Issuu on Google+

16

Минбари халќ 6 июни соли 2013 №23 (898)

Фарњанг Њини ба хонаи холаи Арафамоњ Сафарова мењмон шудан, бо хушнудї моро истиќбол гирифта, нахуст дар ангуштам як ангуштарини бекигарии Балљувонро гузошт. Хонааш осорхонаест, ки бинандаро ба њайрат меорад. Дар долонаш ас бобњ ои мусиќии дутор, рубоб, доираву таблак ва пианинои давраи шўравї, чодарњои гулдўзї, куртаву тоќињои чакандўзи ќадима, зару зевари заргарони ќарни18-19-и занњои Балљувону Ховалингро нигоњ медорад. А. Сафарова осорхонаи нињоят бой дорад ва дар пухтупаз њам кадбонуи бењамтост. Нону кулчањои лазизро бо як муъљизакорї мепазад. Ќаламкашию кашидадўзї барояш чун оби равон аст. Бо раќсу сурудхонї гули сари сабади ањли фарњанги ноњияи Данѓара аст. Пианинои худро замоне ба осорхонаи миллии ноњия туњфа кардааст. Холаи Арафамоњ соли 1936 дар ноњияи Балљувон ба дунё омада, баробари тањсилро дар мактаби 7солаи дења идома додан, узви мањфили бадеии таълимгоњ буда, бо раќсњои дилфиребу овозхонии хосааш машњур мешавад. Нињоят ба гурўњи њаваскорони ноњия даъват мегардад. Духтарак бо розигии волидайн ба муас сисаи фарњангї шомил шуда, бо дастаи санъаткорон ба сафари њунарї мебарояд. Дар тўли сафарњои њунарї бо шоирон М.Турсунзода, Б.Рањимзода, С.Вализода шиносої пайдо карда, аз онњо сабаќ мегирад. Њунари волои сурудхонї хеле зуд Арафамоњро дар байни мардум машњур кард.

«ЊАВАСИ ПИРЇ» Тирамоњи соли 1954 фестивали аввалин бахшида ба љашни 25 солагии РСС Тољикистон дар Душанбе баргузор шуд, ки дар ин фестивал аз давлатњои њамсоя низ њунармандону мењмонон ташриф оварда буданд. Минљумла, шоњи Афѓонистон Муњаммад Зоиршоњ, њунармандони афѓон Њангома, оѓои Хаёл низ њузур доштанд. Арафамоњи љавон дар ин фестивал бо се раќси халќї баромад ва ањли толору њакамонро шод карда, љоизаи аввалро соњиб шуд. Дар ин озмун ў бо Љўра Таѓоев шинос ва баъдан бо њам хонадор шуданд. Ќиссаи ишќи ин ду, ки талошњои бемисле барои ба висоли њам расидан кардаанд, боиси хашму нофањмињое дар љомеаи солњои 50-уми асри гузашта њам шуда: "25 солагии Тољикистон буд. Кишварамон тўй дошт ва маро, ки дар чанд озмун баранда шуда будам, њамроњи дигар њаваскорон аз Балљувон ба Сталинобод даъват карданд. Шоњи Афѓонистон њамроњи овозхонњои афѓон омада буданд. Љўра Таѓоев њам њамроњи чор сароянда тарона хонд дар он чорабинї. Ў маро дида ошиќ шудааст. Фиребам дод, маро дуздида ба Варзоб бурд, дар хонаи як дўсташ пинњон кард. Њафт рўз нопадид шуд, аён шуд, ки ўро ходимони милиса барои "дуздї" боздошт карданд. Баъд ўро љавоб доданду маро гирифта ба зодгоњаш - Данѓара овард ва бо вуљуди азобу монеањои зиёд ба висоли њам расидем". Бонуи њунар баъди ба шавњар баромадан ба ноњияи Данѓара кўч баст ва он љо ба њайси мудири боѓча фаъолият кард. Дар ин хољагї њамроњи шавњар аз њисоби мактаббачагон гурўњи њунарї созмон дода, дар назди колхозчиён бо барномањои ба худ хос консерт намоиш медод. Соли 1961 бо фармони мудири маорифи ноњия дар мактаби миёнаи №7 роњбари бахши мусиќї

таъин шуд. Дар љанги шањрвандї се тан љигарбандашро аз даст дод. Њар боре ки бо ин бонуи барнодил њамсуњбат мешавам, лабонаш пурхандаю чењрааш кушода аст. Њељ як љашн дар хуррамшањри Данѓара бе ширкати ў намегузарад. Њамсараш Љўра Таѓоев дўсти наздиктарини ромишгари мардумї Бобои Файзи Сулаймон аст, ки њар ду дар љавонї дар сањнаи театрњо наќш меофариданд. Холаи Арафамоњ дар айёми пирї нахустин маљмўаи ашъорашро бо номи "Њаваси пирї" нашр кард. Сарфи назар аз он ки синну солаш ба 80 наздик аст, ў бо зиндадилї, садои шевою ширадор ва санъати баланди раќсии худ дар миёни сокинони Хатлонзамин мањбубият дорад. Дар баробари овозхони мардумї бу дан, њамчунин, дар синни бознишастагї дар худ њунари наве кашф кард, ки он шоирист:

Љўра шуд бемору ман бемордорї мекунам, Гирди вай мегардаму њам ѓамгусорї мекунам. 60 соли умри мо бо њам ширин будааст, Ў ба ман хеле азиз аст, дасти ёрї мекунам.

Менависам сатрњо аз кору бори зиндагї, То бимонад љовидон дар кўлвори зиндагї. Медавам дар шоњроњи орзуњояш мудом, Пешпо хўрдам бас дар корзори зиндагї.

Бобои Љўра, ки њоло наздики 90 сол дорад, мегўяд, ки тўли 60 соли оиладорї бо Арафамоњ, њељ гоње љангу љидол надошт ва сарфи назар аз ин ки баъзењо он солњо санъаткории занонро хуш ќабул намекарданд, вай монеаи кори зављаи худ нашудааст: - Њељ ёд надорам,

То имрўз тамоми љавонони дилдода дар ин минтаќа сарнавишти холаи Арафамоњро барои худ намунаи ибрат медонанд. Холаи мо бо сурудани бадењаю раќси "Духтари озод" дили њазорон мухлисро дар солњои 50- уми асри гузашта тасхир карда буд. Ў беш аз 60 сол аст, ки бо њамсараш Љўра Таѓоев зиндагии хуб дошта, соњиби 11 фарзанд шудаанд. Њоло ин зан њамсари бемору бемадори худро парасторї карда, як силсила шеърњояшро дар маљмўаи "Њаваси пирї" ба бобои Љўра бахшидааст:

ЧИСТОТЕЛ - малњами гиёњї Дардро таскин медињад ва захмњоро шифо мебахшад. ТАЪСИР: њамагуна намуд варамњои безарари пайдошуда дар пўст, озахм, папилломањо, ва экземањо (малњамро ба љои осебдида молед. Дар рўю бадан 8-10 даќиќа ва боќимондаи малњамро бо салфеткаи нам пок карда гиред) -пучакњо, панаритсийњо(ним ќошуќча малњамро дар 100 мл. об омехта тампони докагиро ба он тар кунед ва дар љои бемор ба муддати 5-10 даќиќа гузоред). -хоришак ва сили пўст (2 ќошуќ малњамро дар 100 мл. об омехта онро ба ванна резед ва хуб омехта кунед). Бартарии малњами (бальзам) ЧИСТОТЕЛ аз ЧИСТОТЕЛИ-спиртї дар он аст, ки баъди истифода- ягон доѓе боќї намемонад. Истењсолкунанда Россия Раќами ќайд №001562 АЗ ДОРУХОНАЊО ПУРСЕД !

ОРОМ БОШ! -ХОТИРАВУ АЌЛОНИИ ХУБ БАР ШУМО Таъсир: Унсурњои растанигии "Ором бош!" таъсири нарми оромибахш дорад ва ба меъёршавии љињатњои муњимтарини хоб мусоидат намуда бо нармї ором мекунад. Ба бењшавии равандњои омўзиш, бахотиргирї, фикрронї мусоидат намуда, ба ин тариќ фаъолияти зењнї ва кори системаи марказии асабро баланд мебардорад ва ба инкишофи стресс монеа мешавад. Хоболудии рўзонаро ба вуљуд намеорад, фаъолнокї ва ќобилияти кориро зиёд мекунад. Дар бештар аз 40 муассисањои бонуфузи табобатї ва илмии Русия аз санљиш гузаштааст. Мањсулоти "Ором бош!" одатнадињанда ва безарар зери санљиш бањо дода шудааст. "Ором бош!" дар таркибаш спирт ва ќанд надорад, бинобар ин барои гирифторони беморињои диабет, атеросклероз, њомиладорон, фарбењї ва ѓ., истеъмоли он зарур ва мумкин аст. Истеъмол: ба марду зан аз 12 сола боло се маротиба дар як рўз. Тел.: Душанбе 95 178 85 08. вил. Суѓд ва ноњияњои он; 927 49 33 47. Мањсулоти Морфей бо фармоиши ширкати Фарм љ.Тољикистон бо ном- "Ором бош!" низ гузошта шудааст. АЗ ДОРУХОНАЊО ДАСТРАС НАМОЕД! нархаш 22 сомонї Истењсолкунанда Руссия. Рўзнома моњи декабри соли 1994 тањти раќами 309 дар Вазорати фарњанги Љумњурии Тољикистон ба ќайд гирифта шудааст.

www.minbari.halk.tj E-mail: minbarihalk@hhdt.tj

Сармуњаррир Бахтиёр ЊАМДАМОВ

ÁÀÐÎÈ ÌÀÚËÓÌÎÒ: Дастгоњи КИМ ЊХДТ Идораи рўзнома тел: 224-23-90, 224-83-72, 224-49-29, 221-63-21. факс: 224-27-59

www.tribun.tj

тел. 238-72-10, 238-54-61, 238-79-07, факс: 227-44-94

E-mail: minbarihalk@bk.ru

Моњрухсор РАЊИМОВА

ПРОЛИТ ВА СУПЕР ПРОЛИТ МАЊСУЛОТИ №1 ДАР ЉАЊОН! - Ин маљмўи давоњои растанигии табиї, ки барои: -пора намудан ва аз гурда бо нармї берун баровардани сангу ќум; -зидди илтињоб ва шамолхўрии гурдањо. -таркиби антисептикї ва антибактериалї доранд. Дар кафедраи урологии Академияи тиббии Русия ва дигар муассисањои бонуфузи тибии љањон аз санљиш гузаштааст. Њар беморе, ки Пролитро истифода бурдааст аз таъсири шифоии он хуб огоњ аст. Ва бесабаб нест, ки он бо њисоботи "DSEM grup" дар љањон дар љои аввал ба њисоб меравад. Саволњои худро ба табибони ботаљриба ба сайти www.netkamney.ru пешнињод намоед. АЗ ДОРУХОНАЊОИ ШАЊР ХАРИДОРЇ НАМОЕД!

ТАВАЉЉУЊ Шиносномаи шањрванди ЉТ Содиќова Нилуфар Иброњимовна, ки онро ШКД-и ноњияи Сино додааст, дар бозори Шоњмансури шањри Душанбе гум шудааст. Хоњишмандем касе, ки онро пайдо мекунад ба раќамњои 918-61-50-26 занг занад. ЭЪТИБОР НАДОРАД Билети гумшудаи №ДО 8696, ки ба донишљўи Донишгоњи Аграрии Тољикистон Фаррухрўзи Мирасан соли 2008 дода шудааст, эътибор надорад. ИВАЗИ ШАКЛИ ФАЪОЛИЯТ Бо сабаби барњам додани шакли фаъолияти њуќуќиаш кооперативи истењсолии "Аминзода"-и ноњияи Њисор ба шакли воќеъї мегузарад. Дастгоњи КИМ ЊХДТ ва кумиљроияи ЊХДТ дар шањри Турсунзода ба раиси шањри Турсунзода Давлатшо Гулмањмадов нисбати даргузашти МОДАРАШОН изњори тасаллият намуда, ба хонаводаи марњум сабри љамил хоњонанд.

Муовини сармуњаррир оид ба тиљорат: Хусрав Дўстов

ЊАЙАТИ Ба хотири гуногунандешї матолибе низ нашр мешаванд, ки идораи рўзнома зимнан метавонад бо муаллифон њамаќида набошад ва масъулияти онро ба дўш нагирад.

ки љангу љанљол шуда бошем. Зиёд дўсташ дошта, асло пеши роњаш набудам. Ваќте Арафамоњ ро ба хона оварда будам, падарам пурсид, ки ў кист? Гуфтам, ки келини ояндаат. Баъд мефањмам, ки волидонам аллакай ба хонаи як њамдењаамон хостгорї рафта, маслињати тўй кардаанд. Падарам сарзаниш кард, ки бе иљозаташ ба хона "духтар" овардам. Он ваќт ин амали моро "шармандагї" арзёбї мекарданд. Чанд моњ падару модари ману Арафамоњ ќањр карда, бо мо ва бо якдигар гап намезаданд. Аммо баъд ба ќисмати хеш тан дода, моро дуои нек карданд,- ба ёд меорад бобои Љўра. Арафамоњ Сафарова, ки аз сокинони ифтихории минтаќаи Данѓара аст, шеър менависаду гулдўзї мекунад, њарчанд ин бовар нокарданист. Тарбияи беш аз 50 набераю абераашро њам худ ба дўш гирифтааст. Њоло тамоми ањли дењ ќабл аз анљом додани корњои хайр, мисли рафтан ба хостгорї ё барпо кардани тўйи фарзандон фотењаи љавонони дилдода ба хонаи момои Арафамоњ ва бобои Љўра, ки зиндагиашон намунаи муњаббати самимист, омада, дуои нек металабанд… Холаи Арафамоњ ваќте маро ба шањри Душанбе гусел мекард, аз рухсораам модарвор бўсид, њатто чанд нону фатири пухтаашро дар кўлворам гузошту дуои некам дод.

ЭЉОДЇ:

Котиби масъул: Маъруфљон Мањмудов Муњаррири масъул: Шариф Њусейнов Хабарнигорон: Љумъа Ќуддус, Алиљон Љўраев, Толиби Луќмон, Аслия Саломатшоева, Моњрухсор Рањимова Масъули чоп: Мирзоалї Юнусов Њуруфчинон: Љамила Ањмадова, Гуландом Раљабова Мусањњењ: Сабоњат Худоёрбекова, Суратгир: Тўхтамурод Рўзиев Сањифабанд: Фирдавс Таушаров

НИШОНИИ МО: 734018, ш. Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозї, 16. Индекси обуна: 68910 Макони чоп: нашриёти «Шарќи озод». Теъдоди нашр: 49288 нусха Навбатдор: Т.Луќмон,


Минбари халќ 6 июни соли 2013 №23 (898)

Номи п резиденти Ќазоќистон ... Назарбоев

15

ДОНИШАТРО БИСАНЉ... Паррандаи обї

... Љўраев, сароянда

Навъи растанї

Фармони автомобил

Эзор, пољома

Ширкати телефонии «ТК…»

Берун аз ёд

Љузъе аз намоз

Намояндаи амир Фашисти №1

Меваи ширин

Муќобили «далер» Падар (лањља)

Боксчии азимљуссаи рус

Пули нуќраи арабї

Гўшанишинї

Халќ дар Русия

Нобудшавї

Паёмбар, њокими деву парињо

Шоњмотбози њиндї

Шањр дар Шарќи Дури ФР

... -Вегас, шањри казиноњои Америка

Душман

... Николаев, овозхони рус

Ансамбли чоркаса ... Насафї, шоири классик

Рухсат

Хеши падарї

Номи дигари тортанак

Мурољиати англисї ба зани бешавњар

Хизмати њарбї

Љорљ, Акбар ё Хосе Нобудї, номављудї

Давлати Барак Обама

Гўянда, нутќкунанда

Рањнамои киштињо

... Орифов, собиќ роњбари «Гулшан»

Анљом

Гўсфанд

Воњиди масоњати англисї

Љавоби «СКАНВОРД»-и шумораи 30 майи соли 2013, №22 (897)

Пеша, касб Пойтахти Бошќирдистон

Суол кардан

П И Н С О Н И М Л Я Т А С Ш К А П Е Т У Ш МаА заи Г ногуЛ вор О Х О Њ

Одамият

Ќои даи д уруст нависии ибо раю к алимањо

Њо дис аи ѓа йр ича шмдош т

Ранг барои чашм

Асъори Литва

Њайвони калони обї

Додар (лањља)

Т ао м аз бир инљ у ш ир

Сар д ор и ф ут бо л б о зо н д ар май до н

Њамшира

Ш И А И Б Р А Б Е Д И Р И Н Љ М О Як е аз маз њаб њои Исло м

«Туфли»-и табиии чорво

Овози пасту ѓафси мардона, бам

Пойтахти давлат дар Аврупо

Дархост, орзу

Му ќ об ил и «хар об ї », «в ай р он ї »

... Бу сли, овозхони машњ ури њинд

П ар ра нда и ху рди х у шхо н

Унсури кимиёвї

«... агар оташ намешуд, хом мемондем мо»

Замзама

Нўги овезони салла

Иваз, бадал (гуфтугўї)

Шарм, изо

Сањро, биёбон Муњаммад (с) – Расули …

Кўча дар шањри Душанбе

Сабук, осон

Чуќураки шикам

Зиёд шавї

Илмњо

Чорвои хонагї

Асбоби зарбї

Киностудия дар Санкт-Петербург

Аспи Рустам

Мусобиќаи шеърхонї

Њаёти инсон

... Файзуллоев, нависанда

Аввалин мошине, ки ба Тољикистон омад

Гиёњи навхез

Гўр, мазор

Майлкунанда сўи чизе

Доѓи пўст ё имтиёз дар варзиш

Чўби пањну тахт

Шахс, нафар

Фалокати автомобилї

... ву ишора

Зар, Аu

Арљ, эњтиром Тўњматзада

Нидои мухлиси футбол

Массаж

Апаи Гита

Фурудгоњи Лондон

Амонї, осоиш

Љумла аз онњо иборат аст

Иззатманд Халќият дар Осиё

Аломати њељ (риёзї)

Лаънатї (сифат барои шайтон)

Заминларза ё обхезї

Дар суруд такрор меёбад

Бузи кўњї

Та мѓа и те ле фо ни мобил ї

У Р С У З А Н Д О Мар- О дум Б Р О Д У саломат Д Солим, И Т А Љои боА лонишини Н Е хона У Д У Ш А Р Ќаср, боргоњ У С А У Т Л О Н А Б Р А Д О Т О Р

Каждум б о он зањр мезан ад, «яро ќ»-и занб ўр

Гимн астикаи х итої

« Ху б» , «на ѓз» бо ан гл ис ї

Љовид

И Д А Н У Д М У Як умН Н ра М А Р Д С А П Ё Р И П И ... и Б анзур О Д О Р И Ё О Л Т А З О Д М М А А Т Охири дав (русї) М А К А К А Ф Ш А И К Н А И Д Ш А Р О У Ш К Б А Н К О М А Т У А У А Н сол Р О Моњи Р У Б О Б К И А О А И Т К У Л У Х ПоМоЯ В А раи И О толои сикли Чехушкхия Б С шуда Ѓ С У Р К Б А Х Т Р И А Гўсфанд Г Е Ф О Р Е Н О Н Р Р О Л А А Р Т И Л Љум њур и и м ухт о ри Р уси я

Ќаторкўњ дар Амрикои Љанубї

Уколи духтур (тољикї)

Аскари минакоб

Нави сан даи ам ри ко ї, Май н ...

Ин бањр со њи лњои Х ит ой ва Кор ея ро меш ўяд

Ф аќирї

Д унё , ља њон

Асъори Литва

Шањр и зил зилазадаи Арманистон

Зиддият, ихт илоф

Як н амуди ма йм ун

Маъбади оташпарастон

Б оз ии р ўи мизї

Ш ук ўњ, дабдаба

Б а њр да р Оси ёи М иё на

Гуза ри ш аз об и љў , мар з ва ѓ

Маъму ри ят и њар бї , с ит од (р ус .)

Таќ симоти љадвал

Пулдињаки автоматикии сарироњї

Пойтахти Вене су эла

С а нъ ати су х а н, му њо бот

Асбоби мусиќї

Пойтахти давлат дар Осиё

Ш А Њ З О Д А Му с иќии эс тр адии ѓа рбї

А Ќ Д

Маркази вил. дар Ўзбекистон

Ним љаз ир а д ар Ам рик ои Ш имо лї

Њай ка л ба рои пар ас тиш

Р Т И Я

Д ар ё да р Хорва тия

Н

Та мѓаи а вт ом оби ли К оре я

Дух тарр о аз волидо н аш ба зан ї талаб кар дан

Асъ ор и миллии Чехия

Иќ болу таќдир

Микки ..., њунарманди Њолливуд

Даниэл ..., муаллифи "Робинзон Крузо"

… «Новости» - агент ии иттилоотии Русия Ќ ўш унњ ои т ў пчи ён (и ст и ло њ)

Та мѓа и мошини франс узї

Л

На са б и су ло л ав и и и мп ер ато рњ о и Ф ар о нс а (Н апо л ео н њо )

Б О Н А П А Ш К А А Р О М А Т Бале, зидња ди дард Ш Доруи Р Е А Р О Н Мошини Л олмонї А О П Е Л Л А Г Н И И Љ О Н Ш Ќ А Р А В С Т Р А Л И Е Р И Я "... ва га до" -и М Тве н, пис ари ш оњ

Яроќи сард

Ќ исми бо лоии пой

Ња йро н

... и нико њ, а њ дном а

Да рё да р Тољик ист он

Эњсо си М аљнун н исб ати Лай лї

М а те р и ки к о ал а в а м ур ѓо б и н ў л

Педагог ва нависандаи рус


14

Минбари халќ 6 июни соли 2013 №23 (898)

Њушдор

Тољикистон - љаннати рўи замин Љумњурии Тољикистон аъзои комилњуќуќи Созмони умумиљањонии туристї буда, мероси бойи таърихию фарњангї ва захирањои табиї дорад. Тибќи маълумоти љойдошта 2200 ёдгорињои таърихї дар кишвар мављуд аст.

ДУРДОНАЊОИ ЗАРАФШОН Дар мавзеи пурафсуни Зарафшон сари њар ќадам ба осори аљиби табиат - дараву кўњњои нотакрор, силсилаи кўлњо, ёдгорињои асримиёнагии ниёгон дучор шудан мумкин аст. Ба сайёњони зиёди хориљї хусусан дидани осорхонаи шањр, кўњњои Фон, Искандаркўлу Њафткўл ва ѓайра басо љолиб аст.

классикии форсу тољик Абўабдуллоњи Рўдакиро таќдим намудааст. Мадфани Одамушшуаро низ дар њамин љост. Панљрўд 50 километр дуртар аз шањри Панљакент љойгир шудааст. Маљмааи љумњуриявии таърихию фарњангии "Панљрўд" аз маќбараи Рўдакї, маркази фарњангї, осорхона, чойхона, китобхона, мењмонхона, нимпайкараи Рўдакї иборат аст. Осорхона нигорањои нодири даврони зиндагии Рўдакиро фаро гирифтааст.

