Page 1

ONZE TROTS ICOON VAN EN VOOR IEDEREEN


JE bent TOCH een echte bredanaar? TROTS OP BREDA EN BIJ HET ZIEN VAN DE GROTE KERK HET GEVOEL DAT JE THUIS BENT? HET IS HEEL SIMPEL, BREDA KAN NIET ZONDER DE GROTE KERK EN DE GROTE KERK KAN NIET ZONDER STEUN VAN echte BREDANAARS. LAAT ZIEN DAT JE DE GROTE KERK LIEFHEBT. VANAF 25 EURO PER JAAR DRAAG jE AL BIJ AAN HET BEHOUD VAN DE GROTE KERK.

2

3


GROTE KERK BREDA MAGAZINE

INHOUD

06

Samen trots zijn

Een bijzonder drieluik over het luiden van de klokken, het licht dat de kerk laat stralen en de klanken van het orgel.

22

26

31

tijdens de preek? Dat is van alle tijden en alle kerken. Gelukkig niet alleen die in Breda…

Echte emoties

Iedere euro telt

Het hele jaar door vormt Breda’s fraaiste bouwwerk de achtergrond voor verschillende gelegenheden.

Een traantje wegpinken, een tatoeage zetten. Waarom worden Bredanaars blij van de Grote Kerk?

Onderhoud en restauratie zijn aan de orde van de dag. De helft van dat geld moet de kerk zelf bijeenbrengen.

32

38

40

Kerk als museum

Samen met vrijwilligers

De kerk heeft de steun nodig van alle Bredanaars, want er is veel geld nodig voor reparatie en onderhoud.

De kerk is met afstand de best bezochte bezienswaardigheid van Breda.

Veel inwoners uit Breda zijn betrokken bij de dagelijkse gang van zaken rondom de Grote Kerk.

43

44

48

Column

Te trouwen, rouwen en berouwen. En te luisteren naar – jawel - het geritsel van rollen snoep die rondgaan. Want snoepen

Haar schoonheid

Gids Jan Korebrits vertelt over details die ook de geboren en getogen Bredanaar nog verrassende inzichten geeft.

De noodklok luidt

Wat is ze mooi, onze Grote of Onze Lieve Vrouwe Kerk. Al meer dan 600 jaar een prachtige plaats om samen te komen.

Boeiende rondleiding

14

‘Breda brengt het samen’, luidt onze stadsslogan. Laten we samen onze Grote Kerk steunen.

Huiskamer van de stad

Een kerk om op te vreten.

10

Ware kunstwerken

Steun van Bredanaars

De kerk herinnert ons het sterkst aan alles wat er goed is aan Breda. Wie de toren ziet, die weet: we zijn thuis.

Als je binnen staat, heeft de tijd 400 jaar stilgestaan. De grafmonumenten, de koorbanken: alles is Middeleeuws.

Bredanaars kunnen op drie manieren hun kerk sturen. Als lid van het Genootschap, het Gilde en als Vriend.

52

57

60

600 jaar geschiedenis

De Grote Kerk is prachtig en kent een bewogen geschiedenis waar Bredanaars trots op mogen zijn.

Word ook vriend

Uw bijdrage, klein of groot, is van cruciaal belang voor het behoud van onze kerk. Laat zien dat u de Kerk liefhebt!

Voor iedereen

Voor elk denkbaar evenement kunt u terecht in de Grote Kerk. Of u nu tien of duizend mensen onderdak wilt bieden,.

Perfetti Van Melle, trotse sponsor van Onze Lieve Vrouwe Kerk Breda

4

5


ONZE TROTS

Winnaar Facebook fotowedstrijd: Esmeralda Holman

Voorwoord

D

e Grote Kerk van Breda is een begrip. Je kunt er

gewoon niet omheen. Letterlijk en figuurlijk. Midden in Breda torent de Grote Kerk overal

bovenuit en domineert het beeld van de binnenstad. Het is dé Nassaukerk van Nederland, gebouwd door de voorvaderen van de Oranje-Nassaus die er

ook begraven liggen. Hoe zou Breda eruitzien zonder Grote Kerk? Weg skyline, weg beeldmerk, weg historische uitstraling. Je moet er niet aan denken.

De Grote Kerk verdient het om te worden onder-

steund. De kerk is de trots van elke Bredanaar. Ook

van mij. Ik ben voorzitter van het College van de Kapittelzaal, de raad van advies van de Grote Kerk. Dat

doe ik met plezier en passie, vooral omdat ik daar-

door een bijdrage kan leveren aan de instandhou-

ding. Dat zou elke Bredanaar moeten doen. Steunen

en trots zijn op dat prachtige gebouw. Want voor veel Bredanaars betekent het zien van de Grote Kerk

SAMEN TROTS, SAMEN STEUNEN

Rinus Boidin, voorzitter Stichting Grote Kerk

‘Breda beseft soms niet genoeg hoe belangrijk de Nassaus zijn geweest voor de

ontwikkeling van Breda. De Grote Kerk, het Kasteel en vrijwel alle andere beeld-

bepalende historische panden in de historische binnenstad hebben hun vorm gekregen, omdat de Nassaus hier hun

hof hadden. Dat werd bezocht door ede-

len uit heel Europa. De Nassaus hebben Breda op de wereldkaart gezet, de kerk is daar het meest markante voorbeeld

van. Dat erfgoed moeten we koesteren. Ik ben er trots op dat ik daaraan de afgelopen jaren een bijdrage heb mogen leveren.’

Kees Sol, aankomend voorzitter

thuiskomen.

De gemeente Breda subsidieert samen met de andere overheden een deel van de restauraties, omdat

‘Ik ben een echte Bredanaar, uit een ech-

we vinden dat de kerk er goed bij moet staan. Maar

te Bredase familie. De tuin van mijn oma

de gemeente Breda heeft de Grote Kerk ook letterlijk

en het winkelmagazijn eindigden bij

in de schijnwerpers gezet. Door het aanbrengen van

een poortje aan het Kerkplein, recht te-

duurzame ledverlichting op de toren en het gebouw,

genover de huidige ingang van de Grote

geven we de Grote Kerk uitstraling en allure.

Kerk. Als ik bij oma ging logeren, sliep ik

‘Breda brengt het samen’, luidt onze stadsslogan.

onder de grote toren. Die toren bezorgt

Laten we dat doen. De Bredase bevolking samen-

mij nog steeds kippenvel. Niet voor niets

brengen om samen de Grote Kerk te steunen. Sa-

ben ik de afgelopen 24 jaar, als bestuur-

men onze maatschappelijke verantwoordelijkheid

der van het Oogziekenhuis in Rotterdam,

nemen en samen het publieke deel van de centjes

in Breda blijven wonen. Elke dag stapte ik

voor onderhoud en restauraties bij elkaar brengen.

met plezier in de trein naar de Randstad.

In dit magazine kunt u lezen waarom het noodza-

Met nog groter plezier zag ik bij terug-

kelijk is onze Grote Kerk te steunen. Maar ook wat

komst vanuit de treinraampjes de toren

het gevoel is dat de Bredanaar bij de kerk heeft, wat

van de Grote Kerk weer in beeld komen.

er allemaal plaatsvindt en wat er binnen te zien is.

Nu ik wat meer tijd heb om me maat-

Ik wens u veel lees- en kijkplezier!

Paul Depla Voorzitter College van de Kapittelzaal Burgemeester van Breda

6

schappelijk in te zetten, vind ik het een

STEUN DE GROTE KE wordvrie RK! n degroteke dvan rk.nl

geweldige opgave om bij te dragen aan het in stand houden van de Grote Kerk.’

7


ONZE TROTS

Slaap beter, leef beter Alard Duhamelstraat 78 4827 NA Breda (076) 5877020 www.tppvdgaag.nl

Terwijl we slapen gebeuren er wonderen. Ons lichaam en geest werken in harmony zodat we een beter leven kunnen leiden Het enige wat je moet doen is slapen.

ALLEEN HET BESTE VAN HET BESTE IS GOED GENOEG VOOR UW GEBIT!

OVER ONZE KERK

Aad Ouborg, ondernemer: ‘We zouden in Breda nog veel meer met de kerk moeten doen. Ze is het middelpunt van de stad en dus van de samenleving. Elke keer dat ik er ben, verbaas ik me weer over haar schoonheid. Zoals tijdens het jazzconcert, maar ook bij een stijlvol-

le begrafenis. De Grote Kerk is het ontmoetingspunt van de stad, daar moeten we activiteiten op afstemmen. Rond ka-

thedralen in Spanje of de Keulse Dom gebeurt meer dan bij ons. Jammer, want ik plaats onze kerk zeker met de Keulse

DOOR ONZE JARENLANGE ERVARING BENT U VERZEKERD VAN: - Optimale pasvorm - Esthetisch verantwoord resultaat - Gebruik van de beste materialen - Service en garantie

Dom op één lijn. Gelegen in de Altstadt, groot plein ervoor: ik zie veel gelijkenissen.’

GESPECIALISEERD IN IMPLANTATEN 75% vergoed uit de basisverzekering

Tolbrugstraat 11 Nieuweweg 35, Breda 076 - 88 70 641

www.mwbeddenenslapen.nl

‘Er was veel meer mogelijk dan we dachten. Ook zonder verzekering.’

Laurenz Mol, societykapper: ‘Mijn mooiste herinnering aan de Grote Kerk is natuurlijk

Wanneer iemand van wie u houdt overlijdt, komt er veel op u af. In een korte tijd moet er van alles worden geregeld. Wordt het een ingetogen dienst? Of past een uitbundiger afscheid beter? Wat uw wensen ook zijn, het kan bij DELA. Ook als u niet bij ons verzekerd bent. Direct een uitvaart regelen • • • •

U geeft aan wat uw persoonlijke wensen zijn. DELA regelt de uitvaart zoals u dat wilt. Om u een indicatie van de kosten en de mogelijkheden te geven, hebben we enkele voorbeeldpakketten samengesteld. U krijgt direct duidelijk inzicht in de kosten. U kunt op ons rekenen. Voor, tijdens en na de uitvaart.

Breda Glamour City. In 1991 huurde ik de kerk af voor een

Wij hebben gespecialiseerde uitvaartverzorgers in dienst om uw wensen te realiseren. Een vaste contactpersoon die voor u: • op zoek gaat naar de speciale locatie die volledig aansluit bij uw wensen, • een uitvaart regelt die past bij uw geloofsovertuiging, • een persoonlijk op maat gemaakte uitvaart regelt met een klein of juist

grote show met bekende Nederlanders. Alle aanwezigen

kregen kippenvel toen op housebeats de glas-in-lood-ramen werden aangelicht. Viola Holt liep rond met bladen bier, gas-

ten werden onder escorte naar de kerk gebracht. Later heb ik

ook verdrietige momenten meegemaakt. Maar zelfs tijdens

een begrafenis is de Grote Kerk een prachtige setting. Ik vind haar majestueus, overdonderend. De Dom in Utrecht mag hoger zijn, onze toren is vele malen eleganter.’

‘ZE IS HET MIDDELPUNT VAN DE STAD’

groot gezelschap.

DELA Breda l Tuinzigtlaan 41 l Breda | 076 533 53 00

Bespreek uw uitvaartwensen in een gratis adviesgesprek.

▶ Bel 088 335 21 12 of ga naar www.dela.nl/zonderverzekering

9


ONZE TROTS

EEN RONDE DOOR DE KERK BOEIT ALTIJD LEERZAAM, BOEIEND EN SOMS ZELFS EEN BEETJE LOLLIG: EEN RONDLEIDING DOOR DE GROTE KERK GEEFT VERRASSENDE

INZICHTEN. GROEPEN KUNNEN EEN AFSPRAAK MAKEN OM DOOR EEN GIDS TE WORDEN BIJGESTAAN. INTERESSANT VOOR BREDANAARS ÉN MENSEN VAN DAARBUITEN.

10

11


D

e

Probusvereniging

Bommeler-

waard houdt wel van een beetje humor. Ook al is die enigszins ont-

nuchterend. Gids Jan Korebrits vertelt de

Simone SimoneBreukink, Breukink, actrice actriceenenzangeres zangeres

veelal oudere leden hoe in 2010 hier in de Grote Kerk de hemelvaart van Christus nog eens werd uitgebeeld (met een –hilariteit alom– piepschuimen Christusbeeld dat

door het hemelgat omhoog werd getakeld). Eeuwen geleden gebeurde dat zo op Hemel-

vaartsdag, met een houten of stenen beeld.

LEERZAAM, BOEIEND EN SOMS ZELFS EEN BEETJE LOLLIG

ONZE TROTS

“Als “Alshet hetleven levenwordt wordtgevierd, gevierd, hoor hoorjejemuziek. muziek.Dus Dusook ook op opmijn mijnafscheid.” afscheid.”

Koorleden hadden zich dan in de nok van de kerk opgesteld om het engelengezang na te bootsen.

Nu wil iedereen natuurlijk wel eens zien hoe

de houtsnijders voor bepaalde afbeeldingen

nielzucht in 1566 ook Breda bereikte, heeft

De probusvereniging knikt van ja. Op zijn ge-

uitdrukkingen vandaan komen. ‘Rijke stin-

denstorm nog het meest zichtbaar is– tij-

de hemel er in werkelijkheid uitziet, toch?

Bij BijZuylen Zuylenstreven strevenwe wenaar naareen eenuitvaart uitvaartdie die recht rechtdoet doetaan aanhet hetleven. leven.Afscheid Afscheidmet meteen eenziel, ziel, noemen noemenwe wedat. dat.Hoe Hoestel steljijjijjejeafscheid afscheidvoor? voor? afscheid met een Ziel.nl afscheid met een Ziel.nlofofbel: bel:076 076– –521 52168 687777

mak bladert Jan door zijn fotoboek en toont

een afdruk van een rommelige kerkzolder. In de hoek staat de piepschuimen Christus uit

2010 een beetje verloren op zijn eindbestem-

ming. ‘Zo, dus’, zegt Jan met een stoïcijnse blik. De probusvereniging giert het uit.

