTĠĞĠ ORTAM  A. Realizm ve Natüralizm, Avrupa’da sanayileĢme ve endüstrileĢmede büyük geliĢmelerin yaĢandığı Sanayi Çağının ekonomik güç savaĢları ve sömürgecilik kavgaları ortamında doğmuĢtur. Bu ortam materyalist düĢüncenin yayılmasına zemin hazırlamıĢtır.  B. 19. yüzyılın ikinci yarısı tam bir bilim asrı olmuĢtur.  C. Genel olarak modern bilimi temel alan; batıl inançları, metafizik ve dini, insanlığın ilerlemesini engelleyen bilim öncesi düĢünce tarzlarını reddeden dünya görüĢüne pozitivizm denir. 19. yüzyılda Fransız filozof Aguste Comte tarafından 3 sistemleĢtirilen bu düĢünce üzerine realizm ve natüralizm oturtulmuĢtur. 


Auguste Comte'un ortaya attığı Pozitivizm felsefesi, insanın sadece gördüğüne inanması Ģeklinde özetlenebilecek bir görüĢü savunmuĢtur. Bunun bilim sahasında geçerliliği ispatlanmıĢ ve sosyal bilimlerde de geçerli olacağı savunulmuĢtur. ĠĢte Pozitivizm'in edebiyata uygulanması Realizmi doğurmuĢtur.

3.REALĠZM’ĠN SANAT /EDEBĠYATTAKĠ ĠLKE VE NĠTELĠKLERĠ  A. Gerçekçi Olma: Romantizme tepki olarak ortaya çıkan realizmin en temel özelliği “gerçekçilik”tir.  B. Gözleme Önem Verme: Gerçekçilik endiĢesi onları doğrudan gözleme götürür. Onlar dıĢ dünyaya ve topluma açıktırlar. Gözlemler, araĢtırıp soruĢturarak bilgiye ulaĢır. 

4


C. Çağdaş İnsan ve Toplumu Anlatma: Realizmde sanatın konusu ve amacı, çağdaĢ, sosyal insan ve topum hayatının nesnel bir biçimde sanat eserine aktarılmasıdır.  Realistler toplumun her türlü katmanındaki insanı ve onun meselesini tasvir ederler.  Anlatılan gerçek karĢısında realistler ikiye ayrılır: 

 

1. Eleştirel Gerçekçilik: Gözlemlenen bireysel ve toplumsal gerçekler belirli bir dünya görüĢü ekseninde eleĢtiriye tabi tutularak anlatılır. Balzac, Stendal, Maupassant, Charles Dickens, George Eliot, Gorki, Tolstoy, Çehov vd. 2. Toplumcu Gerçekçilik: Bu tavırda gerçek ile gerçeğin eleĢtirisi sınırlı kalmaz, eleĢtirel durumdan çıkıĢ için bir yol da gösterilir. Steinbeck, Gorki, Anatole France, Ernest vd.

5


D. Mekan ve Çevreye Önem Verme/Tasvir Etme: Realistlerin gerçekçilik endiĢeleri, eserlerinde mekan/çevre unsurunun önem kazanmasına ve tasvirin yoğun kullanılmasına neden olmuĢtur. BaĢka bir neden ise mekanın insan ruhu üzerinde etkili olduğu düĢüncesidir. Tasvirler gerçek çizgilerle yapılır.  E. Nesnel Olma: Realizm, sanatkarın eser karĢısında nesnel olmasını ister. Yazarın görevi gözlemlediği gerçeği bozmadan, abartamadan olduğu gibi okuyucuya aktarmaktır.  F. Olayları Sınırlama: Olay örgüsü günlük sıradan olaylardan oluĢur. Sağlam bir sebep-sonuç iliĢkisine bağlıdır; tesadüfe, olağanüstülüğe ve ĢaĢırtıcılığa yer yoktur. 

6


G. Dramatik Roman: Büyük ölçüde sahnelemegösterme tekniğine dayanır. Olaylar okuyucunun gözü önünde canlandırılır.  H. Sanata Gerçekçilik ve Güzellik İşlevi Yükleme: Sanat gerçek ve güzellik içindir. Sanata dini, ahlaki, sosyal bir iĢlev yüklenemez.  I. Sağlam ve Titiz Bir Dil ve Üslup Anlayışını Benimseme: Sanatın amacı gerçeği nesnel ve estetik bir biçimde ifade etmektir. 