якчанд ёдгории нодири таърихии дигари Панљакент дар осорхонаи Эрмитажи Санкт-Петрбург нигоњ дошта мешавад. Воќеан, аз Панљакент бўйи шањрњои бостонии кишвар - Самарќанду Бухоро меояд. ЁДГОРИЊОИ ТАЪРИХИИ ПАНЉАКЕНТ Ба симои шањри бостонии Панљакент биноњои хуштарњи замонавї ва муљассамањои бузургон - Исмоили Сомонї, Фир-

Мавзеъњои сайёњии Тољикистон

ИСКАНДАРКЎЛ Дар бораи И сканда ркўл ривояти зиёде њаст. Мегўянд, ки дар аснои њуљум ба Осиёи М иё на И ск анд ар и Ма ќд унї њангоми аз Самарќанд ба Бадахшон рафтан аз Зарафшон гузашт ва шояд аз дидани ин кўли аљиб мутаассир гашта, муддате барои истироњат монда боша д. Ва њамин тариќ, ма њз па с аз зи ёр ати ч унин шахси таърихї кўл номи Искандарро гирифт. Искандаркўл яке аз зеботарин кўлњои Тољикистон буда, дар ќаторкўњњои Њисор, дар баландии 2200 метр аз сатњи бањр воќеъ мебошад. Ба кўл оби чор дарё - Њазормеш, Саратоѓ, Панљчашма ва Сарема мерезад. Аз моњи май то октябр ба ин љ о сай ёњони зи ёди хориљї омада аз табиати дилангези он бањравар мешаванд. Искандаркўл метавонад дар як ваќт 250 нафар сайёњро ќабул намояд. Масъулини ин мавзеъ барои љавобгўи стандарти љањонї кардани шароит барои сайёњон талош доранд. ПАНЉРЎД Дењаи Панљрўд дар ноњияи Па нљак ент ифти хори кул ли мухлисони шеъри Аљам аст. Зеро ки ин дења ба оламиён нобиѓа - асосгузори адабиёти

Бўйи муаттари арчаю гулњои шукуфони чаман ба дилњо нишоти бештар ато менамояд. Дар Панљакент, хусусан, Панљрўд намунаи олии суннатњои миллї њифз шудааст. Занони ин мањал то њол либосњои махсуси худро, ки аз ќадим мондааст, ба бар мекунанд. САРАЗМИ 6 000-СОЛА Аз њафриёти ќадимтарин шањрњои бостонии љањон ба њисоб рафта, таърихи ќариб 6000-сола дорад ва ба фењрасти ёдгорињои нодири таърихии ЮНЕСКО шомил шудааст. Ориёињои ќадим бо њунари зироаткорию чорводорї, заргарї ва коркарди маъдан дар атрофу акноф машњур гашта буд. Вале тибќи ривоят, замоне оби рўде, ки сокинони шањрро бо об таъмин менамуд, хушк шуд. Мардуми Саразм маљбур шуданд, ки ба самтњои дигар раванд. Он ќисми мардум, ки ба поёни оби дарёи Зарафшон рафта буданд, шањрњои тољикнишини Самарќанд ва Бухороро бунёд намуданд. Ќисми дигаре, ки ба болооби дарёи Зарафшон њиљра т на муда нд, шањри Панљакентро обод карданд. Тамошои шањр аз болои теппаи Панљакенти ќадим кайфияти хос дорад. Дар Панљакенти ќадим деворе пайдо шуда буд, ки дар он лолањои зард ва сиёњ таљассум ёфта буд. Њоло он ва

давсї, Рўдакї, Деваштич, Лоиќ Шералї њусни бештаре зам намудаанд. Дар дењаи Суљина Ќалъаи Санљаршоњ љойгир шудааст. Ин ёдгории таърихї дар баландї љойгир буда, ба асрњои 4-8-и милод мансуб аст. Бурљњ ои муњофи затї атр офи ќа лъар о ињ ота наму даас т. Ќалъаи Санљаршоњ ягона ёдгории меъморї дар Осиёи Марказї аст, ки бо хишти хом нигоњдорї мешавад. Яке аз ёдгорињои барљастаи таърихии дења Маќбараи Хоља Муњаммади Башоро мебошад, ки мутааллиќ ба асрњои 10-12 ва 13-14 мебошад. Орифи исломпарвар Муњаммад�� Башоро, ки соли 782-и то милод дар шањри Басра ба дунё омадааст, пањнкунандаи дини мубини Ислом дар Осиёи Миёна ба њисоб мерафт. Ў соли 866 вафот карда, мањз дар њамин дењаи зебоманзар ба хок супорида шудааст. Дар пањлўи он кўњи Чилмењроб ва Осиё, љангали Лайлї, чашмаи ният љойгир шудааст. Тобути Муњаммади Башоро 8 метр дарозї дорад. Дењаи Мазори Шариф дар љамоати Лоиќ Шералї љойгир мебошад. Дар ин дења Шоири халќии Тољикистон Лоиќ Шералї ба дунё омадааст. Дар рў ба рўи маќбара хона-музейи Лоиќ Шералї љойгир шудааст.

Омодасоз Љумъа ЌУДДУС

Фароѓатгоњњо аз сўхтор

ЭМИН БОШАНД

Соли хониши имсола низ анљом ёфт. Мактабиён ба таътили тобистона баромаданд. Тобистон барои бачањо фасли хушу хуррам аст. Зеро дар ин фасл мактаббачањо ба сайру саёњат мебароянду истироњат мекунанд. Хусусан, таъмини бехатарї аз сўхтор дар фароѓатгоњњову истироњатгоњњои бачагона дорои ањамияти муњим мебошад. Бо супориши роњбарияти Сарраёсати хадамоти давлатии оташнишонии ВКД кормандони назорати давлатии бехатарї аз сўхтор бањри пешгирї намудани њодисањои номатлуб дар иншоотњои мазкур корњои профилактикїоташнишонї ва фањмондадињиро пурзўр намуда истодаанд. Мутаассифона, бархе аз роњбарону мутасаддиёни фароѓатгоњу истироњатгоњњо нисбати ин чорабинии нињоят муњим хунукназарї зоњир намуда, Амрномањои Назорати давлатии бехатарї аз сўхторро сари ваќт иљро наменамоянд. Онњо дарк карда наметавонанд, ки сўхтор дар њолати сар заданаш на танњо ба молу манзил, балки ба љони одамон низ тањдид мекунад. Њодисаи мудњиши 8 январи соли 2006 дар хона-интернати "Чорбоѓ" -и шањри Душанбе рух дода, то њол аз ёдњо нарафтааст. Дар натиљаи он бинои интернат валангор гардида, 13 нафар кўдакон аз алангаи оташ ба њалокат расиданд. Чунин њодисањои нохуш дар таърихи 26 декабри соли 2007 дар Донишгоњи тиббии Тољикистон ва 26 январи соли 2009 дар кўчаи Майдони нави шањри Роѓун дар мактаби тањсилоти миёнаи умумии № 9 низ рух дода буд. Шаби 6 майи соли 2009 бошад, дар хобгоњи № 7 ДДОТ ба номи С. Айнї дар натиљаи риоя накардани оддитарин ќоидањои бехатарї сўхтор ба амал омад, ки хушбахтона сари ваќт аз тарафи оташнишонон хомўш карда шуд. Сўхтори дар боѓчаи № 3-и ноњияи Ѓончї, ки дар таърихи 23.03.2010 сол ба амал омад, бинои боѓчаро бо тамом сўхта валангор намуд. Њамингуна њодисаи нохуш 12 апрели соли 2011 дар Донишгоњи давлатии Хуљанд ба номи Б. Ѓафурови вилояти Суѓд, дар масоњати 160 метри мураббаъ ба амал омад, ки зарари он зиёда аз 70000 сомониро дар бар гирифт. Шаби 10 майи соли 2013 дар Мактабинтернати кўдакони ятиму бепарастори ноњияи Шўроободи вилояти Хатлон дар масоњати 810 метри мураббаъ сўхтор рух дод, ки зарари он ба 226 858 сомонї баробар мебошад. Тањлилњо нишон медињанд, ки сабаби асосии сар задани сўхтор бе эњтиётї бо оташ, гўгирдбозї ва оташбозии кўдакон, риоя накардани ќоидањои бехатарї њангоми истифодаи дастгоњу таљњизотњои барќї, ќасдан оташ задан ва ѓайра мебошанд. Аз ин лињоз, эмин нигоњ доштани фароѓатгоњу истироњатгоњњо, хусусан дар ваќти таътили тобистона вазифаи љонии њар як масъулини соња мебошад. Бањри пешгирї намудани чунин њодисањои ногувор чї бояд кард?

- Нахуст, њар як корманди муассисае, ки дар ихтиёраш кўдакон њастанд, вазифадор аст ќоидањои бехатарї аз сўхторро донад ва ќатъиян риоя намояд. Дигар, њангоми сар задани сўхтор њамаи чорабинињо, ки барои наљот додани одамон ва хомўш кардани сўхтор ба ў вобастааст, иљро намояд; - Дар муассисањое, ки кўдакон шабонарўз сокин мебошанд, навбатдорї ташкил кардан лозим аст. Навбатдор бояд фонуси дастї дастї дошта бошад ва дар њолати зарурї аз он истифода бурда тавонад. Сари њар чанд ваќт дониш ва вазифаи навбатчиёнро санљидан лозим аст; - Биноњо бояд бо воситањои сўхторхомўшкунї ва алоќа таъмин бошанду дар њолати коршоям нигоњ дошта шаванд. Ба шахсони навкор дар бораи риояи чорабинињои бехатарї аз сўхтор, даъват намудани гурўњи оташнишонњо дастур додан лозим аст. Онњо инчунин бояд воситањои сўхторхомўшкуниро истифода бурда тавонанд; - Гирду атрофи муассиса, роњњо ва гузаргоњњоро банд кардан мумкин нест. Муассисањои истироњатї бояд бо об таъмин бошанд. Агар ќубури обии зиддисўхтор набошад, њавзњои табиї ё обанборњои сунъии њаљмашон камаш 50 метри куббї сохтан лозим аст; - Фосилаи байни катњои хобгоњњои истироњатї бояд камаш 0,8 м, барои гузаргоњи марказї камаш 1,2м бошад. Лавозимот бояд роњрав ва гузаргоњњоро банд накунонад; - Дарњои баромадгоњњои эњтиётї бояд озод ва осон кушода шаванд, чунин роњњоро мех зада, мањкам кардан ќатъиян манъ аст; - Калидњои хонањои муњим бояд дар љойњои муайян, ки њангоми зарурат фавран гирифтан мумкин аст, нигоњ дошта шаванд. Ќисмњои чўбини чортоќу рафњо ва гўшањо бояд бо хокаи ба оташ тобоварандаи махсус коркард карда шаванд; - Дар биноњои муассисањои бачагон ва профилактикию табобатї кафшергарї ва дигар корњои ба оташ вобаста танњо бо иљозати роњбарони ин муассисањо ё шахсоне, ки ба љои онњо кор мекунанд, мумкин аст. Корњои кафшеркуниро бояд мутахассисони баландихтисос бо шарти риояи њамаи чорањои зарурї ва бо воситањои сўхторхомўшкунї таъмин кардани љои кор иљро намоянд; - Барои хомўш кардани сўхтор дар хонањои истироњатии кўдакон ва бўстонсароњое, ки дар дењањо љойгиранд, бояд дар ихтиёрашон њатман мотопомпа ё насосњои доимии сўхторхомўшкунї дошта бошанд. Нигоњубини мотопомпа ва насосњо ба зиммаи шахсони масъул, ки ќоидаи бо он кор карданро омўхтаанд, бояд гузошта шавад. Барои эњтиёљоти хољагї ва ѓайра истифода бурдани воситањои сўхторхомўшкунї ва асбобњои зиддисўхтор ќатъиян манъ аст; Танњо дар ин њолат, мо истироњати бофароѓати фарзандонамонро ба пуррагї таъмин намуда метавонем. Хотиррасон мешавем, ки њангоми ба амал омадани сўхтор ва ё зоњир гардидани нишонањои он њатман ба хадамоти оташнишонї ба телефони 01 занг задан зарур аст.

Мирулло ШАРИФОВ, сардори СХДО ВКД ЉТ


13

Минбари халќ 6 июни соли 2013 №23 (898)

НОМУСИ МИЛЛЇ ГИРЕЊКУШОИ МУШКИЛИЊОСТ

Фикр мекунам, чанд дањсолаи охир адибони тољик камтар шеърњои ватандўстї меофаранд ва ё шумораи љавононе, ки аз чунин навъ ашъор фаровон бањра мебардоштанд, бамаротиб коњиш ёфтааст. Замоне эљоди шоирони мо, аз ќабили устодон М.Турсунзода, М. Миршакар, Б.Рањимзода, М.Ќаноат, Б.Собир, Л.Шералї, Гулназар, К.Насрулло ва дањњо дигарон саропо муњтавои ватандўстї, инсонпарварї ва дўстию якдилї дошт. Дар пањнои як давлати абарќудрат ва муттамаркази шўравї ба сар бурда, гоњо надониста мемондем, ки мо љавонони ин ё он манотиќи љумњурї њастем. Чунки аз Зарафшону Бадахшон, Хатлону Ќаротегин ва Њисору Вањдату маркази пойтахт дўстону бародарони зиёди љонї

Номаи бетањрир

ГАРАВГОН БАРОИ ПУЛИ МУОЛИЉА Њељ гумон надоштам, ки дўсти ман ба чунин бало гирифтор мешавад ва дар ин бобат навиштан лозим меояд. Дугонаи љониам Фотима Пирова бо дарди ногањонї ба таваллудхонаи №1-и пойтахт мурољиат кард. Духтурони дар назар мењрубон Ситора ва Зайнаб фавран љарроњї карданро тавсия доданд. Вале гуфтанд, ки "соњибата фарёд кун". Соњибаш - яъне апаи ў омаду аз ў пули карточка, рентген, дастгоњи УЗИ ва ѓайраро талаб карданд. 300 сомонї шудааст. Пулро гирифтанд. Баъд талаб карданд, ки барои наркоз 130 сомонї дињад. Апааш талабро иљро кард. Љарроњї сабук ва кўтоњмуддат гузашт. Шояд барои њамин бошад, ки ба љойи се рўзи муќаррарї пас аз ду рўз Фотимаро ба хонааш рухсат доданд, вале баъди ин дарди шадиди сару дил оѓоз гашт. Зеро аз ў талаб карданд, ки ба касса боз 1281 сомонї супорад. Ваќте Фотима ба ёди духтурон овард, ки аллакай 430 сомонї додаанд, духтурон бо ѓазаб гуфтанд, ки вай ба касса нарафта, барои хидматњои алоњида масраф шудааст. Фотима бо алам фањмонд, ки алъон кор намекунад, дастнигари волидон аст, фарзандони ноболиѓ дорад. Духтурњо њељ чизро донистан намехостанд, танњо фурсат дода, фармуданд, ки зудтар рафта чалаю гўшворашро фурўшад, аз ягон кас ќарз гирад ва пулро оварда ба касса супорад. Зани бечора бо шиками дирўз чокшуда, бо кўки нокандаи љароњаташ гирди шањр гашт, вале њарчанд кофт, аз касе ќарз гирифта натавонист, пули чалаю гўшвораш чандон зиёд нашуд. Болои ин, хабари дигаре дилу љонашро сўзонда, як дардашро сад кард: духтурони наљотбахши "мењрубон" - Ситора ва Зайнаб, ки бо телефон њар лањза пулро ба ёдаш меоварданд, хабари наве расонданд: љиянаш Тањминаро, ки бехабар аз рухсатї шудани холааш Фотима ба аёдати ў омадааст, гаравгон гирифтаанд. То пулро наорад, ўро љавоб намедињанд. Тир ба љони Фотима расид ва аз бахти бадаш нола кард. Ман, ки дар ноњияи дурдаст будам, аз шунидани ин њодиса зуд ба хабаргириаш омадам ва духтурњоро огоњ кардам, ки агар ба наѓзї љиянро љавоб надињанд, ба Агентии зидди коррупсия арз мекунем. Онњо дар љавоб даѓалона гуфтанд, ки "коррупсияатонро фалон мекунем! Мо ху-

дамон милитсия дорем". Фотима аввал ризо нашуд. Ба ќавли ў духтурон ба њар њол, барои саломатиаш хидмат кардаанд. Вале аз таќдири љияни ноболиѓи худ Тањмина хавотир шуд ва њамроњ ба шуъбаи дар ноњияи Исмоили Сомонї будаи Агентї арз намудем. Онњо ба имдоди мо расиданд. Бо маслињати онњо амал кардем. Дар њаќиќат, бо талаби духтурњо ваќти омадани мо як коргари милитсия њам пайдо шуда, хост дахолат кунад, вале номи коррупсияро шунида, зуд бемористонро тарк намуд. Ва духтурон аслан бо роњи хеле осон худ ба гуноњашон иќрор шуданд. Бо фармони роњбарияти таваллудгоњи №1 барои чунин муносибат кормандони тамаъљўй Ситора ва Зайнаб, аз кор сабукдўш шуданд. Фотимаро на танњо аз додани пул ба кассаи бемористон озод карданд, балки духтурњои ришваситон вазифадор шуданд, ки 430 сомонии аз ў гирифтаро баргардонанд. Духтури анестизиолог, ки барои наркоз 130 сомонї гирифта буд, гўё бо дарди дил хобидааст. Вале тафтишот идома дорад ва ў њам ба рафтораш тибќи ќонун љавоб хоњад дод. Ман бори дигар боварї њосил кардам, ки бо амали ќатъии худ ва фаъолияти густурдаи кормандони њалолкори Агентии зидди коррупсия адолатро барќарор намудан мумкин аст. Тавассути нашрияи "Минбари халќ" мехоњам ба коргарони Агентии зидди коррупсия арзи сипос намоям. Ва умед мекунем, ки чунин амалиёт баъзе духтурони тамаъљўйро, ки ба онњо саломатии шањрвандони љумњурї бовар карда шудааст, ба инсоф оварад ва чанд бечораи дигар аз чунин ѓорати рўирост эмин бимонанд.

Нигина ЭЛМУРОДОВА, сокини шањри Душанбе

доштем, бо онњо пайваста рафтуомад мекардем, шарики доимии ѓаму андўњи њамдигар будем. Имрўз ба мо чї расида, кадом нерўе таъсир мерасонад ва ё кадом ќувваи бадхоњи азиме моро аз њам људо мекунад? Тафриќаандозон кињоянд?!... Шахсан намехоњам њамдигарро байни ќавму миллатњои бегона шармсору беобрўй намоем. Аз ин амалњои нољои мо бадхоњони миллатамон хушнуд мегарданд. Фаромўш насозед, ки даргирињои њамватанї аз њамин таънаю маломат карданњо ва

гурўњбозию мањалгароињо ибтидо гирифта буд. Баъдан аз шарорањои номаълум алангањо бархоста, маргу нохушињои зиёдеро ба бор овард. Акнун марњилае фаро расидааст, ки дар атрофи Сарвари давлатамон боз њам зичу муттањид шавем, чунки бадкешони тољик нияти моро боз ба вартаи љангу даргирињои ба куллї дигаре кашидан доранд. Итминон дорам, дар ин марњилаи њассос ва таќдирсоз нангу номуси баланди миллї гирењкушои тамоми мушкилињои доштаамон мегардад. Мўњриддин ЃАФФОРОВ, ноњияи А.Фирдавсї

Як шоми тирамоњ дар пайроњаи зиндагї љавони хушком Алиљон Мадсманов аз Маскав ба Душанбе омаду бо Регина Соколоваи ширинрў дучор шуд ва дере нагузашта, дар Душанбе аќди никоњ бастанд. Аввали ишќ гуворо буд, њатто моњи асалиашонро дар Миср гузаронданд. Келинро хусуру хушдоман дар хонаи худ љой дода, чун узви оила ба ќайд гирифтанд. Манзил расман ба падаршўяш Акрам Мадсманов тааллуќ дошту арўсу домод бо молик якљоя зиндагї мекарданд. Вале баъдан муносибатњо коста гашт ва пайванди оилавии онњо гусаста шуд. Тибќи муќаррароти ќонун људо шуданд.

ОХИРИ ИШЌ - БАЊСИ МАНЗИЛ Вале муаммои дигар пайдо шуд. Шавњар ва хусури Регина барои маскун шудани ў дар хонаи бањсї розї нашуданд. Бинобар ин, Регина аз суд хоњиш дорад, ки ў аъзои оилаи молик Мадсманов Акрам эътироф карда шуда, дар манзили истиќоматї, ки пештар чун келин истиќомат мекард, маскун карда шавад. Вале хусураш Акрам Мадсманов дар шахсияти шахси ваколатдор Абдурањмонов Д.В даъво кард, ки ваљњњои овардаи Соколова Р.А. беасос ва бофта буда, ягон далел надорад. Дар њаќиќат Регина 5 ноябри соли 2011 бо Алиљон Мадсманов аќди никоњ бастааст. Вале писараш дар муддати 6 сол, яъне аз 2006 сол ба таври њамешагї дар шањри Москва зиндагї мекунад. Мадсманов Алиљон ва Соколова Регина шањрванди Федератсияи Россия буда, келин шиносномаи шањрвандиашро дар ШКД ноњияи Царицино-и шањри Москва гирифтааст. Азбаски писар дар Маскав кор мекард, пас аз як моњи тўй њарду ба Федератсияи Русия рафтанд. Дар шартномаи иљораи манзили истиќоматї аз 20 декабри 2011 сол тањти №117 оварда шудааст, ки Мадсманов Алиљон дар ш. Москва як хонаи дуњуљрадорро ба иљора гирифтаанд. Дар он омадааст, ки њуљраи мазкур ба Соколова Р.А. низ њамчун њамсар, ба иљора дода шудааст. Аз рўзи рафтанашон Соколова Регина ва писараш Алиљон Мадсманов тамоман ба шањри Душанбе наомадаанд, хољагии якљоя набурдаанд ва аъзои оила набуда, ба манзил ягон њуќуќ надорад. Далели ба ќайд гузоштани Соколова Р.А. асоси эътирофи аъзои оилаи молик ба њисоб намеравад. Ў бо

Алиљон танњо 8 моњ дар никоњ буда, дигар бо писараш зиндагї накардааст. Суратњо низ инро тасдиќ мекунанд. Барои ба кор ќабул шудан Регина суроѓаи љои иќоматашро шањри Москва, Свиблово, кўчаи Енисейская 10 нишон додааст. Дар ин њолат на келинаш Регина ва на писараш Алиљон ба манзил њуќуќ надоранд. Суди марњилаи якум даъвои Соколова Регина Александровнаро ќонеъ кард. Мадсманов Акрам бо Њалномаи суди марњилаи якум розї нашуда, шикояти кассатсионї овард. Ваљњи љавобгарон ва намояндаи ваколатдор Абдурањмонов Д.В. дар хусуси он ки даъвогар Соколова Регина муддати 6-моњ не, балки муддати 31рўз дар манзили бањсї зиндагї кардааст ва ин барои маскун шудани ў дар манзили бањсї асос шуда наметавонад ва суд пас аз омўзиш бинобар беасос буданаш онро рад намуд. Дар моддаи 121 ва 122 КМ ЉТ ќонунгузор ба таври мушаххас, муддати бо соњибмулк зиндагии якљоя ва хољагии умумї пеш бурданро пешбинї накардааст. Суд дар ин асос њукм кард, ки Соколова Регина Александровнаро аъзои оилаи молик Мадсманов Акрам нисбат ба манзили истиќоматї воќеъ дар шањри Душанбе эътироф шуда, дар як њуљраи манзили истиќомати бањсї бо масоњати 16,3 м2 , ки пештар келин шуда омада буд, маскун карда шавад. Аз иншооти ёрирасони ѓайриистиќоматї ошхона, њаммомхона, роњрав ва ѓайра тарафњо баробар истифода бурда метавонанд.

Бахтиёр ХОЛИЌОВ, судяи Суди шањри Душанбе


12

Минбари халќ 6 июни соли 2013 №23 (898)

БАРОИ ДАРЁФТИ ЉОИЗАИ ДАВЛАТИИ БА НОМИ АБЎАЛЇ ИБНИ СИНО ДАР СОЊАИ ИЛМ ВА ТЕХНИКА

МУЊАЌЌИЌИ ИЛМ ВА УСТОДИ МАТИН Кумитаи љоизањои давлатии Љумњурии Тољикистон ба номи Абўалї ибни Сино дар соњаи илм ва техникаи назди Њукумати Љумњурии Тољикистон ба рўйхати довталабони љоизаи имсола натиљаи зањматњои илмии олими шинохта, ноиби Президенти Академияи илмњои ЉТ, Академики АИ ЉТ, доктори илмњои биология, профессор Муњиба Муњсиновна Ёќубоваро ворид намуда, кори номбурдаро чун довталаб ба љоиза пазируфтааст.