Rijke stinkerds

Maria Piscaar hangt aan zijn lippen. ‘Hij ver-

telt mooi’, fluistert ze. Het programma van

de jubilerende probusvereniging kan haar

bekoren. Elk jaar trekken ze er met zijn allen op uit, even was ze bang geweest dat de Gro-

te Kerk misschien gesneden koek voor haar was. ‘Ik ben behoorlijk katholiek opgevoed en weet het een en ander. Toch hoor ik veel nieuwe dingen. Waarom de kanunniken en

kozen in de koorbanken of waar sommige kerds’ bijvoorbeeld, doordat alleen de rijken in de kerk konden worden begraven en er

soms nog vieze geuren omhoog kwamen. Bijzonder allemaal. Wel jammer dat de kerk protestants is geworden.’

Breda’s bier

Korebrits bij de koorbanken –waar de Beeldens zijn relaas de volledige aandacht. ‘Zo bijzonder dat je de gevolgen nog zo goed

ziet’, fluistert een van de deelnemers tegen zijn vrouw. Om daar later aan toe te voegen dat de hele kerk eigenlijk zo bijzonder is. ‘Die schilderingen ook, prachtig.’

Korebrits vertelt details die ook de geboren

Hij blijkt voor de hele groep te praten. Als

mensen beschrijven de historie zo pakkend

vereniging er –ondanks de kerkelijke omge-

en getogen Bredanaar nog boeien. Weinig als hij. Al tien jaar leidt hij gasten door de

kerk, als lid van het Gilde De Baronie. Geen rondleiding is hetzelfde. Elke groep neemt

hij aandachtig in zich op en past daar zijn programma op aan. Serieuze onderwerpen

wisselt Korebrits af met leuke anekdotes, als

hij merkt dat de bezoekers dat waarderen.

Zoals het verhaal over stadhouder Willem III,

er anderhalf uur voorbij is, gooit de probusving– spontaan een applaus uit. De orga-

nisator, Piet Nienhuis, roemt Korebrits voor

zijn kennis en enthousiasme. ‘We hebben details gehoord die we anders nooit horen

of zien. Wij zijn onder de indruk, terwijl we tijdens onze culturele uitstapjes toch heel wat gewend zijn.’

die zo verknocht was aan Breda dat hij ook

als koning van Engeland alleen maar Breda’s bier wilde. Om vervolgens weer een ernstig betoog te houden over de Beeldenstorm die

“Om helder te kunnen zien hoef je vaak alleen van perspectief te veranderen”

ook in Breda zijn sporen heeft achtergelaten. Dit deel van de rondleiding maakt wellicht

nog de meeste indruk op het gezelschap. Waar sommigen verbaasd zijn dat de ver-

www.wilton.nl

13


ONZE TROTS

WAT ZOU DE GROTE KERK ZIJN ZONDER ZIJN

Lichtarchitecte Ellen de Vries

WARME BEIAARDKLANKEN? HOE ARMOEDIG

‘ALS EEN CHIQUE DAME, DIE SOMS LOSGAAT’

ZOU HET INTERIEUR INEENS LIJKEN ZONDER DAT PRACHTIGE ORGEL? EN WIE GENIET ER NIET VAN DE GROTE KERK DIE ’S AVONDS STAAT TE STRALEN IN HET LICHT? EEN BIJZONDER DRIELUIK.

E

en enkeling heeft het wellicht nog niet opgemerkt, maar de meeste Bredanaars waarschijnlijk wel. De Grote Kerk staat sinds vorig jaar elke avond subtiel

vernieuwd in het licht. Het zijn niet langer –oneerbiedig ge-

zegd– veredelde bouwlampen die het kerkgebouw inclusief zijn markante toren plat in het licht zetten. Tegenwoordig

beschijnen energiezuinige ledlampen de ‘grand old lady’ van Breda, zodanig dat de schoonheid van het gebouw extra nadruk krijgt.

Kleurrijke show

Accenten

we verlichting in gebruik genomen. Dat ging gepaard met

‘Ik heb mijn best gedaan om die 600-jarige te laten stralen als een hedendaagse, superchique dame’, vertelt lichtarchi-

tecte Ellen de Vries, een Eindhovense die verliefd raakte op het icoon van Breda. In plaats van de Grote Kerk integraal in de schijnwerpers te zetten, legde ze juist accenten. ‘Verlicht je het hele gebouw, dan ziet het er ’s avonds precies zo uit

als overdag. In het donker kun je de architectuur van het gebouw, een prachtig voorbeeld van Brabantse gotiek, juist krachtiger neerzetten.’

Met haar ontwerp maakt ze het enorme volume van de kerk

goed zichtbaar. En door de nadruk te leggen op onderdelen helpt zij het grote publiek, Bredanaars en bezoekers van de

stad, de schoonheid van het ‘supermonument’ te ontdekken. ‘Tijdens de testavond stond een vrouw naast me, die boos

was over alle kleuren die we uitprobeerden. Na een tijdje zei ze blij verrast: ‘Die hekjes boven op het dak had ik nog nooit gezien’. Dat was dus de balustrade…’

14

Op 16 december 2016, tijdens Serious Request, werd de nieueen kleurrijke show, alsof Breda City een openluchtdisco was. De kerk als lichtorgel is leuk voor hoogtijdagen, maar mees-

tentijds is het gebouw ’s avonds neutraal verlicht. De Vries koos daarvoor twee tinten wit, die het uit kalkzandsteen op-

getrokken monument optimaal laten stralen. ‘Ik ben tevreden als de mensen zeggen: Wow, wat ziet ze er mooi uit, onze Grote Kerk!’

Toren en schip balustrade zijn nu voorzien van nieuwe verlichting. Eind 2017 krijgt ook het schip een avondlijke aan-

kleding met ledlampen. Pakweg 350 dagen per jaar is de stijl

ingetogen, maar op hoogtijdagen kan de verlichting niet gek genoeg zijn. Dan kan de kerk stralen in alle kleuren van de

regenboog. De Vries: ‘Met carnaval krijgt de oude dame een boerenkiel aan. Tijdens oud en nieuw krijgt ze een galajurk en

oorbellen, dan mag ze helemaal losgaan.’ Die uitspattingen

mogen, maar slechts bij uitzondering, benadrukt De Vries. ‘Het blijft een grand old lady.

15


ONZE TROTS

W

ie de Grote Kerk binnenstapt en naar links kijkt,

Voor de laatste bouwfase tekende Dirk Andries Flentrop,

ment is het grootste in zijn soort in Zuid-Neder-

ontwerp was Jaap Hillen, die bijna zestig jaar lang organist

kan het immense orgel niet missen. Het instru-

land. Met zijn nassaublauw geverfde front, de ranke pijpen

en vergulde ornamenten is het orgel gezichtsbepalend voor het interieur van de kerk. ‘Dat merk ik ook aan reacties van

die zijn werk voltooide in 1969. Drijvende kracht achter dit

van de Grote Kerk is geweest. ‘Aan hem zijn wij veel dank verschuldigd.’

toeristen’, zegt organist Aart Bergwerff. ‘Van het orgel zijn

Uniek instrument

hebben gehoord.’

fraai het er ook uitziet, belangrijkst is natuurlijk hoe het or-

ze meteen onder de indruk, zonder ook maar één klank te Het orgel was oorspronkelijk stukken kleiner. De oudste, fraai beschilderde onderdelen dateren van 1534. In die tijd bevond het instrument zich boven de huidige entree van de Grote Kerk. In de loop der eeuwen kreeg het orgel er steeds elementen bij. Bergwerff: ‘Je kunt het echt een groeibriljant noemen.’

Het resultaat mocht en mag er nog altijd wezen. Maar hoe gel klinkt. ‘Het geluid is prachtig’, zegt Bergwerff. ‘Het heeft

zoveel facetten, zoveel klankkleuren. Je hebt vijf eeuwen or-

gelmuziek en op dit orgel kun je alle stukken spelen. Het is een uniek instrument, waarmee Breda zich cultureel op de kaart kan zetten. Dat proberen wij dan ook te doen.’

Wekelijks zijn er concerten. De reeks Bach op Zondag werd

deze zomer druk bezocht. ‘Dat voorziet in een behoefte. Mensen vinden het fijn om naar de kerk te komen, muziek te luisteren en daarna op de Grote Markt nog wat te eten of drinken.’

Tijdens het festival Orgelstorm gaat traditionele orgelmuziek hand in hand met nieuwe muziekvormen. Publiek kan liggend op een (yoga)matje komen luisteren naar de Canto Os-

tinato, uitgevoerd op het orgel en drie piano’s. ‘Die muziek is zo gemaakt dat je de tijd vergeet en alleen nog ruimte waarneemt. En die ruimte is natuurlijk fantastisch.’

Organist Aart Bergwerff

‘DIT ORGEL VOERT JE MEE, VERBINDT, HEEFT CHARISMA’ 16

Betoverende klanken

Bergwerff is sinds 2012 de vaste organist in Breda. Hij

vindt het een feest om dit bijzondere instrument, dat hij beschouwt als waardevol cultureel erfgoed, te mogen bespelen. ‘De klank die het orgel voortbrengt is bijna betove-

rend, ook dankzij de geweldige akoestiek van de Grote Kerk’, vertelt hij. ‘Je hoeft niet eens alle registers open te trekken. Ook als je klein speelt, gebeurt er iets dat eigenlijk met geen woorden te omschrijven is. Het orgel voert je mee, het verbindt mensen. Je zou kunnen zeggen: het orgel heeft echt charisma.’

17


ONZE TROTS

Stadsbeiaardier Paul Maassen

W

‘IK BEN STADSMUSICUS, SPEEL VOOR IEDEREEN’

anneer beneden op de Grote Markt tijdens de weekmarkt mensen een harinkje staan te happen of een blokje kaas proberen, luiden de klok-

ken van de Grote Kerk een sfeervolle melodie. Op grote hoog-

te bespeelt Paul Maassen de beiaard van Breda. ‘Ik speel van

alles: van Bach tot Frans Bauer, van André Hazes tot Mozart.’ De Grote Kerk is hét symbool van Breda. Van dat icoon is die

geweldige toren het gezicht. En het geluid dat eruit komt? Daarvoor zorgt Maassen met zijn beiaard. ‘Dat is natuurlijk

heel bijzonder. Ik ben echt een stadsmusicus, maak muziek voor heel Breda’, zegt Maassen, wiens vader, opa én overgrootvader hetzelfde metier uitoefenden.

Cultureel erfgoed

De beiaard behoort tot het cultureel erfgoed van Breda. In 1503 werden vanuit de Grote Kerk al klokken geluid. De poortklok klonk als de stadspoorten ’s avonds dicht moes-

ten, de kruisklok spoorde mensen aan tot kerkgang en als de banklok werd geluid, kwam men samen voor een toespraak van de burgemeester. Of… ‘Er was fik en dan moest er geblust worden.’

Hadden de klokken aanvankelijk slechts een signaalfunctie, later kwamen de liedjes erbij. In 1526 stelde Breda zijn eer-

ste stadsbeiaardier aan, Maassen is nummer 21. Hij doet zijn best om de stedelijke functie van zijn instrument verder uit

te bouwen en zoekt samenwerking met culturele partijen, zoals recent het Breda’s Mannenkoor. Augustus geldt sinds

enkele jaren als Beiaardmaand, waarin elke donderdag een gastbeiaardier in Breda concerteert.

de Paarse Heide’ over de feestende massa uitstrooide. ‘En na

Bijzondere gebeurtenissen

lied van Spanje uitgegooid, om de mensen een beetje troost

De beiaard kan zowel met de hand als via een automa-

tisch speelwerk worden bediend. Zelf beklimt Maassen op dinsdag en vrijdag 324 treden om de weekmarkt van een muzikaal decor te voorzien. Hij speelt ook ‘live’ op bijzon-

dere dagen, zoals Kerst, Koningsdag, carnaval, Jazzfestival en de Singelloop.

Als het even kan, haakt de stadsmusicus in op de actualiteit, vrolijk of triest. Zo was daar in mei de onverwachte promotie van NAC, toen Maassen het clublied en ‘Temidden van

18

de aanslag op de Ramblas in Barcelona heb ik er het volkste bieden.’

De beiaard telt 55 klokken, waarvan de oudste uit 1695 stam-

men. De grootste klok weegt 3600 kilo. De cabine waarin Maassen het carillon bespeelt, is in 2016 vernieuwd. ‘Ik heb

nu een nieuw kantoor, het vorige was honderd jaar oud’, zegt Maassen. Ook kwamen er zes klokken bij. Voorlopig kan Breda’s markantste instrument er weer tegenaan. De beiaard verkeert in redelijke staat van onderhoud. ‘Al kan het altijd beter.’

STEUN DE K! R GROTE KEdvan n wordvrie erk.nl degrotek

19


ONZE TROTS

OVER ONZE KERK Daar waar bourgondisch nog écht bourgondisch is.

Openingstijden Ma t/m Wo 10.00 tot 00.00 Do t/m Za 10.00 tot 02.00 Zondag 12.00 tot 00.00

corenmaet.nl

Kracht & kennis in installatie

20/09/17 10:28

Zorg voor goede dekking!

‘Er gaat geen dag voorbij dat ik niet even omhoog kijk naar dat prachtige gebouw middenin onze stad. De kerk blijft

mooi en na elk onderhoud komt ze er nog mooier uit. Mijn

mooiste herinnering is er een met de toenmalige beiaardier Jacques Maassen, toen we in Breda vierden dat we 750 jaar foto: Stappen en Shoppen

24/

7 E

Robbert van de Corput, DJ Hardwell: De adviserende totaalinstallateur met installatiekennis op het gebied van: elektrotechniek, centrale verwarming, sanitair, airconditioning, beveiligingen en brandmeldinstallaties. Onze vakmensen leveren een oplossing die tot in detail is afgestemd op uw wensen. Takkebijsters 58 I 4817 BL Breda I (076) 572 81 81 | info@vandijnsen.nl

‘Alle optredens in Breda zijn speciaal. Mijn meest bijzondere herinnering is toch wel het optreden dat ik heb gedaan in de Grote Kerk met ‘Wings For Life’. Als echte Bredanaar vond ik

dat een enorme eer. Breda is de stad waar ik ben opgegroeid met zoveel mooie herinneringen. Serious Request was ook

zo een onvergetelijke avond. Elke keer als ik na een lange tour de Grote Kerk weer zie, denk ik: wat heerlijk om weer

in mijn mooie pandje. Dat vinden trouwens heel veel mensen. Als ik voor elke foto van ’t Tapperijke met de kerk vijf cent had gekregen, zou ik nu in een grote Tesla rijden.’

