Page 41

Maarten van Ham

Investeren in mensen, niet in stenen Professor Maarten van Ham is hoogleraar Stedelijke Vernieuwing en Wonen aan de faculteit Bouwkunde. In 2014 ontving hij een ERC Consolidator Grant voor zijn onderzoek naar buurteffecten, DEPRIVEDHOODS. De eerste bevindingen van dit internationale onderzoek zijn onlangs gepubliceerd in het boek ‘Socio-Economic: Segregation in European Capital Cities’.

In de jaren negentig en in het begin van het millennium werd er in ons land fors geïnvesteerd in sloop en nieuwbouw in achterstandswijken. Met een meer gemengd aanbod van duurdere koop- en huurwoningen en sociale woningbouw zouden problemen als werkloosheid, schooluitval en criminaliteit sterk moeten afnemen, was het idee. Overheden hechten veel belang aan het fenomeen buurteffecten. Daarmee bedoelen ze dan het causale effect van het wonen in een arme wijk op individuele uitkomsten als gezondheid, kans op werk en de opleiding van je kinderen. Allerlei mechanismen zouden daarin een rol spelen. In een wijk met veel armoede en werkloosheid zouden mensen bijvoorbeeld geen goede rolmodellen hebben, en zou er een cultuur kunnen ontstaan waarin je juist trots bent op het hebben van een uitkering. Hoe belangrijk zijn die effecten nu precies, vroeg ik me af, want in de literatuur zijn daarvoor weinig harde bewijzen te vinden. Er is natuurlijk een verband tussen je inkomen en waar je woont. Verdien je weinig dan kom je terecht op die plekken in de stad waar het goedkoop wonen is. En onze steden zijn vaak zo georganiseerd dat die woningen geclusterd zijn in bepaalde wijken. Denk bijvoorbeeld aan de jarenzestigwijken

41

met veel hoogbouw. Daar concentreert armoede zich vaak. Ik denk dat er wel negatieve effecten zijn van het wonen in een arme buurt. Het kan elkaar versterken. Maar ga je kijken wat die armoede in de eerste plaats veroorzaakt, dan blijkt dat toch vooral te gaan om zaken als gebrek aan opleiding om aan een betere baan te komen, zodat je kunt verhuizen. Die individuele kenmerken spelen een veel grotere rol dan de buurteffecten. Praat je over oplossingen voor probleemwijken, dan is dat heel belangrijk. Je kunt investeren in gebieden of juist in mensen. In Nederland hebben ‘area-based policies’ – dus het investeren in de gebouwde omgeving – de afgelopen twintig jaar erg de overhand gehad over ‘people-based policies’. De oorspronkelijke bewoners van arme buurten zouden gebaat zijn bij het sociaal-economisch mengen van hun buurt door goedkopere woningen te vervangen door duurdere. Dat blijkt in de praktijk niet te werken. Bij sloop en herbouw komen er deels andere mensen in de buurt wonen. Tien jaar later hebben er inderdaad meer mensen een baan of auto. Maar dat zijn vaak mensen van buitenaf die de nieuw gebouwde koopwoningen gekocht hebben; je hebt dus niks gedaan voor de oorspronkelijke

bewoners. Die hebben zich verspreid over de rest van de stad, zonder dat er aan het onderliggende armoedeprobleem iets is veranderd. Om draagvlak te creëren voor de sloop van oude buurten kregen bewoners ook wel terugkeergaranties en konden ze met huurkorting een van de nieuwe woningen betrekken. Tien jaar later zijn die mensen dan veel tevredener over hun woonomgeving, maar je ziet bij hen geen verbetering qua inkomen of werk. Neem de deelgemeente Hoogvliet in Rotterdam, waar meer dan een miljard euro in is geïnvesteerd. Had je de helft daarvan besteed aan het beter belonen van de beste leerkrachten en het halveren van de klassen, dan had je over tien jaar enorme resultaten gezien voor die kinderen. Maar dat is wel een langetermijnstrategie waar politici vaak geen geduld voor hebben. Hoe onderzoek je die buurteffecten nu precies? Idealiter neem je duizend willekeurige mensen in een rijke buurt en duizend mensen in een arme buurt, zet je er een stolp overheen en kijk je na 10 jaar naar de effecten. Dat gaat natuurlijk niet. Wel kun je data verzamelen door mensen over een langere periode te volgen. Je kunt ze interviewen en retrospectieve vragen stellen, maar wie weet er nou nog

Highlights 2015 NL  

Highlights TU Delft 2015

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you