4. REALİSTLER VE ESERLERİ  Stendal (1783-1842): Fransız yazarı. Roman, hikaye, seyahat, hatıra alanında da eserleri vardır. Kırmızı ve Siyah, Parma Manastırı iki önemli eseridir. 

7


 

   

      

Balzac : Dünya roman türünün en büyük yazarlarından biri olarak kabul edilir. Romanları, Ġnsanlık Komedyası ana baĢlığında toplanmıĢtır. Vadideki Zambak, Eugenie Grandet, Goriot Baba Gustave Flaubert: Realimz’in kurucusu ve en önemli temsilcisidir. Madam Bovary, Salambo, Duygusal Eğitim Charles Dickens : Oliver Twist, David Copperfield Gogol: Ölü Canlar, MüfettiĢ Turgenyev: Rudin, Babalar ve Oğullar, TaĢralı Kadın Dostoyevski: Suç ve Ceza, Karamazof KardeĢler, Budala Tolstoy: SavaĢ ve BarıĢ, Anna Karanina, Ġvan ilyiç'in Ölümü Gorki: Ana, Üç KiĢi Mark Twain : Tom Sawyer'in Maceraları Anton Çehov: Hikaye türüne yeni bir tarz kazandırmıĢtır. Vanya Dayı, ViĢne Bahçesi Mihail Aleksandroviç Şolohov: Ve Durgun Akardı Don Ernest Hemingway: Çanlar Kimin Ġçin Çalıyor? John Steinbeck: Gazap Üzümleri 8 Herman Melville: Moby Dick


5. NATÜRALIZM’IN SANAT/EDEBIYATTAKI ĠLKE VE NITELIKLERI

A. Bilimsel/Deneysel Gerçekçiliği Esas Alma: Natüralizm, realizmin daha uç ve radikal hali olduğu için onların da ilk prensibi “gerçekçilik”tir. Onlar realizmin gözlemci gerçekçiliğinden deneysel gerçekçiliğe geçmiĢlerdir.  Bu çabanın ürünü olarakta deneysel roman türüne baĢvururlar. Bu türde yazar önceden edindiği varsayımı eserinde gerçekleĢtirir.  B. Nesnel Olma: Sanatkar bir bilim adamı gibi nesnel olmalıdır.  C. İnsanı Fizyolojik Yapısı, İrsiyeti, Çevresi ve Aldığı Eğitimi Bağlamında Ele Alma: Onlar insanı fizyolojik yapısı, irsiyeti, yaĢadığı çevre ve aldığı eğitimi ile öne çıkarırlar. Psikolojik yapısını önemsemezler.Daha çok iĢci ve burjuva sınıfı arasındaki sınıf çatıĢmasını ele alırlar. 

9


D. Mekan Çevreye Önem Verme/Tasvir Etme: onlara göre mekan-çevre insanı tamamlayan temel unsurlardandır. Bu konuda realistlerden daha öndedirler.  E. Sanata Toplumsal İşlev Yükleme: Onlar “sanat sanat içindir” anlayıĢına karĢı çıkarlar. Sanatın fayda sağlaması gerektiğine inanırlar.  F. Açık ve Yalın Bir Dil ve Üslubu Benimseme: Realistler kadar dil konusunda titiz ve usta değildirler. AĢırı gerçekçilik endiĢesi, açık ve yalın bir dil ve üslup benimsemelerine neden olmuĢtur. 

10


6. NATÜRALISTLER VE ESERLERI Emile Zola (1840-1902): Fransız yazar ve natüralizmin kurucusu ve en önemli temsilcisidir. Natüralizmin ilkelerini uygulama düĢüncesiyle Reugon-Macquart’lar, İkinci İmparatorluk Devrinde Bir Ailenin Tabii ve Sosyal Tarihi genel baĢlığı altında yirmi ciltlik bir roman kaleme almıĢtır: Meyhane, Germinal, Nana, Eser, Toprak, Hakikat.  Alphonse Daudet: Fransız realist ve natüralist yazar. Değirmenimden Mektuplar, Pazartesi Hikayeleri, Taraskonlu Tartaren, Jack, Sapho.  Guy de Maupassant: Tombalak, Ay IĢığı, Bir Hayat, Güzel Dost, Kalbimiz (Roman)  Hauptmann: Nobel edebiyat ödülü sahibidir. GüneĢ Doğarken, Dokumacılar, GüneĢ Batarken (Tiyatro) 11 


Bati Edebiyatinda Akımlar-6