‘ZE IS HET MIDDELPUNT VAN DE STAD’

se

n.

nl

Natuurlijk ben ik gelukkig dat ik elke dag bij de kerk kan zijn,

w

w .v

an

di

tr ot e ek

begeleidde me op het carillon. We kregen berichten uit de

jn

ch ni ek W er kt ui gb ou w ku Te ch nd ni e sc h Be he Be er ve ili gi ng en Br an dp re ve nt ie C C TV sy st em en D uu rz am e op lo ss in ge n

thuis te zijn.’

El

stadsrechten hadden. Boven in de toren zong ik ‘De Muts’, hij

Haagse Beemden van mensen die het zo bijzonder vonden.

SER VIC

w

117906 Meyer beheer GKM.indd 1

Ger Couvreur, eigenaar café ’t Tapperijke:

21


ONZE TROTS

‘GROTE KERK ZIEN, VOELT ALS THUISKOMEN’ DE GROTE KERK IS VAN IEDEREEN. DAT BLIJKT WEL. HET HELE JAAR DOOR VORMT BREDA’S FRAAISTE

BOUWWERK DE ACHTERGROND VOOR VERSCHILLENDE GELEGENHEDEN. VAN NIEUWJAARSRECEPTIES TOT

LEZINGEN EN VAN VAKANTIEBEURZEN TOT CARNAVALSDIENSTEN. ‘HET DECOR IS ER ONOVERTROFFEN.’

22

23


Het familiebedrijf dat al sinds 1982 hét adres is in Breda en omstreken

Door onze jarenlange ervaring zijn wij niet alleen een betrouwbare partner maar ook nog eens uw totaalpartner. Van advies tot tuinontwerp, van tekening tot realisatie. Alles wordt met een hoogwaardige kwaliteit en passie uitgevoerd, door mij en mijn team. U kiest voor ons omdat wij het aanspreekpunt zijn in het vervullen van uw wensen.

Kwaliteit,

betrouwbaarheid en service hebben wij hoog in het vaandel staan en

zijn daarmee ook onze belangrijkste kernwoorden. Bent u op zoek naar een

totaalpartner voor dat ene speciale project,

aanleg of onderhoud. Neem dan vrijblijvend contact met ons op.

V oor a l u w w en sen en ei sen i n en r on d om u w t u i n of b ed r i j v en t er r ei n .

U ziet en ruikt het, we keep it clean! 076 520 80 43

.

info@klien.nl

.

www.klien.nl

ONZE TROTS

Schoonmaakbedrijf Klien BV

H

et klinkt misschien wat overdreven

Kerk is een bijzonder fraai bouwwerk. En

in Breda woont en in die stad elk

plezierig voelen. Voor hen is een bezoekje

hij de Grote Kerk binnenstapt. Want, zo zegt

voormalig BN De Stem-journalist René van

Vakantiebeurs

drukwekkende gebouw van de stad, maar

zondere Reizen kiest jaarlijks voor de Grote

der Velden: ‘Het is niet alleen het meest in-

ook een van de mooiste gebouwen van Nederland. Iedereen wil daar zijn.’

Van der Velden is al sinds jaar en dag vicesecretaris van de Stichting Johan Diep-

straten. In die hoedanigheid is hij nauw betrokken bij de tweejaarlijkse BN De Stem

Cultuurprijs, die tot doel heeft om het cul-

turele klimaat in Zuidwest-Nederland te verbeteren. Jarenlang vond de uitreiking

Kerk, wanneer het publiek in het zuiden van het land enthousiast gemaakt moet

worden voor exclusieve tripjes. Aanvankelijk werd dat evenement in Maastricht ge-

houden. Boudewijn Richel, initiatiefnemer van de beurs: ‘Om twee redenen zijn we naar Breda gegaan. De stad ligt een stuk

centraler dan Maastricht en het decor is werkelijk uitmuntend.’

Fraai bouwwerk

stek. ‘In zo’n decor, waar je de geschiedenis

‘Onze doelgroep bestaat uit mensen die

van de stad’, zegt de Bredakenner bij uit-

zijn we de laatste jaren uitgeweken naar

een ander prestigieus gebouw, het Chassé Theater. Dat komt doordat we daar meer-

dere podia kunnen gebruiken. Maar privé kom ik nog heel vaak in de Grote Kerk. Ook

met vrienden, van wie sommigen van bui-

ten Breda komen. Allemaal zijn ze het er over eens: een fantastische trekpleister.’

SPRANGERS Bouwbedrijf is gespecialiseerd in nieuwbouw, verbouw en renovatie. Realiseert zowel reguliere als innovatieve, utilitaire projecten en woningbouwprojecten. Onze gekwalificeerde medewerkers leveren topprestaties in heel Nederland. Resulterend in kwalitatief hoogwaardige, duurzame gebouwen die alom waardering oogsten. Zelf blijven we nuchter, met beide benen op de steiger, gestaag doorbouwen aan onze reputatie.

De organisatie van de vakantiebeurs Bij-

zoals ze zichzelf afficheert: de huiskamer

van de stad kunt ruiken, wil je natuurlijk

beloven & waarmaken

naar de prachtige reis die volgt.’          

weer een overweldigend gevoel wanneer

graag zo’n belangrijke prijs uitreiken. Al

Gebouwen die waardering oogsten...

aan de Grote Kerk een ideale eerste stap

portiekje kent. Toch overvalt hem steeds

plaats in de Grote Kerk. ‘Omdat de kerk is,

076 56 143 05 www.merkelbachhoveniers.nl

wij merken aan onze klanten dat ze zich er

voor een man die al zijn hele leven

Dat laatste is erg belangrijk, zegt Richel. belangstelling hebben voor reizen naar bijzondere landen. Die wil je in een esthetisch mooie omgeving ontvangen. Ze gaan tenslotte niet een weekje naar Salou of op

stedentrip naar een willekeurige hoofd-

stad. Er zijn niet heel veel mooie gebouwen

in Nederland. De Grote Kerk van Breda is dat wél. Net als de Beurs van Berlage in Amsterdam, waar we het evenement ook

organiseren. Ze straalt klasse uit. De Grote

En niet alleen voor wie op reis gaat. Dat

wijst de evenementenkalender van de Grote Kerk wel uit. Tientallen culturele evenemen-

ten vinden jaarlijks plaats in de Grote Kerk, waaronder die van de Cultuurcommissie Grote Kerk. Of het nu de nieuwjaarsrecep-

tie van de Gemeente Breda is, lezingen in allerlei categorieën, de Open Monumentendag met het alom gewaardeerde kinderprogramma ‘Duik in het Duister’ of de Oe-

ledienst twee weken voor de carnaval: heel vaak vormt de Grote Kerk de entourage.

Leutstemming

Sander Zimmer is een jaarlijkse bezoeker van de Oeledienst. En dat is opvallend, aangezien hij afkomstig is uit Apeldoorn. ‘Het

is een traditie. Carnaval vieren in Breda betekent voor mij automatisch een bezoek

brengen aan de Grote Kerk. Als relatieve buitenstaander raak je dan direct in de

leutstemming, zoals ze in Breda zeggen. Die grappige toespraken van de prins kun-

nen niet beter klinken dan daar, met die

geweldige akoestiek. En volgens mij ben ik niet de enige die er zo over denkt, want

elke keer puilt de kerk weer helemaal uit bij deze gelegenheden. En altijd is het er even

gezellig. Komend jaar ben ik dus opnieuw bij de Oeledienst in de Grote Kerk en vier ik

w w w. d e k o k b o u w g r o e p . n l

‘ZODRA JE DE STAD BINNENLOOPT, VALT JE OOG OP DIE IMPOSANTE TOREN’

weer carnaval in Breda.’

Voormalig BN De Stem-chef Van der Velden vermoedelijk al veel eerder. Voor de

ras-Bredanaar gaat een bezoekje aan de

historische binnenstad vrijwel automatisch gepaard met een inspectie van de

97 meter hoge trots van de Nassaustad. ‘Je kunt er niet omheen, hè’, zegt hij. ‘Zodra je de stad binnenloopt, valt je oog op die imposante toren.’ Vooral wanneer Van

der Velden een tijdje weg is geweest, is die drang aanwezig. ‘Het eerste wat ik doe als

ik van vakantie terugkom, is kijken of de Grote Kerk er nog staat.’

Breda Delft Terneuzen Amsterdam www.sprangers.nl

25


ONZE TROTS

JE HOORT HET VAAK: BREDANAARS DIE OPRECHT BLIJ WORDEN VAN HET

AANZICHT OP DE GROTE KERK. ZE HANGEN EEN AFBEELDING THUIS AAN DE MUUR, TATOEËREN HAAR OP HUN LICHAAM OF KIEZEN BEWUST VOOR EEN

WONING VAN WAARUIT DE TOREN GOED ZICHTBAAR IS. HOE KAN HET TOCH DAT VOLWASSEN MANNEN SOMS TRANEN IN DE OGEN KRIJGEN ALS ZE

NA EEN BUITENLANDSE REIS DE KERK WEER ZIEN? ‘DAT IS EEN NORMAAL VERSCHIJNSEL’, ZEGT HOOGLERAAR EMOTIETHEORIE AGNETA FISCHER.

Z

elfs als Frank Maas zich triest voelt, zoekt hij even oogcontact

met de toren van de Grote Kerk. Zoals afgelopen zomer, als hij

terugrijdt vanuit Keulen. Zijn moeder is zojuist tijdens de va-

kantie overleden, met zijn vader op de passagiersstoel rijdt hij Breda

binnen. Op de Zuidelijke Rondweg, boven de kruising met de Graaf

DE GROTE KERK MAAKT MENSEN ECHT GELUKKIGER

Hendrik III laan, draait Frank zijn hoofd naar rechts. In de verte, pre-

cies in het verlengde van de weg, steekt de kerktoren statig boven de

stad uit. Op zijn armen ontstaat kippenvel. Zoals altijd, misschien nu een ietsje meer. Zachtjes begint hij te huilen.

Natuurlijk is het de wirwar van emoties die hem doet breken. De

kerktoren geeft slechts het beslissende zetje. Toch is het bijzonder dat een gebouw dat met mensen kan doen. ‘De kerk geeft me altijd

het gevoel dat ik thuiskom. Ik ben helemaal niet christelijk, maar zoek altijd meteen de toren als ik weer in Breda kom. Dat was vroeger al zo, als we met de trein terugkwamen van een uitwedstrijd met NAC. De toren is het symbool van mijn stad.’

Liefdesverklaring

De liefde zit zo diep dat Frank een bijzondere eigenschap heeft: zijn rug is bekender dan zijn gezicht. Als hij zijn shirt uittrekt, verschijnt

in volle glorie de kerktoren. Samen met tatoeages van het Bredase

volkslied en de Andreaskruisen, als ultieme liefdesverklaring aan Breda. Het is een bekend gegeven dat symbolen van een stad zo veel

losmaken bij mensen, zegt hoogleraar emotietheorie Agneta Fischer. ‘Mensen hebben naast hun persoonlijke identiteit ook een sociale identiteit. Die is sterker naarmate iemand zich meer verbonden voelt met een wijk, stad of land.’

26

27


Bij die verbondenheid hoort een symbool, zegt Fischer. ‘Mensen zoeken een beeld waarmee ze iets abstracts als een stad kunt concretiseren. Bij Nederland is dat de kleur oranje en de leeuw. Het verbaast

me niet dat Bredanaars zich met de Grote Kerk associëren. De kerk is

heel prominent aanwezig in de stad. Een steegje kan ook mooi zijn, maar is minder opvallend. Een hoog gebouw komt eerder in aan-

merking als symbool, zeker als het ook nog eens centraal in de stad

staat. De emotie die daarbij komt kijken, is een normaal verschijnsel.’

Spiegeling

Vanaf de eerste verdieping van zijn woning aan de Nieuweweg

kijkt Niels de Beer de laatste tijd opvallend vaak in de ruiten van

de gebouwen aan de overkant. Er knaagt iets bij de geboren Breda-

naar. Tot voor kort keek hij, liggend op zijn bed, naar de kerktoren. Daar maakte hij vaak tijd voor vrij, gewoon om even te genieten van het unieke uitzicht. De spits met daar bovenop de haan, af-

stekend tegen een blauwe lucht: mooier kon het haast niet. Maar sinds vorig jaar staat hotel Nassau tussen Niels en de kerk in. Ook

statig, daar niet van, maar toch jammer. Het alternatief dat rest, is de spiegeling van de toren in de ruiten tegenover hem.

Ooit was het zicht op de toren een van de redenen om voor dit huis te kiezen. ‘Geen doorslaggevende, maar het had wel invloed. Ik wilde absoluut in het centrum wonen, de nabijheid van de Grote Kerk

maakte de keuze alleen maar makkelijker. In mijn ouderlijk huis

aan de Vredenburchsingel had ik ook altijd een mooi uitzicht. Mijn slaapkamer was aan de voorkant. Als ik de gordijnen opende, zag

ik de kerk. Ik zie haar dus eigenlijk al mijn hele leven. Als kind vond

ik dat al mooi. Op jonge leeftijd kwam ik ook al vaak ín de kerk. De

positieve reacties, mensen willen regelmatig met me op de foto.

geld mee naartoe. Met mijn eigen kinderen loop ik ook vaak naar

Dreessen van de VVV stuurde me ooit een kaartje. Ze bedankte me,

nachtmis, de Matthäuspassion: mijn ouders namen me daar gerebinnen. Even een kaarsje opsteken, of zo.’