Мавриди зикр аст, ки фаъолияти илмию педагогии Муњиба Ёќубова доманадор буда, барои дастёбї ба ин унвон асари олима: "Хусусиятњои физиологї- биохимиявии тавсифдињандаи њосилнокии фотосинтетикї ва биологии пахта" пешнињод гардидааст, ки кори илмии номбурда аз чор китоб иборат мебошад: 1. "Тависфи сохторї ва функсионалии хлороплатњои пахта" (Душанбе, Дониш, 2000); 2. "Ontogenetic aspects of nitrogen metabolism of cotton plant" (Dushanbe, Donish, 2009); 3. "Љанбањои биофизикии дастгоњи фотосинтетикии пахта" (Душанбе, Дониш, 2010); 4. "Хусусиятњои сохторїфунксионалии фотосинтези пахта ва дастгоњи фотосинтетикї ва сохторї-функсионалии аппарати фотосинтетикї ва њосилнокии пахта" (Душанбе, Дониш, 2010). Дар маводи илмии ин китобњои барои дарёфти љоизаи давлатии ба номи Абўалї ибни Сино пешнињод шуда, натиљаи зањмати бисёрсолаи тадќиќоти сохторї ва функсионалии хлоропластњои пахта, таъсири хусусиятњои сохторї ва функсионалии дастгоњи фотосинтез ба њосилнокии растании пахта, љанбањои онтогенетики дастгоњи фотосинтетикии пахта ва метаболизми нитроген љамъбаст шудаанд, ки онњо барои ёфтани роњњои баланд бардоштани њосилнокии зироатњои кишоварзї мусоидат менамоянд. Дар асарњои илмии М. Ёќубова ба истифодаи аломатњои фотосинтетикї дар селексияи генотипњои пурмањсул асоси илмї гузошта шудааст ва дурнамои ба даст овардани навъњои серњосил нишон дода шудааст. Ба ѓайр аз асарњои илмии дар боло номбаршуда, М. Ёќубова муаллифи ду китоби дарсї барои муњассилини макотиби олї "Биохимия растений" (Душанбе, Таймс, 2008, бо забо-

ни русї) ва "Биохимияи растанињо" (Душанбе, Хирад, 2010, ба забони тољикї) мебошанд. Китоби "Биохимияи растанињо" аввалин китоби дарсї доир ба биохимияи растанињо мебошад, ки бо забони тољикї таълиф шудааст. Фаъолияти илмї- педагогии М. Ёќубова васеъ ва гуногунљабња мебошад. Номбурда таъсисдињанда ва сарвари мактаби илмии хосаи худ доир ба биохимияи растанињо мебошад, зиёда аз 37 сол роњбарии кафедраи биохимияи растанињоро ба уњда доштанд. Тањти роњбарии муаллима М. Ёќубова 3 рисолаи докторї ва 20 рисолаи номзадї дифоъ шудааст. Номбурда муаллифи зиёда аз 300 кори илмї аст, ки 70 -тоаш дар хориљи кишвар чоп шудааст. М. Ёќубова њамчун ташкилотчии моњири илм, аввалин муассисаи илмї- тадќиќотии "Маркази инноватсионии биология ва тибб" -ро дар Тољикистон созмон додаанд. Ин муассисаи љавони илмї аз 2 озмоишгоњ иборат аст: озмоишгоњи амнияти биологї ва озмоишгоњи биологияи тиббї. Бояд зикр намуд, ки М. Ёќубоваро дар Тољикистон ва берун аз он хуб мешиносанд, бо китоб ва асарњои илмии муаллима шинос њастанд, хизмат ва ќадру ќиммати мавсуфро дар пешравии илми биология, алалхусус, дар соњаи илми биохимияи растанињо хуб медонанд. Муњиба Ёќубова дар ташвиќ ва тарѓиби илми биологияи тољик сањми арзанда доранд. Мавсуф дар бисёр анљуманњо ва симпозиумњои байналмилалї ширкат варзида, бо гузоришњои баландѓоя ва пурмазмуни илмї баромад намуда, дастовардњои илми муосири Тољикистонро ба љањониён муаррифї менамоянд. Дар асоси гуфтањои боло, ањли љомеаи илми биологияи Тољикистон ва мамолики берун аз марзи он чунин мењисобанд, ки ноиби Президенти АИ ЉТ, раиси шуъбаи илмњои биология ва тибби АИ ЉТ, аъзои Раёсати АИ ЉТ, академики АИ ЉТ, доктори илми биология, профессор Муњиба Мўњсиновна Ёќубова барои асари чоргонаи илмї ва корњои бисёрсолаи пурмањсулу пурќимати тадќиќотї, фаъолияти пурсамари педагогї, њамчун олими варзида ва шинохтаи соњаи физиология ва биохимияи растанињо, ташкилотчии моњири илм ба љоизаи Давлатии ба номи Абўалї ибни Сино дар соњаи илм ва техникаи Љумњурии Тољикистон сазовор мебошанд.

Бобо САНГИНОВ, Академики АИ ЉТ Ќурбон АЛИЕВ, узви вобастаи АИ ЉТ,

Њифзи муњити зист Аз соли 1973 ин љониб њамасола дар тамоми кишварњо 5 июн њамчун Рўзи байналмилалии њифзи муњити зист таљлил мегардад. Соли љорї ин маърака зери унвони "Биандеш", "Бихўр", "Њифз намо" мегузарад. Њадаф аз интихоби шиори мазкур љалби ањли љомеа ба масоили амнияти озуќаворї ва пешгирии ис-

ро гирифта, ба зиёдшавии партов роњ надињем. Имрўз дар сайёра 25 фоизи заминњои кишт барои истењсоли мањсулоти озуќаворї истифода мешавад. Ќариб 70 фоизи оби нўшокї (ширин)-и љањон сарфи истењсоли мањсулоти озуќа мегардад. 80 фоизи буридани љангалзор бо маќсади васеъ кардани майдони кишти зироатњо рўй медињад. Ин њам яке аз сабабњои талафёбии гуногу-

модели аз љињати экологї тозаи иќтисодиёт кўшиши зиёд ба харљ додааст. Њукумати ин мамлакат барои кашфи конњои нави ангиштсанг моратория эълон карда, наќшаи гузаштан ба истифода аз манбаъњои барќароршавандаи энергияро эълон намуд. Њамчунин Муѓулистон аз љумлаи кишварњоест, ки дар баланд бардоштани маърифати экологии љавонон ба комёбї ноил гаштааст.

САРФАКОРЇ БОИСИ ЊИФЗИ ЗАХИРАЊОИ ТАБИЇ МЕГАРДАД рофкунии мањсулоти озуќа мебошад. Сол то сол бо озуќа таъмин намудани ањолии сайёра мушкил шуда истодааст. Имрўз ањолии Замин 7 миллиард нафарро ташкил медињад. Ин раќам то соли 2050 ба 9 миллиард нафар хоњад расид. Бо вуљуди он ки зиёда аз миллиард нафар ањолии дунё азоби гуруснагї мекашанд, соле сеяки мањсулоти озуќаворї дар натиљаи муносибати нодурусти одамон бењуда нобуд мешавад ва ё мепўсад. Мувофиќи маълумоти Барномаи СММ оид ба озуќа ва кишоварзї (FAO) њаљми мањсулоти озуќаворие, ки њамасола ба партов табдил меёбад. 1,3 миллиард тоннаро ташкил медињад. Њол он ки рўзе дар љањон зиёда аз 20 000 кўдакони то 5-сола аз гуруснагї мефавтанд. Илова бар ин нобудшавии ин миќдор мањсулоти озуќаворї ба муњити зист таъсири манфї расонида, захирањои бе ин њам камшудаи табииро нобуд месозад. -Баргузории маъракаи "Биандеш", "Бихўр", "Њифз намо" ба тарѓиби фарњанги сарфакорї ва муносибати оќилонаю дилсўзона ба захирањои табиї равона шудааст,- мегўяд мудири шуъбаи назорат ва њифзи њавои атмосфераи Кумитаи њифзи муњити зисти назди Њукумати љумњурї Шамс Назаров. - Њар яки мо бояд зимни интихоби мањсулоти озуќаворї имконияти худро ба назар гирифта, аз исрофкорї худдорї намоем. Мо дар якљоягї метавонем пеши исрофи бењуда-

нии биологї мешавад. Дар бисёр кишварњо дар Рўзи байналмилалии њифзи муњити зист паради велосипедронон, маъракањои нињолшинонї, тозакунии соњил, љамъоварии партов, консерт, озмуни иншою маќолањо дар мавзўи њифзи табиат баргузор мегардад. Њар сол дар яке аз кишварњо чорабинии љањонии њифзи муњити зист баргузор мешавад. Соли љорї ин чорабинї дар Муѓулистон хоњад гузашт. СММ Муѓулистонро бо он маќсад мизбони Рўзи байналмилалии њифзи муњити зист эълон кард, ки ин кишвар барои гузаштан ба

Ду хабар аз Дарвоз

ШАЊРАКИ ЌАЛЪАИХУМБ СИМОЯШРО ДИГАР МЕКУНАД Дар мањаллаи "Таги чинор"-и маркази ноњияи Дарвоз бунёди бинои чорошёнаи истиќоматї ва маркази савдо оѓоз ёфт. Ба хотири ободонии маркази ноњия биноњои якошёна, ки солњои 40-50-уми асри гузашта дар ин љо ќомат афрохта буданд, аз байн бардошта шуданд. Раиси њукумати ноњия, узви Маљлиси миллии Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон Шамсмуњаммад Назриев гуфт, ки акнун тамоми биноњои якошёнаи маъмурию истиќоматии кўчаи марказии ноњия куллан аз байн бардошта мешаванд. Ба љойи онњо тибќи наќшаи генералї биноњои бисёрќабатаи маъмурию манзилї бо тарњи муосир бунёд мегарданд. Воќеан, дар солњои соњибистиќлолии кишвар бо бунёди марказњои савдо, "Агроинвестбонк", "Амонатбонк", Кохи фарњанг, дигар муассисањои маъмурї ва хизматрасонї маркази шањраки ноњия куллан симояшро таѓйир дода, ба як шањраки замонавї табдил ёфтааст. -Њамаи ин дастовардњо,- мегўяд раиси Шўрои собиќадорони љангу мењнати ноњия Мирзо Ризоев,- нишони болоравии рўзгори мардум, самараи вањдату истиќлолияти комили кишвар аст.

Соли гузашта чунин чорабинї дар Бразилия зери унвони "Иќтисодиёти сабз" баргузор шуда буд. Бо ташаббуси Кумитаи њифзи муњити зисти назди Њукумати љумњурї ду соли охир дар Рўзи байналмилалии њифзи муњити зист намоиш ва фурўши гулњо, ташкили лавњаю гўшањои экологї, тарѓиби манбаъњои барќароршавандаи энергия, љамъбасти озмунњои экологї баргузор мешавад. Ин гуна чорабинињо ба баландшавии маърифати экологии ањолї мусоидат хоњанд кард.

С. СУННАТЇ

ХАТЊОИ ОБИ НЎШОКЇ ДАР ДЕЊОТ Дар дењаи Кеврони љамоати дењоти Вишхарви ноњияи Дарвоз хатти оби нўшокї ба истифода дода шуд. Ба ин хотир дар ин љо бо иштироки сокинони дења, маблаѓгузорону сохтмончиёни ин иншооти муњими иљтимої љамъомади хотирмон баргузор гардид. Хати оби нўшокї аз мавзеи Сари њавз аз масофаи 3,5 километр тавассути лўлањои обгузар ба дења кашида шуда, аз 15 љумак иборат аст, ки њамаи сокинон аз он истифода мебаранд. Ин иќдом аз љониби яке аз ташкилотњои байналмилалї бо номи "Миссияи Шарќ" пиёда гардид, ки дар ноњияи Дарвоз имрўзњо фаъолияти густурда дорад. Тавре роњбари лоиња Афзалшо Насибов дар суњбат ба мо гуфт, айни њол дар Дарвоз лоињањои "Таъмини оби тозаи ошомиданї" ва таќвияти меъёрњои санитарию гигиенї дар мањаллањои осебпазири назди сарњадии Тољикистону Афѓонистон амалї гардида истодаанд. Нуќоти ин лоиња дар 19 дењаи наздисарњадии Тољикистон ва 10 дењаи Афѓонистон таъмин карда мешавад. -Ин ягона кори анљомдодаи мо нест,- афзуд роњбари лоиња А. Насибов. Тўли беш аз як соли фаъолиятамон сокинони дењањои Ушхарв, Ёгед, Пунишор, Шкев, Зиѓари љамоати дењоти Нулванд, Пошхарв, Тоѓмай, Курговад ва Кеврони љамоати дењоти Вишхарвро бо оби тозаи ошомиданї таъмин намудем.

Лутфишоњи ДОДО


11

Минбари халќ 6 июни соли 2013 №23 (898)

ТАЪМИНИ АМНИЯТИ ОЗУЌАВОРЇ - ВАЗИФАИ МУЊИМ

БА СОЊАИ МОЊИПАРВАРЇ

ТАВАЉЉУЊ КАМТАР АСТ

Агар дар љумњурии мо ба соњаи моњипарварї эътибори љиддї дода шавад, солона то 5 њазор тонна гўшти моњї истењсол кардан мумкин аст. Ин нишондод барои таъмини амнияти озуќавории мо то љое мусоидат менамояд. Њоло парвариши моњї дар сад муассисањои комплекси агросаноатї ба роњ монда шуда, танњо дар 70 хољагињое, ки дорои њавз, кўл, дарё ва обанбор мебошанд, истењсоли он ба чашм мерасад. Аммо истењсоли моњї ва мањсулоти он мутобиќи дурнамо ба роњ монда нашуда, дар мавриди истењсоли саноатии он хотирљамъї ба мушоњида мерасад. Дар дав раи соњибистиќлолї Њу кумати Љумњу рии Тољикистон барои эњёи ин соња тадбирњои зиёдеро роњандозї намуда, барои рушди бемайлони моњипарварї ќарорњои соњавї ќабул гардиданд. Натиљаи чунин тадбирњо буд, ки танњо соли 2005 истењсоли моњї ба 172 179 тонна расонда шуд, аммо дар муќоиса бо натиљаи истењс олии понздањ соли пешин ин нишондод 24 маротиба камтар буд. Натиљањои истењсолии солњои охир њам ќобили тањсин набуда, ин соњаи муњим ба камбудињои љиддї рў ба рў аст ва њалли он барои тањким бахшидани амнияти озуќаворї бояд ногузир бошад. Бо ба танзим овардани истифодаи об, албатта, кўлњо, обанборњои иловагї, њавзњо пайдо шуда, имконияти бештари моњипарварї муњайё мегардад. Бо ин, мардум бештар бо гўшти моњї таъмин гашта, њазорњо љойњои нави корї пайдо мегардад. Мо имкони масалан, бо Љопон, Куриё, Эрон, Туркия ва якчанд кишвари аврупої баробар шуданро дорем. Ин дурнамо амалишаванда њам њаст ва соњаи моњипарварї, бояд ба соњаи афзалиятноки кишвари мо табдил ёбад. Дар ин росто, баъзе иќтисоддонњо ва мутахассисони соња ба ин назаранд, ки барои эњёи муљаддади ин соња, яъне хољагињои моњипарварии собиќ маблаѓгузории давлатї зарур мебошад. Албатта, ин дуруст аст, вале њадафи мо сари масъалаи самаранок истифода бурдани захирањои обїбиологии мамлакат аст. Аз рўи маълумотњое, ки мо дар дар даст дорем, њоло дар љумњурї 12 зоти моњї парвариш меёбад, вале зотњои моњињ ои дарёњ ою кўлњои табиї пурра омўхта нашудаанд. Тадбирњои мушаххас бобати пешгирии касалињои сироятие, ки пањн гашта ва он боиси талафоти

моњї ва тухми он шудааст, бояд роњандозї шавад. Дар бозори мо асосан чор зоти моњї ба фурўш гузошта шудааст. Сайди моњї дар љумњурї вобаста ба инкишофи биологии он ба эътибор гирифта намешавад. Ќочоќи моњї аз обанборњои бузурги мо њанўз идома дошта, пеши роњи он пурра гирифта нашудааст. Рушди табиии моњипарварї дар обанборњо диќќату эътибори љиддиро таќозо мекунад. Ба мушоњида мерасад, ки обанборњои мо дар мавзењои обпартої тўрњои муњофизатї надоранд, њангоми ба дарёњо сар додани об миллионњо моњичањо аз обанборњои шароиташон мўътадил ба водињо сарозер шуда, аз инкишоф монда ва ё 8090 дарсади онњо талаф меёбанд. Заѓорамоњї дар обанборњою кўлњои мо бештар ба чашм мерасад, чуноне ки мутахассисон мегўянд, ин моњии сернасл соле 10 њазор тухм мегу зорад, вале 3-4 њазор тухми он боќї мемонаду халос. Тадќиќотњо нишон додаанд, ки дар болооби обанбори Ќайроќќум, бо таѓйири вазъи гидрогеологї њамасола тухми моњ ињои лаќќамоњї (сом) ва симмоњї (леш) зери лойќа монда, инкишофи табиии ин ду навъи моњї нигаронкунанда аст. Дар аксар маврид дар парвариши саноатии моњї ва ба бозор баровардани он раќобат дида мешавад. Бештар барои пўшонидани харољот инкишофи биологии моњињо ба эътибор гирифта намешавад. Моњињои њанўз вазнногирифтаро шикор карда, ба бозор пешкаш мекунанд, аз ин нигоњ 50 дарсади хољагињои моњипарвар нишондодњои пасти истењсолї доранд. Дар хољагињои моњипарварї аз њар гектар њавзњо 15-20 сентнерї моњї истењсол мекунанд, яъне онњо технологияи анъанавии парвариши моњипарвариро аз даст дода, беш-

тар аз усулњои бобогии моњипарварї кор мегиранд, ки он дар шароити технологияи рушдкунанда ба талабот љавобгў намебошад. Бо мављудияти имконоти захирањои обї ва шароити мусоиди биологї моњипарварони мо имкон доранд, зотњои хеле сургўшти моњиро ба парвариш гиранд. Љумњурии мо бо шароити мусоиди иќлимї ва захирањои фаровони обие, ки дар ихтиёр дорад, метавонад дар оянда ба яке аз кишварњои содиркунандаи гўшти моњї ва мањсулоти моњї табдил ёбад. Шароит ва замон таќозо менамояд, ки мо бояд ин соњаи аз нигоњи иќтисодї фоидаоварро боз њам рушд дињем. Моњипарварон якчанд намуди ѓизоњои зарурии ин соњаро бо нархњои баланд аз хориљ ворид менамоянд. Хўроки асосии моњї асосан камбикорм аст, агар дар љумњурї заминњои корам самаранок истифода бурда шаванд, соле барои рушди моњипарварї сад-дусад њазор тонна ѓалла басанда мебошад. Набояд фаромўш сохт, ки дар љумњурї пањнои обї аз як дарсад бештар буда, дар аксар обњои равон моњ ї ва ѓизоњои барои он зарурї хеле каманд. Яъ не имконоти бо роњ и табиї афзоиш додани ин соња хеле мањдуд мебошад ва моњипарварони мо таљрибаи бо роњи сунъї зинда гардонидани тухми моњиро доранд. Дар обњои на он ќадар сарди мо то бист зоти моњињоро парвариш кардан мумкин аст. Бунёди корхонањои хурди истењсоли консерваи моњї ва дигар мањсулотњои моњигї бояд як бахши барномаи рушди ин соња бошад. Моњињое, ки дар обанборњо парвариш меёбанд ва аз нигоњи экологї бартарият доранд, ба консервакунонї хеле њам мувофиќ ва дар бозори љањонї ниёз ба онњо бештар аст. Таъсис додани корх онањ ои истењсоли орд ва равѓани моњї ба маќсад мувофиќ мебошад. Ин ду навъи мањсулот дар љањон аз гў шти моњї дида ќиматтар аст. Дурнамои соњаи моњипарварї дар љумњурї умедбахш буда, он рўз дур нест, ки сокинони мамлакат бо гўшти моњї ва мањ сулоти х удии он ба пуррагї таъмин мегарданд.

Фаррух АБДУВОСИЕВ, номзади илмњои иќтисодї

Азизљон Ашўров он рўз дар толори "Кохи Вањдат" бо садои марѓубу дилошўбе месароид, навња мекард ва хомўшона ашк мерехт. Ашки навмедї, ашки сўзону дардомез аз љигари пора гардидаи хеш. Ба назар чунин мерасид, ки гўё дар сањна танњо љуссаи начандон бузурги ўст. Сурудњои ѓамангезу дардолудро бошад, кадом як ќувваи ноайён ва ѓайриоддие ба љои Азизљони ноком замзама дорад. Аз танини оњанги хуш ва мањини суруди бо мисраъњои ѓамнок иншогашта, ки сароянда онро бо як назокату латофат, тобишу ранги нав ва исту кашишњои махсуси касбї иљро мекард, ѓайриихтиёр ба чашмњо ашк њалќа мезад. Њамагон хомўшона ашк мерезанд. Ва чунин ба назар мерасид, ки гиряи рањмдилонаю афсўсомези мардуми толор чун сурудњои Азизљони аз модари бузург бо носозгорињои табиат аз ду даст марњум ба дунё омада, он лањзањо оѓозу анљоме надоранд.

ШИКАСТИ ДИЛ САДО ДОРАД, НАДОРАД... -Азизљон, суруди ту ба дилњо рахна зад, љигарњоро реш сохт, ѓами деринаро рў овард ва гумон мекунам, ба ќалби сангинтарин марди аз шафќату тарањњум дур њам, ноаён эњсоси рањму дилсўзию њамдардиро бедор намуд. Мегуфтї, ин чї дардест ва он аз куљо сарчашма мегирад? Гўё маро аз паси пардањои азим, ки баромадамро интизорї доштам, касе ё нерўе сабук бардошта, байни ин сањнаи бузург гузошт. Танњо љунбидани лабњои хешро дарк менамудаму халос. Аниќ медонистам, ки ин овои ранљуру дилшикастаи мани зору ѓариб нест. Ин сурудро на ман месароидам, балки ќуввањои ноаёне, ки љисмамро такон медоданд, мефушурданд ва ба ларзиш меоварданд. Овоз гўё аз ѓайб садо медод: бихон, навња кун, торњои ќалбњоро ба таппиш биёр!...Он замон бисёрињо њамроњам сурудамро дар толор такрор мекарданд: "Шикасти дил садо дорад, надорад, Муњаббат мўмиё дорад, надорад?!" Ба ростї, худам њам бовар намекардам, ки пас аз анљоми сурудхониам издињом ба шўру валвала омада, тамошобинон аз љойњои худ бархоста, дуру дароз ќарсак мезананд. Бузургмарде гуфта, ки "дар њар заифї ќудрате њасту дар њар тавоної заъфе". Мо аз замзамаи чанд сурудатон танњо бузургии њаќиќии љавонмардеро эњсос кардем, ки дар њаёт мубориз аст, ба њастии худ шукр мегузорад, аз зебоињои рўзгор њаловат мебарад. Охир, тасаввур мекунед аз ду даст мањрум будан чї асту азоби онро кї чун ман медонад? Зиндагї худ майдони муборизањост ва шояд тавре гуфтед, дар заифии мани зору ѓариб ќудрате њаст, ки маро боли парвоз бахшидааст. Худованд мењрубон аст! -Айёми наврасиатон чї гуна паси сар шуд? -Дар дењаи Валѓунди љамоати дењоти Лангари Кўњистони Мастчоњ ба дунё омадам. Бачагиям ва солњои мактабхонї дар зодгоњам паси сар шуд. Модарам-ќуввати дил, нури чашмон, панљаву дастони гиро ва мадору тавони љисму љонам њастанд. Ќиблагоњам-Ќурбон Ашўров, инсони мењнатдўсту ватанпарвар хеле барваќт фавтиданд. Дар тарбияи бобокалонам - Одина Ашўров ба воя расидам. Ман низ нафаќаи давлатї мегирам. Се сол ќабл ба шањр омадам. Дар љамъияти маъюбони шањрии "Имконият", ки сарварии онро марди некхоњу ѓамхор

Асадулло Зикруллоев ба уњда доранд, номнавис шудаам. Ин аст, ки дар баъзе чорабинињои сатњи љумњуриявї ширкат меварзам. -Бештар сароидани кадом сурудњоро меписандед, оё худатон њам шеър эљод мекунед ва аз њофизон киро устоди хеш мењисобед? -Њаёте, ки дар он умеду орзуњо набошад, фикр мекунам он марги ростин аст. Дар тасаввурам барои худ зеботарин дунёро сохтаам ва дар олами рангини афсонањо ба сар мебарам. Вале аксаран замзамаи сурудњои ноумедї, ќисмати инсон, људої, фироќу ранљ, сабру шикебої ва оњанг бастани шеърњои дар васфи Ватан бахшида шударо меписандам. Аз абёти пурѓановати шоирони классики тољик ва баъзе аз устодони назми муосир истифода мекунам, илњоми тоза пайдо карда, худ низ фаровон шеър эљод мекунам, онњоро оњанг баста, ба сањми ихлосмандонам мерасонам. Вале аз хурдї бо замзамаи сурудњои љонгудози устод Ањмади Зоњир ба камол расидаам. Воќеан њам услуби хоса, тарзи хониш, садои рўњнавозу љонпарвари ин сарояндаи мумтозу бењамто бароям дар зиндагї нерўи нав мебахшад. - Оё пайи дарёфти сарпарасте накўшидаед, то дар толорњои хурду азим дар алоњидагї консертњо баргузор намоед? -Эњсос мекунам, ки аз вуљуду нињодам дањњо сурудњои хубу нотакрор њамарўза берун мешаванд, чун чашмањои кўњї аз ќаъри замин фаввора зада, хориљ мегарданд, репертуарам бою рангин шуда, мазмуну маънии нав касб мекунад, вале сад афcўc, ки имрўз дар мо пайдо кардани сарпарасти дуруст душвор шудааст аз тарафи дигар, дар ташвишу љунбуљулњо буда, сари ин масъалаи муњим алъон фикр накардаам. Мо, ашхоси бо њукми таќдир маъюб ва маслуќгардида мењрубонию дилсўзињои Сарвари давлатамонро сари њар ќадам эњсос мекунем. Ин ќадар ёриву мададњое, ки њукумати воќеан мардумии мо дар њама љашну маросимњо ба афроди барљомонда пиронсолону ятимон зоњир мекунад, дар дигар мамолики дунё ба мушоњида намерасад. Мехоњам дар кишвари тозаистиќлоламон њамеша сулњ пойдор бошад, мо тамоми тољикони дунё ба њам омада, дар атрофии Сарвари ѓамхорамон боз њам муттањид гардида, Ватани бињиштосои хешро хурраму зеботар гардонем дар васфаш таронањои нав ба нав сароем.