Persoonlijke band

Fischer erkent dat een symbool als de Grote Kerk mensen daadwerkelijk gelukkiger kan maken. ‘Dat is zeker zo. De Grote Kerk staat

voor de positieve gevoelens die veel Bredanaars hebben. Deze wor-

den versterkt als ze de kerk zien. Het is heel persoonlijk, vergelijk het maar met een ontmoeting met iemand die je lang niet hebt gesproken. Door een tatoeage op je lichaam te laten zetten, draag je

dat persoonlijke ook nog uit. Je laat je identiteit zien aan anderen. Zeker wanneer je ergens anders bent, val je op door je symbolische zelf. Als een roodharige tussen allemaal bruinharigen.’

Frank is nog elke dag blij dat hij tien jaar geleden de beslissing nam

om de kerk voortaan zijn leven lang mee te dragen. ‘Ik krijg altijd

28

‘DE GROTE KERK STAAT VOOR DE POSITIEVE GEVOELENS DIE VEEL BREDANAARS HEBBEN’ Op vakantie noemt iedereen me ‘Breda’. Dat is toch mooi? Marlice omdat ik Breda op deze manier promoot. Mijn moeder was niet zo

van de tatoeages. Maar tegen iedereen die het horen wilde, riep ze: ‘Kom eens kijken wat die gek van ons nou weer heeft gedaan’. De Grote Kerk op de rug van haar zoon maakte haar ook trots.’

Stadionfoto: GIG creative film production / ontwerp & foto Grote Kerk: Batucada | Erik Tode

ONZE TROTS

WIJ ZIJN NAC


ONZE TROTS

Nederlands Trappistenbier uit Zundert

T

rappistenbrouwerij De Kievit van Abdij Maria Toevlucht brouwt maar één type bier. Het heeft de naam Zundert, eenvoudigweg naar de plaats van herkomst. Zundert Trappist is een kastanjekleurig bovengistend bier met nagisting op fles. We hebben gekozen voor een bier dat we ‘een beetje weerbarstig’ noemen. Dat wil zeggen, Zundert is een trappistenbier dat je de tijd moet geven om daadwerkelijk te doorgronden. Drink het vooral niet te koud. Zundert Trappist heeft een veelbelovende geur met een zweem van kruiden en specerijen. In de aanzet is Zundert bloemig en iets zoet. Geef het bier wat tijd en het karakter evolueert van licht karamel naar een mooie en drogende hopbitterheid. In de lange afdronk vloeien de bitters samen met een aangename kruidigheid op de achtergrond.

SCHOONHEID KOST EEN DUIT ANDERS DAN MET EEN BETONNEN OF BAKSTENEN GEBOUW, IS ER BIJ DE GROTE KERK DOORLOPEND WERK AAN DE WIN-

KEL OM HAAR IN GOEDE STAAT TE HOUDEN. ONDERHOUD EN

RESTAURATIE ZIJN AAN DE ORDE VAN DE DAG. WE PRATEN DAN NIET OVER ENKELE TIENDUIZENDEN EURO’S, MAAR AL SNEL

OVER EEN HALF MILJOEN. ELK JAAR WEER. DE HELFT VAN DAT GELD MOET DE KERK ZELF BIJEEN BRENGEN.

www.zunderttrappist.nl

Houd je van Breda? Geef dan een beetje liefde terug aan het symbool van je stad. Vanaf € 25 per jaar draag je al bij aan het behoud van de Grote Kerk.

info@verkooptrappistzundert.nl

E

lke Bredanaar is met recht trots op de Grote

Kerk. Het voelt bij menigeen als thuiskomen. De

Grote Kerk heeft een prachtige uitstraling en is

uit vele richtingen te zien. Echter heeft de witte buitenkant ook een keerzijde. Kalksteen is poreus. Door weer-

sinvloeden slijt de steen en verpulvert deze, waardoor

de Grote Keer langzaam afbrokkelt. verwaarlozing van

A

het onderhoud is funest en kan door vallende brokstuk-

Een leven van gebed en arbeid

jes zelfs gevaarlijk zijn. Zonder de Grote Kerk zou Breda toch iets minder mooi zijn.

Al meer dan 200 jaar kiezen de trappisten van Westmalle voor een leven van gebed en arbeid. Dat is hun ware roeping, helemaal volgens de regel van Sint-Benedictus. Die schrijft ook voor dat de monniken zelf zorgen voor hun levensonderhoud. Daarom is er binnen de muren van de abdij een brouwerij. Die houden ze bewust kleinschalig, met bijzondere zorg voor mens en milieu. En omdat winst maken hun drijfveer niet is, besteden ze wat overblijft aan caritatieve werken en aan mensen in nood.

E

C

D

A. Dubbele Hogel € 13350

B

E

B. Balustrade € 9550 per m2 C. Waterlijst € 4500 per m2

F

D. Zwikvulling € 17400 per m2 E. Pinakel en Wimbergklok € 16000 F.

I

G

Hogel € 4700 per stuk

G. Glas-in-lood panelen € 550 per stuk H. Baldakijn € 56650

T R A P P I S T

I.

Zuilbasement en beeldnis € 11450

H J

J. Glas-in-lood panelen € 350 per stuk

Bier met liefde gebrouwen, drink je met verstand

31 WM13-Ad-260bx190h-Q-NL.indd 1

13/08/13 15:46


ONZE TROTS

DAT EEN KERK ER NA 600 JAAR NOG MOOI BIJ STAAT, IS NIET VANZELFSPREKEND.

HET TRAJECT VAN ONDERHOUD EN RESTAURATIE IS EEN CONTINU PROCES. IS AAN DE ENE KANT DE VERF OPGEDROOGD, MOETEN ER AAN DE ANDERE KANT STENEN WORDEN VERVANGEN OF BROKKELT HET BEELDHOUWWERK AF. ‘HET IS EEN

EEUWIGDURENDE KLUS’, ZEGGEN DIRECTEUR WILLEM VAN DER VIS EN VOOR-

ZITTER VAN DE RESTAURATIECOMMISSIE AD LODEWIJK. TEGELIJK IS HET ALTIJD

ONZE KERK BROKKELT LANGZAAM AF 32

WEER BEVREDIGEND OM DE GROTE KERK IN VOLLE GLORIE TE LATEN STRALEN.

D

aar stonden ze dan, op een hoogwerker hangend boven het

Kerkplein. Even de kalksteen langs de lage koorgang testen, voordat het restauratietraject van 22 gevels (van het Kerk-

plein helemaal tot aan de Prinsenkapel aan de noordzijde, ofwel de hele gevel aan de Grote Markt) kon beginnen. Met blote handen

gaven Dennis van Amelsfoort van restauratiebureau BMM en Ad

Lodewijk tikken op de buitenwand van de kerk. Sommige stukken hadden maar een klein zetje nodig om af te brokkelen. Eigenlijk wisten ze het diep in hun hart al wel, zegt Lodewijk. Na maximaal honderd jaar is kalksteen simpelweg op. Over de datum. ‘De kalk wordt

opgevreten. Door corrosie ontstaan scheurtjes, daar komt water

in. Bij vorst bevriest het water, zet het uit en worden de scheurtjes

snel groter. Het kon bijna niet anders dan dat het bij veel stenen en beeldhouwwerk al zover was.’

Ene klus na de andere

‘HET IS ELK JAAR WEER SPANNEND WAT WE KUNNEN DOEN’

Onderhoud en restauratie zijn bij zo’n kolossale kerk een doorlo-

pend proces. Dat is heel gewoon, bij de kathedralen in Den Bosch of Antwerpen is het niet anders. Is de ene klus afgerond, dan volgt

meteen de volgende. Er moet altijd wel iets worden bijgewerkt. Pas-

santen die op de Grote Markt of het Kerkplein wandelen en alleen maar rechtuit kijken, valt het misschien niet op. Maar wie twee tellen zijn hoofd schuin omhoog houdt, ziet direct de onvolkomenhe-

den. Rechts naast de hoofdingang, met de rug tegen de zijmuur van sushirestaurant Sumo, wijst Van der Vis naar boven. Verdere uitleg

is overbodig, want alleen een blinde ontgaat wat de directeur wil vertellen. Duidelijker dan hier kan het belang van restauratie niet in beeld worden gebracht.

33


ONZE TROTS

Acanthusbladeren

de landsgrenzen zijn nog maar weinig vaklieden te vinden die de ge-

Ze worden van elkaar gescheiden door pinakels. Het eerste geveldeel

lijk maar drie die het beeldhouwwerk kunnen leveren die de Grote

De gevels waar hij naar wijst, zijn stuk voor stuk enkele meters breed.

vraagde professionaliteit kunnen aanbieden. ‘We hebben er eigen-

is, bij wijze van proef, reeds onderhanden genomen. Alle volgende

Kerk waardig is’, zegt Lodewijk. ‘Doordat er in het hele land jarenlang

komen binnenkort aan de beurt, als er tenminste voldoende geld

weinig geld voor restauraties was, zijn er bedrijven failliet gegaan of

binnenkomt. Zie daar in één oogopslag de noodzaak van grootscha-

afgeslankt en werden geen jonge mensen meer opgeleid. Nu er wel weer budgetten zijn, hebben we te weinig vakmanschap.’

lig onderhoud en restauratie. Het kleurverschil is nog het minst belangrijke aspect, het statige wit op de gerestaureerde gevel vervaagt

toch weer binnen enkele jaren. Maar vergelijk de staat van de dubbele hogels met elkaar, om nog maar te zwijgen over de beeldhouw-

STEUN DE K! R GROTE KEdvan n wordvrie erk.nl degrotek

werken die op de wimbergen zijn vervaardigd. Acanthusbladeren zijn het, maar je herkent ze alleen aan de reeds gerestaureerde ge-

vel. Aan de andere ontbreken er simpelweg meerdere. Eraf gevallen. Verdreven door de tand des tijds. Hetzelfde met de sierdelen op de pinakels. Met de jaren vergaan ze gewoon.

Zon en regen

Het is duidelijk geen vanzelfsprekendheid dat de Grote Kerk er mooi

UW STEUN IS NODIG VOOR RESTAURATIE

en koninklijk bijstaat. Daarbij bedriegt schijn ook nog eens. Langs de

Nieuwe leien

den zien. Schade aan de hogere kerkdelen, of de binnenkant, onttrekt

onderhoud (niet voor restauratie), waardoor de Stichting Grote Kerk

lage koorgang kan iedereen vanaf de Grote Markt de onvolkomenhezich vaak aan het blote oog. ‘Bredanaars die de kerk van buiten be-

kijken, denken dat ze er schitterend bij staat’, zegt Lodewijk. Maar de

kenner heeft geen loep nodig. Lodewijk doet een paar passen naar voren, zodat hij op een meter van de kerk staat. Links en rechts wijst

hij stenen aan die binnen vijf jaar moeten worden vervangen. ‘Oude en nieuwe stenen staan door elkaar, omdat we vaak geen geld heb-

ben om ze allemaal tegelijk te vernieuwen. Je ziet welke beginnen te scheuren, die zijn over enkele jaren verpulverd. Zeker aan de zuidwestkant heeft de kerk veel te lijden onder zon en regen.’

De afgelopen twintig jaar is alleen het hoognodige onderhoud ver-

richt. Geen wonder dat er de komende tijd veel moet gebeuren. De

laatste grootschalige restauratie dateert uit de periode 1995-1998. ‘En zelfs toen mochten we nergens aankomen dat nog twintig jaar kon blijven zitten’, zegt Van der Vis. In de tussentijd is er alleen sober

en doelmatig onderhoud gedaan als er voldoende Rijkssubsidie was. Dat was slechts sporadisch het geval. Vanaf 2012 stelde het Rijk zelfs enkele jaren helemaal geen onderhouds- of restauratiesubsidie beschikbaar. De Stichting Grote Kerk deed in die jaren alleen het hoogstnodige onderhoud, met hulp van de gemeente en de provincie.

Sinds 2016 is er weer een substantiële bijdrage beschikbaar voor een zesjarenplan is gestart. Kosten: 500.000 euro per jaar, waarvan de stichting de helft zelf moet opbrengen. Aan de kant van het Kerkplein is al het een en ander gedaan. De hoge muur boven de hoofdin-

gang werd opgeknapt, leien daken zijn vervangen en verrotte luiken en draagbalken gerepareerd. Dit jaar staat in het teken van de aan-

pak van muren, daken en goten ter hoogte van café De Bruine Pij. Het is aan een extra subsidie van de provincie Noord-Brabant te danken dat de stichting beeldhouwwerk en balustrades kan vervangen.

‘Het is elk jaar weer spannend wat we kunnen doen’, zegt Van der Vis. ‘Geen geld, betekent geen restauratie. We doen dan alleen het

minimale en hobbelen achteruit. Zo is het enkele jaren gegaan, maar we zitten nu in een periode dat sommige werkzaamheden echt niet

meer uit te stellen zijn. Anders vallen er straks brokken naar bene-

Alles ambachtelijk

Ook richting de toekomst zal onderhoud en restauratie aan de orde

van de dag blijven. Technieken om de levensduur van materialen te

verlengen, zijn vooralsnog ongeschikt voor de Grote Kerk. Lodewijk: ‘Je ziet wel eens dat kalkstenen gevels worden geïmpregneerd, zodat stenen beschermd zijn tegen weer en wind. Maar dat werkt al-

leen bij vlakke gevels. Zou je dat bij onze kerk doen, dan sluit je de structuur van de stenen af. Kalksteen moet ademen, anders wordt

de steen van binnenuit peperkoek.’ Los daarvan, wordt voor de Gro-

te Kerk enkel natuurlijk, historisch verantwoord materiaal gebruikt, legt Van der Vis uit. ‘Geen zinken, maar koperen regenpijpen, om maar een eenvoudig voorbeeld te geven. Zo hoort dat bij een kerk van deze statuur. Alles is hier ambachtelijk. We zullen hier nooit materiaal gebruiken dat niet past bij een monument.’

Wanneer Lodewijk en Van der Vis de hoek omlopen, blijven ze staan

ter hoogte van café ’t Tapperijke. Wie vanaf deze kant de kerk bekijkt, ziet nog een stukje met Middeleeuws materiaal. Beschermd door de Prinsenkapel is een deel van de gevel hier nauwelijks vatbaar

voor weersinvloeden. In die zin is dit een unieke hoek. Maar ook hier houdt het een keer op en zullen steigers worden neergezet om de ontstane schade te herstellen. Zo is er altijd wel wat te doen. Want

één wijsheid heeft Lodewijk door de jaren heen wel opgedaan: ‘Restauratie is bij zo’n kerk iets van alledag. Direct nadat het werk gedaan is, knaagt de tand des tijds alweer en treedt het verval in.’

den. De nieuwe leien kunnen nu weer tachtig jaar mee, daar zijn we

gelukkig even vanaf. Als topmonument van Noord-Brabant hebben we samen met de Sint Jan een streepje voor bij de provincie. ‘Maar de regel is dat we altijd de helft van de kosten zelf moeten inbren-

gen. Dat betekent dat we continu zelf acties moeten organiseren om aan geld te komen, anders krijgen we geen subsidie.’

Netten tegen duivenpoep

Tegelijkertijd is het een kwestie van, zo goed en kwaad als het kan, de

kerk beschermen tegen invloeden van buitenaf. Tegen wind en regen valt niet op te boksen, maar netten rond gevoelige ramen en beeld-

houwwerken verraden dat de strijd tegen duivenpoep er een is die

wel te winnen valt. Lodewijk: ‘Duiven doen ter plekke hun behoefte. Het is belangrijk om ze bij sommige delen weg te houden.’

Voor de eerstkomende jaren is er gelukkig wat geld. Om met de be-

schikbare euro’s zo veel mogelijk te kunnen laten doen, besteedt de stichting elk project nauwkeurig aan. Internationaal, want binnen

34

35


ONZE TROTS

OVER ONZE KERK Jeroen van Glabbeek, directeur CM: ‘De Grote Kerk is de Eiffeltoren van Breda. Elke stad heeft een icoon nodig. Een herkenningspunt, een ‘landmark’. Onze kerk heeft uitstraling. Voor mij was het heel speciaal om in het meest bijzondere gebouw van Breda te worden benoemd tot

voorzitter van de regio Breda van de Brabants-Zeeuwse Werk-

geversvereniging. De architectuur is iconisch. Ik vind het wel jammer dat hier niet meer op regelmatige basis kerkdiensten

worden gehouden. Dat zijn inspirerende bijeenkomsten. En mensen inspireren, daar zijn kerken toch ooit voor bedoeld.’

Uw k e rk d e u r b e s c h a d i g d ? D o n a t u s v e r z e k e r t v e r t ro u w d !

H

oewel we van katholieke komaf zijn, voelen we ons ook in reformatorische kringen meer dan thuis. Donatus verzekert al sinds 1852 kerken en kloosters,

Helène Hendriks, presentatrice bij FOX Sports: ‘De kerk is vooral zo mooi, omdat ze helemaal wit is. Elke keer

dat ik haar zie, lijkt het alsof ze alle licht naar haar toetrekt. Ik hou van wit, de kleur straalt zuiverheid uit. Daarom vind ik de Sacré-Coeur in Parijs ook zo mooi. Zoals ze net als de Grote

en sinds enkele jaren ook monumenten. We zijn geen gewone verzekeringsmaatschappij,

Kerk boven de stad uitrijst, prachtig. Ik heb enkele jaren bo-

maar een ‘onderlinge’. Wij kennen geen klanten, maar leden. Die verzekeren wij

Als ik wakker werd en de gordijnen opende, nam ik vaak een

zonder winstoogmerk. Behalen we samen een positief resultaat, dan ontvangen

ven het pand van Simon Lévelt op de Grote Markt gewoond. momentje om even te genieten. Ik hoefde geen klok in huis, op de toren kon ik elk moment zien hoe laat het was.’

onze leden premierestitutie. De laatste keer zelfs 50%! Dus waarom zouden we moeilijk doen over een beschadigde kerkdeur?...

‘DE EIFFELTOREN VAN BREDA’

Ton Lokhoff, Mister NAC:

Ton Lo

‘Als kind ben ik één keer boven geweest. Ik was een jaar of

‘Als kind b

den omhoog nog goed herinneren. De beklimming was

treden om

tien, maar ondanks de verstreken tijd kan ik me de vele tre-

natuurlijk heel spannend, eenmaal boven hadden we een

prachtig uitzicht op de stad. Ik kom niet vaak in de kerk. Toch hoort ze voor mij bij de stad. Het zou heel raar zijn als je Breda

komt binnenrijden en de kerk staat er niet meer. Het is zo’n

prachtig gebouw. Als ik op de Grote Markt zit, kan ik daarvan genieten. Dat doen volgens mij heel veel mensen, ook als ze ergens anders vandaan komen.’

www. donatus. nl

tel . 073 - 5221700

of tien, ma

natuurlijk

prachtig u

Toch hoort

Breda kom

is zo’n pra

daarvan g ook als ze

37


ONZE TROTS

gaan functioneren. In het oostelijk deel

DE BUITENKANT VAN DE GROTE KERK IS EEN PLAATJE. HET INTERIEUR IS

van de kerk liggen de Nassaus en de eerste

MINSTENS ZO INDRUKWEKKEND. VEEL BREDANAARS KUNNEN DAT BEAMEN,

prins van Oranje begraven. Hun verhalen worden, onder andere dankzij mediaplay-

OMDAT ZE REGELMATIG EVEN BINNENSTAPPEN. MAAR ER IS OOK EEN GROTE

ers, al op een moderne manier tot leven

GROEP DIE ZELDEN OF NOOIT DOOR DE DEUR KOMT. DE STICHTING GROTE

gebracht. Maar we willen een stap verder

gaan. Hoe mooi zou het zijn als we één

KERK WIL DAAROM MEER ALS MUSEUM GAAN FUNCTIONEREN, OM MEER

keer per jaar bijzondere objecten, die met

BEKENDHEID TE GEVEN AAN DE BIJZONDERE INRICHTING EN ALS DÉ

de Nassaus en Oranjes te maken hebben,

NASSAUKERK VAN NEDERLAND DOOR HET LEVEN TE KUNNEN GAAN.

naar Breda kunnen halen? Kunstschatten

DE GROTE KERK ALS MUSEUM

en nooit te zien zijn. Dat streven past bij de

die anders in de depots van musea blijven allure van onze kerk.

Koninklijk Huis

Als we dat voor elkaar krijgen, zal het voor iedereen nog duidelijker zijn dat dé Nas-

saukerk van Nederland bij ons in Breda staat. De Grote Kerk is de plaats om het ver-

M

isschien is de Grote Kerk te vanzelfsprekend. Lopen mensen tij-

dens een vakantie in Frankrijk,

Italië of Spanje logischerwijs naar binnen als er een indrukwekkende kathedraal in de

haal van de voorvaderen van ons Koninklijk Huis te vertellen. Het is tenslotte in Breda begonnen, de eerste Prins van Oranje ligt

bij ons: René van Chalon, van wie we in 2019 het 500ste geboortejaar vieren.

buurt is, in de eigen achtertuin gebeurt dat

niet altijd. Met jaarlijks 120.000 bezoekers

die (gratis) heerlijk ronddwalen door de kerk, genietend van het licht, de ruimte en alle kunstvoorwerpen, is de kerk met afstand de

best bezochte toeristische bezienswaardig-

heid van Breda. Maar we hebben het gevoel dat er nog meer in zit.

Grootste museum van Nederland

Sinds juni 2017 is de Grote Kerk partner in het project ‘Het Grootste Museum van Nederland’. Op initiatief van Museum Catharij-

neconvent in Utrecht zijn elf kerken en twee synagogen geselecteerd waar bijzondere objecten te zien zijn of waar het rijke inte-

rieur schreeuwt om te worden bewonderd. In al deze gebouwen kunnen bezoekers nu middels een tweetalige audiotour rondwan-

delen en uitleg krijgen over de belangrijkste bezienswaardigheden. Dus ook in Breda. De

Stichting Grote Kerk onderzoekt daarnaast

de mogelijkheid om meer als museum te

38

39


ONZE TROTS

SAMEN HOUDEN WE DE KERK IN BEWEGING DE GROTE KERK IS NIET ALLEEN EEN PRONKSTUK VAN DE SAMENLEVING, VEEL INWONERS UIT BREDA ZIJN

OOK DAADWERKELIJK BETROKKEN BIJ DE DAGELIJKSE GANG VAN ZAKEN. ER KOMT HEEL WAT BIJ KIJKEN OM HAAR DAGELIJKS TOEGANKELIJK TE HOUDEN

VOOR PUBLIEK. IN TOTAAL HOUDEN ZO’N TACHTIG MENSEN SAMEN DE KERK DRAAIENDE. DAT GEBEURT OVERWEGEND VRIJWILLIG.

Helpt u mee?

De Grote Kerk zoekt vrijwillige

beheerders en baliemedewerkers.

40 woonwinkels in Nederland vind je op

Samen met de vaste medewerkers

zorgen we er samen voor dat de Grote Kerk zeven dagen per week open kan zijn. Heeft u interesse? Meld u

dan aan via info@grotekerkbreda.nl

www.roobol.com

of bel 076 - 5218267.

1 DIRECTEUR, 1 BUREAUMANAGER 1 VERHUURCOÖRDINATOR DIRECTIE EN STAF 7 VRIJWILLIGERS BESTUUR

7 VRIJWILLIGERS TECHNISCH MEDEWERKERS

2 TECHNISCH MEDEWERKERS

5 VRIJWILLIGERS BALIEMEDEWERKERS

20 VRIJWILLIGERS WEEKEND BALIEMEDEWERKERS

1 VRIJWILLIGER COMMUNICATIEMEDEWERKER

5 VRIJWILLIGERS BRESTAURATIECOMMISSIE 6 VRIJWILLIGERS TEAM VRIENDEN EN GILDE VAN DE GROTE KERK

8 VRIJWILLIGERS CULTUURCOMMISSIE 6 VRIJWILLIGERS GENOOTSCHAP VAN DE GROTE KERK

118101

3 VRIJWILLIGERS SUBSIDIECOMMISSIE 1 VRIJWILLIGER COMMISSIE COMMUNICATIE EN MARKETING De abdijshop in de buurt Een uniek assortiment producten door monniken gemaakt

40

Abdij Maria Toevlucht Rucphenseweg 38 4882 KC Zundert 076 597 42 51 winkel@abdijmariatoevlucht.nl

Trappistenbier uit eigen brouwerij in diverse geschenkverpakkingen

Engeltjes in verschillende uitvoeringen

Grote keuze aan wens- en ansichtkaarten

Honing, confituren, kaas, mosterd, siropen, koekjes en chocola uit binnen- en buitenlandse abdijen, bierbrood

Franse en Spaanse wijnen

Breed assortiment boeken op gebied van spiritualiteit

CD’s met o.a. eigen gezangen, gregoriaans, kerkliederen

Religieuze en devotionele voorwerpen, kaarsen

Materialen voor gebed en meditatie: matten, kussens, bankjes, klankschalen, wierook

www.abdijmariatoevlucht.nl


ONZE TROTS

COLUMN Trouwfoto

O

ADVOCATUUR

p een van onze trouwfoto’s moest en zou de Grote Kerk

prominent op de achtergrond staan. Over de rest van de serie maakten we ons geen zorgen. Dat zou wel goed

komen, maar die ene foto mochten we in alle hectiek niet ver-

geten. Op je huwelijksdag leef je in een roes. Je wordt geleefd. En na het jawoord en de bibberige handtekening sta je ineens

weer buiten op de Markt. De alarmbellen gaan af. Fotograaffff? Hierrrr!!!

Het gaat precies zoals gehoopt. Met een stralende blonde godin aan de arm, twee bruidsmeisjes in hagelwitte jurkjes en achter ons het geelwitte gevaarte scherp afgetekend tegen de hel-

blauwe hemel. Het is een van de foto’s die ik het meest koester. Puur instinctief wist ik dat dit moest gebeuren. Als laatste item op mijn uiterst korte bucketlist. Geen idee waarom, maar het kwam voort uit een diep weten. Op zich is dat genoeg.

Met het oog op het verschijnen van dit magazine, heb ik het ge-

www.namjesky.nl

bouw op een zomerse dag in augustus nog eens rustig geobserveerd. Waarom is deze kerk zo belangrijk dat ze op een trouw-

foto moet staan? Religie is het niet. Als je de hoogte, omvang en aankleding van de kerk bekijkt, kun je niet anders conclu-

_Adv_dBvH_108x143_170911.indd 1

11-9-2017 8:33:01

VERHUUR •

VERKOOP

AUDIO • V I D E O • L I G H T

Famous AVL is gespecialiseerd in het verzorgen van audio, beeld en licht voor presentaties, vergaderingen en bijeenkomsten. Wij mogen onszelf al meer dan 10 jaar de huisleverancier noemen van De Grote Kerk. Naast Famous AVL verzorgen we ook uitvaarten en herdenkingen, onder de naam Uitvaartentechniek.nl. Kortom, voor al uw ondersteuning op audiovisueel gebied kunt u bij ons terecht.

‘DE KERK HERINNERT ONS HET STERKST AAN ALLES WAT ER GOED IS AAN BREDA’

deren dan dat dit een architectonisch hoogstandje is. Stabiel, ongenaakbaar, licht en sierlijk tegelijk. Wat mij betreft mooier

dan de versteende geodriehoeken in Egypte, het uitgewoonde Akropolis of het ratjetoe van het Forum Romanum. Onze Lieve

Vrouwe heeft ook een geschiedenis waarvoor je je niet hoeft te schamen als er eens hoog bezoek is of als er toeristen uit Azië of Amerika neerstrijken. Willem van Oranje zat er in de kerkban-

ken. De gelijknamige opa van Vincent van Gogh preekte hier, zo staat op het bord aan de buitenkant.