Мусоњиб Ш.ЊУСЕЙНЗОДА


10 (Аввалаш дар шумораи гузашта) Н. Саидов, вазири маорифи Тољикистон дар маърўзаи њисоботии худ оид ба фаъолияти вазорат дар соли 2012 ба раисони маќомоти иљроияи мањаллии њокимияти давлатї мурољиат карда, хоњиш намуд, ки њар сол то 3 адад муассисаи тањсилоти томактабиро сохта ба истифода дињанд. Албатта, феълан аксари маќомоти иљроияи мањаллии њокимияти мањаллї барои сохтани муассисањои томактабї ва таљњизонидани онњо маблаѓ надоранд. Зеро барои сохтани бинои нав ва муљањњаз кардани он маблаѓи зиёд лозим аст. Дар шароити феълї дарёфти маблаѓ барои ин кор мушкилї дорад. Вале даст болои даст гузошта нишастан нашояд. Роњњои нави њалли проблемаро бояд љуст. Ба назари ин љониб, дар ин љода аз имкониятњои мављуда истифода кардан лозим аст. Масалан, ќариб дар њамаи мањалњо мактабњои тањсилоти ибтидої ё њамагонї мављуданд. Дар базаи њамин мактабњо синфхонањо људо карда, метавон марказњои инкишофи кўдакон ё марказњои тайёрии томактабиро таъсис дод. Барои ин амал бояд њам волидон ва њам маъмурияти мактабњо њавасманд бошанд. Зеро фарзандони волидон ба тањсилоти томактабї фаро гирифта мешаванд ва ба мактаб низ кўдакон омода шуда мераванд, ки ин кори муаллимонро нисбатан осон мекунад. Гуландом Ќурбонова, директори мактаби тањсилоти њамагонии раќами 1-уми ноњияи Тавилдара ин андешаро љонибдорї карда, мегўяд, ки ба таъсиси муассисањои томактабї дар дењот зарурат њаст. Зеро кўдаконе, ки ба боѓча нарафтаанд, барои тањсил дар мактаб ва азхуд кардани барномаи таълимї омода нестанд. Таълимро барои онњо аз сифр оѓоз кардан лозим аст. Воќеан, дар мактаби мазкур охири соли 2012 бо кўмаки ИЉК-БМ нахустин маротиба дар ноњияи Тавилдара Маркази тайёрии томактабї кушода шуд. Ба ќавли Шодї Рањмонов, мудири шуъб��и маорифи ноњияи Тавилдара дар ноњия беш аз 2500 нафар кўдакони синни томактабї мављуданд, вале танњо як муассисаи томактабї фаъолият дорад, ки дар он аз набудани љой 25 нафар кўдак фаро гирифта шудаанд. Ноњия маблаѓи сохтани боѓчањои навро надорад. Вале дар назди мактабњо имконияти таъсиси маркази тайёрии томактабї њаст. Шодї Рањмонов мегўяд, ки дар мактаби раќами 9-уми ноњия, ки дар дењаи Саридашт љойгир аст, низ маркази тайёрии томактабї таъсис дода шуд. Маблаѓгузории марказњо њоло аз њисоби волидон сурат мегирад, онњо барои як кўдак моње 20 сомонї мепардозанд. Феълан ба ин ду марказ 45 нафар кўдак љалб шудаанд. Бояд гуфт, ки баъзе волидон зарурати ба тањсилоти томактабї фаро гирифтани кўдаконро дарк намекунанд. Гумон мекунанд, ки агар зан хонашин бошад, барои ба боѓча рафтани кўдак њољат нест. Албатта, ин андеша дуруст нест. Президенти Академияи тањсилоти Тољикистон И. Каримова мегўяд, ки ба волидон зарурати ба раванди тањсилоти томактабї љалб кардани фарзандонашонро фањмондан лозим аст. Зеро ваќте кўдак дар боѓча ба таълиму тарбия фаро гирифта мешавад, ў бо њамсолонаш муошират карда, рафтор дар љомеаро меомўзад, љањонбиниаш васеъ мегардад ва ба мактабравї омода мегардад. Аз љониби дигар, љалби кўдакон ба боѓчањо њамчунин ба коњиш додани камбизоатї мусоидат менамояд, зеро модарон имкони кор карданро пайдо мекунанд ва ин то андозае буљаи оиларо ѓанї мегардонад. Њамчунин ин ба кори љамъиятї љалб шудани занонро таъмин намуда, ба амалї шудани баробарњуќуќии гендерии занон шароит фароњам меорад. Яке аз проблемањо дар соњаи тањсилоти томактабї хеле кам будани муассисањои томактабї дар ноњияњои дењот, ба вижа дар ноњияњои кўњистон аст. Масалан, дар ноњияи Кўњистони Мастчоњ, ки беш аз 21 њазор нафар ањолї дорад, танњо соли гузашта аввалин кўдакистон кушода шуд. Муассисаи мазкур дар заминаи бинои собиќи мактаби дењаи Оббурдон таъсис ёфта, бо таљњизоти муосир таъмин нест. Дар ноњияи Тољикобод, ки 35 њазор нафар ањолї дорад, низ танњо як кўдакистон фаъолият мекунад. Абдуѓаффор Мирзоев, директори мактаби тањсилоти њамагонии раќами 2-юми

Минбари халќ 6 июни соли 2013 №23 (898)

ноњияи Кўњистони Мастчоњ мегўяд, ки набудани кўдакистон ба љалби муаллимањо ба мактаб мушкилї эљод мекунад. Занон наметавонанд, кўдаконашонро дар хона бе назорат монда, ба кор бароянд. Њол он ки дар дењаи Пастиѓав занони касби омўзгорї дошта зиёданд, ки мехоњанд дар мактаб кор кунанд. Маъмурияти мактаби мазкур барои њалли ин проблема охири соли гузашта бо кўмаки ИЉКБМ дар назди мактаб Маркази тайёрии томактабиро таъсис дод, ки њоло ба он дар ду баст 50 нафар кўдак фаро гирифта шудаанд. Бояд зикр кард, ки дар манотиќи зичии ањолиаш зиёд - ноњияњои Рўдакиву Њисор, Шањринав, шањрњои Вањдату Турсунзода, ки дар атрофи пойтахт љойгиранд, талабот ба муассисањои томактабї боз њам зиёд аст. Дар ин мањалњо бинобар кам будани муассисањои томактабї ва зиёд будани шумораи кўдакон фоизи фарогирї ба чунин муассисањо аз нишондињандаи миёнаи љумњуриявї њам пасттар аст. Ќобили зикр аст, ки дар баъзе шањру ноњияњо масъулин ањамияти муассисањои томактабии кўдаконро хуб дарк менамоянд ва ба рушди он саъй мекунанд. Масалан, дар шањри Исфара идораи маориф ва маќомоти

сусии томактабї мебошад. Ин ташаббус метавонад дар шањр ва марказњои ноњия, ки теъдоди ањолии сарватмандашон зиёданд, амалї шавад. Вале дар дењот, ки аксаран ањолии камбизоат сукунат доранд, кўдакистонњои хусусї талабгор надоранд. Њоло дар шањри Душанбе дар кўдакистонњои хусусї волидон барои як кўдак дар як моњ аз 400 то 500 сомонї мепардозанд. Албатта, дар дењот волидон чунин маблаѓро, ки беш аз ду њадди аќали маош аст, пардохта наметавонанд. Бинобар ин таъсиси муассисањои томактабии давлатї ва ё идоравї мувофиќи маќсад бошад њам, вале феълан бинобар набудани маблаѓ таъсиси чунин муассисањо имкон надорад. Аз ин рў, таъсиси марказњои тайёрии томактабї мувофиќи маќсад аст. Ин љо метавон аз таљрибаи Институти "Љамъияти Кушода"-Бунёди мадад мисол овард. Лоињаи таъсиси Марказњои љамъиятии рушди кўдакони ИЉК-БМ дар Тољикистон соли 2009 шуруъ шуда, соли 2010 барои кормандони маќомоти мањаллї, вазоратњои маориф, тандурустї, мењнат ва њифзи иљтимоии ањолї барои таъсиси чунин марказњо дар Хуљанд, Ќўрѓонтеппа ва Кўлоб омўзишњо гузаронида

мати шањри Ќайроќќум Х. Юлдошев моњи майи соли 2012, пас аз боздид аз маркази тайёрї ба мактаб, ки дар мактаби раќами 14и шањр воќеъ аст, ба масъулини шуъбаи маориф супориш дод, ки вобаста ба захираву имкониятњо дар дигар мактабњо низ чунин марказњо таъсис дињанд. Як маркази тайёрї ба мактаб, ки иборат аз як ё ду њуљра аст, метавонад дар ду баст 50-60 нафар кўдакро фаро гирад. Машѓулият дар марказњо њафтае 5 рўз сурат мегирад. Барои таъсиси як маркази тайёрї ба мактаб ИЉК-БМ дар Тољикистон 15389 сомонї маблаѓгузорї кардааст. Маблаѓи мазкур асосан барои бо мебел ва васоити таълим ва бозињои дидактикї таъмин намудани марказ харљ мешавад. Маоши муаллимон -фасилитаторњо дар марказњо аз њисоби шуъбањои маорифи шањру ноњияњо ва волидон пардохта мешавад. Бояд гуфт, ки имрўз муассисањои томактабї бо кадрњои лаёќатманди тахассусї пурра таъмин нестанд. Аз љумла, танњо 28,1 фоизи кормандони муассисањои тањсилоти томактабї маълумоти олї доранд. Њамчунин мувофиќат накардани кадрњо ба талаботи муосири инкишофи кўдакони хурдсол мушоњи-

ОЯНДАИ МИЛЛАТ БА РУШДИ

КЎДАК ИРТИБОТ ДОРАД

њокимияти мањаллии давлатї аз имкониятњои мављуда самаранок истифода мебаранд. Аз љумла, дар мактаби раќами 32 ноњия, ки дар дењаи Навгилем љойгир аст, маркази инкишофи кўдакон таъсис дода шудааст. Мутахассиси тањсилоти томактабии идораи маорифи шањри Исфара Муњаббат Ахмедова мегўяд, ки талабот ба кўдакистонњо зиёд аст, вале дар шароити феълї аз набудани маблаѓ наметавонем биноњои нав созем. Аз ин рў, њоло кўшиш дорем, ки вобаста аз шароиту имконият дар базаи мактабњо марказњои инкишофи кўдаконро таъсис дињем. Мудири шуъбаи маорифи ноњияи Бобољон Ѓафуров М. Бобоева, ки ќаблан директори яке аз мактабњои пешќадами ноњия буд, ањамияти тањсилоти томактабиро хуб дарк мекунад. Њамин аст, ки дар шуъбаи маориф бар он мекўшанд, ки аз њисоби захирањои дохилї ба рушди марказњои инкишофи кўдакон мусоидат намоянд. Ба ќавли мудири шуъбаи илм ва маорифи Дастгоњи иљроияи Президенти Тољикистон Абдулњамид Нозимов "Љалби кўдакон ба тањсилоти томактабї ва таъсиси марказњои инкишофи кўдакон талаби замон аст". Тайёрии томактабї зарур аст. Зеро он ба сифати тањсилоти кўдакон дар мактабњои ибтидої таъсири мусбат дорад,- мегўяд президенти Академияи тањсилоти Тољикистон Ирина Каримова. Ба назари мо, бояд аз нигоњи њуќуќї ба мактабњо иљозат дода шавад, ки дар асоси базаи таълимии худ маркази тайёрии томактабї таъсис дињанд ва барои маблаѓгузории сарикасї шумораи ин кўдакон ба теъдоди хонандагони мактаб зам карда шаванд. Яке аз роњи фарогирии кўдакон ба тањсилоти томактабї, ин таъсиси муассисањои ху-

шуданд. Њадаф аз ин, амалї намудани лоињаи таъсиси марказњои љамъиятии рушди кўдакон њамчун модели алтернативии тањсилоти томактабї мањсуб мешуд. Ташаббуси рушди барваќтии кўдакон ва тањсилот барои фарогирии атфол ба тањсилоти босифати томактабї равона шудааст. Зеро як идда кўдакон бо сабаб ва монеањои гуногун дастрасї ба тањсилоти томактабї надоранд. Марказњо бояд аз рўи эњтиёљоти синнусолии кўдакон бо мебел ва ашёи хониш, бозињои дидактикї, адабиёти бачагона таъмин бошанд. Мушкилот дар он аст, ки барномањои корї барои кўдакони то 3-сола то њол тањия нашудаанд. Њамчунин адабиёти кўдакона, ки ба талаботи муосир бозгў бошад, хеле кам аст. Дар чањорчўбаи лоињаи мазкур солњои 2011 - 2012 дар вилоятњои Хатлону Суѓд 6 марказњои љамъиятї таъсис дода шуданд. Аз љумла дар вилояти Хатлон дар мактаби тањсилоти њамагонии раќами 2-юми шањри Кўлоб, МТЊ раќами 49-уми ноњияи Бохтар ва муассисаи томактабии кўдакони раќами 5уми шањри Ќўрѓонтеппа ва дар вилояти Суѓд МТК 14-уми шањраки Чашмасори ноњияи Б. Ѓафуров, МТЊ раќами 24-уми Хуљанд ва МТЊ 14-уми шањри Ќайроќќум марказњои љамъияти рушди кўдакон таъсис дода шудаанд. Њукуматњои мањаллї лоињањои мазкурро дастгирї намуданд ва барои марказњои љамъиятї воњидњои корї људо карданд. Пас аз шиносої бо натиљаи фаъолият маќомоти мањаллии њокимияти давлатї ва шуъбаву идорањои маориф ин ташаббуси наљибро дастгирї намуда, худ аз њисоби захирањои дохилї ба таъсиси марказњои инкишофи кўдакон тасмим гирифтанд. Масалан, раиси Њуку-

да мешавад. Ба ќавли президенти Академияи тањсилоти Тољикистон И. Каримова барои бењ кардани сифати таълим дар муассисањои томактабї кадрњои касбии педагогї, табибони соњањои гуногуни кўдакона ва адабиёти методї лозим аст. Маоши ночиз ва кори мушкил љавонони тањсилдидаву лаёќатмандро ба муассисањои томактабї љалб намекунад. Њамин аст, ки аксари мураббиён бо усулњои нави таълиму тарбия ошно нестанд ва моњияти тањсилоти томактабиро дарк намекунанд. Масалан, дар љањони муосир аз усули тарбияи педагоги маъруфи итолиёвї Мария Монтессорї истифода мекунанд. Фарќи асосии усули мазкур аз усули анъанавї дар он аст, ки аз рўи системаи монтессорї ба кўдак њамчун шахсияти озоду бењамто ва нотакрор муносибат карда мешавад. Усули мазкур кўдаконро ба фаъолияти барои онњо љолиб фаро мегирад. Маводи дидактикие, ки њангоми тарбия истифода мешаванд, ба талаботи табиии кўдак мувофиќат мекунад. Рушди кўдак бо усули монтессорї, ки њоло дар тамоми љањон истифода мешавад, барои ташаккули шахсияти кўдаки њамаљониба рушдкарда, хушбахту масъул ва тањсилдида мусоидат менамояд. Шиори асосии усули мазкур "Ба ман кўмак бикун, то онро худам анљом дињам", мебошад. Мутаассифона, дар кўдакистону мактабњои мо ба ин усул чандон таваљљуњ намекунанд. Аз ин рў, барои бењбуд бахшидани вазъият бозомўзии кадрњо ва омода кардани мутахассисони љавонро дар донишгоњу коллељњо ба роњ мондан лозим аст. Ин нуктаро ба назар гирифта, вазири маориф Н. Саидов дар суханронии њисоботии худ оид ба фаъолияти вазорат дар соли 2012 ба масъулини вазорат, ректорњои муассисањои олии касбии ихтисосњои омўзгорї ва тиббї супориш дод, ки дар "…наќшаи ќабули соли 2013-2014 ќабули довталабонро аз рўи ихтисосњои марбут ба тањсилоти томактабї ба монанди педагогика ва психологияи томактабї, омўзгори суруд ва мусиќї, њамшираи тиббї таъмин намоянд ва омода намудани онњоро дар шакли њамгироии ин ихтисосњо ба роњ монанд". Албатта, ин иќдоми хуб аст ва амалї гардидани он то андозае проблемаи нарасидани кадрњоро аз байн мебарад. Вале кам будани маоши кормандони соњаи маориф, ба вижа мураббияњои муассисањои томактабї, ки бо тањсилоти олї ба њисоби миёна 400 сомонї мебошад, боз њам ба њалли проблемаи кадрњо мушкилї эљод мекунад. Таљрибаи љањонї собит мекунад, ки маблаѓгузории тањсилоти томактабї бештар самаранок аст ва он ба рушди минбаъдаи кишвар мусоидат менамояд.

Љовид МУЌИМ


Минбари халќ 6 июни соли 2013 №23 (898)

МУЛОЊИЗА

ДОНИШОМЎЗЇ

Чанд рўз ќабл дар истгоњ мунтазири наќлиёт будам. Чашмам ба зане бархўрд, ки ду кўдаки 3-4 сола дар пањлўяш нишаста, бо ў њарф мезаданд. Маълум буд, ки ў модари онњост. Гарчанде ки ин зан сару либоси тољикона дошт, аммо тољик буданашро танњо аз гуфтораш пайхас кардам. Диќќати маро бештар сигори дасташ, ки дуди он атрофро ињота мекард, ба худ љалб кард, зеро аз хатарнок будани сигор ва дуди он огоњї доштам ва мулоњиза мекардам, ки наход модари тољик ба сигоркашї майл дошта бошад?!

КОСТА МЕГАРДАД ё чанд андеша оид ба таълиму тарбияи кўдакону наврасон

Сигоркашї

- доѓе дар симои зани тољик

М

О занро чароѓи хонадон ва саодати миллат мегўем. Лекин бо вуљуди ин ў ба иштибоњи зиёд роњ медињад. Яке аз ин иштибоњњо сигоркашии ўст. Ин одати бад ва амали нангин тамоми љомеаи љањониро имрўз ба ташвиш овардааст, зеро хатари он на танњо ба фарди истифодабаранда, балки ба дигарон низ мерасад. Дар миёни љавонони имрўзаи тољик низ сигоркашї ба мўд даромадааст ва баъзењояшон бо кашидани сигор мефахранд ва худро инсони замони муосир мепиндоранд. Махсусан, гурўње аз љавондухтарон, ки оянда модар мешаванд ва фардои насли солим аз онњо вобаста аст, кайњо боз иффату номусро фаромўш кардаанд ва дунболи ин амали номашрўъ шудаанд. Онњо ба хонумњои кишварњои Ѓарб таќлид мекунанд, ки ин хислат ба зани тољик зебанда ва ќобили ќабул нест. Имрўз шумораи занону духтарони сигоркаш дар њудуди кишварамон афзудааст. Гарчанде ки борњо тариќи телевизион барномањо дар хусуси зарари сигор ба саломатї пешкаш шуда бошад њам , аммо чунин занону духтарон аз ин амали нангину зиёновар даст намекашанд. Чуноне ки мутахассиси соњаи тиб Фирўза Ѓаниева мегўяд: "Занњое, ки ба сигоркашї машѓуланд, ба беморињои узвњои нафаскашї, илтињоби шадиди шуш, диќќи нафас ва сил гирифтор мешаванд. Сигор ба занњои њомиладор ва ба фарзанди дар батнаш ќарордошта зарари калон дорад, чунки тифли нав тавлидёфта ба беморињои узвњои нафаскашї гирифтор шуданаш мумкин аст. Роњњои пешгирии ин амал дар як ќатор кишварњо ва љумњурии мо низ андешида шуда истодааст. Дар давлатњои тараќќикарда, аз љумла Русия истифодаи сигорро на танњо барои занњо, балки барои мардњо низ манъ намудаанд ва агар шахсе истифода барад, аз ў љаримаи калон ситонида мешавад, ки ин асосан барои пешгирии бемории саратони шуш ањамияти зиёд дорад. Барои њамин њам дар шањрњои Русия миёни мактаббачагон барои маълум намудани шахсони сигоркаш тестњо гузаронида мешавад. Пасон бо нафарони сигоркаш сараввал суњбатњо ороста, баъдан ба табобати онњо шурўъ менамоянд. Аслан шахси сигоркаш бояд фаромўш насозад, ки зарари тамоку ба ашхоси дар гирду ат-

9

роф будааш низ мерасад. Аммо сигоркашии модарон, ки њамеша дар пањлўи фарзандон њастанд, ба онњо таъсири зиёди манфї мерасонад. Вобаста ба ин духтури беморињои занона Мавлуда Мирзоева чунин изњори назар кард: -Нафароне ки ба сигоркашї машѓул њастанд, зарари онро медонанд ва њамеша дар њарос њастанд, лекин бо вуљуди ин дар дасти онњо сигор дида мешавад. Махсусан, ба љавондухтарон гуфтаниям, ки аз таъсири сигор дар овони љавонї чоряки беморињои дилу рагњо ављ мегирад. Њатто як дона сигоре, ки дар як рўз истифода мекунанд, дарњол фишори хунро баланд мекунад ва миќдори холестиринро дар хун зиёд намуда, кори сохтори асабро халалдор месозад. Аз ин лињоз љавондухтаронро зарур аст, ки худро аз тамокукашї нигоњ доранд". Тавре аз суњбат бо табибон маълум шуд, сигоркашї занњоро ба безурётї низ оварда мерасонад ва ё атфоли онњо носолим ба дунё меояд.