Toch is dat allemaal niet de hoofdreden voor de foto. Misschien een beetje nostalgie, een snufje chauvinisme, de vertrouwde

aanblik? Jazeker, maar het zit nog dieper. Het is de wetenschap

dat bijna alles gesloopt en vervangen kan worden. We zouden zelfs zonder NAC kunnen als er een zeer sterke korfbal- of koers-

balclub in de stad opstond. Maar zonder de Grote Kerk kunnen we zeker niet. Omdat ze het eerste is wat je ziet als je de stad

nadert. De kerk herinnert ons het sterkst aan alles wat er goed is aan Breda. Wie de toren ziet, die weet: we zijn weer thuis.

Rob Musters

Famous AVL • Grintweg 4 • 4782 AE Moerdijk • 076-5874 782 • info@famousavl.nl

43


ONZE TROTS

Romeinse Renaissance

LEER DE KERK ECHT KENNEN DE GROTE KERK KENT TAL VAN BEWAARDE

EEN MOOI VERHAAL.

is geschilderd door Tommaso Vincidor da Bologna. Hij werkte in Rome mee aan het de-

coreren van de Vaticaanse vertrekken onder de beroemde Rafael. Hendrik III van Nassau

huurde Tommaso in voor dit klassieke schilderwerk en voor het ontwerp van zijn Breda-

se Renaissancepaleis. In wat daarvan over is, huist nu de Koninklijke Militaire Academie (KMA). De schildering bleef jarenlang ver-

borgen onder de witkalk. Na restauratie is ze

Een overledene met een laag IQ?

weer een lust voor het oog.

Op menig grafzerk in de Grote Kerk staan de

letters D.O.M. Te vaak om te veronderstellen dat al die doden bij leven verstandelijk tekort-

schoten. Deze aanduiding op een grafsteen staat voor Deo Optimo Maximo en betekent ‘aan God, de opperste en grootste’.

KUNSTWERKEN. UNIEKE ELEMENTEN MET PRACHTIGE DETAILS EN ALTIJD

Het plafondgewelf van de Prinsenkapel (1533)

Verborgen misleiders?

In de kapitelen van de pilaren van de Grote Kerk, tussen het koolblad, huizen soms vreemde fi-

guren: duiveltjes, monsters, mannen-, honden-

en varkenskoppen. Je moet goed kijken om ze te ontdekken. Duivels waren duidelijk de te-

genpool van God. Monsters en draken konden eveneens het kwaad vertegenwoordigen. Het

Vergeten door de beeldenstormers

varken werd in de Middeleeuwen als een dui-

vels dier beschouwd, vanwege zijn vraatzucht, onmatigheid en genotzucht. De hond kon sym-

Bij binnenkomst in de eerste kapel links,

bool staan voor toorn en nijd. Golden de man-

zie je zes mensenkopjes als kraagsteentjes,

nen in de kapitelen als ongelovigen? Waren het

mannen en vrouwen. Het kunnen promi-

verborgen misleiders waarvoor werd gewaar-

nente leden zijn geweest van het Gilde van

schuwd? Of werden ze juist onschadelijk ge-

de voetboogschutterij Sint Joris, dat daar

maakt door ze een verborgen leven te geven op

Gewelfschilderingen

is een basilisk te zien, een monsterlijke kruising

De planten en bloemen op de plafondge-

tussen een haan en een slang. Maar de Bredase

vruchtbaarheid, maar verwijzen ook naar

ren. Het kwaad in het kwadraat…

welven symboliseren niet alleen groei en

de hemeltuinen: het hemelse paradijs, de nieuwe tuin van Eden. De architectuur

en de ‘aankleding’ van gotische kerken,

onder andere door middel van muur-, pilaar- en plafondschildering, gebrand-

schilderde ramen en beeldhouwwerken, moest mensen een indruk geven van het

hemelse Jeruzalem. Deze pracht en praal

gaf gelovigen, die in de Middeleeuwen vaak onder erbarmelijke omstandigheden leefden, ‘een voorschot’ op wat ze na

zijn kapel had. Van de zes sculptuurtjes

een vrijwel onzichtbare plek? Op de afbeelding

versie heeft ook nog bokkenpoten en varkenso-

Racesturen in de Grote Kerk?

heeft er maar één een ongeschonden uiterlijk, de rest heeft zijn of haar neus verlo-

Nee, dit zijn wijdingskruizen uit de katholieke peri-

ren. De kopjes dateren waarschijnlijk uit de

nieuw gebouw ingewijd met wijwater. Maar het

denstormers en latere kunstvernielers heb-

een tijd door de protestanten was gebruikt en

in kerken over het hoofd gezien.

oden van de kerk. Op deze plekken werd de kerk als

tweede helft van de vijftiende eeuw. Beel-

inwijden werd ook herhaald als het kerkgebouw

ben door toeval of haast kopjes en gezichten

daardoor, naar de mening van de katholieken, was

ontheiligd. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog wisselde

de Grote Kerk diverse keren van religie, nadat Breda

werd veroverd door Spaanse (katholieke) of Staatse (protestantse) troepen. Na 1637 was dat voorbij. In dat jaar veroverde stedendwinger Frederik Hendrik Breda definitief op de Spanjaarden. De Grote Kerk is sinds die tijd ononderbroken protestants.

de dood konden verwachten.

45 44

45


GROTE KERK BREDA MAGAZINE

ONZE TROTS

Van eerste schets tot laatste steen

De opa van Vincent

Van 1822 tot 1853 was predikant Vincent van Gogh dominee van de Grote Kerk in Breda. Zijn

beroemde kleinzoon, de schilder, was naar hem

vernoemd. Hij werd geboren in het jaar dat zijn

Winters bouw & ontwikkeling steunt de Grote Kerk

opa, tevens leraar op de KMA, met emeritaat

ging. In de oostelijke kooromgang van de kerk

hangt een reproductie van een afbeelding die

Vincent, de schilder, van zijn opa maakte in juli 1881. Dat gebeurde waarschijnlijk aan de hand

van een foto, want dominee Van Gogh overleed in 1874 op 85-jarige leeftijd. Het origineel is in het bezit van het Van Goghmuseum in Amster-

dam. Op de foto is te zien hoe opa Van Gogh staat vermeld in het predikantenregister van de Grote Kerk.

Protestantse rouwborden

STEUN DE K! R GROTE KEdvan n wordvrie erk.nl degrotek

In de oostelijke kooromgang hangt het

enige protestantse rouwbord dat de

Franse tijd in de kerk heeft overleefd. Het staat op naam van Maria van Alphen, die op grond van haar wapen ooit

in verband is gebracht met de nazaten

van turfschipper Adriaan van Bergen. De revolutionaire Fransen wilden na 1789 Europa bevrijden van de oude on-

derdrukkende regimes. Met name de

adel en hoge bestuurders werden hun

De kanselslang

De leuning van de trapopgang naar de kansel

heeft de vorm van een slang. Mogelijk is die

vorm gekozen om de predikant erop te wijzen

mikpunt. En daarmee ook de grafmonumenten en rouwborden die toebehoor-

den aan ‘rijke stinkerds’ die in de Grote Kerk begraven waren.

dat hij geen misleidende taal moest gebruiken, zoals de slang deed naar Eva in het paradijs. De leuningslang zou dan een waarschuwingssym-

bool zijn. Een andere opvatting verwijst naar

het aanbidden van een koperen slang door de

Joden op hun tocht door de woestijn, om een einde te maken aan een dood en verderf zaaiende slangenplaag. De slang zou dan een red-

dingssymbool kunnen zijn. De slang in de Grote

Kerk heeft eigenlijk een dolfijnenkop. Vond de maker dat een echte slangenkop te vals zou

overkomen? Of sluit die kop toch weer aan bij

de reddingssymboliek? Een dolfijn is immers een mensenreddend dier.

www.wintersbouw.nl 46

47


ONZE TROTS

‘MOOI DAT ELKE EURO WORDT VERDUBBELD’

O

p de kop af veertig jaar woont Charles Suijkerbuijk

een beeld van de constructie. Die brede balken, echt niet nor-

meer. Binnenkort is hij weer officieel Bredanaar, al is

aan te leggen. Dat kun je je bijna niet voorstellen.’

nu in Roosendaal. Maar lang duurt dat uitstapje niet

hij dat voor zijn gevoel al die jaren gebleven. ‘Ik heb altijd nauw contact gehouden, mijn kinderen wonen er nog steeds. Die

affiniteit gaat nooit weg. Ik ben geboren op de Haagdijk, dan weet je het wel. Nu ben ik in de gelukkige omstandigheid dat ik terugkeer. Daar ben ik heel blij mee.’

Suijkerbuijk is vriend van de Grote Kerk sinds hij zich kan

heugen. ‘Als je ergens trots op bent, moet je er iets voor over-

hebben. De kerk mag niet ten onder gaan. Er zijn al zo weinig dingen van vroeger die er nog zijn, we moeten koesteren wat

er nog wel is. En bedenk je eens hoe bijzonder dit gebouw is. Ik ben tijdens een excursie eens boven geweest. Dan pas krijg je

B

maal. Er moet een mankracht aan te pas zijn gekomen om die Suijkerbuijk noemt zichzelf een chauvinist. ‘Elk jaar gaan we

op een zaterdag nog met een grote groep echte Bredanaars fietsen, inmiddels doen onze kinderen dat ook. De Tour de Pint

noemen we dat. Voordat we de kroegen in gaan, fietsen we

altijd eerst een rondje rond de kerk. Heel raar misschien, maar dat hoort er gewoon bij. Als markant punt midden in ons mooie centrum eren we de Grote Kerk met een soort ereron-

de. Zoals ik erin sta, zou het toch een schande zijn als ik de kerk

niet zou steunen? Eigenlijk moet elke Bredanaar die het zich

kan veroorloven, dat ook doen. We praten met zijn allen over de kerk, we vinden haar allemaal mooi. Laten we ons er dan ook sterk voor maken.’

eter een mooie buur dan een verre vriend. Is getekend: Jeff

Vink. Elke keer als de eigenaar van restaurant Dickens & Jones vanuit de zaak naar buiten kijkt, verschijnt er een

glimlach op zijn gezicht. Het gebeurt talloze keren per dag, zonder dat hij erbij nadenkt. Alsof zijn blik automatisch richting de mooie buur wordt gedirigeerd. ‘Je moet er niet aan denken dat de Grote

OM VOLDOENDE GELD BIJEEN TE KRIJGEN

VOOR HET ONDERHOUD VAN DE GROTE KERK, KUNNEN BREDANAARS –ZOWEL ZAKELIJK ALS

PARTICULIER– OP DRIE MANIEREN BIJDRAGEN. ALS LID VAN HET GENOOTSCHAP (MINIMAAL 1500 EURO PER JAAR), HET GILDE (MINIMAAL 250 EURO) OF DE VRIENDEN (MINIMAAL 25

EURO) VAN DE GROTE KERK MAKEN INWONERS ZICH GEZAMENLIJK STERK VOOR HET BEHOUD. ZOALS ARIE ROOBOL, JEFF VINK EN CHARLES SUIJKERBUIJK.

Kerk er op een dag niet meer staat. Dat mag niet. Nu niet, nooit niet. Daar moeten we allemaal ons steentje aan bijdragen.’

Zelf doet Vink dat via zijn lidmaatschap van het Gilde van de Grote

Kerk en de bijbehorende jaarlijkse donatie. Hij beseft dat de kerk het geld goed kan gebruiken. ‘Toevallig heb ik onlangs nog eens

goed gekeken, je ziet gewoon dat er stukken steen afbrokkelen. Het mooie van de Grote Kerk steunen, is dat eigenlijk elke inge-

legde euro via subsidies wordt verdubbeld. We hebben eigenlijk een paar goede ambassadeurs nodig die anderen ook overhalen

om mee te doneren. Als Pietje meedoet, doet Klaasje dat vaak ook. Wellicht moet ik daar zelf ook wat actiever in worden.’

Als oprichter van de netwerkborrel Club76 kwam er voor Vink in

2013 maar één plaats in aanmerking voor de eerste editie. ‘Het was

heel mooi dat we die in de Grote Kerk mochten houden. Beter kan

het nooit worden. Ik loop daar rond vanaf mijn eerste communie, de liefde voor de kerk zit diep. Voor een grote klant verzorgden we er eens een diner voor 250 mensen. Dat is zo ontzettend gaaf. De kerk is een bezienswaardigheid. Tegelijkertijd moeten er activiteiten plaatsvinden om haar echt van de stad te laten zijn. Ik kan na-

‘ALTIJD EEN ERERONDE VOOR DE KERK’

tuurlijk niet voor anderen praten, maar zelf vind ik de Grote Kerk te belangrijk om te laten zitten.’

48

49


GROTE KERK BREDAONZE MAGAZINE TROTS

De Haenen waar historie, golf en kunst samenkomen

‘KERK IS MOOI IN HAAR EENVOUD’

Golfpark De Haenen ondersteunt de Grote Kerk

STEUN DE K! R GROTE KEdvan n wordvrie erk.nl degrotek

L

eer Arie Roobol niets over de Grote Kerk. Hij mag dan

iemand, kroop mijn eenjarige kleinzoon over de vloer. Hij trok

leden in Breda neerstreek, klopt zijn hart voor deze

andere manier bij dit gebouw. Met behoud van de waardig-

een geboren Rotterdammer zijn, sinds hij 28 jaar ge-

stad. Beredeneren hoe dat kan, heeft geen zin. Het is gewoon

zo. Behalve dat, koestert Roobol als vastgoedondernemer een bijzondere interesse in gebouwen. Eén plus één is twee en

kathedralen niet veel van hebben begrepen. Het protestan-

Grote Kerk. De band die hij voelt, is hecht. Zo zeer dat hij zelfs

zijn zestigste verjaardag in de kerk vierde met een feest, in-

clusief diner. Voor zijn zeventigste zit iets soortgelijks in de planning. ‘Een van mijn mooiste herinneren aan de kerk is ook van dat feest. Tijdens een indrukwekkende toespraak van

T (088) 520 22 66

Beschermen van cultureel erfgoed

case t s r o w e For th ario n e c s t s the be

tisme is niet van de tierelantijnen. Onze kerk is daarom mooi

Dat is wijsheid

in haar eenvoud. Ik heb kathedralen in veel landen gezien, maar zelfs internationaal waardeer ik de Grote Kerk hoog. We moeten er met zijn allen onze schouders onder zetten om haar te behouden. Laat iedere inwoner die een gift kan van deze schoonheid blijven genieten.’

www.vil.nl 088 - 90 80 800 BREDA ’s-HERTOGENBOSCH

50

20/09/17 11:25

kunst van het weglaten. ‘Iets waar ze in Rooms-Katholieke

missen, dat ook doen. Dan kunnen we ook in de toekomst

076 - 578 39 50

Willemstraat 1-3, Breda Parklaan 32, Rotterdam Raadhuisstraat 15, Amsterdam

stad van Brabant.’