Магар ба модарон писанд аст, ки фарзандонашон аз бўи зањролуди тамоку нафас гирифта ба воя расанд. Чаро онњо ояндаи тифлакони худро пурхатар месозанд? Занро олињаи њусну зебої меномем. Вале агар зан аз сигор истифода барад, рўз то рўз зебоию љавониро аз даст медињад, зеро сигоркашї на танњо ба саломатии зан зарар дорад, балки шакли зоњирии ўро низ таѓйир медињад, ўро зуд пир мекунад, ранги пўсти рўйи зан дигар мешавад. Табибон исбот кардаанд, ки сигоркашї ба кўтоњумрї низ оварда мерасонад ва 98 фоизи бемории саратон низ аз сигоркашї ба миён меояд. Сигоркашї ба шаъни модари тољик зебанда нест. Ў бояд андеша намояд, ки ин амал ба симои тољиконаи ў доѓ меорад.

Саёњати ШАРОФИДДИН, донишљўи ДДТ

Солњои охир косташавии ахлоќи љомеа, бахусус кўдакону наврасон, ки ояндаи њар кишвару миллатанд, дар ќатори дигар мушкилот боиси нигаронї гардидааст. Мушкилоти ба кўдакону наврасон вобаста, мушкилотест, ки сари он тамоми љомеаи љањонї сар ба гиребони андеша бурдаву бањри рафъ ва пешгирии оќибатњои нанговари он бояд чорањо андешанд. Сабабњои асосии ба тавсиб расидани Ќонуни ЉТ "Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд"- низ дар њамин аст. Њарчанд аз тавсиби ин санад ваќти муайян гузашту ањли љомеа онро хуб пазирої карданд ,вале дар рафтору кирдор ва одобу маърифати иддае аз насли наврас, дигаргунињое, ки хурсандиовар бошанд, мушоњида намегарданд. Оила ва муњити он аввалин мактабеанд, ки кўдак аз он зина ба зина одобу ахлоќ ва дарси зиндагї мегирад. Падару модар бояд бањри насли хеш устодони намунавї

давру замон машъалафрўзи љомеа шинохта шудаанд. Аз омўзгорони имрўза касе зиёд талаб намекунад, хавфи дар роњи хирадомўзии шогирдонашон шукрона, ки хавфе ба тану љонашон тањдид намекунад. Ягона чизе, ки аз љониби онњо таќозо мегардад, фаромўш насохтани номи баланди касбиашон мебошад. Мехостам, чун як узви љомеа ва шањрванди кишвари њуќуќбунёд дар мавриди таълиму тарбияи кўдакону наврасон якчанд пешнињод намоям: 1. Дар мактабњо, љамоатњои дењот, масљидњо ё дигар љойњое,ки барои кушодани мактабњои махсус муфиданд, аз тарафи МИМЊД-и ноњияњо, хусусан шуъбањои кор бо занон ва оила, намояндањои љамоатњои дењот, муаллимон, кормандони маќомотњои њифзи њуќуќ, аз љумла нозирони минтаќавї ва рўњониён марказњои масъулиятшиносии волидайн ташкил гарданд ва волидайнро моње ду маротиба ба таълими махсус фаро гиранд.

бошанд. Вале фазои оилавие, ки љангу љидол, хушунат, дашному тањќири якдигар роиљ аст, чї гуна имкон дорад, ки фарзанди солењро тарбия карда ба камол расонанд?! Аслан дар бисёр оилањо падарони мо тарбияи фарзандонро пурра бар дўши занмодар бор карда ,вазифаи худ танњо таъмини шароити моддию маишии оиларо медонанд. Аммо барои таълиму тарбияи фарзандони имрўза зўру бозўи зан кифоягї намекунад, зеро ахлоќу одоби насли наврас имрўз то андозае чањорчўбаи њамидагиро убур кардааст. Бо ин нигоштањо гуфтанї нестам ,ки падарон аз зўру бозўи хеш истифода бурда, фарзандонро мавриди лату кўб ќарор дињанд. Вале фарзандон хоњ - нохоњ аз сиёсати падар чашмашон каме њам бошад, метарсад. Албатта, оилањои хубу фарзандони нек кам нестанд, лекин агар ањвол чунин идома ёбад, шубњае нест, ки њамон фарзандони ноќобил имкони ба фарзандони солењ расондани таъсири манфиро доранд. Бархе аз устодон мегўянд, ки "маоши ночиз мегирему волидайн бояд аз мо миннатдор бошанд, ки ба фарзандонашон дарс медињем ". Шояд онњо то љое њам њаќ бошанд, лекин... Барои таъмини ояндаи дурахшон, ки бевосита аз кўдакону наврасон вобастагї дорад, ягон узру сабаб пазируфта намешавад, хоса аз муаллимон, ки дар њама

2. Соњаи маорифи кишвар дар таълиму тарбияи кўдакону наврасон бештар масъулият њис карда, уњдадорињои муаллимон дар ин самт пурра зери назорати вазорат ќарор дода шавад . Робитаи волидайну муаллимон тавре ба роњ монда шавад, ки ягон монеа ба вуљуд наояд. Дар ин самт алоќаи телефонии тарафайн-волидайну устодон низ аз манфиат холї нест. 3. Кори нозирони минтаќавї тањти назорати ќатъї ќарор гирад. Назорати кўдакону наврасоне, ки њамарўза дар кўчаву бозорњо, компютерхонањову назди дарњои мардум дар ваќти мактабхониву баъд аз соати 19-бегоњ ,ки ба оворагардї, талбандагї ва бадахлоќї машѓуланд, аз тарафи нозирони минтаќавї пурзўр гардида чунин наврасон боздошт, волидайнашон ба огоњї ва љарима кашида шуда, дар сурати такрори амалњои номатлуб ба онњо љазои мањрум гардондан аз њуќуќњои волидайнї пешбинї гардад. 4.Барои таълиму тарбияи кўдакону наврасон тамоми љомеа бетарафї зоњир накарда , масъулият њис намоянд. Дар фароварди андешањоям зикр кардан мехоњам, ки ман бо бархўрд кардан ба ин мавзўъ, ба касе кор омўхтани нестам ва ба иззати нафси касе њам расидан намехоњам. Маќсад аз нигоштањоям љалб намудани таваљљўњи љомеа ба масъалаи мубрами рўз аст. Наргиси МУРОДАЛЇ


8

Минбари халќ 6 июни соли 2013 №23 (898)

Њамарўза дањњо нафар аз сокинони шањри Кўлоб чї дар суњбатњои сарироњї ва чї дар мурољиатњои расмии худ ба њукумати шањр бўњтонњо дар телевизиони "К+" алайњи зиндагии шахсии сарвари давлати Тољикистон Љаноби Олї Эмомалї Рањмон, ба намоиш гузошташударо шадидан мањкум мекунанд. Аз хурд то бузург њама дарк кардаанд, ки њадафи он тоифаи муѓризу бадхоњ ба љуз барњам задани сулњу салоњ дар кишвар чизеи дигар нест. Сокинони Кўлобшањр, ки замоне бањри пойдории сулњу салоњ дар кишвар дар пањлўи Президенти мамлакат истода, якљо бо ў љонбозињо кардаанд, дигар ба касе иљоза нахоњанд дод, ки дигарбора ин осоиштагиро барњам зананд.

Сокинони Кўлоб бўњтони «К+»-ро мањкум мекунанд Бесабаб нест, ки буњтонномаи телевизиони "К+" баъди Паёми Президенти мамлакат Эмомалї Рањмон рўйи кор омад. Муњтавои Паём собит сохт, ки ин кишвар то кадом андоза аз лињози иќтисодї, иљтимої ва фарњангї пеш рафтааст. Онњо гумон карда буданд, ки Тољикистон баъди дидани ин њама хисороти азими љанги шањрвандї дигар бар пой нахоњад бархост. Интизор буданд, ки ин миллат бо ин њама шикаст дигар ташаккул нахоњад ёфт, аммо чун диданд, ки дар муддати кўтоњтарин оќибатњои љанги шањрвандї бартараф шуданд ва кишвар дигарбора бар пой бархост, сахт дар шигифт афтоданд. Касе чашмдор набуд, ки ин кишвари аз лињози љуѓрофї кўчак ба ин зудї хољагии дарњамшикастаи худро барќарор созад. Чун нек назар афканї ба ягон мамлакати дигар муяссар нагашта буд, ки дар ин фурсат ва ин муњлати кўтоњ ба ин бузургї нерўгоњњо созад, шоњроњњои ба меъёрњои байналмилалї љавобгў бунёд намояд. Замоне Шўравии абарќудрат бо зањмати 15 љумњурии бародар, барои кандани њамагї як наќби нерўгоњи Норак камаш 6 сол зањмат кашида буд. Бубинед, ки наќбњои њаётан муњими тољик бузургтар аз наќбњои Нораканд, аммо дар муддати камтар аз 2 сол сохта ба истифода дода мешаванд. Ин дар њолест, ки сатњи зиндагии мардум њамвора дар њоли болоравї ќарор дорад. Њамаи ин аз баракати сулњу салоњ дар кишвар ва хирадмандию кордонии Президенти мамлакат ва мардуми ќавииродаи ориёитабори тољик даст додааст.

Парлумон Дар љаласаи навбатии Маљлиси намояндагон, ки 29 май баргузор гардид,ба якчанд санадњои меъёрии њуќуќї таѓйиру иловањо ворид карда шуданд. Нахуст узви кумита оид ба энергетика, саноат, сохтмон ва коммуникатсия Шодї Шабдолов маќсад аз тањия ва пешнињоди лоињаи Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи энергетика"-ро натиљаи ноил шудан ба мутобиќсозии санадњои меъёрии њуќуќї ва аз байн бурдани мухолифати байни онњо ќаламдод намуд. Дар љаласа њамчунин ворид намудани таѓйиру иловањо ба "Кодекси љиноятии Љумњурии Тољикистон", "Дар бораи муќовимат ба ќонунигардонии (расмикунонии) даромадњои бо роњи

Кас намедонад, он сиёњдилон барои ташкили нооромии дигар дар љомеаи мо боз ба чї дасисањо даст хоњанд зад. Дар њар сурат миллати тољик њушёрии сиёсиро аз даст нахоњад дод ва бањри пойдории сулњу салоњ дар пањлўи Президенти мамлакат хоњад истод. Он тўдаи бадхоњ тўли 22 соли истиќлолият дар камингоњи президенти мамлакати мо истода, љурм љустанд. Аммо дар нињоди ў ба љуз муваффаќият ва самимият ба мардуми диёр, ангезаи бузурги пойдории мамлакат чизе дигар пайдо накарда, тавассути дахолат ба зиндагии шахсии ў даст ба тањќираш зада истодаанд. Ин дар њоле ки тањќири Президенттањќири миллат аст. Аммо ин миллат дигар ба ин дасисањо дода нахоњад шуд, чунки бо нархи нињоят гарон истиќлолият ва зиндагии хуш ба даст овардаанд. Онро њатман боз бо нархи љон њимоят хоњанд кард. Бадхоњони миллат барои ноором сохтани љомеаи мо ин бор њам аз усули кўњнашудаашон кор гирифтанд. Њамин тўда буд, ки замоне бо њамин роњ,

яъне тањќири Президент тухми низоъ дар байни мардум кошта буданд. Ба хотир оред - аввали солњои навадумро. Аз тањќири Президент Ќањњор Мањкамов то истеъфои иљбории президент Рањмон Набиев чї дасисаву найрангњо барпо карданд, то мардумро ба вартаи љангу хунрезї кашанд. Мутаассифона, он замон ба маќсади нопоки худ расиданд. Камаш 150 000 сокинони љумњурї ќурбони дасисаи он бадхоњон гаштанд. Ин дарсест бисёр мудњиш ва кўњнанашуда ва љойи захмњои он то њанўз дар бадани ањли љомеа боќист. Ин бор миллати азияткашидаи тољик, ки њамакнун Ватани азизашро обод кардааст, бар пой бархоста, њељ гоњ ба дасисањои бадкешони давр гирифтор намегардад. Сокинони шањри Кўлоб њамвора дар пањлўи Президенти кишвар буданд ва боќї мемонанд. Њама гуна иѓвову дасисаи хоинони миллатро, ки дар навбати худ луъбатаки дасти дигарон гаштаанд, шадидан мањкум мекунанд. Сокинони Кўлобшањри бостонї бо сарварии раиси њукумати шањр Абдуѓаффор Рањмонов, бањри амалї гаштани дастуру супоришњои Њукумати мамлакат, пешвои тољикони дунё Љаноби Олї Эмомалї Рањмон, софдилона зањмат хоњанд кашид. Сиёсати инсонпарваронаи Президенти мамлакатро дастгирї карда, бањри пойдор мондани сулњу салоњ дар кишвар сина сипар хоњанд кард. Зињї миллат, давлат ва Президенти Тољикистон!

Мењринисо РАЊИМОВА, раиси љамъияти Матлуботи шањри Кўлоб

Андоз - баќои давлат

ЌАРЗДОРИИ «ПОЙТАХТ» ДАР СУД ИСБОТИ ХУДРО ЁФТ Дар њама давру замон давлати соњибистиќлолро бе низоми андозбандї ва љамъоварии он тасаввур кардан ѓайриимкон аст. Дар давраи соњибистиќлолии кишвар аз љониби давлату њукумат бањри соддагардонии низоми андозбандї ва дастгирии соњибкории хурду миёна чорањои зарурї андешида мешавад, аммо дар љомеаи имрўза њастанд соњибкороне, ки нисбати ѓамхорињои давлату њукумат чашм пўшида, уњдадорињои андозии худро иљро намекунанд ва маблаѓи андозро сари ваќт ба буљаи давлат пардохт наменамоянд. Аз ин рў, бањсњои андозї то

ба судњои иќтисодї омада, вобаста ба он санадњои судии дахлдор ќабул карда мешаванд. Чунончи Прокурори шањри Душанбе ба манфиати нозироти андози ноњияи Синои шањри Душанбе бо љавобгарии ЉДММ "Пойтахт" дар бораи рўёнидани маблаѓи ќарзи андоз ба миќдори 1 610 872 (як миллиону шашсаду дањ њазору њашсаду њафтоду ду) сомонї бо аризаи даъвогї ба суд мурољиат намуд. Прокуратураи шањр иљрои ќонунгузории андозро дар фаъолияти ЉДММ "Пойтахт" мавриди санљиш ќарор дода, муайян кардааст, ки ЉДММ "Пойтахт" аз санаи 17 апрели соли 2012 дар назди буљет аз њисоби андозњо ба маблаѓи 1 610 872 сомонї ќарздор мебошад. Барои пардохт намудани

БА ЧАНД САНАД ТАЃЙИРУ ИЛОВАЊО ВОРИД ГАРДИДАНД љиноят бадастоварда ва маблаѓгузории терроризм", "Дар бораи нотариати давлатї", Кодекси мурофиавии љиноятии Љумњурии Тољикистон, "Дар бораи таъмини амнияти санитарию эпидемиологии ањолї" ва "Дар бораи роњњои автомобилгард ва фаъолияти роњдорї" мавриди муњокимаи вакилон ќарор гирифтанд. Раиси Бонки миллии Тољикистон Абдуљаббор Ширинов, вакилон Насрулло Мањмудов ва Турахон Самадов маќсад аз ворид намудани таѓйиру иловањо ба "Кодекси љиноятии Љумњурии Тољикистон", лоињањои ќонунњои Љумњурии Тољикистон "Дар бораи муќовимат ба ќонунигардонии (расмикунонии) даромадњои бо роњи љиноят бадастоварда ва маблаѓгузории терро-

ризм", "Дар бораи нотариати давлатї"-ро шарњу тавзењ дода, изњор доштанд, ки лоињаи ин ќонунњо љињати иљрои тавсияњои Гурўњи татбиќи чорањои молиявии муќовимат ба софкории пул ва "Наќшаи чорабинињо ба мутобиќгардонии ќонунгузории Љумњурии Тољикистон ба тавсияњои гурўњи мазкур" тањия карда шудааст. Вакилони Маљлиси намояндагон лоињаи Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Оид ба ворид намудани таѓйирот ба Кодекси мурофиавии љиноятии Љумњурии Тољикистон" - ро пас аз шарњу тафсири вакил Насрулло Мањмудов ќабул намуданд. Лоињаи санад "Оид ба ворид намудани таѓйирот ба Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бо-

раи таъмини амнияти санитарию эпидемиологии ањолї"-ро иљрокунандаи сардори Хадамоти назорати давлатии санитарию эпидемиологии Љумњурии Тољикистон Холмањмад Назаров ва ваклил Мањмадамин Њисориев тавзењ доданд. Зикр шуд, ки маќсади асосии пешнињоди лоињаи ин ќонун ба танзим даровардани фаъолияти шахсони мансабдори хадамоти санитарию эпидемиологї њангоми ба вазифа таъин ва аз вазифа озод намудани роњбарони сохторњои мањаллии маќомоти марказии њокимияти иљроия ва мутобиќ намудани он ба санадњои меъёрии њуќуќии Љумњурии Тољикистон мебошад. Раиси Кумитаи Маљлиси намояндагон оид ба энергетика,

маблаѓи ќарзи андоз љавобгар ЉДММ "Пойтахт" ба тариќи хаттї огоњ гардида, ѓайр аз ин, бо ќарорњои маќомоти андоз якчанд маротиба аз суратњисобњои бонкии љавобгар маблаѓи ќа��зи андоз рўёнида шудааст. Новобаста ба ин, љавобгар ЉДММ "Пойтахт" маблаѓи ќарзи андозро пардохт накардааст. Бинобар ин, аз суд хоњиш кардааст, ки аз љавобгар ЉДММ "Пойтахт" маблаѓи ќарзи андоз ба миќдори 1 610 872 сомонї ба фоидаи давлат рўёнида шавад. Бо дарназардошти њолатњои дар боло овардашуда, суд ба хулоса омад, ки андоз пардохти

њатмї ба буљаи давлат буда, бояд аз љониби андозсупоранда пардохт шавад. Аз ин рў, суд рўёнидани маблаѓи ќарзии андозро дар њаљми 1 160 872 сомонї аз њисоби љавобгар ЉДММ "Пойтахт" ба фоидаи давлат лозим донист. Дар нињоят далелњо дар маљлиси суди иќтисодї мавриди тањлил ва санљиш ќарор дода шуда, суд ќарздории ЉДММ "Пойтахт"ро дар назди буљети давлат исбот намуда, барои аз љавобгар ЉДММ "Пойтахт" ба фоидаи давлат маблаѓи ќарзи андоз ба миќдори 1 160 872 (як миллиону яксаду шаст њазору њаштсаду њафтоду ду) сомонї рўёниданро њукм кард.

А. ШАРБАТОВ судяи Суди иќтисодии шањри Душанбе саноат, сохтмон ва коммуникатсия Амир Катаев лоињаи ќонун "Оид ба ворид намудуни таѓйирот ба Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи роњњои автомобилгард ва фаъолияти роњдорї"-ро ба баррасии вакилон пешнињод намуд. Таъкид гардид, ки лоињаи ќонуни зикргардида, бо маќсади ба дигар санадњои ќонунгузорї мувофиќ намудани меъёрњои Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи роњњои автомобилгард ва фаъолияти роњдорї", инчунин ба танзим даровардани тартиб ва асосњои ба вазифа таъин ва аз вазифа озод намудани роњбарони идора ва корхонањои соњаи наќлиёт ва роњдорї дар мањалњо мебошад. Санади номбурда пас аз баррасї аз љониби вакилон пазируфта шуд. Аз рўи масъалањои баррасишуда аз љониби вакилон ќарорњои дахлдор ќабул гардид.

Маъруфи БОБОРАЉАБ, хабарнигори парлумонии "МХ"


7

Минбари халќ 6 июни соли 2013 №23 (898)

бу манфї чун: экстремизм, радикализм ва терроризм дар љомеањои исломї ва даъват ба иттињоди олами ислом барои баланд бардоштани эътибори ислом љойи намоёнро ишѓол кардааст. Аз љумла, 23 октябри соли 2006 дар Паёми табрикї ба муносибати иди Фитр Президент мефармояд: "Дини мубини ислом дар зоти худ њамчун як дини барњаќ ва маърифату ахлоќ шинохта шудааст, ки бо љавњари адолату башардўстї, сулњпарварї ва ойини покиву озодагї ва накўхоњї сарчашмаи эътиќод, имон ва рањоиш мебошад". Њамчунин 7 декабри соли 2005 дар иљлосияи Конфронси Исломї дар Маккаи мукаррама аз он минбари баланди исломї Президенти мо чунин изњор кард: "Шумо хуб медонед, ки тамаддуни исломї дар рушди тамаддуни умумибашарї бо фарњанг, илму маърифат ва фалсафаи олии худ наќши дурахшон дорад. Вале имрўз низоми љањон дигаргун шудааст ва мо бояд бо такя ба суннатњои ниёгони худ њамќадами замони муосир бошем. Љињати тавфиќ ёфтан ба талаботи замон арзишњои бузурги гуманистии дини исломро ба манфиати пеш-

НАЌШИ ЭМОМАЛЇ РАЊМОН ДАР ПИЁДАСОЗИИ МОДЕЛИ НАВИ ДАВЛАТИ ДУНЯВЇ Эътирофи наќши бунёдии ислом њамчун яке аз аслпояњои фарњангу тамаддунсози миллї ва кўшиш дар роњи таќвият бахшидан ба он Эътирофи наќши бунёдии ислом њамчун яке аз аслпояњои фарњанги миллии тољикон ва сањми арзандаи таърихии тамаддуни исломї дар тамаддуни љањонї ва бузургдошти амалии он аз тариќи пайињам баргузор намудани маъракањои таљлилии пешвоёни фарњангу дин, чун таљлили соли Имоми Аъзам-пешвои мазњаби њанафия ва уламои маъруфи миллат ва ислом чун: Абўњомид Муњаммад Ѓаззолї, Сайид Алии Њамадонї, Њаким Носири Хусрав, Мавлоно Љалолуддини Балхї ва бисёри дигарон. Президент њанўз 26 июни соли 2002 зимни суханронї ба муносибати 5-солагии ба имзо расидани Созишномаи умумии истиќрори сулњ ва ризояти миллї фармудааст: "Фаромўш набояд кард, ки ислом як сарчашмаи мусаффои афкору ахлоќ аст ва аз пайвастани дин бо сиёсат љанбаи баланди сулњпарварона ва инсондўстонаи он коста мегардад". Њамчунин дар табрикот ба муносибати фаро расидани моњи Шарифи Рамазон мефармояд: "Ислом зербинои маънавї ва фарњангии миллати куњанбуёд, тамаддунсоз ва сулњпарвари мост". Зимни эътирофи наќши зербинои маънавї доштани ислом барои миллати мо, Президент аз он сањме, ки тољикон дар ташаккулу такомули таммаддуни исломї доштанд, ёдовар мешавад ва меафзояд: "Тамаддуни ислом дар таърихи деринаи миллати мо бо асолати фарњангї, анъанањои башардўстона ва моњиятан инсонпарварона ѓаниву рангин шуда, чун як дини маърифату ахлоќ ва поку покманиш ташаккул ва густариш ёфтааст". Бо вуљуди аз давлат људо будани иттињодияњои динї ва кори хусусї будани таълимоту маорифи динї, аз хусусияти дунявияти давлати мо бармеояд, ки давлат нисбат ба шууру маорифи динии шањрвандони худ бетараф буда наметавонад. Њама бадбахтињо дар асари камсаводию бесаводии афрод сар мезанад, сарфи назар аз диндор будан ё набудани шањрванд. Ин аст, ки Президенти кишвар низ ба ин кор бетараф нест ва дар бузургдошти 1310 солагии Имоми Аъзам соли 2009 мефармояд: "Њангоми сафар ба кишварњои исломї, бахусус Љумњурии Мисри Араб дар љараёни мулоќот бо шахсиятњои маъруфи сиёсиву илмї, инчунин донишљўёни тољики Донишгоњи маъруфи ал-Азњар онњо аз са-

тњи малакаву биниши ходимони дин, низоми таълимоти динї ва барномањои таълимї дар мадрасаву мактабњои динии кишвари мо изњори нигаронї карданд ва ислоњи онро таќозо намуданд. Воќеан зиёда аз 90 фоизи пешвоён ва ходимони дини кишварамон маълумоти олї ё миёнаи динї ва дунявї надоранд, аксарияти онњо дар њар гўшаву канор дар назди домуллоњо сабаќи динї гирифтаанд. Таълиму тањсилоти динї дар кишвари мо комилан ихтиёрї буда, љузъи њуќуќу озодињои шањрвандон ва дар маљмўъ озодии эътиќоду виљдонро ташкил мекунад. Њарчанд ки тибќи ќонун мактабу мадрасањои динї аз давлат људо буда, мустаќилона фаъолият мекунанд, вале мо нисбат ба таќдири њазорон нафар љавонони наврасе, ки дар донишгоњи исломї ва беш аз бист мадрасањои миёна тањсил менамоянд, бетараф буда наметавонем. Бинобар ин зарур мешуморам, ки минбаъд таъминоти Донишгоњи исломии Тољикистон аз њисоби буљети давлатї маблаѓгузорї шавад ва тањсил дар ин муассисаи олї ба меъёрњои муосири таълим мутобиќ гардонида шуда, дар баробари таълими аркон ва ањкоми дини ислом, њамчунин омўзиши фанњои забон ва адабиёти тољик, таърихи халќи тољик, технологияи муосири иттилоотї, фалсафа, мантиќ, фарњангшиносї ва забонњои хориљї ба роњ монда шавад". Аз ин љост, ки яке аз муњимтарин хусусияти дунявият дар кишвари мо бе тараф набудани давлат ба таќдири маорифи динї ва чигунагии шуури динї аст. Давлат њатто таъмини эњтиёљоти Донишгоњи исломиро ба уњдаи худ гирифтааст. Иќдом ба бунёди Маркази исломшиносї намуда, ба чигунагии таълими динии хориљ аз кишвар таваљљуњ дорад. Дифоъ аз дини мубини ислом ва муќаддасоти он Рисолањои сиёсии суннатии исломї дар баробари њифзи давлату кишвар, њифзи динро низ аз вазифањои аввалиндараљаи кишвари исломї донистаанд. Машрўъияти низоми дунявии мо, талошњои доимї ва пайгирии Президенти кишвар далолат бар он мекунад, ки њељ гоњ ин вазифаю масъулият аз мадди назари эшон дур наафтодааст. Дар аксари суханронињо ва маќолањои Президент дифоъ аз исломи поку беолоиш, ифтихор аз тамаддуни исломї ва даъват ба њифзи ислом аз он падидањои номатлу-

рафт ва инкишофи кишварњои исломї истифода намоем". Бо зикри нуфуси мусулмонон дар оѓози ќарни XXI, ки ба як миллиарду сесад миллион нафар мерасад, Президент меафзояд: "аксари кишварњои мусулмонї имрўз дар љањон њамчун давлатњои рў ба инкишоф арзёбї мегарданд", зимнан бо таассуф меафзояд: "њоло аќидаи барѓалате дар афкори љомеаи љањонї талќин карда мешавад, ки гўё сарчашмаи аќибмондагї ва ќашшоќии мусулмонон дар дини мубини ислом бошад. Вале афроди огоњ ва соњибназари љањон хуб медонанд, ки чунин гумон комилан ботил аст". Сипас, бо ёдоварии наќши таърихии мусалмонон, дар тамаддуни башар, ки "таќрибан 300- сол амалан сарнавишти минтаќањои пешрафта ва стратегии љањонро муайян карданд ва минбаъд низ нерўи бонуфузи сиёсї, иќтисодї, фарњангї ва маънавии љањон буданд" таъкид ба беназирию бесобиќагии тамаддуни исломї мекунад. Бо тањќиќи љолиб сабаби ин њама шукўњи тамаддуни исломиро дар он рўзгор чунин арзёбї мекунад: "Зеро дар тамаддуни исломї фарњанги иљтимоии њамкорї, њамбастагї ва дўстї ташаккул ёфта, ба сатњи баланд расида буд. Аз баракати он на фаќат мусулмонон дар фазои вањдату созандагї зиндагї мекарданд, балки яњудиён, масењиён, зардуштиён, буддоиён асолати таърихї, динї ва милливу ќавмии худро њифз карда, фаъолияти густурдаи иљтимої доштанд. Зеро фарњанги исломї моњиятан ва хислатан инсондўстона ва инсонгароёна аст". 14 марти соли 2008 дар љамъомади Созмони Конфронси Исломї Президент боз аз минбари баланд мефармояд: "Мо имрўз созгории возењи манфиатњои миллии давлатњои алоњидаи мусулмонї ва манфиатњои умумии мусулмононро мебинем, ки онњо аз пешрафти њаќиќї ва њамагонї, камоли фарњангї ва маънавї иборатанд. Дар шароити афзоиши раќобат ва зиддиятњо, муборизаи марказњои ташаккулёбандаи ќудрат ва давлатњои бузург барои дастёбї ба захирањои њаётї ва стратегї, пешгирии талошњои дахолат ба корњои дохилии давлатњои мустаќил ва бологирии тамоюлоти дигари нигаронкунанда, мо бояд огоњона, санљида ва масъулона амал намоем ва ба сатњи нави њамбастагии исломї ноил шавем...

(давом дорад) Шерзот АБДУЛЛОЗОДА

Андеша

АЗ ПРЕЗИДЕНТИ ХУД ИФТИХОР ДОРЕМ - Мо, кулли љавонони ноњияи Шањристон аз мулоќоти Президенти кишвар Эмомалї Рањмон рўњбаланд гашта, бо тамоми ќувваи доштаамон сиёсати хирадмандонаи роњбарамонро бе чуну чаро дастгирї намуда, оиди дар амал татбиќ намудани дастуру супоришњои Сарвари давлатамон кўшиш ба харљ медињем. -Ман коргузори Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар ноњияи Шањристон, њамзамон, аъзои бахши ТЉЉ "Созандагони Ватан" фахр аз он дорам, ки дар мулоќоти Љаноби Олї иштирок намуда, аз суханронии рањнамунсози ин марди бузург болу пар гирифтам. Мо љавонон, фахр аз он дорем, ки чунин Президент дорем! Љавонон бояд њамеша аз пайи донишомўзї, такопўй ва ихтироъкорињо бошанд, зеро Сарвари давлатамон ба мо љавонон мудом ѓамхорињо зоњир менамоянд. Квота барои донишгоњњо, стипендияњо, дилсўзињо нисбати љавонони ятим ва якчанд дастгирињо аз тарафи њукумату давлат аз зумраи онњо мебошанд. Танњо мо барои гул гул шукуфтани Ватани азизамон бояд сањми арзанда гузорем ва сазовори боварии Раиси њизбамон кору пайкор намоем. Агар падару модарон барои хондану касб омўхтани фарзандон шароит фароњам наоранд, пас онњо дар оянда ба кї мубаддал мешаванд? Кї кафил шуда метавонад, ки онњо ба њар гуна њизбу њаракатњои ѓайридавлатї њамроњ намешаванд? Ќонун дар бораи "Масъулияти падару модар дар тарбияи фарзанд" њар як падару модарро водор месозад, ки нисбати фарзандони худ бетафовут набошанд. Ба он шахсоне, ки барои иштироки ман дар чунин мулоќоти таърихї мусоидат намуданд, миннатдории худро изњор менамоям ва ваъда медињам, ки барои тарѓибу ташвиќи сиёсати хирадмандонаи Раиси њизбамон ва супоришњои бевоситаи масъулини ТЉЉ "Созандагони Ватан" минбаъд низ бо тамоми њастї љањду талош меварзам.

Зулола БОЗОРОВА, н. Шањристон


6

БАРРАСИИ ПАЁМ-2013

ПАЁМ БАШОРАТЕСТ

Ба наздикї тањти сарпарастии раиси кумиљроияи ЊХДТ дар ноњияи Роштќалъа дастаи тарѓиботї таъсис дода шуд, ки дар њайати он нафарони шинохтаи ноњия, аъзои кумиљроияи ЊХДТ Атохўља Асенов, Зўњро Муллоњикматова ва Шодибек Атобеков шомил буданд. Гурўњи тарѓиботї фаъолияти хешро аз дењкадаи Хабоси љамоати дењоти Ќурбоншоњ Гадоалиев оѓоз намуд. Имрўз чун дар дигар гўшаю канори љумњурї дар ВМКБ низ њизбу созмонњои гуногун фаъолият доранд. Ба хотири тарѓиби барномањои хеш ва бо ин васила ба худ љалб намудани мардум, байни омма пайдо кардани мањбубият вохўрињову аксияњо ва љаласоту семинару чорабинињои фарњангиро рўи кор меоранд. Аммо рости гап, дар чорабинињое, ки бо ширкати намояндагони ЊХДТ дар шањр ё дењоти ноњияи ВМКБ рўи кор меоянд, мардуми зиёде ширкат меварзанд. Ин бешак шањодати шўњрати ин њизб дар байни мардум мебошад. Шодибек Атобеков бењбуд ёфтани рўзгори мењнаткашонро бо чунин далелњои Паём собит намуд. Ќайд кард, ки ба таъсири манфии буњрони молию иќтисодии љањон ва мушкилоти алоњида нигоњ накарда, Њукумат тавонист, ки сатњи зиндагонии мардумро дар 7 соли охир боло бардорад. Дар ин давра даромади пулии ањолї 4, 2 баробар, њаљми пасандозњо чоруним ва маоши миёнаи воќеии як корманд панљуним баробар афзоиш ёфт, дар њоле ки соли 2001 музди мењнати муаллим моње 7 сомонї, духтур 5 сомонї, кормандони фарњангу иљтимої 8 сомонї ва илм 27 сомонї буд. Дар бораи пасандози маблаѓ дар бонкњо бошад, нафаре намеандешид. Ваќте Шодибек ин суханонро вирди забон меовард, дар толор ончунон оромие њукмфармо буд, ки тавре мегўянд, пашша пар намезад. - Бале, њамин тавр, - гуфт Шодибек Атобеков. Мебинам, ки ин раќамњо Шуморо ба андеша водор намуданд. Дар асл њам њамин тавр аст, зеро аз он рўз њамагї 11 сол гузашт ва агар он ваќт маоши муаллим 7 сомонї буд, имрўз директорони макотиб то 1000 ва омўзгорон то 700 сомонї маош мегиранд, яъне беш аз 100 баробар маош боло рафт, ин дар њолест, ки дар бунёди нерўгоњи асосии кишвар - Роѓун иддае аз њамсоякишварњо мушкилот эљод карданд. Агар садди роњи бунёди нерўгоњи Роѓун мушкилот эљод намешуд, њоло дањњо коргоњњои азими мављуда ба кор медаромаданду ќисмати зиёдтаре сохта мешуданд. Вохўрии гурўњ дар љамоати дењоти Барвоз низ љолиб буд. Мудири шуъбаи иљтимоию фарњангии даст-

Раиси Кумитаи иљроияи Њизби Халќии Демократии Тољикистон дар ноњияи Њисор Абдуѓанї Абдурањимов дар назди њозирин аз Паёми навбатии Президенти Љумњурии Тољикистон Љаноби Олї Эмомалї Рањмон ба Маљлиси Олии Љу мњ у рии Тољикистон ёдовар шуда, чанде аз бандњои онро шарњ дод ва ќайд кард, ки имрўзњо чунин љамъомадњо дар њамаи љамоатњои шањраку дењот ва корхонаю муассисањои ноњия гузашта истодаанд. А. Абдурањимов афзуд, ки дар Паёми Сардори давлат, аз љумла дар бораи баланд бардоштани сатњи зиндагии мардум таъкид шудааст: "Дар соли 2012 музди мењнати кормандони муассисањои иљтимої, аз љумла маоши кормандони муассисањои томактабї, муассисањои тањсилоти умумї, хона - интернатњо барои пиронсолону кўдакони маъюб зиёда аз 60 фоиз, соњаи тандурустї 40, илм ва фарњанг 30, инчунин стипендия 50 фоиз зиёд карда шуд.

АЗ ФАРДОИ ДУРАХШОН

Имрўзњо фаъолияти комиљроияи бахши вилоят, шањриву навоњии ЊХДТ дар ВМКБ асосан ба тарѓиби Паёми Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон ба Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон дар бораи самтњои асосии сиёсати дохилї ва хориљии Љумњурии Тољикистон равона гардидааст. Ва ин бењуда нест, зеро Паёми имсолаи Президент хеле пурмуњтаво буда, боварии мардумро ба фардои кишвар ќавитар мегардонад. Бо далелњо собит гардидааст, ки роњи пешгирифтаи Њукумати љумњурї дар боби рушди иќтисодиёт, бењбудї бахшидан ба рўзгори мењнаткашон, ободонию бунёдкорї, сиёсати дохилию бурунмарзї дурандешонаву ба хотири фардои дурахшони халќу мењан роњандозї гардидааст. гоњи раиси ноњия Атохўља Асенов асосан аз боби ѓамхории Њукумат дар баланд бардоштани сатњи зиндагонии мардум, ободонию бунёдкорињо сухан ронд. Ў ќайд кард, ки ноњияи Роштќалъаро, ки ибтидои солњои 60-уми ќарни гузашта барњам дода, шомили ноњияи Шуѓнон гардонида буданд, танњо соли 1992, ки хеле харобу валангор буд, аз нав ташкил доданд. Аммо бо ѓамхории Њукумати љумњурї танњо дар 5-6 соли охир дар њудуди ноњия биноњои 9 мактаби миёна, 26 бунгоњи тиббии замонавї, Содиротбонку Агроинвестбонк, 20 пули мошинагард, варзишгоњи барњавои замонавї ва ѓайра бунёд гашта, ба 45 дења хатти оби нўшокї кашида шуд. Дар дењаи Вездара нерўгоњи хурди барќиро бунёд намуданд. Аз љониби Президенти кишвар беш аз 20 трактори шудгоркунанда ва автобусњои мусофиркаш ба ноњия таќдим карда шуданд. Соли љорї дар ноњия бунёди нерўгоњи барќии "Себзор" оѓоз мегардад, ки иќтидораш, беш аз 1000 кВт аст. Дар љамоати дењоти "Ќурбоншоњ Гадоалиев" бунёди ќасри фарњанг ва дар километри 45-уми роњи ХоруѓЉавшангоз пули пуриќтидори мошинагард дар арафаи анљомёбист. Њамзамон соли љорї дар дењоти ноњия бунёди биноњои макотибу муассисоти фарњангу тандурустї оѓоз гардид. Ба хотири ба сатњи љањонї баробар кардани роњи асосии мошинагарди ноњия таъмири он оѓоз гардид. Мавсуф ќайд кард, ки Паёми Президенти кишвар мужда аз фардои дурахшони кишвар аст. Зў њро Муллоњикматова дар љамоати дењоти Сежд суханонашро бо иќтибос аз Паёми Президенти кишвар ба Маљлиси Олї оварда, афзуд: "Њоло дар назди љавонон масъалањое ќарор доранд, ки дар замони љањонишавї дарку њалли онњо аз љавонони мо дониши амиќ, љањонби-

нии замонавї ва муњимтар аз њама, њисси баланди миллї, худогоњиву худшиносї ва самимона дўст доштани Ватанро талаб менамояд". Муллоњикматова таъкид намуд, ки љавонон фардои љомеаанд, аз ин лињоз онњо бояд нафарони босавод, мутахассисони варзида, сиёсатмадорони комил бошанд. Ѓояи ватандўстї асоситарин нерўи онњо бошад. Зўњро Муллоњикматова бо мисолњо шарњ дод, ки дар ноњия дар даъвати бањории имсола ќариб аксарияти љавонон ба комиссариатњои њарбї ихтиёран омада, хоњиш намуданд, ки онњоро ба хотири хизмат ба Ватан ба љузъу томњои Артиши миллї шомил гардонанд. - Мо, албатта, бо чунин љавонони мињанпараст фахр мекунем, - гуфт Муллоњикматова. Њамзамон њастанд, љавононе, ки теъдодашон хеле кам бошад њам, аз хизмати Ватан-модар саркашї мекунанд. Ва ба номи љавонони бонангу номус доѓ меоранд, зеро њифзи давлату мамлакат ва марзу буми кишвар пеш аз њама бар зиммаи љавонон вогузор аст. Мавсуф дар охир дар боби њифзи расму оинњои ниёгонамон њарф зада, таъкид намуд, ки либосњои аврупої шояд шинам бошанд, аммо либоси миллии тољикї хеле зебост. Занону духтаронамон дар куртањои атлас чун дар ќабои гул менамоянд, аммо њазор афсўс, иддае, ки тарбияи хонаводагиашон суст буда, аз њувияти миллї огоњї надоранд, либосњои аврупоиро он тавре мепўшанд, ки берун аз ахлоќи њамидаи шарќист. Зиндагї аз наслњои љавон маърифату саводи баланду дониши амиќ, ба таври комил донистани техникаву технологияи љадидро таќозо дорад. Ба илмњои даќиќ бояд бештар рўй овард ва таъриху фарњангу забони давлатиро бояд чуќуртар омўхт.

Лутфишоњи ДОДО

Минбари халќ 6 июни соли 2013 №23 (898)

Президенти кишвар Эмомалї Рањмон дар мулоќот бо намояндагони фаъоли занони Тољикистон, ки бахшида ба Рўзи модарон сурат гирифта буд ва њамчунин зимни ирсоли Паёми навбатии худ ба Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон бори дигар масъулияти мо-модаронро дар таълиму тарбияи фарзандон бахусус, духтарон ва омода намудани онњо ба зиндагии мустаќилона таъкид намуданд.

ВОЛИДОН МУАЛЛИМОНИ НАХУСТИН Дар њаќиќат, аз ќабули Ќонуни ��умњурии Тољикистон "Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд" чанд сол гузашта бошад њам, вале дар иљрои нишондоду муќаррароти он аз љониби бархе аз волидон бепарвої ва фориѓболї мушоњида мегардад. Натиљаи чунин бетарафињо буд, ки ба гуфти Сарвари давлатамон беш аз 7500 оила вайрон шудааст. Масъулияти волидон дар тарбияи фарзандон гуфтан мумкин аст, ки марз надорад, балки он то лањзаи ба балоѓат расидан ва гоњо то оѓози зиндагии мустаќилонаи фарзандон тамоми пањлўњои

ќилона бо муаммо ва рањгумињо дучор мегарданд. Бояд гуфт, ки њатто тарзи либоспўшї ва интихоби сарулибос низ ба зиндагии онњо таъсир гузошта метавонад. Мо - волидон бояд њанўз аз хурдсолї баробар бо одобу рафтор ба фарзандонамон, завќи интихоби сарулибос ва мавридњои пўшидани ин ё он либосро омўзонем. Ба тартиб додани рељаи рўзу риояи он мо бояд фарзандонро аз рўзњои аввали ба мактаб рафтанашон ва њатто барваќттар аз он одат кунонем. Таъкид намудан љоиз аст, ки анљом додани ин кор кўдаконро аз хурдсолї ба масъулиятши-

њаёти онњоро фаро мегирад. Волидон на танњо ба рафти тањсилу донишомўзии фарзандони худ, балки њатто ба чигунагии рафтору гуфтор, шинухез ва муомилаю муносибати онњо бо атрофиёнашон низ масъулу љавобгаранд. Ба таври мушаххас гуфтан мумкин аст, ки мо волидон бояд фарзандонамонро њамаљињата таълиму тарбия дода, ба воя расонем ва њамвора ба зиндагии мустаќилона омода созем. Зиндагии мустаќилона бошад, ќабл аз њама, аз муносибату бархўрд бо муњит оѓоз мегардад. Агар мо ба онњо рафтору гуфтори њамида, муомилаю муносибати дурустро наомўзонем, яќин аст, ки њанўз дар оѓози зиндагии муста-

носї водор намуда, барояшон одати муќаррарї шуда мемонад. Пўшида нест, к и имрўз на њамаи волидон аз фарзандон риояи гигиенаи шахсї - нигоњубини тану бадан, мўйи сар, дасту рўй ва дандонњоро талаб мекунанд. Баъзењо бошанд, њатто барои обутоб додани тану бадан, варзиш ва саломатии кўдакони худ эътиборе намедињанд. Барои ин пеш аз њама, худи падару модарон бояд намунаи ибрат бошанд. Зеро ки тартиб ва нозукињои зиндагиро онњо аз мо меомўзанд.

«ПАЁМ-2013» - БАРНОМАИ АМАЛ Рўзи 28-уми май дар муассисаи давлатии Хона-интернати касалињои рўњии ноњияи Њисор бо иштироки зиёда аз 122 нафар коргарону бошандагони пиронсолу кўдакони маъюб љамъомад барпо гардид.

Директори муассисаи давлатии хона-интернати беморони касалињои рўњї Рањматулло Носиров гуфт, ки дар Паёми имсолаи Сардори давлат ба Маљлиси Олии ЉТ таъкид гардидааст, ки аз 1 сентябри соли љорї музди мењнати кормандони муассисањои иљтимої, аз он љумла хона-интернатњо барои пиронсолону кўдакони маъюб 30 фоиз зиёд карда мешавад. Ин нуктаро барои он таъкид кардам, - ќайд кард ў, онњое, ки дар хизмати маъюбони хона-интернатњо мебошанд, масъулиятро боз њам бештар њ и с карда, саробону ѓамхори мушфиќ бошанд ва њар бошандаи ин марказњоро тањти назорати бевосита гиранд.

Муњаббат ПАРДАЕВА, судяи Суди шањри Турсунзода Ёдовар мешавем, ки дар хона-интернати мазкур 240 нафа р маъ юб и гур ўњ и я ку м ва дуюм аз синни 16 сола то пиронсолї зиндагї ва мењнат мекунанд. Мактаб-интернат дар ихтиёри худ ба сифати хољагии ёрирасон 18 гектар замини обї дорад, ки дар он гандум ва дигар намудњои сабзавот парвариш карда мешавад. Њамчунин19 сар гови ширдењ низ дар ихтиёр доранд. Барои нигоњубини пиронсолон 122 нафар коргарон, 6 нафар табибони маълумоти олидор, 17 нафар њамширањои тиббї ва 48 нафар парасторон хизмати софдилона мекунанд. Дар хона-интернат 13 нафар аъзои Њизби Халќии Демократии Тољикистон кор ва фаъолият мекунанд. Барои зиёд кардани сафи њизб доимо кўшиш ба харљ медињанд. Дар љамъомад ба шаш нафар дар рўњияи идона билетњои њизбї супорида шуд.

Г. ЉЎРАЕВ


Минбари халќ 6 июни соли 2013 №23 (898)

5

АНДЕША

Ќарни 21 асри пешрафти технология мебошад ва љавонон бештар дар муќоиса бо дигар ќишрњои љомеа бо рушди технологияи иттилоотии муосир ќадам мезананд. Аммо бархе аз љавонони тољик ба љомеаи навини мо, ки ба шарофати соњибистиќлолии кишвар шароити густурда барои соњибї кардани мероси ниёгон ва боз њам ѓанї кардани он рўи кор омадааст, нигоњи хушбин ва дурбин надоранд. Ваќте ба рўи сафњаи Интернет назар мекунем, мебинем, ки бархе аз љавонони мо перомуни соњаи маориф суханњои бењуда ва беасос баён намудаанд, ки ин далели назари воќеъбинона надоштани онњо ба пешравињои соњаи маориф мебошад.

ГАДОЇ ХОСИ МО НЕСТ… Њар гоње ки дар канори роњу гузаргоњњои зеризаминї чашмам ба ба маъюбоне, ки ба сўйи роњгузарон даст дароз мекунанд, меафтад, дилам сахт месўзад.