Hij maakte onderdeel uit van het stichtingsbestuur, stond oprichting ‘vanzelfsprekend’ lid van het Genootschap van de

117926 Golfpark de Haenen GKM opmaak.indd 1

heid kan hier heel veel. Dat past bij Breda, de meest westerse

Wanneer Roobol de kerk moet beschrijven, begint hij over de

altijd garant voor een tafel tijdens galadiners en is sinds de

Teteringen-Breda

zich van niets en niemand iets aan. Zo’n beeld past op een of

dus was er liefde op het eerste gezicht. Roobol zet zich dan ook al jarenlang in voor de kerk.

www.dehaenen.nl

www.hertoghsadvocaten.nl


ONZE TROTS

M

Met

geloofsbelijdenis

houdt

Walter van de Garde zich niet

zo bezig. Toch is de tentoon-

stellingsmaker zeer uitgesproken over de

waren elke dag bezig met overleven. De Gro-

deel is gevallen. Na de Franse overheersing

leefwereld van de gewone burgers. Waarom?

grootste geloofsgemeenschap in een stad

Jeruzalem eruit zag. Dit was het voorportaal

gemeenschap waaraan de Grote Kerk ten

te Kerk vormde een enorm contrast met de

was het de gewoonte dat kerken naar de

Om hen een idee te geven hoe het hemelse

gingen. Dat gebeurde haast overal in de

Nederlanden, maar niet in Breda. De Grote

Kerk. ‘We hebben nu een heel lichte kerk. Als

ke meerderheid in de stad. En dat is achter-

stilgestaan. Het is uniek dat de inrichting

eeuwen later. ‘Daardoor is de kerk heel puur

ten, de koorbanken: alles is Middeleeuws.’

Het is natuurlijk een kwestie van smaak,

Muurschilderingen

op zijn mooist als zij leeg is. Dan zie je de

kerk in protestantse handen kwam, na de

De protestanten, bekend om hun soberheid,

Het was al de vijfde keer dat het eigenaar-

Kerk bleef protestants, ondanks de katholie-

je binnen staat, heeft de tijd 400 jaar lang

af maar goed ook, zegt Van de Garde twee

hetzelfde is als destijds. De grafmonumen-

gebleven.’

‘TROTSER WORDEN OP DE GESCHIEDENIS VAN DEZE KERK’ DE GROTE KERK KENT EEN BEWOGEN GESCHIEDENIS VAN RUIM 600 JAAR. GIDS JAN KOREBRITS EN TENTOONSTELLINGSMAKER WALTER VAN DE GARDE DUIKEN DE GESCHIEDENIS IN EN VERKLAREN WAAROM DE KERK IS ZOALS ZE NU IS.

52

maar Van de Garde is stellig. ‘Een kerk is

Het was in 1637 dat de (Onze Lieve Vrouwe)

grandeur en schoonheid van het interieur.’

verovering van Breda door Frederik Hendrik.

waren in zijn ogen de ‘redders’ van de Grote

schap overging, ditmaal –achteraf gezien– definitief. De muren van de kerk werden gewit, muur- en gewelfschilderingen verdwenen daarmee achter een laag kalk. Met

de wetenschap van nu een uitstekende daad, want daarmee bleven ze prima ge-

conserveerd. Vele zijn weliswaar verdwenen, maar vanaf 1905 werden andere herontdekt

en deze konden dankzij de jarenlange beschermlaag nog prachtig worden gerestau-

reerd. De schilderingen die de kerk nu nog steeds sieren, dateren allemaal uit de peri-

van de hemel. De geschilderde bloemen en

blaadjes op het plafond stelden de hemeltuinen voor.’

Droge voeten

Over de eerste jaren van de Grote Kerk is he-

laas weinig bekend, behalve dat op dezelfde plaats eerder andere kerken hebben gestaan. Rond 1000 moet sprake zijn geweest

van een houten kerkje, zegt Korebrits. ‘Het

is niet zo gek dat de kerken uitgerekend op deze plek werden gebouwd. Het huidige Kerkplein is een van de hoogstgelegen de-

len van de Bredase binnenstad, zo hielden

de gelovigen droge voeten als de Breede Aa overstroomde. Die stond toen nog in open

verbinding met de zee.’ Met zijn ranke en spitse toren is de Grote Kerk een exponent

van de Brabants-gotische bouwstijl. Deze toren moest, zoals dat in die tijd ging, zo

hoog mogelijk worden. Korebrits: ‘Er was

een competitie onder steden aan de gang. Wie de grootste had, was de belangrijkste.’

ode voor 1600.

Jan Korebrits, een van de gidsen in de Gro-

te Kerk, schetst een beeld uit die tijd om de schoonheid van de kerk te verklaren. ‘In 1410

is de bouw gestart, deze duurde tot 1548. Probeer je het leven van toen eens voor te stellen. Mensen waren slecht gehuisvest, in

houten of lemen huizen met rieten daken. De dood was nooit ver weg, de Bredanaars

53


TROTS GROTE KERK BREDAONZE MAGAZINE

Negen voorvaderen

koning Willem II niet gebeuren. Het kon

vooral ook koninklijk. Er liggen negen voor-

voorouders door een vreemde vogel werden

onder prachtig gebeeldhouwde grafmonu-

opknappen. Dat kwam goed van pas, want

van de vorige kerk. Nadat Jan II van Polanen

daan. Brabant had de pech dat het niet bij

was er al veel in veiligheid gebracht. Toen ze

voor het Kasteel van Breda en de stadsmu-

aandacht voor.’

uit Antwerpen op weg waren, werd al het

Blikseminslag

Tweede Wereldoorlog, bracht restaurateur

Behalve mooi, is de Grote Kerk natuurlijk

niet zo zijn dat de monumenten van zijn

vaderen van ons Koninklijk Huis begraven,

bijgewerkt. Uiteraard liet hij ze toen wel zelf

menten. Het oudste graf dateert zelfs nog

er was lange tijd niet veel aan de kerk ge-

(een van de Heren van Breda, opdrachtgever

de zeven provinciën hoorde. Er was minder

ren) in 1378 stierf, besloot zijn familie dat de

leidde, nu weten we dat hij een langzame

laatste rustplaats van de Polanens moest

hij zo uitgemergeld afgebeeld op zijn ei-

binnen de kerk is verplaatst, ligt hij hier nog

Aan de Grote Kerk als begraafplaats van

voorganger van de Grote Kerk voortaan de

dood moet zijn gestorven. Is hij daarom

zijn. Hoewel zijn graftombe enkele keren

gen grafmonument in de Prinsenkapel?’ de Nassaus kwam een eind toen Willem

steeds met zijn eerste twee vrouwen aan zijn zijde.

Doordat zijn kleindochter Johanna van Pola-

IV waren drossaard (plaatsvervanger van de

van Nassau trouwde, werd Breda een Nas-

rieuze invloed op de Europese geschiedenis

spreken, is dat het ‘unique selling point’ van

meer doen. Sterker: de aanwezigheid van

het jammer dat de internationale betekenis

zoekers een reden op zich zijn om een dagje

nen (op 11-jarige leeftijd!) met Engelbrecht I

hertog) van Brabant. De Nassaus hebben se-

saustad. ‘Om maar in marketingtermen te

gehad. Met dat gegeven moeten we als kerk

de Grote Kerk’, zegt Van de Garde. ‘Ik vind

de Nassaus in de Grote Kerk moet voor be-

van de Nassaus in Nederland onderbelicht

naar Breda te komen.’

leiding aan succesvolle legers. Ze opereer-

Syfilis

wordt. Ze waren goede veldheren en gaven

den op het niveau van de Duitse keizer, de Franse koning. Engelbrecht II was boven-

dien stadhouder van de Nederlanden, hij regeerde. En Engelbrecht I en zijn zoon Jan

Het grafmonument van Engelbrecht I, de stamvader van de Nederlandse Nassaudy-

nastie, bevat veel interessante details. In 1996 is de daaronder liggende grafkelder

met nieuwe methoden onderzocht om meer over de Nassaus te kunnen achterha-

len. Korebrits: ‘In het skelet van Jan IV, die

toch in 1475 is gestorven, zijn nog sporen van botkanker teruggevonden. Engelbrecht II blijkt nu aan syfilis te zijn overleden. Het

was al bekend dat hij een losbandig leven

van Oranje in 1584 stierf. Breda was bezet

door de Spanaarden, hij werd daarom in Delft begraven. Sinds die tijd geldt dat voor veruit de meeste protestantse Oranje-Nas-

saus en leden van de koninklijke familie. In Breda liggen uitsluitend katholieke Nassaus begraven.

Wichelroedelopers

Ondanks dat gegeven, heeft de historische verbondenheid met het Koninklijk Huis al-

tijd zijn waarde gehad voor de kerk. ‘Als de Heren van Breda niet zo aanzienlijk waren

geweest, zou onze kerk nu minder mooi zijn’, zegt Van de Garde. ‘Zij lieten haar door-

lopend vergroten en verfraaien. Maar zelfs veel later was de geschiedenis nog in ons

hier vernamen dat de beeldenstormers van-

mogelijke verplaatst. Veel later, kort na de en houtsnijder Matthijs van der Poel enke-

Onder het bestuur van de Staten-Generaal

le eigentijdse afbeeldingen onder zittingen

klotste het geld bepaald niet over de plin-

ten. Dat bleek bijvoorbeeld na de blikseminslag in mei 1694, waarbij de torenspits in brand vloog. In plaats van de verloren ge-

gane balustrade te vervangen door nieuwe borstweringen, werd gekozen voor ijzeren leuningen. Korebrits vertelt dat tijdens de

brand nog een poging werd gedaan om de

spits er met kanonskogels af te schieten, om te voorkomen dat losse, brandende onderdelen voor een stadsbrand zouden zor-

gen. ‘Die mislukte, waarna de brandende spits door het torenlichaam heen zakte en

in zijn val alle klokken en zolders meenam.

spits meer. De huidige is soberder, naar de

stijl van die tijd. Met een hoogte van 97,3 meter hebben we tegenwoordig de op vier na hoogste kerktoren van Nederland.’

Motorrijder

Het meest in zijn element is Korebrits wan-

neer hij vertelt over het hoogkoor van de kanunniken. Hoewel de Grote Kerk een gro-

te vernieling bespaard bleef, zijn hier de

gevolgen van de Beeldenstorm (1566) goed zichtbaar. In het houtsnijwerk van de koor-

De smeulende massa kwam aan de voet

banken zijn gezichten weggehakt, omdat

was een lege koker. In acht jaar tijd werd

dat afbeeldingen niet thuishoorden in de

gebeurtenis hebben we nu geen gotische

stoord hun gang gaan. Korebrits: ‘Gelukkig

van de toren in de kerk terecht. De toren

de calvinistische beeldenstormers vonden

deze weer opgebouwd, maar door deze

kerk. Twee etmalen lang konden ze onge-

van de koorbanken aan: een Poolse militair op een motor met een Breda’s meisje ach-

terop en een Poolse soldaat die zijn geweer richt op een Duitse militair die zijn handen

omhoog houdt. In het Pools staat daaronder

‘Met dank aan de Polen’, verwijzend naar de bevrijding van Breda in oktober 1944.’

Protestantse stroming

Nog even terug naar de negentiende eeuw. Hoe kwam het eigenlijk dat de kerk na de Franse tijd protestants bleef? Van de Garde houdt het op de sterke protestantse stro-

ming van destijds in Breda. ‘De katholieken

waren weliswaar in de meerderheid, maar de protestanten –onder wie veel militairendeden veel om de teruggave tegen te wer-

ken. De katholieken gaven het uiteindelijk op, zeker ook doordat ze helemaal niet om

voordeel. In de jaren dertig van de vorige

de kerk stonden te springen. Er was veel ach-

van de kerk naar het kasteel zouden leiden.

eigenlijk niet betalen.’

huurd. De tunnels werden niet gevonden,

ninklijke’ periode geld in overvloed om de

grafkelders onder de Prinsenkapel leidden.

ten we in Breda ook het meeste koesteren,

gen aan de restauraties daarvan, ze voelde

van de Nassaus wordt hier nog onvoldoende

‘Een eeuw daarvóór kwam er een Fransman

het bekijken om jaarlijks of tweejaarlijks een

het adellijke geslacht uit Breda stamde. Hij

nis duidelijker te maken. Bredanaars zijn nu

laten restaureren. Dat liet de toenmalige

prima, want de Grote Kerk is prachtig. Maar

eeuw was er een zoektocht naar tunnels die

terstallig onderhoud, ze konden het beheer

Daar werden wichelroedelopers voor inge-

Zo bezien, was er eigenlijk alleen in de ‘ko-

maar er waren wel openingen die naar de

Grote Kerk in stand te houden. Die tijd moe-

Koningin Wilhelmina heeft toen bijgedra-

vindt Van de Garde. ‘Het inhoudelijke verhaal

zich persoonlijk verantwoordelijk.’

verteld. We zijn nu de mogelijkheden aan

met het verhaal op de proppen dat hij van

tentoonstelling te houden om deze beteke-

wilde op zijn kosten de grafmonumenten

vooral trots op het gebouw. Dat is natuurlijk ze mogen ook best wat trotser worden op haar geschiedenis.’