Магў нохуш, ки посух нохуш ояд Дар ин замони бисёр њассос, ки бањсу талошњои мафкуравї вусъат мегиранд, љавононро зарур аст, ки "азми дурусту саъйи комил" дошта бошанд, то ба иштибоњот роњ надињ анд. Зеро аќида њое њ астанд, ки реша аз берун доранд ва њарчанд ки ќонун манъ карда бошад њам, бо кўмаки омилњои дохилї љойгоњ пайдо намуда, "олами ѓоявї"-и онњоро махлу т месоза нд. Њамч унин баъзе аз љавонони мо ба равияњои гуногуни динї тамоюл доранд ва ба таври пинњону ошкоро дар таблиѓу ташвиќи иттилоо ти ња нгом аљўй ва ѓаразнок кўшиш ба харљ медињанд. М усаллам аст, ки дар фарњанги исломї ахлоќ ва тарбияи инсон мавќеи хосаро ишѓол менамояд, аммо сабаб чист, ки баъзе љавонон дар зери ниќоби дин ахбороте пањн менамоянд, ки монеи пешравии худашон ва гумроњии дигар љавонон мегардад? Якум ин ки ин тоифа љавонон дониши хуб надоранд ва њар чизе ки аз љониби "пиронашон" арза мешавад, зуд бовар мекунанд. Дуюм иттило ъу д ониш њое, ки аз љом еа ва љањо ни м уосир ба даст меоранд, ташхис дода наметавонанд. Манзури мо аз ин гуфтањо ин аст, ки љараёнњои бун ёдгар оиву маз њабга рої шаба кањои васеи худро дар торномањои интернетї низ таъсис додаанд. Дар њафтаномаи "Тољикистон", санаи 10 январи соли љо рї, нави штаи Фар анги си Фармонро зери унвони "Секс дар њољатхона" ва дар радиои "Озодї" матлаби Абдулло Ашўровро зери унвони "Видеои равобити мањрамонаи наврасони тољик дар телефонњо меча рхад " (o zodi . or g, 11.01.2013)-ро, ки дар асоси

кадом як навори видеоии телефонї навишта шудаанд, пешкаши хонандагон гардонидаанд. "Њар ду манбаъ низ ба он ишора мекунанд, ки гўё "ќањрамонон"-и навори мазкур хонандагони мактаби тањсилоти миён аи у муми и №4 4-и ноњи яи Исмоили Сомонии шањри Душан бе бо шанд, ки ин ас оси воќеї надорад . Навиштањои Фарангиси Фармон ва матолиби Абдулло Ашўров хоси фарњанги миллати баору номуси тољик набуда, худ дар байни љавонони мо тамоюл ба рафторњои номатлубро роњандозї мекун анд. Ху бтар ме буд ин "ќаламкашони мањбуб"-и мо аз чопи ин гуна маводњо, ки шарафу номуси фарзандони тољикро паст мекунад, худдорї намоянд ва ягон маводе рўи чоп оранд, ки љавононро ба роњи дурусту њамвор њидоят намояд. Дар робита ба њамин мавзўъ аз љон иби о мўзго рони мактаби миё наи тањси лоти уму мии №4 4-и ноњи яи И смои ли С омонї, шањри Душанбе дар газетаи "Омўзгор" (18-уми январи 2013, №3) вокуниш нишон дода шудааст. Эшон исбот кардаанд, ки манобеи мазкур далели шайъї надоранд ва "ин лавњањои беасос ва тафриќаандоз муносибати бадбинона нисбат ба мактабу омўзгор ва шогирдони баркамоли онњо мебошанд". Пас љавононро зарур аст, ки дар ин љањони пуртазод роњи дурусту њамворро интихоб намоянд, зеро мањз интихоби дуру ст в а иро даи ќав ї метавона д ин сонро ба маќсадњои гуногуни пешгирифтааш ноил гардонад. Андешаи солим ва дар мизони аќл баркашидашудаи љавонон барои миллати тољик муњим ва муфид мебошад, зеро бахши аъзами кишвари моро љавонон

ташкил медињанд. Барои тасдиќи ин фикр як мисоли оморї меоварем: тибќи омори расмии солњои охир дар Тољикистон шахсони синнашон аз 20 то 34 беш аз 87 фоизи ањолии аз нигоњи иќтисодї фаъолро ташкил медињад. Хушбахтона, љавононе низ њастанд, ки пайваста барои рушду нумўъ бахшидан басоњаи маориф сањм мегузоранд. Аз љумла, хонандагони мактаб ва донишљўёни макотиби олї дар озмунњо фаъолона ширкат варзида, ба љойњои намоён сазовор мегарданд. Варзишгарони мо берун аз кишварамон дар сабќатњо ширкат варзида, парчами кишварро боло мебардоранд. Тавассути љавонони бомаърифати тољик, ки дар дигар мамолики дунё тањсил менамоянд, Тољикистонро ба хубї мешиносанд ва дар симои ин тоифа љавонон ба мардуми кишвар эњтиром мегузоранд. Солњои охир љавонон хуб дарк намуданд, ки ба тадриљ ояндаи љомеа ва идораи давлату миллат ба дасти эшон мегузарад ва бо масъулияти баланди шањрвандї устуворона дар љодаи улуми дунявї ќадам мегузоранд. Нуктаи аз њама муњим барои чунин љавонон муњаббат ба Ватан мебошад. Пас мо- љавононро зарур аст, ки афкори бењуда ва беасосро аз зењнамон пок намоем, зеро мафкураи солим ва нерўњои зењнї ба пешрафту тараќќиёти соњаи маориф ва дар маљмўъ ба ташаккули тамоми љабњањои љомеа мусоидат менамояд.

Муллоањмадшоњ ЧУРЃОСИЕВ, устоди кафедраи фалсафа ва сиёсатшиносии ДАТ ба номи Ш. Шоњтемур

Ин манзара дилхоњ бинандаро метавонад мутаассир кунад ва њисси шафќати ўро бедор намояд. Зиндагї ин бечорагонро аз пойи равон ё аз дастони гиро мањрум кардааст. Аз ин рў онњо ночор дар канори роњ нишаста, ба ояндагону равандагон чашми умед медўзанд, то бе ризќу рўзї намонанд. Бале, њолати онњо воќеан рањмовар аст. Аммо… Ваќте мебинам, ки љавони тануманде, зани солиму бардаме, марди ба дасту пойе ба ин кор даст мезанад, ростї аламам меояд. Зеро ў ќодир аст, ки зиндагии худро таъмин кунад, њаракат кунад, дар такопў бошад. Мутаассифона, имрўз дар назди бозорњо ва дигар нуќтањои љамъиятї чунин нафарон зиёд ба чашм мерасанд. Бо дидани онњо аљабам меояд, ки чї гуна бешармона бо дасту пойи равону бо тани солим ба ин кор даст мезананд. Лўлињоро дар ин маврид метавон истисно кард, зеро гадої барои онњо одати табиист. Аммо барои љавонмард ё љавонзани тољик оё ин одат зебанда аст?! Боиси таассуф аст, ки дар аксар маврид занон мубталои ин "беморї" гаштаанд. Мо дар канори хиёбонњо бо онњо бисёр дучор мешавем, ки бо фарзандашон нишаставу талбандагї мекунанд. Шояд хонанда пеши худ фикр кунад, ки вазъи бади иљтимої ва бетафовутии мардон онњоро ба чунин рўз расонида. Аммо оё барои инсони солим дар кўчањо талбандагї кардан равост?! Ин гуна ашхос дар баробари он ки худ талбандагї мекунанд, ба фарзандони хурдсоли худ низ намунаи ибрат мешаванд. Ва кўдак аз хурдсолї ин амалро омўхта, минбаъд "њунару мањорати худро сайќал медињад". Бале, гарчанде дарки ин њаќиќат душвор аст, вале бояд гуфт, ки мафкураи баъзе кўдакони мо дар кўчањо њамин тавр шакл гирифта истодааст. Ва боз аз њама аламовартар ин аст, ки ба ин пешаи "пурифтихор" мардони зиёд, хусусан љавонон рўй овардаанд. Тасаввур кунед: аз назди бозор гузашта истодаеду ногоњ љавоне наздатон меояду даст дароз мекунад ва пул металабад. Дар ин маврид шумо худро чї хел њис мекунед? Оё аламатон намеояд, ки як љавони бардам, ки метавонад ба ќавли мардум "кўњро

талќон кунад", бо сари хам гадої мекунад?! Чанд рўз ќабл аз назди бозори "Шоњмансур" мегузаштам. Дидам, ки љавоне дар гўшае истода аз рањгузарон пул металабид. Тоќат накарда наздаш рафтам ва пурсидам: шарм намедорї, ки бо чунин дасту пои солим, ки Парвардигор ато кардааст, гадої мекунї? Посухам дод: охир аз дастам коре намеояд. Хеле дар њайрат мондам. Љавони тануманд асту аз дасташ коре намеояд. Ин нанг аст, нанг. Бисёр маъюбоне њастанд, ки новобаста аз нуќси љисмонї ба фишорњои зиндагї тоб оварда, барои хушбахтї талош меварзанд. Далер Насимов аз зумраи онњост. Ў аз як даст мањрум аст. Дар бозор орд мефурўшад ва оилаи худро ба ин васила таъмин мекунад. Аз ќисмату зиндагї розист. Шикояте надорад. Ваќте аќидаи ўро вобаста ба мавзуи мавриди назар донистан хостам, чунин гуфт: Ин гуна касон ба неъмати додаи Парвардигор ношукрї мекунанд ва ба ќадри он намерасанд. Њамин ќадар метавонам гуфт. Воќеан талбандагї ба беморие табдил ёфтааст, ки бисёр касон ба он гирифтор шудаанд. Мутаассифона, ин дард рўз то рўз дар љомеа амиќтар реша медавонад.. Сабабаш шояд ин бошад: талбандагон (гадо гуйем шояд ќабењтар шавад) чун мебинанд, ки ин кори осон ва бе дарди миён аст, бештар ба он рўй меоранд. Сабаби дигар шояд ба як одати маъмулї табдил ёфтани талбандагї бошад. Баъзан дар роњи талбандагї бархе љавонони мо арзишњои милливу диниро низ сарфи назар карда, мекўшанд бо бе зањмат пул ба даст оранд. Ин тарзи талбандагї махсусан, дар айёми Иди фитр, Иди ќурбон ва инчунин дар моњи шарифи рамазон ављ мегирад. Дуофурўшиву сурахонї барои онњо василаи хуби даромад дар ин айём мебошад. Дар ба дари мардум гаштан, сура хонда аз онњо пул талаб кардан барои онњо ба кори њамарўза табдил меёбад, ки хеле аламовар аст. Оё дуову сурафурўшї аз нигоњи дини мубини Ислом ва аз дидгоњи ахлоќи инсонї дуруст аст?! Агар ба таърих жарфтар назар андозем, дармеёбем, ки тољикон аз ибтидо асилзодаву озода будаанд. Аз ин хотир гадоиву талбандагї ба шаъни мо зебанда нест. Мо албатта талбандагии онњоеро дар назар дорем, ки тавоноанду љисми солим доранд. Ин дардро њарчи зудтар мебояд даво бахшид. Табобати он ба "табибони" варзидаву пухтакор эњтиёљ дорад. Ба андешаи мо дар ин љода нахуст мебояд рўњияву мафкураро таѓйир дод.

Толиби ЛУЌМОН


4

Минбари халќ 6 июни соли 2013 №23 (898)

ЊАЁТИ ЊИЗБ

Бахшида ба таљлили Рўзи љавонон тибќи наќша - чорабинињои Кумитаи иљроияи ЊХДТ дар ноњияи Сино дар ташкилоти ибтидоии њизбии "Ватандўст"-и шуъбаи "Амонатбонк"-и ноњия вохўрї доир карда шуд.

«ВАТАНДЎСТ» РЎ БА АФЗОИШ ОВАРД

Пеш аз њама сухан ба Н.Назаров раиси КИ ЊХДТ дар ноњия дода шуд. Ў зимни баромади хеш сараввал љавононро ба муносибати 15- умин солгарди таљлили љашнашон табрик намуд. Аз љумла ќайд намуд, ки бо маќсади татбиќи сиёсати љавонон, мусоидат ба раванди тарбияи ватанпарастї, ватандўстї, эњтиром ба арзишњои миллї ва илмиву маърифатї таљлил намудани Рўзи љавонони Тољикистон аз 14 то 23 майи соли љорї дар шањри Душанбе дар доираи чорабинињои "Дањ Рўзи љавонони шањри Душанбе" эълон гардид. Дар ин замина Кумитаи иљроияи њизбии ноњия як ќатор чорабинињои муњими фарњангию сиёсиро миёни љавонон зери шиорњои "Барои созандагї ва рушди босуботи Тољикистон" ва "Насли созанда" баргузор

намуд, ки дар густариши маънавиёт ва ташаккули афкори миллии љавонон сањми муассир гузошт. Њамчунин мавсуф ёдовар шуд, ки чанде пеш аз љониби Њукумати Љумњурии Тољикистон лоињаи ќарор дар бораи "Барномаи миллии љавонони Тољикистон барои солњои 2013-2015" матрањ гардид, ки маќсад аз ин Барнома фароњам овардани шароити мусоид ва имкониятњои муассир љињати худташаккулёбї, худамалигардонї ва тарбияву маърифатнокии комили љавонон мебошад. Додарбек Нидоев-сардори идораи мененљменти кадрии "Амонатбонк" баромад намуда, љавононро табрик намуд. Ў аз љумла дар бораи нуктањои муњими Паёми Президенти кишвар изњори андешаронї намуда, аз љумла ќайд намуд, ки

Љаноби Олї Эмомалї Рањмон нахуст нишондодњои рушди иљтимоию иќтисодии љумњуриро дар 7 соли охир мавриди тањлилу баррасии амиќ ќарор дода, аз љумла изњор дошт, ки сарфи назар аз таъсири манфии буњрони љањонии молиявию иќтисодї рушди иќтисоди кишвар ба њадди 7% расонда шуда, сатњи таваррум аз 19% то 6,4% коњиш дода шуд. Њамчунин гуфта шуд, ки маљмўи мањсулоти дохилї аз 9,3 миллиард сомонии соли 2006 то ба 36,2 миллиард сомонї дар соли 2012 афзуда, ба њар нафари ањолї аз 1335 то 4580 сомонї ё 3,4 баробар зиёд гардид. Даромадњои пулии ањолї 4,2 баробар, њаљми пасандозњо чоруним ва маоши миёнаи воќеии як корманд панљуним баробар афзоиш ёфт. Аз љониби аъзои њизб ба Дилшод Камолов њамчун љавони кордон, раиси навинтихоби ташкилоти њизбї боварию эътимоди хоса зоњир карда шуд. Нафизаи Дилшод аъзои фаъоли њизб ба сухан баромада аз љумла ќайд кард, ки ба касе пўшида нест, ки обрўву нуфузи Њизби Халќии Демократии Тољикистон рўз то рўз меафзояд ва мо љавонон ба он њадафњои созандаю бунёдкоронаи ЊХДТ тањти роњбарии муњтарам Эмомалї Рањмон бештар ихлосу эътиќод пайдо намудаем. Дар фарљоми чорабинї ба панљ нафар љавононе, ки ариза навишта хоњиши ба узвияти ЊХДТ шомил шуданро доштанд, раиси Кумитаи иљроия Н. Назаров бо орзуњои нек шањодатномањои њизбиашонро супорид ва бо боварї гуфт: «ин њуљљатест, ки бояд мо њамагон онро эњтиром гузошта, њадафњои њизбро бањри пешравии љомеаи худ амалї намоем».

А.МЎЪМИНОВ, ноњияи Сино

ЊАДАФИ ДАВЛАТ - БЕЊБУДИИ РЎЗГОРИ МАРДУМ Бо иштироки раиси ВМКБ Ќодири Ќосим, вазири мењнат ва њифзи иљтимоии ањолии љумњурї Мањмадамин Мањмадаминов, раиси намояндагии Кумитаи имдоди Имом Хумайнї дар Тољикистон Саид Мањдии Ибодї дар шањраки Вањдати маркази ноњияи Шуѓнон аз рўи ихтисосњои дўзандагї, ќаннодї ва компютер Маркази омўзиши калонсолон, дар дењаи Гожаки љамоати дењоти ба номи Ѓарибшо Шањбозов Маркази таълимии калонсолон аз рўи ихтисосњои сангтарошї ва дўзандагї кушода шуданд. Дар дењаи Занинси љамоати дењоти ба номи Мирсаид Миршакари ноњияи Роштќалъа филиали истироњатгоњи "Бибї Фотимаи Зањро" барои собиќадорони љангу мењнат мавриди истифода ќарор дода шуд. Дар ин љо барои истироњати собиќадорон кулли шароитњо муњайё карда шудаанд.

Дар маш вара ти к орї, ки мењмонони зикршуда ва муовинони раиси њукумати вилоят, раисони шањру ноњияњо, кормандони сохторњои вазорат оид ба м асъал ањои мењн ат, шуѓл ва њифзи иљтимої доир намуданд, љараёни иљрои дастуру супоришњои Роњбари давлат Эмомалї Рањмон дар маљли си љ амъб асти и Њу кума ти Љумњурии Тољикистон оид ба љамъбасти натиљањои рушди иљтимої-иќтисодии мамлакат дар соли 2012 ва вазиф ањо бар ои со ли 20 13 б армео яд, мавриди баррасї ќарор гирифтанд. Раиси ВМКБ Ќодири Ќосим зимни сухани ифтитоњї дар ин машварат он нуктаро зикр намуд, ки маќомоти иљроияи мањаллии њокимияти давлатї љињати фароњам сохтани шароити зиндагї ва дастгирии табаќоти ниёзманди ањолї, ташкили љойњои нави корї, пардохти сариваќтии музди мењнату нафаќа бо дастгирии Њукумати љумњурї дар њамбастагї бо Вазорати мењнат ва њифзи иљтимоии ањолї тадбирњои мушаххасро роњандозї менамояд. Ташкили марказњои

СОЗАНДАГОНИ ИМРЎЗУ ФАРДО 30-юми майи соли љорї бо ташаббуси кумиљроияи њизбии ноњияи Бобољон Ѓафуров бо иштироки васеи љавонони лаёќатманд, аъзои Шўрои ТЉЉ "Созандагони Ватан" доир ба Мулоќоти Сарвари давлат муњтарам Эмомалї Рањмон бо љавонони фаъоли кишвар љаласа баргузор гардид. Љаласаро роњбари намояндагии ТЉЉ "Созандагони Ватан" дар ноњия У. Обидов њусни оѓоз бахшида, рољеъ ба мулоќоти баргузоршуда андешањои худро иброз намуд. Иштирокчиёни мулоќот И. Сармисоќов ва Б. Ниёзов таассуроти худро аз мулоќоти Роњбари давлат ба њозирин баён карданд. Мудири шуъбаи масоили иљтимої-фарњангии кумиљроия А. Акрамов оид ба масъалањое, ки дар му��оќоти Роњбари давлат мавриди баррасї ќарор гирифтанд, изњори назар намуд. Ў аз љумла зикр кард, ки дар њаќиќат рў овардан ба масъалаи љавонон ва истифода аз имкониятњои зењниву љисмонии онњо яке аз шартњои аслии инкишофи устувори давлат ба њисоб меравад.

Дар њар давру замон љавонони дорои донишу маърифати баланд ва ахлоќи шоиста метавонанд ба шукуфоии давлату миллат сањми арзанда гузоранд. Њамзамон оид ба масъалањои касбомўзии љавонон, сатњи забондонї ва муоширати онњо, маданияти истифодабарии технологияњои муосир мулоњизањои муњим иброз карда шуд. Раиси кумиљроияи њизбии ноњия М. Мирпоччоева дар баробари шарњу тавзењи баромади Президенти мамлакат ба љавонон талќин намуд, ки ворисони арзандаи давлату миллат, созандагони имрўзу фардои Тољикистони соњибистиќлол бошанд. Њамзамон дар њамин рўз бо маќсади огањї пайдо кардан аз сатњи маърифатнокии наврасону љавонон тавассути анкетањо пурсиш гузаронида шуд. Аз љавоби суолњои анкетањо маълум гардид, ки сатњи донишу маърифатнокии наврасону љавонони мо сол ба сол афзуда истодааст.

Толиби ЛУЌМОН

ДОНИШЉЎЁНИ ТОЉИК ДАР РУСИЯ Конфронси илмї - амалии байналмилалие, ки дар мавзўи "Тайёр намудани мутахассисони раќобатпазири бозори мењнат дар шароити њамгироии муассисањои тањсилоти олии касбии хориљи кишвар ва Љумњурии Тољикистон" бо иштироки ректори Донишгоњи технологии Тољикистон, раиси шањри Кўлоб, муовини аввали Вазири маорифи Љумњурии Тољикистон ва намояндагони муассисањои таълимии шањрњои Москва, Санкт Петербург, Рибинск дар доираи васеи олимону профессорони дохилу хориљи кишвар ва роњбарони як ќатор муассисањои олї доир шуд, дар сатњи баланди илмию сиёсї ва фарњангї ташкил гардида, ба иштирокчиён таассуроти амиќ гузошт. Бо назардошти натиљагирї аз кори конфронс Созишномаи сељониба аз тарафи Донишгоњи технологии Тољикистон, филиали он дар шањри Кўлоб ва муассисањои таълимии олии Федератсияи Русия, аз љумла Донишгоњи њавонавардї-техникии шањри Рибинск, Донишгоњи давлатии политехникии шањри Санкт-Петербург, Донишгоњи давлатии технологияи шањри Москав дар самти тайёр намудани мутахассисони соњањои гуногуни хољагии халќ, кадрњои илмї-омузгорї ва татбиќи амалии лоињањои муштараки илмї-инноватсионї ба имзо расид.

«МХ»

касбомўзї барои калонсолон дар шањри Хоруѓ ва аксари ноњияњои вилоят, литсей барои шахсони имконияташон мањдуд, аз љумлаи чунин тадбирњо мебошанд. Дар чанд соли охир дар натиљаи ташкили сеху корхонањои саноатї вусъати корњои сохтмонї, мавриди истифода ќарор додани заминњои нав, рушди соњибкории хурду миёна дар ќаламрави вилоят ќариб 10 њазор љои нави корї ташкил карда шуданд ва минбаъд низ ба ин масъала диќќати љиддї дода мешавад. Баъдан њар ду љонибњо наќшаи чорабинињои муштараки Маќомоти иљроияи мањаллии њокимияти давлатии Вилояти Мухтори Кўњистони Бадахшон ва Вазорати мењнат ва њифзи иљтимоии ањо лии Љумњурии Тољикистонро аз љониби раиси вилоят Ќодири Ќосим ва вазири мењнат ва њифзи иљтимоии ањолии Љумњурии Тољикистон Мањмадамин Мањмадаминов дар фазои самимият ва њамдигарфањмии хуби корї ба имзо расониданд.

Ба касе пўшида нест, ки олимони забардасти бахши тандурустии дунё дар тадовии беморињои саратон (рак), бахусус навъњои хатарноку вазнини он ољизї мекашанд. Њатто љарроњї, сўзонидан тавассути нурњои лазерї, истифодаи дорую химикатњои кимиёвї низ баъзан нафъе намерасонад. Солњои охир теъдоди нафарони ба чунин маризињо мубталогардида дар љумњурї рў ба афзоиш нињодааст. Чанде ќабл ду њамдењаи мо, ки табибон якеро дар сар ва дигареро дар ќафаси синааш мављуд будани саратонро ошкор сохтанд, ба њалокат расиданд. Карашма Маллаева низ аз дењаамон гирифтори ин маризї гардида, дар шуъбаи касалињои онкологии Ќарияи Боло мавриди љарроњї ќарор гирифт. Ин зани дардманд њоли табоње дошт. Мўйи сараш њам аз истеъмоли доруњои кимиёвї ба пуррагї рехт. Зан, ки камбизоат ва нодор буд, бо кўмаку ёрмандии хешовандон, бо масрафи маблаѓњои муайян љарроњї гардид. Вале ў њар ваќт аз муоинаи табибон гузашта меистод, ки барои ин лозим меомад, маблаѓњои алоњидаи пулї сарф кунад. Аслан ин ќабил маризињо њоло дар љумњурї хеле зиёданд. Аз ин рў, пешнињоди вакили Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии ЉТ Саодат Амиршоеваро љињати ба тариќи ройгон роњандозї шудани табобати беморињои саратон дар кишвар љонибдорам. Боварї дорам, ки ин пешнињоди муфиди вакили Парлумони мамлакат мавриди истиќболи њамаљонибаи вакилонамон ќарор мегирад. Барои тањия ва љонибдории ин пешнињоди дар марњилаи кунунї хеле хайрхоњона бошад, фикр мекунам, ољилан ќарорњои дахлдор ба тасвиб мерасанд.

Лутфишоњи ДОДО

Ш.ЊУСЕЙНЗОДА

Пешнињод

САРАТОН БОЯД РОЙГОН МУОЛИЉА ШАВАД


3

Минбари халќ 6 июни соли 2013 №23 (898)

Чорабинињо бахшида ба Рўзи кўдакон

ДАСТГИРИИ КЎДАКОНИ ИМКОНИЯТАШОН МАЊДУД

Дар шањру ноњияњои љумњурї Њафтаи кўдакону наврасон ба муносибати Рўзи байналмилалии њифзи кўдак бо баргузории чорабинињои фарњангї љамъбаст гардид. Дар ин маъраДар мактаб-парваришгоњи шањри Хуљанд бахшида ба Рўзи байналмилалии муњофизати кўдакон чорабинии идона баргузор гардид. Дар чорабинї муовини аввали раиси КИ ЊХДТ дар вилояти Суѓд Анвар Љалилов изњор кард, ки тарбиятгирандагони мактаб-парваришгоњро ояндаи нек дар пеш аст, чунки барои таълиму тарбия тамоми шароитњо муњайё буда, омўзгорону мураббиён бањри бо дониши хубу аъло тањсил кардани бачањо кўшиши зиёд ба харљ медињанд. Вакили маљлиси вакилони халќи шањри

каи муњим сохторњои њукуматию давлатї низ фаъолона иштирок намуданд. Роњбарияти Агентии давлатии назорати молиявї ва мубориза бо коррупсияи кишвар дар

доираи ин чорабинї хатнасури 20 писарбача - дастпарвари Маркази миллии тавонбахшї барои кўдакон ва наврасони дењоти Чорбоѓи ноњияи Варзобро баргузор кард. Агентї, ки сарпарастии маркази мазкурро ба зимма дорад, ба ин муносибат дастархони идона ороста, туњфањои муносиб таќдим намуд. Дар ин чорабинии хайрхоњона намояндагони Дастгоњи иљроияи Президенти мамлакат, Вазорати мењнат ва њифзи иљтимоии ањолї, Маќомоти иљроияи мањалии њокимияти давлатии ноњияи Варзоб ва баъзе аз њунармандону овозхонњои шинохта низ њисса гузоштанд. Дар Боѓи кўдакони пойтахт иштирокчиён зимни таљлили санаи мазкур аз кўдакони имконияташон мањдуд, ки дар хонањои бачагон ва мактаб-интернатњо ба таълиму тарбия ва ѓамхории њамешагии падаронаи Сарвари давлат ва Њукумати љумњурї фаро гирифта шудаанд, ёд карда, ба лавњаи дастгирї тањти унвони "Кўдакони имконияташон мањдуд ќобилият доранд!" имзои њамрайъї гузоштанд.

Э. НАЗАРОВ

ЧОРАБИНЇ ДАР МАКТАБ-ИНТЕРНАТ Хуљанд аз њавзаи интихоботии №5 Неъматљон Юсупов, ки сарпарастии мактаб-парваришгоњи мазкурро ба уњда дорад, бачагонро бо рўзи идашон муборакбод намуд ва орзу кард, ки бигзор дар кишвари мо њамеша тинљиву амонї, сулњу субот, сериву пурї бошад ва шодиву нишот ќалби љигаргўшањои моро њељ гоњ тарк

насозад. Ба 8 нафар омўзгорони ботаљриба дар вазъияти тантанавї шањодатномањои њизбї супорида шуд. Дар ќисмати фарњангии чорабинї тарбиятгирандагон дар бораи Ватан, Модар, Тољикистон, дўстиву рафоќат шеърњо ќироат намуданд ва бо суруду раќсњои дилнишин табъи њозиринро болида сохтанд.

НАВРАСОН ХУШНУД ГАРДИДАНД Дар хиёбони ба номи Камоли Хуљандї чорабинии идона баргузор гардид. Дар он хонандагони таълимгоњњои шањр њо и Х уљ а нд у Ч ка л ов в а ноњияњои Бобољон Ѓафуров, Љаббор Расулов ва Ѓончї ширкат варзиданд. Нахуст озмуни расмкашї дар рўи роњи мумфаршгардида (асфалт) доир гардид, ки толибилмони лаёќатманд дар он фаъолона иштирок намуданд. Баъдан хонандагонро бо рўзи идашон мудири бахши њифзи њуќуќи кўдаки МИЊД-и вилоят Аъзам Холмирзоев ва роњбари ТЉЉ "Созандагони Ватан" дар вилояти Суѓд Абдунабї Сангинов табрику муборакбод намуда, ба онњо дар роњи илму дони-

Рўйдодњои њафта

Бозор Собир ба Ватан баргашт

Рўзи 31-уми соли љорї дар Ќасри миллат мулоќоти Президенти кишвар муњтарам Эмомалї Рањмон бо шоири маъруф Бозор Собир баргузор гардид. Дар мулоќот масоили адабиёт ва љойгоњи зиёиён дар љамъият мавриди баррасї ќарор гирифт. Зимни суњбат бо рўзноманигорон, ки дар љараёни он мухбири рўзномаи "Минбари халќ" ширкат дошт, Бозор Собир иб-

роз намуд, ки аз даъвати роњбари кишвар мамнун буда, аз бозгашташ ба ватан хеле шод мебошад. Аз симо ва гуфтори шоири бузурги миллат њувайдо буд, ки аз мулоќоти мазкур таассуроти нек гирифтааст. Ёдовар мешавем, ки чанде пеш шоири маъруф устод Бозор Собир бо даъвати расмии Президенти кишвар муњтарам Эмомалї Рањмон ба Тољикистон баргашт. Бозгашти шоир боиси дар расонањо пайдо шудани њар гуна њангома ва матлабњои мухталиф гардид. Рўзноманигорон ба ин мавзуъ аз дидгоњњои мухталиф нигариста, чунин њадс заданд, ки гўё ин бозгашт ба чолишњои сиёсї иртибот дорад. Аммо ба назари мо бозгашти як шоири мардумї орї аз њама гуна тобишњои сиёсї буда, маънои бозгашти ў ба сўйи мардум ва ба мањди фарњангу тамаддунро дораду халос. Дар ин љода иќдоми неки Њукумати љумњурї, ки дар бозгашти шоири миллат мусоидат кардааст, ќобили дастгирист ва месазад, ки мо ба ин гуна иќдомњои наљибона арљ гузорем.

Толиби ЛУЌМОН

ТАНЗИМРО РИОЯ КУНЕМ! Бахши кор бо занон ва оилаи назди маќомоти иљроияи мањаллии њокимияти давлатии ноњияи Файзобод мувофиќи наќшаи корї аз 10.03.2013 то 31.05.2013 тамоми нўњ љамоатњои шањраку дењот, ташкилоту муассисањо дар якљоягї бо Шўрои занон як ќатор чорабинињоро вусъат бахшиданд. Њамзамон оид ба Ќонунњои "Дар бораи танзими анъана ва љашну маросимњо дар ЉТ" , "Дар бораи иттињодияњои динї", "Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд", инчунин рољеъ ба ташкил намудани оилаи солим, сињатии модару кўдак, беморињои сироятї миёни занон, хушунати хонаводагї, пешгирии оилавайроншавї, никоњи хешутаборї ва оќибатњои он, љиноят миёни занону духтарон, худкушї, худсўзї, аз тањсил дур мондани духтарон ва идомаи тањсил дар мактабњои олї, касбомўзї, ободу зебо нигоњ доштани диёр, омўзиши Паёми имсолаи Президенти кишвар, дар бораи самтњои асосии сиёсати дохилї ва хориљии мамлакат вохўрињои судманд доир менамоянд. Њамзамон дар доираи талаботи Ќонуни ЉТ "Дар бораи танзиму анъана ва љашну маросимњо дар Љумњурии Тољикистон" камбудињое аз ќабили сарулибосбинон, чойгаштак, арўсбинон, янгабарон, гањворабандон, мўйсаргирон, арўсталбон, њољибинон, дар маросимњои азодорї гузаронидани маъракаи њафт, душанбегї, љумъагї ва додани ду намуд хўрок дар љамоатњои дењоти Мисконобод ва Чашмасор ошкор карда шуда, нисбати ќонуншиканињо дар ин самт ба раисони танзими анъана ва љашну маросимњои љамоатњои номбурда маслињатњо дода шуд.

Њ. САФАР, ноњияи Файзобод

шандўзї комёбињо таманно карданд. Дар фарљом санъаткорони умедбахши шањри Ху-

љанд бо суруду таронањои дилангез табъи наврасону љавононро болида сохтанд.

ТАШКИЛИ БОЗИЊОИ ШАВЌОВАР Дар Боѓи фарњангї - фароѓатии ба номи Камоли Хуљандии шањри Хуљанд барои тарбиятгирандагони Муассисаи давлатии махсусгардонидашудаи табобатии хонаи кўдакони шањри Хуљанд сайругашти идона ташкил карда шуд. Барои кўдакон њар гуна бозињо ташкил карда шуда, онњо њамроњи мураббиёни худ истироњат карданд. Дар рафти истироњат кўдакон шеърњои дар васфи Ватан, Модар ва Сарвари кишвар азхуд намудаашонро ќироат карда, миннатдориашонро ба Сарвари давлат, ки њамеша ѓамхору пуштибонашон њастанд, изњор намуданд. Чењраи ин дўстрўякон гувоњи болидахотирї ва хушнудиашон буд. Баъдан барои кўдакон дастархони идона аз љониби КИ ЊХДТ дар вилояти Суѓд омодашуда густурда шуд.

М. МАЌСУДОВ

БИНОИ НАВИ МАКТАБ Бо супориши Сарвари давлат Эмомалї Рањмон охири соли 2011 дар дењаи Барсеми ноњияи Шуѓнон сохтмони бинои нави мактаб шурўъ шуд. Ба хотири бунёди мактаб аз тарафи давлат 2,6 млн. сомонї људо гардид. 25 нафар бинокорон дар корњои сохтмони мактаб њоло ширкат доранд. Бино 2- ошёна буда, дар он ба хотири таълиму тарбияи наврасон кулли шароитњо фароњам оварда мешаванд. Бинои нави мактаб дар рўзи љашни Истиќлолияти давлатии Тољикистон ба истифода дода мешавад.

ОЗМУНИ АНСАМБЛЊОИ ОИЛАВЇ Ансамбли оилавии Орумбоевњо аз љамоати дењоти Ќизилруботи ноњияи Мурѓоб дар озмуни ансамблњои оилавї, ки бахшида ба истиќболи сазовори љашни дар пеш истода Рўзи Вањдати миллї доир гардид, аз љумлаи бењтаринњо дониста шуд. 20 нафар аъзои ин оила, ки дар соњањои гуногуни хољагии халќи ноњияи Мурѓоб фаъолият доранд, дар озмун иштирок намуда, суруду тарона, раќсњои миллии тољикию ќирѓизї ва сурудњои замонавиро бо мањорати баланд иљро карданд.

Л. ДОДО


2

ЊАЁТИ ЊИЗБ

ОЯНДАРО БО ЊАМ МЕСОЗЕМ Чорабиниро Муовини якуми Раиси ЊХДТ Сафар Сафаров њусни ифтитоњ бахшида, зикр намуд, ки маќсаду мароми ЊХДТ чун нерўи пешбарандаи љомеаи навини Тољикистон ободии Ватан аст.

Раиси Њизб муњтарам Эмомалї Рањмон дар Анљумани Х -и њизб њамин маъниро бори дигар таъкид намуда буданд: "Њадафи ягонаи мо аз ташкили Њизби Халќии Демократии Тољикистон муттањид намудани нерўњои пешбарандаву босалоњият, вањдатсозу сулњофар ва дорои масъулияти баланди давлатсозиву давлатдорї ва бо њамин роњ гузоштани сањми арзанда дар бунёди давлати демократию њуќуќбунёд, дунявї ва ташаккули љомеаи шањрвандї буд". Ин њадафњо имрўз тањти њидоятњои рањнамунсози Раиси Њизб, Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон амалї

шуда истодаанд,- таъкид намуд, С.Сафаров. Раёсати њизб бо назардошти дархосту таклифњои узви љомеаи шањрвандї масоили "Наќши ЊХДТ дар фароњам овардани шароити зиндагии

арзанда ва инкишофи озодона барои шањрвандон"-ро дар мизи мудаввари навбатї мавриди баррасї ќарор медињад. Аслан ин мавзўъ фароху доманадор аст. Ва ваќти он расида, ки дар радифи зикри дастовардњо мо норасоињои љойдоштаро сари ваќт ислоњ намуда, барои рушди босуботи љомеа сањмгузор бошем, зеро зикри дастовардњо маънии саргарм шудан аз муваффаќиятњоро надорад. Бењуда нест, ки Раиси њизб Президенти мамлакат Эмомалї Рањмон зимни њар як мулоќоту вохўрї таъкид менамоянд,ки моро зарур аст, њама кўшишњоямонро ба он равона созем,

Минбари халќ 6 июни соли 2013 №23 (898)

Санаи 30 майи соли 2013 дар толори "Кохи Вањдат" бо ташаббуси Дастгоњи КИМ ЊХДТ дар мавзўи "Наќши ЊХДТ дар фароњам овардани шароити зиндагии арзанда ва инкишофи озодона барои шањрвандон" мизи мудаввар баргузор гардид. Дар чорабинии мазкур роњбарон ва масъулини Дастгоњи КИМ ЊХДТ, аъзои Фраксияи њизб дар МНМО, фаъолони ТЉЉ "Созандагони Ватан" иштирок доштанд. то сатњи зиндагии мардум баландтар гардад. Шароити кору зиндагии шањрвандон рў ба бењбудї нињад. Муовини якуми Раиси ЊХДТ фаъолияти њизбии аъзои Фраксияи ЊХДТ дар Маљлиси намояндагонро хуб арзёбї намуда, таъкид намуд, ки мо имрўз њизби аксарияти парлумонї мебошем ва ин масъулият аз мо таќозо менамояд, ки дар фаъолияти ќонунгузориву намояндагї чун нафарони содиќи ѓояњои њизбї ангуштнамои љомеа бошем. Имрўзњо вакилони Парлумони доимоамалкунанда, аъзои гурўњњои ташвиќотии комиљроияњои њизбї ва фаъолони шањру навоњии мамлакат муњтавои Паёми имсолаи Роњбари давлатамонро чун барномаи амали Њукумати мамлакат ва идомаи амалњои созандагию бунёдкорї шарњу тавзењ медињанд. ЊХДТ дар њамбастагї бо дигар њизбу њаракатњои амалкунанда бобати таќвияти љанбањои мухталифи њаёти хољагии халќи кишвар сањми сазовор гузошта, чун њизби бонуфуз дар пешбурди њаёти сиёсии мамлакат наќши амиќ мегузорад. Пўшида нест, ки имрўз ЊХДТ дар љомеа мавќеи мустањкамро соњиб аст ва рўз аз рўз нуфузаш баландтар мегардад. Љомеаи кишвар ба он назари нек дошта, ояндаи рушди мамлакатро мањз ба ин њизб мансуб медонанд. Ва мањз ин омил моро муваззаф месозад, ки барои пешрафти њаёти љомеа њиссагузор бошем,- хулоса намуд Сафар Сафаров. Дар чорабинї раиси кумитаи Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии ЉТ Мањмадалї Ватанов дар мавзўи "Таъмини њуќуќу озодињои инсон-маќсади Њизби Халќии Демократии Тољикистон", -коршиноси Маркази таблиѓот ва тањ-

лилии Дастгоњи КИМ ЊХДТ Аброр Мирсаидов дар масълаи "Амалигардии барномањои ЊХДТ дар самти рушди иќтисодии Тољикистон", раиси Кумита оид ба илм, маориф, фарњанг ва сиёсати љавонони Маљлиси намояндагон Марњабо Љабборова оид ба "Рушди маориф ва тарбияи љавонони соњибкасб њадафи стратегии ЊХДТ" баромад намуданд ва вакили Маљлиси намояндагон С.Гулов- дар мавзўи "Тањкими заминаи њуќуќї бањри рушди бонизоми иќтисодиёт" ибрози назар кард. Дар фарљоми мизи мудаввар иштирокчиён дар атрофи мавзўи мавриди бањс фикру андешањои худро баён намуда, оид ба боз њам таќвият бахшидани фаъолияти ташкилотњои њизбї дар ин самт таклифу пешнињодњо карданд. Ш.ЊУСЕЙНЗОДА

КОНФРОНСИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ АЊЗОБИ СИЁСИИ ОСИЁ Бо даъвати расмии Кумитаи Марказии Њизби Коммунисти Хитой рўзњои 30-31 майи соли љорї дар шањри Сиани музофоти Шансии Љумњурии Мардумии Чин Конференсияи байналмилалии ањзоби сиёсии Осиё баргузор гардид. Конференсияи мазкур тањти унвони "Пешрафти инкишофи сабз, бунёди муштараки Осиёи зебо" баргузор гардид, ки дар кори он намояндагони 57 ањзоби сиёсї аз 33 давлатњои минтаќаи Осиё, Африка ва Америкаи Лотинї ширкат доштанд. Дар маросими ифтитоњии кори Конференсия намояндагони воломаќоми Љумњурии мардумии Чин, аз љумла аъзои Бюрои сиёсии Кумитаи Марказии Њизби Коммунистии Хитой, муовини Раиси Љумњурии Мардумии Чин љаноби Ли Юанчао, мудири шуъбаи муносибатњои байналмилалии Кумитаи Марказии Њизби Коммунистии Хитой, муовини Раиси Шўрои халќии сиёсии машваратии Хитой Ван Тсяжуй иштирок ва суханронї намуданд.

Давоми ду рўз кори Конференсия дар бахшњои алоњида идома ёфта, маърўзањои љолиб аз љониби намояндагони њизбњои сиёсї шунида шуд. Дар чорабинии мазкур инчунин муовини Раиси ЊХДТ Асрор Латипов, дар мавзўи «Иќтисодиёти сабз роњ ба рушди устувор ва паст кардани шиддати сатњи камбизоатї дар Тољикистон» маърўза намуд. Дар љараёни сафар А. Латипов бо мудири шуъбаи муносибатњои байналмилалии Кумитаи Марказии Њизби Коммунистии Хитой, муовини Раиси Шўрои халќии сиёсии машваратии Хитой љаноби Ван Тсяжуй ва муовини Роњбари Хазинаи Рушди осоиштаи Хитой љаноби Дин Пин, муовини директории Департаменти Аврупо ва Осиёи шуъбаи байналмилалии Њизби

Коммунисти Хитой љаноби Тен Найчен мулоќот анљом дод. Дар асоси Созишномаи њамкорї миёни ЊХДТ ва

ЊКХ Хазинаи мазкур омодагии хешро љињати њамкориву дастгирї баён намуд. «МХ»


Минбари халќ 6 июни соли 2013 №23 (898)

Барои созандагї ва рушди босуботи Тољикистон

6 июни соли 2013, панљшанбе, №23 (898)

www.tribun.tj www.minbari.halk.tj E-mail: minbarihalk@hhdt.tj bk.ru

НАШРИЯИ МАРКАЗИИ ЊИЗБИ Х��ЛЌИИ ДЕМОКРАТИИ ТОЉИКИСТОН

ОЃОЗИ СОХТМОНИ РОЊИ ДЎСТЇ Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон рўзи 5 июн љињати иштирок дар маросими оѓози сохтмони ќисмати туркманистонии роњи оњани ТољикистонАфѓонистон-Туркманистон ба шањри Атамуроди Туркманистон сафар кард.

Дар маросими оѓози расмии сохтмони ќисмати туркманистонии роњи оњани Тољикистон-Афѓонистон-Туркманистон хотиррасон гардид, ки тибќи наќша роњи оњани ТољикистонАфѓонистон-Туркманистон ба масофаи беш аз 400 км бо харљи зиёда аз 400 миллион доллари амрикої дар муњлати 2 соли оянда бояд сохта, ба истифода дода шавад. Президенти Туркманистон Гурбонгулї Бердимуњаммадов,

аз љумла изњор дошт, ки "ин роњи оњан натанњо барои се кишвари мо, балки барои кулли минтаќа ањамияти калон хоњад дошт". Президенти Љумњурии Исломии Афѓонистон Њомид Карзай татбиќи ин лоињаи муњими минтаќавию байналмилалиро "ќадам гузоштан ба сўйи ояндаи муфаррањтару мутараќќї" номида, изњор дошт, ки Афѓонистон барои њарчи зудтар ба бањрабардорї расидани ин роњи оњан љањду талоши доимї хоњад кард.

Ў бо ишора ба сиёсати созандагї ва бунёдкории минтаќавии Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон изњори боварї намуд, ки "Тољикистон низ дар ояндаи наздиктарин ба сохтмони ин роњ дар њудуди худ оѓоз мебахшад". Сарвари давлати Тољикистон Эмомалї Рањмон зимни суханронии худ таъкид дошт, ки "дар воќеъ мо низ њарчи зудтар бояд ба сохтмони ин роњи оњан оѓоз бахшем, зеро ин роњи дўстї

Мулоњиза

Вокуниш

Њаёти њизб

ОЯНДАРО

Магў нохуш,

БО ЊАМ МЕСОЗЕМ

ки посух нохуш ояд

сањ. 2

ба густариши бесобиќаи робитањои иќтисодию тиљоратї ва њам фарњангии се кишвар ва кулли минтаќа мусоидати фаъол хоњад дошт". Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон бо ёдоварї аз ањамияти роњњои минтаќавї иттилоъ дод, ки "њаљми гардиши молу мањсулот дар 7 соли охир миёни Тољикистону Афѓонистон 100 баробар ва миёни Тољикистону Туркманистон 3 баробар афзудааст".

сањ. 5

Сипас сарони давлатњои Тољикистон, Афѓонистон ва Туркманистон Эмомалї Рањмон, Њомид Карзай ва Гурбонгулї Бердимуњаммадов ба нома ба наслњои оянда имзо намуда, онро дар фазои тантанавї дар нуќтаи оѓози сохтмони роњи оњани Тољикистон-АфѓонистонТуркманистон гузоштанд. Сохтмони роњи оњан бо пардабардорї аз болои лавњаи хотиравї аз љониби сарони се давлат ва гузоштани нахустин релси ин роњ расман оѓоз ёфт. Сарони њар се давлат, њамчунин ба шањраки навбунёди Гарлики Туркманистон ташриф оварда, дар маросими расмии ифтитоњи он иштирок намуданд. Њамзамон дар ин шањр Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон се мулоќоти судманд анљом дод. Дар вохўрї бо Президенти Туркманистон Гурбонгулї Бердимуњаммадов маљмўи васеи масоили вобаста ба муносиботи дўстї ва њамкории гуногунљанбаи ду кишвар баррасї шуд. Дар мулоќот бо Президенти Љумњурии Исломии Афѓонистон Њомид Карзай доир ба масоили њамкории дуљониба ва минтаќавию байналмилалии Тољикистону Афѓонистон гуфтугўй сурат гирифт. Таваљљуњи зиёд ба роњњои њалли масоили вобаста ба сохтмони роњи оњани ТољикистонАфѓонистон-Туркманистон, татбиќи дигар лоињањои минтаќавї, аз ќабили хатти барќии CASA1000 ва густариши робитањои иќтисодию тиљоратї зоњир гардид. Дар шањраки Гарлик, њамчунин мулоќоти сељонибаи сарони давлатњои Тољикистон, Афѓонистон ва Туркманистон Эмомалї Рањмон, Њомид Карзай ва Гурбонгулї Бердимуњаммадов баргузор гардид.

www.president.tj

Андеша

Сигоркашї - ДОЃЕ ДАР СИМОИ ЗАНИ ТОЉИК сањ. 9

ГАДОЇ

ХОСИ МО НЕСТ… сањ. 5


Минбари халк (23)