54

55


GROTE KERK BREDA MAGAZINE

ONZE TROTS

‘IEDEREEN ZOU VRIEND VAN DE GROTE KERK MOETEN WORDEN’ HET STEUNFONDS VAN DE GROTE KERK BESTAAT 25 JAAR. IN DIE PERIODE VER-

BONDEN ZICH 1500 MENSEN AAN HET INITIATIEF. IN DIT JUBILEUMJAAR, WAARIN DE NAAM IS VERANDERD IN VRIENDEN VAN DE GROTE KERK, HOOPT DE NIEUWE VOORZITTER HANS CANTERS DAT NOG MEER BREDANAARS DIT VOORBEELD ZULLEN VOLGEN. ‘BREDA ZONDER DE GROTE KERK IS GEEN BREDA.’

Hans Canters, nieuwe voorzitter ‘Het onderhoud van de kerk kost jaar-

lijks 500.000 euro. De helft daarvan

komt voor rekening van de overheid. Die andere 250.000 euro moeten we dus zelf bijeen zien te scharrelen. Bre-

da heeft zo’n 180.000 inwoners en de meesten van hen hebben wat met

de Grote Kerk. In die zin is het gek dat

minder dan één procent van de bevol-

king nu vriend is. Ik hoop dat het u als

lezer van dit mooie magazine duidelijk is dat het niet vanzelfsprekend is dat

‘de huiskamer van Breda’ blijft bestaan. We hebben de steun hard nodig. Het

zou mooi zijn als we u snel als nieuwe vrienden mogen begroeten.’

56

57


ONZE TROTS

Kwalitatieve en voordelige rijlessen

V

aak zit Hans Canters, de nieuwe voorzitter van de Vrienden van de Grote Kerk, te denken. Hoe kan hij ervoor zorgen dat

nóg meer Bredanaars zich als vriend aan zijn goede doel ver-

binden? Hij heeft al eens gedacht om alle seizoenkaarthouders van NAC automatisch vriend te laten worden van de Grote Kerk. Of om

huidige vrienden te vragen om per persoon tenminste één vriend aan te dragen. ‘Feit is dat we meer mensen nodig hebben om dat

prachtige gebouw, de huiskamer van Breda, voor de stad te behou-

den. Eigenlijk zou iedereen Vriend van de Grote Kerk moeten worden’, zegt Canters.

De geboren en getogen Bredanaar is de opvolger van Eric Westen-

burg, die 25 jaar geleden aan de wieg stond van het Steunfonds en

nu voor zijn afscheid staat als voorzitter. In die kwart eeuw is meer dan één miljoen euro bijeengebracht voor onderhoud en restaura-

tie. Canters: ‘We hopen nu nóg meer betrokken Bredanaars te vinden die de Grote Kerk willen steunen. Voor slechts 25 euro per jaar ben je

al vriend. Naast eeuwige dankbaarheid ontvangen die mensen een vriendenpas, worden via de nieuwsbrief op de hoogte gehouden van

088 9800300

info@kootstrarijopleidingen.nl

jacobselektro.nl

activiteiten en krijgen een uitnodiging om de jaarlijkse vriendenmiddag bij te wonen.’

‘BREDA ZONDER DE GROTE KERK IS GEEN STEUN DE ! OTE KERKan R G BREDA’ wordvrienedrvk.nl degrotek

Kortom, mooie ingrediënten om vriend te worden. Zoals bedrijven zich via het Genootschap van de Grote Kerk en het Gilde van de

Grote Kerk eveneens kunnen verbinden aan het initiatief. ‘Zonder financiële steun dondert het gebouw vroeg of laat in elkaar’, be-

nadrukt Canters, die vol energie is om het goede werk van Westenburg voort te zetten. ‘Dat zou eeuwig zonde zijn. Want we houden allemaal van de Grote Kerk, nietwaar? Sterker: Breda zonder de Grote Kerk is geen Breda.’

Eric Westenburg, scheidend voorzitter ‘De Grote Kerk is een bepalend monu-

ment voor de stad. Waar je ook heen gaat, waar je ook vandaan komt: je kunt

er niet omheen. Er is geen Bredanaar die niet trots is op dat imposante bouw-

werk. Maar, zoals met alle vormen van onroerend goed, vergt zo’n gebouw on-

derhoud. En onderhoud kost geld. Voor

de lokale overheid is het onmogelijk om

Contact

het onderhoud volledig te financieren. Daar is hulp bij nodig. Daarom doe ik

Ceresstraat 1 Postbus 3212 4800 MA Breda Nederland

een beroep op de Bredanaars. Ik hoop

Tel: +31 (0)76 525 2424 Fax: +31 (0)76 525 2505

nen verdubbelen. Met 3000 vrienden

www.ab-inbev.nl

dat we het ledenaantal van 1500 kunkan de Grote Kerk weer jaren vooruit.’

59


ONZE TROTS

TE HUUR: MOOISTE RUIMTE VAN BREDA, VOOR TIEN TOT DUIZEND PERSONEN HEEFT U EEN JUBILEUM TE VIEREN, OF WILT U MET COLLEGA’S BRAINSTORMEN IN EEN INSPIRERENDE OMGEVING? ZOEKT U BREDA’S MOOISTE PLEKJE OM ELKAAR HET JA-WOORD TE GEVEN, OF WILT U DE JAARCIJFERS VAN UW BEDRIJF PRESENTE-

REN IN EEN UNIEKE AMBIANCE? VOOR ELK DENKBAAR EVENEMENT KUNT U TERECHT IN DE GROTE KERK. OF U NU TIEN OF DUIZEND MENSEN ONDERDAK WILT BIEDEN, ER IS VOOR ELK GEZELSCHAP EEN GESCHIKTE RUIMTE TE HUUR.

Diversiteit aan ruimten

De Grote Kerk beschikt over verschillende

ruimten, waarvan de grootste het Schip is. Daar kunnen maximaal duizend mensen

‘W

ij staan voor alles open’, vertelt

Loek van den Broeck, die de ver-

huur coördineert. Nou ja, bijna

alles. Want de Grote Kerk blijft een historisch gebouw met koninklijke graven, dus respect

voor die omgeving is gewenst. ‘Een dance-

feest zal hier niet kunnen.’ Maar verder kun je het zo gek niet bedenken: van cd-presentaties (als het geen death metal is) tot diplo-

ma-uitreikingen en van huwelijken tot een complete bruidsbeurs.

Huurpenningen

Van den Broeck verhuurt de Grote Kerk jaar-

lijks zo’n zeventig keer. De diverse ruimten zijn dus nog wel wat dagen beschikbaar. Nu is het niet de bedoeling dat de kerk elke dag

samenkomen, zoals gebeurt bij de Matthäus Passion. Voor wie met een klein ge-

Eigentijdse voorzieningen

Kapittelzaal het best geschikt (voor groepen

inrichten van de afgehuurde ruimte. En de

zelschap ongestoord wil vergaderen, is de

tot twintig personen). Een borrel, diner of

receptie met maximaal honderd gasten kan prima in de glazen Lanterneau.

Voor een huwelijksplechtigheid, met hoog-

uit honderd gasten, kiezen de meesten

voor het koor. Dat levert steevast sfeervolle

beelden op. Hoe kan het ook anders in zo’n prachtig gebouw van zes eeuwen oud? Ove-

rigens, in de kerk kunt u zowel burgerlijk als kerkelijk trouwen. In het laatste geval moet

Vrijwilligers van de Grote Kerk helpen bij het

entourage is weliswaar vijftiende-eeuws, alle voorzieningen zijn uiteraard van deze tijd. Wie de kerk afhuurt, mag zelf de catering meebrengen. ‘Maar wij kunnen hierin

ook bemiddelen’, zegt Van den Broeck. ‘We hebben vier cateraars met wie we goede er-

varingen hebben. Voor elk budget wat wils.’ Hij staat klaar om u te ontvangen, waarvoor u ook komt. ‘We leveren altijd maatwerk.’

u wel zelf zorgen voor een priester of predi-

kant om de dienst te leiden, want een eigen voorganger heeft de kerk niet meer.

wordt verhuurd. ‘We hebben ook een rol als

huiskamer voor de Bredanaars en daarvoor willen we ook zo veel mogelijk beschikbaar

en bereikbaar zijn. Wie hier een kaarsje wil

komen opsteken, moet ook binnen kunnen.’ Maar de huurpenningen zijn welkom, als noodzakelijke bijdrage aan het permanente onderhoud van de Grote Kerk. Dus heeft

u nog plannen voor een bijzonder feestje? Zoek gerust contact!

60

61


ONZE TROTS

Avans

Studenten die de catwalk opkomen om hun

COLOFON

Hogeschool zwaait de Academie voor Com-

Onze Trots is een magazine voor alle vrienden van de Grote Kerk.

deerden uit in de Grote Kerk. ‘De setting is

OPDRACHTGEVER Stichting Grote Kerk , (076) 521 82 67,

kerk geeft die ceremonie echt cachet.’ Studen-

REDACTIE & COÖRDINATIE Orkun Akinci, Dennis van Bergen,

diploma af te halen. Hoe vet is dat? Bij Avans municatie en User Experience zijn afgestu-

bijzonder’, vertelt Michelle van den Akker. ‘De

info@grotekerkbreda.nl, grotekerkbreda.nl

ten kiezen hun eigen tune uit, die door de kerk

Carl Mureau en Corina van der Stap (trichis)

schalt als zij op hun paasbest gekleed het po-

dium betreden. Voor een publiek van 300 man mogen zij even shinen in het aangeklede schip

van de Grote Kerk, het gedroomde decor voor de mooiste dag van hun opleiding. Meest ge-

ONTWERP Louise de Kruijf (trichis)

Fotografie Boyd Smith Photo Ronald Westerbeek,

Esmeralda Holman, Rob Kooijman en archief Grote Kerk

Juwelier Goudsmid Rijken Winkelcentrum De Burcht 38a • Breda • 076 56 571 57

UITGEVER Jan Laban (trichis), Rozenlaan 1, 4835 PB Breda (076) 520 48 60, info@trichis.nl, trichis.nl

OUD GOUD = INRUILACTIE

hoorde reactie? ‘Wow, daar heb ik gestaan!’

De Grote Kerk luidt de noodklok. Voor onderhoud en restauratie is heel veel geld nodig. Zonder de Grote Kerk is Breda toch een stuk minder

22 euro per gram goud (vanaf 14 karaat) Legitimatie verplicht

mooi? De kerk heeft de steun nodig van alle bredanaars. Elke euro die particulieren en bedrijven inleggen wordt door de overheid verdubbeld. Uw bijdrage, klein of groot is van cruciaal belang voor het behoud van onze kerk. Laat zien dat u de Grote Kerk liefhebt!

Vraag naar de voorwaarden in de winkel. Geldigheid actie zie op onze website.

BEDANKT! - Abdijwinkel Monniksmoeren

- NAC Breda BV

- De Bonth van Hulten B.V.

- Nine Creative Agency

- De Keyzer Breda

-O  nderlinge Verzekering

- De Kok Bouwgroep -D  rankenhandel Wauters B.V. -D  rukkerij Roggeband

Hertoghs Advocaten

‘De mensen van de Grote Kerk zijn behulp-

zaam en denken volop mee’, zegt Trisha Kessels

van Hertoghs Advocaten. Die medewerking is fijn, maar het bedrijf huurt de Grote Kerk vooral af vanwege de bijzondere ambiance. Het

advocatenkantoor met vestigingen in Breda,

Rotterdam en Amsterdam houdt hier jaarlijks, met zo’n tachtig gasten,het slotfeest van de Nationale Hertoghs Pleitwedstrijd. Rechten-

studenten uit heel Nederland spelen overdag in een nagebouwd tribunaal -in het Apollohotel- rechtszaken na. Tijdens het slotfeest

worden de beste strafpleiters-in-spe bekendgemaakt. ‘Dat doen we in het schip, dat wordt

omgebouwd tot een chique dinerzaal. Het is mooi en stijlvol, we komen graag terug.’

- R.S. Namjesky B.V.

& Accuraat

- Roobol Woonwinkels b.v. - Schietecat Tweewielers

- Golfpark de Haenen

- Schoonmaakbedrijf Klien bv

- Harriets salon

- Sprangers Bouwbedrijf bv

- Hertoghs Advocaten

- TPP v.d. Gaag

- Inbev Nederland NV

- Trichis

- Jacobs Elektro B.V.

- Uitvaartverzorging Dela

- J L van den Heuvel

- Van Dijnsen Installatiewerken - Van Iersel Luchtman nv

- Juwelier Goudsmid Rijken

- Wilton Investment Services

- Kootstra Rijopleidingen

- Winters Bouw & Ontwikkeling bv

- Merkelbach Hoveniers V.O.F.

- Zuylen Uitvaartverzorging

- Meyer Beheer bv -M  W Bedden & Slapen/ Hästens Store Breda

al meer dan 50 jaar opzienbarend en traditioneel handwerk

- Pierre de Jonge recreatie b.v.

- Famous AVL

Orgelbouw

Van den Heuvel – Orgelbouw bv

Maatschappij Donatus - Perfetti Van Melle Benelux bv

Schrepelstraat 4 | 4835 BC Breda | (076) 56 14 687 drukwerk@roggeband.eu | www.roggeband.eu

Kwaliteitsdrukwerk Adv. 75x45mm Roggeband_01.indd 1

08-03-17 21:46

zonder hoog van de toren te blazen 15a

STEUN DE K! R GROTE KEdvan n wordvrie erk.nl degrotek

Schrepelstraat 4 | 4835 BC Breda | (076) 56 14 687 drukwerk@roggeband.eu | www.roggeband.eu

15b

Al 20 jaar mogen wij, in goede harmonie met de Stichting Grote-Kerk en de organist(en) van de Protestantse Gemeente Breda, samenwerken om het fraaie Flentrop-orgel te onderhouden en zo in de meest optimale conditie te houden voor de toekomst. vdheuvel.orgelbouw@wxs.nl

www.vandenheuvel-orgelbouw.nl

Amstelwijckweg 44 3316BB Dordrecht T 078 - 6179540

62


GROTE KERK BREDA MAGAZINE

64

Winaar Facebook fotowedstrijd cover: Ronald Westerbeek

Winnaar Facebook fotowedstrijd achterzijde cover: Rob Kooijman

Profile for Trichis

Grote Kerk magazine  

Grote Kerk magazine  

Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded